# Επίσημη Εφημερίδα C 293/18 Α

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 66ό έτος18 Αυγούστου 2023 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

66ό έτος18 Αυγούστου 2023

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 579η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 14.6.2023 - 15.6.2023 |
| 2023/C 293/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής ως νέο μοντέλο διακυβέρνησης στο μελλοντικό πλαίσιο της ΕΕ για βιώσιμα συστήματα τροφίμων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 1 |
| 2023/C 293/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο αντίκτυπος της ενεργειακής κρίσης στην ευρωπαϊκή οικονομία (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 8 |
| 2023/C 293/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων (διερευνητική γνωμοδότηση) | 13 |
| 2023/C 293/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: Πολιτική της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 21 |
| 2023/C 293/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις: ορθές πρακτικές και προοπτικές για το μέλλον (διερευνητική γνωμοδότηση) | 27 |
| 2023/C 293/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μέτρα για την καταπολέμηση του στιγματισμού κατά του HIV (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) | 34 |
| 2023/C 293/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εποπτεία των έκτακτων μέτρων και της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας) | 42 |
| 2023/C 293/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ίση μεταχείριση των νέων στην αγορά εργασίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 48 |
| 2023/C 293/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας) | 58 |
| 2023/C 293/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Συνεργασία σε θέματα νεολαίας (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας) | 68 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

579η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 14.6.2023 - 15.6.2023

2023/C 293/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής ως νέο μοντέλο διακυβέρνησης στο μελλοντικό πλαίσιο της ΕΕ για βιώσιμα συστήματα τροφίμων (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

1

2023/C 293/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο αντίκτυπος της ενεργειακής κρίσης στην ευρωπαϊκή οικονομία (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

8

2023/C 293/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων (διερευνητική γνωμοδότηση)

13

2023/C 293/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: Πολιτική της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

21

2023/C 293/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις: ορθές πρακτικές και προοπτικές για το μέλλον (διερευνητική γνωμοδότηση)

27

2023/C 293/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μέτρα για την καταπολέμηση του στιγματισμού κατά του HIV (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

34

2023/C 293/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εποπτεία των έκτακτων μέτρων και της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

42

2023/C 293/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Η ίση μεταχείριση των νέων στην αγορά εργασίας (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

48

2023/C 293/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

58

2023/C 293/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Συνεργασία σε θέματα νεολαίας (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

68

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 579η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 14.6.2023 - 15.6.2023 |
| 2023/C 293/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με κοινούς κανόνες για την προώθηση της επισκευής αγαθών και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394 και των οδηγιών (ΕΕ) 2019/771 και (ΕΕ) 2020/1828 [COM(2023) 155 final — 2023/0083 (COD)] | 77 |
| 2023/C 293/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2009/102/ΕΚ και (ΕΕ) 2017/1132 όσον αφορά την περαιτέρω επέκταση και αναβάθμιση της χρήσης των ψηφιακών εργαλείων και διαδικασιών στον τομέα του εταιρικού δικαίου [COM(2023) 177 final — 2023/0089 (COD)] | 82 |
| 2023/C 293/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τεκμηρίωση και τη γνωστοποίηση των ρητών περιβαλλοντικών ισχυρισμών (οδηγία για τους οικολογικούς ισχυρισμούς) [COM(2023) 166 final — 2023/0085 (COD)] | 86 |
| 2023/C 293/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την υλοποίηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών της ΕΕ [COM(2022) 705 final] | 91 |
| 2023/C 293/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Αξιοποίηση ταλέντων στις περιφέρειες της Ευρώπης [COM(2023) 32 final] | 100 |
| 2023/C 293/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1009 όσον αφορά την ψηφιακή επισήμανση των προϊόντων λίπανσης της ΕΕ [COM(2023) 98 final — 2023/0049 (COD)] | 108 |
| 2023/C 293/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2019/943 και (ΕΕ) 2019/942, καθώς και των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944, με σκοπό τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης [COM(2023) 148 final — 2023/0077 (COD)] | 112 |
| 2023/C 293/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου [COM(2023) 156 final] | 127 |
| 2023/C 293/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις άδειες οδήγησης, με την οποία τροποποιείται η οδηγία (ΕΕ) 2022/2561 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/1724 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και καταργείται η οδηγία 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 383/2012 της Επιτροπής [COM(2023) 127 final — 2023/0053 (COD)] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ισχύ ορισμένων αποφάσεων έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης σε επίπεδο Ένωσης [COM(2023) 128 final — 2023/0055 (COD)] | 133 |
| 2023/C 293/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 και (ΕΕ) 2019/942 με σκοπό τη βελτίωση της προστασίας της Ένωσης από τη χειραγώγηση της χονδρικής αγοράς ενέργειας [COM(2023) 147 final] | 138 |
| 2023/C 293/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση και την εποπτεία της αγοράς μη οδικών κινητών μηχανημάτων που κυκλοφορούν στο δημόσιο οδικό δίκτυο και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1020 [COM(2023) 178 final — 2023/0090 (COD)] | 142 |
| 2023/C 293/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση της πράξης για τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών [COM(2023) 237final — 2023/0140 (COD)] | 143 |
| 2023/C 293/23 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/833, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού [COM(2023) 108 final — 2023/0056 (COD)] | 144 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

579η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 14.6.2023 - 15.6.2023

2023/C 293/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με κοινούς κανόνες για την προώθηση της επισκευής αγαθών και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394 και των οδηγιών (ΕΕ) 2019/771 και (ΕΕ) 2020/1828 [COM(2023) 155 final — 2023/0083 (COD)]

77

2023/C 293/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2009/102/ΕΚ και (ΕΕ) 2017/1132 όσον αφορά την περαιτέρω επέκταση και αναβάθμιση της χρήσης των ψηφιακών εργαλείων και διαδικασιών στον τομέα του εταιρικού δικαίου [COM(2023) 177 final — 2023/0089 (COD)]

82

2023/C 293/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τεκμηρίωση και τη γνωστοποίηση των ρητών περιβαλλοντικών ισχυρισμών (οδηγία για τους οικολογικούς ισχυρισμούς) [COM(2023) 166 final — 2023/0085 (COD)]

86

2023/C 293/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την υλοποίηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών της ΕΕ [COM(2022) 705 final]

91

2023/C 293/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Αξιοποίηση ταλέντων στις περιφέρειες της Ευρώπης [COM(2023) 32 final]

100

2023/C 293/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1009 όσον αφορά την ψηφιακή επισήμανση των προϊόντων λίπανσης της ΕΕ [COM(2023) 98 final — 2023/0049 (COD)]

108

2023/C 293/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2019/943 και (ΕΕ) 2019/942, καθώς και των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944, με σκοπό τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης [COM(2023) 148 final — 2023/0077 (COD)]

112

2023/C 293/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου [COM(2023) 156 final]

127

2023/C 293/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις άδειες οδήγησης, με την οποία τροποποιείται η οδηγία (ΕΕ) 2022/2561 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/1724 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και καταργείται η οδηγία 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 383/2012 της Επιτροπής [COM(2023) 127 final — 2023/0053 (COD)] και Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ισχύ ορισμένων αποφάσεων έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης σε επίπεδο Ένωσης [COM(2023) 128 final — 2023/0055 (COD)]

133

2023/C 293/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 και (ΕΕ) 2019/942 με σκοπό τη βελτίωση της προστασίας της Ένωσης από τη χειραγώγηση της χονδρικής αγοράς ενέργειας [COM(2023) 147 final]

138

2023/C 293/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση και την εποπτεία της αγοράς μη οδικών κινητών μηχανημάτων που κυκλοφορούν στο δημόσιο οδικό δίκτυο και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1020 [COM(2023) 178 final — 2023/0090 (COD)]

142

2023/C 293/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση της πράξης για τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών [COM(2023) 237final — 2023/0140 (COD)]

143

2023/C 293/23

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/833, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού [COM(2023) 108 final — 2023/0056 (COD)]

144

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

579η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 14.6.2023 - 15.6.2023

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/1 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προς ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής ως νέο μοντέλο διακυβέρνησης στο μελλοντικό πλαίσιο της ΕΕ για βιώσιμα συστήματα τροφίμων»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2023/C 293/01)

| Εισηγήτρια: | η κ. Piroska KALLAY |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Piroska KALLAY

Piroska KALLAY

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.1.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 1.6.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 179/1/2 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.1.2023

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

1.6.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

179/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Το σύστημα τροφίμων της ΕΕ βρίσκεται σε σταυροδρόμι και αντιμετωπίζει μια πολυσχιδή κρίση που περιλαμβάνει διάφορες αλληλένδετες περιβαλλοντικές, κλιματικές, υγειονομικές και κοινωνικές προκλήσεις. Δεδομένου του επείγοντος χαρακτήρα της κρίσης του συστήματος τροφίμων και της ανάγκης για ταχεία αλλαγή συμπεριφοράς, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) φρονεί ότι η έκκλησή της για τη σύσταση «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής» είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. |
| --- | --- |

1.1.

Το σύστημα τροφίμων της ΕΕ βρίσκεται σε σταυροδρόμι και αντιμετωπίζει μια πολυσχιδή κρίση που περιλαμβάνει διάφορες αλληλένδετες περιβαλλοντικές, κλιματικές, υγειονομικές και κοινωνικές προκλήσεις. Δεδομένου του επείγοντος χαρακτήρα της κρίσης του συστήματος τροφίμων και της ανάγκης για ταχεία αλλαγή συμπεριφοράς, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) φρονεί ότι η έκκλησή της για τη σύσταση «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής» είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα συμβάλει στην επίτευξη μιας πιο ολοκληρωμένης και συμμετοχικής προσέγγισης στη χάραξη πολιτικής για τα τρόφιμα, θα επιταχύνει την ευθυγράμμιση των πολιτικών σε ενωσιακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο και, το σημαντικότερο, θα ενισχύσει την ποιότητα και τη νομιμότητα της πολιτικής της ΕΕ για τα τρόφιμα. Τούτο θα συμβάλει επίσης στην προώθηση μιας πιο βιώσιμης και ισορροπημένης αγροτικής και αστικής ανάπτυξης. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα συμβάλει στην επίτευξη μιας πιο ολοκληρωμένης και συμμετοχικής προσέγγισης στη χάραξη πολιτικής για τα τρόφιμα, θα επιταχύνει την ευθυγράμμιση των πολιτικών σε ενωσιακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο και, το σημαντικότερο, θα ενισχύσει την ποιότητα και τη νομιμότητα της πολιτικής της ΕΕ για τα τρόφιμα. Τούτο θα συμβάλει επίσης στην προώθηση μιας πιο βιώσιμης και ισορροπημένης αγροτικής και αστικής ανάπτυξης.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξαγγελία ενός ενωσιακού πλαισίου για βιώσιμα συστήματα τροφίμων, το οποίο θα θέσει τα θεμέλια για τις συστημικές αλλαγές που πρέπει να πραγματοποιηθούν από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη του συστήματος τροφίμων· τονίζει ότι το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προταθεί αμελλητί από την τρέχουσα Επιτροπή για την έγκαιρη αντιμετώπιση των προκλήσεων των συστημάτων τροφίμων — οποιαδήποτε καθυστέρηση θα έθετε σε κίνδυνο την επιτυχία της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο»· καλεί την Επιτροπή να δεσμευθεί για τη διαρθρωμένη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και της κοινωνίας των πολιτών στη νέα διακυβέρνηση του εν λόγω πλαισίου για βιώσιμα συστήματα τροφίμων, επισημαίνει δε ότι η ιδέα για τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής συνάδει επαρκώς με το συγκεκριμένο πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξαγγελία ενός ενωσιακού πλαισίου για βιώσιμα συστήματα τροφίμων, το οποίο θα θέσει τα θεμέλια για τις συστημικές αλλαγές που πρέπει να πραγματοποιηθούν από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη του συστήματος τροφίμων· τονίζει ότι το πλαίσιο αυτό θα πρέπει να προταθεί αμελλητί από την τρέχουσα Επιτροπή για την έγκαιρη αντιμετώπιση των προκλήσεων των συστημάτων τροφίμων — οποιαδήποτε καθυστέρηση θα έθετε σε κίνδυνο την επιτυχία της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο»· καλεί την Επιτροπή να δεσμευθεί για τη διαρθρωμένη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και της κοινωνίας των πολιτών στη νέα διακυβέρνηση του εν λόγω πλαισίου για βιώσιμα συστήματα τροφίμων, επισημαίνει δε ότι η ιδέα για τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής συνάδει επαρκώς με το συγκεκριμένο πλαίσιο.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ύπαρξη πλατφορμών που σχετίζονται με τα τρόφιμα σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, φρονεί ωστόσο ότι τα εν λόγω υφιστάμενα φόρουμ δεν επαρκούν για την αποτελεσματική επίτευξη ενός βιώσιμου και δίκαιου συστήματος τροφίμων καθώς και ετοιμότητας για ανθεκτικότητα σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επομένως ότι η δημοκρατία στον τομέα των τροφίμων πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω και να αποτυπωθεί στη διαδικασία της πολιτικής για τα τρόφιμα. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ύπαρξη πλατφορμών που σχετίζονται με τα τρόφιμα σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, φρονεί ωστόσο ότι τα εν λόγω υφιστάμενα φόρουμ δεν επαρκούν για την αποτελεσματική επίτευξη ενός βιώσιμου και δίκαιου συστήματος τροφίμων καθώς και ετοιμότητας για ανθεκτικότητα σε επίπεδο ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επομένως ότι η δημοκρατία στον τομέα των τροφίμων πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω και να αποτυπωθεί στη διαδικασία της πολιτικής για τα τρόφιμα.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής ως επιστημονικά τεκμηριωμένη, πολυσυμμετοχική και πολυεπίπεδη πλατφόρμα και ως θεσμική, ανεξάρτητη δομή, με την ακόλουθη δυνητική σύνθεση:






  — | ακαδημαϊκοί εμπειρογνώμονες και επιστήμονες, |
| --- | --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής ως επιστημονικά τεκμηριωμένη, πολυσυμμετοχική και πολυεπίπεδη πλατφόρμα και ως θεσμική, ανεξάρτητη δομή, με την ακόλουθη δυνητική σύνθεση:

—

ακαδημαϊκοί εμπειρογνώμονες και επιστήμονες,

| — | παράγοντες της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων (γεωργοί, επιχειρήσεις και μεταποιητές τροφίμων, έμποροι λιανικής πώλησης, συνδικαλιστικές οργανώσεις κ.λπ.), φορείς του εκπαιδευτικού συστήματος και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (δίκτυα καταπολέμησης της φτώχειας, τράπεζες τροφίμων, κοινωνικές πλατφόρμες, περιβαλλοντικές και αναπτυξιακές ΜΚΟ)· εκπρόσωποι της νεολαίας. Συνιστάται επίσης θερμά η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής προκειμένου να εξεταστούν οι αναγκαίες αλλαγές στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

—

παράγοντες της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων (γεωργοί, επιχειρήσεις και μεταποιητές τροφίμων, έμποροι λιανικής πώλησης, συνδικαλιστικές οργανώσεις κ.λπ.), φορείς του εκπαιδευτικού συστήματος και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (δίκτυα καταπολέμησης της φτώχειας, τράπεζες τροφίμων, κοινωνικές πλατφόρμες, περιβαλλοντικές και αναπτυξιακές ΜΚΟ)· εκπρόσωποι της νεολαίας. Συνιστάται επίσης θερμά η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής προκειμένου να εξεταστούν οι αναγκαίες αλλαγές στην αγορά εργασίας.

| — | θεσμικοί εκπρόσωποι [Κοινοβούλιο, Συμβούλιο, Επιτροπή, ΕΟΚΕ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ)]. |
| --- | --- |

—

θεσμικοί εκπρόσωποι [Κοινοβούλιο, Συμβούλιο, Επιτροπή, ΕΟΚΕ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (ΕτΠ)].

Μετά την αρχική φάση, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει επίσης να συμμετάσχουν εκπρόσωποι από το τοπικό, το περιφερειακό και το εθνικό επίπεδο και συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα, ώστε να διασφαλισθούν η οργανωμένη συνδεσιμότητα μεταξύ των σχετικών επιπέδων και το δικαίωμα ίσης συμμετοχής των εκπροσώπων των κρατών μελών σε επίπεδο ΕΕ. Επί του παρόντος, τα εθνικά συμβούλια πολιτικής τροφίμων δεν είναι αρκετά διαδεδομένα ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη εκπροσώπηση όλων των χωρών.

| 1.6. | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει να αποτελέσει αξιόπιστη και διαφανή δομή και να συμβάλλει στα επισιτιστικά ζητήματα που προσδιορίζονται ως προκλήσεις στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης της Ατζέντας 2030 των Ηνωμένων Εθνών. Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει: |
| --- | --- |

1.6.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει να αποτελέσει αξιόπιστη και διαφανή δομή και να συμβάλλει στα επισιτιστικά ζητήματα που προσδιορίζονται ως προκλήσεις στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης της Ατζέντας 2030 των Ηνωμένων Εθνών. Ειδικότερα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει:

| 1.6.1. | να είναι θεσμικό όργανο στο οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να είναι προσηλωμένα και του οποίου θα πρέπει να διασφαλίζουν την πολιτική αποδοχή· |
| --- | --- |

1.6.1.

να είναι θεσμικό όργανο στο οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να είναι προσηλωμένα και του οποίου θα πρέπει να διασφαλίζουν την πολιτική αποδοχή·

| 1.6.2. | να αποτελεί σταθερή πηγή ορθών συμβουλών και τεκμηριωμένων επιλογών πολιτικής και συστάσεων σχετικά με την κατεύθυνση του συστήματος τροφίμων της ΕΕ, στις οποίες τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να υποχρεούνται να παρέχουν ανατροφοδότηση και αιτιολογημένες απαντήσεις· |
| --- | --- |

1.6.2.

να αποτελεί σταθερή πηγή ορθών συμβουλών και τεκμηριωμένων επιλογών πολιτικής και συστάσεων σχετικά με την κατεύθυνση του συστήματος τροφίμων της ΕΕ, στις οποίες τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να υποχρεούνται να παρέχουν ανατροφοδότηση και αιτιολογημένες απαντήσεις·

| 1.6.3. | να βελτιώσει τη συνοχή μεταξύ των τομέων πολιτικής (όπως η κοινή γεωργική πολιτική, η κοινή αλιευτική πολιτική, το δικαίωμα στη διατροφή, η νομοθεσία σχετικά με την υγιεινή διατροφή, οι δημόσιες συμβάσεις, οι εκπαιδευτικές πολιτικές κ.λπ.) και να προωθήσει κοινωνικές καινοτομίες με στόχο την ευημερία όλων των παραγόντων της αλυσίδας τροφίμων, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ανανέωσης των γενεών των γεωργών. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό το να καθιερωθεί περιεχόμενο προτεραιότητας για τα τρόφιμα στο εκπαιδευτικό σύστημα, με τη συμμετοχή τόσο του αγροδιατροφικού τομέα όσο και των αρμόδιων εκπαιδευτικών αρχών· |
| --- | --- |

1.6.3.

να βελτιώσει τη συνοχή μεταξύ των τομέων πολιτικής (όπως η κοινή γεωργική πολιτική, η κοινή αλιευτική πολιτική, το δικαίωμα στη διατροφή, η νομοθεσία σχετικά με την υγιεινή διατροφή, οι δημόσιες συμβάσεις, οι εκπαιδευτικές πολιτικές κ.λπ.) και να προωθήσει κοινωνικές καινοτομίες με στόχο την ευημερία όλων των παραγόντων της αλυσίδας τροφίμων, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ανανέωσης των γενεών των γεωργών. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό το να καθιερωθεί περιεχόμενο προτεραιότητας για τα τρόφιμα στο εκπαιδευτικό σύστημα, με τη συμμετοχή τόσο του αγροδιατροφικού τομέα όσο και των αρμόδιων εκπαιδευτικών αρχών·

| 1.6.4. | να παράσχει εντέλει ένα δίκτυο συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα σε επίπεδο ΕΕ, με τη δημιουργία πλατφόρμας για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και πληροφοριών προς καθοδήγηση και επιρροή της πολιτικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.6.4.

να παράσχει εντέλει ένα δίκτυο συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα σε επίπεδο ΕΕ, με τη δημιουργία πλατφόρμας για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και πληροφοριών προς καθοδήγηση και επιρροή της πολιτικής της ΕΕ.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ προτίθεται να παράσχει χώρο για τις εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής. Τέτοιο επιτυχημένο παράδειγμα αποτελεί ήδη η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία, μια κοινή πρωτοβουλία της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ προτίθεται να παράσχει χώρο για τις εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής. Τέτοιο επιτυχημένο παράδειγμα αποτελεί ήδη η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία, μια κοινή πρωτοβουλία της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής.

2.   Γενικό πλαίσιο

Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Τα συστήματα τροφίμων μας αντιμετωπίζουν μια πολυσχιδή κρίση που ενέχει διάφορες αλληλένδετες προκλήσεις, όπως (1): σε σχέση με το περιβάλλον (εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με τον τρόπο παραγωγής, επεξεργασίας και κατανάλωσης των τροφίμων μας, απώλεια βιοποικιλότητας, εξάντληση των αποθεμάτων ιχθύων, απώλεια οργανικής ύλης του εδάφους και διάβρωση του εδάφους, μεταξύ άλλων), σε σχέση με την υγεία (αύξηση των ασθενειών που σχετίζονται με τη διατροφή), εξαφάνιση γεωργικών εκμεταλλεύσεων, έλλειψη πρόσβασης σε βιώσιμα και υγιεινά τρόφιμα και κακές συνθήκες εργασίας. Ταυτόχρονα, τα συστήματα τροφίμων υφίστανται ήδη την πίεση των πολλαπλών κλιματικών κλυδωνισμών, των μεταβαλλόμενων καιρικών συνθηκών, της κατάρρευσης των οικοσυστημάτων και της υποβάθμισης της γης, των εδαφών και των πλωτών οδών. Τέλος, οι συζητήσεις σχετικά με τα συστήματα τροφίμων αποτελούν όλο και περισσότερο αντικείμενο παραπλανητικών πληροφοριών και επικοινωνίας. |
| --- | --- |

2.1.

Τα συστήματα τροφίμων μας αντιμετωπίζουν μια πολυσχιδή κρίση που ενέχει διάφορες αλληλένδετες προκλήσεις, όπως (1

| 2.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταρτίζει επί του παρόντος ένα νέο ενωσιακό πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων, το οποίο προβλεπόταν στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και αναμένεται να δημοσιευθεί έως τα τέλη του 2023. Με το εν λόγω πλαίσιο θα τεθούν τα θεμέλια για τις συστημικές αλλαγές που απαιτούνται από όλους τους παράγοντες του συστήματος τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, των επιχειρηματικών φορέων και των καταναλωτών, προκειμένου να επιταχυνθεί η μετάβαση προς ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ. Το πλαίσιο θα αποτελέσει επίσης τη βάση για το μελλοντικό μοντέλο διακυβέρνησης των συστημάτων τροφίμων και θα συμβάλει στην υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ), οι οποίοι απαιτούν συνεργατικές, ολοκληρωμένες λύσεις με τη συμμετοχή διαφόρων τμημάτων, υπουργείων, τομέων και ολόκληρης της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Η ΕΟΚΕ ζητεί την επείγουσα υιοθέτηση του πλαισίου για βιώσιμα συστήματα τροφίμων ώστε να αντιμετωπισθούν εγκαίρως οι προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπα τα συστήματα τροφίμων — οποιαδήποτε καθυστέρηση θα έθετε σε κίνδυνο την επιτυχία της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Το πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει χρονικά δεσμευτικούς στόχους, δείκτες που να επιτρέπουν τη μέτρηση της προόδου και διορθωτικούς μηχανισμούς που πρέπει να ενεργοποιούνται σε περίπτωση μη επίτευξης των στόχων. |
| --- | --- |

2.2.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταρτίζει επί του παρόντος ένα νέο ενωσιακό πλαίσιο για βιώσιμα συστήματα τροφίμων, το οποίο προβλεπόταν στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και αναμένεται να δημοσιευθεί έως τα τέλη του 2023. Με το εν λόγω πλαίσιο θα τεθούν τα θεμέλια για τις συστημικές αλλαγές που απαιτούνται από όλους τους παράγοντες του συστήματος τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, των επιχειρηματικών φορέων και των καταναλωτών, προκειμένου να επιταχυνθεί η μετάβαση προς ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων της ΕΕ. Το πλαίσιο θα αποτελέσει επίσης τη βάση για το μελλοντικό μοντέλο διακυβέρνησης των συστημάτων τροφίμων και θα συμβάλει στην υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ), οι οποίοι απαιτούν συνεργατικές, ολοκληρωμένες λύσεις με τη συμμετοχή διαφόρων τμημάτων, υπουργείων, τομέων και ολόκληρης της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Η ΕΟΚΕ ζητεί την επείγουσα υιοθέτηση του πλαισίου για βιώσιμα συστήματα τροφίμων ώστε να αντιμετωπισθούν εγκαίρως οι προκλήσεις με τις οποίες είναι αντιμέτωπα τα συστήματα τροφίμων — οποιαδήποτε καθυστέρηση θα έθετε σε κίνδυνο την επιτυχία της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». Το πλαίσιο θα πρέπει να περιλαμβάνει χρονικά δεσμευτικούς στόχους, δείκτες που να επιτρέπουν τη μέτρηση της προόδου και διορθωτικούς μηχανισμούς που πρέπει να ενεργοποιούνται σε περίπτωση μη επίτευξης των στόχων.

| 2.3. | Προκειμένου να προωθηθεί η μετάβαση του συστήματος τροφίμων προς πιο βιώσιμα αποτελέσματα, προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ (2), καθώς και άλλοι εμπειρογνώμονες και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, έχουν επισημάνει με έμφαση την ανάγκη ενίσχυσης της δημοκρατίας στον τομέα των τροφίμων. Δεδομένου του επείγοντος χαρακτήρα της κρίσης του συστήματος τροφίμων (3), η οποία προκλήθηκε αναμφίβολα και από τον πόλεμο στην Ουκρανία, και της ανάγκης για ταχεία αλλαγή συμπεριφοράς, δεν υπάρχει πολυτέλεια χρόνου για την προώθηση αποτελεσματικότερων και πιο νόμιμων ρυθμίσεων διακυβέρνησης. Επικρατεί η πεποίθηση ότι, με την αύξηση της συμμετοχής του ευρέος κοινού και των ενδιαφερόμενων φορέων του συστήματος τροφίμων, οι δημοκρατικές καινοτομίες, όπως τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα, θα προωθήσουν την ποιότητα και τη νομιμότητα της χάραξης πολιτικής για τα τρόφιμα (4). |
| --- | --- |

2.3.

Προκειμένου να προωθηθεί η μετάβαση του συστήματος τροφίμων προς πιο βιώσιμα αποτελέσματα, προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ (2

3

4

| 2.4. | Τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα ορίζονται ως συνασπισμοί διαφόρων ενδιαφερόμενων φορέων σε επίπεδο κοινότητας, οι οποίοι συνεργάζονται για την αντιμετώπιση ζητημάτων που σχετίζονται με τα τρόφιμα εντός συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής (5). Η ακρίβεια του όρου «πολιτική» έχει αμφισβητηθεί, καθώς ορισμένα από αυτά τα συμβούλια, τους συνασπισμούς τροφίμων ή τις επιτροπές επιθυμούν να μην εκλαμβάνονται ως φορείς πολιτικής, ενώ άλλα επικεντρώνονται σε προγράμματα καθώς και σε ζητήματα πολιτικής. Οι εν λόγω οργανώσεις, οι οποίες επιδιώκουν τη συμμετοχικότητα και την τήρηση δημοκρατικών αρχών, περιλαμβάνουν ενδιαφερόμενα μέρη από ολόκληρο το σύστημα τροφίμων, συγκεντρώνουν δε ιδιώτες, τοπικές κυβερνήσεις, μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και εκπροσώπους διαφόρων οικονομικών τομέων —από τη γεωργία, τον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης και την εκπαίδευση— προκειμένου να συνεργαστούν σε πρωτοβουλίες πολιτικής για τα τρόφιμα που προωθούν την πρόσβαση σε υγιεινά, οικονομικά προσιτά και βιώσιμα τρόφιμα για όλα τα μέλη της κοινότητας στην οποία είναι εγκατεστημένες. |
| --- | --- |

2.4.

Τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα ορίζονται ως συνασπισμοί διαφόρων ενδιαφερόμενων φορέων σε επίπεδο κοινότητας, οι οποίοι συνεργάζονται για την αντιμετώπιση ζητημάτων που σχετίζονται με τα τρόφιμα εντός συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής (5

| 2.5. | Τα πρώτα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα εμφανίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1980 (6) και έκτοτε έχουν αυξηθεί και διαφοροποιούνται ολοένα και περισσότερο. Παρά το γεγονός ότι στην Ευρώπη τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα εμφανίσθηκαν με καθυστέρηση, κατά την τελευταία δεκαετία, συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα αναδύονται ταχέως σε ολόκληρη την Ευρώπη (7). Σύμφωνα με την ακαδημαϊκή βιβλιογραφία, η σύσταση συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα στην Ευρώπη άρχισε ουσιαστικά με την επικύρωση, το 2015, του Συμφώνου του Μιλάνου για την αστική διατροφική πολιτική, μιας υπογραφείσας από περισσότερους από 260 δήμους παγκοσμίως διεθνούς συμφωνίας για τις αστικές πολιτικές τροφίμων, στην οποία στηρίχθηκε η ίδρυση συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα σε αρκετούς ευρωπαϊκούς δήμους/περιφέρειες. Συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα δημιουργήθηκαν επίσης σε αγροτικές ή σε προαστιακές περιοχές, χωρίς να συνδέονται άμεσα με έναν δήμο (8). |
| --- | --- |

2.5.

Τα πρώτα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα εμφανίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες τη δεκαετία του 1980 (6

7

8

| 2.6. | Τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα λειτουργούν συνήθως σε περιφερειακό και/ή σε τοπικό επίπεδο, υπάρχουν ωστόσο ορισμένα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα τα οποία λειτουργούν σε κρατικό/επαρχιακό και σε εθνικό επίπεδο. Αποτελούν συχνά έναν τρόπο για την επανασύνδεση των δήμων με την παραγωγή τροφίμων στις γύρω περιοχές και για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής διακυβέρνησης των τοπικών και των περιφερειακών πολιτικών για τα τρόφιμα, αλλά μπορούν επίσης να αφορούν μη αστικές κοινότητες. Μπορούν να εκληφθούν ως δίκτυα που συνδέουν τον στόχο της βιωσιμότητας με τους στόχους της δημοκρατίας και της χρηστής διακυβέρνησης, δρομολογώντας συμμετοχικές, συνεργατικές και διαβουλευτικές διαδικασίες μεταξύ γεωργών, επιχειρηματιών στον τομέα των τροφίμων, καταναλωτών και άλλων. Σημαντικά παραδείγματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούν το Καταλανικό Συμβούλιο Πολιτικής για τα Τρόφιμα (9) (που συστάθηκε το 2017), το οποίο τελεί υπό τη διαχείριση ενός σώματος αποτελούμενου από 33 μέλη, στα οποία περιλαμβάνονται οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές, βασικοί παράγοντες της αλυσίδας τροφίμων, άτομα από αγροτικές περιοχές (επιδιώκεται όμως διεύρυνση της συμμετοχής με πέντε νέα μέλη που θα εκπροσωπούν, μεταξύ άλλων, τα υπουργεία παιδείας, πολιτισμού, ισότητας και φεμινισμού) και το οποίο συνεργάζεται με 42 δήμους, καθώς και το Δίκτυο Συμβουλίων Πολιτικής για τα Τρόφιμα (2016), το οποίο συγκεντρώνει 30 τοπικά συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα με βάση τις προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή (κυρίως από τη Γερμανία) και 40 ιδρυτικές πρωτοβουλίες για πολιτικές για τα τρόφιμα. |
| --- | --- |

2.6.

Τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα λειτουργούν συνήθως σε περιφερειακό και/ή σε τοπικό επίπεδο, υπάρχουν ωστόσο ορισμένα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα τα οποία λειτουργούν σε κρατικό/επαρχιακό και σε εθνικό επίπεδο. Αποτελούν συχνά έναν τρόπο για την επανασύνδεση των δήμων με την παραγωγή τροφίμων στις γύρω περιοχές και για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής διακυβέρνησης των τοπικών και των περιφερειακών πολιτικών για τα τρόφιμα, αλλά μπορούν επίσης να αφορούν μη αστικές κοινότητες. Μπορούν να εκληφθούν ως δίκτυα που συνδέουν τον στόχο της βιωσιμότητας με τους στόχους της δημοκρατίας και της χρηστής διακυβέρνησης, δρομολογώντας συμμετοχικές, συνεργατικές και διαβουλευτικές διαδικασίες μεταξύ γεωργών, επιχειρηματιών στον τομέα των τροφίμων, καταναλωτών και άλλων. Σημαντικά παραδείγματα στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούν το Καταλανικό Συμβούλιο Πολιτικής για τα Τρόφιμα (9

| 2.7. | Τα παραδείγματα εθνικών συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα είναι πιο περιορισμένα στην ΕΕ. Στη Γαλλία, το Εθνικό Συμβούλιο Τροφίμων (CNA (10)) είναι ένα ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο των υπουργών, το οποίο παρέχει συμβουλές σχετικά με τις εξελίξεις της πολιτικής για τα τρόφιμα και το οποίο εκδίδει γνωμοδοτήσεις για την ενημέρωση τόσο των δημόσιων φορέων λήψης αποφάσεων όσο και των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών στην αλυσίδα τροφίμων σχετικά με θέματα όπως η ποιότητα των τροφίμων, η ενημέρωση των καταναλωτών, η διατροφή, η υγειονομική ασφάλεια, η πρόσβαση στα τρόφιμα και η πρόληψη κρίσεων. Το «Terres en ville», το συσταθέν το 2000 γαλλικό δίκτυο για τα ενδιαφερόμενα μέρη της αστικής γεωργικής πολιτικής και της πολιτικής για τα τρόφιμα (11), συγκεντρώνει δήμους και γεωργικά επιμελητήρια της Γαλλίας (12) με κοινούς στόχους, με σκοπό την από κοινού χάραξη μητροπολιτικών πολιτικών στον τομέα της γεωργίας και των τροφίμων μεταξύ αιρετών τοπικών αξιωματούχων και επαγγελματιών. Τα εν λόγω εδαφικά προγράμματα για τα τρόφιμα χρηματοδοτούνται και καθοδηγούνται από τις δημόσιες αρχές, γεγονός που ενίοτε οδηγεί σε εντάσεις με άλλα θεσμικά επίπεδα. Η εμπειρία καταδεικνύει την έλλειψη συμμετοχής των πολιτών στον σχεδιασμό των πολιτικών για τα τρόφιμα (σε τοπικό και σε εθνικό επίπεδο). Στην Πορτογαλία συστάθηκε το 2018 ένα Εθνικό Συμβούλιο Επισιτιστικής Ασφάλειας και Διατροφής (CONSANP) (13). Στο Λουξεμβούργο προβλέφθηκε, στη συμφωνία συνασπισμού του Λουξεμβούργου για την περίοδο 2018-2023 (14), η δημιουργία ενός πολυσυμμετοχικού οργανισμού υπό την ονομασία Εθνικό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής, ο οποίος όμως δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί επίσημα. Στις Κάτω Χώρες, προετοιμάζεται μια σύνοδος κορυφής των πολιτών για το μέλλον της γεωργίας, αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει λάβει στήριξη/χρηματοδότηση από τους φορείς λήψης πολιτικών αποφάσεων (15). |
| --- | --- |

2.7.

Τα παραδείγματα εθνικών συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα είναι πιο περιορισμένα στην ΕΕ. Στη Γαλλία, το Εθνικό Συμβούλιο Τροφίμων (CNA (10

11

12

13

14

15

| 2.8. | Αξίζει επίσης να αναφερθεί το Βορειοευρωπαϊκό Εργαστήριο Επισιτιστικής Πολιτικής που δημιουργήθηκε από και για λογαριασμό του Συμβουλίου υπουργών των σκανδιναβικών χωρών (16), με στόχο «να συμβάλει στην αντιμετώπιση των επισιτιστικών ζητημάτων που προσδιορίζονται ως προκλήσεις στους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης της Ατζέντας 2030 των Ηνωμένων Εθνών». |
| --- | --- |

2.8.

Αξίζει επίσης να αναφερθεί το Βορειοευρωπαϊκό Εργαστήριο Επισιτιστικής Πολιτικής που δημιουργήθηκε από και για λογαριασμό του Συμβουλίου υπουργών των σκανδιναβικών χωρών (16

| 2.9. | Στις γνωμοδοτήσεις της (17), η ΕΟΚΕ έχει ζητήσει τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής», το οποίο θα συμβάλει στην επίτευξη μιας πιο ολοκληρωμένης και συμμετοχικής προσέγγισης στη χάραξη πολιτικής για τα τρόφιμα, θα επιταχύνει την ευθυγράμμιση των πολιτικών σε ενωσιακό, εθνικό και τοπικό επίπεδο, θα αποτελέσει πλατφόρμα για αμοιβαία μάθηση μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών και θα διασφαλίσει ότι λαμβάνονται υπόψη όλες οι απόψεις από τους επιμέρους τομείς. |
| --- | --- |

2.9.

Στις γνωμοδοτήσεις της (17

| 2.10. | Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποσκοπεί στην παροχή συγκεκριμένων ιδεών για τη διακυβέρνηση των συστημάτων τροφίμων και την ουσιαστική και διαρθρωμένη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των νέων, στην ανάπτυξη, την παρακολούθηση και την εφαρμογή των πολιτικών για τα τρόφιμα. Στη γνωμοδότηση εξετάζονται επίσης οι τρόποι συμμετοχής των αρχών που είναι αρμόδιες για την εκπαίδευση και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών από τον χώρο των σχολείων και των γονέων των μαθητών, προκειμένου να προωθηθεί η εξ απαλών ονύχων εκπαίδευση των μελλοντικών γενεών σχετικά με τα βιώσιμα και υγιεινά τρόφιμα, με βάση τις πρόσφατες εργασίες για την εκπαίδευση των νέων (18) και το πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία (19). |
| --- | --- |

2.10.

Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας αποσκοπεί στην παροχή συγκεκριμένων ιδεών για τη διακυβέρνηση των συστημάτων τροφίμων και την ουσιαστική και διαρθρωμένη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των νέων, στην ανάπτυξη, την παρακολούθηση και την εφαρμογή των πολιτικών για τα τρόφιμα. Στη γνωμοδότηση εξετάζονται επίσης οι τρόποι συμμετοχής των αρχών που είναι αρμόδιες για την εκπαίδευση και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών από τον χώρο των σχολείων και των γονέων των μαθητών, προκειμένου να προωθηθεί η εξ απαλών ονύχων εκπαίδευση των μελλοντικών γενεών σχετικά με τα βιώσιμα και υγιεινά τρόφιμα, με βάση τις πρόσφατες εργασίες για την εκπαίδευση των νέων (18

19

3.   Διδάγματα που αντλήθηκαν από τα υφιστάμενα σε τοπικό και εθνικό επίπεδο συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα

Διδάγματα που αντλήθηκαν από τα υφιστάμενα σε τοπικό και εθνικό επίπεδο συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα

| 3.1. | Τα υφιστάμενα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα συνιστούν ένα συνονθύλευμα οργανώσεων με ποικίλες νομικές και οργανωτικές μορφές και δομές, αποστολές, στόχους και δραστηριότητες που είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες και τις προτεραιότητες της αστικής κοινότητας που εξυπηρετούν, ποικίλουν δε από μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και υβριδικές μορφές έως (τοπικούς) κυβερνητικούς φορείς. Διαθέτουν διαφορετικές συμμετοχικές προσεγγίσεις και μεθοδολογίες για την ανάπτυξη και τον μετασχηματισμό των αστικών συστημάτων τροφίμων. |
| --- | --- |

3.1.

Τα υφιστάμενα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα συνιστούν ένα συνονθύλευμα οργανώσεων με ποικίλες νομικές και οργανωτικές μορφές και δομές, αποστολές, στόχους και δραστηριότητες που είναι προσαρμοσμένες στις ανάγκες και τις προτεραιότητες της αστικής κοινότητας που εξυπηρετούν, ποικίλουν δε από μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και υβριδικές μορφές έως (τοπικούς) κυβερνητικούς φορείς. Διαθέτουν διαφορετικές συμμετοχικές προσεγγίσεις και μεθοδολογίες για την ανάπτυξη και τον μετασχηματισμό των αστικών συστημάτων τροφίμων.

| 3.2. | Ένας κοινός στόχος φαίνεται να διαπνέει όλους αυτούς τους οργανισμούς, και συγκεκριμένα η ανάγκη οικοδόμησης ενός βιώσιμου, υγιέστερου, διαφανούς και δικαιότερου συστήματος τροφίμων για όλους. Μεταξύ των λοιπών στόχων των περιφερειακών και των τοπικών συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα περιλαμβάνονται η επίτευξη επισιτιστικής ανεξαρτησίας, η ανάπτυξη βραχύτερων και τοπικών αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων, η μείωση της σπατάλης τροφίμων, η δημιουργία κοινοτικών κήπων, η σύνδεση των πόλεων με τις αγροτικές περιοχές, η ανάπτυξη τοπικών αγορών τροφίμων, η προαγωγή της αστικής γεωργίας και η προώθηση μιας δυναμικής διατροφικής κουλτούρας. |
| --- | --- |

3.2.

Ένας κοινός στόχος φαίνεται να διαπνέει όλους αυτούς τους οργανισμούς, και συγκεκριμένα η ανάγκη οικοδόμησης ενός βιώσιμου, υγιέστερου, διαφανούς και δικαιότερου συστήματος τροφίμων για όλους. Μεταξύ των λοιπών στόχων των περιφερειακών και των τοπικών συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα περιλαμβάνονται η επίτευξη επισιτιστικής ανεξαρτησίας, η ανάπτυξη βραχύτερων και τοπικών αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων, η μείωση της σπατάλης τροφίμων, η δημιουργία κοινοτικών κήπων, η σύνδεση των πόλεων με τις αγροτικές περιοχές, η ανάπτυξη τοπικών αγορών τροφίμων, η προαγωγή της αστικής γεωργίας και η προώθηση μιας δυναμικής διατροφικής κουλτούρας.

| 3.3. | Για την επίτευξη των ως άνω, οι εν λόγω οργανώσεις προβαίνουν σε ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, στο οποίο δεν περιλαμβάνονται πάντα η χάραξη πολιτικής, η παροχή συμβουλών σε θέματα πολιτικής ή η αλλαγή πολιτικής. Τα περισσότερα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα προέρχονται από προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή και στηρίζουν τη δικτύωση, την υπεράσπιση, την εκπαίδευση, την ευαισθητοποίηση και την ανάπτυξη έργων. Άλλα έχουν πολιτικό χαρακτήρα, όπως στη Γαλλία. |
| --- | --- |

3.3.

Για την επίτευξη των ως άνω, οι εν λόγω οργανώσεις προβαίνουν σε ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων, στο οποίο δεν περιλαμβάνονται πάντα η χάραξη πολιτικής, η παροχή συμβουλών σε θέματα πολιτικής ή η αλλαγή πολιτικής. Τα περισσότερα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα προέρχονται από προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή και στηρίζουν τη δικτύωση, την υπεράσπιση, την εκπαίδευση, την ευαισθητοποίηση και την ανάπτυξη έργων. Άλλα έχουν πολιτικό χαρακτήρα, όπως στη Γαλλία.

| 3.4. | Επιδίωξη των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα σε επίπεδο κοινότητας είναι να αναχθεί η «δημοκρατία στον τομέα των τροφίμων» σε διαδικαστική κατευθυντήρια αρχή. Οργανωτικές δομές συντονισμού, παροχής συμβουλών κ.ο.κ. παρέχουν σε διάφορους ενδιαφερόμενους φορείς τη δυνατότητα να αναλαμβάνουν ηγετικό ρόλο, να παρέχουν συνδρομή, να δημιουργούν εταιρικές σχέσεις και να αναλαμβάνουν άλλους αυτοδιοικούμενους ρόλους. Η συμμετοχή στα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα είναι συνήθως ανοικτή σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για θέματα που αφορούν το βιώσιμο σύστημα τροφίμων και είναι πρόθυμος να συμμορφωθεί με τις δημοκρατικές αρχές. Εκτός της τακτικής συμμετοχής, τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα συχνά συνάπτουν θεσμικές εταιρικές σχέσεις με κυβερνητικούς οργανισμούς, επιχειρήσεις και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον μετασχηματισμό των υφιστάμενων συστημάτων τροφίμων προς τη βιωσιμότητα· οι εταιρικές σχέσεις αυτές βασίζονται επίσης σε δημοκρατικές πρακτικές, προβλέπουν δε μεταξύ άλλων συλλογικό έλεγχο και συλλογική λήψη αποφάσεων. Τέλος, τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα συνεργάζονται με την (τοπική) κυβέρνηση, ως σημαντική εκδήλωση δημοκρατικής διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

3.4.

Επιδίωξη των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα σε επίπεδο κοινότητας είναι να αναχθεί η «δημοκρατία στον τομέα των τροφίμων» σε διαδικαστική κατευθυντήρια αρχή. Οργανωτικές δομές συντονισμού, παροχής συμβουλών κ.ο.κ. παρέχουν σε διάφορους ενδιαφερόμενους φορείς τη δυνατότητα να αναλαμβάνουν ηγετικό ρόλο, να παρέχουν συνδρομή, να δημιουργούν εταιρικές σχέσεις και να αναλαμβάνουν άλλους αυτοδιοικούμενους ρόλους. Η συμμετοχή στα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα είναι συνήθως ανοικτή σε οποιονδήποτε ενδιαφέρεται για θέματα που αφορούν το βιώσιμο σύστημα τροφίμων και είναι πρόθυμος να συμμορφωθεί με τις δημοκρατικές αρχές. Εκτός της τακτικής συμμετοχής, τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα συχνά συνάπτουν θεσμικές εταιρικές σχέσεις με κυβερνητικούς οργανισμούς, επιχειρήσεις και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται στον μετασχηματισμό των υφιστάμενων συστημάτων τροφίμων προς τη βιωσιμότητα· οι εταιρικές σχέσεις αυτές βασίζονται επίσης σε δημοκρατικές πρακτικές, προβλέπουν δε μεταξύ άλλων συλλογικό έλεγχο και συλλογική λήψη αποφάσεων. Τέλος, τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα συνεργάζονται με την (τοπική) κυβέρνηση, ως σημαντική εκδήλωση δημοκρατικής διακυβέρνησης.

| 3.5. | Από την άποψη των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα, πρωταρχικός στόχος είναι η βιωσιμότητα του συστήματος τροφίμων, ενώ επιδιώκονται στρατηγικοί (γενικοί) στόχοι, όπως η στήριξη ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων, η αύξηση της πρόσβασης σε υγιεινές και βιώσιμες διατροφές και ο εμπλουτισμός των γνώσεων για αυτές, η καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων με τη χρήση της κυκλικής οικονομίας, η στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης, η προώθηση της ισότητας στο σύστημα τροφίμων, η προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και η αύξηση της γνώσης για τα υγιεινά τρόφιμα και της ζήτησής τους. |
| --- | --- |

3.5.

Από την άποψη των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα, πρωταρχικός στόχος είναι η βιωσιμότητα του συστήματος τροφίμων, ενώ επιδιώκονται στρατηγικοί (γενικοί) στόχοι, όπως η στήριξη ανθεκτικών συστημάτων τροφίμων, η αύξηση της πρόσβασης σε υγιεινές και βιώσιμες διατροφές και ο εμπλουτισμός των γνώσεων για αυτές, η καταπολέμηση της σπατάλης τροφίμων με τη χρήση της κυκλικής οικονομίας, η στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης, η προώθηση της ισότητας στο σύστημα τροφίμων, η προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και η αύξηση της γνώσης για τα υγιεινά τρόφιμα και της ζήτησής τους.

| 3.6. | Δύο είδη νομικών μορφών κυριαρχούν στα ευρωπαϊκά συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα: σωματεία και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, δομές από τη βάση προς την κορυφή που δημιουργούνται από την κοινωνία των πολιτών και δομές από την κορυφή προς τη βάση που έχουν συσταθεί από τις τοπικές δημοτικές αρχές. Εκτός από τους πολίτες, τα περισσότερα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα έχουν ευρύ φάσμα μελών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ιδιωτικές επιχειρήσεις, δημόσιες διοικήσεις και ενδιαφερόμενα μέρη στους τομείς των τροφίμων, της υγείας και της εκπαίδευσης. Ευρεία δε είναι και η εκπροσώπηση σε αυτά εκ μέρους κοινωνικών ομάδων από την τοπική κοινότητα. |
| --- | --- |

3.6.

Δύο είδη νομικών μορφών κυριαρχούν στα ευρωπαϊκά συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα: σωματεία και μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, δομές από τη βάση προς την κορυφή που δημιουργούνται από την κοινωνία των πολιτών και δομές από την κορυφή προς τη βάση που έχουν συσταθεί από τις τοπικές δημοτικές αρχές. Εκτός από τους πολίτες, τα περισσότερα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα έχουν ευρύ φάσμα μελών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ιδιωτικές επιχειρήσεις, δημόσιες διοικήσεις και ενδιαφερόμενα μέρη στους τομείς των τροφίμων, της υγείας και της εκπαίδευσης. Ευρεία δε είναι και η εκπροσώπηση σε αυτά εκ μέρους κοινωνικών ομάδων από την τοπική κοινότητα.

| 3.7. | Η εξεύρεση πόρων και η χρηματοδότηση των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα ποικίλλουν σημαντικά. Ορισμένα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα διαθέτουν αμειβόμενο προσωπικό και/ή (μεγάλα) χρηματοδοτούμενα προγράμματα και έργα, ενώ άλλα βασίζονται εξολοκλήρου σε συνεισφορές και σε εθελοντές. Οι πηγές χρηματοδότησης ποικίλλουν από την ετήσια κρατική στήριξη έως τις συνδρομές των μελών, τις επιχορηγήσεις για έρευνα ή άλλες επιχορηγήσεις, τη στήριξη εκ μέρους ιδιωτικών ιδρυμάτων και τις δωρεές. Οι δραστηριότητες συγκέντρωσης κεφαλαίων, οι συνεισφορές των μελών, οι δωρεές και οι δημόσιες επιδοτήσεις/επιχορηγήσεις αποτελούν τις κύριες πηγές χρηματοδότησης για τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα που έχουν συσταθεί ως μη κερδοσκοπικές οργανώσεις ή σωματεία, ενώ τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα που έχουν συσταθεί από δημοτικές αρχές βασίζονται κυρίως στον ετήσιο προϋπολογισμό του εκάστοτε δημοτικού συμβουλίου. |
| --- | --- |

3.7.

Η εξεύρεση πόρων και η χρηματοδότηση των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα ποικίλλουν σημαντικά. Ορισμένα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα διαθέτουν αμειβόμενο προσωπικό και/ή (μεγάλα) χρηματοδοτούμενα προγράμματα και έργα, ενώ άλλα βασίζονται εξολοκλήρου σε συνεισφορές και σε εθελοντές. Οι πηγές χρηματοδότησης ποικίλλουν από την ετήσια κρατική στήριξη έως τις συνδρομές των μελών, τις επιχορηγήσεις για έρευνα ή άλλες επιχορηγήσεις, τη στήριξη εκ μέρους ιδιωτικών ιδρυμάτων και τις δωρεές. Οι δραστηριότητες συγκέντρωσης κεφαλαίων, οι συνεισφορές των μελών, οι δωρεές και οι δημόσιες επιδοτήσεις/επιχορηγήσεις αποτελούν τις κύριες πηγές χρηματοδότησης για τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα που έχουν συσταθεί ως μη κερδοσκοπικές οργανώσεις ή σωματεία, ενώ τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα που έχουν συσταθεί από δημοτικές αρχές βασίζονται κυρίως στον ετήσιο προϋπολογισμό του εκάστοτε δημοτικού συμβουλίου.

| 3.8. | Υπάρχουν επίσης ενδεχόμενες παγίδες: έρευνες δείχνουν ότι τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα μπορεί επίσης να παρουσιάζουν προβλήματα και/ή να μην λειτουργούν πάντοτε με τον βέλτιστο τρόπο (20), π.χ. αν οι πλέον ευάλωτες ομάδες υποεκπροσωπούνται ή εάν τα κατεστημένα συμφέροντα ασκούν μεγάλη επιρροή. Μια άλλη σημαντική πρόκληση είναι να εξαρτάται η ποιότητα της διαβούλευσης από την ισότιμη συμμετοχή, τη διευκόλυνση των διαδικασιών και την εστίαση στη γνώση/τις αξίες και όχι στα συμφέροντα. Η ΕΟΚΕ τονίζει επομένως την ανάγκη για πραγματική συμμετοχικότητα και ποιοτικές διαβουλεύσεις στα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα, κάτι που απαιτεί την υπέρβαση της ανοικτής συμμετοχής για τη διασφάλιση πραγματικής αντιπροσωπευτικότητας, ιδίως των παραδοσιακά υποεκπροσωπούμενων ομάδων στην κοινωνία. |
| --- | --- |

3.8.

Υπάρχουν επίσης ενδεχόμενες παγίδες: έρευνες δείχνουν ότι τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα μπορεί επίσης να παρουσιάζουν προβλήματα και/ή να μην λειτουργούν πάντοτε με τον βέλτιστο τρόπο (20

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ φρονεί περαιτέρω ότι τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα θα πρέπει να συνεργάζονται με τις νέες γενιές, μεταξύ άλλων μέσω της εκπαίδευσης. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εκπαίδευση των μελλοντικών γενεών για τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων, με εστίαση στη γνώση των βιώσιμων και υγιεινών διατροφών, της αλυσίδας παραγωγής από την αρχή έως το τέλος, ώστε να προσδιοριστεί τι και πώς παράγεται και να εξηγηθεί ποια είναι η διανομή που πραγματοποιείται στο σύστημα τροφίμων μας, από τον γεωργό ή τους κτηνοτρόφους έως ότου το τελικό προϊόν καταναλωθεί από τον πολίτη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά τη συμμετοχή των αρμόδιων εκπαιδευτικών αρχών στα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα, που, σε συντονισμό με τον αγροδιατροφικό τομέα, μπορούν να καθορίσουν το διατροφικό περιεχόμενο προτεραιότητας για το εκπαιδευτικό σύστημα. Επιπλέον, η εκπαίδευση των παιδιών θα πρέπει να υποστηρίζεται από τη διά βίου μάθηση των γονέων και τη διαπαιδαγώγηση των πολιτών (21). |
| --- | --- |

3.9.

Η ΕΟΚΕ φρονεί περαιτέρω ότι τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα θα πρέπει να συνεργάζονται με τις νέες γενιές, μεταξύ άλλων μέσω της εκπαίδευσης. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εκπαίδευση των μελλοντικών γενεών για τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων, με εστίαση στη γνώση των βιώσιμων και υγιεινών διατροφών, της αλυσίδας παραγωγής από την αρχή έως το τέλος, ώστε να προσδιοριστεί τι και πώς παράγεται και να εξηγηθεί ποια είναι η διανομή που πραγματοποιείται στο σύστημα τροφίμων μας, από τον γεωργό ή τους κτηνοτρόφους έως ότου το τελικό προϊόν καταναλωθεί από τον πολίτη. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά τη συμμετοχή των αρμόδιων εκπαιδευτικών αρχών στα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα, που, σε συντονισμό με τον αγροδιατροφικό τομέα, μπορούν να καθορίσουν το διατροφικό περιεχόμενο προτεραιότητας για το εκπαιδευτικό σύστημα. Επιπλέον, η εκπαίδευση των παιδιών θα πρέπει να υποστηρίζεται από τη διά βίου μάθηση των γονέων και τη διαπαιδαγώγηση των πολιτών (21

4.   Έκκληση για ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής

Έκκληση για ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής

| 4.1. | Η παράδοση συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα από τη βάση προς την κορυφή υπήρξε πλούσια, αλλά δεν μπόρεσε να επηρεάσει την πρόοδο και την ανθεκτικότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης των συστημάτων τροφίμων είναι αναπόφευκτη και πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο που να αποκαθιστά τη δημοκρατία και τη λογοδοσία στα συστήματα τροφίμων. Το μελλοντικό πλαίσιο για τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων απαιτεί προσεκτική καθοδήγηση, διασφαλίζοντας συντονισμένες αλλαγές σε όλους τους τομείς. Με την αύξηση της λογοδοσίας και της συμμετοχής, μπορεί να παρακαμφθεί αποτελεσματικότερα το βέτο των κατεστημένων φορέων με μικρό ενδιαφέρον για αλλαγή, οι δε επιπτώσεις μιας πραγματικά ολοκληρωμένης πολιτικής για τα τρόφιμα μπορούν να αξιολογούνται, να αναθεωρούνται και να βελτιώνονται τακτικά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής θα αποτελέσει ένα τόσο σημαντικό βήμα προς την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου οράματος για την πολιτική των τροφίμων (22). |
| --- | --- |

4.1.

Η παράδοση συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα από τη βάση προς την κορυφή υπήρξε πλούσια, αλλά δεν μπόρεσε να επηρεάσει την πρόοδο και την ανθεκτικότητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης των συστημάτων τροφίμων είναι αναπόφευκτη και πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο που να αποκαθιστά τη δημοκρατία και τη λογοδοσία στα συστήματα τροφίμων. Το μελλοντικό πλαίσιο για τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων απαιτεί προσεκτική καθοδήγηση, διασφαλίζοντας συντονισμένες αλλαγές σε όλους τους τομείς. Με την αύξηση της λογοδοσίας και της συμμετοχής, μπορεί να παρακαμφθεί αποτελεσματικότερα το βέτο των κατεστημένων φορέων με μικρό ενδιαφέρον για αλλαγή, οι δε επιπτώσεις μιας πραγματικά ολοκληρωμένης πολιτικής για τα τρόφιμα μπορούν να αξιολογούνται, να αναθεωρούνται και να βελτιώνονται τακτικά. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής θα αποτελέσει ένα τόσο σημαντικό βήμα προς την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου οράματος για την πολιτική των τροφίμων (22

| 4.2. | Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει: |
| --- | --- |

4.2.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει:

| 4.2.1. | να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο και να διασφαλίζει έναν μηχανισμό παροχής επιστημονικών συμβουλών· να αποτελεί αξιόπιστη και έγκυρη πηγή έρευνας και επιστημονικών συμβουλών. |
| --- | --- |

4.2.1.

να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο και να διασφαλίζει έναν μηχανισμό παροχής επιστημονικών συμβουλών· να αποτελεί αξιόπιστη και έγκυρη πηγή έρευνας και επιστημονικών συμβουλών.

| 4.2.2. | να έχει την ακόλουθη σύνθεση:






  — | ακαδημαϊκοί εμπειρογνώμονες και επιστήμονες (εντός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής ή ως συμβουλευτική επιτροπή), |
| --- | --- | --- |

4.2.2.

να έχει την ακόλουθη σύνθεση:

—

ακαδημαϊκοί εμπειρογνώμονες και επιστήμονες (εντός του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής ή ως συμβουλευτική επιτροπή),

| — | παράγοντες της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων (γεωργοί, επιχειρήσεις και μεταποιητές τροφίμων, έμποροι λιανικής πώλησης, συνδικαλιστικές οργανώσεις κ.λπ.), φορείς του εκπαιδευτικού συστήματος και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (δίκτυα καταπολέμησης της φτώχειας, τράπεζες τροφίμων, κοινωνικές πλατφόρμες, περιβαλλοντικές και αναπτυξιακές ΜΚΟ)· εκπρόσωποι της νεολαίας· κοινωνικοί εταίροι, |
| --- | --- |

—

παράγοντες της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων (γεωργοί, επιχειρήσεις και μεταποιητές τροφίμων, έμποροι λιανικής πώλησης, συνδικαλιστικές οργανώσεις κ.λπ.), φορείς του εκπαιδευτικού συστήματος και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (δίκτυα καταπολέμησης της φτώχειας, τράπεζες τροφίμων, κοινωνικές πλατφόρμες, περιβαλλοντικές και αναπτυξιακές ΜΚΟ)· εκπρόσωποι της νεολαίας· κοινωνικοί εταίροι,

| — | θεσμικοί εκπρόσωποι (Κοινοβούλιο, Συμβούλιο, Επιτροπή, ΕΟΚΕ, ΕτΠ). |
| --- | --- |

—

θεσμικοί εκπρόσωποι (Κοινοβούλιο, Συμβούλιο, Επιτροπή, ΕΟΚΕ, ΕτΠ).

| 4.2.3. | μετά την αρχική φάση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει εκπροσώπους από το τοπικό, το περιφερειακό και το εθνικό επίπεδο και συμβούλια πολιτικής τροφίμων με οργανωμένη συνδεσιμότητα μεταξύ των σχετικών επιπέδων. Επί του παρόντος, τα εθνικά συμβούλια πολιτικής τροφίμων δεν είναι αρκετά διαδεδομένα ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη εκπροσώπηση όλων των χωρών. |
| --- | --- |

4.2.3.

μετά την αρχική φάση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Επισιτιστικής Πολιτικής θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει εκπροσώπους από το τοπικό, το περιφερειακό και το εθνικό επίπεδο και συμβούλια πολιτικής τροφίμων με οργανωμένη συνδεσιμότητα μεταξύ των σχετικών επιπέδων. Επί του παρόντος, τα εθνικά συμβούλια πολιτικής τροφίμων δεν είναι αρκετά διαδεδομένα ώστε να διασφαλίζεται η ισότιμη εκπροσώπηση όλων των χωρών.

| 4.2.4. | να είναι θεσμικό όργανο στο οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να είναι προσηλωμένα και του οποίου θα πρέπει να διασφαλίζουν την πολιτική αποδοχή: ένας ανεξάρτητος, έγκυρος φορέας μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, ένας μη κυβερνητικός φορέας, που θα είναι αξιόπιστος (εμβληματικός φορέας), με στόχο να συμβάλει στη διαμόρφωση των μελλοντικών τροφίμων προς βιώσιμα συστήματα τροφίμων και να λειτουργεί ως μοχλός· |
| --- | --- |

4.2.4.

να είναι θεσμικό όργανο στο οποίο τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να είναι προσηλωμένα και του οποίου θα πρέπει να διασφαλίζουν την πολιτική αποδοχή: ένας ανεξάρτητος, έγκυρος φορέας μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, ένας μη κυβερνητικός φορέας, που θα είναι αξιόπιστος (εμβληματικός φορέας), με στόχο να συμβάλει στη διαμόρφωση των μελλοντικών τροφίμων προς βιώσιμα συστήματα τροφίμων και να λειτουργεί ως μοχλός·

| 4.2.5. | να αποτελεί σταθερή πηγή ορθών συμβουλών και τεκμηριωμένων επιλογών πολιτικής και συστάσεων σχετικά με την κατεύθυνση του συστήματος τροφίμων της ΕΕ, στις οποίες τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να υποχρεούνται να παρέχουν ανατροφοδότηση και αιτιολογημένες απαντήσεις. Θα πρέπει να διερευνήσει επιλογές για την τήρηση και την παρακολούθηση των υφιστάμενων δεσμεύσεων της ΕΕ, αξιολογώντας επίσης τα εθνικά σχέδια πολιτικής για τα τρόφιμα, και να τις μετουσιώσει σε όρους πολιτικής που να συνεπάγονται κοινωνική πρόοδο μέσω των τροφίμων. Τέλος, θα πρέπει να συμμετέχει σε συζητήσεις σχετικά με τη λειτουργία των παγκόσμιων συστημάτων τροφίμων· |
| --- | --- |

4.2.5.

να αποτελεί σταθερή πηγή ορθών συμβουλών και τεκμηριωμένων επιλογών πολιτικής και συστάσεων σχετικά με την κατεύθυνση του συστήματος τροφίμων της ΕΕ, στις οποίες τα θεσμικά όργανα της ΕΕ θα πρέπει να υποχρεούνται να παρέχουν ανατροφοδότηση και αιτιολογημένες απαντήσεις. Θα πρέπει να διερευνήσει επιλογές για την τήρηση και την παρακολούθηση των υφιστάμενων δεσμεύσεων της ΕΕ, αξιολογώντας επίσης τα εθνικά σχέδια πολιτικής για τα τρόφιμα, και να τις μετουσιώσει σε όρους πολιτικής που να συνεπάγονται κοινωνική πρόοδο μέσω των τροφίμων. Τέλος, θα πρέπει να συμμετέχει σε συζητήσεις σχετικά με τη λειτουργία των παγκόσμιων συστημάτων τροφίμων·

| 4.2.6. | να βελτιώσει τη συνοχή μεταξύ των τομέων πολιτικής (όπως η κοινή γεωργική πολιτική, η κοινή αλιευτική πολιτική, το δικαίωμα στη διατροφή, η νομοθεσία σχετικά με την υγιεινή διατροφή, οι δημόσιες συμβάσεις, οι εκπαιδευτικές πολιτικές κ.λπ.) και να προωθήσει κοινωνικές καινοτομίες με στόχο την ευημερία όλων των παραγόντων της αλυσίδας τροφίμων, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ανανέωσης των γενεών των γεωργών. |
| --- | --- |

4.2.6.

να βελτιώσει τη συνοχή μεταξύ των τομέων πολιτικής (όπως η κοινή γεωργική πολιτική, η κοινή αλιευτική πολιτική, το δικαίωμα στη διατροφή, η νομοθεσία σχετικά με την υγιεινή διατροφή, οι δημόσιες συμβάσεις, οι εκπαιδευτικές πολιτικές κ.λπ.) και να προωθήσει κοινωνικές καινοτομίες με στόχο την ευημερία όλων των παραγόντων της αλυσίδας τροφίμων, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη ανανέωσης των γενεών των γεωργών.

| 4.2.7. | όσον αφορά τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα, να στηρίξει (οικονομικά και διαρθρωτικά) και να προωθήσει προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή προς την κατεύθυνση βιώσιμων τοπικών/περιφερειακών/εθνικών συστημάτων τροφίμων, καταπολεμώντας το χάσμα μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών και την πόλωση μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών μέσω της στήριξης του διαλόγου με τους πολίτες (μεταξύ άλλων, των εκπροσώπων των νέων, των ευάλωτων και περιθωριοποιημένων ομάδων της κοινωνίας, των αγροτικών φορέων, των κοινωνικών εταίρων), να διευκολύνει τη συστηματική ανάπτυξη των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα, προωθώντας συνέργειες μεταξύ των τοπικών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.2.7.

όσον αφορά τα συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα, να στηρίξει (οικονομικά και διαρθρωτικά) και να προωθήσει προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή προς την κατεύθυνση βιώσιμων τοπικών/περιφερειακών/εθνικών συστημάτων τροφίμων, καταπολεμώντας το χάσμα μεταξύ αγροτικών και αστικών περιοχών και την πόλωση μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών μέσω της στήριξης του διαλόγου με τους πολίτες (μεταξύ άλλων, των εκπροσώπων των νέων, των ευάλωτων και περιθωριοποιημένων ομάδων της κοινωνίας, των αγροτικών φορέων, των κοινωνικών εταίρων), να διευκολύνει τη συστηματική ανάπτυξη των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα, προωθώντας συνέργειες μεταξύ των τοπικών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών.

| 4.2.8. | να παράσχει εντέλει ένα δίκτυο συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα σε επίπεδο ΕΕ, με τη δημιουργία πλατφόρμας για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και πληροφοριών προς καθοδήγηση και επιρροή της πολιτικής της ΕΕ· |
| --- | --- |

4.2.8.

να παράσχει εντέλει ένα δίκτυο συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα σε επίπεδο ΕΕ, με τη δημιουργία πλατφόρμας για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και πληροφοριών προς καθοδήγηση και επιρροή της πολιτικής της ΕΕ·

| 4.2.9. | να δημιουργήσει συνέργειες με άλλες υφιστάμενες πλατφόρμες της ΕΕ, όπως ο Συνασπισμός για την πολιτική τροφίμων της ΕΕ (23), η πλατφόρμα της ΕΕ για την απώλεια και τη σπατάλη τροφίμων (24), η Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία (ECESP) (25) και το αγροτικό σύμφωνο της ΕΕ (26). |
| --- | --- |

4.2.9.

να δημιουργήσει συνέργειες με άλλες υφιστάμενες πλατφόρμες της ΕΕ, όπως ο Συνασπισμός για την πολιτική τροφίμων της ΕΕ (23

24

25

26

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ προτίθεται να παράσχει χώρο για τις εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής. Τέτοιο επιτυχημένο παράδειγμα αποτελεί ήδη η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία, μια κοινή πρωτοβουλία της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής (27). |
| --- | --- |

4.3.

Η ΕΟΚΕ προτίθεται να παράσχει χώρο για τις εργασίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Επισιτιστικής Πολιτικής. Τέτοιο επιτυχημένο παράδειγμα αποτελεί ήδη η ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερόμενων μερών για την κυκλική οικονομία, μια κοινή πρωτοβουλία της ΕΟΚΕ και της Επιτροπής (27

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

O Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Μετασχηματισμός του συστήματος τροφίμων της Ευρώπης — Αξιολόγηση του μείγματος πολιτικών της ΕΕ — Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (europa.eu) και παρουσίαση του καθηγητή De Schutter στην ΕΟΚΕ στις 14 Απριλίου 2023.

1

(2)  Μεταξύ άλλων: Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η συμβολή της κοινωνίας πολιτών στην ανάπτυξη μιας σφαιρικής πολιτικής για τα τρόφιμα στην ΕΕ» (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 18) και νωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης 2003/17/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με την ισοδυναμία των καλλιεργητικών ελέγχων των σποροπαραγωγικών καλλιεργειών δημητριακών που διενεργούνται στην Ουκρανία και την ισοδυναμία των σπόρων δημητριακών προς σπορά που παράγονται στην Ουκρανία» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

2

(3)  Βλέπε τις εκθέσεις της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC): www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-cycle/.

3

(4)  
  Δύναμη στους ανθρώπους; Οι συνεισφορές των πρωτοβουλιών για τη δημοκρατία τροφίμων στα δημοκρατικά αγαθά, Jeroen J. L. Candel, Μάιος 2022.

4

Δύναμη στους ανθρώπους; Οι συνεισφορές των πρωτοβουλιών για τη δημοκρατία τροφίμων στα δημοκρατικά αγαθά

(5)  Βλέπε ορισμούς στα ακόλουθα ακαδημαϊκά άρθρα: Opportunities and challenges of food policy councils in pursuit of food system sustainability and food democracy–a comparative case study from the Upper-Rhine region [Προκλήσεις και ευκαιρίες των συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα στην επιδίωξη της βιωσιμότητας του διατροφικού συστήματος και της δημοκρατίας στον τομέα των τροφίμων — μια συγκριτική περιπτωσιολογική μελέτη από την περιοχή του Άνω Ρήνου] (Mooney, 2022) και Food Policy Councils: Lessons learned [Συμβούλια πολιτικής για τα τρόφιμα: διδάγματα που αντλήθηκαν (Harper κ.ά., 2009).

5

(6)  Το πρώτο συμβούλιο πολιτικής για τα τρόφιμα στις ΗΠΑ συστάθηκε στο Knoxville του Tennessee το 1982.

6

(7)  Παραδείγματα ευρωπαϊκών συμβουλίων πολιτικής για τα τρόφιμα ή παρόμοιων πρωτοβουλιών στον τομέα των αστικών τροφίμων απαντώνται στα έργα των προγραμμάτων «Ορίζων 2020» και «Ορίζων Ευρώπη» που επικεντρώνονται σε αγροδιατροφικές πολιτικές και σε εργαλεία για τη βελτίωση των συστημάτων τροφίμων, όπως τα Cities2030, FoodSHIFT 2030, FoodCLIC, FEAST και FOOD TRAILS.

7

(8)  Franzen-Castle, L. κ.ά. Engaging Rural Community Members with Food Policy Councils to Improve Food Access: Facilitators and Barriers. Journal of Hunger & Environmental Nutrition 17, 207–223 (2022).

8

κ.ά.

Journal of Hunger & Environmental Nutrition

(9)  Consell Català de l'Alimentació.

9

(10)  CNA: www.cna-alimentation.fr/.

10

(11)  Terres en villes: www.terresenvilles.org/.

11

(12)  Μονπελιέ, Ρουέν, Voiron, Χάβρη, Artois (Béthune, Bruay-en-Artois), Douai, Angers, Ρεν, Saint-Nazaire, Νάντη, Lorient, Τουλούζη, Γκρενόμπλ, Saint- Étienne, Λυών, Besançon, Ντιζόν, Νανσύ, Μέτς, Amiens, Λίλλη, Auxerre, Poitiers (2022).

12

(13)  Conselho Nacional de Segurança Alimentar e Nutricional entra em funcionamento.

13

(14)  Food Policy Council: https://food.uni.lu/projects/research-projects/food-policy-council/.

14

(15)  https://g1000landbouw.nl/.

15

(16)  Nordic Food Policy Lab: www.norden.org/en/nordic-food-policy-lab.

16

(17)  Μεταξύ άλλων: ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 18 και ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268.

17

(18)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ενδυνάμωση των νέων ώστε να επιτύχουν βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της εκπαίδευσης» (ΕΕ C 100 της 16.03.2023, σ. 38).

18

(19)  Ενημερωτική έκθεση της ΕΟΚΕ με θέμα Αξιολόγηση του προγράμματος της ΕΕ για τα σχολεία.

19

(20)  Power to the people? Food democracy initiatives’ contributions to democratic goods.

20

(21)  
  ΕΕ C 100 της 16.03.2023, σ. 38.

21

(22)  Έκθεση για τα τρόφιμα της διεθνούς ομάδας εμπειρογνωμόνων για τα βιώσιμα επισιτιστικά συστήματα (IPES): CFP_FullReport.pdf (ipes-food.org), και De Schutter, O., Jacobs, N. και Clément, C., 2020,«A 'Common Food Policy' for Europe: How governance reforms can spark a shift to healthy diets and sustainable food systems» [Μια κοινή πολιτική για τα τρόφιμα για την Ευρώπη: πώς οι μεταρρυθμίσεις της διακυβέρνησης μπορούν να πυροδοτήσουν μια στροφή προς την υγιεινή διατροφή και τα βιώσιμα συστήματα τροφίμων], Food Policy 96.

22

Food Policy 96

(23)  Συνασπισμός της ΕΕ για την πολιτική τροφίμων.

23

(24)  Πλατφόρμα της ΕΕ για την απώλεια και τη σπατάλη τροφίμων.

24

(25)  Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερομένων φορέων για την κυκλική οικονομία.

25

(26)  Αγροτικό σύμφωνο. https://rural-vision.europa.eu/rural-pact_el.

26

(27)  Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ενδιαφερομένων φορέων για την κυκλική οικονομία.

27

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/8 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/8

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο αντίκτυπος της ενεργειακής κρίσης στην ευρωπαϊκή οικονομία»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2023/C 293/02)

| Εισηγήτρια: | η κ. Alena MASTANTUONO |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Alena MASTANTUONO

Alena MASTANTUONO

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.1.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 194/4/10 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.1.2023

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

194/4/10

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης είναι ο πληθωρισμός και η πίεση στα δημόσια οικονομικά. Οι τιμές της ενέργειας, οι οποίες επηρεάζονται από τις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, αποτέλεσαν καταλύτη για τον πληθωρισμό και επηρέασαν σοβαρά τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, καθώς και τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Ο υψηλός πληθωρισμός ήταν το πιο ορατό φαινόμενο στις οικονομικές επιδόσεις του 2022, με αλυσιδωτές επιδράσεις σε άλλα στοιχεία του καλαθιού των καταναλωτών και ισχυρό αντίκτυπο στην κατανάλωση και τη συμπεριφορά. Ο πολύ υψηλός αριθμός αιτήσεων πτώχευσης στην ΕΕ καταδεικνύει επίσης τη σοβαρότητα της κατάστασης. |
| --- | --- |

1.1.

Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης είναι ο πληθωρισμός και η πίεση στα δημόσια οικονομικά. Οι τιμές της ενέργειας, οι οποίες επηρεάζονται από τις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, αποτέλεσαν καταλύτη για τον πληθωρισμό και επηρέασαν σοβαρά τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, καθώς και τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Ο υψηλός πληθωρισμός ήταν το πιο ορατό φαινόμενο στις οικονομικές επιδόσεις του 2022, με αλυσιδωτές επιδράσεις σε άλλα στοιχεία του καλαθιού των καταναλωτών και ισχυρό αντίκτυπο στην κατανάλωση και τη συμπεριφορά. Ο πολύ υψηλός αριθμός αιτήσεων πτώχευσης στην ΕΕ καταδεικνύει επίσης τη σοβαρότητα της κατάστασης.

| 1.2. | Στις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης προστέθηκαν οι προηγούμενες αρνητικές συνέπειες της πανδημίας COVID-19, οι οποίες αποδυνάμωσαν σημαντικά τις οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ μετά τη μεγαλύτερη πτώση της αύξησης του ΑΕγχΠ εδώ και πολλές δεκαετίες. Ορισμένοι τομείς ενδέχεται να πληγούν περισσότερο από αυτό το σωρευτικό αποτέλεσμα. Είναι εξάλλου δύσκολο να υπάρξει πλήρης εικόνα των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης στην οικονομία, καθότι εξακολουθούν να υφίστανται οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Το γεγονός ότι τα σημερινά στατιστικά στοιχεία σε ορισμένους τομείς, όπως η απασχόληση, είναι μάλλον θετικά, δεν σημαίνει ασφαλώς ότι η κατάσταση είναι τέλεια. Σαφής ανάλυση των επιπτώσεων στην οικονομία θα μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μετά το τέλος της κρίσης και όταν θα είναι διαθέσιμα όλα τα λεπτομερή στοιχεία. |
| --- | --- |

1.2.

Στις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης προστέθηκαν οι προηγούμενες αρνητικές συνέπειες της πανδημίας COVID-19, οι οποίες αποδυνάμωσαν σημαντικά τις οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ μετά τη μεγαλύτερη πτώση της αύξησης του ΑΕγχΠ εδώ και πολλές δεκαετίες. Ορισμένοι τομείς ενδέχεται να πληγούν περισσότερο από αυτό το σωρευτικό αποτέλεσμα. Είναι εξάλλου δύσκολο να υπάρξει πλήρης εικόνα των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης στην οικονομία, καθότι εξακολουθούν να υφίστανται οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Το γεγονός ότι τα σημερινά στατιστικά στοιχεία σε ορισμένους τομείς, όπως η απασχόληση, είναι μάλλον θετικά, δεν σημαίνει ασφαλώς ότι η κατάσταση είναι τέλεια. Σαφής ανάλυση των επιπτώσεων στην οικονομία θα μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μετά το τέλος της κρίσης και όταν θα είναι διαθέσιμα όλα τα λεπτομερή στοιχεία.

| 1.3. | Η ενεργειακή κρίση είχε αντίκτυπο στην οικονομία όσον αφορά τον υψηλό πληθωρισμό, την ασθενή οικονομική ανάπτυξη, τις έντονες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, καθώς και όσον αφορά την απώλεια της εξωτερικής οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Με βάση τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) προτείνει τη θέσπιση ενός κριτηρίου «πράσινου τριπλού Τ» (Green triple-T/tailored, targeted, transition-proof), ώστε οι μελλοντικές παρεμβάσεις να είναι προσαρμοσμένες, στοχευμένες και ανθεκτικές στη μετάβαση. Τα μη στοχευμένα μέτρα όσον αφορά τις τιμές θα παρατείνουν την περίοδο του αυξημένου πληθωρισμού σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. |
| --- | --- |

1.3.

Η ενεργειακή κρίση είχε αντίκτυπο στην οικονομία όσον αφορά τον υψηλό πληθωρισμό, την ασθενή οικονομική ανάπτυξη, τις έντονες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, καθώς και όσον αφορά την απώλεια της εξωτερικής οικονομικής ανταγωνιστικότητας. Με βάση τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) προτείνει τη θέσπιση ενός κριτηρίου «πράσινου τριπλού Τ» (Green triple-T/tailored, targeted, transition-proof), ώστε οι μελλοντικές παρεμβάσεις να είναι προσαρμοσμένες, στοχευμένες και ανθεκτικές στη μετάβαση. Τα μη στοχευμένα μέτρα όσον αφορά τις τιμές θα παρατείνουν την περίοδο του αυξημένου πληθωρισμού σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στις οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ αποτελούν ένα δίδαγμα που πρέπει να αντικατοπτριστεί στα επόμενα βήματα πολιτικής. Συνεπεία της ενεργειακής κρίσης, που προκλήθηκε κυρίως λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αποκαλύφθηκαν και εντοπίσθηκαν ορισμένες από τις σημαντικές αδυναμίες και διαταραχές στο οικονομικό σύστημα της ΕΕ, το οποίο πρέπει να βελτιωθεί και να προσαρμοστεί δομικά, ώστε να μπορεί να αντιμετωπίζει πιο αποτελεσματικά παρόμοιους εξωγενείς κλυδωνισμούς, κυρίως όσον αφορά την ανθεκτικότητα, την αποδοτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης στις οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ αποτελούν ένα δίδαγμα που πρέπει να αντικατοπτριστεί στα επόμενα βήματα πολιτικής. Συνεπεία της ενεργειακής κρίσης, που προκλήθηκε κυρίως λόγω της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αποκαλύφθηκαν και εντοπίσθηκαν ορισμένες από τις σημαντικές αδυναμίες και διαταραχές στο οικονομικό σύστημα της ΕΕ, το οποίο πρέπει να βελτιωθεί και να προσαρμοστεί δομικά, ώστε να μπορεί να αντιμετωπίζει πιο αποτελεσματικά παρόμοιους εξωγενείς κλυδωνισμούς, κυρίως όσον αφορά την ανθεκτικότητα, την αποδοτικότητα και τη στρατηγική αυτονομία.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ πρέπει να προχωρήσει πέρα από τις δημοσιονομικές αποκρίσεις έκτακτης ανάγκης και να επικεντρωθεί σε διαρθρωτικές αλλαγές, ώστε να μπορέσει να αποσυνδεθεί ταχύτερα από τα ορυκτά καύσιμα. Για να διασφαλίσει την ομαλή και ανταγωνιστική οικονομική της ανάπτυξη, η ΕΕ χρειάζεται αξιόπιστες και ασφαλείς παραδόσεις οικονομικά προσιτής ενέργειας με βάση μια ολοκληρωμένη αγορά ενέργειας με υψηλό μερίδιο καθαρής ενέργειας, η οποία θα είναι ανθεκτική και ικανή να αντιμετωπίζει διαταραχές και κλυδωνισμούς. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ πρέπει να προχωρήσει πέρα από τις δημοσιονομικές αποκρίσεις έκτακτης ανάγκης και να επικεντρωθεί σε διαρθρωτικές αλλαγές, ώστε να μπορέσει να αποσυνδεθεί ταχύτερα από τα ορυκτά καύσιμα. Για να διασφαλίσει την ομαλή και ανταγωνιστική οικονομική της ανάπτυξη, η ΕΕ χρειάζεται αξιόπιστες και ασφαλείς παραδόσεις οικονομικά προσιτής ενέργειας με βάση μια ολοκληρωμένη αγορά ενέργειας με υψηλό μερίδιο καθαρής ενέργειας, η οποία θα είναι ανθεκτική και ικανή να αντιμετωπίζει διαταραχές και κλυδωνισμούς.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά όλα τα μέτρα πολιτικής για τη βιώσιμη μείωση του πληθωρισμού κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους και τάσσεται υπέρ της οικονομικής ανάκαμψης με βάση τις επενδύσεις στους πράσινους, ψηφιακούς και στρατηγικά σημαντικούς τομείς και βιομηχανίες, με στήριξη της βιομηχανικής βάσης της ΕΕ και της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και παράλληλη αξιοποίηση όλων των πλεονεκτημάτων της ενιαίας αγοράς. Είναι απολύτως απαραίτητο η παραγωγή καθαρών τεχνολογιών να καταστεί επιχειρηματικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη. Οι κοινωνικοί εταίροι θέλουν να διασφαλίσουν, με κάθε κόστος, την αποφυγή της διαρροής γνώσεων, δεξιοτήτων και παραγωγικής βάσης από την Ευρώπη. Για να εξασφαλιστεί η έξυπνη ανεξαρτησία, η βιομηχανία —και οι θέσεις εργασίας που αυτή δημιουργεί— πρέπει να παραμείνουν στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, η ανταγωνιστικότητα και η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας πρέπει να καταστούν τρόπος ζωής και να τεθούν στο επίκεντρο της διαδικασίας χάραξης και υλοποίησης των πολιτικών μας. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά όλα τα μέτρα πολιτικής για τη βιώσιμη μείωση του πληθωρισμού κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους και τάσσεται υπέρ της οικονομικής ανάκαμψης με βάση τις επενδύσεις στους πράσινους, ψηφιακούς και στρατηγικά σημαντικούς τομείς και βιομηχανίες, με στήριξη της βιομηχανικής βάσης της ΕΕ και της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και παράλληλη αξιοποίηση όλων των πλεονεκτημάτων της ενιαίας αγοράς. Είναι απολύτως απαραίτητο η παραγωγή καθαρών τεχνολογιών να καταστεί επιχειρηματικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη. Οι κοινωνικοί εταίροι θέλουν να διασφαλίσουν, με κάθε κόστος, την αποφυγή της διαρροής γνώσεων, δεξιοτήτων και παραγωγικής βάσης από την Ευρώπη. Για να εξασφαλιστεί η έξυπνη ανεξαρτησία, η βιομηχανία —και οι θέσεις εργασίας που αυτή δημιουργεί— πρέπει να παραμείνουν στην Ευρώπη. Ως εκ τούτου, η ανταγωνιστικότητα και η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας πρέπει να καταστούν τρόπος ζωής και να τεθούν στο επίκεντρο της διαδικασίας χάραξης και υλοποίησης των πολιτικών μας.

| 1.7. | Η εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε μια οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα και της διατήρησης μιας ανταγωνιστικής βιομηχανίας της ΕΕ, απαιτεί τεράστιες επενδύσεις από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές. Ωστόσο, η ΕΕ δεν διαθέτει ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο για ισχυρή χρηματοδότηση της εφαρμογής της Πράσινης Συμφωνίας. Η ΕΟΚΕ ζητεί επομένως ένα κατάλληλο πλαίσιο για τη στήριξη μέτρων που χρηματοδοτούν τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία με απλό και αποτελεσματικό τρόπο. |
| --- | --- |

1.7.

Η εφαρμογή της Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης σε μια οικονομία με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα και της διατήρησης μιας ανταγωνιστικής βιομηχανίας της ΕΕ, απαιτεί τεράστιες επενδύσεις από δημόσιες και ιδιωτικές πηγές. Ωστόσο, η ΕΕ δεν διαθέτει ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο για ισχυρή χρηματοδότηση της εφαρμογής της Πράσινης Συμφωνίας. Η ΕΟΚΕ ζητεί επομένως ένα κατάλληλο πλαίσιο για τη στήριξη μέτρων που χρηματοδοτούν τη μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία με απλό και αποτελεσματικό τρόπο.

| 1.8. | Σε καιρούς κρίσης και αβεβαιότητας, η αντικειμενική πληροφόρηση και η ισχυρή πολιτική ηγεσία είναι ζωτικής σημασίας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να συνεχιστεί η διασφάλιση της κατάλληλης ενημέρωσης, ακόμη και κατά την περίοδο που αντιμετωπίζονται οι συνέπειες της κρίσης. Η μεταρρύθμιση της αγοράς και του συστήματος ενέργειας θα έχει αντίκτυπο σε όλες τις βιομηχανίες και τους καταναλωτές· είναι απολύτως απαραίτητο τα ενδιαφερόμενα μέρη να έχουν λόγο στη νομοθετική διαδικασία και να ενημερώνονται επαρκώς σχετικά με αυτή τη θεμελιώδη μετάβαση. |
| --- | --- |

1.8.

Σε καιρούς κρίσης και αβεβαιότητας, η αντικειμενική πληροφόρηση και η ισχυρή πολιτική ηγεσία είναι ζωτικής σημασίας. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να συνεχιστεί η διασφάλιση της κατάλληλης ενημέρωσης, ακόμη και κατά την περίοδο που αντιμετωπίζονται οι συνέπειες της κρίσης. Η μεταρρύθμιση της αγοράς και του συστήματος ενέργειας θα έχει αντίκτυπο σε όλες τις βιομηχανίες και τους καταναλωτές· είναι απολύτως απαραίτητο τα ενδιαφερόμενα μέρη να έχουν λόγο στη νομοθετική διαδικασία και να ενημερώνονται επαρκώς σχετικά με αυτή τη θεμελιώδη μετάβαση.

2.   Βασικά στοιχεία και ιστορικό της γνωμοδότησης

Βασικά στοιχεία και ιστορικό της γνωμοδότησης

| 2.1. | Η ενεργειακή κρίση και ο αντίκτυπός της στη ζωή των ανθρώπων και στην επιχειρηματική ευημερία συνεχίζονται. Αυτό δυσχεραίνει τη μέτρηση του τελικού συνολικού αντικτύπου της στην οικονομία. Μπορούμε, ωστόσο, σίγουρα να δηλώσουμε ότι ο μεγαλύτερος αντίκτυπος της κρίσης αντικατοπτρίζεται στον πληθωρισμό (τον υψηλότερο εδώ και πολλές δεκαετίες) και στα δημόσια οικονομικά (έχοντας διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών και κόστους και στη μαζική στήριξη των επενδύσεων ώστε να καταστούν λιγότερο ευάλωτες). Η αιτία των υψηλών τιμών της ενέργειας ήταν η εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου (1). |
| --- | --- |

2.1.

Η ενεργειακή κρίση και ο αντίκτυπός της στη ζωή των ανθρώπων και στην επιχειρηματική ευημερία συνεχίζονται. Αυτό δυσχεραίνει τη μέτρηση του τελικού συνολικού αντικτύπου της στην οικονομία. Μπορούμε, ωστόσο, σίγουρα να δηλώσουμε ότι ο μεγαλύτερος αντίκτυπος της κρίσης αντικατοπτρίζεται στον πληθωρισμό (τον υψηλότερο εδώ και πολλές δεκαετίες) και στα δημόσια οικονομικά (έχοντας διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών και κόστους και στη μαζική στήριξη των επενδύσεων ώστε να καταστούν λιγότερο ευάλωτες). Η αιτία των υψηλών τιμών της ενέργειας ήταν η εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου (1

| 2.2. | Είναι σκόπιμο να υπενθυμιστούν τα βασικά ορόσημα της Ενεργειακής Ένωσης που έχουν καθορίσει συγκεκριμένα την πορεία της μελλοντικής ανάπτυξης του ενεργειακού συστήματος. Ορισμένοι από τους πυλώνες της, ιδίως εκείνοι που σχετίζονται με την ενεργειακή ασφάλεια, υποτιμήθηκαν πρόσφατα, κυρίως λόγω της έντονης εστίασης και προτίμησης στο φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο, το οποίο αποτελούσε την εποχή εκείνη προσωρινή πηγή κατά τη διάρκεια της πράσινης οικονομικής μετάβασης, καθώς και λόγω της αμιγώς πολιτικής εσπευσμένης εγκατάλειψης σταθερών καθαρών πηγών. |
| --- | --- |

2.2.

Είναι σκόπιμο να υπενθυμιστούν τα βασικά ορόσημα της Ενεργειακής Ένωσης που έχουν καθορίσει συγκεκριμένα την πορεία της μελλοντικής ανάπτυξης του ενεργειακού συστήματος. Ορισμένοι από τους πυλώνες της, ιδίως εκείνοι που σχετίζονται με την ενεργειακή ασφάλεια, υποτιμήθηκαν πρόσφατα, κυρίως λόγω της έντονης εστίασης και προτίμησης στο φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο, το οποίο αποτελούσε την εποχή εκείνη προσωρινή πηγή κατά τη διάρκεια της πράσινης οικονομικής μετάβασης, καθώς και λόγω της αμιγώς πολιτικής εσπευσμένης εγκατάλειψης σταθερών καθαρών πηγών.

| 2.3. | Όσον αφορά το διαφορετικό ενεργειακό μείγμα στα κράτη μέλη της ΕΕ, το οποίο αντικατοπτρίζει, μεταξύ άλλων, τις γεωμορφολογικές συνθήκες τους, η επίτευξη των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις εθνικές συνθήκες. Ο παράγοντας αυτός αντικατοπτρίζεται εμφανώς στην ταχύτητα της πράσινης μετάβασης της ΕΕ. Ωστόσο, ένα στοιχείο παραμένει σαφές: η κύρια προτεραιότητα της Ενεργειακής Ένωσης κατά τη διάρκεια της κρίσης ήταν η ασφάλεια του εφοδιασμού, ο οποίος ερχόταν ορισμένες φορές σε αντίθεση με τους στόχους της πράσινης μετάβασης. |
| --- | --- |

2.3.

Όσον αφορά το διαφορετικό ενεργειακό μείγμα στα κράτη μέλη της ΕΕ, το οποίο αντικατοπτρίζει, μεταξύ άλλων, τις γεωμορφολογικές συνθήκες τους, η επίτευξη των στόχων της Ενεργειακής Ένωσης επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τις εθνικές συνθήκες. Ο παράγοντας αυτός αντικατοπτρίζεται εμφανώς στην ταχύτητα της πράσινης μετάβασης της ΕΕ. Ωστόσο, ένα στοιχείο παραμένει σαφές: η κύρια προτεραιότητα της Ενεργειακής Ένωσης κατά τη διάρκεια της κρίσης ήταν η ασφάλεια του εφοδιασμού, ο οποίος ερχόταν ορισμένες φορές σε αντίθεση με τους στόχους της πράσινης μετάβασης.

| 2.4. | Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση αποκάλυψε πόσο σοβαρή είναι η τρωτότητα του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ και πόσο σημαντικό είναι να επιδιωχθεί η ανοικτή στρατηγική ενεργειακή αυτονομία ολόκληρης της αλυσίδας της ενεργειακής βιομηχανίας. Ταυτόχρονα, έχει αποδείξει την ικανότητά του να αντιμετωπίζει και να απορροφά ισχυρούς εξωγενείς κλυδωνισμούς και τις συνέπειές τους. Η ενεργειακή κρίση προκλήθηκε από ένα συνδυασμό οικονομικών, πολιτικών και τεχνικών στοιχείων. Η κρίση ξεκίνησε με οικονομικές διαταραχές μετά την πανδημία COVID-19, οι οποίες αύξησαν την παγκόσμια ζήτηση ενέργειας, ενώ οι παρεμβολές τρίτων χωρών και τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες κατά τη χειμερινή περίοδο 2021/2022, σε συνδυασμό με την υψηλότερη ζήτηση, ανέδειξαν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Η ήδη δύσκολη κατάσταση στη συνέχεια επιδεινώθηκε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η οποία οξύνθηκε περαιτέρω λόγω της εξάρτησης της ΕΕ από ορυκτές πηγές ενέργειας, με ισχυρή άμεση επιρροή στις τιμές της ενέργειας και στην ασφάλεια του εφοδιασμού. |
| --- | --- |

2.4.

Η τρέχουσα ενεργειακή κρίση αποκάλυψε πόσο σοβαρή είναι η τρωτότητα του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ και πόσο σημαντικό είναι να επιδιωχθεί η ανοικτή στρατηγική ενεργειακή αυτονομία ολόκληρης της αλυσίδας της ενεργειακής βιομηχανίας. Ταυτόχρονα, έχει αποδείξει την ικανότητά του να αντιμετωπίζει και να απορροφά ισχυρούς εξωγενείς κλυδωνισμούς και τις συνέπειές τους. Η ενεργειακή κρίση προκλήθηκε από ένα συνδυασμό οικονομικών, πολιτικών και τεχνικών στοιχείων. Η κρίση ξεκίνησε με οικονομικές διαταραχές μετά την πανδημία COVID-19, οι οποίες αύξησαν την παγκόσμια ζήτηση ενέργειας, ενώ οι παρεμβολές τρίτων χωρών και τα χαμηλά επίπεδα αποθήκευσης φυσικού αερίου σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες κατά τη χειμερινή περίοδο 2021/2022, σε συνδυασμό με την υψηλότερη ζήτηση, ανέδειξαν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Η ήδη δύσκολη κατάσταση στη συνέχεια επιδεινώθηκε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η οποία οξύνθηκε περαιτέρω λόγω της εξάρτησης της ΕΕ από ορυκτές πηγές ενέργειας, με ισχυρή άμεση επιρροή στις τιμές της ενέργειας και στην ασφάλεια του εφοδιασμού.

| 2.5. | Ο αντίκτυπος της ενεργειακής κρίσης στην οικονομία της ΕΕ είναι καταστροφικός. Το 2022, συντέλεσε άμεσα στον πρωτοφανή υψηλό πληθωρισμό στην πρόσφατη ιστορία της ολοκλήρωσης της ΕΕ, με μέσο πληθωρισμό στην ΕΕ 9,2 % (2), ο οποίος αναμένεται να μειωθεί στο 6,7 % (ακόμη πολύ υψηλός) το 2023 και στο 3,1 % το επόμενο έτος (3). Ο υψηλός πληθωρισμός ήταν το πιο ορατό φαινόμενο στις οικονομικές επιδόσεις του 2022, με αλυσιδωτές επιδράσεις σε άλλα στοιχεία του καλαθιού των καταναλωτών και έντονες επιρροές στην κατανάλωση και στη συμπεριφορά. Αυτό είχε τεράστιο αντίκτυπο στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. Δεν είναι μόνο οι πλέον ευάλωτοι που επλήγησαν από τις αυξήσεις των τιμών. Τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος έχουν πληγεί σοβαρά και τα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας ενδέχεται να αυξηθούν. Όλα αυτά επηρέασαν σοβαρά τα προσωπικά οικονομικά και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στην ΕΕ· οι περισσότεροι καταναλωτές προσάρμοσαν τις συνήθειές τους προκειμένου να αντιμετωπίσουν την ενεργειακή κρίση. Το καταναλωτικό κλίμα κυμάνθηκε σε πρωτοφανή χαμηλά επίπεδα τον Σεπτέμβριο του 2022 και στη συνέχεια ανέκαμψε ελαφρά. |
| --- | --- |

2.5.

Ο αντίκτυπος της ενεργειακής κρίσης στην οικονομία της ΕΕ είναι καταστροφικός. Το 2022, συντέλεσε άμεσα στον πρωτοφανή υψηλό πληθωρισμό στην πρόσφατη ιστορία της ολοκλήρωσης της ΕΕ, με μέσο πληθωρισμό στην ΕΕ 9,2 % (2

3

| 2.6. | Η κατάσταση επηρέασε επίσης αρνητικά τη θέση των επιχειρήσεων. Με σημαντική αύξηση κατά 26,8 % σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο, οι αιτήσεις πτώχευσης στην ΕΕ έφτασαν το 113,1 —το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με τον δείκτη που χρησιμοποίησε η Eurostat για την αξιολόγηση του επιπέδου πτώχευσης στην ΕΕ σε σύγκριση με τον δείκτη αναφοράς 100 το 2015. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο δείκτης άρχισε να αυξάνεται το β’ τρίμηνο του 2020 και αυξήθηκε σημαντικά καθ’ όλη τη διάρκεια του 2022. Τα στοιχεία του τέταρτου τριμήνου του 2022 αποτύπωσαν την επιδεινούμενη κατάσταση στην οποία οι επιχειρήσεις, ιδίως οι ΜΜΕ, αντιμετώπισαν πτώση της ζήτησης, αυστηρότερα πιστοδοτικά κριτήρια (4) και ένα δυσοίωνο και αβέβαιο μέλλον. |
| --- | --- |

2.6.

Η κατάσταση επηρέασε επίσης αρνητικά τη θέση των επιχειρήσεων. Με σημαντική αύξηση κατά 26,8 % σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο, οι αιτήσεις πτώχευσης στην ΕΕ έφτασαν το 113,1 —το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ, σύμφωνα με τον δείκτη που χρησιμοποίησε η Eurostat για την αξιολόγηση του επιπέδου πτώχευσης στην ΕΕ σε σύγκριση με τον δείκτη αναφοράς 100 το 2015. Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο δείκτης άρχισε να αυξάνεται το β’ τρίμηνο του 2020 και αυξήθηκε σημαντικά καθ’ όλη τη διάρκεια του 2022. Τα στοιχεία του τέταρτου τριμήνου του 2022 αποτύπωσαν την επιδεινούμενη κατάσταση στην οποία οι επιχειρήσεις, ιδίως οι ΜΜΕ, αντιμετώπισαν πτώση της ζήτησης, αυστηρότερα πιστοδοτικά κριτήρια (4

| 2.7. | Η ενεργειακή κρίση είχε επίσης αρνητικές επιπτώσεις στις οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ, κυρίως όσον αφορά την ιδιωτική κατανάλωση (η μείωσή της θεωρείται ότι αποτελεί τον κύριο λόγο της στασιμότητας του ΑΕγχΠ), τις επενδύσεις (παρά το τεράστιο δυναμικό της επενδυτικής δραστηριότητας, το επενδυτικό χάσμα στην πραγματικότητα αυξάνεται από το 2021) και την εξωτερική ανταγωνιστικότητα (με σημαντική επιδείνωση σε σύγκριση με την περίοδο πριν από το 2020). Το συνολικό ΑΕγχΠ της ΕΕ, μετά από σταθερή αύξηση της τάξης του 3,5 % το 2022, προβλέπεται να αυξηθεί ελαφρά (κατά 1,0 %) το 2023 και να επιταχυνθεί ελαφρώς (κατά 1,7 %) το 2024. |
| --- | --- |

2.7.

Η ενεργειακή κρίση είχε επίσης αρνητικές επιπτώσεις στις οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ, κυρίως όσον αφορά την ιδιωτική κατανάλωση (η μείωσή της θεωρείται ότι αποτελεί τον κύριο λόγο της στασιμότητας του ΑΕγχΠ), τις επενδύσεις (παρά το τεράστιο δυναμικό της επενδυτικής δραστηριότητας, το επενδυτικό χάσμα στην πραγματικότητα αυξάνεται από το 2021) και την εξωτερική ανταγωνιστικότητα (με σημαντική επιδείνωση σε σύγκριση με την περίοδο πριν από το 2020). Το συνολικό ΑΕγχΠ της ΕΕ, μετά από σταθερή αύξηση της τάξης του 3,5 % το 2022, προβλέπεται να αυξηθεί ελαφρά (κατά 1,0 %) το 2023 και να επιταχυνθεί ελαφρώς (κατά 1,7 %) το 2024.

| 2.8. | Μια περαιτέρω πρόσθετη επιβάρυνση που οφείλεται άμεσα στην ενεργειακή κρίση είναι οι επιδόσεις των δημόσιων οικονομικών. Το 2022, το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα ανήλθε σε 3,4 % του ΑΕγχΠ (5), ενώ παρόμοια είναι τα στοιχεία (τα οποία υπερβαίνουν τις απαιτήσεις του συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης) που προβλέπονται και για τα επόμενα δύο έτη. Η ενεργειακή κρίση σε συνδυασμό με την πράσινη μετάβαση ασκούν σημαντική πίεση στις δημόσιες δαπάνες, ενώ θα πρέπει να υπάρξει συνετή προσέγγιση προκειμένου να διατηρηθεί η δημοσιονομική ισορροπία. Η ευρύτερη χρήση της μόχλευσης ιδιωτικών επενδύσεων βάσει συστημάτων εγγυήσεων (τύπου ΕΤΣΕ) θα πρέπει να αποτελεί το πρότυπο για την κατανομή επαρκών επενδύσεων με φορολογικά συνετό τρόπο. |
| --- | --- |

2.8.

Μια περαιτέρω πρόσθετη επιβάρυνση που οφείλεται άμεσα στην ενεργειακή κρίση είναι οι επιδόσεις των δημόσιων οικονομικών. Το 2022, το μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα ανήλθε σε 3,4 % του ΑΕγχΠ (5

| 2.9. | Μέχρι στιγμής, τα συγκεντρωτικά στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο της ενεργειακής κρίσης στην αγορά εργασίας δεν ήταν αρνητικά. Τον Δεκέμβριο του 2022, το ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ ανήλθε στο 6,1 % (αμετάβλητο από τον Απρίλιο). Ήταν δε το χαμηλότερο ποσοστό από το 2000. Ωστόσο, η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις στα τέλη του περασμένου έτους και τις προβλέψεις στις αρχές του 2023, αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά τον ρυθμό αύξησης της απασχόλησης. Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις επλήγησαν σοβαρά από την κρίση και αναμένονται σημαντικές προκλήσεις για τη μελλοντική αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.9.

Μέχρι στιγμής, τα συγκεντρωτικά στατιστικά στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο της ενεργειακής κρίσης στην αγορά εργασίας δεν ήταν αρνητικά. Τον Δεκέμβριο του 2022, το ποσοστό ανεργίας στην ΕΕ ανήλθε στο 6,1 % (αμετάβλητο από τον Απρίλιο). Ήταν δε το χαμηλότερο ποσοστό από το 2000. Ωστόσο, η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις στα τέλη του περασμένου έτους και τις προβλέψεις στις αρχές του 2023, αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά τον ρυθμό αύξησης της απασχόλησης. Οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις επλήγησαν σοβαρά από την κρίση και αναμένονται σημαντικές προκλήσεις για τη μελλοντική αγορά εργασίας.

| 2.10. | Το 2022, η ενεργειακή κρίση σε συνδυασμό με τον ήπιο χειμώνα, τις εξοικονομήσεις και τη διακοπή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων οδήγησαν σε μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας (-4,6 %). Σύμφωνα με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), η μείωση της ζήτησης επιταχύνθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους· το τέταρτο τρίμηνο του 2022 ήταν πενταπλάσια από την αντίστοιχη του πρώτου τριμήνου. Η μείωση της ζήτησης αυξήθηκε από -1,8 % το πρώτο τρίμηνο σε -9,5 % το τέταρτο τρίμηνο, σε σύγκριση με τις ίδιες περιόδους του 2021. |
| --- | --- |

2.10.

Το 2022, η ενεργειακή κρίση σε συνδυασμό με τον ήπιο χειμώνα, τις εξοικονομήσεις και τη διακοπή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων οδήγησαν σε μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας (-4,6 %). Σύμφωνα με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER), η μείωση της ζήτησης επιταχύνθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους· το τέταρτο τρίμηνο του 2022 ήταν πενταπλάσια από την αντίστοιχη του πρώτου τριμήνου. Η μείωση της ζήτησης αυξήθηκε από -1,8 % το πρώτο τρίμηνο σε -9,5 % το τέταρτο τρίμηνο, σε σύγκριση με τις ίδιες περιόδους του 2021.

| 2.11. | Ταυτόχρονα, η κρίση είχε ορισμένες θετικές πτυχές. Κατ’ αρχάς, με τη μορφή νέων λύσεων που προσφέρουν ανατρεπτικές αλλαγές για αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και τόνωση (ή «αναγέννηση», σε ορισμένες περιπτώσεις) των καθαρών τεχνολογιών. Ορισμένες εταιρείες δρομολόγησαν καινοτόμες λύσεις στην αγορά. Δεύτερον, ανέδειξε την ανάγκη για καλύτερη διασύνδεση των αγορών ενέργειας και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ καθώς και τα κράτη μέλη μπόρεσαν να λάβουν μέτρα και να αντιδράσουν αρκετά γρήγορα και να αποδεχτούν με μεγάλη ευελιξία τη νέα κατάσταση. |
| --- | --- |

2.11.

Ταυτόχρονα, η κρίση είχε ορισμένες θετικές πτυχές. Κατ’ αρχάς, με τη μορφή νέων λύσεων που προσφέρουν ανατρεπτικές αλλαγές για αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και τόνωση (ή «αναγέννηση», σε ορισμένες περιπτώσεις) των καθαρών τεχνολογιών. Ορισμένες εταιρείες δρομολόγησαν καινοτόμες λύσεις στην αγορά. Δεύτερον, ανέδειξε την ανάγκη για καλύτερη διασύνδεση των αγορών ενέργειας και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ καθώς και τα κράτη μέλη μπόρεσαν να λάβουν μέτρα και να αντιδράσουν αρκετά γρήγορα και να αποδεχτούν με μεγάλη ευελιξία τη νέα κατάσταση.

| 2.12. | Η κρίση οδήγησε επίσης στην ανάγκη προσαρμογής και επαναπροσδιορισμού των κύριων πυλώνων της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ: της Ενεργειακής Ένωσης, της Πράσινης Συμφωνίας και των ειδικών στοιχείων της (ιδίως της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %) και του πλαισίου της ταξινομίας της ΕΕ. Οι αποκρίσεις στη σοβαρή κατάσταση το 2022 περιλαμβάνουν μακροπρόθεσμα διαρθρωτικά εργαλεία, όπως το REPowerEU και η βιομηχανική πολιτική της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή μηδενικών εκπομπών, καθώς και τα άμεσα/βραχυπρόθεσμα μέτρα για την πρόληψη των πλέον οδυνηρών συνεπειών της κρίσης που θα επηρεάσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.12.

Η κρίση οδήγησε επίσης στην ανάγκη προσαρμογής και επαναπροσδιορισμού των κύριων πυλώνων της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ: της Ενεργειακής Ένωσης, της Πράσινης Συμφωνίας και των ειδικών στοιχείων της (ιδίως της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %) και του πλαισίου της ταξινομίας της ΕΕ. Οι αποκρίσεις στη σοβαρή κατάσταση το 2022 περιλαμβάνουν μακροπρόθεσμα διαρθρωτικά εργαλεία, όπως το REPowerEU και η βιομηχανική πολιτική της Πράσινης Συμφωνίας για την εποχή μηδενικών εκπομπών, καθώς και τα άμεσα/βραχυπρόθεσμα μέτρα για την πρόληψη των πλέον οδυνηρών συνεπειών της κρίσης που θα επηρεάσουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κύρια αιτία της κρίσης ήταν η υψηλή εξάρτηση της ΕΕ από τα ρωσικά αποθέματα φυσικού αερίου και συνιστά να καθοριστεί ένα μακρόπνοο όραμα, το οποίο θα μειώσει την ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ από τρίτες χώρες· σε αυτό περιλαμβάνεται επίσης η ανεξαρτησία όσον αφορά τις καθαρές τεχνολογίες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι όλα τα ενωσιακά και εθνικά μέτρα πρέπει να παρέχουν κίνητρα για αυτή τη στρατηγική στροφή ώστε να διασφαλιστεί η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η κύρια αιτία της κρίσης ήταν η υψηλή εξάρτηση της ΕΕ από τα ρωσικά αποθέματα φυσικού αερίου και συνιστά να καθοριστεί ένα μακρόπνοο όραμα, το οποίο θα μειώσει την ενεργειακή εξάρτηση της ΕΕ από τρίτες χώρες· σε αυτό περιλαμβάνεται επίσης η ανεξαρτησία όσον αφορά τις καθαρές τεχνολογίες. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι όλα τα ενωσιακά και εθνικά μέτρα πρέπει να παρέχουν κίνητρα για αυτή τη στρατηγική στροφή ώστε να διασφαλιστεί η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι η κύρια προτεραιότητα είναι να αντιμετωπιστούν όχι μόνο οι συνέπειες, αλλά κυρίως οι λόγοι και τα αίτια της κρίσης, και είναι έτοιμη να συζητήσει και να προτείνει λύσεις. Για τις λύσεις αυτές απαιτείται σταδιακή απομάκρυνση από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις συμβατές με την αγορά και τεκμηριωμένες, βασιζόμενες σε βιώσιμες και εφικτές στρατηγικές έννοιες. Οι ανωτέρω στρατηγικές έννοιες πρέπει να επιτυγχάνουν ισορροπία μεταξύ των προτεραιοτήτων τους, των χρηματοδοτικών τους πηγών (δημόσιων και ιδιωτικών) και του θεσμικού περιβάλλοντος και των διοικητικών συνθηκών (άδειες, συμμόρφωση με την ενωσιακή και την εθνική νομοθεσία), και να βασίζονται σε επαρκή δημόσια στήριξη. |
| --- | --- |

3.2.

Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι η κύρια προτεραιότητα είναι να αντιμετωπιστούν όχι μόνο οι συνέπειες, αλλά κυρίως οι λόγοι και τα αίτια της κρίσης, και είναι έτοιμη να συζητήσει και να προτείνει λύσεις. Για τις λύσεις αυτές απαιτείται σταδιακή απομάκρυνση από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις συμβατές με την αγορά και τεκμηριωμένες, βασιζόμενες σε βιώσιμες και εφικτές στρατηγικές έννοιες. Οι ανωτέρω στρατηγικές έννοιες πρέπει να επιτυγχάνουν ισορροπία μεταξύ των προτεραιοτήτων τους, των χρηματοδοτικών τους πηγών (δημόσιων και ιδιωτικών) και του θεσμικού περιβάλλοντος και των διοικητικών συνθηκών (άδειες, συμμόρφωση με την ενωσιακή και την εθνική νομοθεσία), και να βασίζονται σε επαρκή δημόσια στήριξη.

| 3.3. | Τα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας που έλαβαν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις συνέβαλαν στην αποτροπή κάθε σοβαρού κινδύνου ελλείψεων σε ενέργεια. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι ορισμένες εξοικονομήσεις οφείλονται απλώς και μόνον στη διακοπή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Στις πλέον ευάλωτες στην κρίση βιομηχανίες περιλαμβάνονται λογικά οι πλέον ενεργοβόρες βιομηχανίες (χημική βιομηχανία, παραγωγοί λιπασμάτων, βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα). Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις χώρες αυτές όσον αφορά την ενεργειακή τους μετάβαση, καθώς και τον κίνδυνο αποβιομηχάνισης της ΕΕ (διαρροή άνθρακα). |
| --- | --- |

3.3.

Τα μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας που έλαβαν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις συνέβαλαν στην αποτροπή κάθε σοβαρού κινδύνου ελλείψεων σε ενέργεια. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να παραβλέπεται το γεγονός ότι ορισμένες εξοικονομήσεις οφείλονται απλώς και μόνον στη διακοπή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Στις πλέον ευάλωτες στην κρίση βιομηχανίες περιλαμβάνονται λογικά οι πλέον ενεργοβόρες βιομηχανίες (χημική βιομηχανία, παραγωγοί λιπασμάτων, βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα). Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στις χώρες αυτές όσον αφορά την ενεργειακή τους μετάβαση, καθώς και τον κίνδυνο αποβιομηχάνισης της ΕΕ (διαρροή άνθρακα).

| 3.4. | Η βάση της πράσινης μετάβασης είναι οι ισχυρές και διασυνδεδεμένες ενεργειακές υποδομές, οι οποίες έχουν λάβει ανεπαρκέστατες επενδύσεις τα τελευταία χρόνια. Οι επενδύσεις και η αναβάθμιση των υποδομών θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο κατά τα επόμενα έτη. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό οι νέοι κανόνες να μεταφέρουν ένα σαφές και μακροπρόθεσμο μήνυμα στους επενδυτές. Ωστόσο, η ικανότητα των ΜΜΕ να επενδύσουν στην ενεργειακή μετάβαση ήταν πολύ περιορισμένη από τότε που ξέσπασε η αρχική κρίση (COVID-19). Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να σέβονται τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ όσον αφορά την πράσινη μετάβαση, την ανθεκτικότητα και την κοινωνική ευημερία, καθώς και τις τεράστιες διαφορές μεταξύ των δομών ενεργειακού μείγματος συγκεκριμένων κρατών μελών. Η κρίση είχε σοβαρό αντίκτυπο στην επενδυτική ασφάλεια. |
| --- | --- |

3.4.

Η βάση της πράσινης μετάβασης είναι οι ισχυρές και διασυνδεδεμένες ενεργειακές υποδομές, οι οποίες έχουν λάβει ανεπαρκέστατες επενδύσεις τα τελευταία χρόνια. Οι επενδύσεις και η αναβάθμιση των υποδομών θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο κατά τα επόμενα έτη. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό οι νέοι κανόνες να μεταφέρουν ένα σαφές και μακροπρόθεσμο μήνυμα στους επενδυτές. Ωστόσο, η ικανότητα των ΜΜΕ να επενδύσουν στην ενεργειακή μετάβαση ήταν πολύ περιορισμένη από τότε που ξέσπασε η αρχική κρίση (COVID-19). Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να σέβονται τους στόχους της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ όσον αφορά την πράσινη μετάβαση, την ανθεκτικότητα και την κοινωνική ευημερία, καθώς και τις τεράστιες διαφορές μεταξύ των δομών ενεργειακού μείγματος συγκεκριμένων κρατών μελών. Η κρίση είχε σοβαρό αντίκτυπο στην επενδυτική ασφάλεια.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι βασικές μεταρρυθμιστικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν πρωτίστως την επικαιροποίηση του σχεδιασμού της αγοράς ενέργειας ώστε να καταστεί δυνατή η βιώσιμη πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να καταλήξουν σε συναίνεση σχετικά με τις κύριες κατηγορίες σχεδιασμού της αγοράς, επηρεάζοντας άμεσα τη μελλοντική επενδυτική τάση στον εν λόγω τομέα, συμπεριλαμβανομένων των εξής: μακροπρόθεσμες συμβάσεις· μέσα στήριξης και παροχής κινήτρων για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· ένα μοντέλο που θα αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό της τιμής της ενέργειας και το ζήτημα της συνολικής ευελιξίας. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι βασικές μεταρρυθμιστικές απαιτήσεις περιλαμβάνουν πρωτίστως την επικαιροποίηση του σχεδιασμού της αγοράς ενέργειας ώστε να καταστεί δυνατή η βιώσιμη πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ καλεί τους συννομοθέτες να καταλήξουν σε συναίνεση σχετικά με τις κύριες κατηγορίες σχεδιασμού της αγοράς, επηρεάζοντας άμεσα τη μελλοντική επενδυτική τάση στον εν λόγω τομέα, συμπεριλαμβανομένων των εξής: μακροπρόθεσμες συμβάσεις· μέσα στήριξης και παροχής κινήτρων για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας· ένα μοντέλο που θα αποτελεί τη βάση για τον υπολογισμό της τιμής της ενέργειας και το ζήτημα της συνολικής ευελιξίας.

| 3.6. | H Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ, η οποία συμπληρώνεται από την πρωτοβουλία REPowerEU, διαθέτει το δυναμικό για ετήσιες επενδύσεις συνολικού ύψους περίπου 350 δισεκατ. ευρώ έως το τέλος της δεκαετίας (πάνω από το 2 % του ετήσιου ΑΕγχΠ της ΕΕ). Οι βραχυπρόθεσμες επενδυτικές προβλέψεις της ΕΕ παραμένουν σημαντικά ασθενέστερες. Αυτό απαιτεί κινητοποίηση πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων για την κάλυψη των επενδυτικών αναγκών προτεραιότητας. Αυτά τα είδη επενδύσεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν το έναυσμα για μια πιο ισχυρή οικονομική ανάκαμψη της ΕΕ και για πρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές, ψηφιοποίηση των ενεργειακών δικτύων, ικανότητες διασύνδεσης και αποθήκευσης. |
| --- | --- |

3.6.

H Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ, η οποία συμπληρώνεται από την πρωτοβουλία REPowerEU, διαθέτει το δυναμικό για ετήσιες επενδύσεις συνολικού ύψους περίπου 350 δισεκατ. ευρώ έως το τέλος της δεκαετίας (πάνω από το 2 % του ετήσιου ΑΕγχΠ της ΕΕ). Οι βραχυπρόθεσμες επενδυτικές προβλέψεις της ΕΕ παραμένουν σημαντικά ασθενέστερες. Αυτό απαιτεί κινητοποίηση πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων για την κάλυψη των επενδυτικών αναγκών προτεραιότητας. Αυτά τα είδη επενδύσεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν το έναυσμα για μια πιο ισχυρή οικονομική ανάκαμψη της ΕΕ και για πρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές, ψηφιοποίηση των ενεργειακών δικτύων, ικανότητες διασύνδεσης και αποθήκευσης.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι για τη διαδικασία αυτή απαιτούνται τεράστιες χρηματοδοτικές πηγές. Η πράσινη μετάβαση δεν θα είναι δυνατή χωρίς επενδύσεις στην έρευνα, την καινοτομία, τις υποδομές και τα άτομα που θα πρέπει να είναι κατάλληλα προετοιμασμένα μέσω της εκπαίδευσης, της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της επανειδίκευσης. Παρά τα μεγάλα ποσά που διοχετεύονται στο πλαίσιο των νέων προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΕ για τον σκοπό αυτό, οι εθνικές δημόσιες και ιδιωτικές πηγές είναι απολύτως απαραίτητες για την υλοποίηση αυτού του στόχου. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για απλή, αποτελεσματική και εύκολη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ζητεί καινοτόμες μεθόδους για τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω χρηματοδοτικών μέσων. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει επίσης υπόψη τον διευρυμένο ρόλο της στήριξης και της χρηματοδότησης των κρατικών ενισχύσεων για στοχευμένο σκοπό, αλλά συνιστά τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.7.

Η ΕΟΚΕ έχει πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι για τη διαδικασία αυτή απαιτούνται τεράστιες χρηματοδοτικές πηγές. Η πράσινη μετάβαση δεν θα είναι δυνατή χωρίς επενδύσεις στην έρευνα, την καινοτομία, τις υποδομές και τα άτομα που θα πρέπει να είναι κατάλληλα προετοιμασμένα μέσω της εκπαίδευσης, της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της επανειδίκευσης. Παρά τα μεγάλα ποσά που διοχετεύονται στο πλαίσιο των νέων προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΕ για τον σκοπό αυτό, οι εθνικές δημόσιες και ιδιωτικές πηγές είναι απολύτως απαραίτητες για την υλοποίηση αυτού του στόχου. Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη για απλή, αποτελεσματική και εύκολη πρόσβαση σε χρηματοδότηση και ζητεί καινοτόμες μεθόδους για τη συμμετοχή ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω χρηματοδοτικών μέσων. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει επίσης υπόψη τον διευρυμένο ρόλο της στήριξης και της χρηματοδότησης των κρατικών ενισχύσεων για στοχευμένο σκοπό, αλλά συνιστά τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην ΕΕ.

| 3.8. | Οι κυβερνήσεις της ΕΕ δέσμευσαν και διέθεσαν 758 δισεκατ. ευρώ για τη θωράκιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τον Σεπτέμβριο του 2021 έως τον Ιανουάριο του 2023. Μόνο το ένα τρίτο των δημοσιονομικών παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη στόχευε σε ευάλωτες κατηγορίες. Με γνώμονα τις συστάσεις της ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση ενός κριτηρίου «πράσινου τριπλού Τ», ώστε οι μελλοντικές παρεμβάσεις να είναι προσαρμοσμένες, στοχευμένες και ανθεκτικές στη μετάβαση. Τα μη στοχευμένα μέτρα για τις τιμές ορίστηκαν επίσης από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ως καθορίζοντα τους όρους για μια παρατεταμένη περίοδο υψηλότερου πληθωρισμού μακροπρόθεσμα. Η καθυστέρηση της σταδιακής κατάργησής τους θα μπορούσε να υπονομεύσει την ικανότητα της ΕΚΤ να επιτύχει τους μεσοπρόθεσμους στόχους της, οδηγώντας σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό, τι θα ήταν επιθυμητό. |
| --- | --- |

3.8.

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ δέσμευσαν και διέθεσαν 758 δισεκατ. ευρώ για τη θωράκιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τον Σεπτέμβριο του 2021 έως τον Ιανουάριο του 2023. Μόνο το ένα τρίτο των δημοσιονομικών παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη στόχευε σε ευάλωτες κατηγορίες. Με γνώμονα τις συστάσεις της ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα), η ΕΟΚΕ προτείνει τη θέσπιση ενός κριτηρίου «πράσινου τριπλού Τ», ώστε οι μελλοντικές παρεμβάσεις να είναι προσαρμοσμένες, στοχευμένες και ανθεκτικές στη μετάβαση. Τα μη στοχευμένα μέτρα για τις τιμές ορίστηκαν επίσης από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ως καθορίζοντα τους όρους για μια παρατεταμένη περίοδο υψηλότερου πληθωρισμού μακροπρόθεσμα. Η καθυστέρηση της σταδιακής κατάργησής τους θα μπορούσε να υπονομεύσει την ικανότητα της ΕΚΤ να επιτύχει τους μεσοπρόθεσμους στόχους της, οδηγώντας σε αυστηρότερη νομισματική πολιτική για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό, τι θα ήταν επιθυμητό.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η οικονομική ανάκαμψη θα μπορούσε, ως εκ τούτου, να οδηγήσει στη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης και στη βελτίωση της εξωτερικής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της ΕΕ, μέσω της δημιουργίας νέων βιομηχανιών και επιχειρηματικών έργων που απαιτούνται για την επιτυχή μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Η ποιοτική αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανειδίκευση θα είναι καθοριστικές για τη διαχείριση της διαδικασίας μετάβασης. Είναι απολύτως απαραίτητο η παραγωγή καθαρών τεχνολογιών να καταστεί επιχειρηματικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη. Οι κοινωνικοί εταίροι θέλουν να διασφαλίσουν, με κάθε κόστος, την παραμονή των γνώσεων, των δεξιοτήτων και της παραγωγικής βάσης στην Ευρώπη. Για να εξασφαλιστεί η έξυπνη ανεξαρτησία, η βιομηχανία —και οι θέσεις εργασίας που αυτή δημιουργεί— πρέπει να παραμείνουν στην Ευρώπη. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να ανακτηθεί το χαμένο έδαφος και η μετάβαση στην πράσινη οικονομία μάς παρέχει αυτή την ευκαιρία, υπό την προϋπόθεση ότι της προσήκουσας διαχείρισής της. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα και η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας πρέπει να καταστούν τρόπος ζωής και να τεθούν στο επίκεντρο της διαδικασίας χάραξης και υλοποίησης των πολιτικών μας. |
| --- | --- |

3.9.

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η οικονομική ανάκαμψη θα μπορούσε, ως εκ τούτου, να οδηγήσει στη δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης και στη βελτίωση της εξωτερικής ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της ΕΕ, μέσω της δημιουργίας νέων βιομηχανιών και επιχειρηματικών έργων που απαιτούνται για την επιτυχή μετάβαση σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία. Η ποιοτική αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανειδίκευση θα είναι καθοριστικές για τη διαχείριση της διαδικασίας μετάβασης. Είναι απολύτως απαραίτητο η παραγωγή καθαρών τεχνολογιών να καταστεί επιχειρηματικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη. Οι κοινωνικοί εταίροι θέλουν να διασφαλίσουν, με κάθε κόστος, την παραμονή των γνώσεων, των δεξιοτήτων και της παραγωγικής βάσης στην Ευρώπη. Για να εξασφαλιστεί η έξυπνη ανεξαρτησία, η βιομηχανία —και οι θέσεις εργασίας που αυτή δημιουργεί— πρέπει να παραμείνουν στην Ευρώπη. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να ανακτηθεί το χαμένο έδαφος και η μετάβαση στην πράσινη οικονομία μάς παρέχει αυτή την ευκαιρία, υπό την προϋπόθεση ότι της προσήκουσας διαχείρισής της. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα και η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας πρέπει να καταστούν τρόπος ζωής και να τεθούν στο επίκεντρο της διαδικασίας χάραξης και υλοποίησης των πολιτικών μας.

| 3.10. | Εκτός από τα νέα μεταρρυθμιστικά μέτρα, η ΕΕ πρέπει καταρχάς να επικεντρωθεί στην εφαρμογή και την επιβολή της εγκριθείσας νομοθεσίας στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας. Τίθεται επίσης το ερώτημα γιατί τα εν λόγω μέτρα δεν εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη. Ένας από τους λόγους είναι ότι η ικανότητα των κρατών μελών να απορροφήσουν το κύμα της νομοθεσίας είναι πολύ χαμηλή. Το ίδιο ισχύει και για τις επιχειρήσεις, κυρίως για τις ΜΜΕ. |
| --- | --- |

3.10.

Εκτός από τα νέα μεταρρυθμιστικά μέτρα, η ΕΕ πρέπει καταρχάς να επικεντρωθεί στην εφαρμογή και την επιβολή της εγκριθείσας νομοθεσίας στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας. Τίθεται επίσης το ερώτημα γιατί τα εν λόγω μέτρα δεν εφαρμόστηκαν από τα κράτη μέλη. Ένας από τους λόγους είναι ότι η ικανότητα των κρατών μελών να απορροφήσουν το κύμα της νομοθεσίας είναι πολύ χαμηλή. Το ίδιο ισχύει και για τις επιχειρήσεις, κυρίως για τις ΜΜΕ.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους συννομοθέτες της να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλίσουν συναίνεση σχετικά με τις βασικές παραμέτρους και τις κατηγορίες σχεδιασμού της αγοράς. Για παράδειγμα, στην περίπτωση των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, θα ήταν σκόπιμο να καθοριστούν κοινοί ενωσιακοί κανόνες σχετικά με τους δημόσιους διαγωνισμούς για τις εν λόγω συμβάσεις, απαιτήσεις για τις σχετικές κρατικές εγγυήσεις ή ένα πλαίσιο για παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις ώστε να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να δει αποτελέσματα σύντομα. Διαφορετικά, λόγω της έλλειψης διαφάνειας και μακροπρόθεσμης προβλεψιμότητας, οι επενδυτές θα αναβάλουν τις επενδυτικές αποφάσεις τους ή θα εγκαταλείψουν την αγορά και οι επενδύσεις δεν θα πραγματοποιηθούν έως ότου το πλαίσιο καταστεί απολύτως σαφές γι’ αυτούς. |
| --- | --- |

4.1.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τους συννομοθέτες της να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλίσουν συναίνεση σχετικά με τις βασικές παραμέτρους και τις κατηγορίες σχεδιασμού της αγοράς. Για παράδειγμα, στην περίπτωση των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, θα ήταν σκόπιμο να καθοριστούν κοινοί ενωσιακοί κανόνες σχετικά με τους δημόσιους διαγωνισμούς για τις εν λόγω συμβάσεις, απαιτήσεις για τις σχετικές κρατικές εγγυήσεις ή ένα πλαίσιο για παροχή κινήτρων στις επιχειρήσεις ώστε να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να δει αποτελέσματα σύντομα. Διαφορετικά, λόγω της έλλειψης διαφάνειας και μακροπρόθεσμης προβλεψιμότητας, οι επενδυτές θα αναβάλουν τις επενδυτικές αποφάσεις τους ή θα εγκαταλείψουν την αγορά και οι επενδύσεις δεν θα πραγματοποιηθούν έως ότου το πλαίσιο καταστεί απολύτως σαφές γι’ αυτούς.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ιδιαίτερα για τις μακροοικονομικές επιδόσεις της ΕΕ εδώ και πολλές δεκαετίες και έχει πλήρη επίγνωση της σοβαρότητάς τους. Ωστόσο, γνωρίζει επίσης ότι το παιχνίδι δεν έχει τελειώσει και ότι απαιτείται δράση για τη βελτίωση της κατάστασης. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος, ο πληθωρισμός, θα τεθεί υπό έλεγχο και, εφόσον δεν υπάρξει άλλος εξωτερικός κλυδωνισμός, η περίοδος ενός νέου καθαρού, δίκαιου και ανθεκτικού ενεργειακού συστήματος θα ξεκινήσει ενδεχομένως σύντομα. |
| --- | --- |

4.2.

Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ιδιαίτερα για τις μακροοικονομικές επιδόσεις της ΕΕ εδώ και πολλές δεκαετίες και έχει πλήρη επίγνωση της σοβαρότητάς τους. Ωστόσο, γνωρίζει επίσης ότι το παιχνίδι δεν έχει τελειώσει και ότι απαιτείται δράση για τη βελτίωση της κατάστασης. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος, ο πληθωρισμός, θα τεθεί υπό έλεγχο και, εφόσον δεν υπάρξει άλλος εξωτερικός κλυδωνισμός, η περίοδος ενός νέου καθαρού, δίκαιου και ανθεκτικού ενεργειακού συστήματος θα ξεκινήσει ενδεχομένως σύντομα.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά να καταστούν αυστηρά προσωρινά τα έκτακτα μέτρα που αφορούν τα έσοδα. Η χρήση τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό, τι είναι αναγκαίο μπορεί να οδηγήσει σε ορισμένες αλλαγές συμπεριφοράς, κοινωνικές επιπτώσεις και περιττές στρεβλώσεις της αγοράς, και να λειτουργήσει ως αντικίνητρο για την πραγματοποίηση επενδύσεων εκ μέρους επενδυτών από τους σχετικούς κλάδους. Για μια προσωρινή περίοδο, η πολιτική καθορισμού ανώτατων ορίων πρέπει να αντικατοπτρίζει με ευελιξία την οικονομική πραγματικότητα και να προσαρμόζεται στις εξελίξεις της αγοράς· διαφορετικά, θα μπορούσε να βλάψει τους καταναλωτές σε περίπτωση πτώσης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

4.3.

Η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά να καταστούν αυστηρά προσωρινά τα έκτακτα μέτρα που αφορούν τα έσοδα. Η χρήση τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από ό, τι είναι αναγκαίο μπορεί να οδηγήσει σε ορισμένες αλλαγές συμπεριφοράς, κοινωνικές επιπτώσεις και περιττές στρεβλώσεις της αγοράς, και να λειτουργήσει ως αντικίνητρο για την πραγματοποίηση επενδύσεων εκ μέρους επενδυτών από τους σχετικούς κλάδους. Για μια προσωρινή περίοδο, η πολιτική καθορισμού ανώτατων ορίων πρέπει να αντικατοπτρίζει με ευελιξία την οικονομική πραγματικότητα και να προσαρμόζεται στις εξελίξεις της αγοράς· διαφορετικά, θα μπορούσε να βλάψει τους καταναλωτές σε περίπτωση πτώσης των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά ένα ενισχυμένο σύστημα προστασίας των καταναλωτών ως δίδαγμα από τον αντίκτυπο της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης στους πελάτες. Αυτό προϋποθέτει μια ολοκληρωμένη υπηρεσία, συμπεριλαμβανομένων της νομικής προστασίας, των υπηρεσιών πληροφόρησης και παροχής συμβουλών, των λεπτομερών οδηγιών, της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών κ.λπ. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε όσους διατρέχουν κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας. |
| --- | --- |

4.4.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά ένα ενισχυμένο σύστημα προστασίας των καταναλωτών ως δίδαγμα από τον αντίκτυπο της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης στους πελάτες. Αυτό προϋποθέτει μια ολοκληρωμένη υπηρεσία, συμπεριλαμβανομένων της νομικής προστασίας, των υπηρεσιών πληροφόρησης και παροχής συμβουλών, των λεπτομερών οδηγιών, της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών κ.λπ. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε όσους διατρέχουν κίνδυνο ενεργειακής φτώχειας.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν απότομα, με ποικίλες επιπτώσεις ανάλογα με την τοπική σημασία του φυσικού αερίου στο χαρτοφυλάκιο παραγωγής, φθάνοντας τα 150-EUR 300/MWh το 2022.

1

(2)  Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών κατανάλωσης ενέργειας 2023 της ΕΚ καταδεικνύει ότι το ετήσιο ποσοστό το 2022 ανήλθε σε 20 % κατά μέσο όρο. Ωστόσο, η εικόνα στα κράτη μέλη ήταν διαφορετική, με μέγιστο επίπεδο ύψους 65 %, το οποίο καταγράφηκε στην Ιταλία.

2

(3)  Εαρινές οικονομικές προβλέψεις για το 2023: Eurostat.

3

(4)  Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΚΤ για τα δάνεια τον Ιανουάριο 2023, τα πιστοδοτικά κριτήρια συνέχισαν να καθίστανται αυστηρότερα κατά το δ’ τρίμηνο του 2022, τόσο για τις εταιρείες όσο και για τα νοικοκυριά. Οι επιχειρήσεις αντιμετώπισαν τη μεγαλύτερη καθαρή αυστηροποίηση των πιστοδοτικών κριτηρίων από την κρίση δημόσιου χρέους της ζώνης του ευρώ το 2011.

4

(5)  Εαρινές οικονομικές προβλέψεις για το 2023: Eurostat.

5

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/13 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/13

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2023/C 293/03)

| Εισηγητής: | ο κ. Philip VON BROCKDORFF |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Philip VON BROCKDORFF

Philip VON BROCKDORFF

| Αίτηση γνωμοδότησης | 20.1.2023, επιστολή του Maroš ŠEFČOVIČ, αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις Διοργανικές Σχέσεις και τη Διερεύνηση Προοπτικών |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 30.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 140/67/12 |

Αίτηση γνωμοδότησης

20.1.2023, επιστολή του Maroš ŠEFČOVIČ, αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις Διοργανικές Σχέσεις και τη Διερεύνηση Προοπτικών

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

30.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

140/67/12

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Όπως ανέφερε η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) στην προηγούμενη γνωμοδότησή της για το ίδιο θέμα (1), απαιτείται συμφωνία των κρατών μελών προκειμένου να υπάρξουν πρόσθετοι νέοι ίδιοι πόροι για την κάλυψη της αποπληρωμής του χρέους που οφείλεται στον δανεισμό στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης NextGenerationEU, χωρίς να τεθούν σε κίνδυνο οι προϋπολογισμοί των προγραμμάτων της ΕΕ ή να αυξηθούν σημαντικά οι συνεισφορές πόρων που βασίζονται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ). |
| --- | --- |

1.1.

Όπως ανέφερε η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) στην προηγούμενη γνωμοδότησή της για το ίδιο θέμα (1

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο σχεδιασμός προτάσεων για νέες πηγές ιδίων εσόδων θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των δημοσιονομικών πιέσεων που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη μετά την πανδημία και των συνεχιζόμενων διεθνών εντάσεων. Αυτό έχει καταστεί ακόμη πιο σημαντικό στην τρέχουσα συγκυρία των υψηλότερων επιτοκίων, η οποία ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα οι νέοι ίδιοι πόροι που προτείνονται στη δέσμη μέτρων της Επιτροπής του 2021 να μην καλύψουν το κόστος αποπληρωμής του NextGenerationEU. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο σχεδιασμός προτάσεων για νέες πηγές ιδίων εσόδων θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο των δημοσιονομικών πιέσεων που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη μετά την πανδημία και των συνεχιζόμενων διεθνών εντάσεων. Αυτό έχει καταστεί ακόμη πιο σημαντικό στην τρέχουσα συγκυρία των υψηλότερων επιτοκίων, η οποία ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα οι νέοι ίδιοι πόροι που προτείνονται στη δέσμη μέτρων της Επιτροπής του 2021 να μην καλύψουν το κόστος αποπληρωμής του NextGenerationEU.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ισχύει ο ίδιος πόρος που βασίζεται στα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών που δεν ανακυκλώνονται. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της υιοθέτησης και της μεταφοράς στις εσωτερικές έννομες τάξεις με εναρμονισμένο τρόπο της νέας νομοθετικής πρότασης σχετικά με τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας μη ανακυκλωμένων πλαστικών συσκευασιών. Η ΕΟΚΕ φρονεί επίσης ότι ο ίδιος πόρος που υπολογίζεται με βάση τον όγκο των αστικών αποβλήτων αποτελούν μια άλλη εφαρμόσιμη επιλογή (εάν υποτεθεί ότι είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά εφικτή), η οποία θα στηρίξει επίσης την κυκλική οικονομία. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ισχύει ο ίδιος πόρος που βασίζεται στα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών που δεν ανακυκλώνονται. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της υιοθέτησης και της μεταφοράς στις εσωτερικές έννομες τάξεις με εναρμονισμένο τρόπο της νέας νομοθετικής πρότασης σχετικά με τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας μη ανακυκλωμένων πλαστικών συσκευασιών. Η ΕΟΚΕ φρονεί επίσης ότι ο ίδιος πόρος που υπολογίζεται με βάση τον όγκο των αστικών αποβλήτων αποτελούν μια άλλη εφαρμόσιμη επιλογή (εάν υποτεθεί ότι είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά εφικτή), η οποία θα στηρίξει επίσης την κυκλική οικονομία.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει το συντομότερο δυνατόν τις προτάσεις σχετικά με την πρωτοβουλία «Επιχειρήσεις στην Ευρώπη: Πλαίσιο για τη φορολογία εισοδήματος» (BEFIT). Συναφώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θέσει σαφείς στόχους όσον αφορά την απλούστευση του φορολογικού τοπίου και τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας βάσει των υφιστάμενων και των νέων φορολογικών οδηγιών. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να βασιστούν οι κανόνες της πρωτοβουλίας BEFIT σε εναρμονισμένους ορισμούς και πρότυπα, καθώς και σε μια πιο εμπεριστατωμένη εκτίμηση των δυνητικών πρόσθετων εσόδων που συνεπάγεται η εφαρμογή της. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει το συντομότερο δυνατόν τις προτάσεις σχετικά με την πρωτοβουλία «Επιχειρήσεις στην Ευρώπη: Πλαίσιο για τη φορολογία εισοδήματος» (BEFIT). Συναφώς, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θέσει σαφείς στόχους όσον αφορά την απλούστευση του φορολογικού τοπίου και τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας βάσει των υφιστάμενων και των νέων φορολογικών οδηγιών. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να βασιστούν οι κανόνες της πρωτοβουλίας BEFIT σε εναρμονισμένους ορισμούς και πρότυπα, καθώς και σε μια πιο εμπεριστατωμένη εκτίμηση των δυνητικών πρόσθετων εσόδων που συνεπάγεται η εφαρμογή της.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη την εξέταση του ενδεχομένου να συμπεριληφθούν οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στην πρωτοβουλία BEFIT ή να επιβληθεί παγκόσμιος φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ), όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αξιολογώντας παράλληλα τον αντίκτυπο της πρότασης. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη την εξέταση του ενδεχομένου να συμπεριληφθούν οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στην πρωτοβουλία BEFIT ή να επιβληθεί παγκόσμιος φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ), όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αξιολογώντας παράλληλα τον αντίκτυπο της πρότασης.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμφωνία μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ). Επιπλέον, με στόχο την επίτευξη πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετης εισφοράς σε εταιρείες της ΕΕ που εισάγουν προϊόντα από κατασκευαστές τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διασφαλίζουν την κατάλληλη προστασία των εργαζομένων, εφόσον αυτό συνάδει με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) και διέπεται από σαφή κριτήρια για την εφαρμογή της. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την ανάγκη για κάποια ατέλεια για τους εξαγωγικούς δασμούς, ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε αγορές τρίτων χωρών. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη συμφωνία μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ). Επιπλέον, με στόχο την επίτευξη πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετης εισφοράς σε εταιρείες της ΕΕ που εισάγουν προϊόντα από κατασκευαστές τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διασφαλίζουν την κατάλληλη προστασία των εργαζομένων, εφόσον αυτό συνάδει με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) και διέπεται από σαφή κριτήρια για την εφαρμογή της. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την ανάγκη για κάποια ατέλεια για τους εξαγωγικούς δασμούς, ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε αγορές τρίτων χωρών.

| 1.7. | Σύμφωνα με το Πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς των ΟΟΣΑ/G20, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι είχε συμφωνηθεί περίοδος αναμονής και αναμονής όσον αφορά τους ψηφιακούς φόρους. Ωστόσο, ένας πανευρωπαϊκός φόρος επί των ψηφιακών συναλλαγών θα μπορούσε ενδεχομένως να θεωρηθεί ότι αυξάνει τους ιδίους πόρους σε περίπτωση που οι συμφωνηθέντες κανόνες του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς των ΟΟΣΑ/G20 δεν τηρούνται από άλλους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους. |
| --- | --- |

1.7.

Σύμφωνα με το Πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς των ΟΟΣΑ/G20, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι είχε συμφωνηθεί περίοδος αναμονής και αναμονής όσον αφορά τους ψηφιακούς φόρους. Ωστόσο, ένας πανευρωπαϊκός φόρος επί των ψηφιακών συναλλαγών θα μπορούσε ενδεχομένως να θεωρηθεί ότι αυξάνει τους ιδίους πόρους σε περίπτωση που οι συμφωνηθέντες κανόνες του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς των ΟΟΣΑ/G20 δεν τηρούνται από άλλους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι η δεύτερη δέσμη μέτρων νέων ιδίων πόρων θα πρέπει να συνάδει με τις αρχές της αναλογικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι όλες οι προτάσεις σχετικά με τους ιδίους πόρους θα πρέπει να υποστηρίζονται από εκτίμηση επιπτώσεων της αποτελεσματικότητάς τους. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι η δεύτερη δέσμη μέτρων νέων ιδίων πόρων θα πρέπει να συνάδει με τις αρχές της αναλογικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι όλες οι προτάσεις σχετικά με τους ιδίους πόρους θα πρέπει να υποστηρίζονται από εκτίμηση επιπτώσεων της αποτελεσματικότητάς τους.

2.   Γενικό πλαίσιο

Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Το άρθρο 311 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι, με την επιφύλαξη άλλων εσόδων, ο προϋπολογισμός της ΕΕ χρηματοδοτείται στο ακέραιο από ίδιους πόρους. Οι πόροι αυτοί μπορούν να οριστούν ως ροές εσόδων που διατίθενται απευθείας στην ΕΕ χωρίς να χρειάζονται πρόσθετες αποφάσεις από τα κράτη μέλη. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της ΕΕ αποτελείται, στην πράξη, από συνεισφορές εκ μέρους των κρατών μελών. (2) |
| --- | --- |

2.1.

Το άρθρο 311 της ΣΛΕΕ ορίζει ότι, με την επιφύλαξη άλλων εσόδων, ο προϋπολογισμός της ΕΕ χρηματοδοτείται στο ακέραιο από ίδιους πόρους. Οι πόροι αυτοί μπορούν να οριστούν ως ροές εσόδων που διατίθενται απευθείας στην ΕΕ χωρίς να χρειάζονται πρόσθετες αποφάσεις από τα κράτη μέλη. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της ΕΕ αποτελείται, στην πράξη, από συνεισφορές εκ μέρους των κρατών μελών. (2

| 2.2. | Κατά την παρουσίαση του προγράμματος εργασίας της για το 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε πρόταση για δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων, η οποία επί του παρόντος έχει προγραμματιστεί για το τρίτο τρίμηνο του 2023 και βασίζεται, μεταξύ άλλων, στην εξαγγελθείσα νομοθετική πρόταση σχετικά με ένα ενιαίο σύνολο φορολογικών κανόνων για την επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ευρώπη (BEFIT). Αυτό επισπεύδει κατά ένα έτος το χρονοδιάγραμμα της διοργανικής συμφωνίας που υποβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2020 (3). |
| --- | --- |

2.2.

Κατά την παρουσίαση του προγράμματος εργασίας της για το 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε πρόταση για δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων, η οποία επί του παρόντος έχει προγραμματιστεί για το τρίτο τρίμηνο του 2023 και βασίζεται, μεταξύ άλλων

3

| 2.3. | Η δεύτερη δέσμη ιδίων πόρων ακολουθεί την πρώτη, που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2021 (4), η οποία βασιζόταν σε τρεις νέες πηγές εσόδων. Η πρώτη πηγή περιλαμβάνει έσοδα από το σύστημα εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ), η δεύτερη περιλαμβάνει πόρους που προκύπτουν από τον προταθέντα μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ) της ΕΕ και η τρίτη αφορά το μερίδιο των υπολειπόμενων κερδών από πολυεθνικές που θα ανακατανεμηθούν στα κράτη μέλη της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας ΟΟΣΑ–G20 για την ανακατανομή των φορολογικών δικαιωμάτων («πρώτος πυλώνας»). |
| --- | --- |

2.3.

Η δεύτερη δέσμη ιδίων πόρων ακολουθεί την πρώτη, που παρουσιάστηκε τον Δεκέμβριο του 2021 (4

| 2.4. | Στόχος της νέας πρότασης ιδίων πόρων είναι να διασφαλιστεί μια ανθεκτική και διαφοροποιημένη ροή εσόδων για την ΕΕ, προκειμένου να αποφευχθούν τόσο οι περικοπές στα προγράμματα της ΕΕ όσο και η υπερβολική αύξηση των συνεισφορών στον προϋπολογισμό της ΕΕ με βάση το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ) των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.4.

Στόχος της νέας πρότασης ιδίων πόρων είναι να διασφαλιστεί μια ανθεκτική και διαφοροποιημένη ροή εσόδων για την ΕΕ, προκειμένου να αποφευχθούν τόσο οι περικοπές στα προγράμματα της ΕΕ όσο και η υπερβολική αύξηση των συνεισφορών στον προϋπολογισμό της ΕΕ με βάση το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ) των κρατών μελών.

| 2.5. | Ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος του σχεδίου ανάκαμψης NextGenerationEU στον προϋπολογισμό της ΕΕ —που εφαρμόζεται για την αντιμετώπιση της οικονομικής και κοινωνικής διαταραχής που προκάλεσε η πανδημία— θα εξεταστεί εντός του νέου πλαισίου, το οποίο έχει σχεδιαστεί για τη δέουσα χρήση της νέας δέσμης ιδίων πόρων με σκοπό τη σταθερή αποπληρωμή των κεφαλαίων που αντλήθηκαν από κεφαλαιαγορές από την Επιτροπή για τη συνιστώσα επιχορηγήσεων του NextGenerationEU έως το 2058 το αργότερο. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η αποπληρωμή του κεφαλαίου και των τόκων πρέπει να χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ σύμφωνα με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ). |
| --- | --- |

2.5.

Ο μακροπρόθεσμος αντίκτυπος του σχεδίου ανάκαμψης NextGenerationEU στον προϋπολογισμό της ΕΕ —που εφαρμόζεται για την αντιμετώπιση της οικονομικής και κοινωνικής διαταραχής που προκάλεσε η πανδημία— θα εξεταστεί εντός του νέου πλαισίου, το οποίο έχει σχεδιαστεί για τη δέουσα χρήση της νέας δέσμης ιδίων πόρων με σκοπό τη σταθερή αποπληρωμή των κεφαλαίων που αντλήθηκαν από κεφαλαιαγορές από την Επιτροπή για τη συνιστώσα επιχορηγήσεων του NextGenerationEU έως το 2058 το αργότερο. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η αποπληρωμή του κεφαλαίου και των τόκων πρέπει να χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ σύμφωνα με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ).

| 2.6. | Ενόψει της πρότασής της σχετικά με τη δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων, η Επιτροπή ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να διατυπώσει τις απόψεις και τις συστάσεις της προκειμένου να εμπλουτίσει την πρότασή της με την προοπτική της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

2.6.

Ενόψει της πρότασής της σχετικά με τη δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων, η Επιτροπή ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να διατυπώσει τις απόψεις και τις συστάσεις της προκειμένου να εμπλουτίσει την πρότασή της με την προοπτική της ΕΟΚΕ.

| 2.7. | Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ συμπληρώνει την προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το ίδιο θέμα (5) με ορισμένες προσαρμογές προς συνεκτίμηση του εν εξελίξει θεσμικού διαλόγου και των πλέον πρόσφατων εξελίξεων. |
| --- | --- |

2.7.

Η παρούσα γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ συμπληρώνει την προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το ίδιο θέμα (5

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι έχει τη δυνατότητα να εκφράσει εκ νέου τη θέση της σχετικά με ένα κρίσιμο και στρατηγικό ζήτημα για το μέλλον της διαδικασίας ολοκλήρωσης της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά το γεγονός ότι έχει τη δυνατότητα να εκφράσει εκ νέου τη θέση της σχετικά με ένα κρίσιμο και στρατηγικό ζήτημα για το μέλλον της διαδικασίας ολοκλήρωσης της ΕΕ.

| 3.2. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι η συζήτηση σχετικά με την προέλευση και τη χρήση των ιδίων πόρων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με σεβασμό στην αρχή της καθολικότητας, θα πρέπει να διεξαχθεί όχι μόνο μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, αλλά και με τη γενικότερη συμμετοχή της επιχειρηματικής κοινότητας, άλλων κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων όσο το δυνατόν περισσότερων κατηγοριών πολιτών της ΕΕ, με τη συμμετοχή δε και ομάδων μεγαλύτερης ηλικίας όπως και των ευάλωτων ομάδων. |
| --- | --- |

3.2.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι η συζήτηση σχετικά με την προέλευση και τη χρήση των ιδίων πόρων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ, με σεβασμό στην αρχή της καθολικότητας, θα πρέπει να διεξαχθεί όχι μόνο μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, αλλά και με τη γενικότερη συμμετοχή της επιχειρηματικής κοινότητας, άλλων κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων όσο το δυνατόν περισσότερων κατηγοριών πολιτών της ΕΕ, με τη συμμετοχή δε και ομάδων μεγαλύτερης ηλικίας όπως και των ευάλωτων ομάδων.

| 3.3. | Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότησή της σχετικά με την πρόταση απόφασης για τους ιδίους πόρους, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι αναγκαίο να προβλεφθούν νέοι ίδιοι πόροι για τη δέουσα στήριξη του θεματολογίου και των στόχων της ΕΕ, χωρίς να τεθούν σε κίνδυνο οι προϋπολογισμοί των προγραμμάτων της ΕΕ στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2021-2027 και χωρίς να αυξηθεί σημαντικά η συνεισφορά πόρων που βασίζονται στο ΑΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.

Όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότησή της σχετικά με την πρόταση απόφασης για τους ιδίους πόρους, η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι είναι αναγκαίο να προβλεφθούν νέοι ίδιοι πόροι για τη δέουσα στήριξη του θεματολογίου και των στόχων της ΕΕ, χωρίς να τεθούν σε κίνδυνο οι προϋπολογισμοί των προγραμμάτων της ΕΕ στο πλαίσιο του ΠΔΠ 2021-2027 και χωρίς να αυξηθεί σημαντικά η συνεισφορά πόρων που βασίζονται στο ΑΕΕ.

| 3.4. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι με την εισαγωγή του ιδίου πόρου που βασίζεται στα απορρίμματα μη ανακυκλωμένων πλαστικών συσκευασιών, το υψηλό μερίδιο της συνεισφοράς με βάση το ΑΕΕ των κρατών μελών έχει μειωθεί. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της υιοθέτησης και της μεταφοράς στις εσωτερικές έννομες τάξεις της νέας νομοθετικής πρότασης για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας με εναρμονισμένο τρόπο, με στόχο τη μείωση της κανονιστικής επιβάρυνσης. |
| --- | --- |

3.4.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι με την εισαγωγή του ιδίου πόρου που βασίζεται στα απορρίμματα μη ανακυκλωμένων πλαστικών συσκευασιών, το υψηλό μερίδιο της συνεισφοράς με βάση το ΑΕΕ των κρατών μελών έχει μειωθεί. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της υιοθέτησης και της μεταφοράς στις εσωτερικές έννομες τάξεις της νέας νομοθετικής πρότασης για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας με εναρμονισμένο τρόπο, με στόχο τη μείωση της κανονιστικής επιβάρυνσης.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η εξαγγελθείσα δεύτερη δέσμη μέτρων ιδίων πόρων θα συνάδει με τις αρχές της αναλογικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, επιτυγχάνοντας κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της ανάγκης ύπαρξης ενός ισχυρού δημοσιονομικού προϋπολογισμού ικανού να στηρίξει τους στόχους της ΕΕ, αφενός, και της κοινωνικής συνοχής, καθώς και ενός φιλικού προς τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος, αφετέρου. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η εξαγγελθείσα δεύτερη δέσμη μέτρων ιδίων πόρων θα συνάδει με τις αρχές της αναλογικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης, επιτυγχάνοντας κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της ανάγκης ύπαρξης ενός ισχυρού δημοσιονομικού προϋπολογισμού ικανού να στηρίξει τους στόχους της ΕΕ, αφενός, και της κοινωνικής συνοχής, καθώς και ενός φιλικού προς τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος, αφετέρου.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διάκρισης μεταξύ των ιδίων πόρων της ΕΕ και των φορολογικών πολιτικών της ΕΕ: ενώ οι πρώτοι χρησιμοποιούν φορολογικά εργαλεία για τη διασφάλιση κατάλληλων ροών εσόδων για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, οι φορολογικές πολιτικές της ΕΕ θα πρέπει να αποσκοπούν στην προώθηση της οικονομικής ολοκλήρωσης, καθώς και στην ενίσχυση και την περαιτέρω ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς, αντί της αύξησης των φορολογικών επιβαρύνσεων και της υπονόμευσης της κοινωνικής και οικονομικής ολοκλήρωσης. |
| --- | --- |

3.6.

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διάκρισης μεταξύ των ιδίων πόρων της ΕΕ και των φορολογικών πολιτικών της ΕΕ: ενώ οι πρώτοι χρησιμοποιούν φορολογικά εργαλεία για τη διασφάλιση κατάλληλων ροών εσόδων για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ, οι φορολογικές πολιτικές της ΕΕ θα πρέπει να αποσκοπούν στην προώθηση της οικονομικής ολοκλήρωσης, καθώς και στην ενίσχυση και την περαιτέρω ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς, αντί της αύξησης των φορολογικών επιβαρύνσεων και της υπονόμευσης της κοινωνικής και οικονομικής ολοκλήρωσης.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι στην πρόταση της Επιτροπής θα πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά οι αρνητικές επιπτώσεις της συνεχιζόμενης ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία και οι συναφείς συνέπειές της όσον αφορά την παγκόσμια οικονομική ύφεση, τον αντίκτυπο στις αλυσίδες εφοδιασμού και τις διεθνείς εντάσεις, αποτέλεσμα των οποίων είναι μια σύνθετη πρόκληση που δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί εύκολα. Ένα τέτοιο πλαίσιο χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από υψηλό, επίμονο πληθωρισμό και από αύξηση των επιτοκίων προκειμένου να αμβλυνθεί ο ίδιος ο πληθωρισμός. Όλα αυτά δημιουργούν ένα πολύ δύσκολο οικονομικό περιβάλλον για την πρόταση της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.7.

Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι στην πρόταση της Επιτροπής θα πρέπει να εξετασθούν προσεκτικά οι αρνητικές επιπτώσεις της συνεχιζόμενης ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία και οι συναφείς συνέπειές της όσον αφορά την παγκόσμια οικονομική ύφεση, τον αντίκτυπο στις αλυσίδες εφοδιασμού και τις διεθνείς εντάσεις, αποτέλεσμα των οποίων είναι μια σύνθετη πρόκληση που δεν μπορεί να αντιμετωπισθεί εύκολα. Ένα τέτοιο πλαίσιο χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από υψηλό, επίμονο πληθωρισμό και από αύξηση των επιτοκίων προκειμένου να αμβλυνθεί ο ίδιος ο πληθωρισμός. Όλα αυτά δημιουργούν ένα πολύ δύσκολο οικονομικό περιβάλλον για την πρόταση της Επιτροπής.

| 3.8. | Υπό το πρίσμα του προαναφερθέντος πλαισίου, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι δημοσιονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη μετά την πανδημία και εν μέσω των συνεχιζόμενων διεθνών εντάσεων θα πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη για την ανάπτυξη προτάσεων για νέες πηγές εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η είσπραξη εσόδων σε επίπεδο ΕΕ ασκεί περαιτέρω πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Επιπροσθέτως, η αποπληρωμή από τον προϋπολογισμό της ΕΕ του δανεισμού μέσω του NextGenerationEU συνιστά ανειλημμένη υποχρέωση, γεγονός που θα οδηγήσει ενδεχομένως σε υψηλότερες συνεισφορές των κρατών μελών ελλείψει νέων ιδίων πόρων. |
| --- | --- |

3.8.

Υπό το πρίσμα του προαναφερθέντος πλαισίου, η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι δημοσιονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη μετά την πανδημία και εν μέσω των συνεχιζόμενων διεθνών εντάσεων θα πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη για την ανάπτυξη προτάσεων για νέες πηγές εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η είσπραξη εσόδων σε επίπεδο ΕΕ ασκεί περαιτέρω πίεση στους εθνικούς προϋπολογισμούς. Επιπροσθέτως, η αποπληρωμή από τον προϋπολογισμό της ΕΕ του δανεισμού μέσω του NextGenerationEU συνιστά ανειλημμένη υποχρέωση, γεγονός που θα οδηγήσει ενδεχομένως σε υψηλότερες συνεισφορές των κρατών μελών ελλείψει νέων ιδίων πόρων.

| 3.9. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι νέοι ίδιοι πόροι που προτάθηκαν στην πρώτη δέσμη μέτρων της Επιτροπής στις 14 Δεκεμβρίου 2021 πιθανολογείται ότι δεν θα επαρκούν για να καλύψουν το σύνολο των τρεχουσών υποχρεώσεων της ΕΕ, δεδομένων επίσης των υψηλότερων επιτοκίων. |
| --- | --- |

3.9.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι νέοι ίδιοι πόροι που προτάθηκαν στην πρώτη δέσμη μέτρων της Επιτροπής στις 14 Δεκεμβρίου 2021 πιθανολογείται ότι δεν θα επαρκούν για να καλύψουν το σύνολο των τρεχουσών υποχρεώσεων της ΕΕ, δεδομένων επίσης των υψηλότερων επιτοκίων.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να υπάρχει ένας υγιής και ισχυρός προϋπολογισμός της ΕΕ, ικανός όχι μόνο να διασφαλίσει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και να στηρίξει δεόντως τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση με όλες τις προκλήσεις και τις προσαρμογές που αυτό συνεπάγεται για τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τις τοπικές κοινότητες, καθώς και για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.10.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να υπάρχει ένας υγιής και ισχυρός προϋπολογισμός της ΕΕ, ικανός όχι μόνο να διασφαλίσει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και να στηρίξει δεόντως τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση με όλες τις προκλήσεις και τις προσαρμογές που αυτό συνεπάγεται για τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες και τις τοπικές κοινότητες, καθώς και για τις επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, προκειμένου να ενισχυθεί αποτελεσματικά ο προϋπολογισμός της ΕΕ και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, οι επιχορηγήσεις από το NextGenerationEU θα πρέπει να αποπληρωθούν κατά τη διάρκεια της καθορισμένης χρονικής περιόδου χωρίς περαιτέρω παράταση, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος υπερβολικού κόστους δανεισμού λόγω υπερβολικά παρατεταμένης διάρκειας, κάτι το οποίο θα έχει αρνητικές επιπτώσεις για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία των μελλοντικών γενεών. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα κατά την τρέχουσα περίοδο των αυξανόμενων επιτοκίων, γεγονός που καθιστά το μεν χρέος δυσβάσταχτο μακροπρόθεσμα, το δε κόστος δανεισμού μάλλον μη προβλέψιμο. |
| --- | --- |

3.11.

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, προκειμένου να ενισχυθεί αποτελεσματικά ο προϋπολογισμός της ΕΕ και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, οι επιχορηγήσεις από το NextGenerationEU θα πρέπει να αποπληρωθούν κατά τη διάρκεια της καθορισμένης χρονικής περιόδου χωρίς περαιτέρω παράταση, προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος υπερβολικού κόστους δανεισμού λόγω υπερβολικά παρατεταμένης διάρκειας, κάτι το οποίο θα έχει αρνητικές επιπτώσεις για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία των μελλοντικών γενεών. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα κατά την τρέχουσα περίοδο των αυξανόμενων επιτοκίων, γεγονός που καθιστά το μεν χρέος δυσβάσταχτο μακροπρόθεσμα, το δε κόστος δανεισμού μάλλον μη προβλέψιμο.

| 3.12. | Ως προϋπόθεση για να προταθεί ένας ίδιος πόρος με βάση τη φορολόγηση των εταιρειών, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει περαιτέρω και επειγόντως την πρόταση σχετικά με ένα κοινό σύνολο κανόνων για την εκτίμηση της εταιρικής φορολογητέας βάσης για οντότητες με έδρα στην ΕΕ που ανήκουν σε όμιλο με συνολικά ενοποιημένα έσοδα που υπερβαίνουν ορισμένο όριο. Η πρωτοβουλία BEFIT θα περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για την κατανομή των κερδών στα κράτη μέλη βάσει ενός μαθηματικού τύπου επιμερισμού. Μετά την κατανομή τους, τα κέρδη θα υπόκεινται στον συντελεστή φορολογίας εισοδήματος εταιρειών των αντίστοιχων κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.12.

Ως προϋπόθεση για να προταθεί ένας ίδιος πόρος με βάση τη φορολόγηση των εταιρειών, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει περαιτέρω και επειγόντως την πρόταση σχετικά με ένα κοινό σύνολο κανόνων για την εκτίμηση της εταιρικής φορολογητέας βάσης για οντότητες με έδρα στην ΕΕ που ανήκουν σε όμιλο με συνολικά ενοποιημένα έσοδα που υπερβαίνουν ορισμένο όριο. Η πρωτοβουλία BEFIT θα περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για την κατανομή των κερδών στα κράτη μέλη βάσει ενός μαθηματικού τύπου επιμερισμού. Μετά την κατανομή τους, τα κέρδη θα υπόκεινται στον συντελεστή φορολογίας εισοδήματος εταιρειών των αντίστοιχων κρατών μελών.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής ότι θα επιδιώξει να αξιοποιήσει την πρωτοβουλία BEFIT για την ανάπτυξη μιας πρόσθετης ροής ιδίων πόρων της ΕΕ. Ωστόσο, η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας για μια τέτοια πρόταση ενδέχεται να είναι αρκετά δύσκολη, όπως κατέδειξαν στο παρελθόν οι προτάσεις για την ΚΕΒΦΕ (6) το 2011 και το 2016. |
| --- | --- |

3.13.

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής ότι θα επιδιώξει να αξιοποιήσει την πρωτοβουλία BEFIT για την ανάπτυξη μιας πρόσθετης ροής ιδίων πόρων της ΕΕ. Ωστόσο, η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας για μια τέτοια πρόταση ενδέχεται να είναι αρκετά δύσκολη, όπως κατέδειξαν στο παρελθόν οι προτάσεις για την ΚΕΒΦΕ (6

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ ζητεί τη διεξαγωγή συζήτησης όσον αφορά την πρωτοβουλία BEFIT, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, καθότι τούτο θα συμβάλει στη διασφάλιση της διαφάνειας όσον αφορά τον αντίκτυπό της. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρωτοβουλία BEFIT χρειάζεται σαφείς στόχους και βασικές αρχές προκειμένου να απλουστευθεί το φορολογικό τοπίο και να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα βάσει των υφιστάμενων και των νέων φορολογικών οδηγιών. |
| --- | --- |

3.14.

Η ΕΟΚΕ ζητεί τη διεξαγωγή συζήτησης όσον αφορά την πρωτοβουλία BEFIT, με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων μερών, καθότι τούτο θα συμβάλει στη διασφάλιση της διαφάνειας όσον αφορά τον αντίκτυπό της. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρωτοβουλία BEFIT χρειάζεται σαφείς στόχους και βασικές αρχές προκειμένου να απλουστευθεί το φορολογικό τοπίο και να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα βάσει των υφιστάμενων και των νέων φορολογικών οδηγιών.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι μελλοντικοί κανόνες για την πρωτοβουλία BEFIT θα πρέπει να βασίζονται σε εναρμονισμένους ορισμούς και πρότυπα, προκειμένου να καταστούν δυνατές η ορθή εφαρμογή της πρότασης σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά, καθώς και μια πιο εμπεριστατωμένη εκτίμηση των δυνητικών πρόσθετων εσόδων που συνεπάγεται η εφαρμογή της πρωτοβουλίας BEFIT, εφόσον υπάρξουν πράγματι τέτοια έσοδα (7). |
| --- | --- |

3.15.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι μελλοντικοί κανόνες για την πρωτοβουλία BEFIT θα πρέπει να βασίζονται σε εναρμονισμένους ορισμούς και πρότυπα, προκειμένου να καταστούν δυνατές η ορθή εφαρμογή της πρότασης σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά, καθώς και μια πιο εμπεριστατωμένη εκτίμηση των δυνητικών πρόσθετων εσόδων που συνεπάγεται η εφαρμογή της πρωτοβουλίας BEFIT, εφόσον υπάρξουν πράγματι τέτοια έσοδα (7

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, ούτως ή άλλως, υπάρχει μια εγγενής μεταβλητότητα σε σχέση με τα έσοδα από τη φορολόγηση εταιρειών, η οποία επιφέρει πολυπλοκότητα όσον αφορά την ακριβή εκτίμηση των μελλοντικών φορολογικών εσόδων που θα χρησιμοποιηθούν ως ίδιοι πόροι. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα στην τρέχουσα οικονομική συγκυρία που χαρακτηρίζεται από υψηλό πληθωρισμό και αυξήσεις των επιτοκίων. Όσον αφορά το υπό εξέταση ζήτημα, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να εκπονήσει ειδικές μελέτες και προσομοιώσεις εκτίμησης επιπτώσεων με στόχο τον καθορισμό ενός αξιόπιστου φάσματος ιδίων πόρων που θα μπορούσαν να εισπραχθούν μέσω της πρωτοβουλίας BEFIT. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί για τυχόν πρόσθετο κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.16.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, ούτως ή άλλως, υπάρχει μια εγγενής μεταβλητότητα σε σχέση με τα έσοδα από τη φορολόγηση εταιρειών, η οποία επιφέρει πολυπλοκότητα όσον αφορά την ακριβή εκτίμηση των μελλοντικών φορολογικών εσόδων που θα χρησιμοποιηθούν ως ίδιοι πόροι. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα στην τρέχουσα οικονομική συγκυρία που χαρακτηρίζεται από υψηλό πληθωρισμό και αυξήσεις των επιτοκίων. Όσον αφορά το υπό εξέταση ζήτημα, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να εκπονήσει ειδικές μελέτες και προσομοιώσεις εκτίμησης επιπτώσεων με στόχο τον καθορισμό ενός αξιόπιστου φάσματος ιδίων πόρων που θα μπορούσαν να εισπραχθούν μέσω της πρωτοβουλίας BEFIT. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί για τυχόν πρόσθετο κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις.

| 3.17. | Δεδομένου ότι η πρόταση της Επιτροπής για την πρωτοβουλία BEFIT θα βασιστεί στην προσέγγιση δύο πυλώνων του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς, την οποία υιοθέτησαν ο ΟΟΣΑ και η G20 όσον αφορά την κατανομή των κερδών (πυλώνας 1) και τους συμπληρωματικούς κανόνες (πυλώνας 2), η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να εργάζεται σε στενό συντονισμό με τις διεθνείς πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη της πρότασης BEFIT. |
| --- | --- |

3.17.

Δεδομένου ότι η πρόταση της Επιτροπής για την πρωτοβουλία BEFIT θα βασιστεί στην προσέγγιση δύο πυλώνων του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς, την οποία υιοθέτησαν ο ΟΟΣΑ και η G20 όσον αφορά την κατανομή των κερδών (πυλώνας 1) και τους συμπληρωματικούς κανόνες (πυλώνας 2), η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να εργάζεται σε στενό συντονισμό με τις διεθνείς πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη της πρότασης BEFIT.

| 3.18. | Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, με παράλληλη αξιολόγηση του πιθανού αντικτύπου. Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.18.

Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, με παράλληλη αξιολόγηση του πιθανού αντικτύπου. Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ.

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ως μοναδικός στόχος του ΜΣΠΑ που συμφωνήθηκε μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν η παροχή κινήτρων στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ για απαλλαγή της παραγωγής τους από ανθρακούχες εκπομπές παράλληλα με την ΕΕ. Τούτο προτάθηκε ως ίδιος πόρος στην πρώτη δέσμη μέτρων. Πέραν τούτου, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει τη δυνατότητα πρόσθετης εισφοράς που θα στοχεύει εταιρείες της ΕΕ που εισάγουν προϊόντα από κατασκευαστές τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διασφαλίζουν κατάλληλη προστασία των εργαζομένων. Η επιλογή αυτή θα πρέπει να εξεταστεί μόνον εφόσον είναι συμβατή με τους κανόνες του ΠΟΕ και διέπεται από σαφή κριτήρια για την εφαρμογή της. Η εν λόγω εισφορά θα μπορούσε να παράσχει ορισμένη προστασία στους εργαζομένους σε τρίτες χώρες και να διευκολύνει σταδιακά την επίτευξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας μεταξύ της ΕΕ και άλλων εμπορικών συνασπισμών. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί κάποια μορφή ατέλειας για τους εξαγωγικούς δασμούς, ούτως ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε αγορές τρίτων χωρών. Τούτο υπογραμμίστηκε σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τον ΜΣΠΑ. |
| --- | --- |

3.19.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ως μοναδικός στόχος του ΜΣΠΑ που συμφωνήθηκε μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν η παροχή κινήτρων στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ για απαλλαγή της παραγωγής τους από ανθρακούχες εκπομπές παράλληλα με την ΕΕ. Τούτο προτάθηκε ως ίδιος πόρος στην πρώτη δέσμη μέτρων. Πέραν τούτου, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει τη δυνατότητα πρόσθετης εισφοράς που θα στοχεύει εταιρείες της ΕΕ που εισάγουν προϊόντα από κατασκευαστές τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διασφαλίζουν κατάλληλη προστασία των εργαζομένων. Η επιλογή αυτή θα πρέπει να εξεταστεί μόνον εφόσον είναι συμβατή με τους κανόνες του ΠΟΕ και διέπεται από σαφή κριτήρια για την εφαρμογή της. Η εν λόγω εισφορά θα μπορούσε να παράσχει ορισμένη προστασία στους εργαζομένους σε τρίτες χώρες και να διευκολύνει σταδιακά την επίτευξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας μεταξύ της ΕΕ και άλλων εμπορικών συνασπισμών. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί κάποια μορφή ατέλειας για τους εξαγωγικούς δασμούς, ούτως ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε αγορές τρίτων χωρών. Τούτο υπογραμμίστηκε σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τον ΜΣΠΑ.

| 3.20. | Σύμφωνα με το πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς των ΟΟΣΑ/G20, στο οποίο είχε συμφωνηθεί ανασταλτική προθεσμία και χρόνος αναμονής όσον αφορά τους φόρους ψηφιακής οικονομίας, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι θα μπορούσε ενδεχομένως να εξεταστεί η θέσπιση πανευρωπαϊκού φόρου επί των ψηφιακών συναλλαγών για την αύξηση των ιδίων πόρων. Ωστόσο, αυτό θα εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση που οι συμφωνηθέντες κανόνες του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς των ΟΟΣΑ/G20 δεν τηρούνται από άλλους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους. |
| --- | --- |

3.20.

Σύμφωνα με το πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς των ΟΟΣΑ/G20, στο οποίο είχε συμφωνηθεί ανασταλτική προθεσμία και χρόνος αναμονής όσον αφορά τους φόρους ψηφιακής οικονομίας, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι θα μπορούσε ενδεχομένως να εξεταστεί η θέσπιση πανευρωπαϊκού φόρου επί των ψηφιακών συναλλαγών για την αύξηση των ιδίων πόρων. Ωστόσο, αυτό θα εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση που οι συμφωνηθέντες κανόνες του πλαισίου χωρίς αποκλεισμούς των ΟΟΣΑ/G20 δεν τηρούνται από άλλους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους.

| 3.21. | Σε περιπτώσεις όπου η ανακύκλωση αστικών αποβλήτων είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά σκόπιμη, ένας βασιζόμενος σε στατιστικές ίδιος πόρος που συναρτάται με τον όγκο των αστικών αποβλήτων αποτελεί μια ακόμη επιλογή για να καταστεί η υγειονομική ταφή και η αποτέφρωση ακριβότερη από την ανακύκλωση, με αποτέλεσμα τη στήριξη της κυκλικής οικονομίας σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά. |
| --- | --- |

3.21.

Σε περιπτώσεις όπου η ανακύκλωση αστικών αποβλήτων είναι τεχνικά και περιβαλλοντικά σκόπιμη, ένας βασιζόμενος σε στατιστικές ίδιος πόρος που συναρτάται με τον όγκο των αστικών αποβλήτων αποτελεί μια ακόμη επιλογή για να καταστεί η υγειονομική ταφή και η αποτέφρωση ακριβότερη από την ανακύκλωση, με αποτέλεσμα τη στήριξη της κυκλικής οικονομίας σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά.

| 3.22. | Όπως επισήμανε στην προηγούμενη γνωμοδότησή της με θέμα την πρόταση απόφασης για τους ιδίους πόρους, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα κατά την είσπραξη, τη διαχείριση και την επακόλουθη χρήση των ιδίων πόρων είναι καίριας σημασίας σε όλα τα στάδια και στρατηγικής σημασίας για τη διασφάλιση της προσήκουσας και παραγωγικής αξιοποίησης των ιδίων πόρων προς επίτευξη των φιλόδοξων στόχων που ορίζονται στο θεματολόγιο της Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.22.

Όπως επισήμανε στην προηγούμενη γνωμοδότησή της με θέμα την πρόταση απόφασης για τους ιδίους πόρους, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα κατά την είσπραξη, τη διαχείριση και την επακόλουθη χρήση των ιδίων πόρων είναι καίριας σημασίας σε όλα τα στάδια και στρατηγικής σημασίας για τη διασφάλιση της προσήκουσας και παραγωγικής αξιοποίησης των ιδίων πόρων προς επίτευξη των φιλόδοξων στόχων που ορίζονται στο θεματολόγιο της Επιτροπής.

| 3.23. | Τέλος, και σύμφωνα με την προηγούμενη γνωμοδότηση με θέμα την πρόταση απόφασης για τους ιδίους πόρους, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι σημαντικό όλες οι προτάσεις σχετικά με τους ιδίους πόρους να υποστηρίζονται από εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων μέτρων, ιδίως δε όσον αφορά τα έσοδα που αναμένεται να αποφέρουν τα εν λόγω μέτρα. |
| --- | --- |

3.23.

Τέλος, και σύμφωνα με την προηγούμενη γνωμοδότηση με θέμα την πρόταση απόφασης για τους ιδίους πόρους, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι είναι σημαντικό όλες οι προτάσεις σχετικά με τους ιδίους πόρους να υποστηρίζονται από εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με την αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων μέτρων, ιδίως δε όσον αφορά τα έσοδα που αναμένεται να αποφέρουν τα εν λόγω μέτρα.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (EOKE) με θέματα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Η επόμενη γενιά ιδίων πόρων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ» [COM(2021) 566 final], «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2093 για τον καθορισμό του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για τα έτη 2021 έως 2027» [COM(2021) 569 final — 2021/0429 (APP)], και «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2053 για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης» [COM(2021) 570 final — 2021/0430 (CNS)] (ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 48).

1

(2)  Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

2

(3)  Διοργανική συμφωνία, της 16ης Δεκεμβρίου 2020, μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία, τη συνεργασία σε δημοσιονομικά θέματα και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, καθώς και τους νέους ιδίους πόρους, συμπεριλαμβανομένου ενός οδικού χάρτη για την εισαγωγή νέων ιδίων πόρων (L433I/28).

3

(4)  COM(2021) 566 final.

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα την πρόταση απόφασης για τους ιδίους πόρους (ΕΕ C 323 της 26.8.2022, σ. 48).

5

(6)  Κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας εταιρειών.

6

(7)  Στόχος της πρωτοβουλίας BEFIT είναι να απλουστεύσει και να καταστήσει δυνατή την αποτελεσματική ενοποίηση των κερδών και των ζημιών και όχι απαραιτήτως να εισπραχθούν περισσότερα έσοδα.

7

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των έγκυρων ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης (άρθρο 74 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

ECO/617 — Δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων

Παράγραφος 3.18

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών. Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι ένας φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών θα μπορούσε ενδεχομένως να καταστήσει την ΕΕ λιγότερο ανταγωνιστική, ιδίως εάν εφαρμοσθεί μόνον εντός της ΕΕ. Επιπλέον, ένας ευρύς φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ) μάλλον δε πρόκειται να αποφέρει πολλά έσοδα, θα μπορούσε όμως να επηρεάσει αρνητικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάπτυξη με περαιτέρω πιέσεις στα δημόσια οικονομικά. | Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (9). Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι ένας φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών θα μπορούσε ενδεχομένως να καταστήσει την ΕΕ λιγότερο ανταγωνιστική, ιδίως εάν εφαρμοσθεί μόνον εντός της ΕΕ. Επιπλέον, ένας ευρύς φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ) δεν είναι πιθανό να αποφέρει πολλά έσοδα, θα μπορούσε όμως να επηρεάσει αρνητικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάπτυξη με περαιτέρω πιέσεις στα δημόσια οικονομικά. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών. Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι ένας φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών θα μπορούσε ενδεχομένως να καταστήσει την ΕΕ λιγότερο ανταγωνιστική, ιδίως εάν εφαρμοσθεί μόνον εντός της ΕΕ. Επιπλέον, ένας ευρύς φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ) μάλλον δε πρόκειται να αποφέρει πολλά έσοδα, θα μπορούσε όμως να επηρεάσει αρνητικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάπτυξη με περαιτέρω πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.

Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (9). Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι ένας φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών θα μπορούσε ενδεχομένως να καταστήσει την ΕΕ λιγότερο ανταγωνιστική, ιδίως εάν εφαρμοσθεί μόνον εντός της ΕΕ. Επιπλέον, ένας ευρύς φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ) δεν είναι πιθανό να αποφέρει πολλά έσοδα, θα μπορούσε όμως να επηρεάσει αρνητικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάπτυξη με περαιτέρω πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.

Αιτιολογία

Τα ανωτέρω είναι πολύ σημαντικά ενημερωτικά στοιχεία που πρέπει να προστεθούν, ώστε να εξηγηθεί στον αναγνώστη της γνωμοδότησης πόσο περίπλοκη από πολιτική άποψη είναι η θέσπιση του ΦΧΣ σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, παρά το γεγονός ότι η νομοθετική πρωτοβουλία της Επιτροπής έχει προταθεί εδώ και σχεδόν 12 χρόνια. Αυτό από μόνο του αποδεικνύει ότι τα οφέλη από τη θέσπιση του ΦΧΣ μόνο στην ΕΕ ή μόνο σε ορισμένα κράτη μέλη της Ένωσης είναι εξαιρετικά αμφιλεγόμενα.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 80 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 122 |
| Αποχές: | 14 |

Ψήφοι υπέρ:

80

Ψήφοι κατά:

122

Αποχές:

14

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 4

ECO/617 — Δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων

Παράγραφος 3.19

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ως μοναδικός στόχος του ΜΣΠΑ που συμφωνήθηκε μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν η παροχή κινήτρων στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ για απαλλαγή της παραγωγής τους από ανθρακούχες εκπομπές παράλληλα με την ΕΕ. Τούτο προτάθηκε ως ίδιος πόρος στην πρώτη δέσμη μέτρων.
  Πέραν τούτου, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει τη δυνατότητα πρόσθετης εισφοράς που θα στοχεύει εταιρείες της ΕΕ που εισάγουν προϊόντα από κατασκευαστές τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διασφαλίζουν κατάλληλη προστασία των εργαζομένων. Η επιλογή αυτή θα πρέπει να εξεταστεί μόνον εφόσον είναι συμβατή με τους κανόνες του ΠΟΕ και διέπεται από σαφή κριτήρια για την εφαρμογή της. Η εν λόγω εισφορά θα μπορούσε να παράσχει ορισμένη προστασία στους εργαζομένους σε τρίτες χώρες και να διευκολύνει σταδιακά την επίτευξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας μεταξύ της ΕΕ και άλλων εμπορικών συνασπισμών.
  Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί κάποια μορφή ατέλειας για τους εξαγωγικούς δασμούς, ούτως ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε αγορές τρίτων χωρών. Τούτο υπογραμμίστηκε σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τον ΜΣΠΑ. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ως μοναδικός στόχος του ΜΣΠΑ που συμφωνήθηκε μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν η παροχή κινήτρων στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ για απαλλαγή της παραγωγής τους από ανθρακούχες εκπομπές παράλληλα με την ΕΕ. Τούτο προτάθηκε ως ίδιος πόρος στην πρώτη δέσμη μέτρων. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί κάποια μορφή ατέλειας για τους εξαγωγικούς δασμούς, ούτως ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε αγορές τρίτων χωρών. Τούτο υπογραμμίστηκε σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τον ΜΣΠΑ. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ως μοναδικός στόχος του ΜΣΠΑ που συμφωνήθηκε μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν η παροχή κινήτρων στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ για απαλλαγή της παραγωγής τους από ανθρακούχες εκπομπές παράλληλα με την ΕΕ. Τούτο προτάθηκε ως ίδιος πόρος στην πρώτη δέσμη μέτρων.
  Πέραν τούτου, η Επιτροπή μπορεί να εξετάσει τη δυνατότητα πρόσθετης εισφοράς που θα στοχεύει εταιρείες της ΕΕ που εισάγουν προϊόντα από κατασκευαστές τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διασφαλίζουν κατάλληλη προστασία των εργαζομένων. Η επιλογή αυτή θα πρέπει να εξεταστεί μόνον εφόσον είναι συμβατή με τους κανόνες του ΠΟΕ και διέπεται από σαφή κριτήρια για την εφαρμογή της. Η εν λόγω εισφορά θα μπορούσε να παράσχει ορισμένη προστασία στους εργαζομένους σε τρίτες χώρες και να διευκολύνει σταδιακά την επίτευξη ισότιμων όρων ανταγωνισμού όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας μεταξύ της ΕΕ και άλλων εμπορικών συνασπισμών.
  Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί κάποια μορφή ατέλειας για τους εξαγωγικούς δασμούς, ούτως ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε αγορές τρίτων χωρών. Τούτο υπογραμμίστηκε σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τον ΜΣΠΑ.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ως μοναδικός στόχος του ΜΣΠΑ που συμφωνήθηκε μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ήταν η παροχή κινήτρων στους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ για απαλλαγή της παραγωγής τους από ανθρακούχες εκπομπές παράλληλα με την ΕΕ. Τούτο προτάθηκε ως ίδιος πόρος στην πρώτη δέσμη μέτρων. Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ ζητεί κάποια μορφή ατέλειας για τους εξαγωγικούς δασμούς, ούτως ώστε οι εταιρείες της ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε αγορές τρίτων χωρών. Τούτο υπογραμμίστηκε σε προηγούμενη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τον ΜΣΠΑ.

Αιτιολογία

Η ίδια με την παράγραφο 1.6.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 78 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 129 |
| Αποχές: | 11 |

Ψήφοι υπέρ:

78

Ψήφοι κατά:

129

Αποχές:

11

Οι ακόλουθες τροπολογίες, παρότι εγκρίθηκαν κατά τη διάρκεια της συζήτησης, έλαβαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των έγκυρων ψήφων υπέρ της διατήρησης του αρχικού κειμένου (άρθρο 74 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

ECO/617 — Δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων

Παράγραφος 3.18

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών. Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ.
  Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι ένας φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών θα μπορούσε ενδεχομένως να καταστήσει την ΕΕ λιγότερο ανταγωνιστική, ιδίως εάν εφαρμοσθεί μόνον εντός της ΕΕ. Επιπλέον, ένας ευρύς φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ) μάλλον δεν πρόκειται να αποφέρει πολλά έσοδα, θα μπορούσε όμως να επηρεάσει αρνητικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάπτυξη με περαιτέρω πιέσεις στα δημόσια οικονομικά. | Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών
  με παράλληλη αξιολόγηση του πιθανού αντικτύπου
  . Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών. Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ.
  Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι ένας φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών θα μπορούσε ενδεχομένως να καταστήσει την ΕΕ λιγότερο ανταγωνιστική, ιδίως εάν εφαρμοσθεί μόνον εντός της ΕΕ. Επιπλέον, ένας ευρύς φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ) μάλλον δεν πρόκειται να αποφέρει πολλά έσοδα, θα μπορούσε όμως να επηρεάσει αρνητικά τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, μειώνοντας ενδεχομένως την ανάπτυξη με περαιτέρω πιέσεις στα δημόσια οικονομικά.

Όπως εξάλλου πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσε να διερευνηθεί η δυνατότητα συμπερίληψης των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών στην πρωτοβουλία BEFIT ή η ανάπτυξη παγκόσμιου φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών
  με παράλληλη αξιολόγηση του πιθανού αντικτύπου
  . Οι νέες φορολογικές διατάξεις θα πρέπει στη συνέχεια να συνδυαστούν με στοχευμένους κανόνες που αποσκοπούν στη διάθεση μέρους των αναμενόμενων πρόσθετων φορολογικών εσόδων στους ιδίους πόρους της ΕΕ.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 96 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 91 |
| Αποχές: | 15 |

Ψήφοι υπέρ:

96

Ψήφοι κατά:

91

Αποχές:

15

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

ECO/617 — Δεύτερη δέσμη νέων ιδίων πόρων

Παράγραφος 1.5

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη την εξέταση του ενδεχομένου να συμπεριληφθούν οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στην πρωτοβουλία BEFIT ή να επιβληθεί παγκόσμιος φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ), όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
  Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι ένας ΦΧΣ θα μπορούσε ενδεχομένως να επηρεάσει την ανταγωνιστικότητα και να μην οδηγήσει σε σημαντικά πρόσθετα έσοδα. | Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη την εξέταση του ενδεχομένου να συμπεριληφθούν οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στην πρωτοβουλία BEFIT ή να επιβληθεί παγκόσμιος φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ), όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
  , αξιολογώντας παράλληλα τον αντίκτυπο της πρότασης. |

Γνωμοδότηση τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη την εξέταση του ενδεχομένου να συμπεριληφθούν οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στην πρωτοβουλία BEFIT ή να επιβληθεί παγκόσμιος φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ), όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
  Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι ένας ΦΧΣ θα μπορούσε ενδεχομένως να επηρεάσει την ανταγωνιστικότητα και να μην οδηγήσει σε σημαντικά πρόσθετα έσοδα.

Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη την εξέταση του ενδεχομένου να συμπεριληφθούν οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες στην πρωτοβουλία BEFIT ή να επιβληθεί παγκόσμιος φόρος επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ), όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
  , αξιολογώντας παράλληλα τον αντίκτυπο της πρότασης.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 126 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 79 |
| Αποχές: | 8 |

Ψήφοι υπέρ:

126

Ψήφοι κατά:

79

Αποχές:

8

---

(9)  

  Στις 28 Σεπτεμβρίου 2011 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για ένα κοινό σύστημα φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ) και για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/7/ΕΚ. Στο Συμβούλιο δεν επετεύχθη συμφωνία και, στις 14 Φεβρουαρίου 2013, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση με στόχο τη θέσπιση φόρου επί των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (ΦΧΣ) σε έντεκα κράτη μέλη μέσω του μηχανισμού της ενισχυμένης συνεργασίας. Το ζήτημα παραμένει επίσης στάσιμο μεταξύ των εν λόγω κρατών μελών, μολονότι ο φάκελος συζητείται τακτικά στο Συμβούλιο Ecofin.

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/21 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/21

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Κοινή ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: Πολιτική της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2023/C 293/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Alberto MAZZOLA |

Εισηγητής:

ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ

Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ

Συνεισηγητής:

ο κ. Alberto MAZZOLA

Alberto MAZZOLA

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας: | 20.9.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI) |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 27.3.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 208/1/2 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας:

20.9.2022

Νομική βάση

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών (CCMI)

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

27.3.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

208/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιδοκιμάζει την προτεινόμενη πολιτική της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα, θα ανέμενε ωστόσο να αποκτήσει η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση αυτών των προτάσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί δύσκολο να αξιολογήσει σε αυτό το σημείο εάν οι μελλοντικές πρωτοβουλίες που περιγράφονται στην κοινή ανακοίνωση θα εφαρμοστούν και θα επιτύχουν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα και να προωθήσουν ταχέως τις εξαγγελθείσες πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιδοκιμάζει την προτεινόμενη πολιτική της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα, θα ανέμενε ωστόσο να αποκτήσει η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση αυτών των προτάσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί δύσκολο να αξιολογήσει σε αυτό το σημείο εάν οι μελλοντικές πρωτοβουλίες που περιγράφονται στην κοινή ανακοίνωση θα εφαρμοστούν και θα επιτύχουν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα και να προωθήσουν ταχέως τις εξαγγελθείσες πρωτοβουλίες.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων για την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να εντοπίζει απειλές στον κυβερνοχώρο και ζητεί η χρηματοδότηση της έρευνας και ανάπτυξης (Ε & Α) να κατευθύνεται προς την ανάπτυξη ικανοτήτων αιχμής της ΕΕ. Η συνεργασία μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα είναι ουσιαστικής σημασίας και πρέπει να είναι αμφίδρομη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ είναι απαραίτητος για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού και τη διασφάλιση της συνεργασίας και των κοινών επενδύσεων μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων για την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να εντοπίζει απειλές στον κυβερνοχώρο και ζητεί η χρηματοδότηση της έρευνας και ανάπτυξης (Ε & Α) να κατευθύνεται προς την ανάπτυξη ικανοτήτων αιχμής της ΕΕ. Η συνεργασία μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα είναι ουσιαστικής σημασίας και πρέπει να είναι αμφίδρομη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ είναι απαραίτητος για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού και τη διασφάλιση της συνεργασίας και των κοινών επενδύσεων μεταξύ των κρατών μελών.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δημιουργία του Συντονιστικού Κέντρου Κυβερνοάμυνας της ΕΕ και συνιστά στα κράτη μέλη να δεσμευτούν για την ταχεία αντίδραση επί εικοσιτετραώρου βάσης, να αξιολογήσουν την ετοιμότητα και τις επιδόσεις των μηχανισμών της ΕΕ για την αντιμετώπιση κρίσεων στον κυβερνοχώρο, με έμφαση τόσο στις στρατιωτικές ικανότητες όσο και σε κρίσιμους τομείς, όπως προσδιορίζονται στην οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) (οδηγία NIS 2). Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επέκταση της εντολής του Ευρωπαϊκού Κέντρου Αρμοδιότητας για Θέματα Κυβερνοασφάλειας (ECCC).με σκοπό τη στήριξη της δραστηριότητας του Συντονιστικού Κέντρου Κυβερνοάμυνας της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δημιουργία του Συντονιστικού Κέντρου Κυβερνοάμυνας της ΕΕ και συνιστά στα κράτη μέλη να δεσμευτούν για την ταχεία αντίδραση επί εικοσιτετραώρου βάσης, να αξιολογήσουν την ετοιμότητα και τις επιδόσεις των μηχανισμών της ΕΕ για την αντιμετώπιση κρίσεων στον κυβερνοχώρο, με έμφαση τόσο στις στρατιωτικές ικανότητες όσο και σε κρίσιμους τομείς, όπως προσδιορίζονται στην οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1

| 1.4. | Για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και κυριαρχίας της Ένωσης στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να αναπτυχθεί ή να υιοθετηθεί από τον ιδιωτικό τομέα μια δυναμική πλατφόρμα δοκιμών και ανταλλαγής πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, προκειμένου να εντοπιστούν τα τρέχοντα κενά στις υφιστάμενες ικανότητες. Η πλατφόρμα θα μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, την αναφορά συμβάντων στον κυβερνοχώρο και τη δημιουργία ενωσιακού καταλόγου όλων των εγκληματιών του κυβερνοχώρου. |
| --- | --- |

1.4.

Για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και κυριαρχίας της Ένωσης στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να αναπτυχθεί ή να υιοθετηθεί από τον ιδιωτικό τομέα μια δυναμική πλατφόρμα δοκιμών και ανταλλαγής πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, προκειμένου να εντοπιστούν τα τρέχοντα κενά στις υφιστάμενες ικανότητες. Η πλατφόρμα θα μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, την αναφορά συμβάντων στον κυβερνοχώρο και τη δημιουργία ενωσιακού καταλόγου όλων των εγκληματιών του κυβερνοχώρου.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη καλύτερης προετοιμασίας για την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων, όπως οι ρωσικές στην Ουκρανία, με στόχο ιδίως υποδομές ζωτικής σημασίας. Η συνεργασία μεταξύ μη στρατιωτικών και στρατιωτικών οικοσυστημάτων είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων, τη διαλειτουργικότητα και την αποφυγή αλληλοεπικάλυψης προσπαθειών και επενδύσεων, μεταξύ άλλων μέσω δοκιμαστικών προσομοιώσεων κυβερνοεπιθέσεων. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη καλύτερης προετοιμασίας για την αντιμετώπιση κυβερνοεπιθέσεων, όπως οι ρωσικές στην Ουκρανία, με στόχο ιδίως υποδομές ζωτικής σημασίας. Η συνεργασία μεταξύ μη στρατιωτικών και στρατιωτικών οικοσυστημάτων είναι ζωτικής σημασίας για την αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων, τη διαλειτουργικότητα και την αποφυγή αλληλοεπικάλυψης προσπαθειών και επενδύσεων, μεταξύ άλλων μέσω δοκιμαστικών προσομοιώσεων κυβερνοεπιθέσεων.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι επενδύσεις στην κυβερνοάμυνα θα πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στην προστασία των πολιτών της ΕΕ και των υποδομών ζωτικής σημασίας, μεταξύ άλλων με τη χρήση έμπιστων προμηθευτών υλικού και λογισμικού. Επιμένει ότι πρέπει να υπάρχουν έγκαιρες επικαιροποιήσεις των προτεραιοτήτων και των επενδύσεων, οι οποίες θα συμφωνούνται από την ΕΕ και τα κράτη μέλη, με τη συμμετοχή σχετικών ιδιωτικών φορέων. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι επενδύσεις στην κυβερνοάμυνα θα πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στην προστασία των πολιτών της ΕΕ και των υποδομών ζωτικής σημασίας, μεταξύ άλλων με τη χρήση έμπιστων προμηθευτών υλικού και λογισμικού. Επιμένει ότι πρέπει να υπάρχουν έγκαιρες επικαιροποιήσεις των προτεραιοτήτων και των επενδύσεων, οι οποίες θα συμφωνούνται από την ΕΕ και τα κράτη μέλη, με τη συμμετοχή σχετικών ιδιωτικών φορέων.

| 1.7. | Η ΕΕ πρέπει να διατηρήσει και να αναπτύξει τις αναγκαίες ικανότητες για τη διασφάλιση της ψηφιακής οικονομίας, της κοινωνίας, της δημοκρατίας και των κρίσιμων τεχνολογιών της, καθώς και για την παροχή βασικών υπηρεσιών κυβερνοασφάλειας. Για να διασφαλιστεί η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, η μείωση των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες είναι ζωτικής σημασίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να υιοθετήσει η ΕΕ μια μεσοπρόθεσμη προσέγγιση όσον αφορά την αυτονομία σχετικά με τις βασικές τεχνολογίες και υποστηρίζει σθεναρά τη δημιουργία εγκαταστάσεων έρευνας και παραγωγής από εταιρείες με έδρα την ΕΕ, με κατάλληλη ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική επικεντρωμένη σε ένα αυτόνομο οικοσύστημα στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΕ πρέπει να διατηρήσει και να αναπτύξει τις αναγκαίες ικανότητες για τη διασφάλιση της ψηφιακής οικονομίας, της κοινωνίας, της δημοκρατίας και των κρίσιμων τεχνολογιών της, καθώς και για την παροχή βασικών υπηρεσιών κυβερνοασφάλειας. Για να διασφαλιστεί η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ, η μείωση των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες είναι ζωτικής σημασίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να υιοθετήσει η ΕΕ μια μεσοπρόθεσμη προσέγγιση όσον αφορά την αυτονομία σχετικά με τις βασικές τεχνολογίες και υποστηρίζει σθεναρά τη δημιουργία εγκαταστάσεων έρευνας και παραγωγής από εταιρείες με έδρα την ΕΕ, με κατάλληλη ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική επικεντρωμένη σε ένα αυτόνομο οικοσύστημα στον κυβερνοχώρο.

| 1.8. | Οι ΜΜΕ θα πρέπει να λαμβάνουν στοχευμένη στήριξη και να έχουν πρόσβαση σε προγράμματα χρηματοδότησης που αυξάνουν την ανθεκτικότητά τους σε επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, καθώς και σε ευκαιρίες συνδρομής, κατάρτισης και εκπαίδευσης σχετικά με τους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και τον τρόπο προστασίας από αυτούς. Η ΕΕ θα πρέπει να παράσχει έναν μηχανισμό παροχής κινήτρων που θα προωθεί τη σταδιακή εξοικείωση των ΜΜΕ και την ανάπτυξη καινοτόμων ΜΜΕ. |
| --- | --- |

1.8.

Οι ΜΜΕ θα πρέπει να λαμβάνουν στοχευμένη στήριξη και να έχουν πρόσβαση σε προγράμματα χρηματοδότησης που αυξάνουν την ανθεκτικότητά τους σε επιθέσεις στον κυβερνοχώρο, καθώς και σε ευκαιρίες συνδρομής, κατάρτισης και εκπαίδευσης σχετικά με τους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και τον τρόπο προστασίας από αυτούς. Η ΕΕ θα πρέπει να παράσχει έναν μηχανισμό παροχής κινήτρων που θα προωθεί τη σταδιακή εξοικείωση των ΜΜΕ και την ανάπτυξη καινοτόμων ΜΜΕ.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το σχέδιο για τη δημιουργία Ακαδημίας Κυβερνοδεξιοτήτων και ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντονίσει και να χρηματοδοτήσει μεγάλης κλίμακας προγράμματα κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης στα οποία θα συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη και τα οποία θα αποσκοπούν στη δημιουργία ειδικευμένου εργατικού δυναμικού για το σύνολο των υπηρεσιών και των οργανισμών που ασχολούνται με την κυβερνοάμυνα, καθώς και για τα ιδιωτικά μη στρατιωτικά δίκτυα. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το σχέδιο για τη δημιουργία Ακαδημίας Κυβερνοδεξιοτήτων και ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συντονίσει και να χρηματοδοτήσει μεγάλης κλίμακας προγράμματα κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης στα οποία θα συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη και τα οποία θα αποσκοπούν στη δημιουργία ειδικευμένου εργατικού δυναμικού για το σύνολο των υπηρεσιών και των οργανισμών που ασχολούνται με την κυβερνοάμυνα, καθώς και για τα ιδιωτικά μη στρατιωτικά δίκτυα.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση της έκθεσης σε κυβερνοεπιθέσεις και ζητεί εκπαιδευτικά προγράμματα για την κυβερνοασφάλεια, καθώς και προγράμματα διά βίου κατάρτισης που θα εστιάζουν στη βελτίωση των δεξιοτήτων και των γνώσεων στον κυβερνοχώρο. Η ΕΟΚΕ προκρίνει την ενσωμάτωση της κυβερνοασφάλειας σε όλες τις μελλοντικές δημόσιες πολιτικές της ΕΕ και την ενημέρωση του ευρέος κοινού σχετικά με τις κυβερνοαπειλές. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση της έκθεσης σε κυβερνοεπιθέσεις και ζητεί εκπαιδευτικά προγράμματα για την κυβερνοασφάλεια, καθώς και προγράμματα διά βίου κατάρτισης που θα εστιάζουν στη βελτίωση των δεξιοτήτων και των γνώσεων στον κυβερνοχώρο. Η ΕΟΚΕ προκρίνει την ενσωμάτωση της κυβερνοασφάλειας σε όλες τις μελλοντικές δημόσιες πολιτικές της ΕΕ και την ενημέρωση του ευρέος κοινού σχετικά με τις κυβερνοαπειλές.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η στενή συνεργασία με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ σε στρατιωτικούς τομείς πρέπει να επικεντρωθεί στον πλήρη συντονισμό και την αμοιβαιότητα, στα κοινά έργα έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας (Ε & Α&Κ), στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, στα μεγάλης κλίμακας προγράμματα κατάρτισης και στις προσομοιώσεις κυβερνοεπιθέσεων, με κύριο στόχο την επέκταση της κοινής ικανότητας αντίδρασης. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η στενή συνεργασία με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ σε στρατιωτικούς τομείς πρέπει να επικεντρωθεί στον πλήρη συντονισμό και την αμοιβαιότητα, στα κοινά έργα έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας (Ε & Α&Κ), στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, στα μεγάλης κλίμακας προγράμματα κατάρτισης και στις προσομοιώσεις κυβερνοεπιθέσεων, με κύριο στόχο την επέκταση της κοινής ικανότητας αντίδρασης.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ καλεί τον Ύπατο Εκπρόσωπο να εξετάσει τους υφιστάμενους διμερείς διαλόγους για τον κυβερνοχώρο και να συμμετάσχει σε πρόσθετες συζητήσεις με άλλες χώρες και σχετικούς διεθνείς οργανισμούς με στόχο τη θέσπιση ενός παγκόσμιου πλαισίου για την τήρηση του διεθνούς δικαίου στον κυβερνοχώρο, με ιδιαίτερη έμφαση στην αμοιβαιότητα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ είναι σε ιδανική θέση προκειμένου να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς συζητήσεις για το μέλλον της κυβερνοασφάλειας, ιδίως στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, δεδομένου ότι έχει ισχυρή βάση ως προς τις θεμελιώδεις δημοκρατικές ελευθερίες. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ καλεί τον Ύπατο Εκπρόσωπο να εξετάσει τους υφιστάμενους διμερείς διαλόγους για τον κυβερνοχώρο και να συμμετάσχει σε πρόσθετες συζητήσεις με άλλες χώρες και σχετικούς διεθνείς οργανισμούς με στόχο τη θέσπιση ενός παγκόσμιου πλαισίου για την τήρηση του διεθνούς δικαίου στον κυβερνοχώρο, με ιδιαίτερη έμφαση στην αμοιβαιότητα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ είναι σε ιδανική θέση προκειμένου να αναλάβει ηγετικό ρόλο στις διεθνείς συζητήσεις για το μέλλον της κυβερνοασφάλειας, ιδίως στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, δεδομένου ότι έχει ισχυρή βάση ως προς τις θεμελιώδεις δημοκρατικές ελευθερίες.

| 1.13. | Η ΕΕ θα πρέπει αντιτάσσεται σθεναρά σε κάθε είδους σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης εις βάρος των πολιτών. Η ΕΟΚΕ καθιστά σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική δημοκρατία χωρίς αποτελεσματική προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και πιστεύει ότι η υπεύθυνη και αποτελεσματική διαχείριση των δεδομένων είναι απαραίτητη για τη μετατροπή της υπερσυνδεσιμότητας σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. |
| --- | --- |

1.13.

Η ΕΕ θα πρέπει αντιτάσσεται σθεναρά σε κάθε είδους σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης εις βάρος των πολιτών. Η ΕΟΚΕ καθιστά σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική δημοκρατία χωρίς αποτελεσματική προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και πιστεύει ότι η υπεύθυνη και αποτελεσματική διαχείριση των δεδομένων είναι απαραίτητη για τη μετατροπή της υπερσυνδεσιμότητας σε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

2.   Εισαγωγή και γενικές παρατηρήσεις

Εισαγωγή και γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ψηφιακή επέκταση των κοινωνιών συνοδεύεται από μεγάλο αριθμό απειλών για την κυβερνοασφάλεια που προκαλούν οι τεχνολογικές αναβαθμίσεις. Οι κυβερνοεπιθέσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά σε αριθμό και πολυπλοκότητα τα τελευταία χρόνια, υπονομεύοντας την ασφάλεια τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών φορέων. Είτε μιλάμε για λυτρισμικό, κακόβουλο λογισμικό, επιθέσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, παραβιάσεις δεδομένων, παραπληροφόρηση, κατανεμημένες επιθέσεις άρνησης υπηρεσίας (DDoS) είτε για άλλες μορφές επιθέσεων, όλα αυτά συνιστούν μόνιμη και συνεχή απειλή για την ασφάλεια της ΕΕ στο σύνολό της. |
| --- | --- |

2.1.

Η ψηφιακή επέκταση των κοινωνιών συνοδεύεται από μεγάλο αριθμό απειλών για την κυβερνοασφάλεια που προκαλούν οι τεχνολογικές αναβαθμίσεις. Οι κυβερνοεπιθέσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά σε αριθμό και πολυπλοκότητα τα τελευταία χρόνια, υπονομεύοντας την ασφάλεια τόσο των δημόσιων όσο και των ιδιωτικών φορέων. Είτε μιλάμε για λυτρισμικό, κακόβουλο λογισμικό, επιθέσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, παραβιάσεις δεδομένων, παραπληροφόρηση, κατανεμημένες επιθέσεις άρνησης υπηρεσίας (DDoS) είτε για άλλες μορφές επιθέσεων, όλα αυτά συνιστούν μόνιμη και συνεχή απειλή για την ασφάλεια της ΕΕ στο σύνολό της.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την κοινή ανακοίνωση σχετικά με την πολιτική της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα (2) και θεωρεί ότι είναι πλέον καιρός να αναληφθεί δράση επειγόντως και με συντονισμένο τρόπο σε επίπεδο ΕΕ, με τη συμμετοχή τόσο των μη στρατιωτικών όσο και των στρατιωτικών οικοσυστημάτων του κυβερνοχώρου και τη διασφάλιση του κατάλληλου επενδυτικού πλαισίου για τις ικανότητες κυβερνοάμυνας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ανακοίνωση είναι απλώς μια δήλωση αποφασιστικότητας για δράση και ένας κατάλογος μελλοντικών πρωτοβουλιών της ΕΕ που πρέπει να υλοποιηθούν, και είναι αδύνατο για την ΕΟΚΕ να εκτιμήσει εάν αυτές οι μελλοντικές δεσμεύσεις θα τεθούν όντως σε εφαρμογή και εάν θα επιτύχουν όντως τα αναμενόμενα αποτελέσματα, δεδομένου ότι οι μελλοντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των συννομοθετών θα επηρεάσουν φυσικά το τελικό αποτέλεσμα του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια. |
| --- | --- |

2.2.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την κοινή ανακοίνωση σχετικά με την πολιτική της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα

2

| 2.3. | Η ρωσική επίθεση στο δορυφορικό δίκτυο KA-SAT, η οποία διατάραξε την επικοινωνία μεταξύ των ουκρανικών στρατιωτικών δυνάμεων, και το πρόσφατο σκάνδαλο με τον Éric Léandri να έχει συνάψει σύμβαση με ορισμένες αμυντικές εταιρείες για κατασκοπεία στον κυβερνοχώρο για λογαριασμό τους, τοποθετούν την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο στην κορυφή του καταλόγου απειλών κατά της ασφάλειας στην ΕΕ. Παρά το γεγονός ότι ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) αποτελεί στέρεο νομοθέτημα της ΕΕ και ισχύει εδώ και αρκετά χρόνια, είναι σαφές ότι ο αυξανόμενος όγκος των διαθέσιμων δεδομένων είναι τρωτός και ο κίνδυνος τρίτα μέρη να υπερβούν τα όρια νομιμότητας αυξάνεται καθημερινά. |
| --- | --- |

2.3.

Η ρωσική επίθεση στο δορυφορικό δίκτυο KA-SAT, η οποία διατάραξε την επικοινωνία μεταξύ των ουκρανικών στρατιωτικών δυνάμεων, και το πρόσφατο σκάνδαλο με τον Éric Léandri να έχει συνάψει σύμβαση με ορισμένες αμυντικές εταιρείες για κατασκοπεία στον κυβερνοχώρο για λογαριασμό τους, τοποθετούν την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο στην κορυφή του καταλόγου απειλών κατά της ασφάλειας στην ΕΕ. Παρά το γεγονός ότι ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) αποτελεί στέρεο νομοθέτημα της ΕΕ και ισχύει εδώ και αρκετά χρόνια, είναι σαφές ότι ο αυξανόμενος όγκος των διαθέσιμων δεδομένων είναι τρωτός και ο κίνδυνος τρίτα μέρη να υπερβούν τα όρια νομιμότητας αυξάνεται καθημερινά.

| 2.4. | Δεδομένου του διακρατικού χαρακτήρα των κυβερνοεπιθέσεων, ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ είναι απαραίτητος για να μειωθεί ο σημερινός κατακερματισμός και να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη είναι έτοιμα να συνεργαστούν και να επενδύσουν από κοινού. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για μελλοντικές υποθέσεις στις οποίες ένα κράτος μέλος θα μπορούσε να στοχοποιηθεί και όλα τα υπόλοιπα θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να παράσχουν άμεση στήριξη. |
| --- | --- |

2.4.

Δεδομένου του διακρατικού χαρακτήρα των κυβερνοεπιθέσεων, ο συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ είναι απαραίτητος για να μειωθεί ο σημερινός κατακερματισμός και να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη είναι έτοιμα να συνεργαστούν και να επενδύσουν από κοινού. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για μελλοντικές υποθέσεις στις οποίες ένα κράτος μέλος θα μπορούσε να στοχοποιηθεί και όλα τα υπόλοιπα θα πρέπει να έχουν την ευκαιρία να παράσχουν άμεση στήριξη.

3.   Κοινή δράση για ισχυρότερη κυβερνοάμυνα

Κοινή δράση για ισχυρότερη κυβερνοάμυνα

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τις εξαγγελθείσες φιλόδοξες πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ενός Συντονιστικού Κέντρου Κυβερνοάμυνας της ΕΕ, την ανάπτυξη του έργου CyDEf-X, τη δημιουργία ομάδων ταχείας αντίδρασης στον κυβερνοχώρο, την ανάπτυξη μιας πρωτοβουλίας αλληλεγγύης της ΕΕ για τον κυβερνοχώρο και τη διερεύνηση της ανάπτυξης συστημάτων πιστοποίησης της κυβερνοασφάλειας για προϊόντα, υπηρεσίες και διεργασίες ΤΠΕ. Η ΕΟΚΕ συνιστά όλα τα κράτη μέλη να δεσμευτούν ότι θα είναι έτοιμα να παράσχουν ταχεία αντίδραση επί εικοσιτετραώρου βάσης, με το Συντονιστικό Κέντρο της ΕΕ να συμμετέχει στην αξιολόγηση και την κατάρτιση τακτικών εκθέσεων σχετικά με την ετοιμότητα των κρατών μελών στον κυβερνοχώρο και την αποτελεσματικότητα του ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης κρίσεων στον κυβερνοχώρο, εστιάζοντας τόσο στις στρατιωτικές ικανότητες όσο και στους κρίσιμους τομείς που προσδιορίζονται στην οδηγία NIS2. Κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να διαθέτει ειδικευμένο προσωπικό, ειδικά καταρτισμένο προκειμένου να παρεμβαίνει σε περίπτωση συμβάντων στον κυβερνοχώρο, και να ελέγχει τακτικά την ικανότητα παρέμβασής τους σε άλλα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τις εξαγγελθείσες φιλόδοξες πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ενός Συντονιστικού Κέντρου Κυβερνοάμυνας της ΕΕ, την ανάπτυξη του έργου CyDEf-X, τη δημιουργία ομάδων ταχείας αντίδρασης στον κυβερνοχώρο, την ανάπτυξη μιας πρωτοβουλίας αλληλεγγύης της ΕΕ για τον κυβερνοχώρο και τη διερεύνηση της ανάπτυξης συστημάτων πιστοποίησης της κυβερνοασφάλειας για προϊόντα, υπηρεσίες και διεργασίες ΤΠΕ. Η ΕΟΚΕ συνιστά όλα τα κράτη μέλη να δεσμευτούν ότι θα είναι έτοιμα να παράσχουν ταχεία αντίδραση επί εικοσιτετραώρου βάσης, με το Συντονιστικό Κέντρο της ΕΕ να συμμετέχει στην αξιολόγηση και την κατάρτιση τακτικών εκθέσεων σχετικά με την ετοιμότητα των κρατών μελών στον κυβερνοχώρο και την αποτελεσματικότητα του ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης κρίσεων στον κυβερνοχώρο, εστιάζοντας τόσο στις στρατιωτικές ικανότητες όσο και στους κρίσιμους τομείς που προσδιορίζονται στην οδηγία NIS2. Κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να διαθέτει ειδικευμένο προσωπικό, ειδικά καταρτισμένο προκειμένου να παρεμβαίνει σε περίπτωση συμβάντων στον κυβερνοχώρο, και να ελέγχει τακτικά την ικανότητα παρέμβασής τους σε άλλα κράτη μέλη.

| 3.2. | Παρότι η ανακοίνωση παρέχει έναν μακρύ κατάλογο σταδιακών βελτιώσεων, η ΕΟΚΕ ανέμενε ότι θα καταρτιστεί ένας ρητός χάρτης πορείας για την εφαρμογή αυτών των πρωτοβουλιών, με σαφήνεια ως προς τη διακυβέρνηση και τις προθεσμίες υποβολής και έγκρισης. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θα ανέμενε να αποκτήσει η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση αυτών των προτάσεων. |
| --- | --- |

3.2.

Παρότι η ανακοίνωση παρέχει έναν μακρύ κατάλογο σταδιακών βελτιώσεων, η ΕΟΚΕ ανέμενε ότι θα καταρτιστεί ένας ρητός χάρτης πορείας για την εφαρμογή αυτών των πρωτοβουλιών, με σαφήνεια ως προς τη διακυβέρνηση και τις προθεσμίες υποβολής και έγκρισης. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θα ανέμενε να αποκτήσει η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση αυτών των προτάσεων.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν την εσωτερική τους ικανότητα αντιμετώπισης των κυβερνοαπειλών, συμμετέχοντας παράλληλα σε έργα συνεργασίας και ανταλλάσσοντας πληροφορίες και βέλτιστες πρακτικές με τους ομολόγους τους σε άλλα κράτη μέλη. Απαιτούνται άμεσες επενδύσεις σε ικανότητες κυβερνοάμυνας και ταχεία ανάπτυξη τεχνολογιών (3) σε όλα τα κράτη μέλη και σε κοινή ετοιμότητα για τον εντοπισμό, την ανάκαμψη και την άμυνα έναντι κυβερνοεπιθέσεων. Προκειμένου να υποστηριχθεί η αυτονομία της Ένωσης στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να αναπτυχθεί ή να υιοθετηθεί από τον ιδιωτικό τομέα μια δυναμική πλατφόρμα δοκιμών και ανταλλαγής πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο, η οποία θα επικεντρώνεται στον εντοπισμό των ικανοτήτων που λείπουν σήμερα. |
| --- | --- |

3.3.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν την εσωτερική τους ικανότητα αντιμετώπισης των κυβερνοαπειλών, συμμετέχοντας παράλληλα σε έργα συνεργασίας και ανταλλάσσοντας πληροφορίες και βέλτιστες πρακτικές με τους ομολόγους τους σε άλλα κράτη μέλη. Απαιτούνται άμεσες επενδύσεις σε ικανότητες κυβερνοάμυνας και ταχεία ανάπτυξη τεχνολογιών (3

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι, στο παρόν στάδιο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο θα πρέπει να παραμείνουν αυστηρά στην αρμοδιότητα των κρατών μελών· η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την εξαγγελθείσα συνεργασία μεταξύ των στρατιωτικών ομάδων αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην πληροφορική (milCERTs), των ομάδων αντιμετώπισης συμβάντων που αφορούν την ασφάλεια των υπολογιστών (CSIRT) και της ομάδας αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην πληροφορική των EUIBA (CERT-EU). |
| --- | --- |

3.4.

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι, στο παρόν στάδιο, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις στον κυβερνοχώρο θα πρέπει να παραμείνουν αυστηρά στην αρμοδιότητα των κρατών μελών· η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την εξαγγελθείσα συνεργασία μεταξύ των στρατιωτικών ομάδων αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην πληροφορική (milCERTs), των ομάδων αντιμετώπισης συμβάντων που αφορούν την ασφάλεια των υπολογιστών (CSIRT) και της ομάδας αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών στην πληροφορική των EUIBA (CERT-EU).

| 3.5. | Η πρόσφατα εγκριθείσα οδηγία NIS2 και η οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων (CER) (4) έχουν ήδη θεσπίσει ειδικές εθνικές και τομεακές υποχρεώσεις όσον αφορά το πλαίσιο της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα. Απαιτείται περαιτέρω δράση για τη βελτίωση της συλλογικής ικανότητας ανίχνευσης της ΕΕ και η ΕΟΚΕ ζητεί επενδύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων αιχμής της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.5.

Η πρόσφατα εγκριθείσα οδηγία NIS2 και η οδηγία για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων (CER) (4

4.   Προστασία του αμυντικού οικοσυστήματος της ΕΕ

Προστασία του αμυντικού οικοσυστήματος της ΕΕ

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εγγενής πολυπλοκότητα και οι ταχέως εξελισσόμενες τεχνολογικές προκλήσεις έχουν μετασχηματίσει το αμυντικό οικοσύστημα και ότι η κυβερνοασφάλεια έχει καταστεί κοινό θέμα τόσο για τον στρατιωτικό όσο και για τον μη στρατιωτικό τομέα, καθώς και για τους πολίτες της ΕΕ. Η συνεργασία μεταξύ μη στρατιωτικών και στρατιωτικών οικοσυστημάτων είναι πλέον πιο σημαντική από ποτέ και αναμένεται να αποφέρει οφέλη όσον αφορά την αποτελεσματικότερη διαχείριση κρίσεων, καθώς και τη συνεχή πρόοδο και διαλειτουργικότητα, αποφεύγοντας την επικάλυψη ή τον πολλαπλασιασμό των ίδιων προσπαθειών και επενδύσεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι έτοιμα να διενεργούν δοκιμές αντοχής των εθνικών υποδομών ζωτικής σημασίας, προκειμένου να αξιολογούν και να αυξάνουν την ανθεκτικότητα σε μελλοντικές κυβερνοεπιθέσεις. |
| --- | --- |

4.1.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εγγενής πολυπλοκότητα και οι ταχέως εξελισσόμενες τεχνολογικές προκλήσεις έχουν μετασχηματίσει το αμυντικό οικοσύστημα και ότι η κυβερνοασφάλεια έχει καταστεί κοινό θέμα τόσο για τον στρατιωτικό όσο και για τον μη στρατιωτικό τομέα, καθώς και για τους πολίτες της ΕΕ. Η συνεργασία μεταξύ μη στρατιωτικών και στρατιωτικών οικοσυστημάτων είναι πλέον πιο σημαντική από ποτέ και αναμένεται να αποφέρει οφέλη όσον αφορά την αποτελεσματικότερη διαχείριση κρίσεων, καθώς και τη συνεχή πρόοδο και διαλειτουργικότητα, αποφεύγοντας την επικάλυψη ή τον πολλαπλασιασμό των ίδιων προσπαθειών και επενδύσεων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι έτοιμα να διενεργούν δοκιμές αντοχής των εθνικών υποδομών ζωτικής σημασίας, προκειμένου να αξιολογούν και να αυξάνουν την ανθεκτικότητα σε μελλοντικές κυβερνοεπιθέσεις.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι επενδύσεις στην κυβερνοάμυνα πρέπει, κατά προτεραιότητα, να στοχεύουν στην προστασία των πολιτών της ΕΕ και των υποδομών ζωτικής σημασίας. Δεδομένου του ταχέος ρυθμού του ψηφιακού μετασχηματισμού και της ταχείας εξέλιξης του τοπίου των απειλών, η ΕΟΚΕ ζητεί μετ’ επιτάσεως να συμφωνηθούν εγκαίρως επικαιροποιήσεις των προτεραιοτήτων και των επενδύσεων μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών, με ενδελεχή διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη του ιδιωτικού τομέα. Οι συσκευές του διαδικτύου των πραγμάτων (IoT) συχνά δεν προστατεύονται εξίσου με τις παραδοσιακές συσκευές, και η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλιστεί ένα ελάχιστο επίπεδο ασφάλειας μέσω των πλατφορμών IDAM (διαχείριση ταυτότητας και πρόσβασης). Επίσης, δεδομένου ότι η πιστοποίηση αποτελεί βασική μέθοδο για την παροχή υψηλότερου επιπέδου ασφάλειας, η ΕΟΚΕ ζητεί η νέα προσέγγιση πιστοποίησης της ΕΕ να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια του διαδικτύου των πραγμάτων. |
| --- | --- |

4.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι επενδύσεις στην κυβερνοάμυνα πρέπει, κατά προτεραιότητα, να στοχεύουν στην προστασία των πολιτών της ΕΕ και των υποδομών ζωτικής σημασίας. Δεδομένου του ταχέος ρυθμού του ψηφιακού μετασχηματισμού και της ταχείας εξέλιξης του τοπίου των απειλών, η ΕΟΚΕ ζητεί μετ’ επιτάσεως να συμφωνηθούν εγκαίρως επικαιροποιήσεις των προτεραιοτήτων και των επενδύσεων μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών, με ενδελεχή διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη του ιδιωτικού τομέα. Οι συσκευές του διαδικτύου των πραγμάτων (IoT) συχνά δεν προστατεύονται εξίσου με τις παραδοσιακές συσκευές, και η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλιστεί ένα ελάχιστο επίπεδο ασφάλειας μέσω των πλατφορμών IDAM (διαχείριση ταυτότητας και πρόσβασης). Επίσης, δεδομένου ότι η πιστοποίηση αποτελεί βασική μέθοδο για την παροχή υψηλότερου επιπέδου ασφάλειας, η ΕΟΚΕ ζητεί η νέα προσέγγιση πιστοποίησης της ΕΕ να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια του διαδικτύου των πραγμάτων.

| 4.3. | Η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει την ανθεκτικότητα έναντι των κυβερνοεπιθέσεων και να δημιουργήσει αποτελεσματική κυβερνοαποτροπή. Οι υποδομές ζωτικής σημασίας πρέπει να προστατεύονται από κάθε είδους κυβερνοεπιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων των αμυντικών συστημάτων της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ να διασφαλιστεί ότι η Ένωση διατηρεί και αναπτύσσει τις βασικές ικανότητες για τη διασφάλιση της ψηφιακής οικονομίας, της κοινωνίας και της δημοκρατίας, για την επίτευξη πλήρους ψηφιακής κυριαρχίας ως μοναδικού τρόπου προστασίας των κρίσιμων τεχνολογιών, και την παροχή βασικών υπηρεσιών κυβερνοασφάλειας. Η μείωση των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι τομεακοί οργανισμοί της ΕΕ (ENISA, EASA, ERA, EMA, EBA, ESA, HADEA κ.λπ.) θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία και να παρέχουν καθοδήγηση για την ανάπτυξη συστημάτων κυβερνοασφάλειας. |
| --- | --- |

4.3.

Η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει την ανθεκτικότητα έναντι των κυβερνοεπιθέσεων και να δημιουργήσει αποτελεσματική κυβερνοαποτροπή. Οι υποδομές ζωτικής σημασίας πρέπει να προστατεύονται από κάθε είδους κυβερνοεπιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων των αμυντικών συστημάτων της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι προς το στρατηγικό συμφέρον της ΕΕ να διασφαλιστεί ότι η Ένωση διατηρεί και αναπτύσσει τις βασικές ικανότητες για τη διασφάλιση της ψηφιακής οικονομίας, της κοινωνίας και της δημοκρατίας, για την επίτευξη πλήρους ψηφιακής κυριαρχίας ως μοναδικού τρόπου προστασίας των κρίσιμων τεχνολογιών, και την παροχή βασικών υπηρεσιών κυβερνοασφάλειας. Η μείωση των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι τομεακοί οργανισμοί της ΕΕ (ENISA, EASA, ERA, EMA, EBA, ESA, HADEA κ.λπ.) θα πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία και να παρέχουν καθοδήγηση για την ανάπτυξη συστημάτων κυβερνοασφάλειας.

| 4.4. | Η πανδημία COVID-19 επιτάχυνε την ψηφιακή μετάβαση και μετέτρεψε την παραδοσιακή εργασία σε υβριδική και/ή εξ αποστάσεως εργασία, δημιουργώντας νέες εργασιακές σχέσεις και προσδοκίες, καθώς και μια νέα τάξη ψηφιακών νομάδων, οι οποίοι αυξάνονται σε αριθμό. Η ΕΟΚΕ σημειώνει τις ταχείες αλλαγές στην αγορά εργασίας που οδήγησαν στην υιοθέτηση της αρχιτεκτονικής «μηδενικής εμπιστοσύνης» από τις εταιρείες, μέσω λύσεων IAM (Identity Access Management [διαχείριση ταυτότητας και πρόσβασης]) και PAM (Privileged Access Management [διαχείριση προνομιακής πρόσβασης]). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό το είδος διαχείρισης των πόρων των εταιρειών προσφέρει νέες λύσεις που σχετίζονται με τις κυβερνοαπειλές και θεωρεί ότι ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να υποστηριχθεί όσον αφορά την ενίσχυση του επιπέδου ασφάλειας των καινοτόμων ψηφιακών λύσεων. |
| --- | --- |

4.4.

Η πανδημία COVID-19 επιτάχυνε την ψηφιακή μετάβαση και μετέτρεψε την παραδοσιακή εργασία σε υβριδική και/ή εξ αποστάσεως εργασία, δημιουργώντας νέες εργασιακές σχέσεις και προσδοκίες, καθώς και μια νέα τάξη ψηφιακών νομάδων, οι οποίοι αυξάνονται σε αριθμό. Η ΕΟΚΕ σημειώνει τις ταχείες αλλαγές στην αγορά εργασίας που οδήγησαν στην υιοθέτηση της αρχιτεκτονικής «μηδενικής εμπιστοσύνης» από τις εταιρείες, μέσω λύσεων IAM (Identity Access Management [διαχείριση ταυτότητας και πρόσβασης]) και PAM (Privileged Access Management [διαχείριση προνομιακής πρόσβασης]). Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό το είδος διαχείρισης των πόρων των εταιρειών προσφέρει νέες λύσεις που σχετίζονται με τις κυβερνοαπειλές και θεωρεί ότι ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να υποστηριχθεί όσον αφορά την ενίσχυση του επιπέδου ασφάλειας των καινοτόμων ψηφιακών λύσεων.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ είναι μάλλον απογοητευμένη από τη δήλωση της Επιτροπής ότι «σχέδιο εφαρμογής θα μπορούσε να καταρτιστεί σε συνεργασία με τα κράτη μέλη» και θεωρεί ότι ένα τέτοιο σχέδιο εφαρμογής είναι υποχρεωτικό. Πιστεύει ότι θα πρέπει να συνταχθεί από κοινού με τα κράτη μέλη και να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατόν. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ήπια στάση της Επιτροπής και καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να διευκολύνουν την ταχεία πρόοδο όσον αφορά τις εξαγγελθείσες πρωτοβουλίες. |
| --- | --- |

4.5.

Η ΕΟΚΕ είναι μάλλον απογοητευμένη από τη δήλωση της Επιτροπής ότι «σχέδιο εφαρμογής θα μπορούσε να καταρτιστεί σε συνεργασία με τα κράτη μέλη» και θεωρεί ότι ένα τέτοιο σχέδιο εφαρμογής είναι υποχρεωτικό. Πιστεύει ότι θα πρέπει να συνταχθεί από κοινού με τα κράτη μέλη και να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατόν. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την ήπια στάση της Επιτροπής και καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη να διευκολύνουν την ταχεία πρόοδο όσον αφορά τις εξαγγελθείσες πρωτοβουλίες.

5.   Επενδύσεις σε ικανότητες κυβερνοάμυνας

Επενδύσεις σε ικανότητες κυβερνοάμυνας

| 5.1. | Καθώς η τεχνολογική ανάπτυξη εξελίσσεται ραγδαία, ο κυβερνοχώρος έχει καταστεί το νέο πεδίο πολέμου, μετά την ξηρά, τη θάλασσα, τον αέρα και το διάστημα. Έχει επίσης δημιουργήσει μεγάλες ευκαιρίες εγκληματικότητας για κακόβουλους φορείς του κυβερνοχώρου, που κυμαίνονται από ανεξάρτητους χάκερ έως επαγγελματίες εγκληματίες, ακόμη και κρατικούς παράγοντες. |
| --- | --- |

5.1.

Καθώς η τεχνολογική ανάπτυξη εξελίσσεται ραγδαία, ο κυβερνοχώρος έχει καταστεί το νέο πεδίο πολέμου, μετά την ξηρά, τη θάλασσα, τον αέρα και το διάστημα. Έχει επίσης δημιουργήσει μεγάλες ευκαιρίες εγκληματικότητας για κακόβουλους φορείς του κυβερνοχώρου, που κυμαίνονται από ανεξάρτητους χάκερ έως επαγγελματίες εγκληματίες, ακόμη και κρατικούς παράγοντες.

| 5.2. | Οι επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη είναι ζωτικής σημασίας και η ΕΟΚΕ επικροτεί τα υφιστάμενα ειδικά κονδύλια στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη», του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας, του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και των εθνικών προγραμμάτων ανάκαμψης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε περισσότερα διακρατικά έργα που να επικεντρώνονται στη συνεργασία και τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των συστημάτων κυβερνοάμυνας σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς και περισσότερες συνέργειες μεταξύ των χρηματοδοτικών μέσων, ιδίως όσον αφορά τη στήριξη καινοτόμων ΜΜΕ. |
| --- | --- |

5.2.

Οι επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη είναι ζωτικής σημασίας και η ΕΟΚΕ επικροτεί τα υφιστάμενα ειδικά κονδύλια στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη», του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας, του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και των εθνικών προγραμμάτων ανάκαμψης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε περισσότερα διακρατικά έργα που να επικεντρώνονται στη συνεργασία και τη διαλειτουργικότητα μεταξύ των συστημάτων κυβερνοάμυνας σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς και περισσότερες συνέργειες μεταξύ των χρηματοδοτικών μέσων, ιδίως όσον αφορά τη στήριξη καινοτόμων ΜΜΕ.

| 5.3. | Όπως ανακοινώθηκε στη στρατηγική της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια το 2020, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η προθεσμία για τη δημιουργία της κοινής κυβερνομονάδας είναι το τρέχον έτος και αναμένει νέα σχετικά με την ολοκλήρωση της διαδικασίας και την ετοιμότητα της ΕΕ να αντιμετωπίζει συμβάντα μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο. Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι θα βελτιωθεί η αντίληψη της κατάστασης στην ΕΕ και η συνολική ικανότητα αντίδρασης και ανάκαμψης. |
| --- | --- |

5.3.

Όπως ανακοινώθηκε στη στρατηγική της ΕΕ για την κυβερνοασφάλεια το 2020, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η προθεσμία για τη δημιουργία της κοινής κυβερνομονάδας είναι το τρέχον έτος και αναμένει νέα σχετικά με την ολοκλήρωση της διαδικασίας και την ετοιμότητα της ΕΕ να αντιμετωπίζει συμβάντα μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο. Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι θα βελτιωθεί η αντίληψη της κατάστασης στην ΕΕ και η συνολική ικανότητα αντίδρασης και ανάκαμψης.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την επέκταση της εντολής του ECCC με σκοπό τη στήριξη της δραστηριότητας του Συντονιστικού Κέντρου Κυβερνοάμυνας της ΕΕ. Επιπλέον, το δίκτυο αυτό θα μπορούσε να στηρίξει την ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία με την ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης για βασικές τεχνολογικές ικανότητες, η οποία θα στηρίζεται εν μέρει στο έργο που αναπτύσσεται από συμβατικές συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ). Οι ΣΔΙΤ έχουν αποδειχθεί η αποτελεσματικότερη προσέγγιση για τη βελτίωση της κυβερνοασφάλειας ολόκληρου του ψηφιακού οικοσυστήματος, αλλά πρέπει να λειτουργούν αμφίδρομα: οι δημόσιοι οργανισμοί πρέπει επίσης να ανταλλάσσουν τις πληροφορίες τους με τον ιδιωτικό τομέα. |
| --- | --- |

5.4.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την επέκταση της εντολής του ECCC με σκοπό τη στήριξη της δραστηριότητας του Συντονιστικού Κέντρου Κυβερνοάμυνας της ΕΕ. Επιπλέον, το δίκτυο αυτό θα μπορούσε να στηρίξει την ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία με την ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης για βασικές τεχνολογικές ικανότητες, η οποία θα στηρίζεται εν μέρει στο έργο που αναπτύσσεται από συμβατικές συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ). Οι ΣΔΙΤ έχουν αποδειχθεί η αποτελεσματικότερη προσέγγιση για τη βελτίωση της κυβερνοασφάλειας ολόκληρου του ψηφιακού οικοσυστήματος, αλλά πρέπει να λειτουργούν αμφίδρομα: οι δημόσιοι οργανισμοί πρέπει επίσης να ανταλλάσσουν τις πληροφορίες τους με τον ιδιωτικό τομέα.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, προκειμένου να αντιμετωπιστούν μελλοντικές απόπειρες διαδικτυακής παραβίασης από κβαντικούς υπολογιστές, η ΕΕ πρέπει να επενδύσει άμεσα σε τεχνολογίες αιχμής, όπως η μετακβαντική κρυπτογραφία. Θεωρεί απαραίτητο η Ευρώπη να εστιάσει σε μια μεσοπρόθεσμη προοπτική για την επίτευξη αυτονομίας μέσω σθεναρής υποστήριξης ερευνητικών και παραγωγικών εγκαταστάσεων από εταιρείες με έδρα την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να αυξηθούν οι πόροι της ΕΕ για την ψηφιακή έρευνα και καινοτομία (Ε&Κ) και να υποστηριχθούν οι επενδύσεις των φορέων εκμετάλλευσης και των προμηθευτών σε νέες λειτουργίες τεχνικής ασφάλειας, μεταξύ άλλων όσον αφορά νέες τάσεις όπως η επαυξημένη πραγματικότητα και το μετασύμπαν. Ειδικότερα, είναι σημαντικό να δημιουργηθεί μια ευρωπαϊκή κατανεμημένη υποδομή υπολογιστικού νέφους που θα βασίζεται σε ευρωπαϊκούς κανόνες για θέματα όπως η αποθήκευση και η επεξεργασία δεδομένων (5). |
| --- | --- |

5.5.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, προκειμένου να αντιμετωπιστούν μελλοντικές απόπειρες διαδικτυακής παραβίασης από κβαντικούς υπολογιστές, η ΕΕ πρέπει να επενδύσει άμεσα σε τεχνολογίες αιχμής, όπως η μετακβαντική κρυπτογραφία. Θεωρεί απαραίτητο η Ευρώπη να εστιάσει σε μια μεσοπρόθεσμη προοπτική για την επίτευξη αυτονομίας μέσω σθεναρής υποστήριξης ερευνητικών και παραγωγικών εγκαταστάσεων από εταιρείες με έδρα την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να αυξηθούν οι πόροι της ΕΕ για την ψηφιακή έρευνα και καινοτομία (Ε&Κ) και να υποστηριχθούν οι επενδύσεις των φορέων εκμετάλλευσης και των προμηθευτών σε νέες λειτουργίες τεχνικής ασφάλειας, μεταξύ άλλων όσον αφορά νέες τάσεις όπως η επαυξημένη πραγματικότητα και το μετασύμπαν. Ειδικότερα, είναι σημαντικό να δημιουργηθεί μια ευρωπαϊκή κατανεμημένη υποδομή υπολογιστικού νέφους που θα βασίζεται σε ευρωπαϊκούς κανόνες για θέματα όπως η αποθήκευση και η επεξεργασία δεδομένων (5

| 5.6. | Θα πρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ΜΜΕ και να τους δοθεί πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προγράμματα που ενισχύουν την ετοιμότητά τους απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις, καθώς και σε προγράμματα συνδρομής, κατάρτισης και εκπαίδευσης που θα τις βοηθήσουν να κατανοήσουν τους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και τον τρόπο προστασίας από αυτούς. Η ΕΕ θα πρέπει να παράσχει έναν μηχανισμό παροχής κινήτρων που θα προωθεί τη σταδιακή εξοικείωση των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

5.6.

Θα πρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ΜΜΕ και να τους δοθεί πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προγράμματα που ενισχύουν την ετοιμότητά τους απέναντι σε κυβερνοεπιθέσεις, καθώς και σε προγράμματα συνδρομής, κατάρτισης και εκπαίδευσης που θα τις βοηθήσουν να κατανοήσουν τους κινδύνους στον κυβερνοχώρο και τον τρόπο προστασίας από αυτούς. Η ΕΕ θα πρέπει να παράσχει έναν μηχανισμό παροχής κινήτρων που θα προωθεί τη σταδιακή εξοικείωση των ΜΜΕ.

| 5.7. | Η Επιτροπή εκτιμά τη σημερινή έλλειψη δεξιοτήτων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας σε μισό εκατομμύριο άτομα και η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για την ίδρυση ακαδημίας κυβερνοδεξιοτήτων. Είναι σαφές ότι οι προσπάθειες σε επίπεδο κρατών μελών δεν επαρκούν για τη μείωση του χάσματος δεξιοτήτων και, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή, μαζί με τη δρομολόγηση της ακαδημίας, να αξιοποιήσει την ώθηση που παρέχει το ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων και να συντονίσει και να χρηματοδοτήσει προγράμματα κατάρτισης μεγάλης κλίμακας και προγράμματα ΕΕΚ σε επίπεδο ΕΕ, στα οποία θα συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη και θα επικεντρώνονται στην παροχή ειδικευμένου εργατικού δυναμικού για όλους τους οργανισμούς και τους φορείς που εμπλέκονται στην κυβερνοάμυνα, καθώς και για ιδιωτικά μη στρατιωτικά δίκτυα. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην κατάρτιση του εργατικού δυναμικού, ιδίως στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM). |
| --- | --- |

5.7.

Η Επιτροπή εκτιμά τη σημερινή έλλειψη δεξιοτήτων στον τομέα της κυβερνοασφάλειας σε μισό εκατομμύριο άτομα και η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για την ίδρυση ακαδημίας κυβερνοδεξιοτήτων. Είναι σαφές ότι οι προσπάθειες σε επίπεδο κρατών μελών δεν επαρκούν για τη μείωση του χάσματος δεξιοτήτων και, ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή, μαζί με τη δρομολόγηση της ακαδημίας, να αξιοποιήσει την ώθηση που παρέχει το ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων και να συντονίσει και να χρηματοδοτήσει προγράμματα κατάρτισης μεγάλης κλίμακας και προγράμματα ΕΕΚ σε επίπεδο ΕΕ, στα οποία θα συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη και θα επικεντρώνονται στην παροχή ειδικευμένου εργατικού δυναμικού για όλους τους οργανισμούς και τους φορείς που εμπλέκονται στην κυβερνοάμυνα, καθώς και για ιδιωτικά μη στρατιωτικά δίκτυα. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην κατάρτιση του εργατικού δυναμικού, ιδίως στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM).

| 5.8. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την κυβερνοασφάλεια, προκειμένου να μειωθεί η έκθεση σε κυβερνοεπιθέσεις, ιδίως όσον αφορά τα βασικά εγκλήματα στον κυβερνοχώρο που έχουν στόχο το ευρύ κοινό. Η ΕΟΚΕ ζητεί εκπαιδευτικά προγράμματα για την κυβερνοασφάλεια και προγράμματα διά βίου κατάρτισης στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, τα οποία θα εστιάζουν στη βελτίωση των κυβερνοδεξιοτήτων και θα καθιστούν την κυβερνοασφάλεια πιο οικεία και ελκυστική στους πολίτες, ιδίως στη νεότερη γενιά. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ενσωμάτωσης των προβληματισμών για την κυβερνοασφάλεια σε όλες τις μελλοντικές δημόσιες πολιτικές της ΕΕ και της ενημέρωσης του ευρύτερου κοινού σχετικά με τις κυβερνοαπειλές, μεταξύ άλλων μέσω δωρεάν προγραμμάτων κατάρτισης για τον γενικό πληθυσμό, δωρεάν ενημερωτικών εφαρμογών κινητής τηλεφωνίας, ή μέσω της επικοινωνίας κατά τη διάρκεια τηλεοπτικών ζωνών υψηλής τηλεθέασης. Παράλληλα με τις δράσεις αυτές, πρέπει να προωθηθεί η ευρεία πρόοδος σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας προς μια νοοτροπία «προσανατολισμένη στην κυβερνοασφάλεια». |
| --- | --- |

5.8.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την κυβερνοασφάλεια, προκειμένου να μειωθεί η έκθεση σε κυβερνοεπιθέσεις, ιδίως όσον αφορά τα βασικά εγκλήματα στον κυβερνοχώρο που έχουν στόχο το ευρύ κοινό. Η ΕΟΚΕ ζητεί εκπαιδευτικά προγράμματα για την κυβερνοασφάλεια και προγράμματα διά βίου κατάρτισης στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, τα οποία θα εστιάζουν στη βελτίωση των κυβερνοδεξιοτήτων και θα καθιστούν την κυβερνοασφάλεια πιο οικεία και ελκυστική στους πολίτες, ιδίως στη νεότερη γενιά. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ενσωμάτωσης των προβληματισμών για την κυβερνοασφάλεια σε όλες τις μελλοντικές δημόσιες πολιτικές της ΕΕ και της ενημέρωσης του ευρύτερου κοινού σχετικά με τις κυβερνοαπειλές, μεταξύ άλλων μέσω δωρεάν προγραμμάτων κατάρτισης για τον γενικό πληθυσμό, δωρεάν ενημερωτικών εφαρμογών κινητής τηλεφωνίας, ή μέσω της επικοινωνίας κατά τη διάρκεια τηλεοπτικών ζωνών υψηλής τηλεθέασης. Παράλληλα με τις δράσεις αυτές, πρέπει να προωθηθεί η ευρεία πρόοδος σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας προς μια νοοτροπία «προσανατολισμένη στην κυβερνοασφάλεια».

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την αξιολόγηση του προφίλ κινδύνου των προμηθευτών και την εφαρμογή των σχετικών περιορισμών σε προμηθευτές που θεωρούνται υψηλού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων απαγορεύσεων σε βασικά στοιχεία ενεργητικού και εφαρμογές που ορίζονται ως ουσιώδη και ευαίσθητα στις συντονισμένες εκτιμήσεις κινδύνου της ΕΕ, καθώς και την πιστοποίηση των έμπιστων προμηθευτών υλικού και λογισμικού. |
| --- | --- |

5.9.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την αξιολόγηση του προφίλ κινδύνου των προμηθευτών και την εφαρμογή των σχετικών περιορισμών σε προμηθευτές που θεωρούνται υψηλού κινδύνου, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων απαγορεύσεων σε βασικά στοιχεία ενεργητικού και εφαρμογές που ορίζονται ως ουσιώδη και ευαίσθητα στις συντονισμένες εκτιμήσεις κινδύνου της ΕΕ, καθώς και την πιστοποίηση των έμπιστων προμηθευτών υλικού και λογισμικού.

6.   Εταιρικές σχέσεις για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων

Εταιρικές σχέσεις για την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων

| 6.1. | Το επίπεδο ετοιμότητας για μελλοντικές κυβερνοεπιθέσεις διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το πρώτο βήμα είναι η δημιουργία μιας ενδοενωσιακής πλατφόρμας επικοινωνίας βέλτιστων πρακτικών, όπου τα πλέον προηγμένα στον κυβερνοχώρο κράτη μέλη θα μπορούν να ανταλλάσσουν τις γνώσεις τους με τις άλλες χώρες και να διευκολύνουν την άμεση αξιοποίησή τους από τις άλλες χώρες. Αυτό θα συμβάλει στη βελτίωση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των εθνικών φορέων. Δεύτερον, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται στενότερη συνεργασία μεταξύ κρατικών και μη κρατικών φορέων σε ολόκληρη την ΕΕ, προκειμένου να βελτιωθεί η κυβερνοασφάλεια των προϊόντων και των υπηρεσιών εντός της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης τη δημιουργία μιας κοινής πλατφόρμας της ΕΕ για την αναφορά συμβάντων στον κυβερνοχώρο, συμπεριλαμβανομένου ενός ενωσιακού μαύρου καταλόγου όλων των ακτιβιστών για εγκλήματα στον κυβερνοχώρο. |
| --- | --- |

6.1.

Το επίπεδο ετοιμότητας για μελλοντικές κυβερνοεπιθέσεις διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το πρώτο βήμα είναι η δημιουργία μιας ενδοενωσιακής πλατφόρμας επικοινωνίας βέλτιστων πρακτικών, όπου τα πλέον προηγμένα στον κυβερνοχώρο κράτη μέλη θα μπορούν να ανταλλάσσουν τις γνώσεις τους με τις άλλες χώρες και να διευκολύνουν την άμεση αξιοποίησή τους από τις άλλες χώρες. Αυτό θα συμβάλει στη βελτίωση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των εθνικών φορέων. Δεύτερον, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται στενότερη συνεργασία μεταξύ κρατικών και μη κρατικών φορέων σε ολόκληρη την ΕΕ, προκειμένου να βελτιωθεί η κυβερνοασφάλεια των προϊόντων και των υπηρεσιών εντός της εσωτερικής αγοράς. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης τη δημιουργία μιας κοινής πλατφόρμας της ΕΕ για την αναφορά συμβάντων στον κυβερνοχώρο, συμπεριλαμβανομένου ενός ενωσιακού μαύρου καταλόγου όλων των ακτιβιστών για εγκλήματα στον κυβερνοχώρο.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η ισχυρή συνεργασία με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ στον στρατιωτικό τομέα πρέπει να επικεντρωθεί όχι μόνο στην ανάπτυξη ικανοτήτων και στον έγκαιρο εντοπισμό, αλλά και σε κοινά έργα έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας (Ε & Α&Κ), ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και ανταλλαγές απόψεων μεταξύ εμπειρογνωμόνων, μεγάλα προγράμματα κατάρτισης και προσομοιώσεις κυβερνοεπιθέσεων. Κύριος στόχος θα πρέπει να είναι η επέκταση της κοινής ικανότητας απόκρισης και η δημιουργία συνεργιών για την αντιμετώπιση μελλοντικών υβριδικών απειλών, σύμφωνα με τις κοινές δηλώσεις της Βαρσοβίας του 2016 και των Βρυξελλών του 2018. Η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ εξακολουθεί να έχει ανεξερεύνητους διαύλους προς αξιοποίηση, και η άμεση πρόοδος μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διασφάλιση της ασφάλειας για τους πολίτες και τις κοινωνίες μας. |
| --- | --- |

6.2.

Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η ισχυρή συνεργασία με τους συμμάχους μας στο ΝΑΤΟ στον στρατιωτικό τομέα πρέπει να επικεντρωθεί όχι μόνο στην ανάπτυξη ικανοτήτων και στον έγκαιρο εντοπισμό, αλλά και σε κοινά έργα έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας (Ε & Α&Κ), ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και ανταλλαγές απόψεων μεταξύ εμπειρογνωμόνων, μεγάλα προγράμματα κατάρτισης και προσομοιώσεις κυβερνοεπιθέσεων. Κύριος στόχος θα πρέπει να είναι η επέκταση της κοινής ικανότητας απόκρισης και η δημιουργία συνεργιών για την αντιμετώπιση μελλοντικών υβριδικών απειλών, σύμφωνα με τις κοινές δηλώσεις της Βαρσοβίας του 2016 και των Βρυξελλών του 2018. Η συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και του ΝΑΤΟ εξακολουθεί να έχει ανεξερεύνητους διαύλους προς αξιοποίηση, και η άμεση πρόοδος μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διασφάλιση της ασφάλειας για τους πολίτες και τις κοινωνίες μας.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι συζητήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο και με τους διεθνείς εταίρους μας θα πρέπει να θέσουν τις βάσεις για την προώθηση ενός παγκόσμιου και ανοικτού κυβερνοχώρου που θα προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις θεμελιώδεις ελευθερίες και το κράτος δικαίου και θα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη δεσμευτικών διεθνών προτύπων σε τομείς με ταχεία ψηφιακή ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ συνιστά στον Ύπατο Εκπρόσωπο να επανεξετάσει τους υφιστάμενους διμερείς διαλόγους για τον κυβερνοχώρο και να συμμετάσχει σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις με άλλες χώρες και σχετικούς διεθνείς οργανισμούς, προκειμένου να προωθηθεί ένα παγκόσμιο πλαίσιο για την τήρηση του διεθνούς δικαίου στον κυβερνοχώρο, το οποίο θα βασίζεται σε αυστηρή προϋπόθεση αμοιβαιότητας. |
| --- | --- |

6.3.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι συζητήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο και με τους διεθνείς εταίρους μας θα πρέπει να θέσουν τις βάσεις για την προώθηση ενός παγκόσμιου και ανοικτού κυβερνοχώρου που θα προστατεύει τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις θεμελιώδεις ελευθερίες και το κράτος δικαίου και θα επικεντρώνεται στην ανάπτυξη δεσμευτικών διεθνών προτύπων σε τομείς με ταχεία ψηφιακή ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ συνιστά στον Ύπατο Εκπρόσωπο να επανεξετάσει τους υφιστάμενους διμερείς διαλόγους για τον κυβερνοχώρο και να συμμετάσχει σε περαιτέρω διαπραγματεύσεις με άλλες χώρες και σχετικούς διεθνείς οργανισμούς, προκειμένου να προωθηθεί ένα παγκόσμιο πλαίσιο για την τήρηση του διεθνούς δικαίου στον κυβερνοχώρο, το οποίο θα βασίζεται σε αυστηρή προϋπόθεση αμοιβαιότητας.

| 6.4. | Τέλος, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ είναι η πλέον κατάλληλη να ηγηθεί των διεθνών συζητήσεων για το μέλλον της κυβερνοασφάλειας, ιδίως στο πλαίσιο των συζητήσεων του ΟΗΕ, λόγω των στέρεων θεμελίων της στις βασικές δημοκρατικές ελευθερίες. Η ΕΕ πρέπει επίσης να συμμετάσχει στην καταπολέμηση των ολοκληρωτικών καθεστώτων που παρακολουθούν τα δεδομένα των πολιτών και παραβιάζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τους, ενώ θα πρέπει να αντιτάσσεται σθεναρά σε κάθε είδους σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης εις βάρος των πολιτών. Η ΕΟΚΕ δηλώνει ξεκάθαρα πως δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική δημοκρατία χωρίς αποτελεσματική προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και θεωρεί ότι η υπεύθυνη και αποτελεσματική διαχείριση των δεδομένων είναι ζωτικής σημασίας για τη μετατροπή της υπερσυνδεσιμότητας σε πλεονέκτημα. |
| --- | --- |

6.4.

Τέλος, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ είναι η πλέον κατάλληλη να ηγηθεί των διεθνών συζητήσεων για το μέλλον της κυβερνοασφάλειας, ιδίως στο πλαίσιο των συζητήσεων του ΟΗΕ, λόγω των στέρεων θεμελίων της στις βασικές δημοκρατικές ελευθερίες. Η ΕΕ πρέπει επίσης να συμμετάσχει στην καταπολέμηση των ολοκληρωτικών καθεστώτων που παρακολουθούν τα δεδομένα των πολιτών και παραβιάζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τους, ενώ θα πρέπει να αντιτάσσεται σθεναρά σε κάθε είδους σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης εις βάρος των πολιτών. Η ΕΟΚΕ δηλώνει ξεκάθαρα πως δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική δημοκρατία χωρίς αποτελεσματική προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και θεωρεί ότι η υπεύθυνη και αποτελεσματική διαχείριση των δεδομένων είναι ζωτικής σημασίας για τη μετατροπή της υπερσυνδεσιμότητας σε πλεονέκτημα.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2022, σχετικά με μέτρα για υψηλό κοινό επίπεδο κυβερνοασφάλειας σε ολόκληρη την Ένωση, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 910/2014 και της οδηγίας (ΕΕ) 2018/1972, και για την κατάργηση της οδηγίας (ΕΕ) 2016/1148 (οδηγία NIS 2) (ΕΕ L 333 της 27.12.2022, σ. 80).

1

(2)  Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την πολιτική της ΕΕ για την κυβερνοάμυνα.

2

(3)  Όπως ο επιταχυντής αμυντικής καινοτομίας για τον Βόρειο Ατλαντικό (DIANA) του ΝΑΤΟ.

3

(4)  Οδηγία CER.

4

(5)  Όπως η γαλλογερμανική πρωτοβουλία Gaia-X.

5

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/27 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/27

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις: ορθές πρακτικές και προοπτικές για το μέλλον»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2023/C 293/05)

Εισηγήτρια: η κ. Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO

Εισηγήτρια:

Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO

Συνεισηγητής: ο κ. Marinel Dănuț MUREŞAN

Συνεισηγητής:

Marinel Dănuț MUREŞAN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Επιστολή της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου, 27.7.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 196/2/11 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Επιστολή της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου, 27.7.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

196/2/11

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους διαύλους συμμετοχής στη στήριξη της προστασίας του περιβάλλοντος και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Σεβόμενη τον ρόλο των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων και την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα ζητήματα που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση θα μπορούσαν να αποτελέσουν ισχυρότερη εστίαση των συλλογικών διαπραγματεύσεων στα κατάλληλα επίπεδα. Πιστεύει ότι ένας πρόσφορος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι η προώθηση των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους διαύλους συμμετοχής στη στήριξη της προστασίας του περιβάλλοντος και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Σεβόμενη τον ρόλο των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων και την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα ζητήματα που σχετίζονται με την πράσινη μετάβαση θα μπορούσαν να αποτελέσουν ισχυρότερη εστίαση των συλλογικών διαπραγματεύσεων στα κατάλληλα επίπεδα. Πιστεύει ότι ένας πρόσφορος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό είναι η προώθηση των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων σε όλα τα επίπεδα.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συζήτηση για τα οικολογικά ζητήματα στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων αφορά διαπραγματεύσιμες ρήτρες μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο συλλογικών συμβάσεων που έχουν άμεσο και έμμεσο αντίκτυπο στο περιβάλλον. Αυτές οι ρήτρες μπορούν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα εξής:






  α) | τον αντίκτυπο της δραστηριότητας των επιχειρήσεων στο περιβάλλον· |
| --- | --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συζήτηση για τα οικολογικά ζητήματα στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων αφορά διαπραγματεύσιμες ρήτρες μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο συλλογικών συμβάσεων που έχουν άμεσο και έμμεσο αντίκτυπο στο περιβάλλον. Αυτές οι ρήτρες μπορούν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα εξής:

α)

τον αντίκτυπο της δραστηριότητας των επιχειρήσεων στο περιβάλλον·

| β) | την προστασία των εργαζομένων από τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής και κλιματικής αλλαγής· |
| --- | --- |

β)

την προστασία των εργαζομένων από τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής και κλιματικής αλλαγής·

| γ) | τον αντίκτυπο του πράσινου μετασχηματισμού στη δραστηριότητα μιας εταιρείας όσον αφορά την οργάνωση της εργασίας, τα μεταβαλλόμενα επαγγελματικά προφίλ και τις δεξιότητες των εργαζομένων· |
| --- | --- |

γ)

τον αντίκτυπο του πράσινου μετασχηματισμού στη δραστηριότητα μιας εταιρείας όσον αφορά την οργάνωση της εργασίας, τα μεταβαλλόμενα επαγγελματικά προφίλ και τις δεξιότητες των εργαζομένων·

| δ) | την εσωτερική παρακολούθηση της εφαρμογής των στοιχείων α), β) και γ). |
| --- | --- |

δ)

την εσωτερική παρακολούθηση της εφαρμογής των στοιχείων α), β) και γ).

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αναδείξει τις συλλογικές διαπραγματεύσεις ως βασικό εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης, συμπεριλαμβανομένου του κόστους που προκύπτει για τις επιχειρήσεις.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι όλα τα ζητήματα που θίγονται στην παρούσα γνωμοδότηση εξετάζονται με βάση την αναγνώριση και τον πλήρη σεβασμό της αυτόνομης βούλησης των κοινωνικών εταίρων, που είναι ανεξάρτητη και κυρίαρχη. Κατά συνέπεια, δηλώνει ότι δεν πρέπει σε καμία περίπτωση τα όσα εκτίθενται στην παρούσα γνωμοδότηση να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι τα πρόσωπα που διαπραγματεύονται συλλογικές συμβάσεις πρέπει να υπόκεινται σε οποιαδήποτε έξωθεν επιβολή ή προϋπόθεση κατά την άσκηση των καθηκόντων της συμβατικής αυτορρύθμισης. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι όλα τα ζητήματα που θίγονται στην παρούσα γνωμοδότηση εξετάζονται με βάση την αναγνώριση και τον πλήρη σεβασμό της αυτόνομης βούλησης των κοινωνικών εταίρων, που είναι ανεξάρτητη και κυρίαρχη. Κατά συνέπεια, δηλώνει ότι δεν πρέπει σε καμία περίπτωση τα όσα εκτίθενται στην παρούσα γνωμοδότηση να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι τα πρόσωπα που διαπραγματεύονται συλλογικές συμβάσεις πρέπει να υπόκεινται σε οποιαδήποτε έξωθεν επιβολή ή προϋπόθεση κατά την άσκηση των καθηκόντων της συμβατικής αυτορρύθμισης.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κοινωνία των πολιτών, την οποία δεν αφορούν άμεσα οι συλλογικές διαπραγματεύσεις (δηλαδή όσον αφορά τη διαπραγμάτευση συλλογικών συμβάσεων, την οποία αναλαμβάνουν οι κοινωνικοί εταίροι), μπορεί να συμβάλει στην εξεύρεση δημοκρατικών λύσεων στις προκλήσεις και τα προβλήματα της πράσινης μετάβασης, αλλά και να συμβάλει σε αυτήν συμμετέχοντας στον σχεδιασμό και την εφαρμογή δίκαιων μέτρων για τη διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης κατά την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κοινωνία των πολιτών, την οποία δεν αφορούν άμεσα οι συλλογικές διαπραγματεύσεις (δηλαδή όσον αφορά τη διαπραγμάτευση συλλογικών συμβάσεων, την οποία αναλαμβάνουν οι κοινωνικοί εταίροι), μπορεί να συμβάλει στην εξεύρεση δημοκρατικών λύσεων στις προκλήσεις και τα προβλήματα της πράσινης μετάβασης, αλλά και να συμβάλει σε αυτήν συμμετέχοντας στον σχεδιασμό και την εφαρμογή δίκαιων μέτρων για τη διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης κατά την πράσινη μετάβαση.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει, στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ενεργειακή μετάβαση και τις πολιτικές για την αγορά εργασίας, ότι η πράσινη μετάβαση έχει σημαντικό αντίκτυπο στην απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εργαζομένων (1). Ως εκ τούτου, ο αντίκτυπος στην απασχόληση και στην εδαφική και κοινωνική συνοχή, η δημιουργία θέσεων εργασίας, οι μεταβάσεις μεταξύ των διαφόρων κλάδων δραστηριότητας και η κατάρτιση και επιμόρφωση των εργαζομένων για την απόκτηση των απαραίτητων δεξιοτήτων, η ιδιαίτερη ευπάθεια των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, η υγεία και η ασφάλεια στην εργασία, η κινητικότητα στις πόλεις για την πρόσβαση στους χώρους εργασίας, η ενεργειακή απόδοση στην παραγωγική δραστηριότητα και στην εκτέλεση της εργασίας αποτελούν ζητήματα που μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω των συλλογικών διαπραγματεύσεων, πάντα με τη δέουσα προσοχή στη διάσταση του φύλου. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει, στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ενεργειακή μετάβαση και τις πολιτικές για την αγορά εργασίας, ότι η πράσινη μετάβαση έχει σημαντικό αντίκτυπο στην απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των εργαζομένων (1

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ έχει διαπιστώσει αύξηση των επιστημονικών στοιχείων (2) σχετικά με τις σημαντικές δυνατότητες και τα πολυάριθμα οφέλη των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων για την προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, την απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, την κυκλική οικονομία και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, δεδομένης της σημαντικής συμβολής σε αυτούς τους στόχους ορισμένων πτυχών που άπτονται ιδιαίτερα των αρμοδιοτήτων της, όπως η κινητικότητα των εργαζομένων, οι τρόποι οργάνωσης της εργασίας, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του προσωπικού για τη διευκόλυνση των διαδικασιών πράσινης μετάβασης, η διασφάλιση ασφαλούς και υγιούς περιβάλλοντος, τα ζητήματα φύλου κ.λπ. Αυτό αντικατοπτρίζεται στην κοινή δήλωση των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων, της 30ής Μαΐου 2017, σχετικά με την αξιοποίηση του δυναμικού της πράσινης οικονομίας για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, ή ακόμη στην κοινή σύσταση της 7ης Οκτωβρίου 2021 σχετικά με την κυκλική οικονομία στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (3). |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ έχει διαπιστώσει αύξηση των επιστημονικών στοιχείων (2

3

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση για τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο (EPSCO) τον περασμένο Ιούνιο (4) και η οποία αναγνωρίζει τη σημασία της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων, πάντοτε με σεβασμό της αυτονομίας τους, σε όλα τα στάδια του σχεδιασμού και της εφαρμογής των διαφόρων δημόσιων πολιτικών, μεταξύ άλλων μέσω του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση για τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο (EPSCO) τον περασμένο Ιούνιο (4

| 1.8. | Η πράσινη μετάβαση, η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και η κυκλική οικονομία, μαζί με την ψηφιοποίηση, έχουν όλες αντίκτυπο στον κόσμο της εργασίας όσον αφορά την αλλαγή της φύσης των θέσεων εργασίας και των καθηκόντων και τη δημιουργία νέων επαγγελμάτων, ενώ παράλληλα εξαλείφουν άλλα. Οι μεταβάσεις αυτές είναι αλληλένδετες και αλληλοενισχυόμενες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει διαπιστώσει ότι, μέχρι στιγμής, η εμπειρία των πράσινων διαπραγματεύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και στα κράτη μέλη παραμένει περιορισμένη, καθώς και πολύ άνιση. Σε πλήρη αντίθεση με την ψηφιακή μετάβαση, έχει δοθεί λιγότερη προσοχή στα οικολογικά ζητήματα στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, με πλήρη σεβασμό της συλλογικής αυτονομίας, να λάβουν πιο αποφασιστικά και αποτελεσματικά μέτρα για την προώθηση της ανάπτυξης και την προβολή της σημασίας των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων στα διάφορα κατάλληλα επίπεδα. |
| --- | --- |

1.8.

Η πράσινη μετάβαση, η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και η κυκλική οικονομία, μαζί με την ψηφιοποίηση, έχουν όλες αντίκτυπο στον κόσμο της εργασίας όσον αφορά την αλλαγή της φύσης των θέσεων εργασίας και των καθηκόντων και τη δημιουργία νέων επαγγελμάτων, ενώ παράλληλα εξαλείφουν άλλα. Οι μεταβάσεις αυτές είναι αλληλένδετες και αλληλοενισχυόμενες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει διαπιστώσει ότι, μέχρι στιγμής, η εμπειρία των πράσινων διαπραγματεύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και στα κράτη μέλη παραμένει περιορισμένη, καθώς και πολύ άνιση. Σε πλήρη αντίθεση με την ψηφιακή μετάβαση, έχει δοθεί λιγότερη προσοχή στα οικολογικά ζητήματα στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, με πλήρη σεβασμό της συλλογικής αυτονομίας, να λάβουν πιο αποφασιστικά και αποτελεσματικά μέτρα για την προώθηση της ανάπτυξης και την προβολή της σημασίας των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων στα διάφορα κατάλληλα επίπεδα.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν ιδιαίτερα πρόσφορο πεδίο για την επίτευξη ρυθμίσεων εξισορρόπησης, ώστε να σημειωθεί βαθμιαία και δίκαιη μετάβαση προς μια οικονομία με μεγαλύτερη ευεξία και παραγωγικότητα. Ως εκ τούτου, ζητά ταχύτερη και αποτελεσματικότερη πρόοδο προς τις πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις, κατά τις οποίες οι κοινωνικοί εταίροι, στα διάφορα επίπεδα διαπραγμάτευσης, θα διαδραματίζουν διαρκή και σημαντικό ρόλο συμβάλλοντας στην επίτευξη των ισορροπημένων λύσεων που χρειάζονται οι επιχειρήσεις ώστε να γίνουν πιο βιώσιμες, ανθεκτικές και παραγωγικές, καθώς και βαθιά προσηλωμένες στην αξιοπρεπή εργασία. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν ιδιαίτερα πρόσφορο πεδίο για την επίτευξη ρυθμίσεων εξισορρόπησης, ώστε να σημειωθεί βαθμιαία και δίκαιη μετάβαση προς μια οικονομία με μεγαλύτερη ευεξία και παραγωγικότητα. Ως εκ τούτου, ζητά ταχύτερη και αποτελεσματικότερη πρόοδο προς τις πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις, κατά τις οποίες οι κοινωνικοί εταίροι, στα διάφορα επίπεδα διαπραγμάτευσης, θα διαδραματίζουν διαρκή και σημαντικό ρόλο συμβάλλοντας στην επίτευξη των ισορροπημένων λύσεων που χρειάζονται οι επιχειρήσεις ώστε να γίνουν πιο βιώσιμες, ανθεκτικές και παραγωγικές, καθώς και βαθιά προσηλωμένες στην αξιοπρεπή εργασία.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους διαύλους τροφοδότησης των συζητήσεων σχετικά με την πράσινη μετάβαση. Πράγματι, η ταχύτητα και η κλίμακα του αντικτύπου του οικολογικού προσανατολισμού, καθώς και της ψηφιοποίησης, στον μετασχηματισμό των αγορών εργασίας απαιτεί την έγκαιρη και αποτελεσματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, σύμφωνα με τα εθνικά συστήματα βιομηχανικών σχέσεων, προκειμένου να εντοπιστούν λύσεις που μπορούν να προσαρμοστούν στους εκάστοτε τομείς σε τοπικό επίπεδο. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμη και σημαντική την προώθηση όχι μόνο του κοινωνικού διαλόγου, αλλά και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, κατά περίπτωση, σε όλα τα επίπεδα της ΕΕ και των κρατών μελών, ακόμη και σε παγκόσμιο επίπεδο, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. Ομοίως, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων δικαιωμάτων ενημέρωσης, διαβούλευσης και συλλογικής έκφρασης για τους εκπροσώπους των συνδικάτων και των εργαζομένων σε σχέση με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της επιχειρηματικής δραστηριότητας. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι πρέπει να διαθέτουν κατάλληλους διαύλους τροφοδότησης των συζητήσεων σχετικά με την πράσινη μετάβαση. Πράγματι, η ταχύτητα και η κλίμακα του αντικτύπου του οικολογικού προσανατολισμού, καθώς και της ψηφιοποίησης, στον μετασχηματισμό των αγορών εργασίας απαιτεί την έγκαιρη και αποτελεσματική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, σύμφωνα με τα εθνικά συστήματα βιομηχανικών σχέσεων, προκειμένου να εντοπιστούν λύσεις που μπορούν να προσαρμοστούν στους εκάστοτε τομείς σε τοπικό επίπεδο. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί χρήσιμη και σημαντική την προώθηση όχι μόνο του κοινωνικού διαλόγου, αλλά και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, κατά περίπτωση, σε όλα τα επίπεδα της ΕΕ και των κρατών μελών, ακόμη και σε παγκόσμιο επίπεδο, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. Ομοίως, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν την ανάπτυξη αποτελεσματικότερων δικαιωμάτων ενημέρωσης, διαβούλευσης και συλλογικής έκφρασης για τους εκπροσώπους των συνδικάτων και των εργαζομένων σε σχέση με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την ύπαρξη, εδώ και μία δεκαετία, ορισμένων επιτυχημένων εμπειριών πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων, τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ειδική αναφορά αξίζει να γίνει στη διαπραγματευτική πρακτική «Responsible Care» (5) στον κλάδο της ευρωπαϊκής χημικής βιομηχανίας. Όσον αφορά τις εθνικές βέλτιστες πρακτικές, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει τη χρησιμότητα των συμβατικών ρητρών που απαντούν σε συμβάσεις λόγου χάρη στην Ιταλία, την Ισπανία και τη Γαλλία, βάσει των οποίων προωθείται σε επιχειρήσεις και/ή κλάδους δραστηριότητας η ύπαρξη εκπροσώπου αρμόδιου για το περιβάλλον, καθώς και μεικτών ισομερών επιτροπών περιβαλλοντικής διαχείρισης (που προβλέπονται επίσης σε πρότυπα πιστοποίησης, όπως το EMAS και το ISO 14001), αλλά και των ρητρών για τη βιώσιμη κινητικότητα των εργαζομένων, ή ακόμη της αναγνώρισης του δικαιώματος προειδοποίησης των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε περιβαλλοντικά θέματα κ.λπ. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει την ύπαρξη, εδώ και μία δεκαετία, ορισμένων επιτυχημένων εμπειριών πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων, τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ειδική αναφορά αξίζει να γίνει στη διαπραγματευτική πρακτική «Responsible Care» (5

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να στηρίξουν περαιτέρω δράσεις και πρωτοβουλίες που θα ενθαρρύνουν τους εργοδότες και τους εργαζομένους να προσαρμοστούν στην πράσινη μετάβαση, και να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης, μεταξύ άλλων μέτρων, της έννοιας των εργαζομένων που ορίζονται να ενεργούν ως εκπρόσωποι σε θέματα περιβαλλοντικής μετάβασης ή ως σημεία επαφής για θέματα που σχετίζονται με την περιβαλλοντική και οικολογική μετάβαση στον χώρο εργασίας. Στο πλαίσιο του καθορισμού του χώρου εργασίας, τα διευθυντικά στελέχη και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων θα μπορούσαν να εξετάσουν κατά πόσον θα ορίσουν άτομα για να επωμιστούν το συγκεκριμένο ρόλο (πέραν των βασικών καθηκόντων τους) της παροχής βοήθειας σε ζητήματα που σχετίζονται με την προσαρμογή της επιχείρησης στην πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν τα αναγκαία κίνητρα για τις επιχειρήσεις και/ή τους τομείς δραστηριότητας ώστε να ορίσουν τους προαναφερθέντες εκπροσώπους ή σημεία επαφής για την περιβαλλοντική μετάβαση. Συνιστάται επίσης να ενισχυθούν οι περιβαλλοντικές δεξιότητες των ατόμων μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να στηρίξουν περαιτέρω δράσεις και πρωτοβουλίες που θα ενθαρρύνουν τους εργοδότες και τους εργαζομένους να προσαρμοστούν στην πράσινη μετάβαση, και να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης, μεταξύ άλλων μέτρων, της έννοιας των εργαζομένων που ορίζονται να ενεργούν ως εκπρόσωποι σε θέματα περιβαλλοντικής μετάβασης ή ως σημεία επαφής για θέματα που σχετίζονται με την περιβαλλοντική και οικολογική μετάβαση στον χώρο εργασίας. Στο πλαίσιο του καθορισμού του χώρου εργασίας, τα διευθυντικά στελέχη και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων θα μπορούσαν να εξετάσουν κατά πόσον θα ορίσουν άτομα για να επωμιστούν το συγκεκριμένο ρόλο (πέραν των βασικών καθηκόντων τους) της παροχής βοήθειας σε ζητήματα που σχετίζονται με την προσαρμογή της επιχείρησης στην πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν τα αναγκαία κίνητρα για τις επιχειρήσεις και/ή τους τομείς δραστηριότητας ώστε να ορίσουν τους προαναφερθέντες εκπροσώπους ή σημεία επαφής για την περιβαλλοντική μετάβαση. Συνιστάται επίσης να ενισχυθούν οι περιβαλλοντικές δεξιότητες των ατόμων μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης.

| 1.13. | Στο πλαίσιο του κοινού προγράμματος εργασίας τους για την περίοδο 2022-2024 (6), οι κοινωνικοί εταίροι της ΕΕ θα εργαστούν για ένα πλαίσιο δράσεων σχετικά με την πράσινη μετάβαση. Όσον αφορά τα κράτη μέλη, αυτά θα πρέπει να δημιουργήσουν το κατάλληλο πλαίσιο ώστε να διευκολυνθεί η εφαρμογή και να προωθηθούν, με πλήρη σεβασμό της συλλογικής αυτονομίας, διεπαγγελματικές συμφωνίες προκειμένου να διευκολυνθεί η θέσπιση κατάλληλων και δίκαιων συστάσεων, κατευθυντήριων γραμμών και προτύπων που θα καθιστούν τις πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις βασικό εργαλείο για την εξασφάλιση ισορροπημένων προτύπων παραγωγής για την προστασία του περιβάλλοντος. Δεδομένης της κλίμακας και της πολυπλοκότητας της πρόκλησης, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι απαιτείται η διεξαγωγή συλλογικών διαπραγματεύσεων σε όλα τα επίπεδα —σε επίπεδο κλάδου και επιχείρησης, σε ενωσιακό και κρατικό επίπεδο, ακόμη και σε διεθνές—, για την επίτευξη μιας πράσινης παραγωγικής οικονομίας. |
| --- | --- |

1.13.

Στο πλαίσιο του κοινού προγράμματος εργασίας τους για την περίοδο 2022-2024 (6

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ποιότητα του αέρα αποτελεί σημαντική πτυχή της υγείας και της ασφάλειας και αναγνωρίζει ότι ο ΠΟΥ έχει καθορίσει νέες τιμές και οικουμενικές κατευθυντήριες γραμμές. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συνεκτίμησή τους στο πλαίσιο των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων. Λαμβάνοντας υπόψη το EMAS και την οδηγία για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την εταιρική κοινωνική βιωσιμότητα, είναι σημαντικό να προωθηθεί η συμμετοχή των εργαζομένων και τα προγράμματα κατάρτισης για την περιβαλλοντική διαχείριση. |
| --- | --- |

1.14.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ποιότητα του αέρα αποτελεί σημαντική πτυχή της υγείας και της ασφάλειας και αναγνωρίζει ότι ο ΠΟΥ έχει καθορίσει νέες τιμές και οικουμενικές κατευθυντήριες γραμμές. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συνεκτίμησή τους στο πλαίσιο των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων. Λαμβάνοντας υπόψη το EMAS και την οδηγία για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την εταιρική κοινωνική βιωσιμότητα, είναι σημαντικό να προωθηθεί η συμμετοχή των εργαζομένων και τα προγράμματα κατάρτισης για την περιβαλλοντική διαχείριση.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να μεταφέρουν πλήρως στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7) σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν πιθανές παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ, μεταξύ άλλων στον τομέα του περιβαλλοντικού δικαίου. |
| --- | --- |

1.15.

Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να μεταφέρουν πλήρως στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7

2.   Ιστορικό, αιτιολόγηση και κύρια στοιχεία του αντικειμένου της γνωμοδότησης

Ιστορικό, αιτιολόγηση και κύρια στοιχεία του αντικειμένου της γνωμοδότησης

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη φιλοδοξία της ΕΕ να ηγηθεί της πράσινης μετάβασης επιταχύνοντας την ανάπτυξη πολιτικών και την αξιοποίηση πόρων —συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών— και τεχνολογιών που απαιτούνται για την ταχεία απαλλαγή του παραγωγικού συστήματος από τις ανθρακούχες εκπομπές, με διασφάλιση της δίκαιης μετάβασης, όπως προτείνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ενεργειακή πολιτική και αγορά εργασίας» (8). Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και των χαρακτηριστικών των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων, είναι ουσιαστικής σημασίας για τον σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

2.1.

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τη φιλοδοξία της ΕΕ να ηγηθεί της πράσινης μετάβασης επιταχύνοντας την ανάπτυξη πολιτικών και την αξιοποίηση πόρων —συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών— και τεχνολογιών που απαιτούνται για την ταχεία απαλλαγή του παραγωγικού συστήματος από τις ανθρακούχες εκπομπές, με διασφάλιση της δίκαιης μετάβασης, όπως προτείνεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ενεργειακή πολιτική και αγορά εργασίας» (8

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η οικολογική μετάβαση και η απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχει αντίκτυπο στην απασχόληση και τις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού, ιδίως των πλέον ευάλωτων ατόμων. Είναι σημαντικό η μετάβαση να πραγματοποιηθεί με δίκαιο τρόπο, ώστε να μετριαστεί ο αντίκτυπός της στις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους πολίτες εν γένει. Θα πρέπει επίσης να αποτελέσει ευκαιρία βελτίωσης για τα πλέον ευάλωτα άτομα. |
| --- | --- |

2.2.

Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η οικολογική μετάβαση και η απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα έχει αντίκτυπο στην απασχόληση και τις συνθήκες διαβίωσης του πληθυσμού, ιδίως των πλέον ευάλωτων ατόμων. Είναι σημαντικό η μετάβαση να πραγματοποιηθεί με δίκαιο τρόπο, ώστε να μετριαστεί ο αντίκτυπός της στις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τους πολίτες εν γένει. Θα πρέπει επίσης να αποτελέσει ευκαιρία βελτίωσης για τα πλέον ευάλωτα άτομα.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), μεταξύ των κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής της για μια δίκαιη μετάβαση προς περιβαλλοντικά βιώσιμες οικονομίες και κοινωνίες για όλους (2015) (9), υπογραμμίζει το ρόλο των κυβερνήσεων και των κοινωνικών εταίρων στην επίτευξη πολιτικής συνοχής και θεσμικών ρυθμίσεων με μέλημα τη βιώσιμη ανάπτυξη για όλους και συμπεριλαμβάνει την ανάγκη να διευκολυνθεί η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών διατάξεων στις συλλογικές διαπραγματεύσεις σε όλα τα επίπεδα. Ομοίως, υπογραμμίζει τα οφέλη των δεσμεύσεων ειδικής κατάρτισης στον τομέα αυτό για τα διοικητικά στελέχη και τους εργαζομένους. |
| --- | --- |

2.3.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ), μεταξύ των κατευθυντήριων γραμμών πολιτικής της για μια δίκαιη μετάβαση προς περιβαλλοντικά βιώσιμες οικονομίες και κοινωνίες για όλους (2015) (9

| 2.4. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις κατευθυντήριες γραμμές της για τα προαιρετικά συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης (EMAS), αναγνωρίζει τη σημασία αποτελεσματικών διαύλων για τη συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στην πράσινη διαχείριση των επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, ο καταλληλότερος τρόπος για την εν λόγω συμμετοχή των εργαζομένων στην περιβαλλοντική διαχείριση είναι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και, κατά περίπτωση, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με τα εθνικά συστήματα και τις πρακτικές εργασιακών σχέσεων. Η αρχή 8 του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων τονίζει την ανάγκη προώθησης του κοινωνικού διαλόγου και της συμμετοχής των εργαζομένων στις κοινωνικές και οικονομικές πολιτικές και στις πολιτικές απασχόλησης, και ενθαρρύνει τους κοινωνικούς εταίρους να διαπραγματεύονται συλλογικές συμβάσεις. Επιπλέον, στη σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα τονίζεται ο σημαντικός ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη διαχείριση του αντικτύπου της εν λόγω μετάβασης στην απασχόληση (αιτιολογική σκέψη 18). |
| --- | --- |

2.4.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις κατευθυντήριες γραμμές της για τα προαιρετικά συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης (EMAS), αναγνωρίζει τη σημασία αποτελεσματικών διαύλων για τη συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους στην πράσινη διαχείριση των επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό, ο καταλληλότερος τρόπος για την εν λόγω συμμετοχή των εργαζομένων στην περιβαλλοντική διαχείριση είναι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και, κατά περίπτωση, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με τα εθνικά συστήματα και τις πρακτικές εργασιακών σχέσεων. Η αρχή 8 του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων τονίζει την ανάγκη προώθησης του κοινωνικού διαλόγου και της συμμετοχής των εργαζομένων στις κοινωνικές και οικονομικές πολιτικές και στις πολιτικές απασχόλησης, και ενθαρρύνει τους κοινωνικούς εταίρους να διαπραγματεύονται συλλογικές συμβάσεις. Επιπλέον, στη σύσταση του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2022, σχετικά με τη διασφάλιση δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα τονίζεται ο σημαντικός ρόλος των κοινωνικών εταίρων στη διαχείριση του αντικτύπου της εν λόγω μετάβασης στην απασχόληση (αιτιολογική σκέψη 18).

| 2.5. | Με δεδομένη την αναγνώριση και τον πλήρη σεβασμό της αυτόνομης βούλησης των κοινωνικών εταίρων, η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τη δήλωση της ισπανικής κυβέρνησης, η οποία ασκεί την Προεδρία της ΕΕ και ζητά την παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση, ώστε να προωθήσει ένα κανονιστικό πλαίσιο και μια πολιτική παροχής κινήτρων που θα ευνοούν τις πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις. Η παρούσα γνωμοδότηση παρουσιάζει την απάντηση και τις προτάσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με το αίτημα της ισπανικής Προεδρίας. |
| --- | --- |

2.5.

Με δεδομένη την αναγνώριση και τον πλήρη σεβασμό της αυτόνομης βούλησης των κοινωνικών εταίρων, η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τη δήλωση της ισπανικής κυβέρνησης, η οποία ασκεί την Προεδρία της ΕΕ και ζητά την παρούσα διερευνητική γνωμοδότηση, ώστε να προωθήσει ένα κανονιστικό πλαίσιο και μια πολιτική παροχής κινήτρων που θα ευνοούν τις πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις. Η παρούσα γνωμοδότηση παρουσιάζει την απάντηση και τις προτάσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με το αίτημα της ισπανικής Προεδρίας.

3.   Ευρωπαϊκό πλαίσιο και συμβολή των επιστημονικών στοιχείων σχετικά με τον ρόλο των συλλογικών διαπραγματεύσεων στην πράσινη μετάβαση

Ευρωπαϊκό πλαίσιο και συμβολή των επιστημονικών στοιχείων σχετικά με τον ρόλο των συλλογικών διαπραγματεύσεων στην πράσινη μετάβαση

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ έχει διαπιστώσει αύξηση των επιστημονικών στοιχείων σχετικά με τις σημαντικές δυνατότητες και τα πολυάριθμα οφέλη των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων για την προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, την απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, την κυκλική οικονομία και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, δεδομένης της σημαντικής συμβολής σε αυτούς τους στόχους των διαφόρων πτυχών της διαπραγμάτευσης, όπως η κινητικότητα των εργαζομένων, οι τρόποι οργάνωσης της εργασίας, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του προσωπικού για τη διευκόλυνση των διαδικασιών πράσινης μετάβασης, η διασφάλιση ασφαλούς και υγιούς περιβάλλοντος, τα ζητήματα φύλου κ.λπ. Αυτό αντικατοπτρίζεται στην κοινή δήλωση των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων, της 30ής Μαΐου 2017, σχετικά με την αξιοποίηση του δυναμικού της πράσινης οικονομίας για τη δημιουργία θέσεων εργασίας (10), ή ακόμη στην κοινή σύσταση της 7ης Οκτωβρίου 2021 σχετικά με την κυκλική οικονομία στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (11). |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ έχει διαπιστώσει αύξηση των επιστημονικών στοιχείων σχετικά με τις σημαντικές δυνατότητες και τα πολυάριθμα οφέλη των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων για την προώθηση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, την απαλλαγή της οικονομίας από τις ανθρακούχες εκπομπές, την κυκλική οικονομία και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, δεδομένης της σημαντικής συμβολής σε αυτούς τους στόχους των διαφόρων πτυχών της διαπραγμάτευσης, όπως η κινητικότητα των εργαζομένων, οι τρόποι οργάνωσης της εργασίας, η αναβάθμιση των δεξιοτήτων του προσωπικού για τη διευκόλυνση των διαδικασιών πράσινης μετάβασης, η διασφάλιση ασφαλούς και υγιούς περιβάλλοντος, τα ζητήματα φύλου κ.λπ. Αυτό αντικατοπτρίζεται στην κοινή δήλωση των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων, της 30ής Μαΐου 2017, σχετικά με την αξιοποίηση του δυναμικού της πράσινης οικονομίας για τη δημιουργία θέσεων εργασίας (10

11

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις σε όλα τα επίπεδα συνιστούν ουσιαστικό μέρος της αρχής της δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών, που εν προκειμένω εκφράζεται μέσω του συγκεκριμένου ρόλου που επιτελούν οι κοινωνικοί εταίροι στην αγορά εργασίας, ο οποίος είναι καίριας σημασίας για την αποτελεσματική και κοινωνικά δίκαιη αντιμετώπιση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης και της πράσινης μετάβασης της οικονομίας και της κοινωνίας. |
| --- | --- |

3.2.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι οι πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις σε όλα τα επίπεδα συνιστούν ουσιαστικό μέρος της αρχής της δημοκρατικής συμμετοχής των πολιτών, που εν προκειμένω εκφράζεται μέσω του συγκεκριμένου ρόλου που επιτελούν οι κοινωνικοί εταίροι στην αγορά εργασίας, ο οποίος είναι καίριας σημασίας για την αποτελεσματική και κοινωνικά δίκαιη αντιμετώπιση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης και της πράσινης μετάβασης της οικονομίας και της κοινωνίας.

| 3.3. | Οι πολιτικές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτούν την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων. Ως εκ τούτου, αυτές οι διαδικασίες πράσινης μετάβασης στην ΕΕ απαιτούν νέα εργαλεία για τη διασφάλιση της δέουσας συνοχής μεταξύ τους και για την προώθηση της ένταξης των ατόμων και του ενεργού πληθυσμού στην εργασία. Οι πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν καλό εργαλείο για την επίτευξη αυτών των ισορροπιών. |
| --- | --- |

3.3.

Οι πολιτικές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτούν την εξεύρεση ισορροπίας μεταξύ οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων. Ως εκ τούτου, αυτές οι διαδικασίες πράσινης μετάβασης στην ΕΕ απαιτούν νέα εργαλεία για τη διασφάλιση της δέουσας συνοχής μεταξύ τους και για την προώθηση της ένταξης των ατόμων και του ενεργού πληθυσμού στην εργασία. Οι πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν καλό εργαλείο για την επίτευξη αυτών των ισορροπιών.

| 3.4. | Σε μια συγκυρία επιτάχυνσης της κλιματικής αλλαγής, είναι σημαντικό να προσδιοριστούν οι τομείς της οικονομικής και επαγγελματικής δραστηριότητας που επηρεάζονται ή θα επηρεαστούν περισσότερο από την κλιματική κρίση και τις άμεσες επιπτώσεις της, τόσο από άποψη οικονομικών συνθηκών, συνθηκών εργασίας, υγείας και κοινωνικής προστασίας, όσο και από άποψη δυνατοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της κινητικότητας των επιχειρήσεων και του εργατικού δυναμικού, προκειμένου να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για τον μετριασμό των συνεπειών της. |
| --- | --- |

3.4.

Σε μια συγκυρία επιτάχυνσης της κλιματικής αλλαγής, είναι σημαντικό να προσδιοριστούν οι τομείς της οικονομικής και επαγγελματικής δραστηριότητας που επηρεάζονται ή θα επηρεαστούν περισσότερο από την κλιματική κρίση και τις άμεσες επιπτώσεις της, τόσο από άποψη οικονομικών συνθηκών, συνθηκών εργασίας, υγείας και κοινωνικής προστασίας, όσο και από άποψη δυνατοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της κινητικότητας των επιχειρήσεων και του εργατικού δυναμικού, προκειμένου να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για τον μετριασμό των συνεπειών της.

| 3.5. | Η ΕΕ ηγείται καινοτόμων διαδικασιών παραγωγής καθαρής ενέργειας για την αντιστροφή των περιβαλλοντικών και κοινωνικών ανισορροπιών, με οικονομικούς μετασχηματισμούς που προσφέρουν νέες ευκαιρίες αξιοπρεπούς απασχόλησης, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η ΕΟΚΕ ζητά περισσότερη έρευνα στον τομέα αυτό, καθώς και χρηματοδοτική στήριξη για να βοηθηθούν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να επενδύσουν. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΕ ηγείται καινοτόμων διαδικασιών παραγωγής καθαρής ενέργειας για την αντιστροφή των περιβαλλοντικών και κοινωνικών ανισορροπιών, με οικονομικούς μετασχηματισμούς που προσφέρουν νέες ευκαιρίες αξιοπρεπούς απασχόλησης, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η ΕΟΚΕ ζητά περισσότερη έρευνα στον τομέα αυτό, καθώς και χρηματοδοτική στήριξη για να βοηθηθούν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να επενδύσουν.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι όλο και περισσότερες επιχειρήσεις υιοθετούν ένα σύστημα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (ΕΚΕ) που περιλαμβάνει αποτελεσματικές δεσμεύσεις για βιώσιμη περιβαλλοντική διαχείριση. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τις μελέτες που καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο τα προγράμματα ΕΚΕ με συμμετοχή μέσω συμφωνιών ή συμβάσεων προσφέρουν μεγαλύτερες εγγυήσεις όσον αφορά τη σοβαρότητα και την αποτελεσματικότητα. |
| --- | --- |

3.6.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι όλο και περισσότερες επιχειρήσεις υιοθετούν ένα σύστημα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (ΕΚΕ) που περιλαμβάνει αποτελεσματικές δεσμεύσεις για βιώσιμη περιβαλλοντική διαχείριση. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τις μελέτες που καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο τα προγράμματα ΕΚΕ με συμμετοχή μέσω συμφωνιών ή συμβάσεων προσφέρουν μεγαλύτερες εγγυήσεις όσον αφορά τη σοβαρότητα και την αποτελεσματικότητα.

| 3.7. | Ο κύριος τρόπος διάρθρωσης της συμμετοχής των εργαζομένων στις διαδικασίες δίκαιης μετάβασης είναι μέσω της συμπερίληψης τέτοιων ρητρών στις συλλογικές συμβάσεις των διαφόρων επιπέδων και στα χαρακτηριστικά των διαφόρων συστημάτων εργασιακών σχέσεων. Οι συλλογικές συμβάσεις μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων για τη διαμόρφωση μιας κοινής απάντησης στην πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

3.7.

Ο κύριος τρόπος διάρθρωσης της συμμετοχής των εργαζομένων στις διαδικασίες δίκαιης μετάβασης είναι μέσω της συμπερίληψης τέτοιων ρητρών στις συλλογικές συμβάσεις των διαφόρων επιπέδων και στα χαρακτηριστικά των διαφόρων συστημάτων εργασιακών σχέσεων. Οι συλλογικές συμβάσεις μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων για τη διαμόρφωση μιας κοινής απάντησης στην πράσινη μετάβαση.

| 3.8. | Οι ρήτρες κοινωνικής ευθύνης περιλαμβάνονται επί του παρόντος στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Με τον τρόπο αυτό, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις καθίστανται συμπλήρωμα των πράσινων δημόσιων συμβάσεων που περιλαμβάνονται στην κοινωνική ευθύνη. Για παράδειγμα, ο χημικός τομέας είναι πρωτοπόρος στο θέμα αυτό. Η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας απαιτεί ένα νέο, ειδικό και ομοιογενές πλαίσιο επισήμανσης, το οποίο θα παρέχει οικονομικές και οικολογικές πληροφορίες χρήσιμες για τη λήψη δημόσιων και ιδιωτικών αποφάσεων. Η εν λόγω ευρωπαϊκή στρατηγική οικολογικής σήμανσης θα βελτιώσει τις βιώσιμες δημόσιες συμβάσεις και έχει τη δυνατότητα να στηρίξει την κυκλικότητα και τη ροή πληροφοριών· ωστόσο, πρέπει να πληρούνται σημαντικές προϋποθέσεις, όπως η οικονομική αποδοτικότητα, η εμπιστευτικότητα και η αναλογικότητα. |
| --- | --- |

3.8.

Οι ρήτρες κοινωνικής ευθύνης περιλαμβάνονται επί του παρόντος στις συλλογικές συμβάσεις εργασίας. Με τον τρόπο αυτό, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις καθίστανται συμπλήρωμα των πράσινων δημόσιων συμβάσεων που περιλαμβάνονται στην κοινωνική ευθύνη. Για παράδειγμα, ο χημικός τομέας είναι πρωτοπόρος στο θέμα αυτό. Η εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας απαιτεί ένα νέο, ειδικό και ομοιογενές πλαίσιο επισήμανσης, το οποίο θα παρέχει οικονομικές και οικολογικές πληροφορίες χρήσιμες για τη λήψη δημόσιων και ιδιωτικών αποφάσεων. Η εν λόγω ευρωπαϊκή στρατηγική οικολογικής σήμανσης θα βελτιώσει τις βιώσιμες δημόσιες συμβάσεις και έχει τη δυνατότητα να στηρίξει την κυκλικότητα και τη ροή πληροφοριών· ωστόσο, πρέπει να πληρούνται σημαντικές προϋποθέσεις, όπως η οικονομική αποδοτικότητα, η εμπιστευτικότητα και η αναλογικότητα.

| 3.9. | Η ποιότητα του αέρα αποτελεί σημαντική πτυχή της υγείας και της ασφάλειας στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους εργασίας· ως εκ τούτου, επηρεάζει τις συνθήκες εργασίας και θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Πρόσφατα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) καθόρισε νέες τιμές και οικουμενικές κατευθυντήριες γραμμές για την ποιότητα του αέρα και τις επιπτώσεις της στην ανθρώπινη υγεία, συμπεριλαμβανομένης της υγείας στην εργασία για τα άτομα που εργάζονται σε εξωτερικό περιβάλλον, και ως εκ τούτου ενδέχεται να απαιτηθεί τροποποίηση των κανόνων που ισχύουν επί του παρόντος στην ΕΕ. Οι μεταβολές αυτές θα επηρεάσουν επίσης τις συλλογικές διαπραγματεύσεις σχετικά με το εργασιακό περιβάλλον και τις περιβαλλοντικές συνθήκες της παροχής υπηρεσιών, καθώς και το επενδυτικό κόστος. |
| --- | --- |

3.9.

Η ποιότητα του αέρα αποτελεί σημαντική πτυχή της υγείας και της ασφάλειας στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους εργασίας· ως εκ τούτου, επηρεάζει τις συνθήκες εργασίας και θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Πρόσφατα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) καθόρισε νέες τιμές και οικουμενικές κατευθυντήριες γραμμές για την ποιότητα του αέρα και τις επιπτώσεις της στην ανθρώπινη υγεία, συμπεριλαμβανομένης της υγείας στην εργασία για τα άτομα που εργάζονται σε εξωτερικό περιβάλλον, και ως εκ τούτου ενδέχεται να απαιτηθεί τροποποίηση των κανόνων που ισχύουν επί του παρόντος στην ΕΕ. Οι μεταβολές αυτές θα επηρεάσουν επίσης τις συλλογικές διαπραγματεύσεις σχετικά με το εργασιακό περιβάλλον και τις περιβαλλοντικές συνθήκες της παροχής υπηρεσιών, καθώς και το επενδυτικό κόστος.

| 3.10. | Η ΕΕ διαθέτει ρυθμιστικά πλαίσια που ευνοούν την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διαχείρισης στις εταιρείες. Για να είναι τα πλαίσια αυτά πραγματικά αποτελεσματικά, οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους πρέπει να συμμετέχουν ενεργά. Αυτό ισχύει στην περίπτωση των εθελοντικών συστημάτων οικολογικής διαχείρισης (EMAS (12)) και της οδηγίας 2014/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του Συμβουλίου (13) (οδηγία για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες). Στα εν λόγω ρυθμιστικά πλαίσια δίνεται έμφαση στην προώθηση της συμμετοχής των εργαζομένων και των προγραμμάτων κατάρτισης για την περιβαλλοντική διαχείριση. |
| --- | --- |

3.10.

Η ΕΕ διαθέτει ρυθμιστικά πλαίσια που ευνοούν την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διαχείρισης στις εταιρείες. Για να είναι τα πλαίσια αυτά πραγματικά αποτελεσματικά, οι εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποί τους πρέπει να συμμετέχουν ενεργά. Αυτό ισχύει στην περίπτωση των εθελοντικών συστημάτων οικολογικής διαχείρισης (EMAS (12

13

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει τον αυξανόμενο αριθμό μελετών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες καθιστούν σαφή τα πλεονεκτήματα των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων ως εργαλείο για την προώθηση βιώσιμων διαδικασιών παραγωγής μέσω συμφωνιών που περιλαμβάνουν ρήτρες πράσινης αυτορρύθμισης. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων και με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, μπορούν να συμβάλουν στη διευκόλυνση της επίτευξης συναίνεσης όσον αφορά συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από τις εταιρείες για την προώθηση της δίκαιης μετάβασης. |
| --- | --- |

3.11.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει τον αυξανόμενο αριθμό μελετών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες καθιστούν σαφή τα πλεονεκτήματα των πράσινων συλλογικών διαπραγματεύσεων ως εργαλείο για την προώθηση βιώσιμων διαδικασιών παραγωγής μέσω συμφωνιών που περιλαμβάνουν ρήτρες πράσινης αυτορρύθμισης. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με τα χαρακτηριστικά των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων και με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, μπορούν να συμβάλουν στη διευκόλυνση της επίτευξης συναίνεσης όσον αφορά συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από τις εταιρείες για την προώθηση της δίκαιης μετάβασης.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι μελέτες σχετικά με τις συλλογικές διαπραγματεύσεις στις χώρες της ΕΕ καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι στις συλλογικές συμβάσεις δεν δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στα περιβαλλοντικά ζητήματα. Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να στηρίξουν περαιτέρω δράσεις και πρωτοβουλίες που θα δώσουν κίνητρα στους εργοδότες και τους εργαζομένους να προσαρμοστούν στην πράσινη μετάβαση, λαμβάνοντας υπόψη τις πρακτικές ενημέρωσης και διαβούλευσης στον χώρο εργασίας. |
| --- | --- |

4.1.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι μελέτες σχετικά με τις συλλογικές διαπραγματεύσεις στις χώρες της ΕΕ καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι στις συλλογικές συμβάσεις δεν δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στα περιβαλλοντικά ζητήματα. Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να στηρίξουν περαιτέρω δράσεις και πρωτοβουλίες που θα δώσουν κίνητρα στους εργοδότες και τους εργαζομένους να προσαρμοστούν στην πράσινη μετάβαση, λαμβάνοντας υπόψη τις πρακτικές ενημέρωσης και διαβούλευσης στον χώρο εργασίας.

| 4.2. | Η μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών, εφόσον τύχει της δέουσας διαχείρισης, δεν είναι μόνο ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης, αλλά μπορεί και να δώσει ώθηση σε μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάκαμψη. Ωστόσο, είναι αναγκαία μακροπρόθεσμα μέτρα, τα οποία απαιτούν στιβαρούς μηχανισμούς βιώσιμης χρηματοδότησης και συμμετοχική και σταθερή διακυβέρνηση. |
| --- | --- |

4.2.

Η μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών εκπομπών, εφόσον τύχει της δέουσας διαχείρισης, δεν είναι μόνο ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης, αλλά μπορεί και να δώσει ώθηση σε μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάκαμψη. Ωστόσο, είναι αναγκαία μακροπρόθεσμα μέτρα, τα οποία απαιτούν στιβαρούς μηχανισμούς βιώσιμης χρηματοδότησης και συμμετοχική και σταθερή διακυβέρνηση.

| 4.3. | Σε αυτό το μοντέλο συμμετοχικής διακυβέρνησης, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν εργαλείο προσαρμογής του κόσμου της εργασίας στη νέα πρόκληση ενός πλήρως βιώσιμου μοντέλου παραγωγής. Αυτό οφείλεται στην ικανότητα της συμμετοχικής διακυβέρνησης να ανταποκρίνεται άμεσα, στην εγγύτητά της με την κατάσταση που επικρατεί στους διάφορους κλάδους και στη δυνατότητά της να προσφέρει κατάλληλες λύσεις, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας της απασχόλησης και των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.3.

Σε αυτό το μοντέλο συμμετοχικής διακυβέρνησης, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν εργαλείο προσαρμογής του κόσμου της εργασίας στη νέα πρόκληση ενός πλήρως βιώσιμου μοντέλου παραγωγής. Αυτό οφείλεται στην ικανότητα της συμμετοχικής διακυβέρνησης να ανταποκρίνεται άμεσα, στην εγγύτητά της με την κατάσταση που επικρατεί στους διάφορους κλάδους και στη δυνατότητά της να προσφέρει κατάλληλες λύσεις, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας της απασχόλησης και των επιχειρήσεων.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να διερευνήσουν μαζί με τους κλαδικούς κοινωνικούς εταίρους τη δυνητική προστιθέμενη αξία της διεξαγωγής μελετών σχετικά με τον αντίκτυπο της κλιματικής έκτακτης ανάγκης και της πράσινης μετάβασης στο εργασιακό περιβάλλον στους διάφορους παραγωγικούς κλάδους, προκειμένου να προσδιοριστούν και να προταθούν μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αναγκών των οικονομικών κύκλων και τη στήριξη των διαφόρων μονάδων συλλογικών διαπραγματεύσεων, ώστε να αναλάβουν τη διαχείριση της δίκαιης μετάβασης στις συλλογικές συμβάσεις και συμφωνίες τους. |
| --- | --- |

4.4.

Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη να διερευνήσουν μαζί με τους κλαδικούς κοινωνικούς εταίρους τη δυνητική προστιθέμενη αξία της διεξαγωγής μελετών σχετικά με τον αντίκτυπο της κλιματικής έκτακτης ανάγκης και της πράσινης μετάβασης στο εργασιακό περιβάλλον στους διάφορους παραγωγικούς κλάδους, προκειμένου να προσδιοριστούν και να προταθούν μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των αναγκών των οικονομικών κύκλων και τη στήριξη των διαφόρων μονάδων συλλογικών διαπραγματεύσεων, ώστε να αναλάβουν τη διαχείριση της δίκαιης μετάβασης στις συλλογικές συμβάσεις και συμφωνίες τους.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους κοινωνικούς εταίρους να συμπεριλάβουν διαδικασίες πράσινης μετάβασης στις συλλογικές συμβάσεις, σύμφωνα με τις διακλαδικές και τομεακές προτεραιότητές τους, κατά περίπτωση. Ένα παράδειγμα ευρωπαϊκής εμπειρίας είναι η συμπερίληψη του παγκόσμιου προγράμματος «Responsible Care» στις συλλογικές συμβάσεις της χημικής βιομηχανίας στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

4.5.

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους κοινωνικούς εταίρους να συμπεριλάβουν διαδικασίες πράσινης μετάβασης στις συλλογικές συμβάσεις, σύμφωνα με τις διακλαδικές και τομεακές προτεραιότητές τους, κατά περίπτωση. Ένα παράδειγμα ευρωπαϊκής εμπειρίας είναι η συμπερίληψη του παγκόσμιου προγράμματος «Responsible Care» στις συλλογικές συμβάσεις της χημικής βιομηχανίας στην Ευρώπη.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συζήτηση για τα οικολογικά ζητήματα στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων αφορά διαπραγματεύσιμες ρήτρες μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο συλλογικών συμβάσεων που έχουν άμεσο και έμμεσο αντίκτυπο στο περιβάλλον. Οι συλλογικές συμβάσεις μπορούν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα εξής:






  α) | τον αντίκτυπο της δραστηριότητας των επιχειρήσεων στο περιβάλλον· |
| --- | --- | --- |

5.1.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συζήτηση για τα οικολογικά ζητήματα στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων αφορά διαπραγματεύσιμες ρήτρες μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο συλλογικών συμβάσεων που έχουν άμεσο και έμμεσο αντίκτυπο στο περιβάλλον. Οι συλλογικές συμβάσεις μπορούν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τα εξής:

α)

τον αντίκτυπο της δραστηριότητας των επιχειρήσεων στο περιβάλλον·

| β) | την προστασία των εργαζομένων από τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής και κλιματικής αλλαγής· |
| --- | --- |

β)

την προστασία των εργαζομένων από τις επιπτώσεις της περιβαλλοντικής και κλιματικής αλλαγής·

| γ) | τον αντίκτυπο του πράσινου μετασχηματισμού στη δραστηριότητα μιας εταιρείας όσον αφορά την οργάνωση της εργασίας, τα μεταβαλλόμενα επαγγελματικά προφίλ και τις δεξιότητες των εργαζομένων· |
| --- | --- |

γ)

τον αντίκτυπο του πράσινου μετασχηματισμού στη δραστηριότητα μιας εταιρείας όσον αφορά την οργάνωση της εργασίας, τα μεταβαλλόμενα επαγγελματικά προφίλ και τις δεξιότητες των εργαζομένων·

| δ) | την εσωτερική παρακολούθηση της εφαρμογής των στοιχείων α), β) και γ). |
| --- | --- |

δ)

την εσωτερική παρακολούθηση της εφαρμογής των στοιχείων α), β) και γ).

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να αναδείξει τις συλλογικές διαπραγματεύσεις ως βασικό εργαλείο που μπορεί να βοηθήσει τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της κλιματικής κρίσης, συμπεριλαμβανομένου του κόστους που προκύπτει για τις επιχειρήσεις.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των άρθρων 154, 155 και 156 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη συμπερίληψη της περιβαλλοντικής διαχείρισης των επιχειρήσεων στον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν κατάλληλο πεδίο για τη διευκόλυνση της προσαρμογής των οργανώσεων και της απασχόλησης, καθώς και των συνθηκών εργασίας, στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, καθιστούν δυνατή δε την εκτίμηση και την παρουσίαση του επενδυτικού κόστους των επιχειρήσεων, προκειμένου να διατηρηθεί και να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της δίκαιης ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

5.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο των άρθρων 154, 155 και 156 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη συμπερίληψη της περιβαλλοντικής διαχείρισης των επιχειρήσεων στον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν κατάλληλο πεδίο για τη διευκόλυνση της προσαρμογής των οργανώσεων και της απασχόλησης, καθώς και των συνθηκών εργασίας, στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, καθιστούν δυνατή δε την εκτίμηση και την παρουσίαση του επενδυτικού κόστους των επιχειρήσεων, προκειμένου να διατηρηθεί και να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της δίκαιης ανταγωνιστικότητας.

| 5.3. | Σεβόμενη την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων και την ποικιλομορφία των συστημάτων συλλογικών διαπραγματεύσεων των κρατών μελών, η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο τα εθνικά νομικά πλαίσια και οι διακλαδικές συμφωνίες να παρέχουν ένα κατάλληλο πλαίσιο για να λαμβάνεται υπόψη ο στόχος της επίτευξης μιας κοινωνικά δίκαιης πράσινης μετάβασης, ώστε η παραγωγική αλλαγή (συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης του κόστους, τόσο από επιχειρηματική όσο και από κοινωνική άποψη, καθώς και της δίκαιης κατανομής του κόστους) να είναι συμβατή με την ποιότητα και την ασφάλεια σε όσο το δυνατόν περισσότερες θέσεις εργασίας. Λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων συστημάτων εργασιακών σχέσεων, θα μπορούσαν να εξεταστούν τα εξής:






  α) | προώθηση των δικαιωμάτων των εκπροσώπων των εργαζομένων σε ενημέρωση και διαβούλευση σχετικά με τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων ως προς την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες και πρακτικές· |
| --- | --- | --- |

5.3.

Σεβόμενη την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων και την ποικιλομορφία των συστημάτων συλλογικών διαπραγματεύσεων των κρατών μελών, η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο τα εθνικά νομικά πλαίσια και οι διακλαδικές συμφωνίες να παρέχουν ένα κατάλληλο πλαίσιο για να λαμβάνεται υπόψη ο στόχος της επίτευξης μιας κοινωνικά δίκαιης πράσινης μετάβασης, ώστε η παραγωγική αλλαγή (συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης του κόστους, τόσο από επιχειρηματική όσο και από κοινωνική άποψη, καθώς και της δίκαιης κατανομής του κόστους) να είναι συμβατή με την ποιότητα και την ασφάλεια σε όσο το δυνατόν περισσότερες θέσεις εργασίας. Λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων συστημάτων εργασιακών σχέσεων, θα μπορούσαν να εξεταστούν τα εξής:

α)

προώθηση των δικαιωμάτων των εκπροσώπων των εργαζομένων σε ενημέρωση και διαβούλευση σχετικά με τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων ως προς την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες και πρακτικές·

| β) | προαγωγή της χειραφέτησης των εργαζομένων σε αυτόν τον τομέα· |
| --- | --- |

β)

προαγωγή της χειραφέτησης των εργαζομένων σε αυτόν τον τομέα·

| γ) | συμπερίληψη ρητρών για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των εργαζομένων σε περιβαλλοντικά θέματα και σε επιτροπές αρμόδιες για το περιβάλλον, εφόσον υπάρχουν, σε όσες επιχειρήσεις από κάθε κλάδο έχουν λάβει περιβαλλοντική πιστοποίηση σύμφωνα με το πρότυπο ISO 14001 ή το EMAS· |
| --- | --- |

γ)

συμπερίληψη ρητρών για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των εργαζομένων σε περιβαλλοντικά θέματα και σε επιτροπές αρμόδιες για το περιβάλλον, εφόσον υπάρχουν, σε όσες επιχειρήσεις από κάθε κλάδο έχουν λάβει περιβαλλοντική πιστοποίηση σύμφωνα με το πρότυπο ISO 14001 ή το EMAS·

| δ) | ενθάρρυνση της σύστασης ειδικών ισομερών οργάνων για θέματα περιβάλλοντος, όπου αυτό είναι δυνατόν, ή της ανάληψης αρμοδιοτήτων για το περιβάλλον και τη δίκαιη μετάβαση από την Επιτροπή Ασφάλειας και Υγείας. |
| --- | --- |

δ)

ενθάρρυνση της σύστασης ειδικών ισομερών οργάνων για θέματα περιβάλλοντος, όπου αυτό είναι δυνατόν, ή της ανάληψης αρμοδιοτήτων για το περιβάλλον και τη δίκαιη μετάβαση από την Επιτροπή Ασφάλειας και Υγείας.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να στηρίξουν περαιτέρω δράσεις και πρωτοβουλίες που θα ενθαρρύνουν τους εργοδότες και τους εργαζομένους να προσαρμοστούν στην πράσινη μετάβαση, και να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης, μεταξύ άλλων μέτρων, της έννοιας των εργαζομένων που ορίζονται να ενεργούν ως εκπρόσωποι σε θέματα περιβαλλοντικής μετάβασης ή ως σημεία επαφής για θέματα που σχετίζονται με την περιβαλλοντική και οικολογική μετάβαση στον χώρο εργασίας. Στο πλαίσιο του καθορισμού του χώρου εργασίας, τα διευθυντικά στελέχη και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων θα μπορούσαν να εξετάσουν κατά πόσον θα ορίσουν άτομα για να επωμιστούν το συγκεκριμένο ρόλο (πέραν των βασικών καθηκόντων τους) της παροχής βοήθειας σε ζητήματα που σχετίζονται με την προσαρμογή της επιχείρησης στην πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν τα αναγκαία κίνητρα για τις επιχειρήσεις και/ή τους τομείς δραστηριότητας ώστε να ορίσουν τους προαναφερθέντες εκπροσώπους ή σημεία επαφής για την περιβαλλοντική μετάβαση. Συνιστάται επίσης να ενισχυθούν οι περιβαλλοντικές δεξιότητες των ατόμων μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης. |
| --- | --- |

5.4.

Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να στηρίξουν περαιτέρω δράσεις και πρωτοβουλίες που θα ενθαρρύνουν τους εργοδότες και τους εργαζομένους να προσαρμοστούν στην πράσινη μετάβαση, και να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης, μεταξύ άλλων μέτρων, της έννοιας των εργαζομένων που ορίζονται να ενεργούν ως εκπρόσωποι σε θέματα περιβαλλοντικής μετάβασης ή ως σημεία επαφής για θέματα που σχετίζονται με την περιβαλλοντική και οικολογική μετάβαση στον χώρο εργασίας. Στο πλαίσιο του καθορισμού του χώρου εργασίας, τα διευθυντικά στελέχη και οι εκπρόσωποι των εργαζομένων θα μπορούσαν να εξετάσουν κατά πόσον θα ορίσουν άτομα για να επωμιστούν το συγκεκριμένο ρόλο (πέραν των βασικών καθηκόντων τους) της παροχής βοήθειας σε ζητήματα που σχετίζονται με την προσαρμογή της επιχείρησης στην πράσινη μετάβαση. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν τα αναγκαία κίνητρα για τις επιχειρήσεις και/ή τους τομείς δραστηριότητας ώστε να ορίσουν τους προαναφερθέντες εκπροσώπους ή σημεία επαφής για την περιβαλλοντική μετάβαση. Συνιστάται επίσης να ενισχυθούν οι περιβαλλοντικές δεξιότητες των ατόμων μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ικανό πλαίσιο και συνθήκες προκειμένου να προαχθούν ρήτρες κινητικότητας στις συλλογικές συμβάσεις, με στόχο τη συμπερίληψη προγραμμάτων βιώσιμης, υγιούς και ασφαλούς κινητικότητας των εργαζομένων στο εργασιακό περιβάλλον, ώστε να μειωθεί η χρήση των ιδιωτικών οχημάτων και, ως εκ τούτου, οι εκπομπές. Τα κράτη θα πρέπει να θεσπίσουν αποτελεσματικά και αποδοτικά συστήματα για την καθιέρωσή τους. |
| --- | --- |

5.5.

Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν ικανό πλαίσιο και συνθήκες προκειμένου να προαχθούν ρήτρες κινητικότητας στις συλλογικές συμβάσεις, με στόχο τη συμπερίληψη προγραμμάτων βιώσιμης, υγιούς και ασφαλούς κινητικότητας των εργαζομένων στο εργασιακό περιβάλλον, ώστε να μειωθεί η χρήση των ιδιωτικών οχημάτων και, ως εκ τούτου, οι εκπομπές. Τα κράτη θα πρέπει να θεσπίσουν αποτελεσματικά και αποδοτικά συστήματα για την καθιέρωσή τους.

| 5.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να μεταφέρουν πλήρως στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν πιθανές παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ, μεταξύ άλλων στον τομέα του περιβαλλοντικού δικαίου. Τα δικαιώματα αυτά θα συμβάλουν σημαντικά στην παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές πολιτικές ανάκαμψης με βάση μια οικολογικά βιώσιμη και κοινωνικά δίκαιη οικονομική μετάβαση. |
| --- | --- |

5.6.

Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να μεταφέρουν πλήρως στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία (ΕΕ) 2019/1937 σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν πιθανές παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ, μεταξύ άλλων στον τομέα του περιβαλλοντικού δικαίου. Τα δικαιώματα αυτά θα συμβάλουν σημαντικά στην παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές πολιτικές ανάκαμψης με βάση μια οικολογικά βιώσιμη και κοινωνικά δίκαιη οικονομική μετάβαση.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί τους κοινωνικούς εταίρους να εξετάσουν και να διευκολύνουν τη δημιουργία κατάλληλων σχέσεων και ισότιμων συστάσεων, κατευθυντήριων γραμμών και πολιτικών, ώστε οι πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις να αναδειχθούν σε ένα από τα πλέον ποιοτικά εργαλεία για τη διασφάλιση και την προώθηση ενός μοντέλου παραγωγής ισορροπημένου ως προς την ανταγωνιστική του ικανότητα και την προστασία ολόκληρου του τοπικού και παγκόσμιου περιβάλλοντος. |
| --- | --- |

5.7.

Η ΕΟΚΕ καλεί τους κοινωνικούς εταίρους να εξετάσουν και να διευκολύνουν τη δημιουργία κατάλληλων σχέσεων και ισότιμων συστάσεων, κατευθυντήριων γραμμών και πολιτικών, ώστε οι πράσινες συλλογικές διαπραγματεύσεις να αναδειχθούν σε ένα από τα πλέον ποιοτικά εργαλεία για τη διασφάλιση και την προώθηση ενός μοντέλου παραγωγής ισορροπημένου ως προς την ανταγωνιστική του ικανότητα και την προστασία ολόκληρου του τοπικού και παγκόσμιου περιβάλλοντος.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ενεργειακή πολιτική και αγορά εργασίας: συνέπειες για την απασχόληση στις περιφέρειες που βρίσκονται σε στάδιο ενεργειακής μετάβασης» (ΕΕ C 146 της 27.4.2023, σ. 4). .https://www.eesc.europa.eu/el/our-work/opinions-information-reports/opinions/energy-policy-and-labour-market-consequences-employment-regions-undergoing-energy-transitions

1

(2)  https://www.epsu.org/article/what-green-collective-bargaining

2

(3)  https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/reports_and_studies/2021-09-24_final_report_sp_project_on_circular_ecenomy_and_the_world_of_work.pdf

3

(4)  Στη σύσταση αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «Για την προώθηση της πράσινης μετάβασης χωρίς αποκλεισμούς και με δημοκρατικό τρόπο, με την ενσωμάτωση των στόχων της δίκαιης μετάβασης εξαρχής στη χάραξη πολιτικής σε όλα τα επίπεδα και την εξασφάλιση μιας προσέγγισης των πολιτικών δίκαιης μετάβασης που θα είναι αποτελεσματική και θα περιλαμβάνει το σύνολο της κοινωνίας, τα κράτη μέλη καλούνται: να μεριμνήσουν για την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, με παράλληλο σεβασμό της αυτονομίας τους, σε όλα τα στάδια της χάραξης και εφαρμογής πολιτικών που προβλέπονται στην παρούσα σύσταση, μεταξύ άλλων μέσω κοινωνικού διαλόγου και συλλογικών διαπραγματεύσεων, κατά περίπτωση. Επιπλέον, να προωθήσουν περαιτέρω την πλήρη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των οδών μετάβασης για τα βιομηχανικά οικοσυστήματα στο πλαίσιο της επικαιροποιημένης νέας βιομηχανικής στρατηγικής της ΕΕ».

4

(5)  Με σκοπό τη συνεχή βελτίωση των επιδόσεων των δραστηριοτήτων της χημικής βιομηχανίας στον τομέα της ασφάλειας, της προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος, σύμφωνα με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και πέραν της συμμόρφωσης με την ισχύουσα νομοθεσία και τις διατάξεις της παρούσας συμφωνίας, τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν να προωθήσουν και να συνεργαστούν για την προσχώρηση των εταιρειών στο διεθνές πρόγραμμα της χημικής βιομηχανίας «Responsible Care» (Υπεύθυνη φροντίδα) και για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων με αυτή την εθελοντική, δημόσια και ενεργό πρωτοβουλία των χημικών εταιρειών. https://www.feique.org/programa-responsible-care/

5

(6)  https://www.businesseurope.eu/publications/european-social-dialogue-work-programme-2022-2024

6

(7)  Οδηγία (EE) 2019/1937 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2019, σχετικά με την προστασία των προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του δικαίου της Ένωσης (ΕΕ L 305 της 26.11.2019, σ. 17).

7

(8)  
  ΕΕ C 146 της 27.4.2023, σ. 4.

8

(9)  https://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/@ed_emp/@emp_ent/documents/publication/wcms_432859.pdf

9

(10)  https://www.etuc.org/sites/default/files/document/files/2017-05-29_kick_off_draft_declaration_eu_social_partners_on_green_jobs_final.pdf

10

(11)  https://www.businesseurope.eu/sites/buseur/files/media/reports_and_studies/2021-09-24_final_report_sp_project_on_circular_ecenomy_and_the_world_of_work.pdf

11

(12)  Κανονισμός (ΕΕ) 2018/2026 της Επιτροπής, της 19ης Δεκεμβρίου 2018, για την τροποποίηση του παραρτήματος IV του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1221/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί της εκούσιας συμμετοχής οργανισμών σε κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και ελέγχου (EMAS) (ΕΕ L 325 της 20.12.2018, σ. 18).

12

(13)  Οδηγία 2014/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2014, για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ όσον αφορά τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και πληροφοριών για την πολυμορφία από ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις και ομίλους (ΕΕ L 330 της 15.11.2014, σ. 1).

13

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/34 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/34

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μέτρα για την καταπολέμηση του στιγματισμού κατά του HIV»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(2023/C 293/06)

| Εισηγητής: | ο κ. Pietro Vittorio BARBIERI |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Nicoletta MERLO |

Εισηγητής:

ο κ. Pietro Vittorio BARBIERI

Pietro Vittorio BARBIERI

Συνεισηγήτρια:

η κ. Nicoletta MERLO

Nicoletta MERLO

| Αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | Επιστολή, 8.12.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 201/0/6 |

Αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

Επιστολή, 8.12.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

201/0/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) χαιρετίζει την πρωτοβουλία της ισπανικής Προεδρίας να θέσει ως στόχο την εξάλειψη του στιγματισμού και της διάκρισης που σχετίζεται με τον HIV στην Ευρώπη έως το 2030. Το ζήτημα έχει παραμεληθεί για πολύ καιρό, παρότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν αδιαμφισβήτητα ότι συνεχίζονται οι επιζήμιες επιπτώσεις του σε διάφορα μέρη του κόσμου, σε συγκεκριμένα κοινωνικά πλαίσια και βασικούς πληθυσμούς. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της ισπανικής Προεδρίας ότι ο τερματισμός του στιγματισμού και της διάκρισης που σχετίζονται με τον HIV θα πρέπει να περιλαμβάνεται στις πολιτικές προτεραιότητες της ατζέντας της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) χαιρετίζει την πρωτοβουλία της ισπανικής Προεδρίας να θέσει ως στόχο την εξάλειψη του στιγματισμού και της διάκρισης που σχετίζεται με τον HIV στην Ευρώπη έως το 2030. Το ζήτημα έχει παραμεληθεί για πολύ καιρό, παρότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν αδιαμφισβήτητα ότι συνεχίζονται οι επιζήμιες επιπτώσεις του σε διάφορα μέρη του κόσμου, σε συγκεκριμένα κοινωνικά πλαίσια και βασικούς πληθυσμούς. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της ισπανικής Προεδρίας ότι ο τερματισμός του στιγματισμού και της διάκρισης που σχετίζονται με τον HIV θα πρέπει να περιλαμβάνεται στις πολιτικές προτεραιότητες της ατζέντας της ΕΕ.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανάγκη για δήλωση υψηλού επιπέδου από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, η οποία θα παρουσιαστεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την 1η Δεκεμβρίου 2023, και αναλαμβάνει να την υποστηρίξει και να συμμετάσχει σε αυτήν με κάθε δυνατό τρόπο και σε κάθε δυνατό επίπεδο και φόρουμ. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανάγκη για δήλωση υψηλού επιπέδου από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, η οποία θα παρουσιαστεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την 1η Δεκεμβρίου 2023, και αναλαμβάνει να την υποστηρίξει και να συμμετάσχει σε αυτήν με κάθε δυνατό τρόπο και σε κάθε δυνατό επίπεδο και φόρουμ.

| 1.3. | Προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο στιγματισμός, η διάκριση και τα εσφαλμένα στερεότυπα, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να προωθηθούν δράσεις ευαισθητοποίησης, κατάρτισης και ενημέρωσης, ειδικά στις δομές εκπαίδευσης, με συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, οργανώσεων νεολαίας και σπουδαστών. |
| --- | --- |

1.3.

Προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο στιγματισμός, η διάκριση και τα εσφαλμένα στερεότυπα, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να προωθηθούν δράσεις ευαισθητοποίησης, κατάρτισης και ενημέρωσης, ειδικά στις δομές εκπαίδευσης, με συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, οργανώσεων νεολαίας και σπουδαστών.

| 1.4. | Απαιτείται να εντοπιστούν και να εξαλειφθούν οι παράγοντες που παρεμποδίζουν τη λήψη προφύλαξης πριν από την έκθεση (PrEP), με σκοπό τη μεγαλύτερη πρόσβαση σε φάρμακα και τη διάδοση της εφαρμογής της σε μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού, ώστε να επιταχυνθεί η πρόοδος προς τον τερματισμό της επιδημίας AIDS έως το 2030. Οι προληπτικές παρεμβάσεις, όπως η προφύλαξη πριν και μετά την έκθεση, και η θεραπεία ως πρόληψη (TasP), μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τον έλεγχο του HIV και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων. |
| --- | --- |

1.4.

Απαιτείται να εντοπιστούν και να εξαλειφθούν οι παράγοντες που παρεμποδίζουν τη λήψη προφύλαξης πριν από την έκθεση (PrEP), με σκοπό τη μεγαλύτερη πρόσβαση σε φάρμακα και τη διάδοση της εφαρμογής της σε μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού, ώστε να επιταχυνθεί η πρόοδος προς τον τερματισμό της επιδημίας AIDS έως το 2030. Οι προληπτικές παρεμβάσεις, όπως η προφύλαξη πριν και μετά την έκθεση, και η θεραπεία ως πρόληψη (TasP), μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τον έλεγχο του HIV και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων.

| 1.5. | Τα άτομα με HIV πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες πρόσβασης και επαγγελματικής εξέλιξης στον κόσμο της εργασίας. Θα πρέπει επίσης να μπορούν να επωφεληθούν από ειδικές ρυθμίσεις, όπως ευέλικτο ωράριο εργασίας ή παρατεταμένες άδειες για ιατρικές επισκέψεις με εγγυημένη εχεμύθεια. |
| --- | --- |

1.5.

Τα άτομα με HIV πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες πρόσβασης και επαγγελματικής εξέλιξης στον κόσμο της εργασίας. Θα πρέπει επίσης να μπορούν να επωφεληθούν από ειδικές ρυθμίσεις, όπως ευέλικτο ωράριο εργασίας ή παρατεταμένες άδειες για ιατρικές επισκέψεις με εγγυημένη εχεμύθεια.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της λήψης ειδικών μέτρων για κομβικούς πληθυσμούς: προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η επιδημία του HIV: αυτές οι πληθυσμιακές ομάδες πρέπει να προσεγγιστούν με στοχευμένη πληροφόρηση και θεσμικώς εφαρμοζόμενα προγράμματα πρόληψης, ούτως ώστε ειδικές υπηρεσίες να μπορούν να έρθουν σε επαφή μαζί τους προορατικά, πιθανώς μέσω μη κυβερνητικών ενώσεων κοινοτικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της λήψης ειδικών μέτρων για κομβικούς πληθυσμούς: προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η επιδημία του HIV: αυτές οι πληθυσμιακές ομάδες πρέπει να προσεγγιστούν με στοχευμένη πληροφόρηση και θεσμικώς εφαρμοζόμενα προγράμματα πρόληψης, ούτως ώστε ειδικές υπηρεσίες να μπορούν να έρθουν σε επαφή μαζί τους προορατικά, πιθανώς μέσω μη κυβερνητικών ενώσεων κοινοτικού χαρακτήρα.

| 1.7. | Δεδομένου ότι η Ουκρανία έχει τη δεύτερη μεγαλύτερη επιδημία AIDS στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό οι χώρες υποδοχής να εξασφαλίσουν συνεχή και δωρεάν παροχή εξετάσεων και θεραπείας HIV για τους Ουκρανούς πρόσφυγες, με βελτίωση των ευκαιριών διαγνωστικού ελέγχου ανεξάρτητα από το καθεστώς διαμονής. Καθώς οι περισσότεροι πρόσφυγες είναι γυναίκες και παιδιά, ο εκτεταμένος διαγνωστικός έλεγχος στα νοσοκομεία, στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και στο πλαίσιο της κοινότητας μπορεί να αποτελεί την καταλληλότερη λύση για τους Ουκρανούς πρόσφυγες. |
| --- | --- |

1.7.

Δεδομένου ότι η Ουκρανία έχει τη δεύτερη μεγαλύτερη επιδημία AIDS στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό οι χώρες υποδοχής να εξασφαλίσουν συνεχή και δωρεάν παροχή εξετάσεων και θεραπείας HIV για τους Ουκρανούς πρόσφυγες, με βελτίωση των ευκαιριών διαγνωστικού ελέγχου ανεξάρτητα από το καθεστώς διαμονής. Καθώς οι περισσότεροι πρόσφυγες είναι γυναίκες και παιδιά, ο εκτεταμένος διαγνωστικός έλεγχος στα νοσοκομεία, στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και στο πλαίσιο της κοινότητας μπορεί να αποτελεί την καταλληλότερη λύση για τους Ουκρανούς πρόσφυγες.

| 1.8. | Η αντιρετροϊκή αγωγή (ART) μπορεί να έχει διττό ρόλο στη βελτίωση της υγείας των ατόμων που είναι φορείς του HIV, προλαμβάνοντας αποτελεσματικά τη μετάδοση του HIV, καθώς είναι εξαιρετικά αποτελεσματική στην καταστολή του ιικού φορτίου. |
| --- | --- |

1.8.

Η αντιρετροϊκή αγωγή (ART) μπορεί να έχει διττό ρόλο στη βελτίωση της υγείας των ατόμων που είναι φορείς του HIV, προλαμβάνοντας αποτελεσματικά τη μετάδοση του HIV, καθώς είναι εξαιρετικά αποτελεσματική στην καταστολή του ιικού φορτίου.

| 1.9. | Η έγκαιρη διάγνωση της λοίμωξης από HIV, η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας και η παραμονή στην περίθαλψη (συνέχεια της περίθαλψης) αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους για τον έλεγχο της εξάπλωσης της λοίμωξης. Καθώς αρκετές χώρες έχουν ήδη επιτύχει τον στόχο, η ΕΟΚΕ ζητεί να καθοριστεί νέος, πιο φιλόδοξος στόχος για όλες τις χώρες που θα πρέπει να επιτευχθεί έως το 2030, να βελτιωθούν τα επίπεδα κάλυψης φθάνοντας έως και το 95 % όσον αφορά την εξέταση, τη θεραπεία και την ιολογική καταστολή. |
| --- | --- |

1.9.

Η έγκαιρη διάγνωση της λοίμωξης από HIV, η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας και η παραμονή στην περίθαλψη (συνέχεια της περίθαλψης) αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους για τον έλεγχο της εξάπλωσης της λοίμωξης. Καθώς αρκετές χώρες έχουν ήδη επιτύχει τον στόχο, η ΕΟΚΕ ζητεί να καθοριστεί νέος, πιο φιλόδοξος στόχος για όλες τις χώρες που θα πρέπει να επιτευχθεί έως το 2030, να βελτιωθούν τα επίπεδα κάλυψης φθάνοντας έως και το 95 % όσον αφορά την εξέταση, τη θεραπεία και την ιολογική καταστολή.

| 1.10. | Η συνέχεια της περίθαλψης και η συνέχεια της πρόληψης μπορούν συνεργικά να αποτελέσουν ολοκληρωμένη απάντηση για την καταπολέμηση της επιδημίας HIV, οπότε θα πρέπει να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν. |
| --- | --- |

1.10.

Η συνέχεια της περίθαλψης και η συνέχεια της πρόληψης μπορούν συνεργικά να αποτελέσουν ολοκληρωμένη απάντηση για την καταπολέμηση της επιδημίας HIV, οπότε θα πρέπει να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί νέες και καινοτόμες στρατηγικές προκειμένου να βελτιωθεί η έγκαιρη διάγνωση και περισσότερα άτομα να λαμβάνουν γνώση της λοίμωξής τους, με την επέκταση διαφοροποιημένων και φιλικών προς τους χρήστες προσεγγίσεων σε ευρύτερα διαθέσιμα μέσα διάγνωσης του HIV, όπως η ταχεία διαγνωστική εξέταση, η εξέταση στην κοινότητα και η αυτοεξέταση, και με την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης στην εξέταση του HIV και της ηπατίτιδας B και C. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ ζητεί νέες και καινοτόμες στρατηγικές προκειμένου να βελτιωθεί η έγκαιρη διάγνωση και περισσότερα άτομα να λαμβάνουν γνώση της λοίμωξής τους, με την επέκταση διαφοροποιημένων και φιλικών προς τους χρήστες προσεγγίσεων σε ευρύτερα διαθέσιμα μέσα διάγνωσης του HIV, όπως η ταχεία διαγνωστική εξέταση, η εξέταση στην κοινότητα και η αυτοεξέταση, και με την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης στην εξέταση του HIV και της ηπατίτιδας B και C.

| 1.12. | Οι κοινότητες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση του HIV, προωθώντας τη λογοδοσία και τον ακτιβισμό στον τομέα της πρόληψης, υλοποιώντας δράσεις και συνεισφέροντας καινοτομίες που έχουν κρίσιμη σημασία για τη βιώσιμη πρόοδο. |
| --- | --- |

1.12.

Οι κοινότητες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση του HIV, προωθώντας τη λογοδοσία και τον ακτιβισμό στον τομέα της πρόληψης, υλοποιώντας δράσεις και συνεισφέροντας καινοτομίες που έχουν κρίσιμη σημασία για τη βιώσιμη πρόοδο.

| 1.13. | Προκειμένου να διατηρηθεί και να επιταχυνθεί η πρόοδος προς την επίτευξη αυτών των στόχων, η ΕΟΚΕ ζητεί να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή νέων προγραμμάτων με σκοπό να επεκταθεί η γνώση της οροθετικότητας και η κάλυψη της θεραπείας, ώστε να μειωθεί η κυκλοφορία του ιού και συνεπώς η μετάδοση του HIV και να περιοριστούν οι τομείς διακριτικής μεταχείρισης, όπως η πρόσβαση στην απασχόληση ή στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

1.13.

Προκειμένου να διατηρηθεί και να επιταχυνθεί η πρόοδος προς την επίτευξη αυτών των στόχων, η ΕΟΚΕ ζητεί να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή νέων προγραμμάτων με σκοπό να επεκταθεί η γνώση της οροθετικότητας και η κάλυψη της θεραπείας, ώστε να μειωθεί η κυκλοφορία του ιού και συνεπώς η μετάδοση του HIV και να περιοριστούν οι τομείς διακριτικής μεταχείρισης, όπως η πρόσβαση στην απασχόληση ή στις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

2.   Ο HIV στην Ευρώπη

Ο HIV στην Ευρώπη

| 2.1. | Η μετάδοση του HIV παραμένει μείζων παράγοντας ανησυχίας για τη δημόσια υγεία, καθώς επηρεάζει πάνω από 36 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως, εκ των οποίων τα 2,3 εκατομμύρια ζουν στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), ιδίως στην ανατολική πλευρά της περιφέρειας αυτής. Σχεδόν 107 000 άτομα διαγνώστηκαν με HIV στην ευρωπαϊκή περιφέρεια το 2021, συμπεριλαμβανομένων περίπου 17 000 στην ΕΕ/ΕΟΧ. Η τάση στις διαγνώσεις HIV σημειώνει ύφεση από το 2012, ενώ πιο αξιοσημείωτη μείωση στις διαγνώσεις HIV παρατηρήθηκε το 2020 και το 2021 (- 24 %), πιθανώς λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 στη χρήση των υπηρεσιών υγείας, και/ή ως αποτέλεσμα της μειωμένης μετάδοσης λόγω των μέτρων δημόσιας υγείας που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19. |
| --- | --- |

2.1.

Η μετάδοση του HIV παραμένει μείζων παράγοντας ανησυχίας για τη δημόσια υγεία, καθώς επηρεάζει πάνω από 36 εκατομμύρια άτομα παγκοσμίως, εκ των οποίων τα 2,3 εκατομμύρια ζουν στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), ιδίως στην ανατολική πλευρά της περιφέρειας αυτής. Σχεδόν 107 000 άτομα διαγνώστηκαν με HIV στην ευρωπαϊκή περιφέρεια το 2021, συμπεριλαμβανομένων περίπου 17 000 στην ΕΕ/ΕΟΧ. Η τάση στις διαγνώσεις HIV σημειώνει ύφεση από το 2012, ενώ πιο αξιοσημείωτη μείωση στις διαγνώσεις HIV παρατηρήθηκε το 2020 και το 2021 (- 24 %), πιθανώς λόγω των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 στη χρήση των υπηρεσιών υγείας, και/ή ως αποτέλεσμα της μειωμένης μετάδοσης λόγω των μέτρων δημόσιας υγείας που εφαρμόστηκαν κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19.

| 2.2. | Ο HIV στην Ευρώπη επηρεάζει δυσανάλογα τους πληθυσμούς που είναι κοινωνικά περιθωριοποιημένοι και τα άτομα των οποίων η συμπεριφορά στιγματίζεται κοινωνικά, όπως: τα άτομα που χρησιμοποιούν ενδοφλέβια ναρκωτικά και τους σεξουαλικούς συντρόφους τους, τους άνδρες που έχουν σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες, τα διεμφυλικά άτομα, τους σεξεργάτες, τους κρατουμένους και τους μετανάστες. |
| --- | --- |

2.2.

Ο HIV στην Ευρώπη επηρεάζει δυσανάλογα τους πληθυσμούς που είναι κοινωνικά περιθωριοποιημένοι και τα άτομα των οποίων η συμπεριφορά στιγματίζεται κοινωνικά, όπως: τα άτομα που χρησιμοποιούν ενδοφλέβια ναρκωτικά και τους σεξουαλικούς συντρόφους τους, τους άνδρες που έχουν σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες, τα διεμφυλικά άτομα, τους σεξεργάτες, τους κρατουμένους και τους μετανάστες.

| 2.3. | Καταγράφονται διάφορα επιδημιολογικά μοτίβα και τάσεις στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας του ΠΟΥ: ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι η σεξουαλική μετάδοση μεταξύ ανδρών στην ΕΕ/ΕΟΧ και στη δυτική πλευρά, ενώ η ετερόφυλη μετάδοση και η χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών στην ανατολική πλευρά της περιφέρειας. |
| --- | --- |

2.3.

Καταγράφονται διάφορα επιδημιολογικά μοτίβα και τάσεις στις χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας του ΠΟΥ: ο κύριος τρόπος μετάδοσης είναι η σεξουαλική μετάδοση μεταξύ ανδρών στην ΕΕ/ΕΟΧ και στη δυτική πλευρά, ενώ η ετερόφυλη μετάδοση και η χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών στην ανατολική πλευρά της περιφέρειας.

| 2.4. | Η καθυστερημένη διάγνωση του HIV εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για τις περισσότερες χώρες της περιφέρειας: πάνω από 50 % των φορέων HIV διαγνώστηκαν όταν ο αριθμός των κυττάρων CD4 ήταν χαμηλότερος από 350/mmc. |
| --- | --- |

2.4.

Η καθυστερημένη διάγνωση του HIV εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για τις περισσότερες χώρες της περιφέρειας: πάνω από 50 % των φορέων HIV διαγνώστηκαν όταν ο αριθμός των κυττάρων CD4 ήταν χαμηλότερος από 350/mmc.

3.   Συνέχεια της περίθαλψης HIV για τους Ουκρανούς πρόσφυγες

Συνέχεια της περίθαλψης HIV για τους Ουκρανούς πρόσφυγες

| 3.1. | Από την έναρξη του πολέμου στις 24 Φεβρουαρίου 2022, πάνω από 13,5 εκατομμύρια άτομα έχουν εκτοπιστεί στο εσωτερικό της χώρας ή έχουν αναγκαστεί να διαφύγουν σε γειτονικές χώρες ως πρόσφυγες, μεταξύ των οποίων και οροθετικοί (εκτιμώνται σε 10 000 — 30 000 άτομα) και κομβικοί πληθυσμοί. |
| --- | --- |

3.1.

Από την έναρξη του πολέμου στις 24 Φεβρουαρίου 2022, πάνω από 13,5 εκατομμύρια άτομα έχουν εκτοπιστεί στο εσωτερικό της χώρας ή έχουν αναγκαστεί να διαφύγουν σε γειτονικές χώρες ως πρόσφυγες, μεταξύ των οποίων και οροθετικοί (εκτιμώνται σε 10 000 — 30 000 άτομα) και κομβικοί πληθυσμοί.

| 3.2. | Η Ουκρανία είναι η χώρα με τη δεύτερη μεγαλύτερη επιδημία AIDS στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας. Ο αριθμός των νέων διαγνώσεων HIV αυξήθηκε από 14 240 το 2016 σε 16 270 το 2019, μειούμενος ελαφρώς σε 15 660 το 2020, πιθανότατα λόγω της κρίσης COVID-19. Σύμφωνα με τα αναφερθέντα δεδομένα επιτήρησης, τα 9 000-10 000 από αυτά τα κρούσματα προήλθαν από ετερόφυλες επαφές και περίπου 5 000 προήλθαν από χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών. |
| --- | --- |

3.2.

Η Ουκρανία είναι η χώρα με τη δεύτερη μεγαλύτερη επιδημία AIDS στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης και της Κεντρικής Ασίας. Ο αριθμός των νέων διαγνώσεων HIV αυξήθηκε από 14 240 το 2016 σε 16 270 το 2019, μειούμενος ελαφρώς σε 15 660 το 2020, πιθανότατα λόγω της κρίσης COVID-19. Σύμφωνα με τα αναφερθέντα δεδομένα επιτήρησης, τα 9 000-10 000 από αυτά τα κρούσματα προήλθαν από ετερόφυλες επαφές

περίπου 5 000 προήλθαν από χρήση ενδοφλέβιων ναρκωτικών

| 3.3. | Πριν από την έναρξη του πολέμου, η χώρα σημείωνε μεγάλη πρόοδο στην αντιμετώπιση του AIDS: η περίθαλψη και η θεραπεία του HIV παρέχονταν δωρεάν σε κρατικές κλινικές HIV σε όλη τη χώρα, ενώ ολοένα και περισσότεροι φορείς του HIV ακολουθούσαν αντιρετροϊκή αγωγή (ART). Το 2021, εκτιμήθηκε ότι από τα 240 000 οροθετικά άτομα (0,6 % του ουκρανικού πληθυσμού) πάνω από 150 000 άτομα λάμβαναν ART (62 %), και 94 % όσων λάμβαναν αγωγή ήταν ιολογικά κατεσταλμένοι. |
| --- | --- |

3.3.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, η χώρα σημείωνε μεγάλη πρόοδο στην αντιμετώπιση του AIDS: η περίθαλψη και η θεραπεία του HIV παρέχονταν δωρεάν σε κρατικές κλινικές HIV σε όλη τη χώρα, ενώ ολοένα και περισσότεροι φορείς του HIV ακολουθούσαν αντιρετροϊκή αγωγή (ART). Το 2021, εκτιμήθηκε ότι από τα 240 000 οροθετικά άτομα (0,6 % του ουκρανικού πληθυσμού) πάνω από 150 000 άτομα λάμβαναν ART (62 %), και 94 % όσων λάμβαναν αγωγή ήταν ιολογικά κατεσταλμένοι.

| 3.4. | Στη χώρα, οργανισμοί και εταίροι των Ηνωμένων Εθνών που δραστηριοποιούνται εκεί, όπως το Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης UNAIDS, συνεργάζονται στενά με τις τοπικές αρχές προκειμένου να προσεγγίσουν και να βοηθήσουν τα άτομα που έχουν ανάγκη. Πρόσφατα προσέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια σε εδάφη που επλήγησαν σκληρά στην εν λόγω χώρα, τα οποία μόλις τώρα έχουν γίνει προσβάσιμα. Ένας συνασπισμός της κυβέρνησης, της κοινωνίας των πολιτών και διεθνών οργανισμών αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της αποτελεσματικής αντιμετώπισης του HIV στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του πολέμου. |
| --- | --- |

3.4.

Στη χώρα, οργανισμοί και εταίροι των Ηνωμένων Εθνών που δραστηριοποιούνται εκεί, όπως το Ταμείο Έκτακτης Ανάγκης UNAIDS, συνεργάζονται στενά με τις τοπικές αρχές προκειμένου να προσεγγίσουν και να βοηθήσουν τα άτομα που έχουν ανάγκη. Πρόσφατα προσέφεραν ανθρωπιστική βοήθεια σε εδάφη που επλήγησαν σκληρά στην εν λόγω χώρα, τα οποία μόλις τώρα έχουν γίνει προσβάσιμα. Ένας συνασπισμός της κυβέρνησης, της κοινωνίας των πολιτών και διεθνών οργανισμών αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της αποτελεσματικής αντιμετώπισης του HIV στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του πολέμου.

| 3.5. | Το UNAIDS θα συνεχίσει να υποστηρίζει την πρόληψη του HIV, την εξέταση, τη θεραπεία, την περίθαλψη και τη στήριξη των ανθρώπων σε όλη την Ουκρανία που πλήττονται από τον πόλεμο και εκτοπίζονται λόγω της σύγκρουσης. |
| --- | --- |

3.5.

Το UNAIDS θα συνεχίσει να υποστηρίζει την πρόληψη του HIV, την εξέταση, τη θεραπεία, την περίθαλψη και τη στήριξη των ανθρώπων σε όλη την Ουκρανία που πλήττονται από τον πόλεμο και εκτοπίζονται λόγω της σύγκρουσης.

| 3.6. | Σε έγγραφο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) (1), το οποίο δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2022, περιγράφονται κάποιες βασικές παράμετροι με σκοπό την ενημέρωση της λήψης αποφάσεων και της πρακτικής υλοποίησης των υπηρεσιών ώστε να διατηρηθούν τα πρότυπα ποιότητας της περίθαλψης για τον HIV στους Ουκρανούς πρόσφυγες, ιδίως η σημασία για τις χώρες υποδοχής να εξασφαλίσουν συνεχή και δωρεάν εξέταση και θεραπεία του HIV για τους Ουκρανούς πρόσφυγες, με βελτίωση των ευκαιριών διαγνωστικού ελέγχου ανεξάρτητα από το καθεστώς διαμονής τους, διότι η περιορισμένη πρόσβαση στην ART οδηγεί σε αυξημένο κίνδυνο νόσησης, θανάτου, εμφάνισης ανθεκτικών στελεχών και πιθανής περαιτέρω μετάδοσης. Καθώς οι περισσότεροι πρόσφυγες είναι γυναίκες και παιδιά, ο εκτεταμένος διαγνωστικός έλεγχος στα νοσοκομεία, στην πρωτοβάθμια περίθαλψη και στο πλαίσιο της κοινότητας μπορεί να αποτελεί την καταλληλότερη λύση για τους Ουκρανούς πρόσφυγες. |
| --- | --- |

3.6.

Σε έγγραφο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) (1

4.   Ο HIV στον κόσμο

Ο HIV στον κόσμο

| 4.1. | Υπάρχει ισχυρή παγκόσμια συναίνεση ότι υπάρχουν πλέον τα εργαλεία ώστε να τερματιστεί η επιδημία του AIDS. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες, ολοένα και περισσότερες μελέτες σε διάφορα πλαίσια έχουν καταδείξει ότι η αντιρετροϊκή αγωγή (ART) μπορεί να διαδραματίσει διπλό ρόλο στη βελτίωση της υγείας των ατόμων που ζουν με τον HIV (PLHIV) και να προλάβει αποτελεσματικά τη μετάδοση του HIV (θεραπεία ως πρόληψη — TasP), καθώς είναι εξαιρετικά αποτελεσματική στην καταστολή του ιικού φορτίου του HIV (που ορίζεται ως χαμηλότερο από 200 αντίγραφα/mL). |
| --- | --- |

4.1.

Υπάρχει ισχυρή παγκόσμια συναίνεση ότι υπάρχουν πλέον τα εργαλεία ώστε να τερματιστεί η επιδημία του AIDS. Τις δύο τελευταίες δεκαετίες, ολοένα και περισσότερες μελέτες σε διάφορα πλαίσια έχουν καταδείξει ότι η αντιρετροϊκή αγωγή (ART) μπορεί να διαδραματίσει διπλό ρόλο στη βελτίωση της υγείας των ατόμων που ζουν με τον HIV (PLHIV) και να προλάβει αποτελεσματικά τη μετάδοση του HIV (θεραπεία ως πρόληψη — TasP), καθώς είναι εξαιρετικά αποτελεσματική στην καταστολή του ιικού φορτίου του HIV (που ορίζεται ως χαμηλότερο από 200 αντίγραφα/mL).

| 4.2. | Τα τελευταία χρόνια, έχει καθιερωθεί ευρέως μια στρατηγική βάσει της οποίας η έγκαιρη διάγνωση της λοίμωξης από HIV, η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας και η παραμονή στην περίθαλψη (συνέχεια της περίθαλψης) αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους για τον έλεγχο της εξάπλωσης της λοίμωξης. Το 2014, το UNAIDS έθεσε τον στόχο 90-90-90 (να γίνεται διάγνωση στο 90 % των ατόμων με HIV, να λαμβάνει θεραπεία το 90 % αυτών, και 90 % όσων λαμβάνουν θεραπεία να είναι ιολογικά κατεσταλμένοι). Αν επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, το 73 % όσων ζουν με τον HIV θα έχουν κατεσταλμένο ιικό φορτίο, και τα άτομα με κατεσταλμένο ιικό φορτίο δεν μπορούν να μεταδώσουν τον HIV. |
| --- | --- |

4.2.

Τα τελευταία χρόνια, έχει καθιερωθεί ευρέως μια στρατηγική βάσει της οποίας η έγκαιρη διάγνωση της λοίμωξης από HIV, η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας και η παραμονή στην περίθαλψη (συνέχεια της περίθαλψης) αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους για τον έλεγχο της εξάπλωσης της λοίμωξης. Το 2014, το UNAIDS έθεσε τον στόχο 90-90-90 (να γίνεται διάγνωση στο 90 % των ατόμων με HIV, να λαμβάνει θεραπεία το 90 % αυτών, και 90 % όσων λαμβάνουν θεραπεία να είναι ιολογικά κατεσταλμένοι). Αν επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, το 73 % όσων ζουν με τον HIV θα έχουν κατεσταλμένο ιικό φορτίο, και τα άτομα με κατεσταλμένο ιικό φορτίο δεν μπορούν να μεταδώσουν τον HIV.

| 4.3. | Υπάρχουν στοιχεία ότι, στο τέλος του 2020, αρκετές χώρες, με διαφορετική γεωγραφία, εισοδηματική κατάσταση και επιδημιολογία, είχαν ήδη επιτύχει τον στόχο. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτά τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ενδεχομένως ότι είναι εφικτή η επίτευξη ενός περισσότερο φιλόδοξου στόχου για όλες τις χώρες έως το 2030, να βελτιωθούν τα επίπεδα κάλυψης φθάνοντας έως και το 95 % όσον αφορά την εξέταση, τη θεραπεία και την ιολογική καταστολή. Προκειμένου να διατηρηθεί και να επιταχυνθεί η πρόοδος προς την επίτευξη αυτών των στόχων για την αντιμετώπιση της επιδημίας HIV, απαιτείται να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή νέων προγραμμάτων με σκοπό να επεκταθεί η γνώση της οροθετικότητας και η κάλυψη της θεραπείας [προσέγγιση καθολικής εξέτασης και θεραπείας (UTT)], ώστε να μειωθεί η κυκλοφορία του ιού και συνεπώς η μετάδοση του HIV. Τα νέα αυτά προγράμματα δεν θα πρέπει να επικεντρώνονται αποκλειστικά σε τυποποιημένα μέτρα που πρέπει να εφαρμόζονται, αλλά θα πρέπει επίσης να εφαρμόζονται ανάλογα με τις ανάγκες και τις ειδικές απαιτήσεις των ατόμων που ζουν με τον HIV. |
| --- | --- |

4.3.

Υπάρχουν στοιχεία ότι, στο τέλος του 2020, αρκετές χώρες, με διαφορετική γεωγραφία, εισοδηματική κατάσταση και επιδημιολογία, είχαν ήδη επιτύχει τον στόχο. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτά τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ενδεχομένως ότι είναι εφικτή η επίτευξη ενός περισσότερο φιλόδοξου στόχου για όλες τις χώρες έως το 2030, να βελτιωθούν τα επίπεδα κάλυψης φθάνοντας έως και το 95 % όσον αφορά την εξέταση, τη θεραπεία και την ιολογική καταστολή. Προκειμένου να διατηρηθεί και να επιταχυνθεί η πρόοδος προς την επίτευξη αυτών των στόχων για την αντιμετώπιση της επιδημίας HIV, απαιτείται να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή νέων προγραμμάτων με σκοπό να επεκταθεί η γνώση της οροθετικότητας και η κάλυψη της θεραπείας [προσέγγιση καθολικής εξέτασης και θεραπείας (UTT)], ώστε να μειωθεί η κυκλοφορία του ιού και συνεπώς η μετάδοση του HIV. Τα νέα αυτά προγράμματα δεν θα πρέπει να επικεντρώνονται αποκλειστικά σε τυποποιημένα μέτρα που πρέπει να εφαρμόζονται, αλλά θα πρέπει επίσης να εφαρμόζονται ανάλογα με τις ανάγκες και τις ειδικές απαιτήσεις των ατόμων που ζουν με τον HIV.

| 4.4. | Τελευταία, προτείνεται ολοένα και περισσότερο μια προσέγγιση παρόμοια με τη συνέχεια της περίθαλψης του HIV, η συνέχεια της πρόληψης του HIV, η οποία στοχεύει στους πληθυσμούς που διατρέχουν κίνδυνο λοίμωξης από HIV ώστε να διασφαλίζεται η μη προσβολή τους από τον ιό. Η συνέχεια της πρόληψης του HIV βασίζεται στην εξέταση για HIV και κατόπιν στη σύνδεση των μη προσβεβλημένων από HIV ατόμων με υπηρεσίες πρόληψης, στην παραμονή στις υπηρεσίες και στη σταθερή λήψη των υπηρεσιών, ώστε τα άτομα να λαμβάνουν συνεχείς συμβουλές για τη μείωση του κινδύνου και να κάνουν συνεπή χρήση προφυλακτικού για την πρόληψη της λοίμωξης και της μετάδοσης του HIV. Η παραμονή είναι επίσης σημαντική προκειμένου να εξασφαλίζεται η επαναλαμβανόμενη εξέταση για HIV και η έγκαιρη διάγνωση τυχόν λοίμωξης από HIV. Τα νέα κρούσματα πρέπει να συνδέονται άμεσα με την περίθαλψη και τη θεραπεία του HIV και με άλλες μεθόδους πρόληψης, όπως εξέταση συντρόφου, χρήση προφυλακτικού και αντιρετροϊκά φάρμακα για πρόληψη. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι, σε επίπεδο πληθυσμού, η συνέχεια της περίθαλψης και η συνέχεια της πρόληψης μπορούν συνεργικά να αποτελέσουν ολοκληρωμένη απάντηση για την καταπολέμηση της επιδημίας HIV. |
| --- | --- |

4.4.

Τελευταία, προτείνεται ολοένα και περισσότερο μια προσέγγιση παρόμοια με τη συνέχεια της περίθαλψης του HIV, η συνέχεια της πρόληψης του HIV, η οποία στοχεύει στους πληθυσμούς που διατρέχουν κίνδυνο λοίμωξης από HIV ώστε να διασφαλίζεται η μη προσβολή τους από τον ιό. Η συνέχεια της πρόληψης του HIV βασίζεται στην εξέταση για HIV και κατόπιν στη σύνδεση των μη προσβεβλημένων από HIV ατόμων με υπηρεσίες πρόληψης, στην παραμονή στις υπηρεσίες και στη σταθερή λήψη των υπηρεσιών, ώστε τα άτομα να λαμβάνουν συνεχείς συμβουλές για τη μείωση του κινδύνου και να κάνουν συνεπή χρήση προφυλακτικού για την πρόληψη της λοίμωξης και της μετάδοσης του HIV. Η παραμονή είναι επίσης σημαντική προκειμένου να εξασφαλίζεται η επαναλαμβανόμενη εξέταση για HIV και η έγκαιρη διάγνωση τυχόν λοίμωξης από HIV. Τα νέα κρούσματα πρέπει να συνδέονται άμεσα με την περίθαλψη και τη θεραπεία του HIV και με άλλες μεθόδους πρόληψης, όπως εξέταση συντρόφου, χρήση προφυλακτικού και αντιρετροϊκά φάρμακα για πρόληψη. Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι, σε επίπεδο πληθυσμού, η συνέχεια της περίθαλψης και η συνέχεια της πρόληψης μπορούν συνεργικά να αποτελέσουν ολοκληρωμένη απάντηση για την καταπολέμηση της επιδημίας HIV.

| 4.5. | Νέες και καινοτόμες στρατηγικές απαιτούνται προκειμένου να βελτιωθεί η έγκαιρη διάγνωση και περισσότερα άτομα να λαμβάνουν γνώση της λοίμωξής τους, με την επέκταση διαφοροποιημένων και φιλικών προς τους χρήστες προσεγγίσεων σε ευρύτερα διαθέσιμα μέσα διάγνωσης του HIV, όπως η ταχεία διαγνωστική εξέταση, η εξέταση στην κοινότητα και η αυτοεξέταση, και με την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης στην εξέταση του HIV και της ηπατίτιδας B και C. |
| --- | --- |

4.5.

Νέες και καινοτόμες στρατηγικές απαιτούνται προκειμένου να βελτιωθεί η έγκαιρη διάγνωση και περισσότερα άτομα να λαμβάνουν γνώση της λοίμωξής τους, με την επέκταση διαφοροποιημένων και φιλικών προς τους χρήστες προσεγγίσεων σε ευρύτερα διαθέσιμα μέσα διάγνωσης του HIV, όπως η ταχεία διαγνωστική εξέταση, η εξέταση στην κοινότητα και η αυτοεξέταση, και με την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης στην εξέταση του HIV και της ηπατίτιδας B και C.

| 4.6. | Ο ΠΟΥ συνιστά μια ολοκληρωμένη δέσμη υπηρεσιών υγείας για την πρόληψη του HIV, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσέγγιση των κομβικών πληθυσμών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενσωμάτωση των υπηρεσιών πρόληψης του HIV στις υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγική υγείας, ψυχικής υγείας, πρόληψης και περίθαλψης της σεξουαλικής και έμφυλης βίας, απεξάρτησης από τα ναρκωτικά, πρόληψης της ηπατίτιδας C, ελέγχου της φυματίωσης, υγείας των κρατουμένων, μη μεταδοτικών νόσων, και στις υπηρεσίες νομικής και κοινωνικής στήριξης. |
| --- | --- |

4.6.

Ο ΠΟΥ συνιστά μια ολοκληρωμένη δέσμη υπηρεσιών υγείας για την πρόληψη του HIV, με ιδιαίτερη έμφαση στην προσέγγιση των κομβικών πληθυσμών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η ενσωμάτωση των υπηρεσιών πρόληψης του HIV στις υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγική υγείας, ψυχικής υγείας, πρόληψης και περίθαλψης της σεξουαλικής και έμφυλης βίας, απεξάρτησης από τα ναρκωτικά, πρόληψης της ηπατίτιδας C, ελέγχου της φυματίωσης, υγείας των κρατουμένων, μη μεταδοτικών νόσων, και στις υπηρεσίες νομικής και κοινωνικής στήριξης.

| 4.7. | Η διαθεσιμότητα διαφόρων τρόπων πρόσβασης σε εξέταση για HIV μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη διάγνωση διαφόρων πληθυσμών που είναι ευάλωτοι σε λοίμωξη από HIV. |
| --- | --- |

4.7.

Η διαθεσιμότητα διαφόρων τρόπων πρόσβασης σε εξέταση για HIV μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη διάγνωση διαφόρων πληθυσμών που είναι ευάλωτοι σε λοίμωξη από HIV.

| 4.8. | Το UNAIDS συνιστά μια προσέγγιση «συνδυασμένης πρόληψης» του HIV. Καθώς καμία μεμονωμένη στρατηγική πρόληψης δεν επαρκεί για τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου, η προσέγγιση απαιτεί βιοϊατρικές, συμπεριφορικές και διαρθρωτικές παρεμβάσεις, ειδικά επιλεγμένες και προσαρμοσμένες ώστε να ανταποκρίνονται στις τοπικές ανάγκες, όπως εκφράζονται από τις πληττόμενες κοινότητες. Αυτές οι παρεμβάσεις, προκειμένου να είναι επιτυχείς, πρέπει να είναι συντονισμένες, αποτελεσματικές, συνεπείς και εμπνεόμενες από την κοινή δέσμευση στους κοινούς στόχους. |
| --- | --- |

4.8.

Το UNAIDS συνιστά μια προσέγγιση «συνδυασμένης πρόληψης» του HIV. Καθώς καμία μεμονωμένη στρατηγική πρόληψης δεν επαρκεί για τον περιορισμό της εξάπλωσης της νόσου, η προσέγγιση απαιτεί βιοϊατρικές, συμπεριφορικές και διαρθρωτικές παρεμβάσεις, ειδικά επιλεγμένες και προσαρμοσμένες ώστε να ανταποκρίνονται στις τοπικές ανάγκες, όπως εκφράζονται από τις πληττόμενες κοινότητες. Αυτές οι παρεμβάσεις, προκειμένου να είναι επιτυχείς, πρέπει να είναι συντονισμένες, αποτελεσματικές, συνεπείς και εμπνεόμενες από την κοινή δέσμευση στους κοινούς στόχους.

5.   Η απόκριση της κοινότητας στον HIV

Η απόκριση της κοινότητας στον HIV

| 5.1. | Ιστορικά, ο ρόλος των κοινοτήτων των ατόμων που ζουν με τον HIV, των περιθωριοποιημένων και ευάλωτων ομάδων, των γυναικών και των νέων στην παροχή υπηρεσιών που αφορούν τον HIV, στην έρευνα και ανάπτυξη φαρμάκων, την υποστήριξη, την κοινωνική και πολιτική λογοδοσία, την κινητοποίηση πόρων και την προστασία των κοινωνικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων έχει τεκμηριωθεί και αναγνωριστεί από το UNAIDS (2). Τις τρεις τελευταίες δεκαετίες έχει αποδειχθεί ότι οι κοινότητες PLHIV και ομοτίμων τους διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της προσήλωσης και της υπεράσπισης της ισότητας στην υγεία και της χρηματοδότησης για την υγεία, διασφαλίζοντας την αναγνώριση και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάθε ατόμου. Η ποιότητα και η αποτελεσματική ενσωμάτωση των συστημάτων υγείας και της καθολικής υγειονομικής περίθαλψης μπορούν να σχεδιαστούν, να εφαρμοστούν και να διατηρηθούν αποτελεσματικότερα με τις κοινότητες των PLHIV και των ομοτίμων τους στο επίκεντρό τους. Ο ηγετικός ρόλος και η προσήλωση των κοινοτήτων έχουν συμβάλει άμεσα στη βελτίωση των αποτελεσμάτων όσον αφορά την πρόσβαση στη θεραπεία του HIV, την πρόληψη, τη στήριξη και τις υπηρεσίες περίθαλψης παγκοσμίως. |
| --- | --- |

5.1.

Ιστορικά, ο ρόλος των κοινοτήτων των ατόμων που ζουν με τον HIV, των περιθωριοποιημένων και ευάλωτων ομάδων, των γυναικών και των νέων στην παροχή υπηρεσιών που αφορούν τον HIV, στην έρευνα και ανάπτυξη φαρμάκων, την υποστήριξη, την κοινωνική και πολιτική λογοδοσία, την κινητοποίηση πόρων και την προστασία των κοινωνικών και ανθρώπινων δικαιωμάτων έχει τεκμηριωθεί και αναγνωριστεί από το UNAIDS (2

| 5.2. | Οι κοινότητες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση του HIV, προωθώντας τη λογοδοσία και τον ακτιβισμό στον τομέα της πρόληψης, υλοποιώντας δράσεις και συνεισφέροντας καινοτομίες που έχουν κρίσιμη σημασία για τη σταθερή πρόοδο. Οι πλατφόρμες παροχής υπηρεσιών που διαχειρίζονται οι κοινότητες είναι συχνά αποτελεσματικότερες από τις επίσημες πλατφόρμες των υγειονομικών υπηρεσιών για την προσέγγιση περιθωριοποιημένων και υπο-εξυπηρετούμενων πληθυσμών, ειδικά σε πλαίσια όπου είναι διαδεδομένος ο στιγματισμός και η διάκριση. Οι οργανώσεις των κοινοτήτων είναι σε θέση να εντοπίζουν τα κενά στις υπηρεσίες, τους περιορισμούς που παρεμποδίζουν την παροχή και τη χρήση των υπηρεσιών, αλλά και τις ευκαιρίες να αναγνωριστούν οι υπηρεσίες ως μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου και να καταστούν περισσότερο ανθρωποκεντρικές, εύχρηστες και αποτελεσματικές. |
| --- | --- |

5.2.

Οι κοινότητες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση του HIV, προωθώντας τη λογοδοσία και τον ακτιβισμό στον τομέα της πρόληψης, υλοποιώντας δράσεις και συνεισφέροντας καινοτομίες που έχουν κρίσιμη σημασία για τη σταθερή πρόοδο. Οι πλατφόρμες παροχής υπηρεσιών που διαχειρίζονται οι κοινότητες είναι συχνά αποτελεσματικότερες από τις επίσημες πλατφόρμες των υγειονομικών υπηρεσιών για την προσέγγιση περιθωριοποιημένων και υπο-εξυπηρετούμενων πληθυσμών, ειδικά σε πλαίσια όπου είναι διαδεδομένος ο στιγματισμός και η διάκριση. Οι οργανώσεις των κοινοτήτων είναι σε θέση να εντοπίζουν τα κενά στις υπηρεσίες, τους περιορισμούς που παρεμποδίζουν την παροχή και τη χρήση των υπηρεσιών, αλλά και τις ευκαιρίες να αναγνωριστούν οι υπηρεσίες ως μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου και να καταστούν περισσότερο ανθρωποκεντρικές, εύχρηστες και αποτελεσματικές.

| 5.3. | Η κοινότητα (που νοείται ως η ομάδα των μη κυβερνητικών ενώσεων και οργανώσεων που ασχολούνται με την καταπολέμηση του AIDS και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ατόμων με HIV σε καθημερινή βάση) διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο δίνοντας φωνή στους πλέον ευάλωτους και απειλούμενους πληθυσμούς, και παρέχει αποτελεσματικές λύσεις για τον περιορισμό της επιδημίας HIV/AIDS. Αυτό το επιτυγχάνει σε τέτοιο βαθμό ώστε, το 2019, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (UNAIDS) αφιέρωσε σε αυτήν την παγκόσμια ημέρα κατά του AIDS (1η Δεκεμβρίου) με το σύνθημα «Οι κοινότητες κάνουν τη διαφορά». |
| --- | --- |

5.3.

Η κοινότητα (που νοείται ως η ομάδα των μη κυβερνητικών ενώσεων και οργανώσεων που ασχολούνται με την καταπολέμηση του AIDS και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ατόμων με HIV σε καθημερινή βάση) διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο δίνοντας φωνή στους πλέον ευάλωτους και απειλούμενους πληθυσμούς, και παρέχει αποτελεσματικές λύσεις για τον περιορισμό της επιδημίας HIV/AIDS. Αυτό το επιτυγχάνει σε τέτοιο βαθμό ώστε, το 2019, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (UNAIDS) αφιέρωσε σε αυτήν την παγκόσμια ημέρα κατά του AIDS (1η Δεκεμβρίου) με το σύνθημα «Οι κοινότητες κάνουν τη διαφορά».

| 5.4. | Θα πρέπει επίσης να ληφθεί μέριμνα για την εξασφάλιση συνεχούς παρακολούθησης και αξιολόγησης των επιπτώσεων των διαφόρων πολιτικών για την υγεία και των νομοθετικών πλαισίων που εγκρίνονται σε κάθε κράτος μέλος, μέσω της συμμετοχής ανεξάρτητων και αμερόληπτων φορέων, μεταξύ άλλων με σκοπό την παρουσίαση βέλτιστων πρακτικών που θα ανταλλάσσονται και θα προτείνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.4.

Θα πρέπει επίσης να ληφθεί μέριμνα για την εξασφάλιση συνεχούς παρακολούθησης και αξιολόγησης των επιπτώσεων των διαφόρων πολιτικών για την υγεία και των νομοθετικών πλαισίων που εγκρίνονται σε κάθε κράτος μέλος, μέσω της συμμετοχής ανεξάρτητων και αμερόληπτων φορέων, μεταξύ άλλων με σκοπό την παρουσίαση βέλτιστων πρακτικών που θα ανταλλάσσονται και θα προτείνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 5.5. | Ακόμη και στο πλαίσιο της ευαισθητοποίησης και του στόχου «ομαλοποίησης» της οροθετικότητας, συνιστάται ο σεβασμός της ιδιωτικής ζωής κάθε ατόμου τόσο κατά τις επαφές με τις υγειονομικές υπηρεσίες για την πρόσβαση σε υπηρεσίες όσο και σε τομείς που σχετίζονται με δραστηριότητες της καθημερινής ζωής (σχολείο, εργασία κ.λπ.). Ως εκ τούτου, σε όλα τα κράτη μέλη οι κανόνες πρέπει να αποσκοπούν στη διασφάλιση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, καθώς και της εγγενούς αξιοπρέπειας του οροθετικού ατόμου. |
| --- | --- |

5.5.

Ακόμη και στο πλαίσιο της ευαισθητοποίησης και του στόχου «ομαλοποίησης» της οροθετικότητας, συνιστάται ο σεβασμός της ιδιωτικής ζωής κάθε ατόμου τόσο κατά τις επαφές με τις υγειονομικές υπηρεσίες για την πρόσβαση σε υπηρεσίες όσο και σε τομείς που σχετίζονται με δραστηριότητες της καθημερινής ζωής (σχολείο, εργασία κ.λπ.). Ως εκ τούτου, σε όλα τα κράτη μέλη οι κανόνες πρέπει να αποσκοπούν στη διασφάλιση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, καθώς και της εγγενούς αξιοπρέπειας του οροθετικού ατόμου.

| 5.6. | Προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο στιγματισμός, η διάκριση και τα εσφαλμένα στερεότυπα, θα πρέπει να προωθηθούν οι δράσεις ευαισθητοποίησης, κατάρτισης και ενημέρωσης, ειδικά στις δομές εκπαίδευσης, με συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, όπως τοπικών ενώσεων και κοινοτήτων, οργανώσεων νεολαίας και σπουδαστών. |
| --- | --- |

5.6.

Προκειμένου να αντιμετωπιστεί ο στιγματισμός, η διάκριση και τα εσφαλμένα στερεότυπα, θα πρέπει να προωθηθούν οι δράσεις ευαισθητοποίησης, κατάρτισης και ενημέρωσης, ειδικά στις δομές εκπαίδευσης, με συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, όπως τοπικών ενώσεων και κοινοτήτων, οργανώσεων νεολαίας και σπουδαστών.

6.   Προφύλαξη πριν από την έκθεση (PrEP) για την πρόληψη της λοίμωξης από τον HIV

Προφύλαξη πριν από την έκθεση (PrEP) για την πρόληψη της λοίμωξης από τον HIV

| 6.1. | Η προφύλαξη πριν από την έκθεση (PrEP) είναι μια βιοϊατρική προσέγγιση της πρόληψης του HIV που περιλαμβάνει τη διά στόματος χορήγηση αντιρετροϊκών φαρμάκων σε άτομα που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να προσβληθούν από τον HIV. Η αποτελεσματικότητα της PrEP είναι επαρκώς τεκμηριωμένη, εφόσον λαμβάνεται σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες. Αποτελεί βασικό στοιχείο της «συνδυασμένης πρόληψης», η οποία είναι αναγκαία προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος βιώσιμης ανάπτυξης του τερματισμού της επιδημίας AIDS έως το 2030, και η χρήση της συνιστάται από τις εθνικές και διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές. Σύμφωνα με τη γνώμη του ECDC, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο ενσωμάτωσης της PrEP στα υπάρχοντα προγράμματα πρόληψης του HIV για τους κομβικούς πληθυσμούς και όσους διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο λοίμωξης από HIV. |
| --- | --- |

6.1.

Η προφύλαξη πριν από την έκθεση (PrEP) είναι μια βιοϊατρική προσέγγιση της πρόληψης του HIV που περιλαμβάνει τη διά στόματος χορήγηση αντιρετροϊκών φαρμάκων σε άτομα που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να προσβληθούν από τον HIV. Η αποτελεσματικότητα της PrEP είναι επαρκώς τεκμηριωμένη, εφόσον λαμβάνεται σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες. Αποτελεί βασικό στοιχείο της «συνδυασμένης πρόληψης», η οποία είναι αναγκαία προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος βιώσιμης ανάπτυξης του τερματισμού της επιδημίας AIDS έως το 2030, και η χρήση της συνιστάται από τις εθνικές και διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές. Σύμφωνα με τη γνώμη του ECDC, οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο ενσωμάτωσης της PrEP στα υπάρχοντα προγράμματα πρόληψης του HIV για τους κομβικούς πληθυσμούς και όσους διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο λοίμωξης από HIV.

| 6.2. | Αρκετές μελέτες έχουν επισημάνει την αργή υιοθέτηση της PrEP σε κλινικά πλαίσια και την ανεπαρκή παραμονή στην περίθαλψη. Η εξασφάλιση της διατήρησης της PrEP συνδέθηκε με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην επίπτωση του HIV, παρ’ όλα αυτά πολλοί χρήστες διακόπτουν την PrEP εντός του πρώτου έτους από την έναρξη λήψης, και διαπιστώθηκε ότι λιγότεροι από τους μισούς παρέμειναν στη θεραπεία. Οι λόγοι διακοπής της PrEP είναι ποικίλοι: αλλαγή σεξουαλικής συμπεριφοράς σε ορισμένες περιόδους της ζωής, παρενέργειες των φαρμάκων, αλλά και ελλιπής συνειδητοποίηση του κινδύνου, φόβοι για ανεπαρκή προστασία από την PrEP, διαταραχές της καθημερινής ρουτίνας και χρήση ουσιών, κόστος και έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης και οικονομικής στήριξης, και συχνότητα των επισκέψεων στον γιατρό. |
| --- | --- |

6.2.

Αρκετές μελέτες έχουν επισημάνει την αργή υιοθέτηση της PrEP σε κλινικά πλαίσια και την ανεπαρκή παραμονή στην περίθαλψη. Η εξασφάλιση της διατήρησης της PrEP συνδέθηκε με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην επίπτωση του HIV, παρ’ όλα αυτά πολλοί χρήστες διακόπτουν την PrEP εντός του πρώτου έτους από την έναρξη λήψης, και διαπιστώθηκε ότι λιγότεροι από τους μισούς παρέμειναν στη θεραπεία. Οι λόγοι διακοπής της PrEP είναι ποικίλοι: αλλαγή σεξουαλικής συμπεριφοράς σε ορισμένες περιόδους της ζωής, παρενέργειες των φαρμάκων, αλλά και ελλιπής συνειδητοποίηση του κινδύνου, φόβοι για ανεπαρκή προστασία από την PrEP, διαταραχές της καθημερινής ρουτίνας και χρήση ουσιών, κόστος και έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης και οικονομικής στήριξης, και συχνότητα των επισκέψεων στον γιατρό.

| 6.3. | Η διαθεσιμότητα της PrEP στην Ευρώπη είναι κατακερματισμένη, περίπλοκη και ασταθής. Η γεωγραφική ανάλυση της παροχής PrEP δείχνει σημαντικές αποκλίσεις στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία. Απαιτείται να εντοπιστούν και να εξαλειφθούν οι παράγοντες που παρεμποδίζουν τη λήψη PrEP, με σκοπό τη μεγαλύτερη πρόσβαση σε φάρμακα και τη διάδοση της εφαρμογής της σε μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού, ώστε να επιταχυνθεί η πρόοδος προς τον τερματισμό της επιδημίας AIDS έως το 2030. |
| --- | --- |

6.3.

Η διαθεσιμότητα της PrEP στην Ευρώπη είναι κατακερματισμένη, περίπλοκη και ασταθής. Η γεωγραφική ανάλυση της παροχής PrEP δείχνει σημαντικές αποκλίσεις στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία. Απαιτείται να εντοπιστούν και να εξαλειφθούν οι παράγοντες που παρεμποδίζουν τη λήψη PrEP, με σκοπό τη μεγαλύτερη πρόσβαση σε φάρμακα και τη διάδοση της εφαρμογής της σε μεγαλύτερα τμήματα του πληθυσμού, ώστε να επιταχυνθεί η πρόοδος προς τον τερματισμό της επιδημίας AIDS έως το 2030.

| 6.4. | Οι προληπτικές παρεμβάσεις, όπως η προφύλαξη πριν και μετά την έκθεση, και η θεραπεία ως πρόληψη (TasP), μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τον έλεγχο του HIV και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων. |
| --- | --- |

6.4.

Οι προληπτικές παρεμβάσεις, όπως η προφύλαξη πριν και μετά την έκθεση, και η θεραπεία ως πρόληψη (TasP), μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τον έλεγχο του HIV και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων.

7.   Κομβικοί πληθυσμοί

Κομβικοί πληθυσμοί

| 7.1. | Παρά τα εξαιρετικά αποτελέσματα όσον αφορά τη μείωση των λοιμώξεων από HIV σε διάφορα μέρη του κόσμου (με σημαντική μείωση των θανάτων από AIDS) τις τελευταίες δεκαετίες, το ολοκληρωμένο φάσμα των συνδυασμένων μέτρων πρόληψης του HIV απέχει πολύ από το να γίνει «καθολικά» διαθέσιμο. Και όπου δεν υπάρχει θεραπεία του AIDS, οι λοιμώξεις από HIV συνεχίζουν να εξαπλώνονται δυσανάλογα, και άνθρωποι συνεχίζουν να πεθαίνουν. |
| --- | --- |

7.1.

Παρά τα εξαιρετικά αποτελέσματα όσον αφορά τη μείωση των λοιμώξεων από HIV σε διάφορα μέρη του κόσμου (με σημαντική μείωση των θανάτων από AIDS) τις τελευταίες δεκαετίες, το ολοκληρωμένο φάσμα των συνδυασμένων μέτρων πρόληψης του HIV απέχει πολύ από το να γίνει «καθολικά» διαθέσιμο. Και όπου δεν υπάρχει θεραπεία του AIDS, οι λοιμώξεις από HIV συνεχίζουν να εξαπλώνονται δυσανάλογα, και άνθρωποι συνεχίζουν να πεθαίνουν.

| 7.2. | Ο HIV συνεχίζει να εξαπλώνεται σε πληθυσμούς που, για διάφορους λόγους, δεν έχουν πρόσβαση σε προληπτικά μέτρα ή που αφού προσβληθούν δεν έχουν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από την αντιρετροϊκή αγωγή που είναι σήμερα διαθέσιμη. Αυτοί οι πληθυσμοί, οι οποίοι είναι περισσότερο ευάλωτοι στον HIV, όπως τοξικομανείς, σεξεργάτες, ομοφυλόφιλοι άνδρες και άνδρες που έχουν σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες (MSM), κρατούμενοι, διεμφυλικά άτομα, μετανάστες, και οι αντίστοιχοι σύντροφοί τους, αναφέρονται ως «κομβικοί πληθυσμοί» και χαρακτηρίζονται από υψηλότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, χαμηλότερη πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες, ενώ διαδραματίζουν και καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση της επιδημίας. Ωστόσο, οι υπηρεσίες συνδυασμένης πρόληψης του HIV έχουν κατορθώσει να προσεγγίσουν μόνο λιγότερο από το ήμισυ των ατόμων σε αυτές τις ομάδες, γεγονός που αποδεικνύει ότι αυτοί οι πληθυσμοί παραμένουν περιθωριοποιημένοι και δεν έχουν επωφεληθεί επαρκώς από την πρόοδο που έχει σημειωθεί τελευταία στην καταπολέμηση του AIDS. |
| --- | --- |

7.2.

Ο HIV συνεχίζει να εξαπλώνεται σε πληθυσμούς που, για διάφορους λόγους, δεν έχουν πρόσβαση σε προληπτικά μέτρα ή που αφού προσβληθούν δεν έχουν τη δυνατότητα να επωφεληθούν από την αντιρετροϊκή αγωγή που είναι σήμερα διαθέσιμη. Αυτοί οι πληθυσμοί, οι οποίοι είναι περισσότερο ευάλωτοι στον HIV, όπως τοξικομανείς, σεξεργάτες, ομοφυλόφιλοι άνδρες και άνδρες που έχουν σεξουαλικές σχέσεις με άνδρες (MSM), κρατούμενοι, διεμφυλικά άτομα, μετανάστες, και οι αντίστοιχοι σύντροφοί τους, αναφέρονται ως «κομβικοί πληθυσμοί» και χαρακτηρίζονται από υψηλότερα ποσοστά νοσηρότητας και θνησιμότητας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, χαμηλότερη πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες, ενώ διαδραματίζουν και καθοριστικό ρόλο στην εξάπλωση της επιδημίας. Ωστόσο, οι υπηρεσίες συνδυασμένης πρόληψης του HIV έχουν κατορθώσει να προσεγγίσουν μόνο λιγότερο από το ήμισυ των ατόμων σε αυτές τις ομάδες, γεγονός που αποδεικνύει ότι αυτοί οι πληθυσμοί παραμένουν περιθωριοποιημένοι και δεν έχουν επωφεληθεί επαρκώς από την πρόοδο που έχει σημειωθεί τελευταία στην καταπολέμηση του AIDS.

| 7.3. | Η ευάλωτη κατάσταση αυτών των υποομάδων του πληθυσμού μπορεί να εξαρτάται τόσο από συγκεκριμένες πρακτικές τους όσο και από τη δυσκολία πρόσβασής τους σε υπηρεσίες HIV, λόγω φτώχειας και συνθηκών που οφείλονται στην περιθωριοποίηση και την απομόνωση οι οποίες επικρατούν σε διάφορα κοινωνικά πλαίσια για διάφορους λόγους, όπως πολιτισμικούς, θρησκευτικούς, ακόμα και νομικούς. |
| --- | --- |

7.3.

Η ευάλωτη κατάσταση αυτών των υποομάδων του πληθυσμού μπορεί να εξαρτάται τόσο από συγκεκριμένες πρακτικές τους όσο και από τη δυσκολία πρόσβασής τους σε υπηρεσίες HIV, λόγω φτώχειας και συνθηκών που οφείλονται στην περιθωριοποίηση και την απομόνωση οι οποίες επικρατούν σε διάφορα κοινωνικά πλαίσια για διάφορους λόγους, όπως πολιτισμικούς, θρησκευτικούς, ακόμα και νομικούς.

| 7.4. | Για να είναι ευκολότερη η πρόσβαση σε κάθε βασικό πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, θα πρέπει να διαδοθεί και να ενισχυθεί η χρήση των οδικών μονάδων, μεταξύ άλλων για την παροχή βασικών υπηρεσιών, όπως οι ταχείς διαγνωστικοί έλεγχοι. Οι κινητές υπηρεσίες θα μπορούν επίσης να λειτουργούν ως πρώτη επαφή για την αποτελεσματικότερη και πιο σταθερή φροντίδα του ατόμου σε καταλληλότερες εδαφικές τοποθεσίες για άτομα που ζουν σε απομακρυσμένες ή δυσπρόσιτες περιοχές. |
| --- | --- |

7.4.

Για να είναι ευκολότερη η πρόσβαση σε κάθε βασικό πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές, θα πρέπει να διαδοθεί και να ενισχυθεί η χρήση των οδικών μονάδων, μεταξύ άλλων για την παροχή βασικών υπηρεσιών, όπως οι ταχείς διαγνωστικοί έλεγχοι. Οι κινητές υπηρεσίες θα μπορούν επίσης να λειτουργούν ως πρώτη επαφή για την αποτελεσματικότερη και πιο σταθερή φροντίδα του ατόμου σε καταλληλότερες εδαφικές τοποθεσίες για άτομα που ζουν σε απομακρυσμένες ή δυσπρόσιτες περιοχές.

| 7.5. | Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γυναίκες βρίσκονται σε μειονεκτικότερη θέση από τους άνδρες, είναι σε δυσχερέστερη οικονομική κατάσταση, δεν έχουν πάντα τη δυνατότητα να διεκδικήσουν ασφαλείς σεξουαλικές επαφές, και πέφτουν συχνά θύματα βίας (3). Σε άλλες περιπτώσεις, η διακριτική μεταχείριση συνδέεται με συγκεκριμένες πρακτικές, καθώς και με την προκατάληψη και τη μισαλλοδοξία, ή και με τιμωρητικούς νόμους που ποινικοποιούν την ομοφυλοφιλία και παρεμποδίζουν την ελεύθερη πρόσβαση στις υπηρεσίες. Πολύ συχνά βλέπουμε επίσης επικάλυψη των διαφόρων παραγόντων που επιτείνουν την ευαλωτότητα. |
| --- | --- |

7.5.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι γυναίκες βρίσκονται σε μειονεκτικότερη θέση από τους άνδρες, είναι σε δυσχερέστερη οικονομική κατάσταση, δεν έχουν πάντα τη δυνατότητα να διεκδικήσουν ασφαλείς σεξουαλικές επαφές, και πέφτουν συχνά θύματα βίας (3

| 7.6. | Τα άτομα με HIV πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες πρόσβασης και επαγγελματικής εξέλιξης στον κόσμο της εργασίας. Θα πρέπει επίσης να μπορούν να επωφεληθούν από ειδικές ρυθμίσεις, όπως ευέλικτο ωράριο εργασίας ή παρατεταμένες άδειες για ιατρικές επισκέψεις με εγγυημένη εχεμύθεια. Σε ορισμένες χώρες, υπάρχουν περιορισμοί που εμποδίζουν την πρόσβαση των φορέων HIV σε ορισμένες θέσεις εργασίας, όπως στην αστυνομία, στις τελωνειακές υπηρεσίες και στις εγκαταστάσεις κράτησης (4). Τα οροθετικά άτομα εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες και υψηλότερα επιτόκια όταν υποβάλλουν αίτηση για ασφάλιση, ενυπόθηκα και λοιπά δάνεια, παρότι σε ορισμένα κράτη μέλη έχουν ληφθεί μέτρα που διευκολύνουν την πρόσβαση και περιορίζουν την αύξηση των ποσοστών για τα άτομα με σοβαρά προβλήματα υγείας. Η ΕΟΚΕ ζητεί να δημιουργηθούν συνθήκες που να αντικατοπτρίζουν τη βελτίωση της θεραπείας, της υγείας και του προσδόκιμου ζωής. Ως εκ τούτου, τα ανωνυμοποιημένα στατιστικά στοιχεία που διατίθενται μέσω του χώρου δεδομένων υγείας της ΕΕ θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση της πρόσβασης στις εν λόγω χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

7.6.

Τα άτομα με HIV πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες πρόσβασης και επαγγελματικής εξέλιξης στον κόσμο της εργασίας. Θα πρέπει επίσης να μπορούν να επωφεληθούν από ειδικές ρυθμίσεις, όπως ευέλικτο ωράριο εργασίας ή παρατεταμένες άδειες για ιατρικές επισκέψεις με εγγυημένη εχεμύθεια. Σε ορισμένες χώρες, υπάρχουν περιορισμοί που εμποδίζουν την πρόσβαση των φορέων HIV σε ορισμένες θέσεις εργασίας, όπως στην αστυνομία, στις τελωνειακές υπηρεσίες και στις εγκαταστάσεις κράτησης (4

| 7.7. | Η έκτακτη επιδημιολογική κατάσταση της νόσου COVID-19 είχε βαθύ αντίκτυπο στα υγειονομικά συστήματα παγκοσμίως, επιτείνοντας τις υπάρχουσες ανισότητες και δυσχεραίνοντας την επίτευξη των στόχων του ΠΟΥ, ειδικά στις χώρες με περιορισμένους πόρους. Ομοίως, οι διαταραχές στην εφαρμογή των μέτρων πρόληψης πιστεύεται ότι έχουν οδηγήσει σε αναπόφευκτη αύξηση των κρουσμάτων HIV, αρκετή ώστε να έχει ακυρώσει οποιαδήποτε πρόοδο επιτεύχθηκε τα προηγούμενα έτη. |
| --- | --- |

7.7.

Η έκτακτη επιδημιολογική κατάσταση της νόσου COVID-19 είχε βαθύ αντίκτυπο στα υγειονομικά συστήματα παγκοσμίως, επιτείνοντας τις υπάρχουσες ανισότητες και δυσχεραίνοντας την επίτευξη των στόχων του ΠΟΥ, ειδικά στις χώρες με περιορισμένους πόρους. Ομοίως, οι διαταραχές στην εφαρμογή των μέτρων πρόληψης πιστεύεται ότι έχουν οδηγήσει σε αναπόφευκτη αύξηση των κρουσμάτων HIV, αρκετή ώστε να έχει ακυρώσει οποιαδήποτε πρόοδο επιτεύχθηκε τα προηγούμενα έτη.

| 7.8. | Στην Ευρώπη, οι κομβικοί πληθυσμοί που πλήττονται περισσότερο από τον HIV είναι οι τοξικομανείς, οι MSM και οι μετανάστες. Ο επιπολασμός διαφέρει ανά γεωγραφική περιοχή, ανάλογα με τη χώρα. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η επιδημία του HIV, αυτές οι πληθυσμιακές ομάδες πρέπει να προσεγγιστούν με στοχευμένη ενημέρωση και θεσμικώς εφαρμοζόμενα προγράμματα πρόληψης, ούτως ώστε ειδικές υπηρεσίες να μπορούν να έρθουν σε επαφή μαζί τους προορατικά, πιθανώς μέσω μη κυβερνητικών ενώσεων κοινοτικού χαρακτήρα. |
| --- | --- |

7.8.

Στην Ευρώπη, οι κομβικοί πληθυσμοί που πλήττονται περισσότερο από τον HIV είναι οι τοξικομανείς, οι MSM και οι μετανάστες. Ο επιπολασμός διαφέρει ανά γεωγραφική περιοχή, ανάλογα με τη χώρα. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η επιδημία του HIV, αυτές οι πληθυσμιακές ομάδες πρέπει να προσεγγιστούν με στοχευμένη ενημέρωση και θεσμικώς εφαρμοζόμενα προγράμματα πρόληψης, ούτως ώστε ειδικές υπηρεσίες να μπορούν να έρθουν σε επαφή μαζί τους προορατικά, πιθανώς μέσω μη κυβερνητικών ενώσεων κοινοτικού χαρακτήρα.

| 7.9. | Η υγειονομική περίθαλψη αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ατόμου (5). Ως εκ τούτου, η πρόσβαση στην ιατρική περίθαλψη και σε ένα ελάχιστο κοινό πρότυπο ποιοτικών υπηρεσιών για την ευημερία των οροθετικών ατόμων πρέπει να είναι δωρεάν και εγγυημένη για όλα τα άτομα που ζουν με τον HIV χωρίς διακρίσεις και περιορισμούς, σύμφωνα με τις συστάσεις της Διεθνούς Ταξινόμησης των Νοσημάτων, όπως συμβαίνει με κάθε άλλη νόσο. Η τήρηση των αρχών της ισότητας και της αποτελεσματικότητας πρέπει να παρακολουθείται και να ελέγχεται προσεκτικά. |
| --- | --- |

7.9.

Η υγειονομική περίθαλψη αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ατόμου (5

8.   Τοξικομανείς

Τοξικομανείς

| 8.1. | Η εξάρτηση από τα ενδοφλέβια ναρκωτικά συνδεόταν πάντα με τη μετάδοση του HIV, λόγω της ανταλλαγής μολυσμένου υλικού που χρησιμοποιείται για χρήση ναρκωτικών. Ωστόσο, και η χρήση μη ενδοφλέβιων ναρκωτικών μπορεί επίσης να συνδεθεί με μη ασφαλείς σεξουαλικές πρακτικές, ενέχοντας συνεπώς δυνητικό κίνδυνο προσβολής και μετάδοσης του HIV, καθώς και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων. Ειδικότερα, η χρήση διεγερτικών ουσιών, όπως η κοκαΐνη, το κρακ και η μεθαμφεταμίνη, συνδέεται συχνά με σεξουαλικές πρακτικές υψηλού κινδύνου. Επομένως, η σεξουαλική μετάδοση του HIV μεταξύ τοξικομανών δεν θα πρέπει να υποτιμάται. |
| --- | --- |

8.1.

Η εξάρτηση από τα ενδοφλέβια ναρκωτικά συνδεόταν πάντα με τη μετάδοση του HIV, λόγω της ανταλλαγής μολυσμένου υλικού που χρησιμοποιείται για χρήση ναρκωτικών. Ωστόσο, και η χρήση μη ενδοφλέβιων ναρκωτικών μπορεί επίσης να συνδεθεί με μη ασφαλείς σεξουαλικές πρακτικές, ενέχοντας συνεπώς δυνητικό κίνδυνο προσβολής και μετάδοσης του HIV, καθώς και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων. Ειδικότερα, η χρήση διεγερτικών ουσιών, όπως η κοκαΐνη, το κρακ και η μεθαμφεταμίνη, συνδέεται συχνά με σεξουαλικές πρακτικές υψηλού κινδύνου. Επομένως, η σεξουαλική μετάδοση του HIV μεταξύ τοξικομανών δεν θα πρέπει να υποτιμάται.

| 8.2. | Πάνω από το 80 % των λοιμώξεων με HIV στην Ανατολική Ευρώπη το 2018 αφορούσε τοξικομανείς, κυρίως πολύ νεαρής ηλικίας και γυναίκες. Οι νεαρές γυναίκες πλήττονται περισσότερο από τους άνδρες, μεταξύ άλλων λόγω της πορνείας, η οποία συνδέεται στενά με τη χρήση ναρκωτικών. Τοπικές επιδημίες HIV έχουν καταγραφεί επίσης σε περιθωριοποιημένους πληθυσμούς χρηστών ενδοφλέβιων ναρκωτικών στη Δυτική Ευρώπη. |
| --- | --- |

8.2.

Πάνω από το 80 % των λοιμώξεων με HIV στην Ανατολική Ευρώπη το 2018 αφορούσε τοξικομανείς, κυρίως πολύ νεαρής ηλικίας και γυναίκες. Οι νεαρές γυναίκες πλήττονται περισσότερο από τους άνδρες, μεταξύ άλλων λόγω της πορνείας, η οποία συνδέεται στενά με τη χρήση ναρκωτικών. Τοπικές επιδημίες HIV έχουν καταγραφεί επίσης σε περιθωριοποιημένους πληθυσμούς χρηστών ενδοφλέβιων ναρκωτικών στη Δυτική Ευρώπη.

| 8.3. | Οι κρατούμενοι έχουν υψηλότερα ποσοστά χρήσης ναρκωτικών και περισσότερο επιβλαβή μοτίβα χρήσης από τον γενικό πληθυσμό, όπως η παρεντερική χρήση, γεγονός που καθιστά τους φυλακισμένους τοξικομανείς ιδιαίτερα ευάλωτους. |
| --- | --- |

8.3.

Οι κρατούμενοι έχουν υψηλότερα ποσοστά χρήσης ναρκωτικών και περισσότερο επιβλαβή μοτίβα χρήσης από τον γενικό πληθυσμό, όπως η παρεντερική χρήση, γεγονός που καθιστά τους φυλακισμένους τοξικομανείς ιδιαίτερα ευάλωτους.

| 8.4. | Οι τοξικομανείς έχουν χαμηλά ποσοστά πρόσβασης σε εξετάσεις, και είναι πιθανότερο να λάβουν καθυστερημένες διαγνώσεις. Ακόμα και στην Ιταλία, οι τοξικομανείς που εξετάζονται για HIV αποτελούν χαμηλό ποσοστό του συνόλου των χρηστών των τοπικών υπηρεσιών τοξικοεξάρτησης, οι οποίες συνήθως δεν παρέχουν εξέταση εάν δεν υπάρχουν συμπτώματα που σχετίζονται με τον HIV. |
| --- | --- |

8.4.

Οι τοξικομανείς έχουν χαμηλά ποσοστά πρόσβασης σε εξετάσεις, και είναι πιθανότερο να λάβουν καθυστερημένες διαγνώσεις. Ακόμα και στην Ιταλία, οι τοξικομανείς που εξετάζονται για HIV αποτελούν χαμηλό ποσοστό του συνόλου των χρηστών των τοπικών υπηρεσιών τοξικοεξάρτησης, οι οποίες συνήθως δεν παρέχουν εξέταση εάν δεν υπάρχουν συμπτώματα που σχετίζονται με τον HIV.

| 8.5. | Η πρόσβαση σε θεραπεία για τους χρήστες ναρκωτικών είναι αναμφίβολα πολύ χαμηλή, παρότι διαφέρει από χώρα σε χώρα. Συνολικά, εκτιμάται ότι μόλις το 8 % των τοξικομανών ακολουθούν αντιρετροϊκή αγωγή, και ότι από το σύνολο των ατόμων που λαμβάνουν αγωγή μόνο το 20 % είναι τοξικομανείς. Σε σύγκριση με τους φορείς HIV στον γενικό πληθυσμό, οι τοξικομανείς είναι επίσης λιγότερο πιθανό να επιτύχουν ιολογική καταστολή. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι χαμηλότερο ποσοστό τοξικομανών τηρούν τη θεραπεία και συχνά τη διακόπτουν εντελώς. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από AIDS στον πληθυσμό των οροθετικών τοξικομανών. |
| --- | --- |

8.5.

Η πρόσβαση σε θεραπεία για τους χρήστες ναρκωτικών είναι αναμφίβολα πολύ χαμηλή, παρότι διαφέρει από χώρα σε χώρα. Συνολικά, εκτιμάται ότι μόλις το 8 % των τοξικομανών ακολουθούν αντιρετροϊκή αγωγή, και ότι από το σύνολο των ατόμων που λαμβάνουν αγωγή μόνο το 20 % είναι τοξικομανείς. Σε σύγκριση με τους φορείς HIV στον γενικό πληθυσμό, οι τοξικομανείς είναι επίσης λιγότερο πιθανό να επιτύχουν ιολογική καταστολή. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι χαμηλότερο ποσοστό τοξικομανών τηρούν τη θεραπεία και συχνά τη διακόπτουν εντελώς. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από AIDS στον πληθυσμό των οροθετικών τοξικομανών.

| 8.6. | Τα προγράμματα που στοχεύουν στην αποτελεσματικότερη προσέγγιση των τοξικομανών είναι απαραίτητα αν φιλοδοξούμε να επιτύχουμε τον στόχο της εξασφάλισης καθολικής πρόσβασης σε θεραπεία του HIV, τόσο στην Ευρώπη όσο και εκτός αυτής. |
| --- | --- |

8.6.

Τα προγράμματα που στοχεύουν στην αποτελεσματικότερη προσέγγιση των τοξικομανών είναι απαραίτητα αν φιλοδοξούμε να επιτύχουμε τον στόχο της εξασφάλισης καθολικής πρόσβασης σε θεραπεία του HIV, τόσο στην Ευρώπη όσο και εκτός αυτής.

9.   Άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες (MSM)

Άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες (MSM)

| 9.1. | Γενικά, οι MSM (άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες) κινδυνεύουν 27 φορές περισσότερο να προσβληθούν από HIV σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό (6). Ορισμένοι βιολογικοί παράγοντες καθιστούν ευκολότερη την προσβολή από HIV. Οι περισσότεροι MSM προσβάλλονται από HIV μέσω πρωκτικού σεξ χωρίς προφύλαξη, το οποίο αποτελεί τον υψηλότερου κινδύνου τρόπο μετάδοσης του HIV σε σύγκριση με τις άλλες σεξουαλικές πρακτικές. Σε αυτήν την πληθυσμιακή ομάδα, ο μεγάλος αριθμός σεξουαλικών συντρόφων και η ευρεία χρήση ψυχαγωγικών ουσιών, συμπεριλαμβανομένων των ενδοφλέβιων ναρκωτικών, (η οποία συχνά περιλαμβάνει σεξουαλικές επαφές, το λεγόμενο «chemsex») μπορεί να συμβάλει επίσης στον υψηλό επιπολασμό του HIV στους MSM. |
| --- | --- |

9.1.

Γενικά, οι MSM (άνδρες που έχουν σεξουαλικές επαφές με άνδρες) κινδυνεύουν 27 φορές περισσότερο να προσβληθούν από HIV σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό (6

| 9.2. | Η αυξανόμενη διαθεσιμότητα των αντιρετροϊκών φαρμάκων, που έχει επιφέρει σημαντική μείωση της εξάπλωσης του HIV συνολικά, δεν έχει την ίδια επίδραση στους MSM. Αντιθέτως, έχει σημειωθεί αύξηση του επιπολασμού του HIV σε αυτόν τον πληθυσμό σε πολλές δυτικές χώρες τα τελευταία χρόνια (7) και έχει σημειωθεί επίσης σταδιακή αύξηση του ποσοστού των κρουσμάτων που αποδίδονται σε μετάδοση από MSM. |
| --- | --- |

9.2.

Η αυξανόμενη διαθεσιμότητα των αντιρετροϊκών φαρμάκων, που έχει επιφέρει σημαντική μείωση της εξάπλωσης του HIV συνολικά, δεν έχει την ίδια επίδραση στους MSM. Αντιθέτως, έχει σημειωθεί αύξηση του επιπολασμού του HIV σε αυτόν τον πληθυσμό σε πολλές δυτικές χώρες τα τελευταία χρόνια (7

| 9.3. | Τα προφυλακτικά βοηθούν να προληφθεί η μετάδοση του HIV και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων· ωστόσο, η χρήση προφυλακτικών δεν είναι τόσο διαδεδομένη λόγω πολιτισμικών και εκπαιδευτικών φραγμών, καθώς και εμποδίων στον εφοδιασμό, που αντικατοπτρίζουν διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια και υγειονομικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

9.3.

Τα προφυλακτικά βοηθούν να προληφθεί η μετάδοση του HIV και άλλων σεξουαλικώς μεταδιδόμενων λοιμώξεων· ωστόσο, η χρήση προφυλακτικών δεν είναι τόσο διαδεδομένη λόγω πολιτισμικών και εκπαιδευτικών φραγμών, καθώς και εμποδίων στον εφοδιασμό, που αντικατοπτρίζουν διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια και υγειονομικές υπηρεσίες.

| 9.4. | Υπάρχουν διάφοροι φραγμοί στην πρόσβαση σε εργαλεία πρόληψης σε πολλές χώρες και σε πολλές επιμέρους περιστάσεις λόγω στιγματισμού, ομοφοβίας και διάκρισης, που καθιστούν δύσκολη την πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες και κατάλληλη ενημέρωση. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου τιμωρητικοί νόμοι ποινικοποιούν όσους έχουν σεξουαλικές επαφές με άτομα του ίδιου φύλου, αναγκάζοντάς τους να κινούνται στην υπόγεια σκηνή και να κρύβουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό τους ή, ακόμα χειρότερα, την ταυτότητά τους. Ακόμα και στα μέρη όπου οι νόμοι δεν εισάγουν ανοιχτά διακρίσεις, ο στιγματισμός και ο φόβος αποθαρρύνουν τους ανθρώπους από το να επιδιώξουν πρόσβαση σε υπηρεσίες HIV, με αποτέλεσμα να αγνοούν τα εργαλεία που είναι διαθέσιμα για την πρόληψη της λοίμωξης από HIV. |
| --- | --- |

9.4.

Υπάρχουν διάφοροι φραγμοί στην πρόσβαση σε εργαλεία πρόληψης σε πολλές χώρες και σε πολλές επιμέρους περιστάσεις λόγω στιγματισμού, ομοφοβίας και διάκρισης, που καθιστούν δύσκολη την πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες και κατάλληλη ενημέρωση. Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου τιμωρητικοί νόμοι ποινικοποιούν όσους έχουν σεξουαλικές επαφές με άτομα του ίδιου φύλου, αναγκάζοντάς τους να κινούνται στην υπόγεια σκηνή και να κρύβουν τον σεξουαλικό προσανατολισμό τους ή, ακόμα χειρότερα, την ταυτότητά τους. Ακόμα και στα μέρη όπου οι νόμοι δεν εισάγουν ανοιχτά διακρίσεις, ο στιγματισμός και ο φόβος αποθαρρύνουν τους ανθρώπους από το να επιδιώξουν πρόσβαση σε υπηρεσίες HIV, με αποτέλεσμα να αγνοούν τα εργαλεία που είναι διαθέσιμα για την πρόληψη της λοίμωξης από HIV.

| 9.5. | Ο στιγματισμός έχει επίσης αντίκτυπο στην πρόσβαση σε εξετάσεις και διάγνωση. Πολλοί MSM αναφέρουν ότι φοβούνται την επίκριση των επαγγελματιών υγείας και αναβάλλουν την εξέταση, με αποτέλεσμα να γίνονται καθυστερημένες διαγνώσεις. Όταν ένα άτομο δεν γνωρίζει ότι έχει προσβληθεί από τον ιό, δεν έχει και πρόσβαση σε αντιρετροϊκά φάρμακα, και αυτό έχει επιπτώσεις στην υγεία του, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο μετάδοσης στους σεξουαλικούς συντρόφους. |
| --- | --- |

9.5.

Ο στιγματισμός έχει επίσης αντίκτυπο στην πρόσβαση σε εξετάσεις και διάγνωση. Πολλοί MSM αναφέρουν ότι φοβούνται την επίκριση των επαγγελματιών υγείας και αναβάλλουν την εξέταση, με αποτέλεσμα να γίνονται καθυστερημένες διαγνώσεις. Όταν ένα άτομο δεν γνωρίζει ότι έχει προσβληθεί από τον ιό, δεν έχει και πρόσβαση σε αντιρετροϊκά φάρμακα, και αυτό έχει επιπτώσεις στην υγεία του, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο μετάδοσης στους σεξουαλικούς συντρόφους.

| 9.6. | Πολλοί άνδρες αναφέρουν ότι θα προτιμούσαν να εξεταστούν εκτός των παραδοσιακών υγειονομικών εγκαταστάσεων. Τα προγράμματα εξετάσεων που υποστηρίζονται από την κοινότητα (μη κυβερνητικές ενώσεις) θα μπορούσαν να αποτελέσουν ιδανικό τρόπο, σε διάφορες περιστάσεις, να προωθηθεί η πρόληψη και η πρόσβαση σε εξέταση για τα άτομα που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, όπου τα ποσοστά λοίμωξης είναι υψηλότερα. |
| --- | --- |

9.6.

Πολλοί άνδρες αναφέρουν ότι θα προτιμούσαν να εξεταστούν εκτός των παραδοσιακών υγειονομικών εγκαταστάσεων. Τα προγράμματα εξετάσεων που υποστηρίζονται από την κοινότητα (μη κυβερνητικές ενώσεις) θα μπορούσαν να αποτελέσουν ιδανικό τρόπο, σε διάφορες περιστάσεις, να προωθηθεί η πρόληψη και η πρόσβαση σε εξέταση για τα άτομα που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο, όπου τα ποσοστά λοίμωξης είναι υψηλότερα.

| 9.7. | Για την επίτευξη του στόχου 90-90-90 στον πληθυσμό MSM είναι αναγκαία η συνεργασία μεταξύ κοινοτήτων και θεσμών. |
| --- | --- |

9.7.

Για την επίτευξη του στόχου 90-90-90 στον πληθυσμό MSM είναι αναγκαία η συνεργασία μεταξύ κοινοτήτων και θεσμών.

10.   Μετανάστες

Μετανάστες

| 10.1. | Εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 231 εκατομμύρια μετανάστες παγκοσμίως. Η μετανάστευση θέτει τα άτομα σε καταστάσεις ακραίας ευαλωτότητας σε λοίμωξη HIV λόγω κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών παραγόντων, και σε κάποιες χώρες αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για HIV. Οι μετανάστες αντιμετωπίζουν εμπόδια σε καθημερινή βάση που καθιστούν δύσκολη την πρόσβαση σε υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες. Ο κοινωνικός αποκλεισμός ειδικότερα καθιστά τους μετανάστες εξαιρετικά ευάλωτους στον HIV. |
| --- | --- |

10.1.

Εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 231 εκατομμύρια μετανάστες παγκοσμίως. Η μετανάστευση θέτει τα άτομα σε καταστάσεις ακραίας ευαλωτότητας σε λοίμωξη HIV λόγω κοινωνικοοικονομικών και πολιτικών παραγόντων, και σε κάποιες χώρες αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για HIV. Οι μετανάστες αντιμετωπίζουν εμπόδια σε καθημερινή βάση που καθιστούν δύσκολη την πρόσβαση σε υγειονομικές και κοινωνικές υπηρεσίες. Ο κοινωνικός αποκλεισμός ειδικότερα καθιστά τους μετανάστες εξαιρετικά ευάλωτους στον HIV.

| 10.2. | Πάνω από ένα τρίτο των νέων διαγνώσεων HIV στην ΕΕ αφορούν μετανάστες (8). Παρόλο που ο αριθμός αυτός μειώνεται, το ήμισυ των μεταναστών που διαγιγνώσκονται με HIV προέρχονται από χώρες με υψηλή ενδημία (υποσαχάρια Αφρική, για παράδειγμα), γεγονός που υποδηλώνει ότι έχουν προσβληθεί στην ήπειρο καταγωγής τους. Υπάρχουν ωστόσο ολοένα και περισσότερα στοιχεία ότι σημαντικό ποσοστό των λοιμώξεων συμβαίνουν μετά τη μετανάστευση, στη χώρα υποδοχής (9). Επιπλέον, η πιθανότητα λοίμωξης κατά τη διάρκεια προσωρινών επισκέψεων επιστροφής στη χώρα καταγωγής δεν πρέπει να υποτιμάται. |
| --- | --- |

10.2.

Πάνω από ένα τρίτο των νέων διαγνώσεων HIV στην ΕΕ αφορούν μετανάστες (8

9

| 10.3. | Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό των αλλοδαπών με HIV. Αν και το ποσοστό των γυναικών με νέες διαγνώσεις HIV στους πολίτες της ΕΕ είναι 16 %, αυτός ο αριθμός ανεβαίνει σε 40 % στους αλλοδαπούς—κυρίως Αφρικανές γυναίκες. |
| --- | --- |

10.3.

Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό των αλλοδαπών με HIV. Αν και το ποσοστό των γυναικών με νέες διαγνώσεις HIV στους πολίτες της ΕΕ είναι 16 %, αυτός ο αριθμός ανεβαίνει σε 40 % στους αλλοδαπούς—κυρίως Αφρικανές γυναίκες.

| 10.4. | Έκθεση που δημοσιεύτηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) το 2017 (εστιασμένη εξολοκλήρου στο ζήτημα των μεταναστών με HIV) έδειξε ότι οι αλλοδαποί στην Ευρώπη έχουν δυσκολία πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης και διαγνωστικού ελέγχου για τον HIV. Ο στιγματισμός και η διάκριση, ειδικά έναντι των ατόμων από χώρες με υψηλό επιπολασμό του ιού (συμπεριλαμβανομένου του στιγματισμού και της διάκρισης από επαγγελματίες υγείας) αναφέρονται ως οι κύριοι φραγμοί. Ως αποτέλεσμα, οι αλλοδαποί με HIV λαμβάνουν τις διαγνώσεις τους αργότερα από τους Ευρωπαίους πολίτες, όταν τα συμπτώματα της ανοσοανεπάρκειας είναι ήδη εμφανή. Αφού διαγνωστούν, οι αλλοδαποί, ειδικά όσοι δεν έχουν νόμιμη άδεια διαμονής, αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα στην πρόσβαση στη θεραπεία. Δεκαπέντε χώρες δεν τους παρέχουν την κατάλληλη αντιρετροϊκή θεραπεία, παραβαίνοντας τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν το 2004 στη σύμβαση του Δουβλίνου για την καταπολέμηση των διακρίσεων και των παραβιάσεων δικαιωμάτων των ασθενέστερων και περισσότερο ευάλωτων πληθυσμών, που είναι πάντα λιγότερο προστατευμένοι. |
| --- | --- |

10.4.

Έκθεση που δημοσιεύτηκε από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) το 2017 (εστιασμένη εξολοκλήρου στο ζήτημα των μεταναστών με HIV) έδειξε ότι οι αλλοδαποί στην Ευρώπη έχουν δυσκολία πρόσβασης σε υπηρεσίες πρόληψης και διαγνωστικού ελέγχου για τον HIV. Ο στιγματισμός και η διάκριση, ειδικά έναντι των ατόμων από χώρες με υψηλό επιπολασμό του ιού (συμπεριλαμβανομένου του στιγματισμού και της διάκρισης από επαγγελματίες υγείας) αναφέρονται ως οι κύριοι φραγμοί. Ως αποτέλεσμα, οι αλλοδαποί με HIV λαμβάνουν τις διαγνώσεις τους αργότερα από τους Ευρωπαίους πολίτες, όταν τα συμπτώματα της ανοσοανεπάρκειας είναι ήδη εμφανή. Αφού διαγνωστούν, οι αλλοδαποί, ειδικά όσοι δεν έχουν νόμιμη άδεια διαμονής, αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα στην πρόσβαση στη θεραπεία. Δεκαπέντε χώρες δεν τους παρέχουν την κατάλληλη αντιρετροϊκή θεραπεία, παραβαίνοντας τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν το 2004 στη σύμβαση του Δουβλίνου για την καταπολέμηση των διακρίσεων και των παραβιάσεων δικαιωμάτων των ασθενέστερων και περισσότερο ευάλωτων πληθυσμών, που είναι πάντα λιγότερο προστατευμένοι.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων, Operational considerations for the provision of the HIV continuum of care for refugees from Ukraine in the EU/EEA (Επιχειρησιακές παράμετροι της παροχής συνεχούς περίθαλψης του HIV στους πρόσφυγες από την Ουκρανία στην ΕΕ/ΕΟΧ), 5 Ιουλίου 2022, Στοκχόλμη: ECDC· 2022.

1

Operational considerations for the provision of the HIV continuum of care for refugees from Ukraine in the EU/EEA

(2)  Το 2016, οι παγκόσμιοι ηγέτες υπέγραψαν την πολιτική δήλωση των Ηνωμένων Εθνών για τον τερματισμό του AIDS, όπου αναγνωρίστηκε ο καίριος ρόλος των κοινοτήτων στην υποστήριξη, τη συμμετοχή στον συντονισμό της αντιμετώπισης του AIDS και την παροχή υπηρεσιών. Επιπλέον, αναγνώρισαν ότι η αντιμετώπιση του HIV στην κοινότητα πρέπει να αυξηθεί και δεσμεύθηκαν για παροχή τουλάχιστον του 30 % των υπηρεσιών στο πλαίσιο της κοινότητας έως το 2030.

2

(3)  Αν και η ΕΕ υπέγραψε τη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης το 2017, αυτή δεν έχει ακόμα επικυρωθεί από ορισμένα κράτη μέλη.

3

(4)  Οι κανονισμοί συχνά χρονολογούνται από τα πρώτα χρόνια της επιδημίας HIV, όταν γνωρίζαμε λιγότερα σχετικά με τη μετάδοση, και δεν υπήρχε θεραπεία.

4

(5)  Όπως εκφράζεται στο άρθρο 25 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στο άρθρο 35 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5

(6)  Αν και ο κίνδυνος προσβολής από HIV είναι υψηλότερος για τους MSM παγκοσμίως, τα ποσοστά λοίμωξης διαφέρουν ανά γεωγραφική περιοχή: οι MSM αντιπροσωπεύουν 50 % του συνόλου των νεοαναφερθέντων κρουσμάτων HIV στη Βόρεια Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη, 47 % όσων αναφέρονται στη Λατινική Αμερική, περίπου 20 % όσων αναφέρονται στην Ανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, και 12 % όσων αναφέρονται στην Αφρική.

6

(7)  Στη Δυτική Ευρώπη, ο αριθμός των φορέων HIV στον πληθυσμό MSM αυξήθηκε κατά σχεδόν 20 % μεταξύ 2010 και 2014. Μεταξύ των ανδρών στην Ιταλία, οι περισσότερες διαγνώσεις HIV γίνονται στον πληθυσμό MSM.

7

(8)  Το ποσοστό των μεταναστών μεταξύ των νέων κρουσμάτων HIV διαφέρει από χώρα σε χώρα, κυμαινόμενο από 70 % στο Λουξεμβούργο και τη Σουηδία, έως 5 % σε ορισμένες ανατολικές χώρες όπως η Πολωνία, η Λιθουανία και η Ρουμανία. Σε πάνω από 10 χώρες, αποτελούν περισσότερο από 50 %.

8

(9)  Οι εκτιμώμενες λοιμώξεις HIV μετά τη μετανάστευση κυμαίνονται από 2 % στους υποσαχάριους Αφρικανούς μετανάστες στην Ελβετία, έως 62 % στους μαύρους MSM από την Καραϊβική που μεταναστεύουν στο Ηνωμένο Βασίλειο.

9

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/42 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/42

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Εποπτεία των έκτακτων μέτρων και της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

(2023/C 293/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Andrés BARCELÓ DELGADO |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Andrés BARCELÓ DELGADO

Andrés BARCELÓ DELGADO

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ισπανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, 8.12.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 13.12.2022 |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 198/2/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ισπανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, 8.12.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

13.12.2022

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

198/2/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η διαδικασία ανάκαμψης από την πανδημία COVID-19 και η αδικαιολόγητη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, εκτοξεύοντας τις τιμές της ενέργειας σε πρωτοφανή επίπεδα και αναδεικνύοντας την υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο, πετρέλαιο και γαιάνθρακα. |
| --- | --- |

1.1.

Η διαδικασία ανάκαμψης από την πανδημία COVID-19 και η αδικαιολόγητη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία έχουν προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, εκτοξεύοντας τις τιμές της ενέργειας σε πρωτοφανή επίπεδα και αναδεικνύοντας την υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο, πετρέλαιο και γαιάνθρακα.

| 1.2. | Η κοινωνία της ΕΕ ανησυχεί ιδιαίτερα για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτών των διαταραχών, έτσι ώστε να καταστούν δυνατές η ουσιαστική και βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας και η κοινωνική συνοχή στην ΕΕ. Το ζητούμενο αυτό δεν αφορά μόνο την ενέργεια, αλλά και την ανθεκτικότητα της ΕΕ, την ανοικτή στρατηγική αυτονομία της, την κοινωνία και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

1.2.

Η κοινωνία της ΕΕ ανησυχεί ιδιαίτερα για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτών των διαταραχών, έτσι ώστε να καταστούν δυνατές η ουσιαστική και βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας και η κοινωνική συνοχή στην ΕΕ. Το ζητούμενο αυτό δεν αφορά μόνο την ενέργεια, αλλά και την ανθεκτικότητα της ΕΕ, την ανοικτή στρατηγική αυτονομία της, την κοινωνία και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

| 1.3. | Μόλις η ενεργειακή κρίση οδήγησε τις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδα άνευ προηγουμένου και προκάλεσε σοβαρή ανησυχία για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, η άμεση αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου ήταν να ενεργοποιηθούν διάφορες εργαλειοθήκες και μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη μείωση της εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και τον περιορισμό της αύξησης των τιμών της ενέργειας. |
| --- | --- |

1.3.

Μόλις η ενεργειακή κρίση οδήγησε τις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδα άνευ προηγουμένου και προκάλεσε σοβαρή ανησυχία για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, η άμεση αντίδραση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Συμβουλίου ήταν να ενεργοποιηθούν διάφορες εργαλειοθήκες και μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη μείωση της εξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα και τον περιορισμό της αύξησης των τιμών της ενέργειας.

| 1.4. | Τα έκτακτα μέτρα που έλαβε η ΕΕ αποδείχθηκαν μεν αποτελεσματικά όσον αφορά τη διαφοροποίηση των προμηθευτών ορυκτών καυσίμων της ΕΕ και τη σταδιακή εγκατάλειψη των ρωσικών καυσίμων, αλλά λιγότερο αποτελεσματικά ως προς τους λογαριασμούς ενέργειας, με συνέπεια τη μείωση της ζήτησης της ενέργειας, στην οποία συνέτεινε και η ήπια χειμερινή περίοδος. Συν τοις άλλοις, οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας επηρέασαν κυρίως τη ζήτηση σε βιομηχανική ενέργεια και τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, που είναι πιο ευάλωτα στις ασταθείς τιμές της αγοράς. |
| --- | --- |

1.4.

Τα έκτακτα μέτρα που έλαβε η ΕΕ αποδείχθηκαν μεν αποτελεσματικά όσον αφορά τη διαφοροποίηση των προμηθευτών ορυκτών καυσίμων της ΕΕ και τη σταδιακή εγκατάλειψη των ρωσικών καυσίμων, αλλά λιγότερο αποτελεσματικά ως προς τους λογαριασμούς ενέργειας, με συνέπεια τη μείωση της ζήτησης της ενέργειας, στην οποία συνέτεινε και η ήπια χειμερινή περίοδος. Συν τοις άλλοις, οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας επηρέασαν κυρίως τη ζήτηση σε βιομηχανική ενέργεια και τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος, που είναι πιο ευάλωτα στις ασταθείς τιμές της αγοράς.

| 1.5. | Για λόγους αποτελεσματικότητας, ενδείκνυται η λήψη ενιαίων μέτρων μεταξύ των κρατών μελών με μέλημα την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού, με εξαίρεση τις πτυχές που αφορούν βασικές εγκαταστάσεις ή υποδομές. Τα μέτρα που θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο διαφέρουν από χώρα σε χώρα, με συνέπεια να υπάρχει η δυνατότητα άσκησης διαφορετικών φορολογικών και ρυθμιστικών πολιτικών και πολιτικών επιδοτήσεων, ενώ οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα |
| --- | --- |

1.5.

Για λόγους αποτελεσματικότητας, ενδείκνυται η λήψη ενιαίων μέτρων μεταξύ των κρατών μελών με μέλημα την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού, με εξαίρεση τις πτυχές που αφορούν βασικές εγκαταστάσεις ή υποδομές. Τα μέτρα που θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο διαφέρουν από χώρα σε χώρα, με συνέπεια να υπάρχει η δυνατότητα άσκησης διαφορετικών φορολογικών και ρυθμιστικών πολιτικών και πολιτικών επιδοτήσεων, ενώ οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα

| 1.6. | Συνέπεια της αναποτελεσματικότητας των μέτρων για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας είναι η διάβρωση τόσο της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας όσο και του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, λόγω των επιπτώσεων στα ποσοστά πληθωρισμού. Αυτό εμποδίζει σοβαρά την ικανότητα εξασφάλισης της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, της απασχόλησης και της κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

1.6.

Συνέπεια της αναποτελεσματικότητας των μέτρων για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας είναι η διάβρωση τόσο της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας όσο και του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, λόγω των επιπτώσεων στα ποσοστά πληθωρισμού. Αυτό εμποδίζει σοβαρά την ικανότητα εξασφάλισης της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, της απασχόλησης και της κοινωνικής πρόνοιας.

| 1.7. | Η ενωσιακή πολιτική πρέπει να ενισχύσει το μακροπρόθεσμο όραμα της ΕΕ για την επίτευξη της διττής μετάβασης με σαφές μέλημα τη συμπερίληψη όλων, χωρίς να εξαντλείται στη λήψη προσωρινών μέτρων για την άμβλυνση της αύξησης των βραχυπρόθεσμων τιμών της ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) τονίζει τη σημασία της επιτάχυνσης της ευρείας εξάπλωσης των πηγών ενέργειας που δεν εκλύουν ανθρακούχες εκπομπές με την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, έτσι ώστε να καταστούν εφικτές η ταχεία απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα από τρίτες χώρες, η τήρηση των δεσμεύσεων της κλιματικής αλλαγής και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

1.7.

Η ενωσιακή πολιτική πρέπει να ενισχύσει το μακροπρόθεσμο όραμα της ΕΕ για την επίτευξη της διττής μετάβασης με σαφές μέλημα τη συμπερίληψη όλων, χωρίς να εξαντλείται στη λήψη προσωρινών μέτρων για την άμβλυνση της αύξησης των βραχυπρόθεσμων τιμών της ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) τονίζει τη σημασία της επιτάχυνσης της ευρείας εξάπλωσης των πηγών ενέργειας που δεν εκλύουν ανθρακούχες εκπομπές με την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, έτσι ώστε να καταστούν εφικτές η ταχεία απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα από τρίτες χώρες, η τήρηση των δεσμεύσεων της κλιματικής αλλαγής και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

| 1.8. | Η μετάβαση στην πλήρως απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές κατανάλωση ενέργειας πρέπει να συνοδεύεται από προσιτές και σταθερές τιμές ενέργειας που θα επιτρέπουν μαζικές επενδύσεις στην απαλλαγή των μεγάλων βιομηχανιών, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νοικοκυριών από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ως εκ τούτου, πρέπει να υπάρχουν σταθεροί και προβλέψιμοι μηχανισμοί τιμολόγησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίοι θα δίνουν έμφαση στο πραγματικό μακροπρόθεσμο κόστος παραγωγής και θα αποσυνδεθούν από τις τιμές των ορυκτών καυσίμων. Η στρατηγική αυτή συμβάλλει θετικά στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ενεργειακής αυτονομίας. |
| --- | --- |

1.8.

Η μετάβαση στην πλήρως απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές κατανάλωση ενέργειας πρέπει να συνοδεύεται από προσιτές και σταθερές τιμές ενέργειας που θα επιτρέπουν μαζικές επενδύσεις στην απαλλαγή των μεγάλων βιομηχανιών, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νοικοκυριών από τις ανθρακούχες εκπομπές. Ως εκ τούτου, πρέπει να υπάρχουν σταθεροί και προβλέψιμοι μηχανισμοί τιμολόγησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι οποίοι θα δίνουν έμφαση στο πραγματικό μακροπρόθεσμο κόστος παραγωγής και θα αποσυνδεθούν από τις τιμές των ορυκτών καυσίμων. Η στρατηγική αυτή συμβάλλει θετικά στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ενεργειακής αυτονομίας.

| 1.9. | Οι προσιτές τιμές θα επιτρέψουν όσο το δυνατόν περισσότερο την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με τον εξηλεκτρισμό και θα επιτρέψουν τη χρήση ανανεώσιμων αερίων σε κλάδους όπου είναι δύσκολος ο περιορισμός των εκπομπών. |
| --- | --- |

1.9.

Οι προσιτές τιμές θα επιτρέψουν όσο το δυνατόν περισσότερο την αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με τον εξηλεκτρισμό και θα επιτρέψουν τη χρήση ανανεώσιμων αερίων σε κλάδους όπου είναι δύσκολος ο περιορισμός των εκπομπών.

| 1.10. | Η πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες είναι απαραίτητη, έτσι ώστε οι βιομηχανίες να λειτουργούν σε σταθερό περιβάλλον, να πλησιάσουν στην επίτευξη του στόχου της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και να αποφευχθούν διαταραχές του εφοδιασμού, με τη συνακόλουθη προστασία της αλυσίδας εφοδιασμού. |
| --- | --- |

1.10.

Η πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες είναι απαραίτητη, έτσι ώστε οι βιομηχανίες να λειτουργούν σε σταθερό περιβάλλον, να πλησιάσουν στην επίτευξη του στόχου της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές και να αποφευχθούν διαταραχές του εφοδιασμού, με τη συνακόλουθη προστασία της αλυσίδας εφοδιασμού.

2.   Κύρια σημεία του αιτήματος της Προεδρίας

Κύρια σημεία του αιτήματος της Προεδρίας

| 2.1. | Η προσεχής ισπανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ζήτησε από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Εποπτεία των έκτακτων μέτρων και της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης». |
| --- | --- |

2.1.

Η προσεχής ισπανική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ζήτησε από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα «Εποπτεία των έκτακτων μέτρων και της ενεργειακής ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

| 2.2. | Το αίτημα υποβλήθηκε στον απόηχο της πανδημίας COVID-19 και των επιπτώσεων της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία, η οποία έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, αυξάνοντας τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, εκτοξεύοντας τις τιμές της ενέργειας σε πρωτοφανή επίπεδα και αναδεικνύοντας την υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και τον γαιάνθρακα. |
| --- | --- |

2.2.

Το αίτημα υποβλήθηκε στον απόηχο της πανδημίας COVID-19 και των επιπτώσεων της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία, η οποία έχει προκαλέσει σοβαρές διαταραχές στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα, αυξάνοντας τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια, εκτοξεύοντας τις τιμές της ενέργειας σε πρωτοφανή επίπεδα και αναδεικνύοντας την υπερβολική εξάρτηση της ΕΕ από το ρωσικό φυσικό αέριο, το πετρέλαιο και τον γαιάνθρακα.

| 2.3. | Το κόστος του εφοδιασμού της ΕΕ από το εξωτερικό, όσον αφορά π.χ. την ενέργεια, τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες, συμπεριλαμβανομένων των κρίσιμων πρώτων υλών, έχει αυξηθεί και η κοινωνία της ΕΕ ανησυχεί τώρα για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτού του προβλήματος, για να καταστεί δυνατή η βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.

Το κόστος του εφοδιασμού της ΕΕ από το εξωτερικό, όσον αφορά π.χ. την ενέργεια, τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες, συμπεριλαμβανομένων των κρίσιμων πρώτων υλών, έχει αυξηθεί και η κοινωνία της ΕΕ ανησυχεί τώρα για τον τρόπο αντιμετώπισης αυτού του προβλήματος, για να καταστεί δυνατή η βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας της ΕΕ.

| 2.4. | Το πεδίο εφαρμογής της ζητούμενης γνωμοδότησης αφορά τα μέτρα που εγκρίνονται για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, τη θωράκιση της ΕΕ, την εμπέδωση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, της κοινωνίας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. |
| --- | --- |

2.4.

Το πεδίο εφαρμογής της ζητούμενης γνωμοδότησης αφορά τα μέτρα που εγκρίνονται για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, τη θωράκιση της ΕΕ, την εμπέδωση της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, της κοινωνίας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

| 2.5. | Οι πρόσφατες εξελίξεις στις ΗΠΑ θα έχουν σχεδόν σίγουρα αντίκτυπο στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής βάσης τους, αλλά αυτό θα αποτελέσει θέμα χωριστής γνωμοδότησης. |
| --- | --- |

2.5.

Οι πρόσφατες εξελίξεις στις ΗΠΑ θα έχουν σχεδόν σίγουρα αντίκτυπο στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανικής βάσης τους, αλλά αυτό θα αποτελέσει θέμα χωριστής γνωμοδότησης.

| 2.6. | Η έννοια της στρατηγικής αυτονομίας είναι πλέον ευρύτερη από πριν, με τη βιομηχανία, την ενέργεια, την τεχνολογία και το εμπόριο να έχουν προστεθεί στα παραδοσιακά ζητήματα της ασφάλειας και της άμυνας. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της ΕΕ, το Next Generation EU, θα δώσει σίγουρα σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ στους διάφορους τομείς που έχουν προσδιοριστεί. |
| --- | --- |

2.6.

Η έννοια της στρατηγικής αυτονομίας είναι πλέον ευρύτερη από πριν, με τη βιομηχανία, την ενέργεια, την τεχνολογία και το εμπόριο να έχουν προστεθεί στα παραδοσιακά ζητήματα της ασφάλειας και της άμυνας. Το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της ΕΕ, το Next Generation EU, θα δώσει σίγουρα σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη της ανοικτής στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ στους διάφορους τομείς που έχουν προσδιοριστεί.

| 2.7. | Σε σύγκριση με τους κύριους εμπορικούς εταίρους της, η ΕΕ είναι υπέρμαχος του πραγματικού, αποτελεσματικού και βασιζόμενου σε κανόνες ελεύθερου και δίκαιου εμπορίου και τάσσεται αναφανδόν υπέρ της ανοικτής οικονομίας και κατά του προστατευτισμού. Ωστόσο, η ανάγκη της εξισορρόπησης μιας αυτόνομης βιομηχανικής πολιτικής με το άνοιγμα στο εμπόριο αποτελεί σοβαρό ζητούμενο στο τρέχον διεθνές πλαίσιο.
  Η ΕΕ πρέπει να προσελκύσει νέες επενδύσεις, έτσι ώστε να διευρύνει τη βιομηχανική της παραγωγή, να εξασφαλίσει τον εφοδιασμό της σε ενέργεια και κρίσιμες πρώτες ύλες και, ταυτόχρονα, να προκρίνει τη βιομηχανική μετάβαση σε μια κοινωνία απαλλαγμένη από τις ανθρακούχες εκπομπές, διατηρώντας την τεχνολογική υπεροχή της σε στρατηγικούς τομείς, διατηρώντας την ενιαία αγορά ως ακρογωνιαίο λίθο της —ως τον καλύτερο τρόπο διασφάλισης μιας πλουσιότερης κοινωνίας της ΕΕ—, καθώς και προστατεύοντας και προάγοντας τις θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

Σε σύγκριση με τους κύριους εμπορικούς εταίρους της, η ΕΕ είναι υπέρμαχος του πραγματικού, αποτελεσματικού και βασιζόμενου σε κανόνες ελεύθερου και δίκαιου εμπορίου και τάσσεται αναφανδόν υπέρ της ανοικτής οικονομίας και κατά του προστατευτισμού. Ωστόσο, η ανάγκη της εξισορρόπησης μιας αυτόνομης βιομηχανικής πολιτικής με το άνοιγμα στο εμπόριο αποτελεί σοβαρό ζητούμενο στο τρέχον διεθνές πλαίσιο.

Η ΕΕ πρέπει να προσελκύσει νέες επενδύσεις, έτσι ώστε να διευρύνει τη βιομηχανική της παραγωγή, να εξασφαλίσει τον εφοδιασμό της σε ενέργεια και κρίσιμες πρώτες ύλες και, ταυτόχρονα, να προκρίνει τη βιομηχανική μετάβαση σε μια κοινωνία απαλλαγμένη από τις ανθρακούχες εκπομπές, διατηρώντας την τεχνολογική υπεροχή της σε στρατηγικούς τομείς, διατηρώντας την ενιαία αγορά ως ακρογωνιαίο λίθο της —ως τον καλύτερο τρόπο διασφάλισης μιας πλουσιότερης κοινωνίας της ΕΕ—, καθώς και προστατεύοντας και προάγοντας τις θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας στην ΕΕ.

| 2.8. | Η αναγκαία διττή πράσινη και ψηφιακή βιομηχανική μετάβαση, καθώς και ο κοινωνικός μετασχηματισμός πρέπει να προστατεύουν το ευρωπαϊκό μοντέλο, με πρωταρχικό πάντα μέλημα τους εργαζομένους. Η προστασία των ήδη υφιστάμενων και η προώθηση νέων, υψηλής ποιότητας θέσεων εργασίας σημαίνει επανειδίκευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, με σαφές μέλημα τη συμπερίληψη όλων. |
| --- | --- |

2.8.

Η αναγκαία διττή πράσινη και ψηφιακή βιομηχανική μετάβαση, καθώς και ο κοινωνικός μετασχηματισμός πρέπει να προστατεύουν το ευρωπαϊκό μοντέλο, με πρωταρχικό πάντα μέλημα τους εργαζομένους. Η προστασία των ήδη υφιστάμενων και η προώθηση νέων, υψηλής ποιότητας θέσεων εργασίας σημαίνει επανειδίκευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού, με σαφές μέλημα τη συμπερίληψη όλων.

| 2.9. | Οι σημερινές βιομηχανικές συμμαχίες που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να προάγουν τις επενδύσεις και την καινοτομία με σκοπό την ευκολότερη διασφάλιση της διαθεσιμότητας πρώτων υλών, την τόνωση της ανακύκλωσης και την προώθηση της τεχνολογίας σε συγκεκριμένους τομείς. Ταυτόχρονα, πρέπει πάντα να λαμβάνεται μέριμνα έτσι ώστε στις αναγκαίες παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού να τηρούνται οι κανόνες και οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ και του ΟΟΣΑ. |
| --- | --- |

2.9.

Οι σημερινές βιομηχανικές συμμαχίες που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να προάγουν τις επενδύσεις και την καινοτομία με σκοπό την ευκολότερη διασφάλιση της διαθεσιμότητας πρώτων υλών, την τόνωση της ανακύκλωσης και την προώθηση της τεχνολογίας σε συγκεκριμένους τομείς. Ταυτόχρονα, πρέπει πάντα να λαμβάνεται μέριμνα έτσι ώστε στις αναγκαίες παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού να τηρούνται οι κανόνες και οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ και του ΟΟΣΑ.

| 2.10. | Συμπερασματικά, σε αυτή τη νέα διαγραφόμενη γεωπολιτική κατάσταση, τα τρία αυτά ζητήματα —κρίσιμες εξαρτήσεις, στρατηγική αυτονομία και διασφάλιση των αλυσίδων εφοδιασμού σε στρατηγικούς και ενεργειακούς πόρους— αποδεικνύονται στρατηγικής σημασίας ζητήματα που θα καθορίσουν τις σχέσεις μεταξύ κρατών και συνασπισμών. Πρέπει η Ευρώπη να γίνει πιο αυτόνομη όσον αφορά τον εφοδιασμό της με ενεργειακούς πόρους και πρώτες ύλες, με στόχο την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού στη βιομηχανία. |
| --- | --- |

2.10.

Συμπερασματικά, σε αυτή τη νέα διαγραφόμενη γεωπολιτική κατάσταση, τα τρία αυτά ζητήματα —κρίσιμες εξαρτήσεις, στρατηγική αυτονομία και διασφάλιση των αλυσίδων εφοδιασμού σε στρατηγικούς και ενεργειακούς πόρους— αποδεικνύονται στρατηγικής σημασίας ζητήματα που θα καθορίσουν τις σχέσεις μεταξύ κρατών και συνασπισμών. Πρέπει η Ευρώπη να γίνει πιο αυτόνομη όσον αφορά τον εφοδιασμό της με ενεργειακούς πόρους και πρώτες ύλες, με στόχο την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού στη βιομηχανία.

| 2.11. | Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ισπανική Προεδρία ζήτησε την εκπόνηση γνωμοδότησης με θέμα την ανθεκτικότητα, τη στρατηγική αυτονομία, την κοινωνία και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, με σκοπό την επανεγκατάσταση της παραγωγής στην ενιαία αγορά, τον καλύτερο συντονισμό και μια βιομηχανική πολιτική περισσότερο ενσωματωμένη στις στρατηγικές εξαρτήσεις πάνω σε νέα στέρεα θεμέλια για τη διττή μετάβαση. |
| --- | --- |

2.11.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ισπανική Προεδρία ζήτησε την εκπόνηση γνωμοδότησης με θέμα την ανθεκτικότητα, τη στρατηγική αυτονομία, την κοινωνία και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, με σκοπό την επανεγκατάσταση της παραγωγής στην ενιαία αγορά, τον καλύτερο συντονισμό και μια βιομηχανική πολιτική περισσότερο ενσωματωμένη στις στρατηγικές εξαρτήσεις πάνω σε νέα στέρεα θεμέλια για τη διττή μετάβαση.

| 2.12. | Ωστόσο, αυτή η επιδίωξη της ενίσχυσης της βιομηχανίας πρέπει να συμβαδίζει με τις προσπάθειες για την προάσπιση του ελεύθερου και δίκαιου διεθνούς εμπορίου και την τήρηση ενός ελάχιστου κοινωνικού επιπέδου. Είναι σημαντικό να διασφαλιστούν οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού της ΕΕ με τη βελτίωση της εργαλειοθήκης της ΕΕ για την αντιμετώπιση των στρεβλωτικών επιπτώσεων των ξένων επιδοτήσεων στην ενιαία αγορά. |
| --- | --- |

2.12.

Ωστόσο, αυτή η επιδίωξη της ενίσχυσης της βιομηχανίας πρέπει να συμβαδίζει με τις προσπάθειες για την προάσπιση του ελεύθερου και δίκαιου διεθνούς εμπορίου και την τήρηση ενός ελάχιστου κοινωνικού επιπέδου. Είναι σημαντικό να διασφαλιστούν οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού της ΕΕ με τη βελτίωση της εργαλειοθήκης της ΕΕ για την αντιμετώπιση των στρεβλωτικών επιπτώσεων των ξένων επιδοτήσεων στην ενιαία αγορά.

| 2.13. | Τέλος, πρέπει να παρακολουθούνται η ενεργειακή ανθεκτικότητα και το ισχύον ρυθμιστικό μοντέλο στον τομέα της ενέργειας, το οποίο δεν ανταποκρίνεται στα αιτήματα των καταναλωτών (νοικοκυριών και επιχειρήσεων) για εγγυημένη, μη ρυπογόνο και οικονομικά προσιτή ενέργεια. |
| --- | --- |

2.13.

Τέλος, πρέπει να παρακολουθούνται η ενεργειακή ανθεκτικότητα και το ισχύον ρυθμιστικό μοντέλο στον τομέα της ενέργειας, το οποίο δεν ανταποκρίνεται στα αιτήματα των καταναλωτών (νοικοκυριών και επιχειρήσεων) για εγγυημένη, μη ρυπογόνο και οικονομικά προσιτή ενέργεια.

3.   Ιστορικό

Ιστορικό

| 3.1. | Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση, η οποία χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά υψηλές τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και προξενεί σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, με επακόλουθες επιπτώσεις σε ολόκληρη την οικονομία λόγω της σημασίας της κατανάλωσης ενέργειας ως μείζονος παράγοντα στην παραγωγή των περισσότερων αγαθών και υπηρεσιών, επιπτώσεις που επιδεινώνονται περαιτέρω από την έλλειψη πρόσβασης σε πρώτες ύλες. Η ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας έχει επιδεινώσει τον αντίκτυπο της ανατίμησης της ενέργειας, θέτοντας σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, τα εισοδήματα και τον βιοπορισμό των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

3.1.

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση, η οποία χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά υψηλές τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και προξενεί σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, με επακόλουθες επιπτώσεις σε ολόκληρη την οικονομία λόγω της σημασίας της κατανάλωσης ενέργειας ως μείζονος παράγοντα στην παραγωγή των περισσότερων αγαθών και υπηρεσιών, επιπτώσεις που επιδεινώνονται περαιτέρω από την έλλειψη πρόσβασης σε πρώτες ύλες. Η ρωσική επίθεση κατά της Ουκρανίας έχει επιδεινώσει τον αντίκτυπο της ανατίμησης της ενέργειας, θέτοντας σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, τα εισοδήματα και τον βιοπορισμό των νοικοκυριών.

| 3.2. | Αυτό οδήγησε στην εφαρμογή διαφορετικών πολιτικών, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, με στόχο τον μετριασμό των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών των επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Επιπλέον, η ενεργειακή κρίση πυροδότησε δημόσια συζήτηση όχι μόνο σχετικά με την ενεργειακή εξάρτηση αλλά και ως προς τη στρατηγική αυτονομία. |
| --- | --- |

3.2.

Αυτό οδήγησε στην εφαρμογή διαφορετικών πολιτικών, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, με στόχο τον μετριασμό των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών των επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας. Επιπλέον, η ενεργειακή κρίση πυροδότησε δημόσια συζήτηση όχι μόνο σχετικά με την ενεργειακή εξάρτηση αλλά και ως προς τη στρατηγική αυτονομία.

| 3.3. | Η κοινή αντίληψη ότι η ευρωπαϊκή οικονομία πρέπει να επιταχύνει την πράσινη και δίκαιη μετάβασή της σε μια οικονομία και μια κοινωνία πλήρως απαλλαγμένες από τις ανθρακούχες εκπομπές, με σκοπό να μειωθεί η εξωτερική ενεργειακή μας εξάρτηση, αποτελεί έναν από τους πυλώνες των μέτρων που εγκρίθηκαν το 2022. Στα άμεσα οφέλη που προκύπτουν από την ευρεία διάδοση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας περιλαμβάνονται οι οικονομικά προσιτές και σταθερές τιμές ενέργειας και η ηγετική θέση στις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με επακόλουθα οφέλη από τη διατήρηση της δημιουργίας αξίας στην ΕΕ, που επιτρέπουν τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. |
| --- | --- |

3.3.

Η κοινή αντίληψη ότι η ευρωπαϊκή οικονομία πρέπει να επιταχύνει την πράσινη και δίκαιη μετάβασή της σε μια οικονομία και μια κοινωνία πλήρως απαλλαγμένες από τις ανθρακούχες εκπομπές, με σκοπό να μειωθεί η εξωτερική ενεργειακή μας εξάρτηση, αποτελεί έναν από τους πυλώνες των μέτρων που εγκρίθηκαν το 2022. Στα άμεσα οφέλη που προκύπτουν από την ευρεία διάδοση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας περιλαμβάνονται οι οικονομικά προσιτές και σταθερές τιμές ενέργειας και η ηγετική θέση στις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με επακόλουθα οφέλη από τη διατήρηση της δημιουργίας αξίας στην ΕΕ, που επιτρέπουν τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.

| 3.4. | Οι τιμές της ενέργειας άρχισαν να αυξάνονται σημαντικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2021, μόλις οι οικονομίες της ΕΕ άρχισαν να επανέρχονται στα προπανδημικά τους επίπεδα δραστηριότητας. Ωστόσο, η ΕΕ έχει επίσης επηρεαστεί ως συνέπεια της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, με ανεπιθύμητες επιπτώσεις σε κρίσιμες πτυχές, όπως η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Ο κίνδυνος αυτός είναι εμφανής στις αγορές ενέργειας ως αποτέλεσμα της απόφασης της Ρωσίας να αναστείλει τις παραδόσεις φυσικού αερίου σε διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4.

Οι τιμές της ενέργειας άρχισαν να αυξάνονται σημαντικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2021, μόλις οι οικονομίες της ΕΕ άρχισαν να επανέρχονται στα προπανδημικά τους επίπεδα δραστηριότητας. Ωστόσο, η ΕΕ έχει επίσης επηρεαστεί ως συνέπεια της επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, με ανεπιθύμητες επιπτώσεις σε κρίσιμες πτυχές, όπως η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. Ο κίνδυνος αυτός είναι εμφανής στις αγορές ενέργειας ως αποτέλεσμα της απόφασης της Ρωσίας να αναστείλει τις παραδόσεις φυσικού αερίου σε διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ.

| 3.5. | Η αντίδραση της ΕΕ ακολούθησε αμέσως στα τέλη Μαρτίου 2022, όταν συμφωνήθηκε η σταδιακή εξάλειψη της εξωτερικής εξάρτησης της ΕΕ από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Η πρωτοβουλία αυτή ολοκληρώθηκε με τη συμφωνία του Συμβουλίου του Μαΐου 2022 για απαγόρευση σχεδόν του 90 % του συνόλου των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου έως το τέλος του 2022. Το μέτρο αυτό συνοδευόταν από τα αιτήματα της διαφοροποίησης των προμηθευτών και των πηγών ενέργειας της ΕΕ, της επιτάχυνσης της διάδοσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα, καθώς και της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και των ενεργειακών υποδομών (βλ. σχέδιο REPower της ΕΕ). |
| --- | --- |

3.5.

Η αντίδραση της ΕΕ ακολούθησε αμέσως στα τέλη Μαρτίου 2022, όταν συμφωνήθηκε η σταδιακή εξάλειψη της εξωτερικής εξάρτησης της ΕΕ από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα. Η πρωτοβουλία αυτή ολοκληρώθηκε με τη συμφωνία του Συμβουλίου του Μαΐου 2022 για απαγόρευση σχεδόν του 90 % του συνόλου των εισαγωγών ρωσικού πετρελαίου έως το τέλος του 2022. Το μέτρο αυτό συνοδευόταν από τα αιτήματα της διαφοροποίησης των προμηθευτών και των πηγών ενέργειας της ΕΕ, της επιτάχυνσης της διάδοσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα, καθώς και της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και των ενεργειακών υποδομών (βλ. σχέδιο REPower της ΕΕ).

| 3.6. | Το πρώτο μέτρο ήταν η προώθηση της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σε περίπτωση έλλειψης φυσικού αερίου. Στην προσπάθεια να διευρυνθεί και να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός με φυσικό αέριο, προωθήθηκαν επίσης κοινές συμφωνίες αγοράς φυσικού αερίου με στόχο τον περιορισμό των επιπτώσεων της ανατίμησης του φυσικού αερίου τόσο στις αγορές φυσικού αερίου όσο και στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, με μια νέα τιμή αναφοράς φυσικού αερίου που αναλογεί καλύτερα στη μετάβαση από τη χρήση αγωγών φυσικού αερίου στους τερματικούς σταθμούς υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου. Το κοινώς αποδεκτό χρηματιστήριο αερίου (Title Transfer Facility) θεωρήθηκε ότι δεν είναι πλέον αποτελεσματικό. |
| --- | --- |

3.6.

Το πρώτο μέτρο ήταν η προώθηση της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σε περίπτωση έλλειψης φυσικού αερίου. Στην προσπάθεια να διευρυνθεί και να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός με φυσικό αέριο, προωθήθηκαν επίσης κοινές συμφωνίες αγοράς φυσικού αερίου με στόχο τον περιορισμό των επιπτώσεων της ανατίμησης του φυσικού αερίου τόσο στις αγορές φυσικού αερίου όσο και στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας, με μια νέα τιμή αναφοράς φυσικού αερίου που αναλογεί καλύτερα στη μετάβαση από τη χρήση αγωγών φυσικού αερίου στους τερματικούς σταθμούς υποδοχής υγροποιημένου φυσικού αερίου. Το κοινώς αποδεκτό χρηματιστήριο αερίου (Title Transfer Facility) θεωρήθηκε ότι δεν είναι πλέον αποτελεσματικό.

| 3.7. | Επιπλέον, ένας άμεσος μηχανισμός για τη μείωση της εξάρτησης από το εξωτερικό αέριο είναι η κίνηση προς τη μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου, με επιπτώσεις όχι μόνο στην κατανάλωση συμβατικού φυσικού αερίου αλλά και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από οριακές μονάδες συνδυασμένου κύκλου. Ως εκ τούτου, επιτεύχθηκε συμφωνία για μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου κατά 15 %. |
| --- | --- |

3.7.

Επιπλέον, ένας άμεσος μηχανισμός για τη μείωση της εξάρτησης από το εξωτερικό αέριο είναι η κίνηση προς τη μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου, με επιπτώσεις όχι μόνο στην κατανάλωση συμβατικού φυσικού αερίου αλλά και στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από οριακές μονάδες συνδυασμένου κύκλου. Ως εκ τούτου, επιτεύχθηκε συμφωνία για μείωση της ζήτησης φυσικού αερίου κατά 15 %.

| 3.8. | Τέλος, μια βασική κρίσιμη πτυχή για τη διασφάλιση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο ήταν η ανανέωση των αποθεμάτων των εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου για να διασφαλιστεί ο ενεργειακός εφοδιασμός κατά τη χειμερινή περίοδο. Εν τέλει, εγκρίθηκε απαίτηση ποσοστού πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης της τάξης του 80 % για τον χειμώνα του 2022-2023 και 90 % για τις μελλοντικές χειμερινές περιόδους. |
| --- | --- |

3.8.

Τέλος, μια βασική κρίσιμη πτυχή για τη διασφάλιση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο ήταν η ανανέωση των αποθεμάτων των εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου για να διασφαλιστεί ο ενεργειακός εφοδιασμός κατά τη χειμερινή περίοδο. Εν τέλει, εγκρίθηκε απαίτηση ποσοστού πλήρωσης των εγκαταστάσεων αποθήκευσης της τάξης του 80 % για τον χειμώνα του 2022-2023 και 90 % για τις μελλοντικές χειμερινές περιόδους.

| 3.9. | Παράλληλα με τα μέτρα που προβλέπονται για την εξασφάλιση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο, η ραγδαία ανατίμηση της ενέργειας κατέστησε επίσης αναγκαία την λήψη μέτρων για να αποφευχθεί η απώλεια της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Στις 6 Οκτωβρίου 2022, το Συμβούλιο ενέκρινε τρία μέτρα με στόχο την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας. Το πρώτο αφορούσε τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, με τον καθορισμό προαιρετικού στόχου μείωσης της ζήτησης κατά 10 % και υποχρεωτικού στόχου μείωσης της ζήτησης κατά 5 % για τις ώρες αιχμής έως το τέλος της χειμερινής περιόδου. Δεύτερον, καθορίστηκε ανώτατο όριο τιμών 180 ευρώ/MWh για τις υποοριακές τεχνολογίες, για να αποφευχθεί το φαινόμενο των απροσδόκητων κερδών ως αποτέλεσμα των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου, έτσι ώστε τυχόν πρόσθετα έσοδα πάνω από το ανώτατο όριο τιμών να πρέπει να αναδιανέμονται στους τελικούς χρήστες και να ελαφρύνουν τους λογαριασμούς ενέργειάς τους. Τρίτον, εγκρίθηκε ένας φόρος αλληλεγγύης για τον τομέα των ορυκτών καυσίμων, για τις εταιρείες με κέρδη που αυξήθηκαν πάνω από 20 % κατά μέσο όρο από το 2018. Όλα αυτά τα μέτρα σχετικά με τα τιμολόγια ενέργειας συμπληρώθηκαν τελικά με ένα μηχανισμό για τον περιορισμό των τιμών του φυσικού αερίου στο χρηματιστήριο αερίου σε 180 ευρώ/MWh, υπό ορισμένους όρους που εγκρίθηκαν στις 19 Δεκεμβρίου 2022, σε συνδυασμό με την επιβολή ανώτατου ορίου τιμής στο πετρέλαιο ρωσικής προέλευσης στα 60 δολάρια ΗΠΑ το βαρέλι. |
| --- | --- |

3.9.

Παράλληλα με τα μέτρα που προβλέπονται για την εξασφάλιση του εφοδιασμού με φυσικό αέριο, η ραγδαία ανατίμηση της ενέργειας κατέστησε επίσης αναγκαία την λήψη μέτρων για να αποφευχθεί η απώλεια της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών. Στις 6 Οκτωβρίου 2022, το Συμβούλιο ενέκρινε τρία μέτρα με στόχο την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών της ενέργειας. Το πρώτο αφορούσε τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, με τον καθορισμό προαιρετικού στόχου μείωσης της ζήτησης κατά 10 % και υποχρεωτικού στόχου μείωσης της ζήτησης κατά 5 % για τις ώρες αιχμής έως το τέλος της χειμερινής περιόδου. Δεύτερον, καθορίστηκε ανώτατο όριο τιμών 180 ευρώ/MWh για τις υποοριακές τεχνολογίες, για να αποφευχθεί το φαινόμενο των απροσδόκητων κερδών ως αποτέλεσμα των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου, έτσι ώστε τυχόν πρόσθετα έσοδα πάνω από το ανώτατο όριο τιμών να πρέπει να αναδιανέμονται στους τελικούς χρήστες και να ελαφρύνουν τους λογαριασμούς ενέργειάς τους. Τρίτον, εγκρίθηκε ένας φόρος αλληλεγγύης για τον τομέα των ορυκτών καυσίμων, για τις εταιρείες με κέρδη που αυξήθηκαν πάνω από 20 % κατά μέσο όρο από το 2018. Όλα αυτά τα μέτρα σχετικά με τα τιμολόγια ενέργειας συμπληρώθηκαν τελικά με ένα μηχανισμό για τον περιορισμό των τιμών του φυσικού αερίου στο χρηματιστήριο αερίου σε 180 ευρώ/MWh, υπό ορισμένους όρους που εγκρίθηκαν στις 19 Δεκεμβρίου 2022, σε συνδυασμό με την επιβολή ανώτατου ορίου τιμής στο πετρέλαιο ρωσικής προέλευσης στα 60 δολάρια ΗΠΑ το βαρέλι.

| 3.10. | Πρέπει να τονιστεί ότι κατά την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων, παρασχέθηκε στα κράτη μέλη ένα κάποιο περιθώριο δράσης. |
| --- | --- |

3.10.

Πρέπει να τονιστεί ότι κατά την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων, παρασχέθηκε στα κράτη μέλη ένα κάποιο περιθώριο δράσης.

| 3.11. | Η βασική ιδέα ότι τα πλέον αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση της εξωτερικής ενεργειακής εξάρτησης είναι εκείνα που σχετίζονται με τη διάδοση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προάγεται επίσης με προσπάθειες διευκόλυνσης της αδειοδότησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ως εκ τούτου, έχουν εγκριθεί προσωρινά ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης της εκμετάλλευσής τους. Επιπλέον, έχει ήδη ξεκινήσει ευρεία συζήτηση με θέμα τον τρέχοντα σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την ικανότητά της να παρέχει τα κατάλληλα κίνητρα για την προσέλκυση επενδύσεων, με τη διασφάλιση παράλληλα του ενεργειακού εφοδιασμού και της οικονομικής προσιτότητας των τιμών για τους τελικούς χρήστες. Τέλος, το πλαίσιο αυτό συμπληρώνεται από την πρόταση θέσπισης νομοθετικής πράξης για τη βιομηχανία μηδενικών καθαρών εκπομπών, με στόχο την ενίσχυση του οικοσυστήματος κατασκευής προϊόντων μη ρυπογόνου τεχνολογίας της Ευρώπης. |
| --- | --- |

3.11.

Η βασική ιδέα ότι τα πλέον αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση της εξωτερικής ενεργειακής εξάρτησης είναι εκείνα που σχετίζονται με τη διάδοση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προάγεται επίσης με προσπάθειες διευκόλυνσης της αδειοδότησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Ως εκ τούτου, έχουν εγκριθεί προσωρινά ταχύτερες διαδικασίες αδειοδότησης της εκμετάλλευσής τους. Επιπλέον, έχει ήδη ξεκινήσει ευρεία συζήτηση με θέμα τον τρέχοντα σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και την ικανότητά της να παρέχει τα κατάλληλα κίνητρα για την προσέλκυση επενδύσεων, με τη διασφάλιση παράλληλα του ενεργειακού εφοδιασμού και της οικονομικής προσιτότητας των τιμών για τους τελικούς χρήστες. Τέλος, το πλαίσιο αυτό συμπληρώνεται από την πρόταση θέσπισης νομοθετικής πράξης για τη βιομηχανία μηδενικών καθαρών εκπομπών, με στόχο την ενίσχυση του οικοσυστήματος κατασκευής προϊόντων μη ρυπογόνου τεχνολογίας της Ευρώπης.

4.   Ασφάλεια εφοδιασμού, ζήτηση ενέργειας και τιμές

Ασφάλεια εφοδιασμού, ζήτηση ενέργειας και τιμές

| 4.1. | Μόλις η ενεργειακή κρίση οδήγησε τις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδα άνευ προηγουμένου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που ορίζονται στο άρθρο 122 και στο άρθρο 194 της Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενεργοποιώντας διάφορες εργαλειοθήκες και μέτρα έκτακτης ανάγκης που ελάχιστα διόρθωσαν, πάντως, την αστάθεια των τιμών της ενέργειας στα κράτη μέλη. Στην πραγματικότητα, η έκθεση στην ακραία αστάθεια της αγοράς έχει απορροφηθεί πλήρως από τις τιμές ενέργειας των τελικών χρηστών, καθώς οι περισσότερες συμβάσεις της αγοράς καλύπτουν συνήθως περιόδους 1 έτους. |
| --- | --- |

4.1.

Μόλις η ενεργειακή κρίση οδήγησε τις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας σε επίπεδα άνευ προηγουμένου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που ορίζονται στο άρθρο 122 και στο άρθρο 194 της Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενεργοποιώντας διάφορες εργαλειοθήκες και μέτρα έκτακτης ανάγκης που ελάχιστα διόρθωσαν, πάντως, την αστάθεια των τιμών της ενέργειας στα κράτη μέλη. Στην πραγματικότητα, η έκθεση στην ακραία αστάθεια της αγοράς έχει απορροφηθεί πλήρως από τις τιμές ενέργειας των τελικών χρηστών, καθώς οι περισσότερες συμβάσεις της αγοράς καλύπτουν συνήθως περιόδους 1 έτους.

| 4.2. | Οι τιμές στην αγορά διοξειδίου του άνθρακα έχουν εκτοξευτεί από το 2020: η μέση τιμή το 2020 ήταν 24,84 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE έναντι 80,87 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE το 2022 και 89,23 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE τον Μάρτιο του 2023, με μέση μηνιαία ανώτατη τιμή τον Φεβρουάριο του 2022 τα 91,82 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE, τιμή που απέχει πολύ από το ιστορικά χαμηλότατο επίπεδο των μόλις 19,83 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE που σημειώθηκε τον Μάρτιο του 2020 κατά τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων λόγω της νόσου COVID-19. Πάντως, δεν έχουν ληφθεί μέτρα για τη διόρθωση αυτού του αντικτύπου στις τιμές ενέργειας των τελικών χρηστών. |
| --- | --- |

4.2.

Οι τιμές στην αγορά διοξειδίου του άνθρακα έχουν εκτοξευτεί από το 2020: η μέση τιμή το 2020 ήταν 24,84 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE έναντι 80,87 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE το 2022 και 89,23 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE τον Μάρτιο του 2023, με μέση μηνιαία ανώτατη τιμή τον Φεβρουάριο του 2022 τα 91,82 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE, τιμή που απέχει πολύ από το ιστορικά χαμηλότατο επίπεδο των μόλις 19,83 ευρώ/δικαιώματα εκπομπής της EE που σημειώθηκε τον Μάρτιο του 2020 κατά τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων λόγω της νόσου COVID-19. Πάντως, δεν έχουν ληφθεί μέτρα για τη διόρθωση αυτού του αντικτύπου στις τιμές ενέργειας των τελικών χρηστών.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία που επικεντρώνεται στη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού και ειδικότερα του εφοδιασμού με φυσικό αέριο. Ως εκ τούτου, κρίνονται θετικά τα μέτρα προτεραιότητας για την κατάλληλη αντιμετώπιση των κύριων προβληματισμών ως προς την προμήθεια σε φυσικό αέριο και την ικανότητα υποκατάστασης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από τον βραχυπρόθεσμο εφοδιασμό με υγροποιημένο φυσικό αέριο. |
| --- | --- |

4.3.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία που επικεντρώνεται στη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού και ειδικότερα του εφοδιασμού με φυσικό αέριο. Ως εκ τούτου, κρίνονται θετικά τα μέτρα προτεραιότητας για την κατάλληλη αντιμετώπιση των κύριων προβληματισμών ως προς την προμήθεια σε φυσικό αέριο και την ικανότητα υποκατάστασης των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου από τον βραχυπρόθεσμο εφοδιασμό με υγροποιημένο φυσικό αέριο.

| 4.4. | Τα μηνιαία στατιστικά στοιχεία από τον Μάιο του 2022 μέχρι σήμερα όσον αφορά τις πηγές φυσικού αερίου της ΕΕ δείχνουν σαφώς τη σημαντική αντικατάσταση (σε σχέση με τα επίπεδα του παρελθόντος) του εφοδιασμού με φυσικό αέριο από ρωσικούς αγωγούς, με αύξηση του εφοδιασμού με υγροποιημένο φυσικό αέριο, κυρίως από τις ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, οι ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι παράγοντες της αγοράς ευθυγραμμίζονται πλήρως με τα έκτακτα μέτρα της ΕΕ που αποσκοπούν στην πλήρη αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου από άλλες πηγές βραχυπρόθεσμα. |
| --- | --- |

4.4.

Τα μηνιαία στατιστικά στοιχεία από τον Μάιο του 2022 μέχρι σήμερα όσον αφορά τις πηγές φυσικού αερίου της ΕΕ δείχνουν σαφώς τη σημαντική αντικατάσταση (σε σχέση με τα επίπεδα του παρελθόντος) του εφοδιασμού με φυσικό αέριο από ρωσικούς αγωγούς, με αύξηση του εφοδιασμού με υγροποιημένο φυσικό αέριο, κυρίως από τις ΗΠΑ. Ως εκ τούτου, οι ενέργειες στις οποίες προβαίνουν οι παράγοντες της αγοράς ευθυγραμμίζονται πλήρως με τα έκτακτα μέτρα της ΕΕ που αποσκοπούν στην πλήρη αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου από άλλες πηγές βραχυπρόθεσμα.

| 4.5. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ παρατηρεί επίσης ότι η ζήτηση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας έχει μειωθεί σημαντικά από την έναρξη του πολέμου. Η αύξηση των τιμών της ενέργειας στην Ευρώπη και οι σοβαρές ανησυχίες ως προς την ασφάλεια του εφοδιασμού μάλλον εξηγούν αυτή τη μείωση, καθότι η μειωμένη ζήτηση συμπίπτει με τις κατακόρυφες ανατιμήσεις κατά το 3ο τρίμηνο. Συν τοις άλλοις, οι ήπιες καιρικές συνθήκες κατά τη χειμερινή περίοδο ευνόησαν αυτή τη μείωση της ζήτησης. |
| --- | --- |

4.5.

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ παρατηρεί επίσης ότι η ζήτηση φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας έχει μειωθεί σημαντικά από την έναρξη του πολέμου. Η αύξηση των τιμών της ενέργειας στην Ευρώπη και οι σοβαρές ανησυχίες ως προς την ασφάλεια του εφοδιασμού μάλλον εξηγούν αυτή τη μείωση, καθότι η μειωμένη ζήτηση συμπίπτει με τις κατακόρυφες ανατιμήσεις κατά το 3ο τρίμηνο. Συν τοις άλλοις, οι ήπιες καιρικές συνθήκες κατά τη χειμερινή περίοδο ευνόησαν αυτή τη μείωση της ζήτησης.

| 4.6. | Θα πρέπει να τονιστεί ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας είναι αναλογικά υψηλότερη στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ η ζήτηση συμβατικού φυσικού αερίου αφορά κυρίως τη βιομηχανία και τη θέρμανση. Αυτό σημαίνει ότι η μεγάλη ανατίμηση του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας επηρέασε κυρίως τη ζήτηση της ενέργειας στη βιομηχανία, η οποία είναι πιο ευάλωτη στις ασταθείς τιμές της αγοράς. Όσον αφορά δε τα νοικοκυριά, οι ευάλωτοι πελάτες έχουν επηρεαστεί μαζικά από την αύξηση και των δύο αυτών τιμών ενέργειας. |
| --- | --- |

4.6.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας είναι αναλογικά υψηλότερη στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ η ζήτηση συμβατικού φυσικού αερίου αφορά κυρίως τη βιομηχανία και τη θέρμανση. Αυτό σημαίνει ότι η μεγάλη ανατίμηση του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας επηρέασε κυρίως τη ζήτηση της ενέργειας στη βιομηχανία, η οποία είναι πιο ευάλωτη στις ασταθείς τιμές της αγοράς. Όσον αφορά δε τα νοικοκυριά, οι ευάλωτοι πελάτες έχουν επηρεαστεί μαζικά από την αύξηση και των δύο αυτών τιμών ενέργειας.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα έκτακτα μέτρα που έλαβε η ΕΕ έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά όσον αφορά τη διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου, αλλά λιγότερο αποτελεσματικά όσον αφορά την αντιμετώπιση των λογαριασμών ενέργειας, με επακόλουθες επιπτώσεις στη ζήτηση ενέργειας. |
| --- | --- |

4.7.

Η ΕΟΚΕ καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα έκτακτα μέτρα που έλαβε η ΕΕ έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά όσον αφορά τη διαφοροποίηση των πηγών φυσικού αερίου, αλλά λιγότερο αποτελεσματικά όσον αφορά την αντιμετώπιση των λογαριασμών ενέργειας, με επακόλουθες επιπτώσεις στη ζήτηση ενέργειας.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει πλήρως την τεράστια σημασία του ζητήματος της διασφάλισης του εφοδιασμού με φυσικό αέριο, το οποίο ανακύπτει μετά το πέρας της χειμερινής περιόδου 2022-2023. Η απαίτηση ποσοστού πλήρωσης 90 % για την αποθήκευση φυσικού αερίου για τις μελλοντικές χειμερινές περιόδους είναι απαραίτητη για την εξασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού. Επί του παρόντος, η ικανότητα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα για το 1ο τρίμηνο. Επιπλέον, η πρωτοβουλία για κοινές αγορές φυσικού αερίου μπορεί να συμβάλει στον μετριασμό αυτού του κινδύνου. Ωστόσο, η ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί πρωτίστως στην πλήρη απεξάρτηση από το φυσικό αέριο. |
| --- | --- |

4.8.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει πλήρως την τεράστια σημασία του ζητήματος της διασφάλισης του εφοδιασμού με φυσικό αέριο, το οποίο ανακύπτει μετά το πέρας της χειμερινής περιόδου 2022-2023. Η απαίτηση ποσοστού πλήρωσης 90 % για την αποθήκευση φυσικού αερίου για τις μελλοντικές χειμερινές περιόδους είναι απαραίτητη για την εξασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού. Επί του παρόντος, η ικανότητα αποθήκευσης φυσικού αερίου στην ΕΕ βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα για το 1ο τρίμηνο. Επιπλέον, η πρωτοβουλία για κοινές αγορές φυσικού αερίου μπορεί να συμβάλει στον μετριασμό αυτού του κινδύνου. Ωστόσο, η ΕΕ πρέπει να επικεντρωθεί πρωτίστως στην πλήρη απεξάρτηση από το φυσικό αέριο.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη τη λήψη ενιαίων μέτρων μεταξύ των κρατών μελών με μέλημα την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού, με εξαίρεση όσες πτυχές αφορούν βασικές εγκαταστάσεις ή υποδομές. Τα μέτρα που εγκρίθηκαν σε επίπεδο ΕΕ για την αντιμετώπιση των τιμολογίων της ενέργειας δεν ευθυγραμμίζονται με τα μέτρα που θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο, με συνέπεια να υπάρχει η δυνατότητα άσκησης διαφορετικών φορολογικών και ρυθμιστικών πολιτικών και πολιτικών επιδοτήσεων, ενώ οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. |
| --- | --- |

4.9.

Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμη τη λήψη ενιαίων μέτρων μεταξύ των κρατών μελών με μέλημα την εξασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού, με εξαίρεση όσες πτυχές αφορούν βασικές εγκαταστάσεις ή υποδομές. Τα μέτρα που εγκρίθηκαν σε επίπεδο ΕΕ για την αντιμετώπιση των τιμολογίων της ενέργειας δεν ευθυγραμμίζονται με τα μέτρα που θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο, με συνέπεια να υπάρχει η δυνατότητα άσκησης διαφορετικών φορολογικών και ρυθμιστικών πολιτικών και πολιτικών επιδοτήσεων, ενώ οι τιμές της ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

5.   Ανθεκτικότητα, ενεργειακή αυτονομία και ο ρόλος της βιομηχανίας

Ανθεκτικότητα, ενεργειακή αυτονομία και ο ρόλος της βιομηχανίας

| 5.1. | Οι τιμές της ενέργειας είναι ο κύριος λόγος της αύξησης του πληθωρισμού που παρατηρείται σε ολόκληρη την ΕΕ, και η οποία διαβρώνει τόσο τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα όσο και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, υπονομεύοντας έτσι σοβαρά την ικανότητα εξασφάλισης της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, της απασχόλησης και της κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

5.1.

Οι τιμές της ενέργειας είναι ο κύριος λόγος της αύξησης του πληθωρισμού που παρατηρείται σε ολόκληρη την ΕΕ, και η οποία διαβρώνει τόσο τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα όσο και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, υπονομεύοντας έτσι σοβαρά την ικανότητα εξασφάλισης της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, της απασχόλησης και της κοινωνικής πρόνοιας.

| 5.2. | Η ταχεία αντίδραση, η οποία περιλαμβάνει την εφαρμογή έκτακτων μέτρων, έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε επίπεδο ΕΕ για τον μετριασμό των αυξήσεων των τιμών της ενέργειας σε ολόκληρη την οικονομία στο σύνολό της. Εναλλακτικά, ένα καλό παράδειγμα εθνικών πρωτοβουλιών είναι η εξαίρεση των χωρών της Ιβηρικής Χερσονήσου, η οποία επέτρεψε μείωση των τιμών χονδρικής κατά 18 % το 2022. Ως εκ τούτου, η Ισπανία έχει επί του παρόντος ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά πληθωρισμού. Ωστόσο, έχει αποδειχθεί σαφώς ότι οι τιμές της ενέργειας ευθύνονται για την αύξηση του πληθωρισμού και ότι τα προσωρινά μέτρα δεν ήταν επαρκή για τη μείωση αυτής της τάσης. |
| --- | --- |

5.2.

Η ταχεία αντίδραση, η οποία περιλαμβάνει την εφαρμογή έκτακτων μέτρων, έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε επίπεδο ΕΕ για τον μετριασμό των αυξήσεων των τιμών της ενέργειας σε ολόκληρη την οικονομία στο σύνολό της. Εναλλακτικά, ένα καλό παράδειγμα εθνικών πρωτοβουλιών είναι η εξαίρεση των χωρών της Ιβηρικής Χερσονήσου, η οποία επέτρεψε μείωση των τιμών χονδρικής κατά 18 % το 2022. Ως εκ τούτου, η Ισπανία έχει επί του παρόντος ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά πληθωρισμού. Ωστόσο, έχει αποδειχθεί σαφώς ότι οι τιμές της ενέργειας ευθύνονται για την αύξηση του πληθωρισμού και ότι τα προσωρινά μέτρα δεν ήταν επαρκή για τη μείωση αυτής της τάσης.

| 5.3. | Εν προκειμένω, η έγκριση προσωρινών μέτρων αφιερώθηκε πλήρως στην άμβλυνση της αύξησης των τιμών της ενέργειας βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, η πολιτική της ΕΕ προϋποθέτει μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για να προλειανθεί επαρκώς το έδαφος ενόψει της διττής μετάβασης. |
| --- | --- |

5.3.

Εν προκειμένω, η έγκριση προσωρινών μέτρων αφιερώθηκε πλήρως στην άμβλυνση της αύξησης των τιμών της ενέργειας βραχυπρόθεσμα. Ωστόσο, η πολιτική της ΕΕ προϋποθέτει μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για να προλειανθεί επαρκώς το έδαφος ενόψει της διττής μετάβασης.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της επιτάχυνσης της διάδοσης απαλλαγμένων από ανθρακούχες εκπομπές πηγών ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα ως ένα επείγον ζήτημα που πρέπει να διευθετηθεί με τη διευκόλυνση των διαδικασιών αδειοδότησης. Στην πράξη, αυτό πρέπει να οδηγήσει στην ταχεία απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα από τρίτες χώρες, στην τήρηση των δεσμεύσεων της κλιματικής αλλαγής και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

5.4.

Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της επιτάχυνσης της διάδοσης απαλλαγμένων από ανθρακούχες εκπομπές πηγών ενέργειας σε μεγάλη κλίμακα ως ένα επείγον ζήτημα που πρέπει να διευθετηθεί με τη διευκόλυνση των διαδικασιών αδειοδότησης. Στην πράξη, αυτό πρέπει να οδηγήσει στην ταχεία απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα από τρίτες χώρες, στην τήρηση των δεσμεύσεων της κλιματικής αλλαγής και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η μετάβαση σε πλήρως απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές κατανάλωση ενέργειας θα πρέπει να συνοδεύεται από προσιτές τιμές ενέργειας που θα επιτρέπουν μαζικές επενδύσεις στην απαλλαγή των μεγάλων βιομηχανιών, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νοικοκυριών από τις ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

5.5.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η μετάβαση σε πλήρως απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές κατανάλωση ενέργειας θα πρέπει να συνοδεύεται από προσιτές τιμές ενέργειας που θα επιτρέπουν μαζικές επενδύσεις στην απαλλαγή των μεγάλων βιομηχανιών, των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των νοικοκυριών από τις ανθρακούχες εκπομπές.

| 5.6. | Η οικονομική προσιτότητα των τιμών θα είναι εφικτή μόνο με την προώθηση επενδύσεων μεγάλης κλίμακας σε ώριμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ευελιξία μέσω ενός ανταγωνιστικού πλαισίου. Η στρατηγική αυτή συμβάλλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ενεργειακής αυτονομίας. |
| --- | --- |

5.6.

Η οικονομική προσιτότητα των τιμών θα είναι εφικτή μόνο με την προώθηση επενδύσεων μεγάλης κλίμακας σε ώριμες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ευελιξία μέσω ενός ανταγωνιστικού πλαισίου. Η στρατηγική αυτή συμβάλλει στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της ενεργειακής αυτονομίας.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για να αξιοποιηθεί πλήρως η στρατηγική αυτή, στους μηχανισμούς τιμολόγησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να δίνεται έμφαση στο πραγματικό μακροπρόθεσμο κόστος παραγωγής. Ως εκ τούτου, η αποσύνδεση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας από τις τιμές των ορυκτών καυσίμων αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την οικονομική προσιτότητα. Επιπλέον, η εξάλειψη των φραγμών στις μακροπρόθεσμες συμβάσεις αποτελεί βασικό παράγοντα σταθερότητας και προβλεψιμότητας. |
| --- | --- |

5.7.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για να αξιοποιηθεί πλήρως η στρατηγική αυτή, στους μηχανισμούς τιμολόγησης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να δίνεται έμφαση στο πραγματικό μακροπρόθεσμο κόστος παραγωγής. Ως εκ τούτου, η αποσύνδεση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας από τις τιμές των ορυκτών καυσίμων αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την οικονομική προσιτότητα. Επιπλέον, η εξάλειψη των φραγμών στις μακροπρόθεσμες συμβάσεις αποτελεί βασικό παράγοντα σταθερότητας και προβλεψιμότητας.

| 5.8. | Σύμφωνα με αυτό το νέο πρότυπο, τα νοικοκυριά και οι βιομηχανίες θα είναι σε καλύτερη θέση να επωμιστούν τις δαπάνες που συνδέονται με την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής μετάβασης. Η διαδικασία αυτή συνίσταται βασικά στην αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με τον εξηλεκτρισμό όσο το δυνατόν περισσότερο και στη χρήση ανανεώσιμων αερίων σε κλάδους όπου είναι δύσκολος ο περιορισμός των εκπομπών. |
| --- | --- |

5.8.

Σύμφωνα με αυτό το νέο πρότυπο, τα νοικοκυριά και οι βιομηχανίες θα είναι σε καλύτερη θέση να επωμιστούν τις δαπάνες που συνδέονται με την επίτευξη των στόχων της ενεργειακής μετάβασης. Η διαδικασία αυτή συνίσταται βασικά στην αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων με τον εξηλεκτρισμό όσο το δυνατόν περισσότερο και στη χρήση ανανεώσιμων αερίων σε κλάδους όπου είναι δύσκολος ο περιορισμός των εκπομπών.

| 5.9. | Πρέπει να τονιστεί ότι οι νέες χρήσεις της ηλεκτρικής ενέργειας και των ανανεώσιμων αερίων απαιτούν την πρόσβαση κρίσιμες πρώτες ύλες σε πολλές κρίσιμες διεργασίες, όχι μόνο στον τομέα της παραγωγής και της κατανάλωσης ενέργειας, αλλά και σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Ως εκ τούτου, η διασφάλιση της λειτουργίας των βιομηχανιών σε ένα καλό περιβάλλον για την αποφυγή διαταραχών του εφοδιασμού πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής της ΕΕ. |
| --- | --- |

5.9.

Πρέπει να τονιστεί ότι οι νέες χρήσεις της ηλεκτρικής ενέργειας και των ανανεώσιμων αερίων απαιτούν την πρόσβαση κρίσιμες πρώτες ύλες σε πολλές κρίσιμες διεργασίες, όχι μόνο στον τομέα της παραγωγής και της κατανάλωσης ενέργειας, αλλά και σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Ως εκ τούτου, η διασφάλιση της λειτουργίας των βιομηχανιών σε ένα καλό περιβάλλον για την αποφυγή διαταραχών του εφοδιασμού πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής της ΕΕ.

| 5.10. | Η βιομηχανία επιτελεί ουσιώδη λειτουργία με δύο ζωτικής σημασίας τρόπους: πρώτον, πρέπει να διασφαλίζει τη χρήση κρίσιμων πρώτων υλών σε βασικά προϊόντα για να προμηθεύεται στοιχεία ενεργητικού για την παραγωγή ενέργειας και άλλων βασικών αγαθών για την οικονομία· δεύτερον, ως ένας από τους κύριους υπευθύνους εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, πρέπει να χρησιμοποιεί μια ενέργεια απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές στις εσωτερικές διεργασίες της. Ως προς τούτο, πρέπει πάντα να δίνεται προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση. |
| --- | --- |

5.10.

Η βιομηχανία επιτελεί ουσιώδη λειτουργία με δύο ζωτικής σημασίας τρόπους: πρώτον, πρέπει να διασφαλίζει τη χρήση κρίσιμων πρώτων υλών σε βασικά προϊόντα για να προμηθεύεται στοιχεία ενεργητικού για την παραγωγή ενέργειας και άλλων βασικών αγαθών για την οικονομία· δεύτερον, ως ένας από τους κύριους υπευθύνους εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, πρέπει να χρησιμοποιεί μια ενέργεια απαλλαγμένη από ανθρακούχες εκπομπές στις εσωτερικές διεργασίες της. Ως προς τούτο, πρέπει πάντα να δίνεται προτεραιότητα στην ενεργειακή απόδοση.

| 5.11. | Τέλος, ο μετασχηματισμός της βιομηχανίας πρέπει να πληροί δύο πρόσθετες προϋποθέσεις για να επιτευχθεί η πράσινη, η ψηφιακή και η δίκαιη μετάβαση, οι οποίες δεν μπορούν να αναβληθούν. Η μία κρίσιμη πτυχή είναι η προστασία της αλυσίδας εφοδιασμού, όπως έχει ήδη επισημανθεί, ενώ η άλλη είναι η μέριμνα ώστε το εργατικό δυναμικό να διαθέτει επαρκή προσόντα για να μπορεί να προσαρμόζεται στις τρέχουσες αλλαγές, με έμφαση στα προγράμματα επιμόρφωσης και απόκτησης προσόντων, καθώς και στην εγγυημένη παροχή θέσεων εργασίας και ευκαιριών επανειδίκευσης και επιμόρφωσης. |
| --- | --- |

5.11.

Τέλος, ο μετασχηματισμός της βιομηχανίας πρέπει να πληροί δύο πρόσθετες προϋποθέσεις για να επιτευχθεί η πράσινη, η ψηφιακή και η δίκαιη μετάβαση, οι οποίες δεν μπορούν να αναβληθούν. Η μία κρίσιμη πτυχή είναι η προστασία της αλυσίδας εφοδιασμού, όπως έχει ήδη επισημανθεί, ενώ η άλλη είναι η μέριμνα ώστε το εργατικό δυναμικό να διαθέτει επαρκή προσόντα για να μπορεί να προσαρμόζεται στις τρέχουσες αλλαγές, με έμφαση στα προγράμματα επιμόρφωσης και απόκτησης προσόντων, καθώς και στην εγγυημένη παροχή θέσεων εργασίας και ευκαιριών επανειδίκευσης και επιμόρφωσης.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/48 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/48

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η ίση μεταχείριση των νέων στην αγορά εργασίας»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2023/C 293/08)

| Εισηγητής: | ο κ. Michael MCLOUGHLIN |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Michael MCLOUGHLIN

Michael MCLOUGHLIN

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας
  Νομική βάση | 20.1.2022
  Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| --- | --- |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 15.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 217/0/6 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

Νομική βάση

20.1.2022

Άρθρο 52 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

15.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

217/0/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η πρόσφατη οδηγία σχετικά με την επάρκεια των κατώτατων μισθών στην ΕΕ δεν εξέτασε ουσιαστικά το ζήτημα των «κατώτατων μισθών των νέων». Δεν πρόκειται για προσέγγιση ενιαίας αντιμετώπισης. Αντιθέτως, ως οριζόντιο πλαίσιο, έλαβε υπόψη διαφορετικές παραδόσεις και αφετηρίες και ενίσχυσε τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων και των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ως εκ τούτου, οι «κατώτατοι μισθοί των νέων» αντιμετωπίζονται διαφορετικά στα διάφορα κράτη μέλη, ζήτημα το οποίο χρήζει εξέτασης. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους να εξετάσουν το ζήτημα αυτό βάσει της οδηγίας και σύμφωνα με το πνεύμα της προτεινόμενης σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους να ασκούν τη διακριτική τους ευχέρεια κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις. |
| --- | --- |

1.1.

Η πρόσφατη οδηγία σχετικά με την επάρκεια των κατώτατων μισθών στην ΕΕ δεν εξέτασε ουσιαστικά το ζήτημα των «κατώτατων μισθών των νέων». Δεν πρόκειται για προσέγγιση ενιαίας αντιμετώπισης. Αντιθέτως, ως οριζόντιο πλαίσιο, έλαβε υπόψη διαφορετικές παραδόσεις και αφετηρίες και ενίσχυσε τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων και των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ως εκ τούτου, οι «κατώτατοι μισθοί των νέων» αντιμετωπίζονται διαφορετικά στα διάφορα κράτη μέλη, ζήτημα το οποίο χρήζει εξέτασης. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους να εξετάσουν το ζήτημα αυτό βάσει της οδηγίας και σύμφωνα με το πνεύμα της προτεινόμενης σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους να ασκούν τη διακριτική τους ευχέρεια κατά τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις.

| 1.2. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας 2022 πρόσφερε την ευκαιρία να εξεταστούν σημαντικά ζητήματα που έχουν αντίκτυπο στους νέους και να αναληφθούν σημαντικές πρωτοβουλίες πολιτικής που ωφελούν ή επιδιώκουν να επηρεάσουν τη θέση τους στην κοινωνία. Δεδομένης της σημασίας της γόνιμης συμμετοχής των νέων στην αγορά εργασίας, η συμμετοχή τους για πρώτη φορά θα πρέπει να είναι θετική, ενώ τα μέτρα που τους αντιμετωπίζουν λιγότερο ευνοϊκά αποκλειστικά και μόνο λόγω της ηλικίας τους είναι αντιπαραγωγικά. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί το ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων, το οποίο εγκαινιάστηκε επίσημα στις 9 Μαΐου 2023, ως πολιτική ώθηση για τη διά βίου μάθηση που θα δώσει νέα δυναμική στην επίτευξη των κοινωνικών στόχων της ΕΕ με ορίζοντα το 2030. |
| --- | --- |

1.2.

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας 2022 πρόσφερε την ευκαιρία να εξεταστούν σημαντικά ζητήματα που έχουν αντίκτυπο στους νέους και να αναληφθούν σημαντικές πρωτοβουλίες πολιτικής που ωφελούν ή επιδιώκουν να επηρεάσουν τη θέση τους στην κοινωνία. Δεδομένης της σημασίας της γόνιμης συμμετοχής των νέων στην αγορά εργασίας, η συμμετοχή τους για πρώτη φορά θα πρέπει να είναι θετική, ενώ τα μέτρα που τους αντιμετωπίζουν λιγότερο ευνοϊκά αποκλειστικά και μόνο λόγω της ηλικίας τους είναι αντιπαραγωγικά. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επικροτεί το ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων, το οποίο εγκαινιάστηκε επίσημα στις 9 Μαΐου 2023, ως πολιτική ώθηση για τη διά βίου μάθηση που θα δώσει νέα δυναμική στην επίτευξη των κοινωνικών στόχων της ΕΕ με ορίζοντα το 2030.

| 1.3. | Οι διαφορετικοί κανόνες για τους νέους όσον αφορά τα επιδόματα ανεργίας και τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώσουν την κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας και να επηρεάσουν την ικανότητά τους να ασκούν τα δικαιώματά τους στην ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη έχουν την αρμοδιότητα να αποφασίζουν σχετικά με τη δομή και το περιεχόμενο των συστημάτων τους στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Η ΕΟΚΕ τα καλεί να τηρούν την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, ιδίως στην περίπτωση της ελεύθερης κυκλοφορίας. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους για τη συλλογή των δεδομένων και των εθνικών πρακτικών, επίσης υπό το πρίσμα της προσφάτως προταθείσας σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην ΕΕ κατά την περαιτέρω εξέταση του θέματος. |
| --- | --- |

1.3.

Οι διαφορετικοί κανόνες για τους νέους όσον αφορά τα επιδόματα ανεργίας και τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας έχουν τη δυνατότητα να διαμορφώσουν την κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας και να επηρεάσουν την ικανότητά τους να ασκούν τα δικαιώματά τους στην ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ. Τα κράτη μέλη έχουν την αρμοδιότητα να αποφασίζουν σχετικά με τη δομή και το περιεχόμενο των συστημάτων τους στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Η ΕΟΚΕ τα καλεί να τηρούν την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, ιδίως στην περίπτωση της ελεύθερης κυκλοφορίας. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους για τη συλλογή των δεδομένων και των εθνικών πρακτικών, επίσης υπό το πρίσμα της προσφάτως προταθείσας σύστασης του Συμβουλίου για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην ΕΕ κατά την περαιτέρω εξέταση του θέματος.

| 1.4. | Η πρακτική άσκηση σε ένα επαγγελματικό περιβάλλον που προσφέρεται στους νέους αποτελεί συχνά αποφασιστικό βήμα προς την επαγγελματική ένταξη. Η μη αμειβόμενη ή μη αποζημιούμενη πρακτική άσκηση μπορεί να έχει ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στην εμπειρία των νέων από την αγορά εργασίας. Επισημαίνεται το ψήφισμα που ενέκρινε η ΕΟΚΕ κατά τη σύνοδο ολομέλειας του Δεκεμβρίου 2022, καθώς και εκείνο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και καλούνται τα άλλα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Επιτροπής, να δείξουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το ζήτημα αυτό ως απτό σύμβολο της δέσμευσής τους στον απόηχο του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας. Η πολύ σύντομης διάρκειας εργασιακή εμπειρία και οι επίσημα αναγνωρισμένες και συμφωνημένες περίοδοι μαθητείας ενδέχεται ενίοτε να μην αμείβονται. Ωστόσο, οι περίοδοι πρακτικής άσκησης μεγαλύτερης διάρκειας, οι οποίες αφορούν εργασία ανάλογη με εκείνη που παρέχεται από αμειβόμενους εργαζομένους, θα πρέπει να αμείβονται. Σύμφωνα με την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, η πλειονότητα των ασκουμένων αμείβονταν και είχαν πρόσβαση στην κοινωνική προστασία (1). |
| --- | --- |

1.4.

Η πρακτική άσκηση σε ένα επαγγελματικό περιβάλλον που προσφέρεται στους νέους αποτελεί συχνά αποφασιστικό βήμα προς την επαγγελματική ένταξη. Η μη αμειβόμενη ή μη αποζημιούμενη πρακτική άσκηση μπορεί να έχει ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στην εμπειρία των νέων από την αγορά εργασίας. Επισημαίνεται το ψήφισμα που ενέκρινε η ΕΟΚΕ κατά τη σύνοδο ολομέλειας του Δεκεμβρίου 2022, καθώς και εκείνο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, και καλούνται τα άλλα θεσμικά και λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Επιτροπής, να δείξουν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για το ζήτημα αυτό ως απτό σύμβολο της δέσμευσής τους στον απόηχο του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας. Η πολύ σύντομης διάρκειας εργασιακή εμπειρία και οι επίσημα αναγνωρισμένες και συμφωνημένες περίοδοι μαθητείας ενδέχεται ενίοτε να μην αμείβονται. Ωστόσο, οι περίοδοι πρακτικής άσκησης μεγαλύτερης διάρκειας, οι οποίες αφορούν εργασία ανάλογη με εκείνη που παρέχεται από αμειβόμενους εργαζομένους, θα πρέπει να αμείβονται. Σύμφωνα με την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, η πλειονότητα των ασκουμένων αμείβονταν και είχαν πρόσβαση στην κοινωνική προστασία (1

| 1.5. | Στον απόηχο του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας και άλλων πρωτοβουλιών, δόθηκε πρόσφατα μεγαλύτερη έμφαση σε θέματα νεολαίας. Μία από τις προταθείσες ιδέες αφορούσε την αξιολόγηση του αντικτύπου της ΕΕ από τη σκοπιά της νεολαίας, μέσω συνεκτίμησης των επιπτώσεων κάθε νέας πολιτικής στους νέους. Η ιδέα αυτή προωθήθηκε από το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας και αποτέλεσε αντικείμενο γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ το 2022. Η ΕΟΚΕ στηρίζει σθεναρά αυτήν την προσέγγιση όσον αφορά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής, όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότησή της του 2022 (2). |
| --- | --- |

1.5.

Στον απόηχο του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας και άλλων πρωτοβουλιών, δόθηκε πρόσφατα μεγαλύτερη έμφαση σε θέματα νεολαίας. Μία από τις προταθείσες ιδέες αφορούσε την αξιολόγηση του αντικτύπου της ΕΕ από τη σκοπιά της νεολαίας, μέσω συνεκτίμησης των επιπτώσεων κάθε νέας πολιτικής στους νέους. Η ιδέα αυτή προωθήθηκε από το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας και αποτέλεσε αντικείμενο γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ το 2022. Η ΕΟΚΕ στηρίζει σθεναρά αυτήν την προσέγγιση όσον αφορά τη διαδικασία χάραξης πολιτικής, όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότησή της του 2022 (2

| 1.6. | Η κρίση της νόσου COVID-19 και ο πόλεμος στην Ουκρανία αποδυνάμωσαν σημαντικά την ευρωπαϊκή οικονομία. Παρότι οι εταιρείες κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για τη διατήρηση της απασχόλησης, η κατάσταση είχε συνέπειες για τους Ευρωπαίους πολίτες και ιδίως για τους νέους. |
| --- | --- |

1.6.

Η κρίση της νόσου COVID-19 και ο πόλεμος στην Ουκρανία αποδυνάμωσαν σημαντικά την ευρωπαϊκή οικονομία. Παρότι οι εταιρείες κατέβαλαν κάθε δυνατή προσπάθεια για τη διατήρηση της απασχόλησης, η κατάσταση είχε συνέπειες για τους Ευρωπαίους πολίτες και ιδίως για τους νέους.

| 1.7. | Η πρακτική άσκηση έχει εξελιχθεί σε σημαντική πύλη εισόδου για την ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας. Για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην απασχόληση, η πρακτική άσκηση θα πρέπει να προσφέρει ποιοτικό μαθησιακό περιεχόμενο και κατάλληλες συνθήκες εργασίας, χωρίς να υποκαθιστά τις κανονικές θέσεις εργασίας ή να αποτελεί προϋπόθεση για την εύρεση απασχόλησης. Η σημερινή κατάσταση υποδηλώνει ότι υπάρχουν εντεινόμενες ανησυχίες, ιδίως μεταξύ των νέων, ως προς το ότι η κρίση στον τομέα της υγείας και οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία θα μπορούσαν να προκαλέσουν επιδείνωση των συνθηκών για τους ασκούμενους. Στόχος της Επιτροπής είναι να εξετάσει εάν και κατά πόσον εφαρμόζεται ορθά το πλαίσιο ποιότητας για τις περιόδους πρακτικής άσκησης (ΠΠΠΑ). |
| --- | --- |

1.7.

Η πρακτική άσκηση έχει εξελιχθεί σε σημαντική πύλη εισόδου για την ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας. Για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην απασχόληση, η πρακτική άσκηση θα πρέπει να προσφέρει ποιοτικό μαθησιακό περιεχόμενο και κατάλληλες συνθήκες εργασίας, χωρίς να υποκαθιστά τις κανονικές θέσεις εργασίας ή να αποτελεί προϋπόθεση για την εύρεση απασχόλησης. Η σημερινή κατάσταση υποδηλώνει ότι υπάρχουν εντεινόμενες ανησυχίες, ιδίως μεταξύ των νέων, ως προς το ότι η κρίση στον τομέα της υγείας και οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία θα μπορούσαν να προκαλέσουν επιδείνωση των συνθηκών για τους ασκούμενους. Στόχος της Επιτροπής είναι να εξετάσει εάν και κατά πόσον εφαρμόζεται ορθά το πλαίσιο ποιότητας για τις περιόδους πρακτικής άσκησης (ΠΠΠΑ).

2.   Εισαγωγή

Εισαγωγή

| 2.1. | Το 2022 ανακηρύχθηκε ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας, και, στη γνωμοδότησή της επί του θέματος, η ΕΟΚΕ εξέφρασε την επιθυμία το εν λόγω Έτος να επικεντρωθεί σε βασικούς τομείς πολιτικής για τους νέους και να προχωρήσει πέρα από τις εκδηλώσεις και τις ευκαιρίες απόκτησης δημοσιότητας. Οι νέοι έχουν εκφράσει παρόμοια συναισθήματα και απόψεις, ιδίως με δεδομένο τον μάλλον βεβιασμένο τρόπο με τον οποίο θεσπίστηκε το Έτος. Η εμπειρία των νέων από την είσοδο και τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας αποτελεί σαφώς ένα από τα κρίσιμα ζητήματα πολιτικής για τη συγκεκριμένη γενιά, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.1.

Το 2022 ανακηρύχθηκε ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας, και, στη γνωμοδότησή της επί του θέματος, η ΕΟΚΕ εξέφρασε την επιθυμία το εν λόγω Έτος να επικεντρωθεί σε βασικούς τομείς πολιτικής για τους νέους και να προχωρήσει πέρα από τις εκδηλώσεις και τις ευκαιρίες απόκτησης δημοσιότητας. Οι νέοι έχουν εκφράσει παρόμοια συναισθήματα και απόψεις, ιδίως με δεδομένο τον μάλλον βεβιασμένο τρόπο με τον οποίο θεσπίστηκε το Έτος. Η εμπειρία των νέων από την είσοδο και τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας αποτελεί σαφώς ένα από τα κρίσιμα ζητήματα πολιτικής για τη συγκεκριμένη γενιά, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

| 2.2. | Στον μεταπανδημικό κόσμο, δίνεται νέα έμφαση στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας, στις νέες μορφές εργασίας, στις νέες δεξιότητες, στην πρόκληση της επιστροφής στον χώρο εργασίας και στο πιθανό υβριδικό περιβάλλον, με όλες τις ευκαιρίες και τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται. Το σημαντικότερο είναι ότι γνωρίζουμε ότι οι νέοι υπέφεραν σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια της πανδημίας της νόσου COVID-19, και αυτός ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους το 2022 ανακηρύχθηκε ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας. Οι νέοι έχασαν ορισμένα κρίσιμα ορόσημα για την προσωπική και κοινωνική τους ανάπτυξη κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ωστόσο, η πανδημία είχε επίσης σοβαρό αντίκτυπο στην εκπαίδευση των νέων και τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

2.2.

Στον μεταπανδημικό κόσμο, δίνεται νέα έμφαση στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς εργασίας, στις νέες μορφές εργασίας, στις νέες δεξιότητες, στην πρόκληση της επιστροφής στον χώρο εργασίας και στο πιθανό υβριδικό περιβάλλον, με όλες τις ευκαιρίες και τους κινδύνους που αυτό συνεπάγεται. Το σημαντικότερο είναι ότι γνωρίζουμε ότι οι νέοι υπέφεραν σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια της πανδημίας της νόσου COVID-19, και αυτός ήταν ένας από τους λόγους για τους οποίους το 2022 ανακηρύχθηκε ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας. Οι νέοι έχασαν ορισμένα κρίσιμα ορόσημα για την προσωπική και κοινωνική τους ανάπτυξη κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ωστόσο, η πανδημία είχε επίσης σοβαρό αντίκτυπο στην εκπαίδευση των νέων και τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας.

| 2.3. | Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει διάφορες σχετικές πολιτικές που αφορούν τους νέους και διασφαλίζουν ότι εντάσσονται όσο το δυνατόν πληρέστερα στην κοινωνία και ωφελούνται από τις ίδιες ευκαιρίες με όλες τις άλλες κοινωνικές ομάδες. Στη δήλωση της Μπρατισλάβας του 2016, οι ηγέτες της ΕΕ απηύθυναν έκκληση για τη δημιουργία ελπιδοφόρου οικονομικού μέλλοντος για όλους, την παροχή εγγυήσεων για τον τρόπο ζωής μας και την προσφορά καλύτερων ευκαιριών για τους νέους. Ομοίως, στο προοίμιο του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων αναφέρεται ότι «προκλήσεις όπως οι έντονες ανισότητες, η μακροχρόνια ανεργία και η ανεργία των νέων ή η αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών απαντώνται συχνά σε όλα τα κράτη μέλη, αν και σε διαφορετικό βαθμό». |
| --- | --- |

2.3.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει διάφορες σχετικές πολιτικές που αφορούν τους νέους και διασφαλίζουν ότι εντάσσονται όσο το δυνατόν πληρέστερα στην κοινωνία και ωφελούνται από τις ίδιες ευκαιρίες με όλες τις άλλες κοινωνικές ομάδες. Στη δήλωση της Μπρατισλάβας του 2016, οι ηγέτες της ΕΕ απηύθυναν έκκληση για τη δημιουργία ελπιδοφόρου οικονομικού μέλλοντος για όλους, την παροχή εγγυήσεων για τον τρόπο ζωής μας και την προσφορά καλύτερων ευκαιριών για τους νέους. Ομοίως, στο προοίμιο του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων αναφέρεται ότι «προκλήσεις όπως οι έντονες ανισότητες, η μακροχρόνια ανεργία και η ανεργία των νέων ή η αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών απαντώνται συχνά σε όλα τα κράτη μέλη, αν και σε διαφορετικό βαθμό».

| 2.4. | Η βασική πολιτική σε σχέση με τους νέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία. Ο κύριος στόχος της στρατηγικής είναι η ενίσχυση των νέων και η ανάπτυξη της ανθεκτικότητάς τους με την εστίαση σε τρεις τομείς δράσης υπό τους τίτλους «Ενεργοποίηση, Σύνδεση και Ενίσχυση. Η στρατηγική αναγνωρίζει ότι η παροχή τρόπων συμμετοχής των νέων στον δημοκρατικό βίο είναι ζωτικής σημασίας για μια λειτουργική δημοκρατία και για την κοινωνία γενικότερα. Υπό τον τίτλο «Ενεργοποίηση», η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία αποσκοπεί στη στήριξη της ουσιαστικής συμμετοχής των νέων στα κοινά, καθώς και της ουσιαστικής οικονομικής, κοινωνικής, πολιτιστικής και πολιτικής συμμετοχής τους. Η στρατηγική θεωρεί την κινητικότητα των νέων ως ευκαιρία ώστε οι νέοι:






  — | να αναπτύξουν και να ενισχύσουν τις προσωπικές και κοινωνικές ικανότητές τους, καθώς και τις ικανότητες συμμετοχής στα κοινά, |
| --- | --- | --- |

2.4.

Η βασική πολιτική σε σχέση με τους νέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία. Ο κύριος στόχος της στρατηγικής είναι η ενίσχυση των νέων και η ανάπτυξη της ανθεκτικότητάς τους με την εστίαση σε τρεις τομείς δράσης υπό τους τίτλους «Ενεργοποίηση, Σύνδεση και Ενίσχυση. Η στρατηγική αναγνωρίζει ότι η παροχή τρόπων συμμετοχής των νέων στον δημοκρατικό βίο είναι ζωτικής σημασίας για μια λειτουργική δημοκρατία και για την κοινωνία γενικότερα. Υπό τον τίτλο «Ενεργοποίηση», η στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία αποσκοπεί στη στήριξη της ουσιαστικής συμμετοχής των νέων στα κοινά, καθώς και της ουσιαστικής οικονομικής, κοινωνικής, πολιτιστικής και πολιτικής συμμετοχής τους. Η στρατηγική θεωρεί την κινητικότητα των νέων ως ευκαιρία ώστε οι νέοι:

—

να αναπτύξουν και να ενισχύσουν τις προσωπικές και κοινωνικές ικανότητές τους, καθώς και τις ικανότητες συμμετοχής στα κοινά,

| — | να αναπτύξουν την κριτική σκέψη και τη δημιουργικότητα, |
| --- | --- |

—

να αναπτύξουν την κριτική σκέψη και τη δημιουργικότητα,

| — | να ενισχύσουν την απασχολησιμότητά τους, |
| --- | --- |

—

να ενισχύσουν την απασχολησιμότητά τους,

| — | να γίνουν ενεργοί Ευρωπαίοι πολίτες. |
| --- | --- |

—

να γίνουν ενεργοί Ευρωπαίοι πολίτες.

| 2.5. | Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τη νεολαία αναγνωρίζει ιδιαίτερα τον ρόλο των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους ως «καταλύτη για την ενίσχυση» των νέων, αναφέροντας ότι οι κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους αποφέρουν μοναδικά οφέλη στους νέους κατά τη μετάβασή τους στην ενήλικη ζωή, καθώς τους παρέχουν ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο μπορούν να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και να αποκομίσουν γνώσεις σε μη τυπικό πλαίσιο (3). |
| --- | --- |

2.5.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική για τη νεολαία αναγνωρίζει ιδιαίτερα τον ρόλο των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους ως «καταλύτη για την ενίσχυση» των νέων, αναφέροντας ότι οι κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους αποφέρουν μοναδικά οφέλη στους νέους κατά τη μετάβασή τους στην ενήλικη ζωή, καθώς τους παρέχουν ένα ασφαλές περιβάλλον στο οποίο μπορούν να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση και να αποκομίσουν γνώσεις σε μη τυπικό πλαίσιο (3

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την άποψη ότι η στρατηγική θα πρέπει να επικεντρωθεί σε μια διατομεακή και ολιστική θεώρηση των νέων και των αναγκών και των δικαιωμάτων τους σε όλους τους τομείς πολιτικής, καθώς και ότι ο νέος συντονιστής της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να αναλάβει πρωτίστως ηγετικό ρόλο κατά το διατομεακό έργο, και εκδήλωσε την επιθυμία να συμπεριληφθεί η πολιτική της ΕΕ για τη νεολαία στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου προκειμένου να επικεντρωθεί περισσότερο στην επίτευξη αποτελεσμάτων, ιδίως σε διατομεακά πεδία (4). |
| --- | --- |

2.6.

Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την άποψη ότι η στρατηγική θα πρέπει να επικεντρωθεί σε μια διατομεακή και ολιστική θεώρηση των νέων και των αναγκών και των δικαιωμάτων τους σε όλους τους τομείς πολιτικής, καθώς και ότι ο νέος συντονιστής της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να αναλάβει πρωτίστως ηγετικό ρόλο κατά το διατομεακό έργο, και εκδήλωσε την επιθυμία να συμπεριληφθεί η πολιτική της ΕΕ για τη νεολαία στη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου προκειμένου να επικεντρωθεί περισσότερο στην επίτευξη αποτελεσμάτων, ιδίως σε διατομεακά πεδία (4

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ συνέστησε η στρατηγική να έχει κάποιες φιλοδοξίες υψηλού επιπέδου όσον αφορά το διατομεακό έργο σχετικά με άλλους σημαντικούς τομείς πολιτικής της ΕΕ, μεταξύ άλλων της απασχόλησης, της εκπαίδευσης, της υγείας, της μετανάστευσης και της ισότητας. Η ΕΟΚΕ υποστήριξε επίσης ότι, μέσω της στρατηγικής, πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή σε θέματα απασχόλησης και εκπαίδευσης που αφορούν τους νέους, ιδίως σε σχέση με τη συζήτηση για το μέλλον της εργασίας, καθώς και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και άλλα κοινωνικά ζητήματα, όπως η ψυχική υγεία και η ισότητα. |
| --- | --- |

2.7.

Η ΕΟΚΕ συνέστησε η στρατηγική να έχει κάποιες φιλοδοξίες υψηλού επιπέδου όσον αφορά το διατομεακό έργο σχετικά με άλλους σημαντικούς τομείς πολιτικής της ΕΕ, μεταξύ άλλων της απασχόλησης, της εκπαίδευσης, της υγείας, της μετανάστευσης και της ισότητας. Η ΕΟΚΕ υποστήριξε επίσης ότι, μέσω της στρατηγικής, πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη προσοχή σε θέματα απασχόλησης και εκπαίδευσης που αφορούν τους νέους, ιδίως σε σχέση με τη συζήτηση για το μέλλον της εργασίας, καθώς και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων και άλλα κοινωνικά ζητήματα, όπως η ψυχική υγεία και η ισότητα.

3.   Οι νέοι, η αγορά εργασίας και οι δεξιότητες

Οι νέοι, η αγορά εργασίας και οι δεξιότητες

| 3.1. | Στους νέους και τις προοπτικές απασχόλησής τους συνήθως δίνεται μεγάλη προσοχή κατά την εξέταση της αγοράς εργασίας. Αυτό οφείλεται κατ’ εξοχήν στο γεγονός ότι οι πρώτες εμπειρίες που αποκτούν τα άτομα από τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας μπορούν να έχουν μακροπρόθεσμο αντίκτυπο κατά τα επόμενα έτη, πράγμα που διαπιστώθηκε ότι ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου. Το φαινόμενο της εγκατάλειψης του σχολείου επηρεάζει επίσης σχεδόν το 20 % των ατόμων με αναπηρία, ποσοστό υπερδιπλάσιο σε σχέση με τους άλλους νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών (5). Έχουμε επίσης διαπιστώσει με τη νόσο COVID-19 και την προηγούμενη χρηματοπιστωτική κρίση ότι οι νέοι είναι πιο ευάλωτοι σε οικονομικούς κλυδωνισμούς και οικονομικές υφέσεις, ότι είναι συχνά οι πρώτοι που χάνουν την εργασία τους, ότι, και στις δύο αυτές περιπτώσεις, εργάζονται σε τομείς όπως οι υπηρεσίες και ότι υπερεκπροσωπούνται στην επισφαλή απασχόληση. Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) διαπίστωσε ότι η πλειονότητα των εργαζομένων σε διαδικτυακές πλατφόρμες εργασίας και σε τοπική εργασία είναι κάτω των 35 ετών και ότι οι νέοι εργαζόμενοι πλήττονται από μεγαλύτερη εργασιακή ανασφάλεια. Ο ελληνικός τουριστικός τομέας απασχολεί το υψηλότερο ποσοστό νέων εργαζομένων, οι οποίοι επλήγησαν μαζικά από την πανδημία. Στην Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία, παρατηρούμε ένα εξαιρετικά υψηλό ποσοστό συμβάσεων εργασίας ορισμένου χρόνου μεταξύ των νέων (πάνω από 60 %), το οποίο ενδέχεται να οδηγήσει σε ταχεία ανεργία σε περίπτωση κρίσης. |
| --- | --- |

3.1.

Στους νέους και τις προοπτικές απασχόλησής τους συνήθως δίνεται μεγάλη προσοχή κατά την εξέταση της αγοράς εργασίας. Αυτό οφείλεται κατ’ εξοχήν στο γεγονός ότι οι πρώτες εμπειρίες που αποκτούν τα άτομα από τη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας μπορούν να έχουν μακροπρόθεσμο αντίκτυπο κατά τα επόμενα έτη, πράγμα που διαπιστώθηκε ότι ισχύει ιδιαίτερα στην περίπτωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου. Το φαινόμενο της εγκατάλειψης του σχολείου επηρεάζει επίσης σχεδόν το 20 % των ατόμων με αναπηρία, ποσοστό υπερδιπλάσιο σε σχέση με τους άλλους νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών (5

| 3.2. | Η τρέχουσα προτεραιότητά μας πρέπει να είναι η αποκατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας μέσω της συνεπούς εφαρμογής των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης (6) και της δημιουργίας των συνθηκών που θα δώσουν στις εταιρείες τη δυνατότητα να αναπτυχθούν ξανά και να δημιουργήσουν ποιοτικές θέσεις εργασίας. Σε μια περίοδο κατά την οποία οι εταιρείες πάσχουν από ελλείψεις εργατικού δυναμικού και αδυναμία εύρεσης προσωπικού με τις κατάλληλες δεξιότητες και αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες πρόσληψης, η αξιοποίηση των δυνατοτήτων όλων των ατόμων, συμπεριλαμβανομένων των νέων, είναι προς το συμφέρον τους. |
| --- | --- |

3.2.

Η τρέχουσα προτεραιότητά μας πρέπει να είναι η αποκατάσταση της ευρωπαϊκής οικονομίας μέσω της συνεπούς εφαρμογής των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης (6

| 3.3. | Μία από τις μεγαλύτερες πηγές ασφάλειας για τη ζωή και προοπτικών για τα περισσότερα άτομα, αλλά ιδίως για τους νέους, είναι οι ευκαιρίες απασχόλησης και οι αντίστοιχες δεξιότητες. Οι συνέπειες της πανδημίας COVID-19 και οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία έχουν επηρεάσει όχι μόνο τους πολίτες αλλά και τις επιχειρήσεις, υπονομεύοντας την ικανότητά τους να δημιουργούν αξία και θέσεις εργασίας και να διασφαλίζουν μια αποτελεσματική μετάβαση από τη μια θέση εργασίας στην άλλη. |
| --- | --- |

3.3.

Μία από τις μεγαλύτερες πηγές ασφάλειας για τη ζωή και προοπτικών για τα περισσότερα άτομα, αλλά ιδίως για τους νέους, είναι οι ευκαιρίες απασχόλησης και οι αντίστοιχες δεξιότητες. Οι συνέπειες της πανδημίας COVID-19 και οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία έχουν επηρεάσει όχι μόνο τους πολίτες αλλά και τις επιχειρήσεις, υπονομεύοντας την ικανότητά τους να δημιουργούν αξία και θέσεις εργασίας και να διασφαλίζουν μια αποτελεσματική μετάβαση από τη μια θέση εργασίας στην άλλη.

| 3.4. | Παρατηρούμε ότι οι νέοι που δεν πραγματοποιούν τη μετάβαση από το σχολείο ή το πανεπιστήμιο στον χώρο εργασίας ενδέχεται να δυσκολευτούν τα επόμενα έτη. Ενώ η ανεργία θέτει προκλήσεις για όλους όσοι την αντιμετωπίζουν, οι προκλήσεις αυτές μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες για τους νέους που ενδέχεται να μην διαθέτουν τα ίδια δίκτυα που χρειάζονται προκειμένου να προοδεύσουν σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας. Ομοίως, το να είναι άνεργα δυσανάλογα πολλά άτομα που ανήκουν σε μια κοινωνική ομάδα επηρεάζει την κοινωνική συνοχή και τις δημοκρατικές αξίες μας και, σε ακραίες συνθήκες, θα μπορούσε να οδηγήσει σε κοινωνική αναταραχή, όπως συνέβη σε διάφορα μέρη του αναπτυσσόμενου κόσμου. |
| --- | --- |

3.4.

Παρατηρούμε ότι οι νέοι που δεν πραγματοποιούν τη μετάβαση από το σχολείο ή το πανεπιστήμιο στον χώρο εργασίας ενδέχεται να δυσκολευτούν τα επόμενα έτη. Ενώ η ανεργία θέτει προκλήσεις για όλους όσοι την αντιμετωπίζουν, οι προκλήσεις αυτές μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερες για τους νέους που ενδέχεται να μην διαθέτουν τα ίδια δίκτυα που χρειάζονται προκειμένου να προοδεύσουν σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη αγορά εργασίας. Ομοίως, το να είναι άνεργα δυσανάλογα πολλά άτομα που ανήκουν σε μια κοινωνική ομάδα επηρεάζει την κοινωνική συνοχή και τις δημοκρατικές αξίες μας και, σε ακραίες συνθήκες, θα μπορούσε να οδηγήσει σε κοινωνική αναταραχή, όπως συνέβη σε διάφορα μέρη του αναπτυσσόμενου κόσμου.

| 3.5. | Συνεπώς, είναι σημαντικό η ίση μεταχείριση των νέων στην αγορά εργασίας να θεωρηθεί μέρος μιας ευρύτερης ανάγκης για συμμετοχή στα κοινά και τη δημοκρατία. Όπως βλέπουμε την ανάγκη οι νέοι να αποτελούν μέρος της κοινότητας και να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες ως ενεργοί πολίτες, έτσι και η ικανότητά τους να κατανοούν τον ρόλο και τη θέση τους στην αγορά εργασίας και, μάλιστα, να υπερασπίζονται τον εαυτό τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ιδιότητας του πολίτη. Ομοίως, η αγορά εργασίας θα πρέπει να είναι ένας χώρος αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών, όπου επιτυγχάνεται κατάλληλη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, και τα άτομα μπορούν να αισθάνονται ότι συμβάλλουν στην κοινωνία. Ενώ η ανεργία των νέων αποτελεί διαρθρωτικό πρόβλημα σε πολλές χώρες, σε ορισμένες χώρες, όπως στην Ισπανία, χορηγείται βοήθεια για όψιμη συνταξιοδότηση (έως 12 000 ευρώ) προκειμένου να καταστεί το συνταξιοδοτικό σύστημα βιώσιμο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η οικονομία διατρέχει κίνδυνο μη απορρόφησης της αυξημένης παραγωγικότητας που μπορούν να δημιουργήσουν οι νέοι, όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση. Επιπλέον, υπάρχουν θέσεις εργασίας στις οποίες είναι πολύ δύσκολο να απασχοληθεί κανείς μετά την ηλικία των 65 ετών. |
| --- | --- |

3.5.

Συνεπώς, είναι σημαντικό η ίση μεταχείριση των νέων στην αγορά εργασίας να θεωρηθεί μέρος μιας ευρύτερης ανάγκης για συμμετοχή στα κοινά και τη δημοκρατία. Όπως βλέπουμε την ανάγκη οι νέοι να αποτελούν μέρος της κοινότητας και να συμμετέχουν σε αθλητικές δραστηριότητες ως ενεργοί πολίτες, έτσι και η ικανότητά τους να κατανοούν τον ρόλο και τη θέση τους στην αγορά εργασίας και, μάλιστα, να υπερασπίζονται τον εαυτό τους αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ιδιότητας του πολίτη. Ομοίως, η αγορά εργασίας θα πρέπει να είναι ένας χώρος αλληλεγγύης μεταξύ των γενεών, όπου επιτυγχάνεται κατάλληλη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, και τα άτομα μπορούν να αισθάνονται ότι συμβάλλουν στην κοινωνία. Ενώ η ανεργία των νέων αποτελεί διαρθρωτικό πρόβλημα σε πολλές χώρες, σε ορισμένες χώρες, όπως στην Ισπανία, χορηγείται βοήθεια για όψιμη συνταξιοδότηση (έως 12 000 ευρώ) προκειμένου να καταστεί το συνταξιοδοτικό σύστημα βιώσιμο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η οικονομία διατρέχει κίνδυνο μη απορρόφησης της αυξημένης παραγωγικότητας που μπορούν να δημιουργήσουν οι νέοι, όπως επισημαίνεται στη γνωμοδότηση. Επιπλέον, υπάρχουν θέσεις εργασίας στις οποίες είναι πολύ δύσκολο να απασχοληθεί κανείς μετά την ηλικία των 65 ετών.

| 3.6. | Σε οικονομικό επίπεδο, η υψηλή ανεργία των νέων και η απουσία αποτελεσματικών διαγενεακών προσεγγίσεων σε εταιρικό επίπεδο μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερη παραγωγικότητα, καθώς υπάρχουν λιγότεροι νέοι εργαζόμενοι που εισάγουν νέες δεξιότητες και καινοτομία στις διαδικασίες παραγωγής. Υπάρχει επίσης το οικονομικό κόστος για το κράτος ενός μεγάλου αριθμού ανέργων, όσον αφορά το χαμένο φορολογικό εισόδημα, τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας και το κόστος των σχετικών προγραμμάτων. Το ίδρυμα Eurofound διαπίστωσε ότι το οικονομικό κόστος των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) ήταν περίπου 153 δισεκατ. ευρώ το 2011. Οι ανησυχίες αυτές αντικατοπτρίστηκαν στις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με θέματα «Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία» (7) και «Η δημοκρατία στην εργασία» (8). Τέλος, το ποσοστό ανεργίας των νέων με αναπηρία ηλικίας 25 έως 34 ετών είναι σχεδόν διπλάσιο από εκείνο των ατόμων χωρίς αναπηρία (18 % έναντι 9,7 %) (9). |
| --- | --- |

3.6.

Σε οικονομικό επίπεδο, η υψηλή ανεργία των νέων και η απουσία αποτελεσματικών διαγενεακών προσεγγίσεων σε εταιρικό επίπεδο μπορούν να οδηγήσουν σε χαμηλότερη παραγωγικότητα, καθώς υπάρχουν λιγότεροι νέοι εργαζόμενοι που εισάγουν νέες δεξιότητες και καινοτομία στις διαδικασίες παραγωγής. Υπάρχει επίσης το οικονομικό κόστος για το κράτος ενός μεγάλου αριθμού ανέργων, όσον αφορά το χαμένο φορολογικό εισόδημα, τα επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας και το κόστος των σχετικών προγραμμάτων. Το ίδρυμα Eurofound διαπίστωσε ότι το οικονομικό κόστος των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) ήταν περίπου 153 δισεκατ. ευρώ το 2011. Οι ανησυχίες αυτές αντικατοπτρίστηκαν στις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με θέματα «Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία» (7

8

9

| 3.7. | Σε ατομικό επίπεδο, οι επιπτώσεις της ανεργίας των νέων μπορεί να περιλαμβάνουν κακή ψυχική υγεία και έλλειψη ευεξίας, καθώς και μικρότερο βαθμό ευτυχίας, και να οδηγήσουν ενδεχομένως σε αυξημένη ζήτηση για υπηρεσίες δημόσιας υγείας. Επιπλέον, υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος κατακερματισμού της κοινωνίας λόγω των διαφόρων μορφών κοινωνικού αποκλεισμού που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι άνεργοι νέοι. Το να είναι κανείς άνεργος όταν είναι νέος αυξάνει τις πιθανότητες να μείνει άνεργος στη μετέπειτα ζωή του και επηρεάζει αρνητικά το ύψος των κατοπινών αποδοχών του, εάν και όταν εξασφαλιστεί η απασχόληση. Οι άνεργοι νέοι είναι επίσης πιθανότερο να υποστούν υποβάθμιση των δεξιοτήτων τους ή κοινωνικό αποκλεισμό σε διάφορες περιστάσεις. Ο αντίκτυπος της νόσου COVID-19 στην ψυχική υγεία των νέων έχει τεκμηριωθεί δεόντως. |
| --- | --- |

3.7.

Σε ατομικό επίπεδο, οι επιπτώσεις της ανεργίας των νέων μπορεί να περιλαμβάνουν κακή ψυχική υγεία και έλλειψη ευεξίας, καθώς και μικρότερο βαθμό ευτυχίας, και να οδηγήσουν ενδεχομένως σε αυξημένη ζήτηση για υπηρεσίες δημόσιας υγείας. Επιπλέον, υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος κατακερματισμού της κοινωνίας λόγω των διαφόρων μορφών κοινωνικού αποκλεισμού που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι άνεργοι νέοι. Το να είναι κανείς άνεργος όταν είναι νέος αυξάνει τις πιθανότητες να μείνει άνεργος στη μετέπειτα ζωή του και επηρεάζει αρνητικά το ύψος των κατοπινών αποδοχών του, εάν και όταν εξασφαλιστεί η απασχόληση. Οι άνεργοι νέοι είναι επίσης πιθανότερο να υποστούν υποβάθμιση των δεξιοτήτων τους ή κοινωνικό αποκλεισμό σε διάφορες περιστάσεις. Ο αντίκτυπος της νόσου COVID-19 στην ψυχική υγεία των νέων έχει τεκμηριωθεί δεόντως.

| 3.8. | Είναι επίσης σημαντικό να αντιμετωπιστεί η κατάσταση των «αποθαρρυμένων» νέων εργαζομένων και των νέων που αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες επαγγελματικής ένταξης. Η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και οι αλλαγές στη σχολική εκπαίδευση θέτουν προκλήσεις. Ως αποτέλεσμα, οι νέοι μπορεί να χάσουν την επαφή τους με την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

3.8.

Είναι επίσης σημαντικό να αντιμετωπιστεί η κατάσταση των «αποθαρρυμένων» νέων εργαζομένων και των νέων που αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες επαγγελματικής ένταξης. Η πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και οι αλλαγές στη σχολική εκπαίδευση θέτουν προκλήσεις. Ως αποτέλεσμα, οι νέοι μπορεί να χάσουν την επαφή τους με την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας.

| 3.9. | Ένας από τους τρόπους αύξησης της οικονομικής δραστηριότητας των νέων είναι να τους παρασχεθούν κίνητρα ώστε να γίνουν επιχειρηματίες, με τη στήριξη του επιχειρηματικού πνεύματος, της δημιουργικότητας και των καινοτόμων προσεγγίσεών τους. Οι δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους Δεξιοτήτων μπορούν να συμπεριλάβουν την εκπαίδευση σε θέματα επιχειρηματικότητας και να βασιστούν σε ορισμένα πρότυπα βέλτιστων πρακτικών, όπως προγράμματα και διαγωνισμοί για νέους επιχειρηματίες. |
| --- | --- |

3.9.

Ένας από τους τρόπους αύξησης της οικονομικής δραστηριότητας των νέων είναι να τους παρασχεθούν κίνητρα ώστε να γίνουν επιχειρηματίες, με τη στήριξη του επιχειρηματικού πνεύματος, της δημιουργικότητας και των καινοτόμων προσεγγίσεών τους. Οι δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού έτους Δεξιοτήτων μπορούν να συμπεριλάβουν την εκπαίδευση σε θέματα επιχειρηματικότητας και να βασιστούν σε ορισμένα πρότυπα βέλτιστων πρακτικών, όπως προγράμματα και διαγωνισμοί για νέους επιχειρηματίες.

| 3.10. | Η ΕΕ έχει λάβει σοβαρά υπόψη την πρόκληση της απασχόλησης των νέων, προτείνοντας ως κύρια πολιτική απάντησή της τις «ενισχυμένες» εγγυήσεις για τη νεολαία. Αρχικά, σκοπός των εγγυήσεων για τη νεολαία ήταν να διασφαλιστεί για τους νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών προσφορά εργασίας, επαγγελματικής πείρας, μαθητείας, κατάρτισης ή συνδυασμού εργασίας και κατάρτισης, εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου από τη στιγμή που θα αποφοιτήσουν από το σχολείο ή θα καταστούν άνεργοι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε οι εγγυήσεις για τη νεολαία να προσφέρονται στους νέους εντός τεσσάρων μηνών από τη στιγμή που θα καταστούν άνεργοι. Οι ενισχυμένες εγγυήσεις για τη νεολαία αποτελούν δέσμευση όλων των κρατών μελών προκειμένου να διασφαλίζουν ότι σε όλους τους νέους ηλικίας κάτω των 30 ετών θα προσφέρεται απασχόληση καλής ποιότητας, συνεχής εκπαίδευση, μαθητεία ή άσκηση. |
| --- | --- |

3.10.

Η ΕΕ έχει λάβει σοβαρά υπόψη την πρόκληση της απασχόλησης των νέων, προτείνοντας ως κύρια πολιτική απάντησή της τις «ενισχυμένες» εγγυήσεις για τη νεολαία. Αρχικά, σκοπός των εγγυήσεων για τη νεολαία ήταν να διασφαλιστεί για τους νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών προσφορά εργασίας, επαγγελματικής πείρας, μαθητείας, κατάρτισης ή συνδυασμού εργασίας και κατάρτισης, εντός καθορισμένης χρονικής περιόδου από τη στιγμή που θα αποφοιτήσουν από το σχολείο ή θα καταστούν άνεργοι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε οι εγγυήσεις για τη νεολαία να προσφέρονται στους νέους εντός τεσσάρων μηνών από τη στιγμή που θα καταστούν άνεργοι. Οι ενισχυμένες εγγυήσεις για τη νεολαία αποτελούν δέσμευση όλων των κρατών μελών προκειμένου να διασφαλίζουν ότι σε όλους τους νέους ηλικίας κάτω των 30 ετών θα προσφέρεται απασχόληση καλής ποιότητας, συνεχής εκπαίδευση, μαθητεία ή άσκηση.

| 3.11. | Προκειμένου να διασφαλιστεί μια αποτελεσματική μετάβαση από τη μία θέση εργασίας στην άλλη, είναι αναγκαίο να σημειωθεί πρόοδος στη μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης, να αντιμετωπιστεί η αναντιστοιχία δεξιοτήτων και να δοθεί έμφαση στη διά βίου μάθηση, την εκπαίδευση ενηλίκων, την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την πρόοδο της Επιτροπής όσον αφορά τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης, την προώθηση του πλαισίου ευρωπαϊκής συνεργασίας για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ) και την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση. |
| --- | --- |

3.11.

Προκειμένου να διασφαλιστεί μια αποτελεσματική μετάβαση από τη μία θέση εργασίας στην άλλη, είναι αναγκαίο να σημειωθεί πρόοδος στη μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης, να αντιμετωπιστεί η αναντιστοιχία δεξιοτήτων και να δοθεί έμφαση στη διά βίου μάθηση, την εκπαίδευση ενηλίκων, την επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την πρόοδο της Επιτροπής όσον αφορά τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης, την προώθηση του πλαισίου ευρωπαϊκής συνεργασίας για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ) και την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τη νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής για τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης, ιδίως για τις μικροπιστώσεις, καθώς και τη νέα δέσμη μέτρων για τα πανεπιστήμια. Παρατηρείται μια νέα δυναμική που αποσκοπεί στον εφοδιασμό των νέων με τις κατάλληλες δεξιότητες και στη στήριξη της κινητικότητας των νέων φοιτητών, των μαθητευόμενων και των επιχειρηματιών. |
| --- | --- |

3.12.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τη νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής για τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης, ιδίως για τις μικροπιστώσεις, καθώς και τη νέα δέσμη μέτρων για τα πανεπιστήμια. Παρατηρείται μια νέα δυναμική που αποσκοπεί στον εφοδιασμό των νέων με τις κατάλληλες δεξιότητες και στη στήριξη της κινητικότητας των νέων φοιτητών, των μαθητευόμενων και των επιχειρηματιών.

4.   Αντίκτυπος της νόσου COVID-19

Αντίκτυπος της νόσου COVID-19

| 4.1. | Σύμφωνα με τη Eurostat, οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 ήταν σαφώς σοβαρότερες για τους νέους από ό,τι για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Το ποσοστό απασχόλησης των νέων (ηλικίας 15-29 ετών) στην ΕΕ κατά το τρίτο τρίμηνο του 2020 μειώθηκε κατά 2,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το προπανδημικό τρίτο τρίμηνο του 2019. Ωστόσο, κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021 σημειώθηκε ανάκαμψη, με το ποσοστό απασχόλησης να μειώνεται κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το τρίτο τρίμηνο του 2019. Εάν συγκρίνουμε το τρίτο τρίμηνο του 2020 με το τρίτο τρίμηνο του 2019, διαπιστώνουμε ότι όλες οι χώρες κατέγραψαν μείωση του ποσοστού απασχόλησης των νέων. |
| --- | --- |

4.1.

Σύμφωνα με τη Eurostat, οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 ήταν σαφώς σοβαρότερες για τους νέους από ό,τι για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Το ποσοστό απασχόλησης των νέων (ηλικίας 15-29 ετών) στην ΕΕ κατά το τρίτο τρίμηνο του 2020 μειώθηκε κατά 2,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το προπανδημικό τρίτο τρίμηνο του 2019. Ωστόσο, κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021 σημειώθηκε ανάκαμψη, με το ποσοστό απασχόλησης να μειώνεται κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το τρίτο τρίμηνο του 2019. Εάν συγκρίνουμε το τρίτο τρίμηνο του 2020 με το τρίτο τρίμηνο του 2019, διαπιστώνουμε ότι όλες οι χώρες κατέγραψαν μείωση του ποσοστού απασχόλησης των νέων.

| 4.2. | Η Eurostat διαπίστωσε επίσης διαφορά στις τάσεις αυτές εντός της ΕΕ. Κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021, η πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ (16 από τα 27) δεν σημείωσε ακόμη πλήρη ανάκαμψη, καθώς το ποσοστό απασχόλησης των νέων ήταν ακόμη χαμηλότερο από το ποσοστό που καταγράφηκε κατά το τρίτο τρίμηνο του 2019. Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν στην Πορτογαλία, τη Βουλγαρία, τη Λετονία, την Τσεχική Δημοκρατία και την Πολωνία (σε όλες, μείωση κατά τουλάχιστον 3 ποσοστιαίες μονάδες κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021 σε σύγκριση με το τρίτο τρίμηνο του 2019). Αντίθετα, οι μεγαλύτερες αυξήσεις του ποσοστού εργαζομένων ηλικίας 15-29 ετών κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021, σε σύγκριση με την κατάσταση πριν από τη νόσο COVID-19, σημειώθηκαν στην Ιρλανδία, τη Γαλλία και τη Σλοβενία (σε όλες, αύξηση κατά τουλάχιστον 2 ποσοστιαίες μονάδες κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021 σε σύγκριση με το τρίτο τρίμηνο του 2019). |
| --- | --- |

4.2.

Η Eurostat διαπίστωσε επίσης διαφορά στις τάσεις αυτές εντός της ΕΕ. Κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021, η πλειονότητα των κρατών μελών της ΕΕ (16 από τα 27) δεν σημείωσε ακόμη πλήρη ανάκαμψη, καθώς το ποσοστό απασχόλησης των νέων ήταν ακόμη χαμηλότερο από το ποσοστό που καταγράφηκε κατά το τρίτο τρίμηνο του 2019. Οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν στην Πορτογαλία, τη Βουλγαρία, τη Λετονία, την Τσεχική Δημοκρατία και την Πολωνία (σε όλες, μείωση κατά τουλάχιστον 3 ποσοστιαίες μονάδες κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021 σε σύγκριση με το τρίτο τρίμηνο του 2019). Αντίθετα, οι μεγαλύτερες αυξήσεις του ποσοστού εργαζομένων ηλικίας 15-29 ετών κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021, σε σύγκριση με την κατάσταση πριν από τη νόσο COVID-19, σημειώθηκαν στην Ιρλανδία, τη Γαλλία και τη Σλοβενία (σε όλες, αύξηση κατά τουλάχιστον 2 ποσοστιαίες μονάδες κατά το τρίτο τρίμηνο του 2021 σε σύγκριση με το τρίτο τρίμηνο του 2019).

| 4.3. | Το ίδρυμα Eurofound έχει αναφέρει ότι, παρά τις προσπάθειες πολιτικής της ΕΕ και των κρατών μελών να στηρίξουν τους νέους στον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, οι νέοι επλήγησαν επίσης σφοδρότατα από την απώλεια θέσεων εργασίας κατά τη διάρκεια της κρίσης της νόσου COVID-19. Υπερεκπροσωπούνταν στους τομείς που επηρεάστηκαν περισσότερο από τους περιορισμούς λόγω της πανδημίας και ήταν πιθανότερο να εργάζονται με μερική απασχόληση ή με συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, με το 12 % των ατόμων ηλικίας 18 έως 29 ετών που απάντησαν σε τουλάχιστον δύο γύρους της ηλεκτρονικής έρευνας με τίτλο «Διαβίωση, εργασία και COVID-19» να αναφέρουν ότι έχασαν την εργασία τους, ενώ το 12 % των φοιτητών να αντιμετωπίζουν επίσης την ανεργία. Παρόμοιες επιπτώσεις αναφέρθηκαν όσον αφορά την αποταμίευση, την ψυχική υγεία και τη φτώχεια. |
| --- | --- |

4.3.

Το ίδρυμα Eurofound έχει αναφέρει ότι, παρά τις προσπάθειες πολιτικής της ΕΕ και των κρατών μελών να στηρίξουν τους νέους στον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, οι νέοι επλήγησαν επίσης σφοδρότατα από την απώλεια θέσεων εργασίας κατά τη διάρκεια της κρίσης της νόσου COVID-19. Υπερεκπροσωπούνταν στους τομείς που επηρεάστηκαν περισσότερο από τους περιορισμούς λόγω της πανδημίας και ήταν πιθανότερο να εργάζονται με μερική απασχόληση ή με συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, με το 12 % των ατόμων ηλικίας 18 έως 29 ετών που απάντησαν σε τουλάχιστον δύο γύρους της ηλεκτρονικής έρευνας με τίτλο «Διαβίωση, εργασία και COVID-19» να αναφέρουν ότι έχασαν την εργασία τους, ενώ το 12 % των φοιτητών να αντιμετωπίζουν επίσης την ανεργία. Παρόμοιες επιπτώσεις αναφέρθηκαν όσον αφορά την αποταμίευση, την ψυχική υγεία και τη φτώχεια.

| 4.4. | Σύμφωνα με την έρευνα του Insee (10) τα πρώτα μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας που συνδέθηκαν με την επιδημία της νόσου COVID-19 την άνοιξη του 2020 οδήγησαν ήδη σε πρωτοφανή μείωση της δραστηριότητας: το 73 % των εταιρειών ανέφεραν ότι οι πωλήσεις τους μειώθηκαν κατά περισσότερο από 10 % και το 35 % κατά περισσότερο από 50 % κατά την περίοδο αυτή. Το ένα τρίτο των εταιρειών έκλεισαν για μια μέση περίοδο 57 ημερών, κυρίως λόγω διοικητικών περιορισμών στην υποδοχή του κοινού (65 %), αλλά και λόγω ζητημάτων που σχετίζονται με την προμήθεια (8 %) ή τις ευκαιρίες (7 %). Αυτή η αναστολή δραστηριότητας επηρέασε πρωτίστως δραστηριότητες που συνεπάγονται στενότερη επαφή με το κοινό: υπηρεσίες εστίασης, διαμονή, προσωπικές υπηρεσίες, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες και αεροπορικές μεταφορές. Έως τον Σεπτέμβριο του 2020, το 1 % των εταιρειών ήταν ακόμη κλειστές. |
| --- | --- |

4.4.

Σύμφωνα με την έρευνα του Insee (10

| 4.5. | Για την αντιμετώπιση της αιφνίδιας μείωσης της δραστηριότητας, πάνω από 4 στις 5 εταιρείες υπέβαλαν αίτηση για τη στήριξη που έθεσαν σε εφαρμογή οι δημόσιες αρχές: εργασία με μειωμένο ωράριο (70 % των εταιρειών), αναβολή της καταβολής των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης (53 %) και δάνεια με κρατική εγγύηση (41 %). Ο τομέας των υπηρεσιών εστίασης (97 %), ο τομέας της εμπορίας και επισκευής αυτοκινήτων (96 %) και ο τομέας των καταλυμάτων (95 %) βασίστηκαν σε αυτά τα μέτρα ιδιαίτερα συχνά. |
| --- | --- |

4.5.

Για την αντιμετώπιση της αιφνίδιας μείωσης της δραστηριότητας, πάνω από 4 στις 5 εταιρείες υπέβαλαν αίτηση για τη στήριξη που έθεσαν σε εφαρμογή οι δημόσιες αρχές: εργασία με μειωμένο ωράριο (70 % των εταιρειών), αναβολή της καταβολής των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης (53 %) και δάνεια με κρατική εγγύηση (41 %). Ο τομέας των υπηρεσιών εστίασης (97 %), ο τομέας της εμπορίας και επισκευής αυτοκινήτων (96 %) και ο τομέας των καταλυμάτων (95 %) βασίστηκαν σε αυτά τα μέτρα ιδιαίτερα συχνά.

| 4.6. | Το 2021 ακολούθησε ένα ακόμη κύμα της πανδημίας και τον Φεβρουάριο του 2022 η ευρωπαϊκή οικονομία επλήγη από τη στρατιωτική σύγκρουση στην Ουκρανία και τις συναφείς υψηλές τιμές της ενέργειας, την περιορισμένη πρόσβαση σε πρώτες ύλες και τις ελλείψεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και τον συναφή ταχύ ρυθμό πληθωρισμού. |
| --- | --- |

4.6.

Το 2021 ακολούθησε ένα ακόμη κύμα της πανδημίας και τον Φεβρουάριο του 2022 η ευρωπαϊκή οικονομία επλήγη από τη στρατιωτική σύγκρουση στην Ουκρανία και τις συναφείς υψηλές τιμές της ενέργειας, την περιορισμένη πρόσβαση σε πρώτες ύλες και τις ελλείψεις στις αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς και τον συναφή ταχύ ρυθμό πληθωρισμού.

| 4.7. | Παρά τις εξελίξεις αυτές, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ενιαία αγορά της ΕΕ κατέβαλαν τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια ώστε να διατηρήσουν τις θέσεις εργασίας και να δημιουργήσουν νέες. |
| --- | --- |

4.7.

Παρά τις εξελίξεις αυτές, οι εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ενιαία αγορά της ΕΕ κατέβαλαν τη μέγιστη δυνατή προσπάθεια ώστε να διατηρήσουν τις θέσεις εργασίας και να δημιουργήσουν νέες.

| 4.8. | Όσον αφορά την εκπαίδευση, το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας ανέφερε ότι η ποιότητα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας ήταν κυμαινόμενη, με σχεδόν έναν στους 10 νέους φοιτητές να μην παρακολουθεί μαθήματα ή διδασκαλία ή να μην συμμετέχει σε εξετάσεις. Περίπου τα δύο τρίτα των φοιτητών πίστευαν ότι μάθαιναν «λίγο λιγότερα» ή «πολύ λιγότερα». Τα τρία τέταρτα των περιθωριοποιημένων νέων πιστεύουν ότι μάθαιναν «λίγο λιγότερα» ή «πολύ λιγότερα». Ωστόσο, οι ατομικές περιστάσεις ενδέχεται να διέφεραν σημαντικά. Η αβεβαιότητα στην εκπαίδευση και οι προκλήσεις της διαδικτυακής μάθησης αποτελούσαν πηγή άγχους και προβλημάτων ευεξίας για τους νέους. Μολονότι η κλίμακα του αντικτύπου δεν είναι σαφής, οι διαταραχές στην εκπαίδευση είναι πιθανό να έχουν μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση, τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, καθώς και στην υγεία και την ευεξία. Υπάρχει η πιθανότητα η κατάσταση αυτή να έχει επίσης θετικά παράπλευρα αποτελέσματα, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα σύστημα συνδυασμένης εκπαίδευσης που θα χρησιμοποιεί διάφορες μορφές μάθησης και τεχνολογικά εργαλεία προσβάσιμα σε όλους τους νέους, συμπεριλαμβανομένων των νέων με αναπηρία και των νέων που κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές. |
| --- | --- |

4.8.

Όσον αφορά την εκπαίδευση, το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας ανέφερε ότι η ποιότητα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης κατά τη διάρκεια της πανδημίας ήταν κυμαινόμενη, με σχεδόν έναν στους 10 νέους φοιτητές να μην παρακολουθεί μαθήματα ή διδασκαλία ή να μην συμμετέχει σε εξετάσεις. Περίπου τα δύο τρίτα των φοιτητών πίστευαν ότι μάθαιναν «λίγο λιγότερα» ή «πολύ λιγότερα». Τα τρία τέταρτα των περιθωριοποιημένων νέων πιστεύουν ότι μάθαιναν «λίγο λιγότερα» ή «πολύ λιγότερα». Ωστόσο, οι ατομικές περιστάσεις ενδέχεται να διέφεραν σημαντικά. Η αβεβαιότητα στην εκπαίδευση και οι προκλήσεις της διαδικτυακής μάθησης αποτελούσαν πηγή άγχους και προβλημάτων ευεξίας για τους νέους. Μολονότι η κλίμακα του αντικτύπου δεν είναι σαφής, οι διαταραχές στην εκπαίδευση είναι πιθανό να έχουν μακροπρόθεσμες αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση, τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα, καθώς και στην υγεία και την ευεξία. Υπάρχει η πιθανότητα η κατάσταση αυτή να έχει επίσης θετικά παράπλευρα αποτελέσματα, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα σύστημα συνδυασμένης εκπαίδευσης που θα χρησιμοποιεί διάφορες μορφές μάθησης και τεχνολογικά εργαλεία προσβάσιμα σε όλους τους νέους, συμπεριλαμβανομένων των νέων με αναπηρία και των νέων που κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές.

| 4.9. | Ωστόσο, ορισμένες από τις πιο δραματικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 αφορούν την ψυχική υγεία των νέων. Τα συμπτώματα κατάθλιψης, όπως άγχος, εξάντληση, απομόνωση και αυτοκτονικές σκέψεις, αυξάνονται. Το μέλλον αποτελεί πηγή ανησυχίας. Έρευνα στην Αυστρία δείχνει ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους νέους δεν έχουν λάβει καμία βοήθεια. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη γνώσεων σχετικά με αυτές τις ευκαιρίες, αλλά είναι επίσης θέμα περιφερειακών και οικονομικών ανισοτήτων. Στην Ισπανία, η αυτοκτονία έχει γίνει η κύρια αιτία θανάτου των νεότερων ατόμων. Η πανδημία αποκάλυψε ψυχολογικό πόνο, με 3 941 αυτοκτονίες το 2020, από τις οποίες οι 300 ήταν ατόμων ηλικίας μεταξύ 14 και 29 ετών. Τα συστήματα δημόσιας υγείας δεν διαθέτουν τους πόρους ώστε να βοηθήσουν τους νέους με προβλήματα ψυχικής υγείας. Η τελευταία δημοσίευση μιας διαχρονικής μελέτης για τους νέους και τα παιδιά στην Ιρλανδία έδειξε ότι η κατάθλιψη και οι ψυχικές ασθένειες μεταξύ των νέων έχουν ουσιαστικά διπλασιαστεί. |
| --- | --- |

4.9.

Ωστόσο, ορισμένες από τις πιο δραματικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 αφορούν την ψυχική υγεία των νέων. Τα συμπτώματα κατάθλιψης, όπως άγχος, εξάντληση, απομόνωση και αυτοκτονικές σκέψεις, αυξάνονται. Το μέλλον αποτελεί πηγή ανησυχίας. Έρευνα στην Αυστρία δείχνει ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους νέους δεν έχουν λάβει καμία βοήθεια. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη γνώσεων σχετικά με αυτές τις ευκαιρίες, αλλά είναι επίσης θέμα περιφερειακών και οικονομικών ανισοτήτων. Στην Ισπανία, η αυτοκτονία έχει γίνει η κύρια αιτία θανάτου των νεότερων ατόμων. Η πανδημία αποκάλυψε ψυχολογικό πόνο, με 3 941 αυτοκτονίες το 2020, από τις οποίες οι 300 ήταν ατόμων ηλικίας μεταξύ 14 και 29 ετών. Τα συστήματα δημόσιας υγείας δεν διαθέτουν τους πόρους ώστε να βοηθήσουν τους νέους με προβλήματα ψυχικής υγείας. Η τελευταία δημοσίευση μιας διαχρονικής μελέτης για τους νέους και τα παιδιά στην Ιρλανδία έδειξε ότι η κατάθλιψη και οι ψυχικές ασθένειες μεταξύ των νέων έχουν ουσιαστικά διπλασιαστεί.

| 4.10. | Ομοίως, οι νέοι στην αγορά εργασίας που έχουν κάποια αναπηρία, είτε νοητική είτε σωματική, σαφώς δεν θα πρέπει να υπόκεινται σε λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση λόγω της ηλικίας τους, επιπροσθέτως ή ανεξαρτήτως της αναπηρίας τους. Επίσης, χρειάζεται να δοθεί προσοχή σε όσους προέρχονται από απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές και σε όσους υφίστανται διακρίσεις λόγω φύλου. |
| --- | --- |

4.10.

Ομοίως, οι νέοι στην αγορά εργασίας που έχουν κάποια αναπηρία, είτε νοητική είτε σωματική, σαφώς δεν θα πρέπει να υπόκεινται σε λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση λόγω της ηλικίας τους, επιπροσθέτως ή ανεξαρτήτως της αναπηρίας τους. Επίσης, χρειάζεται να δοθεί προσοχή σε όσους προέρχονται από απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές και σε όσους υφίστανται διακρίσεις λόγω φύλου.

| 4.11. | Τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με την απασχόληση των νέων με αναπηρία είναι επίσης ελλιπή: οι ποσοτικοί δείκτες, όπως το ποσοστό ανεργίας, θα πρέπει να συμπληρώνονται από άλλους δείκτες, όπως το επίπεδο κατάρτισης, η φύση των προσφερόμενων συμβάσεων (εργασία ορισμένου ή αορίστου χρόνου, προσωρινή απασχόληση), το ποσοστό απασχόλησης σε ένα τυπικό περιβάλλον εργασίας, το ποσοστό υποστηριζόμενης απασχόλησης ή το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας, σε συνδυασμό με την κοινωνική και την οικονομική κατάσταση αυτών των νέων. |
| --- | --- |

4.11.

Τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με την απασχόληση των νέων με αναπηρία είναι επίσης ελλιπή: οι ποσοτικοί δείκτες, όπως το ποσοστό ανεργίας, θα πρέπει να συμπληρώνονται από άλλους δείκτες, όπως το επίπεδο κατάρτισης, η φύση των προσφερόμενων συμβάσεων (εργασία ορισμένου ή αορίστου χρόνου, προσωρινή απασχόληση), το ποσοστό απασχόλησης σε ένα τυπικό περιβάλλον εργασίας, το ποσοστό υποστηριζόμενης απασχόλησης ή το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας, σε συνδυασμό με την κοινωνική και την οικονομική κατάσταση αυτών των νέων.

5.   Ίση μεταχείριση των νέων στην αγορά εργασίας

Ίση μεταχείριση των νέων στην αγορά εργασίας

| 5.1. | Η ισότητα είναι μια από τις βασικές αρχές και δικαιώματα της ΕΕ που βασίζονται στη Συνθήκη και τον Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ και στηρίζονται από το παράγωγο δίκαιο της ΕΕ. Ένα γενικό πλαίσιο για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία παρέχεται από την οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου (11), η οποία εξακολουθεί να είναι κατάλληλη για τον επιδιωκόμενο σκοπό. |
| --- | --- |

5.1.

Η ισότητα είναι μια από τις βασικές αρχές και δικαιώματα της ΕΕ που βασίζονται στη Συνθήκη και τον Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ και στηρίζονται από το παράγωγο δίκαιο της ΕΕ. Ένα γενικό πλαίσιο για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία παρέχεται από την οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου (11

| 5.2. | Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι το μέλλον των νέων αποτελεί βασικό μέλημα της ΕΕ και ότι οι προοπτικές των νέων στην αγορά εργασίας αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της εξέλιξής τους. Η ΕΕ διαθέτει μια σειρά πολιτικών και μέσων που στοχεύουν στους νέους και τη θέση τους στην αγορά εργασίας. Σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ και την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη έχουν αρμοδιότητες σε πολλά από αυτά τα ζητήματα και, συνεπώς, οι πολιτικές τους αποτελούν βασικό σημείο εστίασης της παρούσας έκθεσης. |
| --- | --- |

5.2.

Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι το μέλλον των νέων αποτελεί βασικό μέλημα της ΕΕ και ότι οι προοπτικές των νέων στην αγορά εργασίας αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο της εξέλιξής τους. Η ΕΕ διαθέτει μια σειρά πολιτικών και μέσων που στοχεύουν στους νέους και τη θέση τους στην αγορά εργασίας. Σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ και την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη έχουν αρμοδιότητες σε πολλά από αυτά τα ζητήματα και, συνεπώς, οι πολιτικές τους αποτελούν βασικό σημείο εστίασης της παρούσας έκθεσης.

| 5.3. | Οι νέοι υπέφεραν περισσότερο από άλλες ομάδες με διάφορους τρόπους κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Δεδομένης της σημασίας που αποδίδεται σε αυτό το θέμα, θα ήταν, συνεπώς, δίκαιο να εξεταστούν τυχόν ειδικές πτυχές της πολιτικής για την αγορά εργασίας και, βάσει αυτών των στοιχείων, να καθοριστεί αν οι νέοι αντιμετωπίζονται με οποιονδήποτε τρόπο λιγότερο ευνοϊκά από άλλα άτομα αποκλειστικά και μόνο λόγω της ηλικίας τους. Δεδομένου του πιθανού εύρους του θέματος, είναι σημαντικό να καταστεί σαφές τι εξετάζεται στην παρούσα γνωμοδότηση. Το επίκεντρο, στο πλαίσιο αυτό, είναι η πιο προφανής και άμεση λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση των νέων σε νόμους ή πολιτικές αποκλειστικά και μόνο λόγω της ηλικίας τους. Αναπόφευκτα, δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στους τομείς όπου υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες και μεγαλύτερη διαφάνεια. Οι τομείς αυτοί είναι οι ακόλουθοι: κατώτατοι μισθοί, κανόνες για την κοινωνική ασφάλιση και την κοινωνική πρόνοια και, σε μικρότερο βαθμό (λόγω του έργου που έχει ήδη επιτελεσθεί), μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση. |
| --- | --- |

5.3.

Οι νέοι υπέφεραν περισσότερο από άλλες ομάδες με διάφορους τρόπους κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Δεδομένης της σημασίας που αποδίδεται σε αυτό το θέμα, θα ήταν, συνεπώς, δίκαιο να εξεταστούν τυχόν ειδικές πτυχές της πολιτικής για την αγορά εργασίας και, βάσει αυτών των στοιχείων, να καθοριστεί αν οι νέοι αντιμετωπίζονται με οποιονδήποτε τρόπο λιγότερο ευνοϊκά από άλλα άτομα αποκλειστικά και μόνο λόγω της ηλικίας τους. Δεδομένου του πιθανού εύρους του θέματος, είναι σημαντικό να καταστεί σαφές τι εξετάζεται στην παρούσα γνωμοδότηση. Το επίκεντρο, στο πλαίσιο αυτό, είναι η πιο προφανής και άμεση λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση των νέων σε νόμους ή πολιτικές αποκλειστικά και μόνο λόγω της ηλικίας τους. Αναπόφευκτα, δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στους τομείς όπου υπάρχουν περισσότερες πληροφορίες και μεγαλύτερη διαφάνεια. Οι τομείς αυτοί είναι οι ακόλουθοι: κατώτατοι μισθοί, κανόνες για την κοινωνική ασφάλιση και την κοινωνική πρόνοια και, σε μικρότερο βαθμό (λόγω του έργου που έχει ήδη επιτελεσθεί), μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση.

6.   Κατώτατοι μισθοί

Κατώτατοι μισθοί

| 6.1. | Σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ (12) και την αρχή της επικουρικότητας, οι κατώτατοι μισθοί αποτελούν αρμοδιότητα των κρατών μελών, αλλά η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, συμπεριλαμβανομένων και οδηγιών, για την ενθάρρυνση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών. Κατά την προετοιμασία της ήδη εγκριθείσας οδηγίας (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (13) για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Επιτροπή δήλωσε ότι, στην πλειονότητα των κρατών μελών, η επάρκεια του κατώτατου μισθού είναι μικρή και/ή υπάρχουν κενά στην κάλυψη της προστασίας με τη μορφή κατώτατου μισθού, παρόλο που η προστασία με τη μορφή κατώτατου μισθού υπάρχει σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, μέσω νομοθετικών διατάξεων («νόμιμοι κατώτατοι μισθοί») και/ή μέσω συλλογικών συμβάσεων. Η πρόταση απορρέει από τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

6.1.

Σύμφωνα με τη ΣΛΕΕ (12

13

| 6.2. | Η οδηγία επιδιώκει να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι στην ΕΕ προστατεύονται με επαρκείς κατώτατους μισθούς, που επιτρέπουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, ανεξάρτητα από το πού εργάζονται. Για την επίτευξη του γενικού αυτού στόχου, η πρόταση θεσπίζει πλαίσιο για τη βελτίωση της επάρκειας των κατώτατων μισθών και την αύξηση της πρόσβασης των εργαζομένων σε προστασία με τη μορφή κατώτατου μισθού. Οι στόχοι αυτοί είναι σημαντικοί τόσο για τα συστήματα νόμιμου κατώτατου μισθού όσο και για τα συστήματα που βασίζονται στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Η οδηγία επιδιώκει την επίτευξη των εν λόγω στόχων λαμβάνοντας υπόψη και σεβόμενη απόλυτα τις ιδιαιτερότητες των εθνικών συστημάτων, τις εθνικές αρμοδιότητες, την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων και τη συμβατική ελευθερία. |
| --- | --- |

6.2.

Η οδηγία επιδιώκει να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι στην ΕΕ προστατεύονται με επαρκείς κατώτατους μισθούς, που επιτρέπουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης, ανεξάρτητα από το πού εργάζονται. Για την επίτευξη του γενικού αυτού στόχου, η πρόταση θεσπίζει πλαίσιο για τη βελτίωση της επάρκειας των κατώτατων μισθών και την αύξηση της πρόσβασης των εργαζομένων σε προστασία με τη μορφή κατώτατου μισθού. Οι στόχοι αυτοί είναι σημαντικοί τόσο για τα συστήματα νόμιμου κατώτατου μισθού όσο και για τα συστήματα που βασίζονται στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Η οδηγία επιδιώκει την επίτευξη των εν λόγω στόχων λαμβάνοντας υπόψη και σεβόμενη απόλυτα τις ιδιαιτερότητες των εθνικών συστημάτων, τις εθνικές αρμοδιότητες, την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων και τη συμβατική ελευθερία.

| 6.3. | Οι κατώτατοι μισθοί είναι ένας από τους τομείς όπου παρατηρείται σημαντικά άνιση μεταχείριση των νέων στα κράτη μέλη της ΕΕ. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας, οι νέοι εξαρτώνται ιδιαίτερα από τον κατώτατο μισθό, με περισσότερους από έναν στους 4 να αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, σε σύγκριση με έναν στους 10 ενηλίκους. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν καθορίσει ειδικούς «κατώτατους μισθούς για τους νέους», οι οποίοι σε όλες τις περιπτώσεις είναι χαμηλότεροι από τον γενικό κατώτατο μισθό για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες, ενώ κάποια άλλα εξαιρούν τα άτομα κάτω των 18 ετών από τη νομοθεσία για τον κατώτατο μισθό. Αυτό συμβαίνει στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Γερμανία, τη Μάλτα και τις Κάτω Χώρες. Οι διατάξεις της Γαλλίας μπορεί να μην εξαρτώνται άμεσα από την ηλικία, αλλά έμμεσα επηρεάζουν πολλούς νέους. Υπάρχουν άλλοι μειωμένοι συντελεστές για τη μαθητεία, αλλά αυτοί δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας έκθεσης και συνήθως καθορίζονται με συμφωνία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει επίσης μισθούς χαμηλότερους του κατώτατου για τους νέους. Πλήρη στοιχεία διατίθενται στο παράρτημα 1. |
| --- | --- |

6.3.

Οι κατώτατοι μισθοί είναι ένας από τους τομείς όπου παρατηρείται σημαντικά άνιση μεταχείριση των νέων στα κράτη μέλη της ΕΕ. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας, οι νέοι εξαρτώνται ιδιαίτερα από τον κατώτατο μισθό, με περισσότερους από έναν στους 4 να αμείβονται με τον κατώτατο μισθό, σε σύγκριση με έναν στους 10 ενηλίκους. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν καθορίσει ειδικούς «κατώτατους μισθούς για τους νέους», οι οποίοι σε όλες τις περιπτώσεις είναι χαμηλότεροι από τον γενικό κατώτατο μισθό για συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες, ενώ κάποια άλλα εξαιρούν τα άτομα κάτω των 18 ετών από τη νομοθεσία για τον κατώτατο μισθό. Αυτό συμβαίνει στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τη Γερμανία, τη Μάλτα και τις Κάτω Χώρες. Οι διατάξεις της Γαλλίας μπορεί να μην εξαρτώνται άμεσα από την ηλικία, αλλά έμμεσα επηρεάζουν πολλούς νέους. Υπάρχουν άλλοι μειωμένοι συντελεστές για τη μαθητεία, αλλά αυτοί δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας έκθεσης και συνήθως καθορίζονται με συμφωνία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει επίσης μισθούς χαμηλότερους του κατώτατου για τους νέους. Πλήρη στοιχεία διατίθενται στο παράρτημα 1.

| 6.4. | Αυτοί οι κατώτατοι μισθοί για τους νέους παραβλέπουν το δικαίωμα των νέων σε ίση αμοιβή για ίση εργασία, ενώ η έρευνα της ΔΟΕ έχει επανειλημμένα καταδείξει ότι είναι επίσης αναποτελεσματικοί στην αύξηση των ποσοστών απασχόλησης των νέων. Το βασικό ζήτημα είναι η ίση αμοιβή για ίση εργασία. Πράγματι, οι οργανώσεις νεολαίας έχουν ενημερωθεί από νέους ότι, μετά από μια περίοδο απασχόλησης, ενδέχεται να εποπτεύουν ή να εκπαιδεύουν συναδέλφους μεγαλύτερης ηλικίας από αυτούς στην ίδια θέση εργασίας, αλλά λαμβάνουν χαμηλότερη αμοιβή, ή ακόμη ότι καλούνται να αναλάβουν εποπτικούς ρόλους με χαμηλότερη αμοιβή από τους συναδέλφους τους λόγω αυτών των κανονισμών. |
| --- | --- |

6.4.

Αυτοί οι κατώτατοι μισθοί για τους νέους παραβλέπουν το δικαίωμα των νέων σε ίση αμοιβή για ίση εργασία, ενώ η έρευνα της ΔΟΕ έχει επανειλημμένα καταδείξει ότι είναι επίσης αναποτελεσματικοί στην αύξηση των ποσοστών απασχόλησης των νέων. Το βασικό ζήτημα είναι η ίση αμοιβή για ίση εργασία. Πράγματι, οι οργανώσεις νεολαίας έχουν ενημερωθεί από νέους ότι, μετά από μια περίοδο απασχόλησης, ενδέχεται να εποπτεύουν ή να εκπαιδεύουν συναδέλφους μεγαλύτερης ηλικίας από αυτούς στην ίδια θέση εργασίας, αλλά λαμβάνουν χαμηλότερη αμοιβή, ή ακόμη ότι καλούνται να αναλάβουν εποπτικούς ρόλους με χαμηλότερη αμοιβή από τους συναδέλφους τους λόγω αυτών των κανονισμών.

| 6.5. | Συνεπώς, ενώ σε αυτά τα κράτη μέλη επιτρέπεται στους νέους να οδηγούν, να ψηφίζουν και να κατατάσσονται στον στρατό, και οι νέοι αντιμετωπίζονται ως ενήλικοι από κάθε άλλη άποψη, δεν δικαιούνται να αμείβονται με τον πλήρη κατώτατο μισθό για τους ενηλίκους. Στις Κάτω Χώρες, οι κατώτατοι μισθοί για τους νέους έχουν καθοριστεί μόλις στο 30 % του ύψους του κατώτατου μισθού για τους ενηλίκους για τη νεότερη ηλικιακή ομάδα, γεγονός που αποτελεί σοβαρό φραγμό στην ικανότητα των νέων να ζουν ανεξάρτητοι και να απολαμβάνουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ ανακήρυξε το 2022 ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας, η συμφωνηθείσα πολιτική θέση στη νομοθετική διαδικασία που αναφέρθηκε δεν έλαβε ουσιαστικά υπόψη τα διαφορετικά ζητήματα που απασχολούν τους νέους. |
| --- | --- |

6.5.

Συνεπώς, ενώ σε αυτά τα κράτη μέλη επιτρέπεται στους νέους να οδηγούν, να ψηφίζουν και να κατατάσσονται στον στρατό, και οι νέοι αντιμετωπίζονται ως ενήλικοι από κάθε άλλη άποψη, δεν δικαιούνται να αμείβονται με τον πλήρη κατώτατο μισθό για τους ενηλίκους. Στις Κάτω Χώρες, οι κατώτατοι μισθοί για τους νέους έχουν καθοριστεί μόλις στο 30 % του ύψους του κατώτατου μισθού για τους ενηλίκους για τη νεότερη ηλικιακή ομάδα, γεγονός που αποτελεί σοβαρό φραγμό στην ικανότητα των νέων να ζουν ανεξάρτητοι και να απολαμβάνουν αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Παρά το γεγονός ότι η ΕΕ ανακήρυξε το 2022 ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας, η συμφωνηθείσα πολιτική θέση στη νομοθετική διαδικασία που αναφέρθηκε δεν έλαβε ουσιαστικά υπόψη τα διαφορετικά ζητήματα που απασχολούν τους νέους.

| 6.6. | Πρόσφατη μετα-ανάλυση της ΔΟΕ σχετικά με τον αντίκτυπο των κατώτατων μισθών για τους νέους, η οποία εξέτασε 43 επιστημονικά δημοσιεύματα από το 1990 και μετέπειτα, διαπίστωσε ότι, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, ο αντίκτυπος των κατώτατων μισθών στην απασχόληση των νέων είναι είτε μηδενικός είτε πολύ περιορισμένος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, η αύξηση του ύψους του κατώτατου μισθού για τους νέους αύξησε το ποσοστό απασχόλησης των νέων. Στην εκτίμηση αντικτύπου για την οδηγία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιέγραψε ευρήματα έρευνας από την Πορτογαλία, το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες που καταδεικνύουν ότι οι κατώτατοι μισθοί για τους νέους δεν έχουν σημαντικές συνέπειες στα ποσοστά απασχόλησης των νέων. |
| --- | --- |

6.6.

Πρόσφατη μετα-ανάλυση της ΔΟΕ σχετικά με τον αντίκτυπο των κατώτατων μισθών για τους νέους, η οποία εξέτασε 43 επιστημονικά δημοσιεύματα από το 1990 και μετέπειτα, διαπίστωσε ότι, στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, ο αντίκτυπος των κατώτατων μισθών στην απασχόληση των νέων είναι είτε μηδενικός είτε πολύ περιορισμένος. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα, η αύξηση του ύψους του κατώτατου μισθού για τους νέους αύξησε το ποσοστό απασχόλησης των νέων. Στην εκτίμηση αντικτύπου για την οδηγία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιέγραψε ευρήματα έρευνας από την Πορτογαλία, το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες που καταδεικνύουν ότι οι κατώτατοι μισθοί για τους νέους δεν έχουν σημαντικές συνέπειες στα ποσοστά απασχόλησης των νέων.

7.   Επιδόματα ανεργίας

Επιδόματα ανεργίας

| 7.1. | Ένας ακόμη τομέας όπου μπορεί να παρατηρηθεί διαφορετική μεταχείριση των νέων αφορά τις περιόδους ανεργίας. Και σε αυτήν την περίπτωση, πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για αρμοδιότητες των κρατών μελών, ιδίως όσον αφορά το ύψος των επιδομάτων, τις περιόδους καταβολής και τα κριτήρια. Υπάρχει μεγάλος βαθμός πολυμορφίας και πολυπλοκότητας μεταξύ των εθνικών συστημάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ωστόσο, μπορούμε να φανταστούμε περιπτώσεις όπου αυτές οι διαφορές έχουν αντίκτυπο σε ζητήματα όπως η απασχόληση και η ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ. Οι νέοι ενδέχεται επίσης να τεθούν σε μειονεκτική θέση από τα συστήματα επιδομάτων ανεργίας, καθώς ενδέχεται να μην έχουν συμπληρώσει την απαιτούμενη περίοδο «εισφοράς» στα σχετικά συστήματα. |
| --- | --- |

7.1.

Ένας ακόμη τομέας όπου μπορεί να παρατηρηθεί διαφορετική μεταχείριση των νέων αφορά τις περιόδους ανεργίας. Και σε αυτήν την περίπτωση, πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για αρμοδιότητες των κρατών μελών, ιδίως όσον αφορά το ύψος των επιδομάτων, τις περιόδους καταβολής και τα κριτήρια. Υπάρχει μεγάλος βαθμός πολυμορφίας και πολυπλοκότητας μεταξύ των εθνικών συστημάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ωστόσο, μπορούμε να φανταστούμε περιπτώσεις όπου αυτές οι διαφορές έχουν αντίκτυπο σε ζητήματα όπως η απασχόληση και η ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΕ. Οι νέοι ενδέχεται επίσης να τεθούν σε μειονεκτική θέση από τα συστήματα επιδομάτων ανεργίας, καθώς ενδέχεται να μην έχουν συμπληρώσει την απαιτούμενη περίοδο «εισφοράς» στα σχετικά συστήματα.

| 7.2. | Πέρα από τα συστήματα αυτά, τα κράτη μέλη παρέχουν επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας, τα οποία διαφέρουν σημαντικά, με τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας να αποτελούν επίσης εθνική αρμοδιότητα. Ορισμένα υπόκεινται σε έλεγχο επάρκειας πόρων και ορισμένα όχι. Έπειτα, υπάρχει μια μάλλον πολύπλοκη εικόνα όσον αφορά την ηλικία και τα επιδόματα αυτά, και η παρούσα έκθεση δεν μπορεί να αναπτύξει επαρκώς το θέμα. Αναπόφευκτα, υπάρχουν διακυμάνσεις όσον αφορά τον καθορισμό των περιόδων θεμελίωσης δικαιώματος και της διάρκειας, καθώς και πολλούς άλλους παράγοντες. Υπάρχει ασφαλώς ανάγκη για καλύτερα και σαφέστερα δεδομένα, ώστε να καταστεί δυνατή η πραγματοποίηση περαιτέρω έρευνας. Ωστόσο, μπορούν να γίνουν ορισμένες σύντομες παρατηρήσεις:






  — | Σε ορισμένα συστήματα, έχουν γίνει ειδικές ρυθμίσεις για τα άτομα ηλικίας άνω των 45 ετών ή για άλλες ηλικιακές ομάδες. Ένας περιορισμένος αριθμός χωρών προβλέπει μικρότερες περιόδους θεμελίωσης δικαιώματος για τα άτομα ηλικίας κάτω των 25 ετών. |
| --- | --- | --- |

7.2.

Πέρα από τα συστήματα αυτά, τα κράτη μέλη παρέχουν επιδόματα κοινωνικής πρόνοιας, τα οποία διαφέρουν σημαντικά, με τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας να αποτελούν επίσης εθνική αρμοδιότητα. Ορισμένα υπόκεινται σε έλεγχο επάρκειας πόρων και ορισμένα όχι. Έπειτα, υπάρχει μια μάλλον πολύπλοκη εικόνα όσον αφορά την ηλικία και τα επιδόματα αυτά, και η παρούσα έκθεση δεν μπορεί να αναπτύξει επαρκώς το θέμα. Αναπόφευκτα, υπάρχουν διακυμάνσεις όσον αφορά τον καθορισμό των περιόδων θεμελίωσης δικαιώματος και της διάρκειας, καθώς και πολλούς άλλους παράγοντες. Υπάρχει ασφαλώς ανάγκη για καλύτερα και σαφέστερα δεδομένα, ώστε να καταστεί δυνατή η πραγματοποίηση περαιτέρω έρευνας. Ωστόσο, μπορούν να γίνουν ορισμένες σύντομες παρατηρήσεις:

—

Σε ορισμένα συστήματα, έχουν γίνει ειδικές ρυθμίσεις για τα άτομα ηλικίας άνω των 45 ετών ή για άλλες ηλικιακές ομάδες. Ένας περιορισμένος αριθμός χωρών προβλέπει μικρότερες περιόδους θεμελίωσης δικαιώματος για τα άτομα ηλικίας κάτω των 25 ετών.

| — | Στη Σουηδία, οι άνεργοι νέοι (ηλικίας 18-24 ετών) που συμμετέχουν σε προγράμματα πολιτικής για την αγορά εργασίας που λαμβάνουν «επιχορήγηση δραστηριότητας» (aktivitetsstöd στη σουηδική γλώσσα), με υποκείμενο δικαίωμα σε επιδόματα ανεργίας, θα υπόκεινται σε μεγαλύτερη μείωση του ύψους των πληρωτέων επιδομάτων, σύμφωνα με τις διατάξεις του συστήματος επιδομάτων ανεργίας. |
| --- | --- |

—

Στη Σουηδία, οι άνεργοι νέοι (ηλικίας 18-24 ετών) που συμμετέχουν σε προγράμματα πολιτικής για την αγορά εργασίας που λαμβάνουν «επιχορήγηση δραστηριότητας» (aktivitetsstöd στη σουηδική γλώσσα), με υποκείμενο δικαίωμα σε επιδόματα ανεργίας, θα υπόκεινται σε μεγαλύτερη μείωση του ύψους των πληρωτέων επιδομάτων, σύμφωνα με τις διατάξεις του συστήματος επιδομάτων ανεργίας.

| — | Στο Λουξεμβούργο, επίδομα, που ανέρχεται στο 70 % και στο 40 % του ελάχιστου κοινωνικού μισθού (salaire social minimum στη γαλλική γλώσσα) για τους νέους ηλικίας 18 ετών και ηλικίας 16/17 ετών αντίστοιχα, χορηγείται μετά από περίοδο αναμονής 36 εβδομάδων, η οποία μπορεί να μειωθεί στις 26 εβδομάδες, εάν ο αιτών σπουδάζει. |
| --- | --- |

—

Στο Λουξεμβούργο, επίδομα, που ανέρχεται στο 70 % και στο 40 % του ελάχιστου κοινωνικού μισθού (salaire social minimum στη γαλλική γλώσσα) για τους νέους ηλικίας 18 ετών και ηλικίας 16/17 ετών αντίστοιχα, χορηγείται μετά από περίοδο αναμονής 36 εβδομάδων, η οποία μπορεί να μειωθεί στις 26 εβδομάδες, εάν ο αιτών σπουδάζει.

| — | Στην Ιρλανδία, το επίδομα για τα άτομα που αναζητούν εργασία (επίδομα κοινωνικής πρόνοιας) ανέρχεται περίπου στο 60 % του επιδόματος ενηλίκων για τα άτομα ηλικίας 18-24 ετών που δεν «ζουν ανεξάρτητα». Το πλήρες ποσό καταβάλλεται σε όσους παρακολουθούν σχετικούς κύκλους μαθημάτων και κατάρτιση. |
| --- | --- |

—

Στην Ιρλανδία, το επίδομα για τα άτομα που αναζητούν εργασία (επίδομα κοινωνικής πρόνοιας) ανέρχεται περίπου στο 60 % του επιδόματος ενηλίκων για τα άτομα ηλικίας 18-24 ετών που δεν «ζουν ανεξάρτητα». Το πλήρες ποσό καταβάλλεται σε όσους παρακολουθούν σχετικούς κύκλους μαθημάτων και κατάρτιση.

8.   Μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση

Μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση

| 8.1. | Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης, και η Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει αποφανθεί ότι τα κενά στη νομοθεσία του Βελγίου επιτρέπουν οι νέοι να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης ως δωρεάν εργατικό δυναμικό μέσω της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης. Η απόφαση της εν λόγω επιτροπής, η οποία προέκυψε από συλλογική καταγγελία που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας, έκρινε ότι τα υφιστάμενα συστήματα επιθεώρησης εργασίας στο Βέλγιο δεν παρέχουν επαρκή προστασία στους ευάλωτους και μειονεκτούντες νέους εργαζομένους.
  Τα ρυθμιστικά πλαίσια των κρατών μελών γενικά και η αυστηρότητα της κανονιστικής ρύθμισης ειδικότερα διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των διαφόρων ειδών πρακτικής άσκησης και μεταξύ των κρατών μελών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, δεν υπάρχει νομικός ορισμός της πρακτικής άσκησης. |
| --- | --- |

8.1.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης, και η Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει αποφανθεί ότι τα κενά στη νομοθεσία του Βελγίου επιτρέπουν οι νέοι να γίνονται αντικείμενο εκμετάλλευσης ως δωρεάν εργατικό δυναμικό μέσω της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης. Η απόφαση της εν λόγω επιτροπής, η οποία προέκυψε από συλλογική καταγγελία που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας, έκρινε ότι τα υφιστάμενα συστήματα επιθεώρησης εργασίας στο Βέλγιο δεν παρέχουν επαρκή προστασία στους ευάλωτους και μειονεκτούντες νέους εργαζομένους.

Τα ρυθμιστικά πλαίσια των κρατών μελών γενικά και η αυστηρότητα της κανονιστικής ρύθμισης ειδικότερα διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των διαφόρων ειδών πρακτικής άσκησης και μεταξύ των κρατών μελών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, δεν υπάρχει νομικός ορισμός της πρακτικής άσκησης.

| 8.2. | Με τη σύσταση του Συμβουλίου για το ΠΠΠΑ, που εκδόθηκε το 2013, επιδιώκεται να διασφαλιστεί ότι οι περίοδοι πρακτικής άσκησης θα διευκολύνουν την αποτελεσματική μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία, ενισχύοντας έτσι την απασχολησιμότητα των νέων. Στην πρόταση δίνονται κατευθύνσεις για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου μαθησιακού περιεχομένου και κατάλληλων όρων εργασίας. |
| --- | --- |

8.2.

Με τη σύσταση του Συμβουλίου για το ΠΠΠΑ, που εκδόθηκε το 2013, επιδιώκεται να διασφαλιστεί ότι οι περίοδοι πρακτικής άσκησης θα διευκολύνουν την αποτελεσματική μετάβαση από την εκπαίδευση στην εργασία, ενισχύοντας έτσι την απασχολησιμότητα των νέων. Στην πρόταση δίνονται κατευθύνσεις για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου μαθησιακού περιεχομένου και κατάλληλων όρων εργασίας.

| 8.3. | Οι περίοδοι μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης μπορεί να οριστούν ως περίοδοι εργασίας, παρόμοιες με εκείνες που εκτελούνται από αμειβόμενους εργαζομένους, οι οποίες δεν συνδέονται με επίσημη και σαφή διαδικασία εκπαίδευσης, κατάρτισης, εθελοντισμού ή εύρεσης εργασίας. |
| --- | --- |

8.3.

Οι περίοδοι μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης μπορεί να οριστούν ως περίοδοι εργασίας, παρόμοιες με εκείνες που εκτελούνται από αμειβόμενους εργαζομένους, οι οποίες δεν συνδέονται με επίσημη και σαφή διαδικασία εκπαίδευσης, κατάρτισης, εθελοντισμού ή εύρεσης εργασίας.

| 8.4. | Ενώ η επαγγελματική πείρα και η μάθηση μέσω της πείρας είναι ζωτικής σημασίας για τους νέους που ξεκινούν στην αγορά εργασίας, όσοι ζητούν να αναληφθεί δράση για τη μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση πιστεύουν ότι υπερβολικά πολλοί νέοι εγκλωβίζονται σε έναν κύκλο μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης και χαμηλής ποιότητας επαγγελματικής πείρας, γεγονός που δημιουργεί μεγάλη απογοήτευση για την αγορά εργασίας στην εν λόγω ηλικιακή ομάδα. |
| --- | --- |

8.4.

Ενώ η επαγγελματική πείρα και η μάθηση μέσω της πείρας είναι ζωτικής σημασίας για τους νέους που ξεκινούν στην αγορά εργασίας, όσοι ζητούν να αναληφθεί δράση για τη μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση πιστεύουν ότι υπερβολικά πολλοί νέοι εγκλωβίζονται σε έναν κύκλο μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης και χαμηλής ποιότητας επαγγελματικής πείρας, γεγονός που δημιουργεί μεγάλη απογοήτευση για την αγορά εργασίας στην εν λόγω ηλικιακή ομάδα.

| 8.5. | Το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας εξέτασε επιλεγμένα κράτη και τις πολιτικές τους για τη μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση. Στη Γαλλία, η πρακτική άσκηση ρυθμίζεται αυστηρά και μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο στο πλαίσιο των προγραμμάτων σπουδών της τυπικής εκπαίδευσης. Η πρακτική άσκηση που διαρκεί δύο μήνες ή λιγότερο στο πλαίσιο της εκπαίδευσης μπορεί να είναι μη αμειβόμενη. Στη Ρουμανία, η πρακτική άσκηση διέπεται σε μεγάλο βαθμό από ειδική νομοθεσία. Οι ασκούμενοι δικαιούνται το 50 % του κατώτατου μισθού. Η μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας είναι παράνομη, αλλά οι νόμοι συχνά παρακάμπτονται. |
| --- | --- |

8.5.

Το Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας εξέτασε επιλεγμένα κράτη και τις πολιτικές τους για τη μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση. Στη Γαλλία, η πρακτική άσκηση ρυθμίζεται αυστηρά και μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο στο πλαίσιο των προγραμμάτων σπουδών της τυπικής εκπαίδευσης. Η πρακτική άσκηση που διαρκεί δύο μήνες ή λιγότερο στο πλαίσιο της εκπαίδευσης μπορεί να είναι μη αμειβόμενη. Στη Ρουμανία, η πρακτική άσκηση διέπεται σε μεγάλο βαθμό από ειδική νομοθεσία. Οι ασκούμενοι δικαιούνται το 50 % του κατώτατου μισθού. Η μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας είναι παράνομη, αλλά οι νόμοι συχνά παρακάμπτονται.

| 8.6. | Η πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας δεν ορίζεται ούτε ρυθμίζεται από τον νόμο και επίσης δεν είναι συνήθης στην Κροατία, αλλά υπάρχουν και άλλες μορφές πρακτικής άσκησης οι οποίες υπόκεινται σε ρυθμίσεις. Στη Βουλγαρία, η μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση που λαμβάνει χώρα εκτός του πλαισίου των ειδικών νόμων για την πρακτική άσκηση είναι νόμιμη και συνήθης. Για την πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας που τηρεί τους νόμους για την πρακτική άσκηση, οι ασκούμενοι δικαιούνται τουλάχιστον τον εθνικό κατώτατο μισθό. |
| --- | --- |

8.6.

Η πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας δεν ορίζεται ούτε ρυθμίζεται από τον νόμο και επίσης δεν είναι συνήθης στην Κροατία, αλλά υπάρχουν και άλλες μορφές πρακτικής άσκησης οι οποίες υπόκεινται σε ρυθμίσεις. Στη Βουλγαρία, η μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση που λαμβάνει χώρα εκτός του πλαισίου των ειδικών νόμων για την πρακτική άσκηση είναι νόμιμη και συνήθης. Για την πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας που τηρεί τους νόμους για την πρακτική άσκηση, οι ασκούμενοι δικαιούνται τουλάχιστον τον εθνικό κατώτατο μισθό.

| 8.7. | Στην Αυστρία, η πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας θα πρέπει θεωρητικά να είναι αμειβόμενη, σύμφωνα με τις τομεακές συμφωνίες συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, η πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας μπορεί να είναι νόμιμα μη αμειβόμενη, εάν κατηγοριοποιηθεί ως εκπαιδευτική σχέση, και αυτό είναι σύνηθες φαινόμενο. Στην Ιρλανδία, η μη αμειβόμενη εργασία είναι παράνομη· ωστόσο, ο νόμος συχνά δεν επιβάλλεται όταν πρόκειται για πρακτική άσκηση, με τη μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση να αποτελεί συνήθη πρακτική και συχνά να διαφημίζεται δημοσίως. |
| --- | --- |

8.7.

Στην Αυστρία, η πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας θα πρέπει θεωρητικά να είναι αμειβόμενη, σύμφωνα με τις τομεακές συμφωνίες συλλογικών διαπραγματεύσεων. Ωστόσο, η πρακτική άσκηση στην ανοικτή αγορά εργασίας μπορεί να είναι νόμιμα μη αμειβόμενη, εάν κατηγοριοποιηθεί ως εκπαιδευτική σχέση, και αυτό είναι σύνηθες φαινόμενο. Στην Ιρλανδία, η μη αμειβόμενη εργασία είναι παράνομη· ωστόσο, ο νόμος συχνά δεν επιβάλλεται όταν πρόκειται για πρακτική άσκηση, με τη μη αμειβόμενη πρακτική άσκηση να αποτελεί συνήθη πρακτική και συχνά να διαφημίζεται δημοσίως.

Βρυξέλλες, 15 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου με τίτλο Integration of young people into the labour market with particular focus on traineeships, Απρίλιος 2023, έρευνα του Ευρωβαρόμετρου (europa.eu) (Η ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας με ιδιαίτερη έμφαση στις περιόδους πρακτικής άσκησης).

1

Integration of young people into the labour market with particular focus on traineeships,

(2)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΕΕ από τη σκοπιά της νεολαίας» (ΕΕ C 486 της 21.12.2022, σ. 46).

2

(3)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας 2022» [COM(2021) 634 final — 2021/0328(COD)] (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 122).

3

(4)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Νεολαίας 2022» [COM(2021) 634 final — 2021/0328(COD)] (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 122).

4

(5)  https://www.disability-europe.net/downloads/1046-ede-task-2-1-statistical-indicators-tables-eu-silc-2018

5

(6)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και να διασφαλιστεί η ένταξη των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) μέσω της εκπόνησης εθνικών σχεδίων ανάκαμψης (ΕΣΑ)» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 27), ΕΕΑΚ και ΕΣΑ.

6

(7)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Επισφαλής απασχόληση και ψυχική υγεία» (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας) (ΕΕ C 228 της 29.6.2023, σ. 28).

7

(8)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η δημοκρατία στην εργασία» (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας) (ΕΕ C 228 της 29.6.2023, σ. 43).

8

(9)  https://www.disability-europe.net/downloads/1046-ede-task-2-1-statistical-indicators-tables-eu-silc-2018

9

(10)  Institut national de la statistique et des études économiques, https://www.insee.fr/en/statistiques/5018508.

10

(11)  Οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία (ΕΕ L 303 της 2.12.2000, σ. 16).

11

(12)  ΣΛΕΕ 153/σημεία 2α, 2β.

12

(13)  Οδηγία (ΕΕ) 2022/2041 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2022, για επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ L 275 της 25.10.2022, σ. 33).

13

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

Πίνακας

Ποσοστά χαμηλότερα του κατώτατου για επιλεγμένα κράτη μέλη της ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο από τον Ιανουάριο του 2021

| Χώρα | Ομάδες εργαζομένων | % του πλήρους ποσού | Επίπεδο κατώτατου μισθού το 2021 (ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά) |
| --- | --- | --- | --- |
| Βέλγιο | Εργαζόμενοι ηλικίας 16 ετών ή νεότεροι (χωρίς φοιτητική σύμβαση εργασίας) | 70 | 1 138 /μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 17 ετών (χωρίς φοιτητική σύμβαση εργασίας) | 76 | 1 236 /μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 18 ετών (με φοιτητική σύμβαση εργασίας) | 82 | 1 333 /μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 19 ετών (με φοιτητική σύμβαση εργασίας) | 88 | 1 431 /μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 20 ετών (με φοιτητική σύμβαση εργασίας) | 94 | 1 528 /μήνα |
| Γαλλία | Εργαζόμενοι ηλικίας 15 και 16 ετών με λιγότερους από έξι μήνες πείρας στον τομέα· εργαζόμενοι ηλικίας κάτω των 16 ετών που εργάζονται κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών | 80 | 1 244 /μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 17 ετών με λιγότερους από έξι μήνες πείρας στον τομέα | 90 | 1 399 /μήνα |
| Νέοι με εναλλασσόμενες συμβάσεις εργασίας (1) ανάλογα με την ηλικία και τα προηγούμενα προσόντα | 55 έως 100 | 855 έως 1 555 /μήνα |
| Μαθητευόμενοι, ανάλογα με την ηλικία, την προϋπηρεσία και την εφαρμοστέα τομεακή συμφωνία | 27 έως 78 | 420 έως 1 213 /μήνα |
| Ασκούμενοι (2) | ά.α. | 3,70 /ώρα |
| Εργαζόμενοι με αναπηρία που απασχολούνται σε ειδικά κέντρα που ασχολούνται με την ένταξη των εν λόγω εργαζομένων | 55 έως 100 | 855 έως 1 555 /μήνα |
| Γερμανία | Ο κατώτατος μισθός δεν ισχύει για άτομα κάτω των 18 ετών. | ά.α. | 550/μήνα |
| Ιρλανδία | Εργαζόμενοι ηλικίας κάτω των 18 ετών | 70 | 7,14 /ώρα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 18 ετών | 80 | 8,16 /ώρα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 19 ετών | 90 | 9,18 /ώρα |
| Λετονία | Καταδικασθέντα άτομα (που εκτίουν ποινή φυλάκισης) | 50 | 250/μήνα |
| Λουξεμβούργο | Εργαζόμενοι ηλικίας 15 έως κάτω των 17 ετών | 75 | 1 651 /μήνα· 9,55 /ώρα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 17 έως κάτω των 18 ετών | 80 | 1 762 /μήνα
  10,18 /ώρα |
| Μη ειδικευμένοι εργαζόμενοι ηλικίας 18 ετών και άνω | 100 | 2 202 /μήνα
  12,73 /ώρα |
| Μάλτα | Εργαζόμενοι ηλικίας κάτω των 17 ετών | 95 | 171/εβδομάδα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 17 ετών | 96 | 174/εβδομάδα |
| Κάτω Χώρες | Εργαζόμενοι ηλικίας 15 ετών | 30 | 505/μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 16 ετών | 34,5 | 581/μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 17 ετών | 39,5 | 666/μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 18 ετών | 50 | 842/μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 19 ετών | 60 | 1 011 /μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 20 ετών | 80 | 1 348 /μήνα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 21 ετών | 100 | 1 685 /μήνα |
| Πορτογαλία | Εργαζόμενοι σε θέσεις μαθητείας και πρακτικής άσκησης | 80 | 621/μήνα |
| Εργαζόμενοι με αναπηρία | 50 | 388/μήνα |
| Ηνωμένο Βασίλειο | Εργαζόμενοι ηλικίας κάτω των 18 ετών | 47,6 | 4,15 λίρες στερλίνες (GBP) (ευρώ4,62 )/ώρα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 18 έως 20 ετών | 52,2 | 4,55 GBP (ευρώ5,06 )/ώρα |
| Εργαζόμενοι ηλικίας 21 έως 24 ετών | 74 | 6,45 GBP (ευρώ7,17 )/ώρα |
| Μαθητευόμενοι ηλικίας κάτω των 19 ετών ή ηλικίας 19 ετών και άνω κατά το πρώτο έτος της μαθητείας τους | 94 | 8,20 GBP (ευρώ9,12 )/ώρα |
| Σημειώσεις: | Η Γερμανία δεν έχει συμπεριλάβει ωρομίσθια ή τη σύγκρισή τους με τα επίπεδα κατώτατου μισθού. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το ελάχιστο ποσό υπολογίζεται ανά μήνα και όχι ανά ώρα. Οι αμοιβές μαθητείας δεν θεωρούνται μισθοί στη Γερμανία. Η μαθητεία περιλαμβάνει σχολικό χρόνο. Με νομικούς όρους, οι αμοιβές μαθητείας είναι συγκρίσιμες με τις υποτροφίες των φοιτητών πανεπιστημίου. ά/α = άνευ αντικειμένου. |

Χώρα

Ομάδες εργαζομένων

% του πλήρους ποσού

Επίπεδο κατώτατου μισθού το 2021 (ευρώ εκτός εάν αναφέρεται διαφορετικά)

Βέλγιο

Εργαζόμενοι ηλικίας 16 ετών ή νεότεροι (χωρίς φοιτητική σύμβαση εργασίας)

70

1 138 /μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 17 ετών (χωρίς φοιτητική σύμβαση εργασίας)

76

1 236 /μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 18 ετών (με φοιτητική σύμβαση εργασίας)

82

1 333 /μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 19 ετών (με φοιτητική σύμβαση εργασίας)

88

1 431 /μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 20 ετών (με φοιτητική σύμβαση εργασίας)

94

1 528 /μήνα

Γαλλία

Εργαζόμενοι ηλικίας 15 και 16 ετών με λιγότερους από έξι μήνες πείρας στον τομέα· εργαζόμενοι ηλικίας κάτω των 16 ετών που εργάζονται κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών

80

1 244 /μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 17 ετών με λιγότερους από έξι μήνες πείρας στον τομέα

90

1 399 /μήνα

Νέοι με εναλλασσόμενες συμβάσεις εργασίας (1) ανάλογα με την ηλικία και τα προηγούμενα προσόντα

55 έως 100

855 έως 1 555 /μήνα

Μαθητευόμενοι, ανάλογα με την ηλικία, την προϋπηρεσία και την εφαρμοστέα τομεακή συμφωνία

27 έως 78

420 έως 1 213 /μήνα

Ασκούμενοι (2)

ά.α.

3,70 /ώρα

Εργαζόμενοι με αναπηρία που απασχολούνται σε ειδικά κέντρα που ασχολούνται με την ένταξη των εν λόγω εργαζομένων

55 έως 100

855 έως 1 555 /μήνα

Γερμανία

Ο κατώτατος μισθός δεν ισχύει για άτομα κάτω των 18 ετών.

ά.α.

550/μήνα

Ιρλανδία

Εργαζόμενοι ηλικίας κάτω των 18 ετών

70

7,14 /ώρα

Εργαζόμενοι ηλικίας 18 ετών

80

8,16 /ώρα

Εργαζόμενοι ηλικίας 19 ετών

90

9,18 /ώρα

Λετονία

Καταδικασθέντα άτομα (που εκτίουν ποινή φυλάκισης)

50

250/μήνα

Λουξεμβούργο

Εργαζόμενοι ηλικίας 15 έως κάτω των 17 ετών

75

1 651 /μήνα· 9,55 /ώρα

Εργαζόμενοι ηλικίας 17 έως κάτω των 18 ετών

80

1 762 /μήνα

10,18 /ώρα

Μη ειδικευμένοι εργαζόμενοι ηλικίας 18 ετών και άνω

100

2 202 /μήνα

12,73 /ώρα

Μάλτα

Εργαζόμενοι ηλικίας κάτω των 17 ετών

95

171/εβδομάδα

Εργαζόμενοι ηλικίας 17 ετών

96

174/εβδομάδα

Κάτω Χώρες

Εργαζόμενοι ηλικίας 15 ετών

30

505/μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 16 ετών

34,5

581/μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 17 ετών

39,5

666/μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 18 ετών

50

842/μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 19 ετών

60

1 011 /μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 20 ετών

80

1 348 /μήνα

Εργαζόμενοι ηλικίας 21 ετών

100

1 685 /μήνα

Πορτογαλία

Εργαζόμενοι σε θέσεις μαθητείας και πρακτικής άσκησης

80

621/μήνα

Εργαζόμενοι με αναπηρία

50

388/μήνα

Ηνωμένο Βασίλειο

Εργαζόμενοι ηλικίας κάτω των 18 ετών

47,6

4,15 λίρες στερλίνες (GBP) (ευρώ4,62 )/ώρα

Εργαζόμενοι ηλικίας 18 έως 20 ετών

52,2

4,55 GBP (ευρώ5,06 )/ώρα

Εργαζόμενοι ηλικίας 21 έως 24 ετών

74

6,45 GBP (ευρώ7,17 )/ώρα

Μαθητευόμενοι ηλικίας κάτω των 19 ετών ή ηλικίας 19 ετών και άνω κατά το πρώτο έτος της μαθητείας τους

94

8,20 GBP (ευρώ9,12 )/ώρα

Σημειώσεις:

Η Γερμανία δεν έχει συμπεριλάβει ωρομίσθια ή τη σύγκρισή τους με τα επίπεδα κατώτατου μισθού. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το ελάχιστο ποσό υπολογίζεται ανά μήνα και όχι ανά ώρα. Οι αμοιβές μαθητείας δεν θεωρούνται μισθοί στη Γερμανία. Η μαθητεία περιλαμβάνει σχολικό χρόνο. Με νομικούς όρους, οι αμοιβές μαθητείας είναι συγκρίσιμες με τις υποτροφίες των φοιτητών πανεπιστημίου. ά/α = άνευ αντικειμένου.

| Πηγή: | Δίκτυο ανταποκριτών του Eurofound, με βάση επίσημες εθνικές πηγές. |
| --- | --- |

Πηγή:

Δίκτυο ανταποκριτών του Eurofound, με βάση επίσημες εθνικές πηγές.

---

(1)  Στη Γαλλία, οι συμβάσεις αυτές δίνουν στους νέους εργαζομένους τη δυνατότητα να αποκτούν επαγγελματικά προσόντα και προωθούν την επαγγελματική τους ένταξη ή επανένταξη.

(2)  Η πρακτική άσκηση ενδέχεται να είναι μη αμειβόμενη, εάν διαρκεί λιγότερο από δύο μήνες.

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/58 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/58

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου»

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

(2023/C 293/09)

| Εισηγήτρια: | η κ. Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Diego DUTTO |

Εισηγήτρια:

η κ. Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO

Maria del Carmen BARRERA CHAMORRO

Συνεισηγητής:

ο κ. Diego DUTTO

Diego DUTTO

| Αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | Επιστολή, 8.12.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| | Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 15.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 134/100/07 |

Αίτημα της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

Επιστολή, 8.12.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

15.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

134/100/07

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπενθυμίζει ότι για να επιτευχθεί μια «κοινωνική οικονομία της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας» (άρθρο 3 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση — ΣΕΕ) απαιτείται, σύμφωνα με τις Συνθήκες, η προώθηση της εσωτερικής αγοράς και της κοινωνικής πολιτικής στο πλαίσιο της λεγόμενης «οριζόντιας κοινωνικής ρήτρας» (άρθρο 9 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης — ΣΛΕΕ). Βάσει αυτής, κάθε πολιτική και σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) θα πρέπει να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται κατά τρόπο που να προάγει αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και κατάλληλα συστήματα κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υπενθυμίζει ότι για να επιτευχθεί μια «κοινωνική οικονομία της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας» (άρθρο 3 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση — ΣΕΕ) απαιτείται, σύμφωνα με τις Συνθήκες, η προώθηση της εσωτερικής αγοράς και της κοινωνικής πολιτικής στο πλαίσιο της λεγόμενης «οριζόντιας κοινωνικής ρήτρας» (άρθρο 9 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης — ΣΛΕΕ). Βάσει αυτής, κάθε πολιτική και σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) θα πρέπει να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται κατά τρόπο που να προάγει αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και κατάλληλα συστήματα κοινωνικής προστασίας.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Έκθεση για τα τελικά αποτελέσματα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (Μάιος 2022, στο εξής: τελική έκθεση της διάσκεψης), στην οποία προτείνεται, προκειμένου να προαχθεί η κοινωνική οικονομία της αγοράς (1), να απευθυνθεί έκκληση προς την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, για μέτρα που θα διασφαλίζουν —μεταξύ άλλων— την πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (Νοέμβριος 2017) και του σχεδίου δράσης του (Μάρτιος 2021), ιδίως δε των στόχων που είναι πιο σημαντικοί για την Ατζέντα του 2030, και τούτο σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, χάρη στην προσθήκη ενός πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Έκθεση για τα τελικά αποτελέσματα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (Μάιος 2022, στο εξής: τελική έκθεση της διάσκεψης), στην οποία προτείνεται, προκειμένου να προαχθεί η κοινωνική οικονομία της αγοράς (1

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι, μέσω του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου, η διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης βελτιώνει τις εγγυήσεις για αποτελεσματική προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων σε περίπτωση σύγκρουσης με τις οικονομικές ελευθερίες (βλέπε πρόταση 13, μέτρο 5), αποφεύγοντας την οπισθοδρόμηση ως προς τα εν λόγω δικαιώματα (πρόταση 14, μέτρο 2). |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι, μέσω του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου, η διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης βελτιώνει τις εγγυήσεις για αποτελεσματική προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων σε περίπτωση σύγκρουσης με τις οικονομικές ελευθερίες (βλέπε πρόταση 13, μέτρο 5), αποφεύγοντας την οπισθοδρόμηση ως προς τα εν λόγω δικαιώματα (πρόταση 14, μέτρο 2).

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δοθεί η δυνατότητα μεταρρύθμισης των Συνθηκών, όπως αναφέρεται στην τελευταία ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, θεωρεί σκόπιμο δε, σύμφωνα με την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να συμπεριληφθεί το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου μεταξύ των πτυχών που πρέπει να μεταρρυθμιστούν. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα αποτελέσματα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης συνιστούν κατάλληλο χάρτη πορείας για την εφαρμογή αυτής της μεταρρύθμισης. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δοθεί η δυνατότητα μεταρρύθμισης των Συνθηκών, όπως αναφέρεται στην τελευταία ομιλία για την κατάσταση της Ένωσης, θεωρεί σκόπιμο δε, σύμφωνα με την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, να συμπεριληφθεί το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου μεταξύ των πτυχών που πρέπει να μεταρρυθμιστούν. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα αποτελέσματα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης συνιστούν κατάλληλο χάρτη πορείας για την εφαρμογή αυτής της μεταρρύθμισης.

| 1.5. | Το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου προτείνεται να έχει τριπλό στόχο:






  1) | να διασφαλιστεί ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, τα θεμελιώδη και τα κοινωνικά δικαιώματα θα έχουν προτεραιότητα έναντι των οικονομικών ελευθεριών και άλλων πολιτικών της ΕΕ· |
| --- | --- | --- |

1.5.

Το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου προτείνεται να έχει τριπλό στόχο:

1)

να διασφαλιστεί ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, τα θεμελιώδη και τα κοινωνικά δικαιώματα θα έχουν προτεραιότητα έναντι των οικονομικών ελευθεριών και άλλων πολιτικών της ΕΕ·

| 2) | να κατοχυρωθεί ο σεβασμός της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και η ορθή λειτουργία των εθνικών συστημάτων κοινωνικού διαλόγου και εργασιακών σχέσεων· |
| --- | --- |

2)

να κατοχυρωθεί ο σεβασμός της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και η ορθή λειτουργία των εθνικών συστημάτων κοινωνικού διαλόγου και εργασιακών σχέσεων·

| 3) | να εξασφαλιστεί η κοινωνική πρόοδος, με τη διασφάλιση της προώθησης και της προστασίας των ύψιστων προτύπων όσον αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα, είτε αυτά απορρέουν από το εθνικό είτε από το ευρωπαϊκό ή το διεθνές δίκαιο, καθώς και με την πρόληψη της οπισθοδρόμησης και της καταστρατήγησης του εν λόγω δικαίου. |
| --- | --- |

3)

να εξασφαλιστεί η κοινωνική πρόοδος, με τη διασφάλιση της προώθησης και της προστασίας των ύψιστων προτύπων όσον αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα, είτε αυτά απορρέουν από το εθνικό είτε από το ευρωπαϊκό ή το διεθνές δίκαιο, καθώς και με την πρόληψη της οπισθοδρόμησης και της καταστρατήγησης του εν λόγω δικαίου.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ισπανική Προεδρία της ΕΕ αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για την προώθηση της εν λόγω πρότασης και προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να σημειώσουν πρόοδο στη διαδικασία αυτή, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ισπανική Προεδρία της ΕΕ αποτελεί εξαιρετική ευκαιρία για την προώθηση της εν λόγω πρότασης και προτρέπει τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να σημειώσουν πρόοδο στη διαδικασία αυτή, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου.

| 1.7. | Προς τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ισπανική Προεδρία να συγκαλέσει, μετά από τη δέουσα ανάλυση εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, ένα Συμβούλιο υπουργών Κοινωνικών Υποθέσεων, στο οποίο θα εγκριθεί κοινή πρόταση, προκειμένου να πραγματοποιηθεί ειδική ευρωπαϊκή σύνοδος κορυφής για την ενδεχόμενη έγκρισή της. Η σημασία του ζητήματος αυτού απαιτεί τη μέγιστη θεσμική συμμετοχή στα διάφορα επίπεδα αρμοδιοτήτων εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

Προς τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ισπανική Προεδρία να συγκαλέσει, μετά από τη δέουσα ανάλυση εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, ένα Συμβούλιο υπουργών Κοινωνικών Υποθέσεων, στο οποίο θα εγκριθεί κοινή πρόταση, προκειμένου να πραγματοποιηθεί ειδική ευρωπαϊκή σύνοδος κορυφής για την ενδεχόμενη έγκρισή της. Η σημασία του ζητήματος αυτού απαιτεί τη μέγιστη θεσμική συμμετοχή στα διάφορα επίπεδα αρμοδιοτήτων εντός της ΕΕ.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, παρά το γεγονός ότι η πρόταση της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πρέπει να εισαχθεί είτε με τη μορφή πρωτοκόλλου (το οποίο θα προσαρτηθεί στη ΣΛΕΕ) είτε με τη μορφή ρήτρας γενικής εφαρμογής (μεταρρύθμιση του άρθρου 9 της ΣΛΕΕ), υπάρχουν και άλλα μέσα πολιτικής που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου έχει καίρια σημασία για την ενίσχυση της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, χάρη στη διατήρηση άρρηκτων δεσμών ανάμεσα, αφενός, στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και τις οικονομικές ελευθερίες, συμπεριλαμβανομένου του δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ κρατών μελών, και, αφετέρου, τον σεβασμό και την προαγωγή των συλλογικών κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, παρά το γεγονός ότι η πρόταση της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πρέπει να εισαχθεί είτε με τη μορφή πρωτοκόλλου (το οποίο θα προσαρτηθεί στη ΣΛΕΕ) είτε με τη μορφή ρήτρας γενικής εφαρμογής (μεταρρύθμιση του άρθρου 9 της ΣΛΕΕ), υπάρχουν και άλλα μέσα πολιτικής που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου έχει καίρια σημασία για την ενίσχυση της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, χάρη στη διατήρηση άρρηκτων δεσμών ανάμεσα, αφενός, στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και τις οικονομικές ελευθερίες, συμπεριλαμβανομένου του δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ κρατών μελών, και, αφετέρου, τον σεβασμό και την προαγωγή των συλλογικών κοινωνικών δικαιωμάτων.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η εισαγωγή του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου θα δώσει τη δυνατότητα στην ΕΕ να ηγηθεί της οικονομικής ανάπτυξης, προωθώντας την κοινωνική ευημερία του μεγαλύτερου δυνατού μέρους του πληθυσμού της, γεγονός που θα οδηγήσει στη δημιουργία και την ανάπτυξη πιο ισχυρών και βιώσιμων επιχειρήσεων. Για τον σκοπό αυτό, το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου θα πρέπει να ορίζει σαφώς ότι οι οικονομικές ελευθερίες στην ενιαία αγορά δεν σημαίνουν απαγόρευση των περιορισμών, αλλά προβλέπουν την ίση μεταχείριση των οικονομικών φορέων ως μέσο εξασφάλισης θεμιτού ανταγωνισμού και ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε κάθε δεδομένη αγορά. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η εισαγωγή του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου θα δώσει τη δυνατότητα στην ΕΕ να ηγηθεί της οικονομικής ανάπτυξης, προωθώντας την κοινωνική ευημερία του μεγαλύτερου δυνατού μέρους του πληθυσμού της, γεγονός που θα οδηγήσει στη δημιουργία και την ανάπτυξη πιο ισχυρών και βιώσιμων επιχειρήσεων. Για τον σκοπό αυτό, το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου θα πρέπει να ορίζει σαφώς ότι οι οικονομικές ελευθερίες στην ενιαία αγορά δεν σημαίνουν απαγόρευση των περιορισμών, αλλά προβλέπουν την ίση μεταχείριση των οικονομικών φορέων ως μέσο εξασφάλισης θεμιτού ανταγωνισμού και ισότιμων όρων ανταγωνισμού σε κάθε δεδομένη αγορά.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η ΕΕ δεν έχει ακόμη εκπληρώσει την υποχρέωση που υπέχει δυνάμει της Συνθήκης της Λισαβόνας να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 της ΣΕΕ. Η προσχώρηση αυτή είναι καίριας σημασίας προκειμένου να υπόκειται η έννομη τάξη της ΕΕ σε εξωτερικό έλεγχο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως κάθε νομικό σύστημα που βασίζεται στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Προς τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να προσχωρήσει η Ένωση στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, προκειμένου να προαχθεί η αρμονική συνύπαρξη του δικαίου της ΕΕ με το δίκαιο του Συμβουλίου της Ευρώπης στον κοινωνικό τομέα. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η ΕΕ δεν έχει ακόμη εκπληρώσει την υποχρέωση που υπέχει δυνάμει της Συνθήκης της Λισαβόνας να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όπως ορίζεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 της ΣΕΕ. Η προσχώρηση αυτή είναι καίριας σημασίας προκειμένου να υπόκειται η έννομη τάξη της ΕΕ σε εξωτερικό έλεγχο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως κάθε νομικό σύστημα που βασίζεται στη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Προς τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης να προσχωρήσει η Ένωση στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, προκειμένου να προαχθεί η αρμονική συνύπαρξη του δικαίου της ΕΕ με το δίκαιο του Συμβουλίου της Ευρώπης στον κοινωνικό τομέα.

2.   Ιστορικό, αιτιολόγηση και κύρια στοιχεία του αντικειμένου της γνωμοδότησης

Ιστορικό, αιτιολόγηση και κύρια στοιχεία του αντικειμένου της γνωμοδότησης

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με την ιστορία και την παράδοση της ΕΕ, όπως τυποποιούνται στις Συνθήκες της, μία από τις κύριες συνεισφορές της στην πρόοδο της ανθρωπότητας και στην ειρήνη είναι το «ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο» της. Ως τέτοιο ορίζεται ένα οικονομικό πρότυπο σύμφωνα με το οποίο η μεγιστοποίηση των οικονομικών επιδόσεων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την κοινωνική ευημερία και την κοινωνική πρόοδο. Η εγκαθίδρυση αυτής της «κοινωνική[ς] οικονομία[ς] της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας» (άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ), η οποία έχει πλέον συνταγματικό χαρακτήρα, δεν νοείται τόσο ως αυτοσκοπός, αλλά μάλλον —και κυρίως— ως μέσο επίτευξης κοινωνικής ευημερίας για όλους τους ευρωπαίους πολίτες (άρθρα 9 και 151 της ΣΛΕΕ). |
| --- | --- |

2.1.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με την ιστορία και την παράδοση της ΕΕ, όπως τυποποιούνται στις Συνθήκες της, μία από τις κύριες συνεισφορές της στην πρόοδο της ανθρωπότητας και στην ειρήνη είναι το «ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο» της. Ως τέτοιο ορίζεται ένα οικονομικό πρότυπο σύμφωνα με το οποίο η μεγιστοποίηση των οικονομικών επιδόσεων είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την κοινωνική ευημερία και την κοινωνική πρόοδο. Η εγκαθίδρυση αυτής της «κοινωνική[ς] οικονομία[ς] της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας» (άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ), η οποία έχει πλέον συνταγματικό χαρακτήρα, δεν νοείται τόσο ως αυτοσκοπός, αλλά μάλλον —και κυρίως— ως μέσο επίτευξης κοινωνικής ευημερίας για όλους τους ευρωπαίους πολίτες (άρθρα 9 και 151 της ΣΛΕΕ).

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης αναγκαίο να επιστήσει την προσοχή στον εγκάρσιο χαρακτήρα της στενής αυτής σχέσης μεταξύ προαγωγής της εσωτερικής αγοράς και κοινωνικής πολιτικής, δυνάμει της λεγόμενης «οριζόντιας κοινωνικής ρήτρας» του άρθρου 9 της ΣΛΕΕ. Βάσει αυτής, κάθε πολιτική και σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) θα πρέπει να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται κατά τρόπο που να προάγει αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και κατάλληλα συστήματα κοινωνικής προστασίας. |
| --- | --- |

2.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης αναγκαίο να επιστήσει την προσοχή στον εγκάρσιο χαρακτήρα της στενής αυτής σχέσης μεταξύ προαγωγής της εσωτερικής αγοράς και κοινωνικής πολιτικής, δυνάμει της λεγόμενης «οριζόντιας κοινωνικής ρήτρας» του άρθρου 9 της ΣΛΕΕ. Βάσει αυτής, κάθε πολιτική και σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) θα πρέπει να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται κατά τρόπο που να προάγει αγορές εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και κατάλληλα συστήματα κοινωνικής προστασίας.

| 2.3. | Η κοινωνική οικονομία της αγοράς εδράζεται σε δύο σαφώς διαφοροποιημένους αλλά συμπληρωματικούς πυλώνες: αφενός, τους κανόνες περί ανταγωνισμού και, αφετέρου, τα μέτρα κοινωνικής πολιτικής για τη διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης χάρη στη διόρθωση των δυσμενών συνεπειών και στην ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας (2). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει επίσης θεσμικούς, νομικούς και πολιτικούς περιορισμούς όσον αφορά τη διασφάλιση της δέουσας ισορροπίας μεταξύ της οικονομικής διάστασης της ΕΕ (προτεραιότητα των οικονομικών ελευθεριών, ιδίως δε του ελεύθερου ανταγωνισμού) και της κοινωνικής διάστασης (αποτελεσματική κατοχύρωση των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων και απαγόρευση του κοινωνικού ντάμπινγκ). |
| --- | --- |

2.3.

Η κοινωνική οικονομία της αγοράς εδράζεται σε δύο σαφώς διαφοροποιημένους αλλά συμπληρωματικούς πυλώνες: αφενός, τους κανόνες περί ανταγωνισμού και, αφετέρου, τα μέτρα κοινωνικής πολιτικής για τη διασφάλιση της κοινωνικής δικαιοσύνης χάρη στη διόρθωση των δυσμενών συνεπειών και στην ενίσχυση της κοινωνικής προστασίας (2

| 2.4. | Στο πλαίσιο αυτό, και προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτή η ανισορροπία, ο στόχος ενός πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου θα είναι τριπλός:






  1) | να διασφαλιστεί ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, τα θεμελιώδη και τα κοινωνικά δικαιώματα θα έχουν προτεραιότητα έναντι των οικονομικών ελευθεριών και άλλων πολιτικών της ΕΕ· |
| --- | --- | --- |

2.4.

Στο πλαίσιο αυτό, και προκειμένου να αντιμετωπιστεί αυτή η ανισορροπία, ο στόχος ενός πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου θα είναι τριπλός:

1)

να διασφαλιστεί ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, τα θεμελιώδη και τα κοινωνικά δικαιώματα θα έχουν προτεραιότητα έναντι των οικονομικών ελευθεριών και άλλων πολιτικών της ΕΕ·

| 2) | να κατοχυρωθεί ο σεβασμός της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και η ορθή λειτουργία των εθνικών συστημάτων κοινωνικού διαλόγου και εργασιακών σχέσεων· |
| --- | --- |

2)

να κατοχυρωθεί ο σεβασμός της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και η ορθή λειτουργία των εθνικών συστημάτων κοινωνικού διαλόγου και εργασιακών σχέσεων·

| 3) | να εξασφαλιστεί η κοινωνική πρόοδος, με μέριμνα για την προώθηση και την προστασία των ύψιστων προτύπων όσον αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα, είτε αυτά απορρέουν από την εθνική είτε από την ευρωπαϊκή ή τη διεθνή νομοθεσία, καθώς και με την αποτροπή της οπισθοδρόμησης και της καταστρατήγησης των εν λόγω δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3)

να εξασφαλιστεί η κοινωνική πρόοδος, με μέριμνα για την προώθηση και την προστασία των ύψιστων προτύπων όσον αφορά τα κοινωνικά δικαιώματα, είτε αυτά απορρέουν από την εθνική είτε από την ευρωπαϊκή ή τη διεθνή νομοθεσία, καθώς και με την αποτροπή της οπισθοδρόμησης και της καταστρατήγησης των εν λόγω δικαιωμάτων.

| 2.5. | Επίσης, οι πολιτικές λιτότητας που υιοθετήθηκαν στην ΕΕ και στα κράτη μέλη με τη μέθοδο της «Τρόικας» (που έχει επίσης επικριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) (3) για την αντιμετώπιση του μεγάλου χρηματοπιστωτικού κραχ ανανέωσαν τον κίνδυνο υποβάθμισης των κοινωνικών δικαιωμάτων, δίνοντας προτεραιότητα στη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη έναντι της κοινωνικής προόδου. Η κατάσταση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την αρχή της κοινωνικής προόδου του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη. Αυτό αντικατοπτρίζεται σε αρκετές καταδικαστικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης κατά κρατών της ΕΕ για την εφαρμογή αυτών των πολιτικών και νόμων λιτότητας εις βάρος των κοινωνικών δικαιωμάτων. Αντιθέτως, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) δεν διαπίστωσε καμία αναντιστοιχία με την κοινωνική ρήτρα. |
| --- | --- |

2.5.

Επίσης, οι πολιτικές λιτότητας που υιοθετήθηκαν στην ΕΕ και στα κράτη μέλη με τη μέθοδο της «Τρόικας» (που έχει επίσης επικριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) (3

| 2.6. | Οι περιπτώσεις σύγκρουσης μεταξύ των οικονομικών ελευθεριών και άλλων πολιτικών της ΕΕ, αφενός, και των κοινωνικών δικαιωμάτων, αφετέρου, εγείρουν σημαντικά ζητήματα όσον αφορά τον κίνδυνο ασυνέπειας μεταξύ της έννομης τάξης της ΕΕ και των ευρωπαϊκών και διεθνών πράξεων και κανόνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη βρίσκονται σε κατάσταση αντικρουόμενων υποχρεώσεων καθώς προσπαθούν να συμμορφωθούν με το δίκαιο της ΕΕ, αφενός, και με τις δεσμεύσεις τους δυνάμει των εφαρμοστέων ευρωπαϊκών και διεθνών πράξεων περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αφετέρου. Το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου επιχειρεί να απαντήσει σε αυτό το δίλημμα διευκρινίζοντας ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, οι οικονομικές ελευθερίες που κατοχυρώνονται από τις Συνθήκες της ΕΕ δεν αποτελούν θεμελιώδες δικαίωμα που να αντισταθμίζει τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων. Αυτή η ανάγκη εξεύρεσης μιας ισορροπίας μεταξύ οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων που να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα σε περίπτωση συγκρούσεων έχει καθοριστική σημασία για να διασφαλιστεί ότι η αρχή της υπεροχής του δικαίου της ΕΕ δεν θα εφαρμόζεται κατά παράβαση των ευρωπαϊκών και διεθνών κανόνων περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

2.6.

Οι περιπτώσεις σύγκρουσης μεταξύ των οικονομικών ελευθεριών και άλλων πολιτικών της ΕΕ, αφενός, και των κοινωνικών δικαιωμάτων, αφετέρου, εγείρουν σημαντικά ζητήματα όσον αφορά τον κίνδυνο ασυνέπειας μεταξύ της έννομης τάξης της ΕΕ και των ευρωπαϊκών και διεθνών πράξεων και κανόνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη βρίσκονται σε κατάσταση αντικρουόμενων υποχρεώσεων καθώς προσπαθούν να συμμορφωθούν με το δίκαιο της ΕΕ, αφενός, και με τις δεσμεύσεις τους δυνάμει των εφαρμοστέων ευρωπαϊκών και διεθνών πράξεων περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αφετέρου. Το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου επιχειρεί να απαντήσει σε αυτό το δίλημμα διευκρινίζοντας ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, οι οικονομικές ελευθερίες που κατοχυρώνονται από τις Συνθήκες της ΕΕ δεν αποτελούν θεμελιώδες δικαίωμα που να αντισταθμίζει τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων. Αυτή η ανάγκη εξεύρεσης μιας ισορροπίας μεταξύ οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων που να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα σε περίπτωση συγκρούσεων έχει καθοριστική σημασία για να διασφαλιστεί ότι η αρχή της υπεροχής του δικαίου της ΕΕ δεν θα εφαρμόζεται κατά παράβαση των ευρωπαϊκών και διεθνών κανόνων περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

| 2.7. | Στα συμπεράσματα και τις συστάσεις της τελικής έκθεσης της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (Μάιος 2022), μεταξύ των 49 προτάσεων και 300 μέτρων, περιλαμβάνεται η βελτίωση της λειτουργίας των αγορών για τη διασφάλιση πιο δίκαιων από κοινωνική άποψη συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, ιδίως για τους νέους και τις ευάλωτες ομάδες (προτάσεις 13 και 14 (4)).
  Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι, προς τον σκοπό αυτόν, στην εν λόγω τελική έκθεση της διάσκεψης, περιλαμβάνεται έκκληση προς την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, για μέτρα που θα διασφαλίζουν —μεταξύ άλλων— την πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων —που εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2017— και του σχεδίου δράσης του —του Μαρτίου του 2021—, ιδίως δε των στόχων που είναι πιο σημαντικοί για την Ατζέντα του 2030, και τούτο σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, χάρη στην προσθήκη πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες. Προτείνεται δε να συμπεριληφθούν αποτελεσματικότερες εγγυήσεις για την πλήρη προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων σε περίπτωση σύγκρουσης με τις οικονομικές ελευθερίες (βλέπε πρόταση 13, μέτρο 5) και την αποφυγή οπισθοδρόμησης ως προς τα εν λόγω δικαιώματα (πρόταση 14, μέτρο 2). |
| --- | --- |

2.7.

Στα συμπεράσματα και τις συστάσεις της τελικής έκθεσης της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (Μάιος 2022), μεταξύ των 49 προτάσεων και 300 μέτρων, περιλαμβάνεται η βελτίωση της λειτουργίας των αγορών για τη διασφάλιση πιο δίκαιων από κοινωνική άποψη συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, ιδίως για τους νέους και τις ευάλωτες ομάδες (προτάσεις 13 και 14 (4

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει το γεγονός ότι, προς τον σκοπό αυτόν, στην εν λόγω τελική έκθεση της διάσκεψης, περιλαμβάνεται έκκληση προς την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, για μέτρα που θα διασφαλίζουν —μεταξύ άλλων— την πλήρη εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων —που εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2017— και του σχεδίου δράσης του —του Μαρτίου του 2021—, ιδίως δε των στόχων που είναι πιο σημαντικοί για την Ατζέντα του 2030, και τούτο σε ενωσιακό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, χάρη στην προσθήκη πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες. Προτείνεται δε να συμπεριληφθούν αποτελεσματικότερες εγγυήσεις για την πλήρη προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων σε περίπτωση σύγκρουσης με τις οικονομικές ελευθερίες (βλέπε πρόταση 13, μέτρο 5) και την αποφυγή οπισθοδρόμησης ως προς τα εν λόγω δικαιώματα (πρόταση 14, μέτρο 2).

| 2.8. | Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες και τις πρόσφατες κρίσεις, και προκειμένου να συμμορφωθεί με τις προτάσεις και τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην προαναφερθείσα τελική έκθεση της διάσκεψης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον Ιούνιο του 2022 ψήφισμα με το οποίο καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να κινήσει τη διαδικασία αναθεώρησης των ιδρυτικών πράξεων της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνουν «διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και ενσωμάτωση της κοινωνικής προόδου [...], που συνδέεται με ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες·», με την επιφύλαξη των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων και των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επίσης διατυπώσει παρόμοιες εκκλήσεις για ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου στο ψήφισμά του του Δεκεμβρίου του 2020 σχετικά με μια ισχυρή κοινωνική Ευρώπη για δίκαιες μεταβάσεις. |
| --- | --- |

2.8.

Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες και τις πρόσφατες κρίσεις, και προκειμένου να συμμορφωθεί με τις προτάσεις και τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην προαναφερθείσα τελική έκθεση της διάσκεψης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τον Ιούνιο του 2022 ψήφισμα με το οποίο καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να κινήσει τη διαδικασία αναθεώρησης των ιδρυτικών πράξεων της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνουν «διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και ενσωμάτωση της κοινωνικής προόδου [...], που συνδέεται με ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες·», με την επιφύλαξη των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων και των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επίσης διατυπώσει παρόμοιες εκκλήσεις για ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου στο ψήφισμά του του Δεκεμβρίου του 2020 σχετικά με μια ισχυρή κοινωνική Ευρώπη για δίκαιες μεταβάσεις.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ καταρτίζει την παρούσα γνωμοδότηση κατόπιν ρητού αιτήματος της προσεχούς ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ (δεύτερο εξάμηνο του 2023) για την κατάρτιση διερευνητικής γνωμοδότησης στην οποία θα εκθέτει τη θέση της σχετικά με το προαναφερθέν πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου. |
| --- | --- |

2.9.

Η ΕΟΚΕ καταρτίζει την παρούσα γνωμοδότηση κατόπιν ρητού αιτήματος της προσεχούς ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ (δεύτερο εξάμηνο του 2023) για την κατάρτιση διερευνητικής γνωμοδότησης στην οποία θα εκθέτει τη θέση της σχετικά με το προαναφερθέν πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου.

3.   Ευρωπαϊκό πλαίσιο και θεσμική, νομική και επιστημονική συμβολή σχετικά με την αξία ενός πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου που θα προσαρτηθεί στις Συνθήκες

Ευρωπαϊκό πλαίσιο και θεσμική, νομική και επιστημονική συμβολή σχετικά με την αξία ενός πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου που θα προσαρτηθεί στις Συνθήκες

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προθυμία των τριών θεσμικών οργάνων της ΕΕ να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους —το καθένα αναλόγως προς τις αρμοδιότητες που υπέχει δυνάμει των Συνθηκών της ΕΕ— ώστε να δοθεί συνέχεια στη διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης και στις προτάσεις της. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι σημειώνονται συγκεκριμένα βήματα προόδου για την εφαρμογή των προτάσεων της διάσκεψης, προκειμένου να βελτιωθεί η καθημερινή ζωή των πολιτών σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης μιας κοινωνικά δίκαιης και περιβαλλοντικά βιώσιμης ανταγωνιστικής οικονομίας (θεματικό πεδίο 9 της διάσκεψης). |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την προθυμία των τριών θεσμικών οργάνων της ΕΕ να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους —το καθένα αναλόγως προς τις αρμοδιότητες που υπέχει δυνάμει των Συνθηκών της ΕΕ— ώστε να δοθεί συνέχεια στη διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης και στις προτάσεις της. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι σημειώνονται συγκεκριμένα βήματα προόδου για την εφαρμογή των προτάσεων της διάσκεψης, προκειμένου να βελτιωθεί η καθημερινή ζωή των πολιτών σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης μιας κοινωνικά δίκαιης και περιβαλλοντικά βιώσιμης ανταγωνιστικής οικονομίας (θεματικό πεδίο 9 της διάσκεψης).

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι στην Έκθεση για τα τελικά αποτελέσματα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (Νοέμβριος 2022 (5)) περιλαμβάνεται μια επικαιροποιημένη προκαταρκτική ανάλυση των προτάσεων και των μέτρων, την οποία εκπόνησε η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου. Από την ανάλυση αυτή προκύπτουν τα εξής:






  — | η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου φρονεί ότι η ισορροπία μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των τεσσάρων οικονομικών ελευθεριών εξασφαλίζεται ήδη (π.χ. άρθρα 9, 151 και 153 της ΣΛΕΕ), |
| --- | --- | --- |

3.2.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι στην Έκθεση για τα τελικά αποτελέσματα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (Νοέμβριος 2022 (5

—

η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου φρονεί ότι η ισορροπία μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των τεσσάρων οικονομικών ελευθεριών εξασφαλίζεται ήδη (π.χ. άρθρα 9, 151 και 153 της ΣΛΕΕ),

| — | μολονότι δεν απορρίπτει τη σκοπιμότητα διερεύνησης της βελτίωσης των δυνατοτήτων που προβλέπονται ήδη στις Συνθήκες για τη διασφάλιση των κοινωνικών στόχων (π.χ. άρθρο 153), θεωρεί περιττή την αναδιάρθρωση των Συνθηκών προκειμένου να δημιουργηθεί νέο Πρωτόκολλο Κοινωνικής Προόδου, |
| --- | --- |

—

μολονότι δεν απορρίπτει τη σκοπιμότητα διερεύνησης της βελτίωσης των δυνατοτήτων που προβλέπονται ήδη στις Συνθήκες για τη διασφάλιση των κοινωνικών στόχων (π.χ. άρθρο 153), θεωρεί περιττή την αναδιάρθρωση των Συνθηκών προκειμένου να δημιουργηθεί νέο Πρωτόκολλο Κοινωνικής Προόδου,

| — | η Επιτροπή έχει ανακοινώσει ότι προτίθεται να προτείνει, εντός του δευτέρου τριμήνου του 2023, σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την ανάπτυξη συνθηκών-πλαίσιο για την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

—

η Επιτροπή έχει ανακοινώσει ότι προτίθεται να προτείνει, εντός του δευτέρου τριμήνου του 2023, σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την ανάπτυξη συνθηκών-πλαίσιο για την κοινωνική οικονομία.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης ζητεί πιο φιλόδοξη και αποφασιστική δράση από την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους για τη διασφάλιση μεγαλύτερης κοινωνικής ευημερίας στους ευρωπαίους πολίτες, στο πλαίσιο ενός ανανεωμένου κοινωνικού συμβολαίου, καθώς και τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο καλύπτει ήδη πιο στοχοπροσηλωμένες κοινωνικές πολιτικές, ενώ, σύμφωνα με την τελική έκθεση της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (6), άλλες απαιτούν μεταρρύθμιση των Συνθηκών. |
| --- | --- |

3.3.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η διάσκεψη για το μέλλον της Ευρώπης ζητεί πιο φιλόδοξη και αποφασιστική δράση από την ΕΕ, τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους για τη διασφάλιση μεγαλύτερης κοινωνικής ευημερίας στους ευρωπαίους πολίτες, στο πλαίσιο ενός ανανεωμένου κοινωνικού συμβολαίου, καθώς και τη συνεχή βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο καλύπτει ήδη πιο στοχοπροσηλωμένες κοινωνικές πολιτικές, ενώ, σύμφωνα με την τελική έκθεση της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (6

| 3.4. | Ομοίως, η απόδοση στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ του ίδιου νομικού κύρους με τις Συνθήκες, παρότι δεν ενσωματώθηκε σε αυτές, βελτιώνει τη συνταγματική ισορροπία μεταξύ κοινωνικών δικαιωμάτων και οικονομικών ελευθεριών, χωρίς τα μεν να συνιστούν εξαίρεση από τις δε. Επίσης, όπως αναφέρεται στο προοίμιό του, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαιώνει τα δικαιώματα που απορρέουν ιδίως από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις και διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η συνταγματική ισορροπία βελτιώθηκε με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, η οποία προσέδωσε στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες. Ωστόσο, η πείρα δείχνει ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, εξακολουθεί να επικρατεί η τάση της υπερίσχυσης των οικονομικών ελευθεριών έναντι των κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.4.

Ομοίως, η απόδοση στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ του ίδιου νομικού κύρους με τις Συνθήκες, παρότι δεν ενσωματώθηκε σε αυτές, βελτιώνει τη συνταγματική ισορροπία μεταξύ κοινωνικών δικαιωμάτων και οικονομικών ελευθεριών, χωρίς τα μεν να συνιστούν εξαίρεση από τις δε. Επίσης, όπως αναφέρεται στο προοίμιό του, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαιώνει τα δικαιώματα που απορρέουν ιδίως από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις και διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Κοινωνικού Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Η συνταγματική ισορροπία βελτιώθηκε με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, η οποία προσέδωσε στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες. Ωστόσο, η πείρα δείχνει ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, εξακολουθεί να επικρατεί η τάση της υπερίσχυσης των οικονομικών ελευθεριών έναντι των κοινωνικών δικαιωμάτων.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ έχει επίσης επίγνωση της ευνοϊκής εξέλιξης του δικαίου της ΕΕ και της νομολογίας του ΔΕΕ όσον αφορά την απαγόρευση του κοινωνικού ντάμπινγκ, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα μοντέλο οικονομικού ανταγωνισμού όχι μόνο ελεύθερου αλλά και δίκαιου. Η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τμήμα μείζονος συνθέσεως), της 8ης Δεκεμβρίου 2020, στην υπόθεση C-620/18 αποτελεί σαφές παράδειγμα επιβεβαίωσης της ανάγκης διασφάλισης ισότιμων κοινωνικών συνθηκών κατά την άσκηση των οικονομικών ελευθεριών (στην περίπτωση παροχής υπηρεσιών). Ωστόσο, η πείρα δείχνει ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, εξακολουθεί να επικρατεί η τάση της υπερίσχυσης των οικονομικών ελευθεριών έναντι των κοινωνικών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ έχει επίσης επίγνωση της ευνοϊκής εξέλιξης του δικαίου της ΕΕ και της νομολογίας του ΔΕΕ όσον αφορά την απαγόρευση του κοινωνικού ντάμπινγκ, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα μοντέλο οικονομικού ανταγωνισμού όχι μόνο ελεύθερου αλλά και δίκαιου. Η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (τμήμα μείζονος συνθέσεως), της 8ης Δεκεμβρίου 2020, στην υπόθεση C-620/18 αποτελεί σαφές παράδειγμα επιβεβαίωσης της ανάγκης διασφάλισης ισότιμων κοινωνικών συνθηκών κατά την άσκηση των οικονομικών ελευθεριών (στην περίπτωση παροχής υπηρεσιών). Ωστόσο, η πείρα δείχνει ότι, σε περίπτωση σύγκρουσης, εξακολουθεί να επικρατεί η τάση της υπερίσχυσης των οικονομικών ελευθεριών έναντι των κοινωνικών δικαιωμάτων.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, ενώ υπάρχουν δεσμευτικά και μη δεσμευτικά ελάχιστα πρότυπα σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την πρόοδο ως προς την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η προαγωγή και η εγγύηση μιας πραγματικά κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, ανταγωνιστικής και βιώσιμης, απαιτεί ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου προκειμένου να ενισχυθούν τα πλεονεκτήματα του ευρωπαϊκού μας συστήματος κοινωνικής οικονομίας της αγοράς και να εξαλειφθούν παράλληλα οι αδυναμίες του, ώστε να προσαρμοστεί για να αντιμετωπίσει τις επικείμενες προκλήσεις. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα αποτελέσματα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης συνιστούν κατάλληλο χάρτη πορείας για την προώθησή του. Ως εκ τούτου, καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την υλοποίηση της συγκεκριμένης πρότασης της διάσκεψης. |
| --- | --- |

4.1.

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, ενώ υπάρχουν δεσμευτικά και μη δεσμευτικά ελάχιστα πρότυπα σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την πρόοδο ως προς την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η προαγωγή και η εγγύηση μιας πραγματικά κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, ανταγωνιστικής και βιώσιμης, απαιτεί ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου προκειμένου να ενισχυθούν τα πλεονεκτήματα του ευρωπαϊκού μας συστήματος κοινωνικής οικονομίας της αγοράς και να εξαλειφθούν παράλληλα οι αδυναμίες του, ώστε να προσαρμοστεί για να αντιμετωπίσει τις επικείμενες προκλήσεις. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα αποτελέσματα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης συνιστούν κατάλληλο χάρτη πορείας για την προώθησή του. Ως εκ τούτου, καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την υλοποίηση της συγκεκριμένης πρότασης της διάσκεψης.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, παρά το γεγονός ότι η πρόταση της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πρέπει να εισαχθεί είτε με τη μορφή πρωτοκόλλου (το οποίο θα προσαρτηθεί στη ΣΛΕΕ) είτε με τη μορφή ρήτρας γενικής εφαρμογής (μεταρρύθμιση του άρθρου 9 της ΣΛΕΕ), υπάρχουν και άλλα μέσα πολιτικής που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου. |
| --- | --- |

4.2.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, παρά το γεγονός ότι η πρόταση της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα πρέπει να εισαχθεί είτε με τη μορφή πρωτοκόλλου (το οποίο θα προσαρτηθεί στη ΣΛΕΕ) είτε με τη μορφή ρήτρας γενικής εφαρμογής (μεταρρύθμιση του άρθρου 9 της ΣΛΕΕ), υπάρχουν και άλλα μέσα πολιτικής που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου.

| 4.3. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου, ως θεμελιώδης πτυχή της κοινωνικής προόδου, μπορεί να διαφυλάξει και να ενισχύσει την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, καθιερώνοντας σαφή σύνδεση ανάμεσα, αφενός, στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και τις οικονομικές ελευθερίες, συμπεριλαμβανομένου του δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ κρατών μελών, και, αφετέρου, τον σεβασμό και την προαγωγή των συλλογικών κοινωνικών δικαιωμάτων. Η εγγύηση αυτή πρέπει πάντοτε να νοείται τηρουμένης της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και της ορθής λειτουργίας των εθνικών συστημάτων κοινωνικού διαλόγου και εργασιακών σχέσεων. |
| --- | --- |

4.3.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου, ως θεμελιώδης πτυχή της κοινωνικής προόδου, μπορεί να διαφυλάξει και να ενισχύσει την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, καθιερώνοντας σαφή σύνδεση ανάμεσα, αφενός, στην εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και τις οικονομικές ελευθερίες, συμπεριλαμβανομένου του δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ κρατών μελών, και, αφετέρου, τον σεβασμό και την προαγωγή των συλλογικών κοινωνικών δικαιωμάτων. Η εγγύηση αυτή πρέπει πάντοτε να νοείται τηρουμένης της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και της ορθής λειτουργίας των εθνικών συστημάτων κοινωνικού διαλόγου και εργασιακών σχέσεων.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο, και όχι απλώς σκόπιμο, να διασφαλιστεί, ως περιεχόμενο του εν λόγω πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου, η αρχή της μη υποβάθμισης των κοινωνικών προτύπων, η οποία ήδη αναγνωρίζεται στο δίκαιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη και στη νομολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, παρότι δεν ισχύει το ίδιο για το δίκαιο της Ένωσης ή τη νομολογία του ΔΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο, και όχι απλώς σκόπιμο, να διασφαλιστεί, ως περιεχόμενο του εν λόγω πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου, η αρχή της μη υποβάθμισης των κοινωνικών προτύπων, η οποία ήδη αναγνωρίζεται στο δίκαιο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη και στη νομολογία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, παρότι δεν ισχύει το ίδιο για το δίκαιο της Ένωσης ή τη νομολογία του ΔΕΕ.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί το εν λόγω πρωτόκολλο βασικό στοιχείο για ένα νέο οικονομικό μοντέλο και μοντέλο διακυβέρνησης της ΕΕ, το οποίο θα πρέπει να εδράζεται στην υπέρβαση του ΑΕγχΠ και στην οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής κοινωνικής ευημερίας βιώσιμης και κοινωνικά δίκαιης (χωρίς αποκλεισμούς). |
| --- | --- |

4.5.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί το εν λόγω πρωτόκολλο βασικό στοιχείο για ένα νέο οικονομικό μοντέλο και μοντέλο διακυβέρνησης της ΕΕ, το οποίο θα πρέπει να εδράζεται στην υπέρβαση του ΑΕγχΠ και στην οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής κοινωνικής ευημερίας βιώσιμης και κοινωνικά δίκαιης (χωρίς αποκλεισμούς).

5.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ειδικές παρατηρήσεις

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η εισαγωγή του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου θα δώσει τη δυνατότητα στην ΕΕ να σημειώσει σύγκλιση ως προς την πρόοδο, πέραν της σύγκλισης ως προς την οικονομική ανάπτυξη, προωθώντας την κοινωνική ευημερία του μεγαλύτερου δυνατού μέρους του πληθυσμού της (διαφύλαξη του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου), γεγονός που θα οδηγήσει επίσης στη δημιουργία και την ανάπτυξη πιο ισχυρών και βιώσιμων επιχειρήσεων. Προς τον σκοπό αυτό, το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου θα συμβάλει επίσης σημαντικά στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης της ΕΕ στο πλαίσιο της Ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

5.1.

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η εισαγωγή του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου θα δώσει τη δυνατότητα στην ΕΕ να σημειώσει σύγκλιση ως προς την πρόοδο, πέραν της σύγκλισης ως προς την οικονομική ανάπτυξη, προωθώντας την κοινωνική ευημερία του μεγαλύτερου δυνατού μέρους του πληθυσμού της (διαφύλαξη του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου), γεγονός που θα οδηγήσει επίσης στη δημιουργία και την ανάπτυξη πιο ισχυρών και βιώσιμων επιχειρήσεων. Προς τον σκοπό αυτό, το πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου θα συμβάλει επίσης σημαντικά στην επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης της ΕΕ στο πλαίσιο της Ατζέντας του 2030 των Ηνωμένων Εθνών.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η EE θα πρέπει να διαθέτει επαρκή αρμοδιότητα για να ενεργεί σύμφωνα με τις διατάξεις των Συνθηκών, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 352 της ΣΛΕΕ, εφόσον αυτό απαιτείται για την εξασφάλιση πραγματικής κοινωνικής προόδου, και κατ’ αναλογία προς τις διατάξεις του πρωτοκόλλου αριθ. 27 σχετικά με την εσωτερική αγορά και τον ανταγωνισμό. |
| --- | --- |

5.2.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η EE θα πρέπει να διαθέτει επαρκή αρμοδιότητα για να ενεργεί σύμφωνα με τις διατάξεις των Συνθηκών, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 352 της ΣΛΕΕ, εφόσον αυτό απαιτείται για την εξασφάλιση πραγματικής κοινωνικής προόδου, και κατ’ αναλογία προς τις διατάξεις του πρωτοκόλλου αριθ. 27 σχετικά με την εσωτερική αγορά και τον ανταγωνισμό.

| 5.3. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να εκπληρώσει η ΕΕ την υποχρέωση που υπέχει δυνάμει της Συνθήκης της Λισαβόνας να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επιπλέον, η ΕΕ πρέπει να προσχωρήσει στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, προκειμένου να προαχθεί η αρμονική συνύπαρξη του δικαίου της ΕΕ με το δίκαιο του Συμβουλίου της Ευρώπης στον κοινωνικό τομέα. |
| --- | --- |

5.3.

Η ΕΟΚΕ συνιστά να εκπληρώσει η ΕΕ την υποχρέωση που υπέχει δυνάμει της Συνθήκης της Λισαβόνας να προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Επιπλέον, η ΕΕ πρέπει να προσχωρήσει στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης, προκειμένου να προαχθεί η αρμονική συνύπαρξη του δικαίου της ΕΕ με το δίκαιο του Συμβουλίου της Ευρώπης στον κοινωνικό τομέα.

Βρυξέλλες, 15 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  https://prod-cofe-platform.s3.eu-central-1.amazonaws.com/m55c8dzvjofynczinfepn9lgtd2x

1

(2)  Building a social market economy in the European Union [Οικοδομώντας μια κοινωνική οικονομία της αγοράς στην Ευρωπαϊκή Ένωση], László Andor, επίτροπος Απασχόλησης, Κοινωνικών Υποθέσεων και Ένταξης.

2

(3)  Βλέπε το Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Μαρτίου 2014 σχετικά με τις πτυχές της απασχόλησης και τις κοινωνικές πτυχές του ρόλου και των εργασιών της Τρόικας (ΕΚΤ, Επιτροπή και ΔΝΤ) όσον αφορά τις χώρες της ζώνης του ευρώ που έχουν υπαχθεί σε πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής [2014/2007(INI)].

3

(4)  https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-10033-2022-ADD-1-REV-1/en/pdf.

4

(5)  https://www.consilium.europa.eu/el/policies/conference-on-the-future-of-europe/.

5

(6)  Έκθεση σχετικά με το τελικό αποτέλεσμα της Διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, βλέπε π.χ. σ. 53.

6

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ακόλουθη τροπολογία, η οποία έλαβε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των έγκυρων ψήφων, απορρίφθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης (άρθρο 74 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 1

SOC/756 — Πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου

Να αντικατασταθεί ολόκληρη η γνωμοδότηση του τμήματος SOC από το ακόλουθο κείμενο (εξήγηση/αιτιολογία στο τέλος του εγγράφου)

| Τροπολογία |
| --- |
| 1.   Συμπεράσματα και συστάσεις







  1.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι απόψεις των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών διαφέρουν ως προς το κατά πόσον η μεταρρύθμιση της Συνθήκης για την προσθήκη πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου είναι κατάλληλη ή αναγκαία. Όπως αναφέρεται στην προκαταρκτική τεχνική αξιολόγηση της έκθεσης του Συμβουλίου σχετικά με το τελικό αποτέλεσμα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, η ισορροπία μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των τεσσάρων οικονομικών ελευθεριών κατοχυρώνεται στις Συνθήκες. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία στις Συνθήκες, χωρίς να δημιουργηθεί ιεράρχηση μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθεριών. Εξάλλου, η απόδοση προτεραιότητας στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα έναντι των οικονομικών ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς με την προσθήκη του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες αποσκοπεί στην αλλαγή των θεμελιωδών αρχών στις οποίες βασίζεται η ΕΕ και ισοδυναμεί επίσης με υπονόμευση των θεμελίων της οικονομίας, στα οποία οφείλονται ο πλούτος και η ευημερία στην ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Ως εκ τούτου, ένα τέτοιο πρωτόκολλο θα μπορούσε να υπονομεύσει την ίδια τη βάση της κοινωνικής προόδου. |

Τροπολογία

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι απόψεις των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών διαφέρουν ως προς το κατά πόσον η μεταρρύθμιση της Συνθήκης για την προσθήκη πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου είναι κατάλληλη ή αναγκαία. Όπως αναφέρεται στην προκαταρκτική τεχνική αξιολόγηση της έκθεσης του Συμβουλίου σχετικά με το τελικό αποτέλεσμα της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης, η ισορροπία μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των τεσσάρων οικονομικών ελευθεριών κατοχυρώνεται στις Συνθήκες. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία στις Συνθήκες, χωρίς να δημιουργηθεί ιεράρχηση μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθεριών. Εξάλλου, η απόδοση προτεραιότητας στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα έναντι των οικονομικών ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς με την προσθήκη του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες αποσκοπεί στην αλλαγή των θεμελιωδών αρχών στις οποίες βασίζεται η ΕΕ και ισοδυναμεί επίσης με υπονόμευση των θεμελίων της οικονομίας, στα οποία οφείλονται ο πλούτος και η ευημερία στην ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Ως εκ τούτου, ένα τέτοιο πρωτόκολλο θα μπορούσε να υπονομεύσει την ίδια τη βάση της κοινωνικής προόδου.

| 1.2. | Όπως υπάρχουν πολλοί περιορισμοί στις οικονομικές ελευθερίες, μπορεί επίσης να υπάρχουν περιορισμοί στην άσκηση των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα ανάληψης συλλογικής δράσης. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), ο περιορισμός των οικονομικών ελευθεριών μπορεί να γίνει δεκτός μόνον εφόσον επιδιώκει θεμιτό σκοπό συμβατό με τις Συνθήκες και δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος. Ακόμη δε και σε αυτήν την περίπτωση, εξακολουθεί να πρέπει να είναι κατάλληλος για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και να μην υπερβαίνει το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρο. Αυτό μπορεί να διασφαλιστεί με την εφαρμογή των υφιστάμενων αρχών της αναλογικότητας και της επικουρικότητας σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

Όπως υπάρχουν πολλοί περιορισμοί στις οικονομικές ελευθερίες, μπορεί επίσης να υπάρχουν περιορισμοί στην άσκηση των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα ανάληψης συλλογικής δράσης. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), ο περιορισμός των οικονομικών ελευθεριών μπορεί να γίνει δεκτός μόνον εφόσον επιδιώκει θεμιτό σκοπό συμβατό με τις Συνθήκες και δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος. Ακόμη δε και σε αυτήν την περίπτωση, εξακολουθεί να πρέπει να είναι κατάλληλος για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και να μην υπερβαίνει το αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού αυτού μέτρο. Αυτό μπορεί να διασφαλιστεί με την εφαρμογή των υφιστάμενων αρχών της αναλογικότητας και της επικουρικότητας σε επίπεδο ΕΕ.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι στόχοι της πολιτικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής θα πρέπει να εξακολουθήσουν να επιδιώκονται στις ισχύουσες Συνθήκες και το υφιστάμενο νομοθετικό και πολιτικό πλαίσιο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. Η ΕΟΚΕ είναι στη διάθεση της επερχόμενης ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ για να συμβάλει στη διαδικασία αυτή. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι στόχοι της πολιτικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής θα πρέπει να εξακολουθήσουν να επιδιώκονται στις ισχύουσες Συνθήκες και το υφιστάμενο νομοθετικό και πολιτικό πλαίσιο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. Η ΕΟΚΕ είναι στη διάθεση της επερχόμενης ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ για να συμβάλει στη διαδικασία αυτή.

| 1.4. | Αντί η ΕΕ να καθιερώσει ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου που θα διαταράσσει την ισορροπία μεταξύ των οικονομικών ελευθεριών και των κοινωνικών δικαιωμάτων και θα παρεμβαίνει σε σαφώς καθορισμένες ενωσιακές και εθνικές αρμοδιότητες, πρέπει να σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας κοινής αντίληψης περί του τι συνιστά ενωσιακή προστιθέμενη αξία όσον αφορά την απασχόληση και τις κοινωνικές πολιτικές. |
| --- | --- |

1.4.

Αντί η ΕΕ να καθιερώσει ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου που θα διαταράσσει την ισορροπία μεταξύ των οικονομικών ελευθεριών και των κοινωνικών δικαιωμάτων και θα παρεμβαίνει σε σαφώς καθορισμένες ενωσιακές και εθνικές αρμοδιότητες, πρέπει να σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας κοινής αντίληψης περί του τι συνιστά ενωσιακή προστιθέμενη αξία όσον αφορά την απασχόληση και τις κοινωνικές πολιτικές.

| 1.5. | Είναι σημαντικό η ΕΕ να συνεχίσει να αναπτύσσεται κατά τρόπο που να δίνει απαντήσεις στα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα με ολοκληρωμένο τρόπο. Όπως έχει ήδη αναφέρει η ΕΟΚΕ, η ανταγωνιστικότητα και η αυξημένη παραγωγικότητα με βάση τις δεξιότητες και τη γνώση αποτελούν θεμιτό μέσο για τη διατήρηση της ευημερίας των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Η οικονομική ανάπτυξη και η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ. Πρέπει να ενισχύσουμε τα δυνατά σημεία του ευρωπαϊκού μας συστήματος κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, εξαλείφοντας παράλληλα τις αδυναμίες του και προσαρμόζοντάς το κατ’ αυτόν τον τρόπο ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις μελλοντικές προκλήσεις (1). |
| --- | --- |

1.5.

Είναι σημαντικό η ΕΕ να συνεχίσει να αναπτύσσεται κατά τρόπο που να δίνει απαντήσεις στα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα με ολοκληρωμένο τρόπο. Όπως έχει ήδη αναφέρει η ΕΟΚΕ, η ανταγωνιστικότητα και η αυξημένη παραγωγικότητα με βάση τις δεξιότητες και τη γνώση αποτελούν θεμιτό μέσο για τη διατήρηση της ευημερίας των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Η οικονομική ανάπτυξη και η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς αποτελούν σημαντικό στοιχείο για την ενίσχυση της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ. Πρέπει να ενισχύσουμε τα δυνατά σημεία του ευρωπαϊκού μας συστήματος κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, εξαλείφοντας παράλληλα τις αδυναμίες του και προσαρμόζοντάς το κατ’ αυτόν τον τρόπο ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις μελλοντικές προκλήσεις (1).

| 1.6. | Οι αποφάσεις κοινωνικής πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες της ΕΕ και με πλήρη σεβασμό των κοινών αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων. Αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων για τους πολίτες, τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία στο σύνολό της. Στο μέλλον θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για τη διεξαγωγή καλά διαρθρωμένου και ισορροπημένου διαλόγου με θέμα την οικονομική και κοινωνική διάσταση της ΕΕ. Το γεγονός ότι η οικονομική ανάπτυξη στα κράτη μέλη είναι ανομοιογενής θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται καλύτερα υπόψη στις ενωσιακές συζητήσεις για την κοινωνική διάσταση, έτσι ώστε να υπάρχουν ρεαλιστικές προσδοκίες για πρόοδο όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει επίσης ότι μέτρα που οδηγούν σε οπισθοδρόμηση των εργασιακών και κοινωνικών προτύπων ενδέχεται ορισμένες φορές να είναι αναγκαία βραχυπρόθεσμα, ώστε να μπορούν οι κυβερνήσεις να αποφεύγουν ακόμη χειρότερες συνέπειες από σοβαρές οικονομικές και δημοσιονομικές περιόδους ύφεσης σε εθνικό επίπεδο. Η αξιολόγηση της ανάγκης λήψης τέτοιων μέτρων θα πρέπει να εξακολουθήσει να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των εθνικών αρχών. |
| --- | --- |

1.6.

Οι αποφάσεις κοινωνικής πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες της ΕΕ και με πλήρη σεβασμό των κοινών αρμοδιοτήτων μεταξύ της ΕΕ, των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων. Αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων για τους πολίτες, τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία στο σύνολό της. Στο μέλλον θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για τη διεξαγωγή καλά διαρθρωμένου και ισορροπημένου διαλόγου με θέμα την οικονομική και κοινωνική διάσταση της ΕΕ. Το γεγονός ότι η οικονομική ανάπτυξη στα κράτη μέλη είναι ανομοιογενής θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται καλύτερα υπόψη στις ενωσιακές συζητήσεις για την κοινωνική διάσταση, έτσι ώστε να υπάρχουν ρεαλιστικές προσδοκίες για πρόοδο όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση στην ΕΕ. Αυτό σημαίνει επίσης ότι μέτρα που οδηγούν σε οπισθοδρόμηση των εργασιακών και κοινωνικών προτύπων ενδέχεται ορισμένες φορές να είναι αναγκαία βραχυπρόθεσμα, ώστε να μπορούν οι κυβερνήσεις να αποφεύγουν ακόμη χειρότερες συνέπειες από σοβαρές οικονομικές και δημοσιονομικές περιόδους ύφεσης σε εθνικό επίπεδο. Η αξιολόγηση της ανάγκης λήψης τέτοιων μέτρων θα πρέπει να εξακολουθήσει να επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των εθνικών αρχών.

| 1.7. | Για τους λόγους που περιγράφονται ανωτέρω, η πρόταση αναθεώρησης των Συνθηκών με σκοπό τη δημιουργία πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου είναι απαράδεκτη και δεν υποστηρίζεται από την Ομάδα Εργοδοτών της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

1.7.

Για τους λόγους που περιγράφονται ανωτέρω, η πρόταση αναθεώρησης των Συνθηκών με σκοπό τη δημιουργία πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου είναι απαράδεκτη και δεν υποστηρίζεται από την Ομάδα Εργοδοτών της ΕΟΚΕ.

2.   Ιστορικό, ενωσιακό και εθνικό πλαίσιο και θεσμικό και νομικό πλαίσιο

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ εκπόνησε τη διερευνητική γνωμοδότηση SOC/756 κατόπιν σχετικής αίτησης της επερχόμενης ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ με σκοπό να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που τίθενται στο εν λόγω αίτηση (2). |
| --- | --- |

2.1.

Η ΕΟΚΕ εκπόνησε τη διερευνητική γνωμοδότηση SOC/756 κατόπιν σχετικής αίτησης της επερχόμενης ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ με σκοπό να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα που τίθενται στο εν λόγω αίτηση (2).

| 2.2. | Η επικείμενη αίτηση της ισπανικής Προεδρίας αναφέρεται στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ) για την καθιέρωση πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου (3), βάσει των αποτελεσμάτων της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (4), και του Ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 9ης Ιουνίου 2022 σχετικά με το αίτημα για σύγκληση Συνέλευσης για την αναθεώρηση των Συνθηκών (5), όπου ζητείται από το Συμβούλιο, μεταξύ άλλων, η «αναπροσαρμογή των ανατεθεισών στην Ένωση με τις Συνθήκες αρμοδιοτήτων [...] στις κοινωνικές και οικονομικές πολιτικές· διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και ενσωμάτωση της κοινωνικής προόδου στο άρθρο 9 ΣΛΕΕ, που συνδέεται με ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες». |
| --- | --- |

2.2.

Η επικείμενη αίτηση της ισπανικής Προεδρίας αναφέρεται στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων (ΕΣΣΟ) για την καθιέρωση πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου (3), βάσει των αποτελεσμάτων της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης (4), και του Ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 9ης Ιουνίου 2022 σχετικά με το αίτημα για σύγκληση Συνέλευσης για την αναθεώρηση των Συνθηκών (5), όπου ζητείται από το Συμβούλιο, μεταξύ άλλων, η «αναπροσαρμογή των ανατεθεισών στην Ένωση με τις Συνθήκες αρμοδιοτήτων [...] στις κοινωνικές και οικονομικές πολιτικές· διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και ενσωμάτωση της κοινωνικής προόδου στο άρθρο 9 ΣΛΕΕ, που συνδέεται με ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες».

| 2.3. | Η πρόταση της ΕΣΣΟ (6) περί πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου περιέχει τέσσερις βασικές διατάξεις που πρέπει να προσαρτηθούν στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαλαμβάνει τις αρχές (άρθρο 1), τον ορισμό της κοινωνικής προόδου και την εφαρμογή της (άρθρο 2), τη σχέση μεταξύ των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων και άλλων ενωσιακών πολιτικών (άρθρο 3), καθώς και τις αρμοδιότητες της ΕΕ (άρθρο 4) για τη διασφάλιση της κοινωνικής προόδου. |
| --- | --- |

2.3.

Η πρόταση της ΕΣΣΟ (6) περί πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου περιέχει τέσσερις βασικές διατάξεις που πρέπει να προσαρτηθούν στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαλαμβάνει τις αρχές (άρθρο 1), τον ορισμό της κοινωνικής προόδου και την εφαρμογή της (άρθρο 2), τη σχέση μεταξύ των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων και άλλων ενωσιακών πολιτικών (άρθρο 3), καθώς και τις αρμοδιότητες της ΕΕ (άρθρο 4) για τη διασφάλιση της κοινωνικής προόδου.

| 2.4. | Σύμφωνα με την πρόταση της ΕΣΣΟ:






  — | «Καμία διάταξη των Συνθηκών, και ιδίως οι οικονομικές ελευθερίες, η εσωτερική αγορά, ο ανταγωνισμός ή άλλα μέτρα πολιτικής της ΕΕ, δεν έχουν προτεραιότητα έναντι των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων και της κοινωνικής προόδου, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 του παρόντος πρωτοκόλλου. Σε περίπτωση σύγκρουσης, υπερισχύουν τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα.» (άρθρο 3) |
| --- | --- | --- |

2.4.

Σύμφωνα με την πρόταση της ΕΣΣΟ:

—

«Καμία διάταξη των Συνθηκών, και ιδίως οι οικονομικές ελευθερίες, η εσωτερική αγορά, ο ανταγωνισμός ή άλλα μέτρα πολιτικής της ΕΕ, δεν έχουν προτεραιότητα έναντι των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων και της κοινωνικής προόδου, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 του παρόντος πρωτοκόλλου. Σε περίπτωση σύγκρουσης, υπερισχύουν τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα.» (άρθρο 3)

| — | «Κανένα μέτρο πολιτικής της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις οικονομικές ελευθερίες, δεν πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο που να περιορίζει ή να επηρεάζει δυσμενώς την άσκηση των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων όπως αυτά αναγνωρίζονται στα κράτη μέλη, στο Δίκαιο της ΕΕ καθώς και σε οποιαδήποτε άλλη διεθνή πράξη, ιδίως δε τις συμβάσεις της ΔΟΕ και τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης.» (άρθρο 3) |
| --- | --- |

—

«Κανένα μέτρο πολιτικής της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις οικονομικές ελευθερίες, δεν πρέπει να ερμηνεύεται κατά τρόπο που να περιορίζει ή να επηρεάζει δυσμενώς την άσκηση των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων όπως αυτά αναγνωρίζονται στα κράτη μέλη, στο Δίκαιο της ΕΕ καθώς και σε οποιαδήποτε άλλη διεθνή πράξη, ιδίως δε τις συμβάσεις της ΔΟΕ και τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης.» (άρθρο 3)

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η αρχική πρόταση που υπέβαλε το 2008 η ΕΣΣΟ περί πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου προέκυψε ως αποτέλεσμα των αποφάσεων του ΔΕΕ στις υποθέσεις Viking, Laval, Rüffert και Λουξεμβούργο. Σημειώνει επίσης ότι, το 2010, οι ευρωπαίοι διακλαδικοί κοινωνικοί εταίροι εξέδωσαν έκθεση με θέμα το κοινό έργο των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σχετικά με τις εν λόγω αποφάσεις, στην οποία συμφώνησαν ότι οι οικονομικές ελευθερίες και τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα αλληλεπιδρούν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους. Έχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τις συγκεκριμένες επιπτώσεις αυτής της αλληλεπίδρασης και ιδίως σχετικά με το τι θα σήμαινε αυτό όσον αφορά τον περιορισμό του δικαιώματος ανάληψης συλλογικής δράσης και/ή της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών (7). |
| --- | --- |

2.5.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η αρχική πρόταση που υπέβαλε το 2008 η ΕΣΣΟ περί πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου προέκυψε ως αποτέλεσμα των αποφάσεων του ΔΕΕ στις υποθέσεις Viking, Laval, Rüffert και Λουξεμβούργο. Σημειώνει επίσης ότι, το 2010, οι ευρωπαίοι διακλαδικοί κοινωνικοί εταίροι εξέδωσαν έκθεση με θέμα το κοινό έργο των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σχετικά με τις εν λόγω αποφάσεις, στην οποία συμφώνησαν ότι οι οικονομικές ελευθερίες και τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα αλληλεπιδρούν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους. Έχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τις συγκεκριμένες επιπτώσεις αυτής της αλληλεπίδρασης και ιδίως σχετικά με το τι θα σήμαινε αυτό όσον αφορά τον περιορισμό του δικαιώματος ανάληψης συλλογικής δράσης και/ή της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών (7).

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στην αποτυχία της πρότασης κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COM(2012) 130 (γνωστής και ως «Monti II») (8) και στην ισχυρή αντίδραση που προκάλεσε η πρωτοβουλία αυτή από τα εθνικά κοινοβούλια το 2012 (9), τα οποία υπεραμύνθηκαν των εθνικών αρμοδιοτήτων, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, στοιχείο που καταδεικνύει ότι εξακολουθεί να ισχύει το άρθρο 153 παράγραφος 5 της ΣΛΕΕ. Το άρθρο αυτό καθιστά σαφές ότι η ΕΕ δεν έχει αρμοδιότητα όσον αφορά το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα της απεργίας ή το δικαίωμα της ανταπεργίας. |
| --- | --- |

2.6.

Η ΕΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στην αποτυχία της πρότασης κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COM(2012) 130 (γνωστής και ως «Monti II») (8) και στην ισχυρή αντίδραση που προκάλεσε η πρωτοβουλία αυτή από τα εθνικά κοινοβούλια το 2012 (9), τα οποία υπεραμύνθηκαν των εθνικών αρμοδιοτήτων, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, στοιχείο που καταδεικνύει ότι εξακολουθεί να ισχύει το άρθρο 153 παράγραφος 5 της ΣΛΕΕ. Το άρθρο αυτό καθιστά σαφές ότι η ΕΕ δεν έχει αρμοδιότητα όσον αφορά το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι, το δικαίωμα της απεργίας ή το δικαίωμα της ανταπεργίας.

| 2.7. | Δεδομένων των προαναφερθέντων, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι απόψεις των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών διαφέρουν ως προς το κατά πόσον η μεταρρύθμιση της Συνθήκης για την προσθήκη πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου είναι κατάλληλη ή αναγκαία. Την άποψη αυτή εξέφρασε, για παράδειγμα, ο Δανός υπουργός Δικαιοσύνης κ. Peter Hummelgaard ως εξής: «Έχω επανειλημμένα τονίσει σε συναντήσεις με τους Ευρωπαίους ομολόγους μου και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το μακροπρόθεσμο όραμα της κυβέρνησής μου για τη θέσπιση κοινωνικού πρωτοκόλλου. Η καθιέρωσή κοινωνικού πρωτοκόλλου στις Συνθήκες απαιτεί τροποποίησή τους. Η κυβέρνησή μας δεν πιστεύει ότι ήρθε η ώρα για μια ταχεία διαδικασία αλλαγής των Συνθηκών, αλλά αντίθετα θέλουμε να επιτύχουμε απτά αποτελέσματα όσον αφορά τα ζητήματα που απασχολούν τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις στην ΕΕ»
   (10). |
| --- | --- |

2.7.

Δεδομένων των προαναφερθέντων, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι απόψεις των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων μερών διαφέρουν ως προς το κατά πόσον η μεταρρύθμιση της Συνθήκης για την προσθήκη πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου είναι κατάλληλη ή αναγκαία. Την άποψη αυτή εξέφρασε, για παράδειγμα, ο Δανός υπουργός Δικαιοσύνης κ. Peter Hummelgaard ως εξής: «Έχω επανειλημμένα τονίσει σε συναντήσεις με τους Ευρωπαίους ομολόγους μου και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το μακροπρόθεσμο όραμα της κυβέρνησής μου για τη θέσπιση κοινωνικού πρωτοκόλλου. Η καθιέρωσή κοινωνικού πρωτοκόλλου στις Συνθήκες απαιτεί τροποποίησή τους. Η κυβέρνησή μας δεν πιστεύει ότι ήρθε η ώρα για μια ταχεία διαδικασία αλλαγής των Συνθηκών, αλλά αντίθετα θέλουμε να επιτύχουμε απτά αποτελέσματα όσον αφορά τα ζητήματα που απασχολούν τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις στην ΕΕ»
   (10).

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα ζητήματα που ανέκυψαν λόγω των αποφάσεων Viking, Laval και Rüffert το 2007-2008 επιλύθηκαν με την αναθεώρηση της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων το 2018. Δεδομένου ότι η αναθεωρημένη οδηγία για την απόσπαση εργαζομένων περιλαμβάνει την αρχή της ίσης αμοιβής για όμοια εργασία στον ίδιο τόπο, σε μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη που περιγράφεται στις αποφάσεις Viking και Laval, θα ήταν θεμιτό να επιδιώκεται η επίκληση του δικαιώματος των εργαζομένων να αναλαμβάνουν συλλογική δράση για την επιδίωξη ίσης αμοιβής με τους τοπικούς εργαζομένους. |
| --- | --- |

2.8.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα ζητήματα που ανέκυψαν λόγω των αποφάσεων Viking, Laval και Rüffert το 2007-2008 επιλύθηκαν με την αναθεώρηση της οδηγίας για την απόσπαση εργαζομένων το 2018. Δεδομένου ότι η αναθεωρημένη οδηγία για την απόσπαση εργαζομένων περιλαμβάνει την αρχή της ίσης αμοιβής για όμοια εργασία στον ίδιο τόπο, σε μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη που περιγράφεται στις αποφάσεις Viking και Laval, θα ήταν θεμιτό να επιδιώκεται η επίκληση του δικαιώματος των εργαζομένων να αναλαμβάνουν συλλογική δράση για την επιδίωξη ίσης αμοιβής με τους τοπικούς εργαζομένους.

| 2.9. | Το αίτημα να συμπεριληφθεί πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου υποβλήθηκε εκ νέου στο πλαίσιο της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την άποψη, η οποία διατυπώνεται στην προκαταρκτική τεχνική αξιολόγηση της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης από το Συμβούλιο, ότι η ισορροπία μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των τεσσάρων οικονομικών ελευθεριών είναι ήδη εξασφαλισμένη (π.χ. άρθρο 3 της ΣΕΕ, άρθρα 9, 151 και 153 της ΣΛΕΕ). Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται πλήρως την άποψη που εκφράζεται στην προκαταρκτική τεχνική αξιολόγηση του Συμβουλίου και δεν θεωρεί αναγκαία την αναθεώρηση των Συνθηκών για να καθιερωθεί πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου. |
| --- | --- |

2.9.

Το αίτημα να συμπεριληφθεί πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου υποβλήθηκε εκ νέου στο πλαίσιο της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την άποψη, η οποία διατυπώνεται στην προκαταρκτική τεχνική αξιολόγηση της διάσκεψης για το μέλλον της Ευρώπης από το Συμβούλιο, ότι η ισορροπία μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των τεσσάρων οικονομικών ελευθεριών είναι ήδη εξασφαλισμένη (π.χ. άρθρο 3 της ΣΕΕ, άρθρα 9, 151 και 153 της ΣΛΕΕ). Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται πλήρως την άποψη που εκφράζεται στην προκαταρκτική τεχνική αξιολόγηση του Συμβουλίου και δεν θεωρεί αναγκαία την αναθεώρηση των Συνθηκών για να καθιερωθεί πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί ευκαιρία για να επιβεβαιωθεί εκ νέου ό,τι αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ, δηλαδή ότι η ΕΕ εγκαθιδρύει εσωτερική αγορά και «[ε]ργάζεται για την αειφόρο ανάπτυξη της Ευρώπης με γνώμονα την ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα των τιμών, την κοινωνική οικονομία της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο». |
| --- | --- |

2.10.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η παρούσα γνωμοδότηση αποτελεί ευκαιρία για να επιβεβαιωθεί εκ νέου ό,τι αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 της ΣΕΕ, δηλαδή ότι η ΕΕ εγκαθιδρύει εσωτερική αγορά και «[ε]ργάζεται για την αειφόρο ανάπτυξη της Ευρώπης με γνώμονα την ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα των τιμών, την κοινωνική οικονομία της αγοράς με υψηλό βαθμό ανταγωνιστικότητας, με στόχο την πλήρη απασχόληση και την κοινωνική πρόοδο».

| 2.11. | Η πρόταση για την ενσωμάτωση του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες θα άλλαζε τη φύση και τη λειτουργία της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς της ΕΕ, με τη θέσπιση της υπεροχής των κοινωνικών δικαιωμάτων έναντι των οικονομικών ελευθεριών. Αντιθέτως, στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ ακολουθείται η σωστή προσέγγιση με την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθερίων ως μέρους του ίδιου μέσου με την ίδια νομική αξία. Η απόδοση συνολικά προτεραιότητας στα κοινωνικά δικαιώματα έναντι των οικονομικών ελευθεριών θα ήταν εξίσου εσφαλμένη με την απόδοση προτεραιότητας συνολικά στις οικονομικές ελευθερίες. |
| --- | --- |

2.11.

Η πρόταση για την ενσωμάτωση του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες θα άλλαζε τη φύση και τη λειτουργία της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς της ΕΕ, με τη θέσπιση της υπεροχής των κοινωνικών δικαιωμάτων έναντι των οικονομικών ελευθεριών. Αντιθέτως, στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ ακολουθείται η σωστή προσέγγιση με την προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθερίων ως μέρους του ίδιου μέσου με την ίδια νομική αξία. Η απόδοση συνολικά προτεραιότητας στα κοινωνικά δικαιώματα έναντι των οικονομικών ελευθεριών θα ήταν εξίσου εσφαλμένη με την απόδοση προτεραιότητας συνολικά στις οικονομικές ελευθερίες.

| 2.12. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης της υφιστάμενης ισορροπίας στις Συνθήκες μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθεριών, χωρίς την ιεράρχησή τους. Όπως αναφέρθηκε για παράδειγμα στην υπόθεση Laval (11), ενώ η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί έννομο συμφέρον το οποίο, καταρχήν, θα μπορούσε να δικαιολογήσει περιορισμό των θεμελιωδών ελευθεριών που εγγυάται η Συνθήκη, όπως η ελευθερία εγκατάστασης ή η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, η άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν εκφεύγει του πεδίου εφαρμογής των διατάξεων των Συνθηκών και η άσκηση αυτή πρέπει να συμβιβάζεται με την αρχή της αναλογικότητας
   (12). |
| --- | --- |

2.12.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης της υφιστάμενης ισορροπίας στις Συνθήκες μεταξύ των κοινωνικών δικαιωμάτων και των οικονομικών ελευθεριών, χωρίς την ιεράρχησή τους. Όπως αναφέρθηκε για παράδειγμα στην υπόθεση Laval (11), ενώ η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί έννομο συμφέρον το οποίο, καταρχήν, θα μπορούσε να δικαιολογήσει περιορισμό των θεμελιωδών ελευθεριών που εγγυάται η Συνθήκη, όπως η ελευθερία εγκατάστασης ή η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, η άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν εκφεύγει του πεδίου εφαρμογής των διατάξεων των Συνθηκών και η άσκηση αυτή πρέπει να συμβιβάζεται με την αρχή της αναλογικότητας
   (12).

| 2.13. | Η απόδοση προτεραιότητας στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα έναντι των οικονομικών ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς με την προσθήκη του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες αποσκοπεί στην αλλαγή των θεμελιωδών αρχών στις οποίες βασίζεται η ΕΕ και ισοδυναμεί επίσης με υπονόμευση των θεμελίων της οικονομίας, στα οποία οφείλονται ο πλούτος και η ευημερία στην ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Ως εκ τούτου, ένα τέτοιο πρωτόκολλο θα μπορούσε να υπονομεύσει την ίδια τη βάση της κοινωνικής προόδου. Αντί η ΕΕ να εκκινήσει τη διαδικασία καθιέρωσης πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου που θα διαταράσσει την ισορροπία μεταξύ των οικονομικών ελευθεριών και των κοινωνικών δικαιωμάτων και θα παρεμβαίνει σε σαφώς καθορισμένες ενωσιακές και εθνικές αρμοδιότητες, πρέπει να σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας κοινής αντίληψης περί του τι συνιστά ενωσιακή προστιθέμενη αξία όσον αφορά την απασχόληση και τις κοινωνικές πολιτικές. |
| --- | --- |

2.13.

Η απόδοση προτεραιότητας στα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα έναντι των οικονομικών ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς με την προσθήκη του πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου στις Συνθήκες αποσκοπεί στην αλλαγή των θεμελιωδών αρχών στις οποίες βασίζεται η ΕΕ και ισοδυναμεί επίσης με υπονόμευση των θεμελίων της οικονομίας, στα οποία οφείλονται ο πλούτος και η ευημερία στην ΕΕ και τα κράτη μέλη της. Ως εκ τούτου, ένα τέτοιο πρωτόκολλο θα μπορούσε να υπονομεύσει την ίδια τη βάση της κοινωνικής προόδου. Αντί η ΕΕ να εκκινήσει τη διαδικασία καθιέρωσης πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου που θα διαταράσσει την ισορροπία μεταξύ των οικονομικών ελευθεριών και των κοινωνικών δικαιωμάτων και θα παρεμβαίνει σε σαφώς καθορισμένες ενωσιακές και εθνικές αρμοδιότητες, πρέπει να σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας κοινής αντίληψης περί του τι συνιστά ενωσιακή προστιθέμενη αξία όσον αφορά την απασχόληση και τις κοινωνικές πολιτικές.

| 2.14. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναγνωρίσει ότι το ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο βασίζεται στην κοινή κατανόηση της σημασίας της αύξησης της παραγωγικότητας, της απασχόλησης και της κοινωνικής προόδου ως υποκείμενων βασικών παραγόντων για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, η οποία είναι επωφελής με δίκαιο τρόπο για όλους (13). Οι στόχοι της πολιτικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής θα πρέπει να εξακολουθήσουν να επιδιώκονται στις ισχύουσες Συνθήκες και το υφιστάμενο νομοθετικό και πολιτικό πλαίσιο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

2.14.

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναγνωρίσει ότι το ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο βασίζεται στην κοινή κατανόηση της σημασίας της αύξησης της παραγωγικότητας, της απασχόλησης και της κοινωνικής προόδου ως υποκείμενων βασικών παραγόντων για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, η οποία είναι επωφελής με δίκαιο τρόπο για όλους (13). Οι στόχοι της πολιτικής απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής θα πρέπει να εξακολουθήσουν να επιδιώκονται στις ισχύουσες Συνθήκες και το υφιστάμενο νομοθετικό και πολιτικό πλαίσιο σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο, με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων.

| 2.15. | Είναι σημαντικό η ΕΕ να συνεχίσει να αναπτύσσεται κατά τρόπο που να δίνει απαντήσεις στα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα με ολοκληρωμένο τρόπο. Αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων για τους πολίτες, τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία στο σύνολό της. Στο μέλλον θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για τη διεξαγωγή καλά διαρθρωμένου και ισορροπημένου διαλόγου με θέμα την οικονομική και κοινωνική διάσταση της ΕΕ. Το γεγονός ότι η οικονομική ανάπτυξη στα κράτη μέλη είναι ανομοιογενής θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται καλύτερα υπόψη στις ενωσιακές συζητήσεις για την κοινωνική διάσταση, έτσι ώστε να υπάρχουν ρεαλιστικές προσδοκίες για πρόοδο όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση στην ΕΕ. |
| --- | --- |

2.15.

Είναι σημαντικό η ΕΕ να συνεχίσει να αναπτύσσεται κατά τρόπο που να δίνει απαντήσεις στα οικονομικά και κοινωνικά ζητήματα με ολοκληρωμένο τρόπο. Αυτό είναι απαραίτητο για την επίτευξη θετικών αποτελεσμάτων για τους πολίτες, τους εργαζομένους, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία στο σύνολό της. Στο μέλλον θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για τη διεξαγωγή καλά διαρθρωμένου και ισορροπημένου διαλόγου με θέμα την οικονομική και κοινωνική διάσταση της ΕΕ. Το γεγονός ότι η οικονομική ανάπτυξη στα κράτη μέλη είναι ανομοιογενής θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται καλύτερα υπόψη στις ενωσιακές συζητήσεις για την κοινωνική διάσταση, έτσι ώστε να υπάρχουν ρεαλιστικές προσδοκίες για πρόοδο όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση στην ΕΕ.

| 2.16. | Παράλληλα με τις προσπάθειες για την επίτευξη κοινωνικής προόδου, πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και δημοσιονομικών καταστάσεων σε εθνικό επίπεδο, με σκοπό να αποφεύγονται σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά εργασίας και στην οικονομική ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα. Αυτό μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει σε οπισθοδρόμηση των κοινωνικών δικαιωμάτων. Μολονότι η υποβάθμιση του επιπέδου των κοινωνικών προτύπων δεν αποτελεί τον κύριο στόχο, οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει ορισμένες φορές να είναι σε θέση να κάνουν χρήση αυτού του μέσου για να αποφεύγονται ακόμη χειρότερες συνέπειες μιας οικονομικής και δημοσιονομικής ύφεσης. |
| --- | --- |

2.16.

Παράλληλα με τις προσπάθειες για την επίτευξη κοινωνικής προόδου, πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπιση των οικονομικών και δημοσιονομικών καταστάσεων σε εθνικό επίπεδο, με σκοπό να αποφεύγονται σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά εργασίας και στην οικονομική ανάπτυξη μεσοπρόθεσμα. Αυτό μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει σε οπισθοδρόμηση των κοινωνικών δικαιωμάτων. Μολονότι η υποβάθμιση του επιπέδου των κοινωνικών προτύπων δεν αποτελεί τον κύριο στόχο, οι εθνικές κυβερνήσεις πρέπει ορισμένες φορές να είναι σε θέση να κάνουν χρήση αυτού του μέσου για να αποφεύγονται ακόμη χειρότερες συνέπειες μιας οικονομικής και δημοσιονομικής ύφεσης.

| 2.17. | Αντί να προσπαθεί να επιλύει τα προβλήματα της αγοράς εργασίας σε όλους τους τομείς σε ενωσιακό επίπεδο, πρωταρχική αποστολή της ΕΕ είναι να παρέχει πληροφορίες, πιθανές λύσεις, κίνητρα και τεχνογνωσία για να βοηθά τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους να σχεδιάζουν, να εφαρμόζουν και να αξιολογούν πολιτικές που δίνουν πραγματικές λύσεις στα δομικά ζητήματα της αγοράς εργασίας, κατά τρόπο κατανοητό και αποδεκτό από τις κοινωνίες τους. |
| --- | --- |

2.17.

Αντί να προσπαθεί να επιλύει τα προβλήματα της αγοράς εργασίας σε όλους τους τομείς σε ενωσιακό επίπεδο, πρωταρχική αποστολή της ΕΕ είναι να παρέχει πληροφορίες, πιθανές λύσεις, κίνητρα και τεχνογνωσία για να βοηθά τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους να σχεδιάζουν, να εφαρμόζουν και να αξιολογούν πολιτικές που δίνουν πραγματικές λύσεις στα δομικά ζητήματα της αγοράς εργασίας, κατά τρόπο κατανοητό και αποδεκτό από τις κοινωνίες τους.

| 2.18. | Οι αποφάσεις κοινωνικής πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες της ΕΕ και με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων. Στην αγορά εργασίας ειδικότερα, πολλές αποφάσεις λαμβάνονται καλύτερα από τον εργοδότη και τους εργαζομένους ή όσο το δυνατόν πλησιέστερα προς αυτούς. |
| --- | --- |

2.18.

Οι αποφάσεις κοινωνικής πολιτικής θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν εγγύτερα στους πολίτες της ΕΕ και με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων. Στην αγορά εργασίας ειδικότερα, πολλές αποφάσεις λαμβάνονται καλύτερα από τον εργοδότη και τους εργαζομένους ή όσο το δυνατόν πλησιέστερα προς αυτούς.

| 2.19. | Εν προκειμένω, η πρόσφατα δημοσιευθείσα πρωτοβουλία της ΕΕ για τον κοινωνικό διάλογο (14) αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, καθότι μπορεί να προετοιμάσει το έδαφος για ισχυρότερες οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων, όπου αυτό απαιτείται στην ΕΕ, και μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερο χώρο για τους κοινωνικούς εταίρους ώστε να διαπραγματευτούν αυτόνομα στα κατάλληλα επίπεδα στα κράτη μέλη με την υποστήριξη των εθνικών τους κυβερνήσεων. |
| --- | --- |

2.19.

Εν προκειμένω, η πρόσφατα δημοσιευθείσα πρωτοβουλία της ΕΕ για τον κοινωνικό διάλογο (14) αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, καθότι μπορεί να προετοιμάσει το έδαφος για ισχυρότερες οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων, όπου αυτό απαιτείται στην ΕΕ, και μπορεί να δημιουργήσει μεγαλύτερο χώρο για τους κοινωνικούς εταίρους ώστε να διαπραγματευτούν αυτόνομα στα κατάλληλα επίπεδα στα κράτη μέλη με την υποστήριξη των εθνικών τους κυβερνήσεων.

| 2.20. | Επιπλέον, είναι σημαντικό να προσαρμοστούν στους διάφορους τρόπους με τους οποίους τα κράτη μέλη δίνουν προτεραιότητα και διαμορφώνουν τις παρεμβάσεις κοινωνικής πολιτικής βάσει των βαθιά ριζωμένων συνταγματικών ηθών, των πολιτικών επιλογών, των προσεγγίσεων πολιτικής και των πολιτισμικών παραδόσεων στα κράτη μέλη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η αρχή της επικουρικότητας, όπως κατοχυρώνεται στη Συνθήκη, θα πρέπει να παραμείνει στο επίκεντρο του πολιτικού προσανατολισμού. |
| --- | --- |

2.20.

Επιπλέον, είναι σημαντικό να προσαρμοστούν στους διάφορους τρόπους με τους οποίους τα κράτη μέλη δίνουν προτεραιότητα και διαμορφώνουν τις παρεμβάσεις κοινωνικής πολιτικής βάσει των βαθιά ριζωμένων συνταγματικών ηθών, των πολιτικών επιλογών, των προσεγγίσεων πολιτικής και των πολιτισμικών παραδόσεων στα κράτη μέλη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η αρχή της επικουρικότητας, όπως κατοχυρώνεται στη Συνθήκη, θα πρέπει να παραμείνει στο επίκεντρο του πολιτικού προσανατολισμού.

| 2.21. | Επ’ αυτού είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι η ΕΕ έχει διαφορετικό χαρακτήρα από διεθνείς οργανισμούς όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας. Ως εκ τούτου, δεν αποτελεί σχετικό σημείο αναφοράς η χρήση των πλαισίων που προκύπτουν από τους εν λόγω διεθνείς οργανισμούς ως βάση για την εφαρμογή τους στην ΕΕ. Η ΕΕ θα πρέπει να χαράζει πολιτικές που ευθυγραμμίζονται με τη δική της ιδιαιτερότητα. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 της ΣΕΕ, τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και όπως απορρέουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, αποτελούν γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης. |
| --- | --- |

2.21.

Επ’ αυτού είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι η ΕΕ έχει διαφορετικό χαρακτήρα από διεθνείς οργανισμούς όπως το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας. Ως εκ τούτου, δεν αποτελεί σχετικό σημείο αναφοράς η χρήση των πλαισίων που προκύπτουν από τους εν λόγω διεθνείς οργανισμούς ως βάση για την εφαρμογή τους στην ΕΕ. Η ΕΕ θα πρέπει να χαράζει πολιτικές που ευθυγραμμίζονται με τη δική της ιδιαιτερότητα. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 3 της ΣΕΕ, τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται από την Ευρωπαϊκή σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών και όπως απορρέουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, αποτελούν γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης.

Αιτιολογία

Το παρόν κείμενο αποτελεί τροπολογία που εκφράζει συνολικά αποκλίνουσα θέση από τη γνωμοδότηση που υπέβαλε το τμήμα, και γι’ αυτό θεωρείται αντιγνωμοδότηση. Εκθέτει τους λόγους για τους οποίους η ΕΟΚΕ θεωρεί περιττή την αναθεώρηση των Συνθηκών για να καθιερωθεί πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου. Αντί η ΕΕ να καθιερώσει ένα πρωτόκολλο κοινωνικής προόδου που θα διαταράσσει την ισορροπία μεταξύ των οικονομικών ελευθεριών και των κοινωνικών δικαιωμάτων και θα παρεμβαίνει σε σαφώς καθορισμένες εθνικές αρμοδιότητες, πρέπει να σημειωθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση μιας κοινής αντίληψης περί του τι συνιστά ενωσιακή προστιθέμενη αξία όσον αφορά την απασχόληση και τις κοινωνικές πολιτικές.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 101 |
| --- | --- |
| Κατά: | 133 |
| Αποχές: | 7 |

Υπέρ:

101

Κατά:

133

Αποχές:

7

---

(1)  Συμβολή της ΕΟΚΕ στην Κοινωνική σύνοδο κορυφής του Πόρτο, σημείο 7.

(2)

| «1. | Ποια είναι η αποτίμηση και η θέση της ΕΟΚΕ σχετικά με την πρόταση αυτή, σε μια εποχή κατά την οποία η τρέχουσα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έδωσε τη δυνατότητα να συζητηθεί η μεταρρύθμιση των Συνθηκών στην τελευταία ομιλία της για την ΕΕ; |
| --- | --- |

«1.

| 2. | Θεωρεί θεμιτό και σκόπιμο για την πρόοδο της παρούσας πρότασης να συμπεριληφθεί αυτή η φιλοδοξία στην ημερήσια διάταξη της ισπανικής Προεδρίας; |
| --- | --- |

2.

| 3. | Εάν ναι, σε τι επίπεδο θα ήταν χρήσιμο να συμπεριληφθεί (Ευρωπαϊκή σύνοδος κορυφής, Συμβούλιο υπουργών Κοινωνικών Υποθέσεων, εμπειρογνωμόνων, τεχνικό επίπεδο)»; |
| --- | --- |

3.

(3)  Αρχικά προτάθηκε το 2008 και επικαιροποιήθηκε το 2022.

3

(4)  Έκθεση για το τελικό αποτέλεσμα.

4

(5)  https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2022-0244_EL.html

5

(6)  ETUC proposal for a Social Progress Protocol [Πρόταση της Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών Οργανώσεων περί πρωτοκόλλου κοινωνικής προόδου] (επικαιροποιήθηκε το 2022).

6

(7)  Έκθεση περί της κοινής εργασίας των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων σχετικά με τις αποφάσεις του ΔΕΚ για τις υποθέσεις Viking, Laval, Rüffert και Λουξεμβούργου.

7

(8)  Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την άσκηση του δικαιώματος ανάληψης συλλογικής δράσης στο πλαίσιο της ελευθερίας εγκατάστασης και της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών.

8

(9)  Δώδεκα από τα σαράντα εθνικά κοινοβούλια ή σώματα κοινοβουλίων (19 από τις 54 ψήφους) έκριναν ότι το περιεχόμενο της πρότασης αντίκειται στην αρχή της επικουρικότητας. Εν τέλει, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέσυρε την πρότασή της.

9

(10)  Σε συζήτηση στην επιτροπή ενωσιακών υποθέσεων του Δανικού Κοινοβουλίου.

10

(11)  Υπόθεση C-341/05, σκέψεις 91 και 93.

11

(12)  Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, το περιεχόμενο και η μορφή της δράσης της Ένωσης δεν υπερβαίνουν τα απαιτούμενα για την επίτευξη των στόχων των Συνθηκών.

12

(13)  
  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10, σημείο 2.6.

13

(14)  Βλ. επίσης τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου» (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ).

14

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/68 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/68

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Συνεργασία σε θέματα νεολαίας»

(Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της ισπανικής Προεδρίας)

(2023/C 293/10)

| Εισηγήτρια: | η κ. Nicoletta MERLO |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Nicoletta MERLO

Nicoletta MERLO

| Αίτηση γνωμοδότησης της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου | Επιστολή της 8.12.2022 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  Διερευνητική γνωμοδότηση |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 31.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 15.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 224/3/10 |

Αίτηση γνωμοδότησης της ισπανικής Προεδρίας του Συμβουλίου

Επιστολή της 8.12.2022

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Διερευνητική γνωμοδότηση

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

31.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

15.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

224/3/10

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εξαίρει τη σημασία της ύπαρξης ακριβών και επικαιροποιημένων δεδομένων προκειμένου να διασφαλιστεί η επιτυχής εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία και να παρασχεθεί ένα πλαίσιο και ένα σημείο αναφοράς για την προώθηση των θεματολογίων για τη νεολαία σε όλα τα κράτη μέλη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα καταστεί δυνατή η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των ασύμμετρων επιπτώσεων κρίσεων, όπως η πανδημία COVID-19 (1), και του αντικτύπου των πολιτικών για τη νεολαία (2), καθώς και ο καθορισμός ορθών πρακτικών που είτε έχουν ως άμεσους και αποκλειστικούς αποδέκτες τους νέους είτε τους επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό. |
| --- | --- |

1.1.

Η η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εξαίρει τη σημασία της ύπαρξης ακριβών και επικαιροποιημένων δεδομένων προκειμένου να διασφαλιστεί η επιτυχής εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία και να παρασχεθεί ένα πλαίσιο και ένα σημείο αναφοράς για την προώθηση των θεματολογίων για τη νεολαία σε όλα τα κράτη μέλη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο θα καταστεί δυνατή η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των ασύμμετρων επιπτώσεων κρίσεων, όπως η πανδημία COVID-19 (1

2

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις συνεχείς βελτιώσεις του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία και θεωρεί ζωτικής σημασίας την ενίσχυσή του, καθώς και την ουσιαστική συμμετοχή φορέων εκπροσώπησης των νέων καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, με την αναγνώριση του ρόλου τους και τη δέουσα συνεκτίμηση των καινούριων τρόπων με τους οποίους οι νέοι σήμερα συμμετέχουν, συζητούν και κινητοποιούνται, συχνά μέσω της χρήσης της τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις συνεχείς βελτιώσεις του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία και θεωρεί ζωτικής σημασίας την ενίσχυσή του, καθώς και την ουσιαστική συμμετοχή φορέων εκπροσώπησης των νέων καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, με την αναγνώριση του ρόλου τους και τη δέουσα συνεκτίμηση των καινούριων τρόπων με τους οποίους οι νέοι σήμερα συμμετέχουν, συζητούν και κινητοποιούνται, συχνά μέσω της χρήσης της τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

| 1.3. | Ο διάλογος της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το θεματολόγιο της ΕΕ. Εκδηλώσεις όπως η εκδήλωση «Η δική σου Ευρώπη, η δική σου φωνή!» και η εκδήλωση της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να ενσωματωθούν καλύτερα στον διάλογο της ΕΕ για τη νεολαία, ενώ οι οργανώσεις και τα δίκτυα νεολαίας που συμβάλλουν σε αυτόν θα πρέπει να επωφελούνται από καλύτερη και πιο μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική στήριξη. |
| --- | --- |

1.3.

Ο διάλογος της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το θεματολόγιο της ΕΕ. Εκδηλώσεις όπως η εκδήλωση «Η δική σου Ευρώπη, η δική σου φωνή!» και η εκδήλωση της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να ενσωματωθούν καλύτερα στον διάλογο της ΕΕ για τη νεολαία, ενώ οι οργανώσεις και τα δίκτυα νεολαίας που συμβάλλουν σε αυτόν θα πρέπει να επωφελούνται από καλύτερη και πιο μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική στήριξη.

| 1.4. | Για την αύξηση της συμμετοχής των νέων στην πολιτική, η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με την επερχόμενη τριάδα των Προεδριών (ισπανική, βελγική και ουγγρική) σχετικά με στρατηγικές για την ενεργοποίηση όσων ψηφίζουν για πρώτη φορά, καθώς και για τη βελτίωση της προσέλευσης των νέων στις κάλπες και της συμμετοχής τους ως υποψηφίων σε ολόκληρη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

1.4.

Για την αύξηση της συμμετοχής των νέων στην πολιτική, η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με την επερχόμενη τριάδα των Προεδριών (ισπανική, βελγική και ουγγρική) σχετικά με στρατηγικές για την ενεργοποίηση όσων ψηφίζουν για πρώτη φορά, καθώς και για τη βελτίωση της προσέλευσης των νέων στις κάλπες και της συμμετοχής τους ως υποψηφίων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ έχει δεσμευθεί να ενισχύσει τον κοινωνικό διάλογο σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην ΕΕ. Κρίνεται δε σκόπιμο να υποστηριχθεί περισσότερο η ανάπτυξη ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων, ιδίως μεταξύ των νέων μελών, με εστίαση στον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ έχει δεσμευθεί να ενισχύσει τον κοινωνικό διάλογο σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην ΕΕ. Κρίνεται δε σκόπιμο να υποστηριχθεί περισσότερο η ανάπτυξη ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων, ιδίως μεταξύ των νέων μελών, με εστίαση στον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι θεμελιώδες οι νόμοι, οι νομικά δεσμευτικές πράξεις, οι πολιτικές, οι στρατηγικές, τα προγράμματα, τα μέτρα και οι δημόσιες επενδύσεις των κρατών μελών στο σύνολό τους, αφενός, να αποτελούν αντικείμενο διαβούλευσης σχετικά με την αξιολόγηση του αντικτύπου τους από τη σκοπιά της νεολαίας, εκτίμησης επιπτώσεων, χάραξης πολιτικής και διατύπωσης προτάσεων για δράσεις μετριασμού και, αφετέρου, να αποτρέπουν τυχόν παραβιάσεις των δικαιωμάτων των νέων και διακρίσεις εις βάρος τους. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι θεμελιώδες οι νόμοι, οι νομικά δεσμευτικές πράξεις, οι πολιτικές, οι στρατηγικές, τα προγράμματα, τα μέτρα και οι δημόσιες επενδύσεις των κρατών μελών στο σύνολό τους, αφενός, να αποτελούν αντικείμενο διαβούλευσης σχετικά με την αξιολόγηση του αντικτύπου τους από τη σκοπιά της νεολαίας, εκτίμησης επιπτώσεων, χάραξης πολιτικής και διατύπωσης προτάσεων για δράσεις μετριασμού και, αφετέρου, να αποτρέπουν τυχόν παραβιάσεις των δικαιωμάτων των νέων και διακρίσεις εις βάρος τους.

| 1.7. | Με σκοπό την άρση των οικονομικών φραγμών, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα τόσο στην ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας όσο και στη βελτίωση της προσέγγισης των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ). |
| --- | --- |

1.7.

Με σκοπό την άρση των οικονομικών φραγμών, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα τόσο στην ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας όσο και στη βελτίωση της προσέγγισης των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ).

| 1.8. | Αναφερόμενη στο ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διά βίου μάθησης και την ανάγκη για εγκάρσιες δεξιότητες. Οι νέοι πρέπει να αποκτήσουν χρηματοοικονομικό γραμματισμό, γνώση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και επιχειρηματικές δεξιότητες. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην προώθηση των ψηφιακών δεξιοτήτων και των δεξιοτήτων στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM), ιδίως μεταξύ των κοριτσιών. |
| --- | --- |

1.8.

Αναφερόμενη στο ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διά βίου μάθησης και την ανάγκη για εγκάρσιες δεξιότητες. Οι νέοι πρέπει να αποκτήσουν χρηματοοικονομικό γραμματισμό, γνώση των δικαιωμάτων των εργαζομένων και επιχειρηματικές δεξιότητες. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην προώθηση των ψηφιακών δεξιοτήτων και των δεξιοτήτων στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM), ιδίως μεταξύ των κοριτσιών.

| 1.9. | Για την προώθηση της ψυχικής υγείας και την καταπολέμηση της βίας και του εκφοβισμού, η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι έφηβοι αποκτούν κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες, και να προβλεφθεί η παροχή δωρεάν ψυχολογικής και κοινωνικής υποστήριξης στα σχολεία και σε άλλες μεγάλες δομές. Η καθιέρωση ευρωπαϊκού έτους ψυχικής υγείας θα ήταν χρήσιμη για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα εν λόγω ζητήματα. |
| --- | --- |

1.9.

Για την προώθηση της ψυχικής υγείας και την καταπολέμηση της βίας και του εκφοβισμού, η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι έφηβοι αποκτούν κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες, και να προβλεφθεί η παροχή δωρεάν ψυχολογικής και κοινωνικής υποστήριξης στα σχολεία και σε άλλες μεγάλες δομές. Η καθιέρωση ευρωπαϊκού έτους ψυχικής υγείας θα ήταν χρήσιμη για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα εν λόγω ζητήματα.

| 1.10. | Για τη βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό όλοι οι νέοι να έχουν την ευκαιρία να αθλούνται και να συμμετέχουν στα κοινωνικά δρώμενα και σε πολιτιστικές δραστηριότητες. |
| --- | --- |

1.10.

Για τη βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό όλοι οι νέοι να έχουν την ευκαιρία να αθλούνται και να συμμετέχουν στα κοινωνικά δρώμενα και σε πολιτιστικές δραστηριότητες.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να βοηθηθούν οι νέοι να αντεπεξέλθουν στο κόστος στέγασης και να προωθηθούν δημόσιες στεγαστικές πολιτικές ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση, να ενθαρρυνθούν οι νέοι να ζήσουν ανεξάρτητοι και να υποστηριχθούν κατά τον προγραμματισμό της οικογενειακής τους ζωής. Τα κράτη μέλη πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους ενόψει της εφαρμογής της οδηγίας για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, ιδίως όσον αφορά τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα των υπηρεσιών και των δομών παιδικής μέριμνας που έχουν καίρια σημασία για τις νέες οικογένειες. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να βοηθηθούν οι νέοι να αντεπεξέλθουν στο κόστος στέγασης και να προωθηθούν δημόσιες στεγαστικές πολιτικές ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση, να ενθαρρυνθούν οι νέοι να ζήσουν ανεξάρτητοι και να υποστηριχθούν κατά τον προγραμματισμό της οικογενειακής τους ζωής. Τα κράτη μέλη πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους ενόψει της εφαρμογής της οδηγίας για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, ιδίως όσον αφορά τη διαθεσιμότητα και την προσβασιμότητα των υπηρεσιών και των δομών παιδικής μέριμνας που έχουν καίρια σημασία για τις νέες οικογένειες.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να έχουν οι νέοι ουσιαστικότερη συμμετοχή στη δράση για το κλίμα και σε περιβαλλοντικά ζητήματα και τονίζει τη σημασία της ανάπτυξης δεξιοτήτων σε αυτούς τους τομείς. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ ζητεί να έχουν οι νέοι ουσιαστικότερη συμμετοχή στη δράση για το κλίμα και σε περιβαλλοντικά ζητήματα και τονίζει τη σημασία της ανάπτυξης δεξιοτήτων σε αυτούς τους τομείς.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να λάβουν δεόντως υπόψη τη συσχέτιση μεταξύ των κλιματικών ζητημάτων και της ψυχικής υγείας των νέων και να εντείνουν την έρευνα και την ικανότητα απόκρισης των κυβερνήσεων όσον αφορά τη δράση για το κλίμα. |
| --- | --- |

1.13.

Η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να λάβουν δεόντως υπόψη τη συσχέτιση μεταξύ των κλιματικών ζητημάτων και της ψυχικής υγείας των νέων και να εντείνουν την έρευνα και την ικανότητα απόκρισης των κυβερνήσεων όσον αφορά τη δράση για το κλίμα.

| 1.14. | Όσον αφορά τα προαναφερθέντα θέματα, είναι σημαντική η συνεκτίμηση των περιθωριοποιημένων νέων και η υιοθέτηση μιας διατομεακής προσέγγισης, με επίδειξη προσοχής στο φύλο, την εθνοτική καταγωγή, την αναπηρία κ.λπ. |
| --- | --- |

1.14.

Όσον αφορά τα προαναφερθέντα θέματα, είναι σημαντική η συνεκτίμηση των περιθωριοποιημένων νέων και η υιοθέτηση μιας διατομεακής προσέγγισης, με επίδειξη προσοχής στο φύλο, την εθνοτική καταγωγή, την αναπηρία κ.λπ.

2.   Ιστορικό

Ιστορικό

| 2.1. | Από το 2002, η ΕΕ εφαρμόζει πρόγραμμα συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής της ΕΕ για τη νεολαία με βάση τις αρχές της ενεργού συμμετοχής και της ισότιμης πρόσβασης σε ευκαιρίες (3).
  Τον Δεκέμβριο του 2018, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της νεολαίας 2019-2027 (4). Η εν λόγω στρατηγική προσφέρει σε όλους τους ενδιαφερομένους ένα πλαίσιο αποτελούμενο από στόχους, αρχές, προτεραιότητες και μέτρα, ειδικά για τη συνεργασία στον τομέα της πολιτικής για τη νεολαία, με δέουσα συνεκτίμηση των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους και της αρχής της επικουρικότητας (5). Η εφαρμογή της στρατηγικής για τη νεολαία και η υλοποίηση των 11 στόχων της διευκολύνονται από τον τακτικό διάλογο της ΕΕ για τη νεολαία (6). Πρόκειται για έναν μηχανισμό διαλόγου μεταξύ των νέων και των φορέων λήψης αποφάσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Είναι αναγκαίο να ενισχυθεί αυτή η διαδικασία και να εφαρμοστούν οι συστάσεις του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία ακόμη και σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.1.

Από το 2002, η ΕΕ εφαρμόζει πρόγραμμα συνεργασίας στον τομέα της πολιτικής της ΕΕ για τη νεολαία με βάση τις αρχές της ενεργού συμμετοχής και της ισότιμης πρόσβασης σε ευκαιρίες (3

Τον Δεκέμβριο του 2018, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενέκρινε τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της νεολαίας 2019-2027 (4). Η εν λόγω στρατηγική προσφέρει σε όλους τους ενδιαφερομένους ένα πλαίσιο αποτελούμενο από στόχους, αρχές, προτεραιότητες και μέτρα, ειδικά για τη συνεργασία στον τομέα της πολιτικής για τη νεολαία, με δέουσα συνεκτίμηση των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους και της αρχής της επικουρικότητας (5). Η εφαρμογή της στρατηγικής για τη νεολαία και η υλοποίηση των 11 στόχων της διευκολύνονται από τον τακτικό διάλογο της ΕΕ για τη νεολαία (6). Πρόκειται για έναν μηχανισμό διαλόγου μεταξύ των νέων και των φορέων λήψης αποφάσεων τόσο σε εθνικό όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Είναι αναγκαίο να ενισχυθεί αυτή η διαδικασία και να εφαρμοστούν οι συστάσεις του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία ακόμη και σε εθνικό επίπεδο.

4

5

6

| 2.2. | Συνεπώς, η ισπανική Προεδρία ζήτησε από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση για τον προσδιορισμό των κύριων προκλήσεων, ζητημάτων και δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι νέοι Ευρωπαίοι, εστιάζοντας σε ό,τι τους εμποδίζει να ζήσουν μια πλήρη και περιεκτική ζωή, με απρόσκοπτη απόλαυση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των ίσων ευκαιριών τους και χωρίς καμία αρνητική επιρροή. |
| --- | --- |

2.2.

Συνεπώς, η ισπανική Προεδρία ζήτησε από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση για τον προσδιορισμό των κύριων προκλήσεων, ζητημάτων και δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι νέοι Ευρωπαίοι, εστιάζοντας σε ό,τι τους εμποδίζει να ζήσουν μια πλήρη και περιεκτική ζωή, με απρόσκοπτη απόλαυση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των ίσων ευκαιριών τους και χωρίς καμία αρνητική επιρροή.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υφιστάμενο και το μελλοντικό θεματολόγιο της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να επιληφθούν των κύριων προκλήσεων, ζητημάτων και εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι νέοι Ευρωπαίοι (που εντοπίζονται μέσω του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία και του Ευρωβαρόμετρου). Θα πρέπει επίσης να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να βοηθήσει τους νέους να υπερνικήσουν όσα προαναφέρθηκαν. Η ΕΕ θα πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί συγκεκριμένα για τον μετριασμό της διαγενεακής αδικίας και την προώθηση της διαγενεακής δικαιοσύνης με ισχυρούς μηχανισμούς συντονισμού και εποπτείας για τη διασφάλιση της συνοχής των πολιτικών (7). Τα κράτη μέλη χρειάζεται να ενισχύσουν επίσης τα διατομεακά μέτρα που έχουν θετικό αντίκτυπο στους νέους, επηρεάζοντας δυνητικά πρωτίστως τους νέους δικαιούχους (8) και περιορίζοντας το χάσμα μεταξύ των γενεών (9). |
| --- | --- |

2.3.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υφιστάμενο και το μελλοντικό θεματολόγιο της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να επιληφθούν των κύριων προκλήσεων, ζητημάτων και εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι νέοι Ευρωπαίοι (που εντοπίζονται μέσω του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία και του Ευρωβαρόμετρου). Θα πρέπει επίσης να καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ μπορεί να βοηθήσει τους νέους να υπερνικήσουν όσα προαναφέρθηκαν. Η ΕΕ θα πρέπει να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τα μέτρα που έχουν σχεδιαστεί συγκεκριμένα για τον μετριασμό της διαγενεακής αδικίας και την προώθηση της διαγενεακής δικαιοσύνης με ισχυρούς μηχανισμούς συντονισμού και εποπτείας για τη διασφάλιση της συνοχής των πολιτικών (7

8

9

| 2.4. | Μια ακόμη πτυχή που η ΕΟΚΕ θεωρεί θεμελιώδη είναι η απόκτηση δεδομένων: η απόκτηση ποιοτικών αναλυτικών δεδομένων για τους νέους, προσβάσιμων και μετρήσιμων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, αποτελεί προϋπόθεση για την ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης από διαφορετικές οπτικές γωνίες, την αξιολόγηση των μέτρων που πρέπει να ληφθούν και την επαλήθευση των επιπτώσεών τους. |
| --- | --- |

2.4.

Μια ακόμη πτυχή που η ΕΟΚΕ θεωρεί θεμελιώδη είναι η απόκτηση δεδομένων: η απόκτηση ποιοτικών αναλυτικών δεδομένων για τους νέους, προσβάσιμων και μετρήσιμων σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, αποτελεί προϋπόθεση για την ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης από διαφορετικές οπτικές γωνίες, την αξιολόγηση των μέτρων που πρέπει να ληφθούν και την επαλήθευση των επιπτώσεών τους.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

3.1.   Βελτίωση του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία και συμμετοχή των νέων

Βελτίωση του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία και συμμετοχή των νέων

| 3.1.1. | Οι νέοι έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των πολιτικών για τη νεολαία και, γενικότερα, όλων των πολιτικών. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις συνεχείς βελτιώσεις του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία και θεωρεί ζωτικής σημασίας την ενίσχυσή του, καθώς και την ουσιαστική συμμετοχή φορέων εκπροσώπησης των νέων καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, από τη διαμόρφωση της εκάστοτε πολιτικής έως την εφαρμογή, την αξιολόγηση και την παρακολούθησή της. Εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλιστεί η συμμετοχή των περιθωριοποιημένων ομάδων νέων και η υιοθέτηση μιας διατομεακής προσέγγισης. Αυτό θα διασφαλίσει πραγματική και αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των νέων και των δημόσιων φορέων σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

3.1.1.

Οι νέοι έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των πολιτικών για τη νεολαία και, γενικότερα, όλων των πολιτικών. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τις συνεχείς βελτιώσεις του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία και θεωρεί ζωτικής σημασίας την ενίσχυσή του, καθώς και την ουσιαστική συμμετοχή φορέων εκπροσώπησης των νέων καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, από τη διαμόρφωση της εκάστοτε πολιτικής έως την εφαρμογή, την αξιολόγηση και την παρακολούθησή της. Εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλιστεί η συμμετοχή των περιθωριοποιημένων ομάδων νέων και η υιοθέτηση μιας διατομεακής προσέγγισης. Αυτό θα διασφαλίσει πραγματική και αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των νέων και των δημόσιων φορέων σε όλα τα επίπεδα.

| 3.1.2. | Ο διάλογος της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το θεματολόγιο της ΕΕ και εκδηλώσεις όπως η εκδήλωση «Η δική σου Ευρώπη, η δική σου φωνή!» και η εκδήλωση της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να ενσωματωθούν καλύτερα στον διάλογο της ΕΕ για τη νεολαία. |
| --- | --- |

3.1.2.

Ο διάλογος της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το θεματολόγιο της ΕΕ και εκδηλώσεις όπως η εκδήλωση «Η δική σου Ευρώπη, η δική σου φωνή!» και η εκδήλωση της ΕΕ για τη νεολαία θα πρέπει να ενσωματωθούν καλύτερα στον διάλογο της ΕΕ για τη νεολαία.

| 3.1.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί καλύτερη και μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική στήριξη για τις οργανώσεις και τα δίκτυα νεολαίας που συμβάλλουν στον διάλογο της ΕΕ για τη νεολαία και/ή προωθούν ενωσιακές αξίες όπως η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. |
| --- | --- |

3.1.3.

Η ΕΟΚΕ ζητεί καλύτερη και μακροπρόθεσμη χρηματοδοτική στήριξη για τις οργανώσεις και τα δίκτυα νεολαίας που συμβάλλουν στον διάλογο της ΕΕ για τη νεολαία και/ή προωθούν ενωσιακές αξίες όπως η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.

| 3.1.4. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι αποτελεί επιτακτική ανάγκη τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, καθώς και οι εθνικοί και οι τοπικοί φορείς, να αναγνωρίσουν τη σημασία και τον ρόλο που διαδραματίζουν οι οργανώσεις νεολαίας κάθε είδους. Η εκ μέρους τους δέουσα συνεκτίμηση των καινούριων —και συχνά άτυπων— τρόπων με τους οποίους οι νέοι σήμερα συμμετέχουν, συζητούν και κινητοποιούνται, συχνά μέσω της χρήσης της τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχει επίσης καθοριστική σημασία. |
| --- | --- |

3.1.4.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι αποτελεί επιτακτική ανάγκη τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, καθώς και οι εθνικοί και οι τοπικοί φορείς, να αναγνωρίσουν τη σημασία και τον ρόλο που διαδραματίζουν οι οργανώσεις νεολαίας κάθε είδους. Η εκ μέρους τους δέουσα συνεκτίμηση των καινούριων —και συχνά άτυπων— τρόπων με τους οποίους οι νέοι σήμερα συμμετέχουν, συζητούν και κινητοποιούνται, συχνά μέσω της χρήσης της τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, έχει επίσης καθοριστική σημασία.

| 3.1.5. | Προκειμένου να διασφαλιστεί η ενεργός συμμετοχή της νεότερης γενιάς, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εντοπιστούν και να υπερνικηθούν τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτισμικά εμπόδια που παρακωλύουν την πλήρη συμμετοχή των νέων, ιδίως των πλέον ευάλωτων εξ αυτών. Επιπλέον, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίσουν τρόπους χρηματοδότησης των δράσεων για τη νεολαία και διασφάλισης του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών για τους νέους στην Ευρώπη, όπου θα έχουν τη δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματά τους στην έκφραση, στην ενημέρωση, στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, στην ελευθερία του συνέρχεσθαι ειρηνικώς και σε άλλες συναφείς ελευθερίες. |
| --- | --- |

3.1.5.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η ενεργός συμμετοχή της νεότερης γενιάς, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εντοπιστούν και να υπερνικηθούν τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτισμικά εμπόδια που παρακωλύουν την πλήρη συμμετοχή των νέων, ιδίως των πλέον ευάλωτων εξ αυτών. Επιπλέον, η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθορίσουν τρόπους χρηματοδότησης των δράσεων για τη νεολαία και διασφάλισης του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών για τους νέους στην Ευρώπη, όπου θα έχουν τη δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματά τους στην έκφραση, στην ενημέρωση, στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, στην ελευθερία του συνέρχεσθαι ειρηνικώς και σε άλλες συναφείς ελευθερίες.

| 3.1.6. | Η νέα γενιά αποδεικνύεται ότι είναι φιλοευρωπαϊκή, αλλά η προσέλευση των νέων στις ευρωπαϊκές εκλογές και η ενεργός συμμετοχή τους ως υποψηφίων είναι παραδοσιακά πολύ χαμηλές στις τοπικές, περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές. Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με την επερχόμενη τριάδα των Προεδριών (ισπανική, βελγική και ουγγρική) σχετικά με στρατηγικές για την ενεργοποίηση όσων ψηφίζουν για πρώτη φορά, καθώς και για τη βελτίωση της προσέλευσης των νέων στις κάλπες και της συμμετοχής τους ως υποψηφίων σε ολόκληρη την Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.1.6.

Η νέα γενιά αποδεικνύεται ότι είναι φιλοευρωπαϊκή, αλλά η προσέλευση των νέων στις ευρωπαϊκές εκλογές και η ενεργός συμμετοχή τους ως υποψηφίων είναι παραδοσιακά πολύ χαμηλές στις τοπικές, περιφερειακές, εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές. Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με την επερχόμενη τριάδα των Προεδριών (ισπανική, βελγική και ουγγρική) σχετικά με στρατηγικές για την ενεργοποίηση όσων ψηφίζουν για πρώτη φορά, καθώς και για τη βελτίωση της προσέλευσης των νέων στις κάλπες και της συμμετοχής τους ως υποψηφίων σε ολόκληρη την Ευρώπη.

| 3.1.7. | Η αποτελεσματική επικοινωνία είναι πρωταρχικής σημασίας για την προσέγγιση της νεότερης γενιάς: η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλους τους δημόσιους φορείς να χρησιμοποιούν γλώσσα προσβάσιμη και φιλική προς τους νέους και να κάνουν αποτελεσματικότερη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τη μετάδοση βασικών πληροφοριών και την κοινοποίηση των δράσεων και των πολιτικών τους. |
| --- | --- |

3.1.7.

Η αποτελεσματική επικοινωνία είναι πρωταρχικής σημασίας για την προσέγγιση της νεότερης γενιάς: η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει όλους τους δημόσιους φορείς να χρησιμοποιούν γλώσσα προσβάσιμη και φιλική προς τους νέους και να κάνουν αποτελεσματικότερη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τη μετάδοση βασικών πληροφοριών και την κοινοποίηση των δράσεων και των πολιτικών τους.

| 3.1.8. | Η ΕΟΚΕ έχει δεσμευθεί να ενισχύσει τον κοινωνικό διάλογο σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην ΕΕ (Ιανουάριος 2023). Κρίνεται δε σκόπιμο να υποστηριχθεί περισσότερο η ανάπτυξη ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων, ιδίως μεταξύ των νέων μελών, με εστίαση στον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, καθώς και στην εφαρμογή των αυτόνομων συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.8.

Η ΕΟΚΕ έχει δεσμευθεί να ενισχύσει τον κοινωνικό διάλογο σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου στην ΕΕ (Ιανουάριος 2023). Κρίνεται δε σκόπιμο να υποστηριχθεί περισσότερο η ανάπτυξη ικανοτήτων των κοινωνικών εταίρων, ιδίως μεταξύ των νέων μελών, με εστίαση στον κοινωνικό διάλογο και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, καθώς και στην εφαρμογή των αυτόνομων συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε επίπεδο ΕΕ.

| 3.1.9. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον ρόλο που διαδραματίζουν άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως τα εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια, στην ανάπτυξη και την επικαιροποίηση των επαγγελματικών δεξιοτήτων και στην υλοποίηση πολιτικών στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ), καθώς και σε άλλους τομείς. Βασικές ικανότητες για την ενεργό και αποτελεσματική συμμετοχή στην κοινωνία των πολιτών και στον διάλογο με τους πολίτες μπορούν να αποκτηθούν επιτυχώς στις οργανώσεις νεολαίας. |
| --- | --- |

3.1.9.

Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον ρόλο που διαδραματίζουν άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, όπως τα εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια, στην ανάπτυξη και την επικαιροποίηση των επαγγελματικών δεξιοτήτων και στην υλοποίηση πολιτικών στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ), καθώς και σε άλλους τομείς. Βασικές ικανότητες για την ενεργό και αποτελεσματική συμμετοχή στην κοινωνία των πολιτών και στον διάλογο με τους πολίτες μπορούν να αποκτηθούν επιτυχώς στις οργανώσεις νεολαίας.

| 3.1.10. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει τη σημασία της ενίσχυσης της συνεργασίας με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούν νέους από χώρες οι οποίες επιθυμούν να προσχωρήσουν στην ΕΕ, ιδίως από εκείνες που βρίσκονται ήδη σε ενταξιακή πορεία. Η συνεργασία θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει την ανάπτυξη ικανοτήτων και τη συνεχή ανταλλαγή πληροφοριών. Η συμβολή των νέων στην εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι ζωτικής σημασίας, διότι εκείνοι είναι που τάσσονται περισσότερο υπέρ της ένταξης στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.10.

Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει τη σημασία της ενίσχυσης της συνεργασίας με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών που εκπροσωπούν νέους από χώρες οι οποίες επιθυμούν να προσχωρήσουν στην ΕΕ, ιδίως από εκείνες που βρίσκονται ήδη σε ενταξιακή πορεία. Η συνεργασία θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει την ανάπτυξη ικανοτήτων και τη συνεχή ανταλλαγή πληροφοριών. Η συμβολή των νέων στην εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι ζωτικής σημασίας, διότι εκείνοι είναι που τάσσονται περισσότερο υπέρ της ένταξης στην ΕΕ.

3.2.   Ο αντίκτυπος των πολιτικών στις γενεές

Ο αντίκτυπος των πολιτικών στις γενεές

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι θεμελιώδες οι νόμοι, οι νομικά δεσμευτικές πράξεις, οι πολιτικές, οι στρατηγικές, τα προγράμματα, τα μέτρα και οι δημόσιες επενδύσεις των κρατών μελών στο σύνολό τους, αφενός, να αποτελούν αντικείμενο διαβούλευσης σχετικά με την αξιολόγηση του αντικτύπου τους από τη σκοπιά της νεολαίας, εκτίμησης επιπτώσεων, χάραξης πολιτικής (10) και διατύπωσης προτάσεων για δράσεις μετριασμού και, αφετέρου, να αποτρέπουν τυχόν παραβιάσεις των δικαιωμάτων των νέων και διακρίσεις εις βάρος τους, στο πλαίσιο των οικονομιών μιας κοινωνίας υπέργηρων (11) και της παγκοσμιοποίησης (12). |
| --- | --- |

3.2.1.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι είναι θεμελιώδες οι νόμοι, οι νομικά δεσμευτικές πράξεις, οι πολιτικές, οι στρατηγικές, τα προγράμματα, τα μέτρα και οι δημόσιες επενδύσεις των κρατών μελών στο σύνολό τους, αφενός, να αποτελούν αντικείμενο διαβούλευσης σχετικά με την αξιολόγηση του αντικτύπου τους από τη σκοπιά της νεολαίας, εκτίμησης επιπτώσεων, χάραξης πολιτικής (10

11

12

| 3.2.2. | Διάφορα πιλοτικά έργα υλοποιήθηκαν στον τομέα αυτόν στην Ευρώπη και είχαν ως αποτέλεσμα επιστημονικές μελέτες επιπτώσεων, μελέτες παρακολούθησης (13) ή ακόμη και εκ των υστέρων αξιολογήσεις νομοσχεδίων σχετικά με τους νέους. Δύο ευρωπαϊκές χώρες —η Αυστρία και η Γερμανία (14)— έχουν πραγματοποιήσει εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολογήσεις που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. |
| --- | --- |

3.2.2.

Διάφορα πιλοτικά έργα υλοποιήθηκαν στον τομέα αυτόν στην Ευρώπη και είχαν ως αποτέλεσμα επιστημονικές μελέτες επιπτώσεων, μελέτες παρακολούθησης (13

14

| 3.2.3. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει τη γνωμοδότησή της με θέμα «Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΕΕ από τη σκοπιά της νεολαίας» (15), η οποία ενθαρρύνει τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τους εθνικούς φορείς να διασφαλίσουν την κατάλληλη συμμετοχή των οργανώσεων νεολαίας, να εφαρμόσουν μέτρα και μηχανισμούς ώστε να διασφαλιστεί ότι η οπτική των νέων λαμβάνεται υπόψη και να προβούν σε συστηματική εκτίμηση των επιπτώσεων των πολιτικών με την πλήρη εφαρμογή της αξιολόγησης του αντικτύπου από τη σκοπιά της νεολαίας. |
| --- | --- |

3.2.3.

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει τη γνωμοδότησή της με θέμα «Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΕΕ από τη σκοπιά της νεολαίας» (15

3.3.   Άρση των οικονομικών φραγμών

Άρση των οικονομικών φραγμών

| 3.3.1. | Ακόμη και αν η ανεργία των νέων υποχωρήσει σε ποσοστό χαμηλότερο από ό,τι πριν από την πανδημία COVID-19 (16), η απασχόληση των νέων εξακολουθεί να είναι πολύ συχνά επισφαλής (17) (προσωρινή εργασία, εργασία βάσει επιταγής πληρωμής υπηρεσιών, εργασία σε πλατφόρμες, οικονομία της περιστασιακής απασχόλησης, συνεργατική εργασία κ.λπ.). Αυτές οι θέσεις εργασίας τείνουν να είναι ανεπαρκώς αμειβόμενες, με ακανόνιστα ωράρια εργασίας και περιορισμένη ή μηδενική κοινωνική προστασία (άδεια μετ’ αποδοχών, σύνταξη, αναρρωτική άδεια κ.λπ.). |
| --- | --- |

3.3.1.

Ακόμη και αν η ανεργία των νέων υποχωρήσει σε ποσοστό χαμηλότερο από ό,τι πριν από την πανδημία COVID-19 (16

17

| 3.3.2. | Η ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας και η βελτίωση της προσέγγισης των νέων που βρίσκονται ΕΕΑΚ θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για την ΕΕ και τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την ισπανική Προεδρία να εξετάσει τα αιτήματα των νέων σχετικά με τους εν εξελίξει νομοθετικούς φακέλους που αφορούν ιδιαίτερα τους νέους Ευρωπαίους: δεσμευτικά μέτρα για τη διασφάλιση ποιοτικών θέσεων πρακτικής άσκησης (18) και οδηγία για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας και σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

3.3.2.

Η ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας και η βελτίωση της προσέγγισης των νέων που βρίσκονται ΕΕΑΚ θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για την ΕΕ και τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την ισπανική Προεδρία να εξετάσει τα αιτήματα των νέων σχετικά με τους εν εξελίξει νομοθετικούς φακέλους που αφορούν ιδιαίτερα τους νέους Ευρωπαίους: δεσμευτικά μέτρα για τη διασφάλιση ποιοτικών θέσεων πρακτικής άσκησης (18

| 3.3.3. | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν κονδύλια των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ), του ΕΚΤ+ και άλλων υφιστάμενων ταμείων για την ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας, ιδίως στις ΜΜΕ και στους τομείς που είναι καίριας σημασίας για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης (όπως η διττή μετάβαση), για την προώθηση της αυτοαπασχόλησης και της επιχειρηματικότητας, καθώς και για τη δημιουργία θέσεων πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των νέων, όπου απαιτείται, με ιδιαίτερη έμφαση στις συμβάσεις αορίστου χρόνου και στις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας που περιορίζουν τον κίνδυνο ασταθών συνθηκών διαβίωσης και εργασίας (19), με συνεκτίμηση των εθνικών νομικών πλαισίων και των συλλογικών συμβάσεων. |
| --- | --- |

3.3.3.

Η ΕΟΚΕ παροτρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν κονδύλια των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ), του ΕΚΤ+ και άλλων υφιστάμενων ταμείων για την ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας, ιδίως στις ΜΜΕ και στους τομείς που είναι καίριας σημασίας για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης (όπως η διττή μετάβαση), για την προώθηση της αυτοαπασχόλησης και της επιχειρηματικότητας, καθώς και για τη δημιουργία θέσεων πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των νέων, όπου απαιτείται, με ιδιαίτερη έμφαση στις συμβάσεις αορίστου χρόνου και στις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας που περιορίζουν τον κίνδυνο ασταθών συνθηκών διαβίωσης και εργασίας (19

| 3.3.4. | Οι ραγδαίες αλλαγές στην αγορά εργασίας, που επέρχονται εν μέρει με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, επιτείνουν την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και τα επαγγελματικά προσόντα παραμένουν επικαιροποιημένα και ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες των εργοδοτών για δεξιότητες. Είναι καθοριστικής σημασίας να αναπτυχθούν τόσο οι δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση όσο και οι προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή για την επικαιροποίηση των προγραμμάτων σπουδών. Οι νέοι πρέπει να εφοδιαστούν με μια σειρά ψηφιακών δεξιοτήτων, δεξιοτήτων στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) και εγκάρσιων δεξιοτήτων, αλλά και με ικανότητα προσαρμογής. Η ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και των δεξιοτήτων στους τομείς STEM είναι ζωτικής σημασίας για την πραγματική ισότητα των φύλων, καθώς περισσότερες γυναίκες θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν για τις θέσεις εργασίας του μέλλοντος και να μειώσουν τη μισθολογική διαφορά μεταξύ των φύλων. Το θέμα της ισότητας των φύλων θα πρέπει να αποτελεί συνιστώσα των εκπαιδευτικών διαδρομών. Είναι αναγκαίο να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν στρατηγικές που προωθούν την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου. |
| --- | --- |

3.3.4.

Οι ραγδαίες αλλαγές στην αγορά εργασίας, που επέρχονται εν μέρει με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, επιτείνουν την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και τα επαγγελματικά προσόντα παραμένουν επικαιροποιημένα και ανταποκρίνονται στις εξελισσόμενες ανάγκες των εργοδοτών για δεξιότητες. Είναι καθοριστικής σημασίας να αναπτυχθούν τόσο οι δεξιότητες που απαιτούνται για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση όσο και οι προσεγγίσεις από τη βάση προς την κορυφή για την επικαιροποίηση των προγραμμάτων σπουδών. Οι νέοι πρέπει να εφοδιαστούν με μια σειρά ψηφιακών δεξιοτήτων, δεξιοτήτων στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, της μηχανικής και των μαθηματικών (STEM) και εγκάρσιων δεξιοτήτων, αλλά και με ικανότητα προσαρμογής. Η ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων και των δεξιοτήτων στους τομείς STEM είναι ζωτικής σημασίας για την πραγματική ισότητα των φύλων, καθώς περισσότερες γυναίκες θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν για τις θέσεις εργασίας του μέλλοντος και να μειώσουν τη μισθολογική διαφορά μεταξύ των φύλων. Το θέμα της ισότητας των φύλων θα πρέπει να αποτελεί συνιστώσα των εκπαιδευτικών διαδρομών. Είναι αναγκαίο να αναπτυχθούν και να εφαρμοστούν στρατηγικές που προωθούν την ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου.

| 3.3.5. | Το επιχειρηματικό πνεύμα στην ΕΕ θα πρέπει να βελτιωθεί. Περίπου το 40-45 % των νέων ενδιαφέρονται για την επιχειρηματικότητα, αλλά μόνο το 7 % είναι αυτοαπασχολούμενοι. Οι νέοι αντιπροσωπεύουν 11 % της έλλειψης επιχειρηματιών στην ΕΕ (20). Αντιμετωπίζουν διάφορους βασικούς φραγμούς για τη δημιουργία επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης επιχειρηματικών δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

3.3.5.

Το επιχειρηματικό πνεύμα στην ΕΕ θα πρέπει να βελτιωθεί. Περίπου το 40-45 % των νέων ενδιαφέρονται για την επιχειρηματικότητα, αλλά μόνο το 7 % είναι αυτοαπασχολούμενοι. Οι νέοι αντιπροσωπεύουν 11 % της έλλειψης επιχειρηματιών στην ΕΕ (20

| 3.3.6. | Αναφερόμενη στο ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διά βίου μάθησης και την ανάγκη για εγκάρσιες δεξιότητες (21). Ο χρηματοοικονομικός γραμματισμός και η γνώση των δικαιωμάτων των εργαζομένων είναι δεξιότητες που πρέπει να αποκτήσουν και να κατακτήσουν όλοι οι νέοι, προκειμένου να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους. Η καθιέρωση ευέλικτων μαθησιακών διαδρομών (22) και η βελτιωμένη αναγνώριση των δεξιοτήτων που αποκτώνται μέσω μη τυπικής εκπαίδευσης και άτυπης μάθησης θα πρέπει να ληφθούν υπόψη από τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.3.6.

Αναφερόμενη στο ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διά βίου μάθησης και την ανάγκη για εγκάρσιες δεξιότητες (21

22

| 3.3.7. | Πολλές νέες γυναίκες εξακολουθούν να υποχρεούνται να επιλέξουν μεταξύ της οικογένειας και της σταδιοδρομίας τους λόγω του αντικειμενικά δύσκολου έργου της επίτευξης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. Οι νέες γυναίκες που έχουν μικρότερη πρόσβαση στην απασχόληση για οικογενειακούς λόγους είναι, συνεπώς, πιο πιθανό να περιέλθουν σε κατάσταση φτώχειας και διαθέτουν λιγότερα εργαλεία για την έξοδό τους από αυτήν. Οι επενδύσεις σε υλικές και άυλες υποδομές (23) για δομές παιδικής μέριμνας και μακροχρόνιας φροντίδας θα μπορούσαν να ωφελήσουν σημαντικά την πλήρη απασχόληση των γυναικών. |
| --- | --- |

3.3.7.

Πολλές νέες γυναίκες εξακολουθούν να υποχρεούνται να επιλέξουν μεταξύ της οικογένειας και της σταδιοδρομίας τους λόγω του αντικειμενικά δύσκολου έργου της επίτευξης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής. Οι νέες γυναίκες που έχουν μικρότερη πρόσβαση στην απασχόληση για οικογενειακούς λόγους είναι, συνεπώς, πιο πιθανό να περιέλθουν σε κατάσταση φτώχειας και διαθέτουν λιγότερα εργαλεία για την έξοδό τους από αυτήν. Οι επενδύσεις σε υλικές και άυλες υποδομές (23

| 3.3.8. | Η απόκτηση οικονομικής ανεξαρτησίας είναι καθοριστικής σημασίας για τους νέους διότι αυτή τους επιτρέπει επίσης να γίνουν ενεργοί πολίτες. Στην Ιταλία, ο δείκτης χάσματος των γενεών (24) μετρά την κλίμακα των εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι νέοι στην πορεία τους προς την επίτευξη οικονομικής ανεξαρτησίας και κοινωνικής αυτονομίας και αποτελεί το βασικό πλαίσιο για τη μελλοντική αξιολόγηση του αντικτύπου από τη σκοπιά της νεολαίας (25). Ένα παρόμοιο έργο, με τη χρήση ελαφρώς διαφορετικής ταξινόμησης και δεικτών (26), υλοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο (Intergenerational Fairness Index/δείκτης διαγενεακής δικαιοσύνης) και σκιαγραφεί μια όλο και πιο ζοφερή εικόνα των προοπτικών των νέων σε ολόκληρη την Ευρώπη (27). Η Γερμανία (28), η Αυστρία (29) και η Φλάνδρα διαθέτουν ήδη εμπειρία όσον αφορά την εκτίμηση των κανονιστικών επιπτώσεων (ΕΚΕ) για τους νέους (30). Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία των εν λόγω πρακτικών και ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να εμπνευστούν από αυτά τα ορθά παραδείγματα. |
| --- | --- |

3.3.8.

Η απόκτηση οικονομικής ανεξαρτησίας είναι καθοριστικής σημασίας για τους νέους διότι αυτή τους επιτρέπει επίσης να γίνουν ενεργοί πολίτες. Στην Ιταλία, ο δείκτης χάσματος των γενεών (24

25

26

27

28

29

30

3.4.   Σεξουαλική και έμφυλη βία

Σεξουαλική και έμφυλη βία

| 3.4.1. | Παρά το γεγονός ότι έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος τα τελευταία χρόνια, πολλοί νέοι εξακολουθούν να καταγγέλλουν πράξεις βίας λόγω γενετήσιου προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι εγκαταστάσεις, όπως ξενώνες φιλοξενίας, και έργα για την επανένταξη των ατόμων στην κοινωνία θα πρέπει να βελτιωθούν, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία ώστε τα ενδιαφερόμενα άτομα να έχουν τη δυνατότητα να επεξεργαστούν την τραυματική εμπειρία τους και να υποστηριχθούν τα θύματα βίας και όλων των μορφών διακρίσεων. Οι νομικές υπηρεσίες, οι υγειονομικές υπηρεσίες, οι υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και οι υπηρεσίες κοινωνικής διαμεσολάβησης είναι επίσης ουσιώδεις. |
| --- | --- |

3.4.1.

Παρά το γεγονός ότι έχει σημειωθεί μεγάλη πρόοδος τα τελευταία χρόνια, πολλοί νέοι εξακολουθούν να καταγγέλλουν πράξεις βίας λόγω γενετήσιου προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι εγκαταστάσεις, όπως ξενώνες φιλοξενίας, και έργα για την επανένταξη των ατόμων στην κοινωνία θα πρέπει να βελτιωθούν, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι υπάρχουν διαθέσιμα εργαλεία ώστε τα ενδιαφερόμενα άτομα να έχουν τη δυνατότητα να επεξεργαστούν την τραυματική εμπειρία τους και να υποστηριχθούν τα θύματα βίας και όλων των μορφών διακρίσεων. Οι νομικές υπηρεσίες, οι υγειονομικές υπηρεσίες, οι υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και οι υπηρεσίες κοινωνικής διαμεσολάβησης είναι επίσης ουσιώδεις.

| 3.4.2. | Εκπαιδευτικές εκστρατείες για τα θέματα αυτά θα πρέπει να ξεκινήσουν από τα σχολεία και τον χώρο εργασίας, με στόχο να προαχθεί ο σεβασμός της διαφορετικότητας. Εκτός από τη διερεύνηση αυτών των θεμάτων, οι εκστρατείες θα πρέπει να προσφέρουν στα θύματα έμφυλης βίας και διακρίσεων ευκαιρίες για να εκφράζουν και να ανταλλάσσουν τις απόψεις τους. Για να είναι επιτυχείς αυτές οι πρωτοβουλίες, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της αναγνώρισης ενεργού ρόλου στους κοινωνικούς εταίρους, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

3.4.2.

Εκπαιδευτικές εκστρατείες για τα θέματα αυτά θα πρέπει να ξεκινήσουν από τα σχολεία και τον χώρο εργασίας, με στόχο να προαχθεί ο σεβασμός της διαφορετικότητας. Εκτός από τη διερεύνηση αυτών των θεμάτων, οι εκστρατείες θα πρέπει να προσφέρουν στα θύματα έμφυλης βίας και διακρίσεων ευκαιρίες για να εκφράζουν και να ανταλλάσσουν τις απόψεις τους. Για να είναι επιτυχείς αυτές οι πρωτοβουλίες, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της αναγνώρισης ενεργού ρόλου στους κοινωνικούς εταίρους, την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

| 3.4.3. | Στην ΕΕ και παγκοσμίως, μία στις τρεις γυναίκες έχει βιώσει σωματική ή σεξουαλική βία. Μέχρι σήμερα, ένα στα πέντε κορίτσια είναι θύμα σεξουαλικής κακοποίησης. Η βία στο διαδίκτυο βρίσκεται σε άνοδο· ένας στους δύο νέους πέφτει θύμα έμφυλης βίας στο διαδίκτυο (31). Η ΕΟΚΕ παροτρύνει τα κράτη μέλη που δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη σύμβαση της Κωνσταντινούπολης (32), να το πράξουν το συντομότερο δυνατό. |
| --- | --- |

3.4.3.

Στην ΕΕ και παγκοσμίως, μία στις τρεις γυναίκες έχει βιώσει σωματική ή σεξουαλική βία. Μέχρι σήμερα, ένα στα πέντε κορίτσια είναι θύμα σεξουαλικής κακοποίησης. Η βία στο διαδίκτυο βρίσκεται σε άνοδο· ένας στους δύο νέους πέφτει θύμα έμφυλης βίας στο διαδίκτυο (31

32

3.5.   Ψυχολογικοί και συναισθηματικοί περιορισμοί και διακρίσεις

Ψυχολογικοί και συναισθηματικοί περιορισμοί και διακρίσεις

| 3.5.1. | Όπως ορίζεται σαφώς στον Χάρτη της Γενεύης για την ευημερία, απόρροια της 10ης Παγκόσμιας διάσκεψης για την προαγωγή της υγείας (2021) (33), που προωθείται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, μια θετική θεώρηση της υγείας συνδυάζει τη σωματική με την ψυχική ευεξία και την κοινωνική ευημερία. |
| --- | --- |

3.5.1.

Όπως ορίζεται σαφώς στον Χάρτη της Γενεύης για την ευημερία, απόρροια της 10ης Παγκόσμιας διάσκεψης για την προαγωγή της υγείας (2021) (33

| 3.5.2. | Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την ευημερία και την ψυχική υγεία των νέων. Ο αποκλεισμός, ο στιγματισμός, η ύπαρξη εύθραυστου οικογενειακού περιβάλλοντος και οι επισφαλείς θέσεις εργασίας είναι παράγοντες που μπορούν να επιτείνουν τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων ψυχικής υγείας. Η έλλειψη θεραπευτικής αγωγής μπορεί να έχει επιπτώσεις κατά την εφηβεία που συνεχίζονται και στην ενήλικη ζωή και μετέπειτα, θέτοντας σε κίνδυνο τη σωματική και ψυχική υγεία και περιορίζοντας τις ευκαιρίες για μια ικανοποιητική ζωή. |
| --- | --- |

3.5.2.

Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την ευημερία και την ψυχική υγεία των νέων. Ο αποκλεισμός, ο στιγματισμός, η ύπαρξη εύθραυστου οικογενειακού περιβάλλοντος και οι επισφαλείς θέσεις εργασίας είναι παράγοντες που μπορούν να επιτείνουν τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων ψυχικής υγείας. Η έλλειψη θεραπευτικής αγωγής μπορεί να έχει επιπτώσεις κατά την εφηβεία που συνεχίζονται και στην ενήλικη ζωή και μετέπειτα, θέτοντας σε κίνδυνο τη σωματική και ψυχική υγεία και περιορίζοντας τις ευκαιρίες για μια ικανοποιητική ζωή.

| 3.5.3. | Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι έφηβοι αποκτούν κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες και να προβλεφθεί η παροχή δωρεάν ψυχολογικής και κοινωνικής υποστήριξης στα σχολεία και σε άλλες μεγάλες δομές, για την προαγωγή της καλής ψυχικής υγείας και την καταπολέμηση της βίας και του εκφοβισμού, που μπορούν να συμβούν οπουδήποτε και με οποιονδήποτε τρόπο (μεταξύ άλλων, στο διαδίκτυο). |
| --- | --- |

3.5.3.

Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι έφηβοι αποκτούν κοινωνικο-συναισθηματικές δεξιότητες και να προβλεφθεί η παροχή δωρεάν ψυχολογικής και κοινωνικής υποστήριξης στα σχολεία και σε άλλες μεγάλες δομές, για την προαγωγή της καλής ψυχικής υγείας και την καταπολέμηση της βίας και του εκφοβισμού, που μπορούν να συμβούν οπουδήποτε και με οποιονδήποτε τρόπο (μεταξύ άλλων, στο διαδίκτυο).

| 3.5.4. | Οι νέοι αναφέρονται συχνά στη συλλογική μοναξιά, όπου τα άτομα σήμερα αισθάνονται μόνα μέσα στο πλήθος. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό κρύβει ένα άλλο πρόβλημα: την αδράνεια λόγω αμυντικής απομόνωσης. Πρόκειται για μια ταχέως αυξανόμενη κοινωνική φοβία, η οποία συχνά συνοδεύεται από περισσότερο ή λιγότερο οξείες μορφές κατάθλιψης που συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα συμπεράσματα της καταληκτικής διάσκεψης του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας με θέμα «Claim the Future» (Διεκδικήστε το μέλλον), στις 6 Δεκεμβρίου 2022, στα οποία ζητείται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προληπτική υγειονομική περίθαλψη και στην καταπολέμηση των ψυχικών ασθενειών και της μοναξιάς. |
| --- | --- |

3.5.4.

Οι νέοι αναφέρονται συχνά στη συλλογική μοναξιά, όπου τα άτομα σήμερα αισθάνονται μόνα μέσα στο πλήθος. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό κρύβει ένα άλλο πρόβλημα: την αδράνεια λόγω αμυντικής απομόνωσης. Πρόκειται για μια ταχέως αυξανόμενη κοινωνική φοβία, η οποία συχνά συνοδεύεται από περισσότερο ή λιγότερο οξείες μορφές κατάθλιψης που συσσωρεύονται με την πάροδο του χρόνου. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα συμπεράσματα της καταληκτικής διάσκεψης του ευρωπαϊκού έτους Νεολαίας με θέμα «Claim the Future» (Διεκδικήστε το μέλλον), στις 6 Δεκεμβρίου 2022, στα οποία ζητείται να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προληπτική υγειονομική περίθαλψη και στην καταπολέμηση των ψυχικών ασθενειών και της μοναξιάς.

| 3.5.5. | Η ψυχική υγεία μπορεί επίσης να επηρεάσει την ικανότητα του σώματος για αυτοσυντήρηση η οποία, σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να έχει επιπτώσεις στη σωματική υγεία. Τα τελευταία χρόνια, σημειώνεται έξαρση της ανεξέλεγκτης κατανάλωσης τροφής –αδηφαγίας– που συχνά συνδέεται με την παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο, αλλά προκύπτει επίσης λόγω διαταραχών της διάθεσης και αυξημένου άγχους, συμπεριλαμβανομένου και του κοινωνικού άγχους. |
| --- | --- |

3.5.5.

Η ψυχική υγεία μπορεί επίσης να επηρεάσει την ικανότητα του σώματος για αυτοσυντήρηση η οποία, σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να έχει επιπτώσεις στη σωματική υγεία. Τα τελευταία χρόνια, σημειώνεται έξαρση της ανεξέλεγκτης κατανάλωσης τροφής –αδηφαγίας– που συχνά συνδέεται με την παχυσαρκία και το μεταβολικό σύνδρομο, αλλά προκύπτει επίσης λόγω διαταραχών της διάθεσης και αυξημένου άγχους, συμπεριλαμβανομένου και του κοινωνικού άγχους.

| 3.5.6. | Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής συμβάλλει στην πρόληψη ορισμένων χρόνιων μη μεταδοτικών ασθενειών, όπως ο διαβήτης, οι καρδιαγγειακές παθήσεις και ορισμένες μορφές καρκίνου. Η ευκαιρία για άθληση και συμμετοχή στα κοινωνικά δρώμενα και σε πολιτιστικές δραστηριότητες δεν είναι μόνο εξαιρετικά πολύτιμη συνιστώσα της διαδικασίας προσωπικής εξέλιξης, αλλά συνδέεται επίσης στενά με τη βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας: όλοι οι νέοι πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους τέτοιες ευκαιρίες. |
| --- | --- |

3.5.6.

Η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής συμβάλλει στην πρόληψη ορισμένων χρόνιων μη μεταδοτικών ασθενειών, όπως ο διαβήτης, οι καρδιαγγειακές παθήσεις και ορισμένες μορφές καρκίνου. Η ευκαιρία για άθληση και συμμετοχή στα κοινωνικά δρώμενα και σε πολιτιστικές δραστηριότητες δεν είναι μόνο εξαιρετικά πολύτιμη συνιστώσα της διαδικασίας προσωπικής εξέλιξης, αλλά συνδέεται επίσης στενά με τη βελτίωση της ψυχικής και σωματικής υγείας: όλοι οι νέοι πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους τέτοιες ευκαιρίες.

3.6.   Κοινωνικές προκλήσεις

Κοινωνικές προκλήσεις

| 3.6.1. | Η έλλειψη αξιοπρεπούς ή τουλάχιστον επαρκούς μισθού συχνά εμποδίζει τους νέους να εκπληρώσουν ορισμένα βασικά στάδια της ζωής τους, όπως η αγορά ή η ενοικίαση δικής τους κατοικίας ή η δημιουργία οικογένειας. Αυτό οδηγεί σε μη αναστρέψιμη αποσταθεροποίηση της δημογραφικής ισορροπίας της ηπείρου, καθώς όλο και περισσότεροι νέοι αποφεύγουν να δημιουργήσουν οικογένεια. |
| --- | --- |

3.6.1.

Η έλλειψη αξιοπρεπούς ή τουλάχιστον επαρκούς μισθού συχνά εμποδίζει τους νέους να εκπληρώσουν ορισμένα βασικά στάδια της ζωής τους, όπως η αγορά ή η ενοικίαση δικής τους κατοικίας ή η δημιουργία οικογένειας. Αυτό οδηγεί σε μη αναστρέψιμη αποσταθεροποίηση της δημογραφικής ισορροπίας της ηπείρου, καθώς όλο και περισσότεροι νέοι αποφεύγουν να δημιουργήσουν οικογένεια.

| 3.6.2. | Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη στεγαστική κρίση, ιδίως στις μεγάλες πόλεις, όπου οι τιμές είναι πολύ υψηλότερες από τους μισθούς, και οι νέοι δυσκολεύονται να λάβουν χρηματοδότηση από τις τράπεζες, εκτός εάν μπορούν να προσφέρουν κάποια μορφή εγγύησης. Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να βοηθηθούν οι νέοι να αντεπεξέλθουν στο κόστος στέγασης και να προωθηθούν δημόσιες στεγαστικές πολιτικές που θα εγγυώνται την πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση, ώστε να ενθαρρυνθούν οι νέοι να ζήσουν ανεξάρτητοι και να υποστηριχθούν κατά τον προγραμματισμό της οικογενειακής τους ζωής. |
| --- | --- |

3.6.2.

Η κατάσταση επιδεινώνεται από τη στεγαστική κρίση, ιδίως στις μεγάλες πόλεις, όπου οι τιμές είναι πολύ υψηλότερες από τους μισθούς, και οι νέοι δυσκολεύονται να λάβουν χρηματοδότηση από τις τράπεζες, εκτός εάν μπορούν να προσφέρουν κάποια μορφή εγγύησης. Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό να βοηθηθούν οι νέοι να αντεπεξέλθουν στο κόστος στέγασης και να προωθηθούν δημόσιες στεγαστικές πολιτικές που θα εγγυώνται την πρόσβαση σε αξιοπρεπή στέγαση, ώστε να ενθαρρυνθούν οι νέοι να ζήσουν ανεξάρτητοι και να υποστηριχθούν κατά τον προγραμματισμό της οικογενειακής τους ζωής.

| 3.6.3. | Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι οικογένειες, στις πιο ποικίλες μορφές που μπορούμε να φανταστούμε, αποτελούν τη βάση της σύγχρονης κοινωνίας: οι οικογένειες και η δημογραφική πρόοδος (ή, τουλάχιστον, η σταθερότητα) στηρίζουν το οικονομικό και αναπτυξιακό μας μοντέλο. Εάν δεν είμαστε σε θέση να υποστηρίξουμε δεόντως και να ενθαρρύνουμε τις νέες οικογένειες, ολόκληρο το σύστημα κοινωνικής μας πρόνοιας —για να αναφέρουμε απλώς ένα μόνο ζήτημα— θα πρέπει να επανεξεταστεί. |
| --- | --- |

3.6.3.

Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι οι οικογένειες, στις πιο ποικίλες μορφές που μπορούμε να φανταστούμε, αποτελούν τη βάση της σύγχρονης κοινωνίας: οι οικογένειες και η δημογραφική πρόοδος (ή, τουλάχιστον, η σταθερότητα) στηρίζουν το οικονομικό και αναπτυξιακό μας μοντέλο. Εάν δεν είμαστε σε θέση να υποστηρίξουμε δεόντως και να ενθαρρύνουμε τις νέες οικογένειες, ολόκληρο το σύστημα κοινωνικής μας πρόνοιας —για να αναφέρουμε απλώς ένα μόνο ζήτημα— θα πρέπει να επανεξεταστεί.

| 3.6.4. | Στην Ευρώπη, όπου η γήρανση του πληθυσμού και η έλλειψη ανανέωσης των γενεών αντιστρέφουν τις δημογραφικές τάσεις, χρειάζεται να δοθεί έμφαση στις οικογένειες και στον συνδυασμό της επαγγελματικής ζωής με την ιδιότητα του γονέα. Η αύξηση της διάρκειας της γονικής άδειας και η επιτάχυνση της δημιουργίας προσβάσιμων δομών παιδικής μέριμνας στα κράτη μέλη όπου δεν είναι διαθέσιμες, αποτελούν βασικά εργαλεία για την ενίσχυση και την προώθηση της ισότητας των φύλων, εφόσον διασφαλίζουν ότι και οι δύο γονείς έχουν την ευκαιρία να περνούν περισσότερο χρόνο με τα παιδιά τους και ενθαρρύνουν την ισότιμη συμμετοχή στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

3.6.4.

Στην Ευρώπη, όπου η γήρανση του πληθυσμού και η έλλειψη ανανέωσης των γενεών αντιστρέφουν τις δημογραφικές τάσεις, χρειάζεται να δοθεί έμφαση στις οικογένειες και στον συνδυασμό της επαγγελματικής ζωής με την ιδιότητα του γονέα. Η αύξηση της διάρκειας της γονικής άδειας και η επιτάχυνση της δημιουργίας προσβάσιμων δομών παιδικής μέριμνας στα κράτη μέλη όπου δεν είναι διαθέσιμες, αποτελούν βασικά εργαλεία για την ενίσχυση και την προώθηση της ισότητας των φύλων, εφόσον διασφαλίζουν ότι και οι δύο γονείς έχουν την ευκαιρία να περνούν περισσότερο χρόνο με τα παιδιά τους και ενθαρρύνουν την ισότιμη συμμετοχή στην αγορά εργασίας.

3.7.   Οικολογικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις

Οικολογικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις

| 3.7.1. | Οι νέοι αποτελούν βασικούς παράγοντες αλλαγής και καινοτομίας και σημαντικούς εταίρους της υλοποίησης της Ατζέντας του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη και άλλων πολυμερών συμφωνιών και μέσων, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η ΕΟΚΕ ζητεί να έχουν οι νέοι ουσιαστικότερη συμμετοχή στη δράση για το κλίμα και σε περιβαλλοντικά ζητήματα. |
| --- | --- |

3.7.1.

Οι νέοι αποτελούν βασικούς παράγοντες αλλαγής και καινοτομίας και σημαντικούς εταίρους της υλοποίησης της Ατζέντας του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη και άλλων πολυμερών συμφωνιών και μέσων, συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή και της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Η ΕΟΚΕ ζητεί να έχουν οι νέοι ουσιαστικότερη συμμετοχή στη δράση για το κλίμα και σε περιβαλλοντικά ζητήματα.

| 3.7.2. | Η εκπαίδευση είναι το κλειδί για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης: χρειάζεται να ληφθεί υπόψη η σημασία της ανάπτυξης δεξιοτήτων για τους νέους όσον αφορά τόσο τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν όσο και την κυκλική οικονομία. Επιπλέον, η εκπαίδευση των παιδιών σχετικά με τη βιωσιμότητα θα πρέπει να υποστηρίζεται από τη διά βίου μάθηση των γονέων και την αγωγή του πολίτη (34). |
| --- | --- |

3.7.2.

Η εκπαίδευση είναι το κλειδί για την επίτευξη βιώσιμης ανάπτυξης: χρειάζεται να ληφθεί υπόψη η σημασία της ανάπτυξης δεξιοτήτων για τους νέους όσον αφορά τόσο τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και την προσαρμογή σε αυτήν όσο και την κυκλική οικονομία. Επιπλέον, η εκπαίδευση των παιδιών σχετικά με τη βιωσιμότητα θα πρέπει να υποστηρίζεται από τη διά βίου μάθηση των γονέων και την αγωγή του πολίτη (34

| 3.7.3. | Οι αγροτικές περιοχές διατρέχουν επί του παρόντος κίνδυνο μείωσης του πληθυσμού τους, λόγω έλλειψης ή ανεπάρκειας υπηρεσιών και υποδομών. Οι στοχευμένες επενδύσεις στις περιοχές αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση της ανταγωνιστικότητας, δημιουργία θέσεων εργασίας και βελτίωση της ποιότητας ζωής, αντιστρέφοντας αυτήν την τάση και ενθαρρύνοντας τους νέους να εγκατασταθούν εκεί. Επιπλέον, η ανάπτυξη έξυπνων συνεργιών μεταξύ της βιωσιμότητας, της τοπικής παραγωγής τροφίμων και του τουρισμού θα μπορούσε να προσφέρει στους νέους καινούριες ευκαιρίες πρόσληψης σε ουσιαστικές και επιδραστικές θέσεις εργασίας στις αγροτικές περιοχές, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και τη ζωτικότητα των εν λόγω περιοχών. |
| --- | --- |

3.7.3.

Οι αγροτικές περιοχές διατρέχουν επί του παρόντος κίνδυνο μείωσης του πληθυσμού τους, λόγω έλλειψης ή ανεπάρκειας υπηρεσιών και υποδομών. Οι στοχευμένες επενδύσεις στις περιοχές αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε αύξηση της ανταγωνιστικότητας, δημιουργία θέσεων εργασίας και βελτίωση της ποιότητας ζωής, αντιστρέφοντας αυτήν την τάση και ενθαρρύνοντας τους νέους να εγκατασταθούν εκεί. Επιπλέον, η ανάπτυξη έξυπνων συνεργιών μεταξύ της βιωσιμότητας, της τοπικής παραγωγής τροφίμων και του τουρισμού θα μπορούσε να προσφέρει στους νέους καινούριες ευκαιρίες πρόσληψης σε ουσιαστικές και επιδραστικές θέσεις εργασίας στις αγροτικές περιοχές, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και τη ζωτικότητα των εν λόγω περιοχών.

| 3.7.4. | Οι νέοι συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον ευάλωτων και ευαίσθητων ομάδων στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (35). Εάν η υπερθέρμανση του πλανήτη συνεχιστεί αμείωτη, θα έχει καταστροφικές συνέπειες για την υγεία των παιδιών και των νέων λόγω ανόδου της στάθμης της θάλασσας, κυμάτων καύσωνα, ασθενειών, υποσιτισμού και πολλών άλλων ακόμη. Σχεδόν το 70 % των ατόμων ηλικίας κάτω των 18 ετών είναι πιθανότερο να πιστεύουν ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί παγκόσμια κατάσταση έκτακτης ανάγκης (36) και οι ανησυχίες αυτού του είδους έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη συναισθηματική και την ψυχική ευεξία των νέων. Σύμφωνα με μελέτη του 2021, στην οποία συμμετείχαν 10 000 νέοι από ολόκληρο τον κόσμο, ποσοστό υψηλότερο του 50 % των ερωτηθέντων νέων αισθάνονταν λυπημένοι, ανήσυχοι, θυμωμένοι, ανίσχυροι, ανήμποροι και/ή ένοχοι για την κλιματική αλλαγή, ενώ το 45 % εξ αυτών δήλωσαν ότι τα συναισθήματα τους σχετικά με την κλιματική αλλαγή επηρεάζουν αρνητικά την καθημερινή τους ζωή και τον τρόπο που λειτουργούν (37). Η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΕ και τα κράτη μέλη της να λάβουν δεόντως υπόψη αυτή τη συσχέτιση και να εντείνουν την έρευνα και την ικανότητα απόκρισης των κυβερνήσεων όσον αφορά τη δράση για το κλίμα. |
| --- | --- |

3.7.4.

Οι νέοι συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον ευάλωτων και ευαίσθητων ομάδων στις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (35

36

37

| 3.7.5. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της με θέμα «Η συμβολή των νέων στην πράσινη μετάβαση» (38), η οποία τάσσεται υπέρ σειράς δράσεων που επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι οι νέες γενιές θα αναλάβουν ηγετικό ρόλο στην κλιματική και περιβαλλοντική μετάβαση. |
| --- | --- |

3.7.5.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της με θέμα «Η συμβολή των νέων στην πράσινη μετάβαση» (38

Βρυξέλλες, 15 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  ΟΟΣΑ (2020), Survey on COVID-19 and Youth (Έρευνα με θέμα τη νόσο COVID-19 και τη νεολαία), Παρίσι.

1

Survey on COVID-19 and Youth

(2)  ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΦΟΡΟΥΜ (2017), The Inclusive Growth and Development Report (Έκθεση με θέμα τη μεγέθυνση και την ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς), Γενεύη, Ιανουάριος 2017.

2

The Inclusive Growth and Development Report

(3)  Ψήφισμα του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2009, για ένα ανανεωμένο πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας (2010-2018) (ΕΕ C 311 της 19.12.2009, σ. 1). Ψήφισμα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στα πλαίσια του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 2002, σχετικά με το πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας (ΕΕ C 168 της 13.7.2002, σ. 2).

3

(4)  Ψήφισμα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας: Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία 2019-2027 (EE C 456 της 18.12.2018, σ. 1).

4

(5)  Ψήφισμα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με πλαίσιο ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας: Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία 2019-2027 (ΕΕ C 456 της 18.12.2018, σ. 1), βλέπε σημείο 2 υπό τον τίτλο «Αναγνωρίζει ότι».

5

(6)  https://youth.europa.eu/eu-youth-dialogue_el

6

(7)  ΟΟΣΑ (2020), Governance for Youth, Trust and Intergenerational Justice:Fit for All Generations? (Διακυβέρνηση για τη νεολαία, εμπιστοσύνη και διαγενεακή δικαιοσύνη: Ανταποκρίνονται στις ανάγκες όλων των γενεών;), Ανασκοπήσεις του ΟΟΣΑ σχετικά με τη δημόσια διακυβέρνηση, Εκδόσεις ΟΟΣΑ, Παρίσι, https://doi.org/10.1787/c3e5cb8a-en

7

Governance for Youth, Trust and Intergenerational Justice:Fit for All Generations?

(8)  Η προσέγγιση αυτή υιοθετήθηκε πρόσφατα στην Ιταλία από την Προεδρία του Συμβουλίου υπουργών της ιταλικής κυβέρνησης — Τμήμα Νεολαίας. Βλέπε Linee guida per la valutazione dell’impatto generazionale delle politiche pubbliche, Ιούλιος 2022. Για ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, βλέπε Monti L, The NRRP and the generational divide. From measuring to the impact assessment of youth policies [Το εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) και το χάσμα των γενεών. Από τη μέτρηση έως την εκτίμηση επιπτώσεων των πολιτικών για τη νεολαία], Social Policies (Κοινωνικές πολιτικές), έτος IX, 1/2022 Ιανουάριος-Απρίλιος σ. 113· CHEVALIER, T., — LONCLE, P. (2021). Introduction: the Development of Youth Policies in Europe in Past Decades, Youth and Globalization (Εισαγωγή: η χάραξη πολιτικών για τη νεολαία στην Ευρώπη κατά τις τελευταίες δεκαετίες, η νεολαία και η παγκοσμιοποίηση), 3(1), 1-11.α WALTHER, A. (2021). κ.ά. Regimes of youth participation? Comparative analysis of youth policies and participation across European cities (Καθεστώτα συμμετοχής των νέων; Συγκριτική ανάλυση των πολιτικών για τη νεολαία και συμμετοχή σε όλες τις ευρωπαϊκές πόλεις). Young, 2021, 29.2: 191-209.WALLACE C. — BENDIT R. (2009) Youth Policies in Europe: Towards a Classification of Different Tendencies in Youth Policies in the European Union, Perspectives on European Politics and Society (Πολιτικές για τη νεολαία στην Ευρώπη: Προς μια ταξινόμηση των διαφορετικών τάσεων στις πολιτικές για τη νεολαία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Προοπτικές για την ευρωπαϊκή πολιτική και την κοινωνία), 10:3, 441-458.

8

Linee guida per la valutazione dell’impatto generazionale delle politiche pubbliche

The NRRP and the generational divide. From measuring to the impact assessment of youth policies

Introduction: the Development of Youth Policies in Europe in Past Decades, Youth and Globalization

Regimes of youth participation? Comparative analysis of youth policies and participation across European cities

Youth Policies in Europe: Towards a Classification of Different Tendencies in Youth Policies in the European Union, Perspectives on European Politics and Society

(9)  ROSOLIA A., TORRINI R. (2016), The generation gap: a cohort analysis of earnings levels, dispersion and initial labor market conditions in Italy (Το χάσμα των γενεών: ανάλυση ανά κλάση γεννήσεων των επιπέδων αποδοχών, της διασποράς και των αρχικών συνθηκών της αγοράς εργασίας στην Ιταλία), 1974-2014, Ειδικό έγγραφο αριθ. 366, Banca D’Italia, Roma (αρχικός τίτλος: Il gap generazionale: Un’analisi di coorte dei livelli e della dispersione dei salari e delle condizioni iniziali nel mercato del lavoro in Italia, 1974-2014); MONTI L. (2022). The Italian Puzzle of the European Youth Guarantee. International Development Policy (Το ιταλικό παζλ της Ευρωπαϊκής Εγγύησης για τη Νεολαία. Διεθνής Αναπτυξιακή Πολιτική), τόμος του Ιουλίου 2022.

9

The generation gap: a cohort analysis of earnings levels, dispersion and initial labor market conditions in Italy

Il gap generazionale: Un’analisi di coorte dei livelli e della dispersione dei salari e delle condizioni iniziali nel mercato del lavoro in Italia

The Italian Puzzle of the European Youth Guarantee

International Development Policy

(10)  ATKINSON A.B (2011). Prosperity and fairness (Ευημερία και δικαιοσύνη), Αναθεωρημένη έκδοση εγγράφου που παρουσιάστηκε στην ετήσια ερευνητική διάσκεψη έρευνας της ΓΔ ECFIN, Νοέμβριος 2011.

10

Prosperity and fairness

(11)  ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΦΟΡΟΥΜ (2023), The Economy of a Super-Ageing Society (Η οικονομία μιας κοινωνίας υπέργηρων), Πρωτοβουλία οικονομικής μακροβιότητας, Ετήσια συνάντηση, Νταβός, 18 Ιανουαρίου 2023. https://www.weforum.org/events/world-economic-forum-annual-meeting-2023/sessions/the-economy-of-a-super-ageing-society

11

The Economy of a Super-Ageing Society

(12)  JOSEFSSON J., WALL J. (2020) Empowered inclusion: theorizing global justice for children and youth, (Ενδυναμωμένη ένταξη: θεωρία περί παγκόσμιας δικαιοσύνης για τα παιδιά και τους νέους) Globalizations (Παγκοσμιοποιήσεις), 17:6, 1043-1060, DOI: 10.1080/14747731.2020.1736853.

12

Empowered inclusion: theorizing global justice for children and youth

(13)  Βλέπε Martinelli και L. Monti, Misurare l’impatto generazionale delle politiche pubbliche: una sfida, un metodo, Amministrazione in Cammino, 29.03.21· L. Monti, La valutazione di impatto generazionale delle politiche pubbliche: dalle linee guida del COVIGE al possibile Youth-check in Italia, Amministrazione in Cammino, 30 Δεκεμβρίου 2022

13

Misurare l’impatto generazionale delle politiche pubbliche: una sfida, un metodo

La valutazione di impatto generazionale delle politiche pubbliche: dalle linee guida del COVIGE al possibile Youth-check in Italia,

(14)  Cioffi C., Pierattini S., Contrastare il divario generazionale attraverso la valutazione delle politiche pubbliche rivolte ai giovani (Γεφύρωση του χάσματος των γενεών μέσω της αξιολόγησης των πολιτικών για τη νεολαία), Amministrazione in Cammino, 2023.

14

Amministrazione in Cammino

(15)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (EOKE) με θέμα «Αξιολόγηση του αντικτύπου της ΕΕ από τη σκοπιά της νεολαίας» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 486 της 21.12.2022, σ. 46).

15

(16)  Επετηρίδα Eurfound 2022 Living and working in Europe (Διαβίωση και εργασία στην Ευρώπη), 4 Μαΐου 2023 https://www.eurofound.europa.eu/ publications/ annual- report/ 2023/living- and- working- in- europe-2022

16

(17)  https://www.cedefop.europa.eu/en/tools/skills-intelligence/involuntary-part-time-employment?year=2020&country=EU#2; https://www.youthforum.org/topics/platform-work#:~:text=Young%20workers%20who%20are%20at,any%20policies%20on%20this%20topic

17

(18)  https://www.eesc.europa.eu/en/documents/resolution/long-lasting-legacy-european-year-youth-youth-mainstreaming-and-empowerment «Η μη αμειβόμενη ή μη αποζημιούμενη πρακτική άσκηση μπορεί να έχει ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στην εμπειρία των νέων από την αγορά εργασίας και άρα πρέπει να απαγορευτεί».

18

(19)  Γνωμοδότηση της EOKE με θέμα «Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και να διασφαλιστεί η ένταξη των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) μέσω της εκπόνησης εθνικών σχεδίων ανάκαμψης (ΕΣΑ)» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 152 της 6.4.2022, σ. 27).

19

(20)  ΟΟΣΑ/Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), The Missing Entrepreneurs 2021: Policies for Inclusive Entrepreneurship and Self-employment (Η έλλειψη επιχειρηματιών το 2021: πολιτικές για συμπεριληπτική επιχειρηματικότητα και αυτοαπασχόληση).

20

(21)  Γνωμοδότηση της ΕOKE με θέμα «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων 2023» [COM(2022) 526 final — (2022)0326 (COD)] (ΕΕ C 100 της 16.3.2023, σ. 123).

21

(22)  https://www.iiep.unesco.org/en/international-policy-forum-flexible-learning-pathways-higher-education-13759#:~:text=What%20are%20flexible%20learning%20pathways,the%20needs%20of%20diverse%20students

22

(23)  Αναφερόμαστε εδώ τόσο σε υλικές υποδομές (εταιρικοί και λοιποί βρεφονηπιακοί σταθμοί κ.λπ.) όσο και σε συγκεκριμένες υπηρεσίες (ψηφιακές ή άλλου είδους), στις οποίες θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν άμεσες ή «έμμεσες» επενδύσεις με τη συμμετοχή και την αναγνώριση του τριτογενούς τομέα και του τομέα της παροχής φροντίδας.

23

(24)  Fondazione Bruno Visentini, Il Divario generazionale. La generazione Z e la permacrisi, V Rapporto 2022 (Το χάσμα των γενεών. Η γενιά Z και η κατάσταση διαρκούς κρίσης). https://www.osservatoriopolitichegiovanili.it/v-rapporto-2022· MONTI L., MARTINELLI V (2021), Misurare l’impatto generazionale delle politiche pubbliche: una sfida, un metodo, Amministrazione in Cammino, 29.03.21.

24

Il Divario generazionale. La generazione Z e la permacrisi, V Rapporto 2022

Misurare l’impatto generazionale delle politiche pubbliche: una sfida, un metodo

(25)  CIOFFI C., PIERATTINI S, (2023), Contrastare il divario generazionale attraverso la valutazione delle politiche pubbliche rivolte ai giovani, Amministrazione In Cammino, Roma.

25

Contrastare il divario generazionale attraverso la valutazione delle politiche pubbliche rivolte ai giovani

(26)  MONTI L (2017). Diminishing prospects for young people: A comparison of the intergenerational fairness index and generational divide index in addressing the problem (Μείωση των προοπτικών για τους νέους: σύγκριση του δείκτη δικαιοσύνης μεταξύ των γενεών και του δείκτη χάσματος των γενεών για την αντιμετώπιση του προβλήματος). Review of European Studies, τ. 9, αριθ. 4, Δεκέμβριος 2017, σ. 160-164, ISSN: 1918-7173.

26

Diminishing prospects for young people: A comparison of the intergenerational fairness index and generational divide index in addressing the problem

(27)  LEACH J-BROCKS M., OSTENSVIK K, KLINGMAN D. (2016), European Intergenerational Fairness Index: A crisis for the young, (Δείκτης διαγενεακής δικαιοσύνης: μια κρίση για τους νέους), Intergenerational Foundation, Λονδίνο https://www.if.org.uk/wp-content/uploads/2016/03/European-Intergenerational-Fairness-Index_Final-2016.pdf· LEACH J-HANTON A. (2014), The IF Integenerational Fairness Index:2014 Edition, London, The Intergenerational Foundation.

27

), European Intergenerational Fairness Index: A crisis for the young,

(28)  Kompentenzzentrum Jugend- Check (2022), The Youth-Check in German Regulatory Impact Assessment for the Young Generation. The Youth-Check in Germany (Αξιολόγηση του αντικτύπου από τη σκοπιά της νεολαίας στο πλαίσιο της γερμανικής εκτίμησης των κανονιστικών επιπτώσεων (ΕΚΕ) για τη νέα γενιά. Η αξιολόγηση του αντικτύπου από τη σκοπιά της νεολαίας στη Γερμανία). Απρίλιος 2022.

28

The Youth-Check in German Regulatory Impact Assessment for the Young Generation. The Youth-Check in Germany

(29)  https://www.bundeskanzleramt.gv.at/agenda/jugend/jugendpolitik/jugend-check.html. Βλέπε επίσης Bundesrecht konsolidiert: Gesamte Rechtsvorschrift für WFA-Grundsatz-Verordnung, Fassung vom 1.5.2023.

29

(30)  Kompentenzzentrum Jugend- Check (2022), Διεθνής διάσκεψη για την εκτίμηση των κανονιστικών επιπτώσεων για τη νέα γενιά, 9 Μαΐου 2022 στο Βερολίνο, Ιούνιος 2022.

30

(31)  https://italy.representation.ec.europa.eu/notizie-ed-eventi/notizie/violenza-contro-le-donne-lue-istituisce-un-numero-di-assistenza-telefonica-livello-di-unione-e-2022-11-24_it#:~:text=%E2%80%9CLa%20violenza%20contro%20le%20donne,di%20violenza%20di%20genere%20online

31

(32)  Η σύμβαση της Κωνσταντινούπολης αναγνωρίζει τη βία κατά των γυναικών ως παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συμβάλλει στη δημιουργία ενός νομικού πλαισίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προστασία των γυναικών από τη βία, καθώς και για την πρόληψη, τη δίωξη και την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας.

32

(33)  Παγκόσμια διάσκεψη για την προαγωγή της υγείας — Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Γενεύη, 13-15 Δεκεμβρίου 2021.

33

(34)  Γνωμοδότηση της ΕOKE με θέμα «Ενδυνάμωση των νέων ώστε να επιτύχουν βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της εκπαίδευσης» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 100 της 16.3.2023, σ. 38).

34

(35)  https://www.undp.org/publications/aiming-higher-elevating-meaningful-youth-engagement-climate-action

35

(36)  Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) και Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, 2021.

36

(37)  Marks, κ.ά, 2021.

37

(38)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή των νέων στην πράσινη μετάβαση» (Διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σουηδικής Προεδρίας) (ΕΕ C 184 της 25.5.2023, σ. 13).

38

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ακόλουθη τροπολογία, η οποία έλαβε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των έγκυρων ψήφων, απορρίφθηκε κατά τη διάρκεια της συζήτησης (άρθρο 74 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 2

SOC/759 — Συνεργασία σε θέματα νεολαίας

Παράγραφος 3.3.2

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας και η βελτίωση της προσέγγισης των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για την ΕΕ και τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την ισπανική Προεδρία να εξετάσει τα αιτήματα των νέων σχετικά με τους εν εξελίξει νομοθετικούς φακέλους που αφορούν ιδιαίτερα τους νέους Ευρωπαίους:
  δεσμευτικά
  μέτρα
  για
  τη διασφάλιση ποιοτικών θέσεων πρακτικής άσκησης (1) και
  οδηγία
  για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας και σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. | Η ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας και η βελτίωση της προσέγγισης των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για την ΕΕ και τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την ισπανική Προεδρία να εξετάσει τα αιτήματα των νέων σχετικά με τους εν εξελίξει νομοθετικούς φακέλους που αφορούν ιδιαίτερα τους νέους Ευρωπαίους:
  θέσπιση μέτρων που καθιστούν δυνατή
  τη διασφάλιση ποιοτικών θέσεων πρακτικής άσκησης (1)

  , μέσω του καθορισμού στόχων που συνάδουν με την κατάρτιση και την επαγγελματική ένταξη,
  και
  εφαρμογή της οδηγίας
  για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας και σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας και η βελτίωση της προσέγγισης των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για την ΕΕ και τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την ισπανική Προεδρία να εξετάσει τα αιτήματα των νέων σχετικά με τους εν εξελίξει νομοθετικούς φακέλους που αφορούν ιδιαίτερα τους νέους Ευρωπαίους:
  δεσμευτικά
  μέτρα
  για
  τη διασφάλιση ποιοτικών θέσεων πρακτικής άσκησης (1) και
  οδηγία
  για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας και σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων.

Η ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας μέσω ποιοτικών θέσεων εργασίας και η βελτίωση της προσέγγισης των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) θα πρέπει να αποτελέσουν προτεραιότητα για την ΕΕ και τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την ισπανική Προεδρία να εξετάσει τα αιτήματα των νέων σχετικά με τους εν εξελίξει νομοθετικούς φακέλους που αφορούν ιδιαίτερα τους νέους Ευρωπαίους:
  θέσπιση μέτρων που καθιστούν δυνατή
  τη διασφάλιση ποιοτικών θέσεων πρακτικής άσκησης (1)

  , μέσω του καθορισμού στόχων που συνάδουν με την κατάρτιση και την επαγγελματική ένταξη,
  και
  εφαρμογή της οδηγίας
  για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των εργαζομένων σε πλατφόρμες, με τήρηση της αρχής της επικουρικότητας και σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Ψήφοι υπέρ: | 89 |
| --- | --- |
| Ψήφοι κατά: | 137 |
| Αποχές: | 10 |

Ψήφοι υπέρ:

89

Ψήφοι κατά:

137

Αποχές:

10

---

(1)  https://www.eesc.europa.eu/en/documents/resolution/long-lasting-legacy-european-year-youth-youth-mainstreaming-and-empowerment «Η μη αμειβόμενη ή μη αποζημιούμενη πρακτική άσκηση μπορεί να έχει ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στην εμπειρία των νέων από την αγορά εργασίας και άρα πρέπει να απαγορευτεί».

(1)  https://www.eesc.europa.eu/en/documents/resolution/long-lasting-legacy-european-year-youth-youth-mainstreaming-and-empowerment «Η μη αμειβόμενη ή μη αποζημιούμενη πρακτική άσκηση μπορεί να έχει ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στην εμπειρία των νέων από την αγορά εργασίας και άρα πρέπει να απαγορευτεί».

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

579η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 14.6.2023 - 15.6.2023

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/77 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/77

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με κοινούς κανόνες για την προώθηση της επισκευής αγαθών και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394 και των οδηγιών (ΕΕ) 2019/771 και (ΕΕ) 2020/1828»

[COM(2023) 155 final — 2023/0083 (COD)]

(2023/C 293/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Thierry LIBAERT |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Émilie PROUZET |

Εισηγητής:

ο κ. Thierry LIBAERT

Thierry LIBAERT

Συνεισηγήτρια:

η κ. Émilie PROUZET

Émilie PROUZET

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.4.2023
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.4.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.6.2023 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 66/0/0 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 178/1/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.4.2023

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 12.4.2023

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.6.2023

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

66/0/0

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

178/1/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συγχαίρει την Επιτροπή για τη δέσμη προτάσεων που έχουν στόχο να διευκολύνουν τη δυνατότητα επισκευής των προϊόντων και να καταστήσουν τη δυνατότητα αυτή πραγματική και εύστοχη, μέσω ενεργειών από τον σχεδιασμό ήδη και έως το τέλος του κύκλου ζωής του προϊόντος. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) συγχαίρει την Επιτροπή για τη δέσμη προτάσεων που έχουν στόχο να διευκολύνουν τη δυνατότητα επισκευής των προϊόντων και να καταστήσουν τη δυνατότητα αυτή πραγματική και εύστοχη, μέσω ενεργειών από τον σχεδιασμό ήδη και έως το τέλος του κύκλου ζωής του προϊόντος.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ορισμένα από τα μέτρα που αναπτύσσονται κατωτέρω θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της πραγματικής άσκησης του δικαιώματος αυτού στη δυνατότητα επισκευής. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ορισμένα από τα μέτρα που αναπτύσσονται κατωτέρω θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ενίσχυση της πραγματικής άσκησης του δικαιώματος αυτού στη δυνατότητα επισκευής.

| 1.3. | Η βελτίωση της πληροφόρησης των καταναλωτών μπορεί αναμφίβολα να ενισχύσει το δικαίωμα επισκευής. Υπό την έννοια αυτή, η δημιουργία μιας εθνικής πλατφόρμας όπου θα συγκεντρώνονται όλες οι πληροφορίες είναι εποικοδομητική, πρέπει όμως να διευκρινιστούν οι όροι για τη δημιουργία και την επικαιροποίησή της. |
| --- | --- |

1.3.

Η βελτίωση της πληροφόρησης των καταναλωτών μπορεί αναμφίβολα να ενισχύσει το δικαίωμα επισκευής. Υπό την έννοια αυτή, η δημιουργία μιας εθνικής πλατφόρμας όπου θα συγκεντρώνονται όλες οι πληροφορίες είναι εποικοδομητική, πρέπει όμως να διευκρινιστούν οι όροι για τη δημιουργία και την επικαιροποίησή της.

| 1.4. | Δεύτερον, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρακτική της επισκευής, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ισορροπία των μέτρων που αφορούν τη νόμιμη εγγύηση, η οποία ενισχύει την υποχρέωση επισκευής, με παράλληλη διατήρηση της επιλογής του καταναλωτή να καταφύγει σε αντικατάσταση σε περίπτωση σημαντικής δυσαρέσκειας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η ενίσχυση της υποχρέωσης επισκευής που βαρύνει τον διανομέα θα πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική άσκηση του δικαιώματος του διανομέα να στραφεί αυτοδικαίως κατά του κατασκευαστή (ιδίως όσον αφορά τα ανταλλακτικά και το κόστος). Πράγματι, οι διανομείς έχουν ρόλο διασύνδεσης με τους καταναλωτές και θα πρέπει να μπορούν να υποστηρίζονται προς αυτή την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

1.4.

Δεύτερον, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρακτική της επισκευής, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ισορροπία των μέτρων που αφορούν τη νόμιμη εγγύηση, η οποία ενισχύει την υποχρέωση επισκευής, με παράλληλη διατήρηση της επιλογής του καταναλωτή να καταφύγει σε αντικατάσταση σε περίπτωση σημαντικής δυσαρέσκειας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η ενίσχυση της υποχρέωσης επισκευής που βαρύνει τον διανομέα θα πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική άσκηση του δικαιώματος του διανομέα να στραφεί αυτοδικαίως κατά του κατασκευαστή (ιδίως όσον αφορά τα ανταλλακτικά και το κόστος). Πράγματι, οι διανομείς έχουν ρόλο διασύνδεσης με τους καταναλωτές και θα πρέπει να μπορούν να υποστηρίζονται προς αυτή την κατεύθυνση.

| 1.5. | Προκειμένου να διευκολυνθεί η επιλογή της επισκευής εκτός της νόμιμης εγγύησης, είναι σημαντικό να υποστηριχθεί η περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου παροχής υπηρεσιών επισκευής, τόσο μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης όσο και μέσω της εξασφάλισης της πρόσβασης όλων των επισκευαστών στις βασικές πληροφορίες επισκευής και συντήρησης και στα αναγκαία ανταλλακτικά, και μάλιστα σε λογική τιμή. |
| --- | --- |

1.5.

Προκειμένου να διευκολυνθεί η επιλογή της επισκευής εκτός της νόμιμης εγγύησης, είναι σημαντικό να υποστηριχθεί η περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου παροχής υπηρεσιών επισκευής, τόσο μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης όσο και μέσω της εξασφάλισης της πρόσβασης όλων των επισκευαστών στις βασικές πληροφορίες επισκευής και συντήρησης και στα αναγκαία ανταλλακτικά, και μάλιστα σε λογική τιμή.

| 1.6. | Η προώθηση της δυνατότητας επισκευής των προϊόντων εκ σχεδιασμού αποτελεί αντικείμενο χωριστού σχεδίου κανονισμού. Θα πρέπει επίσης να υπάρξει συμβολή στη δυνατότητα αυτή πέρα από το στάδιο του σχεδιασμού, μετά την πώληση. Για τον σκοπό αυτό, στο πλαίσιο του εν εξελίξει εκσυγχρονισμού του καθεστώτος διανοητικής ιδιοκτησίας (1), η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει κατά πόσον θα ήταν σκόπιμη η προώθηση της ανταλλαγής δεδομένων σχετικά με τα ανταλλακτικά και με τη δυνατότητα επισκευής των προϊόντων. Ως εναλλακτικός μοχλός, πρέπει να ενισχυθεί η πρόσβαση σε ανταλλακτικά κατασκευασμένα με τρισδιάστατη εκτύπωση ή σε ασφαλή μεταχειρισμένα εξαρτήματα, καθώς και η στήριξη των ανασυσκευασμένων προϊόντων. |
| --- | --- |

1.6.

Η προώθηση της δυνατότητας επισκευής των προϊόντων εκ σχεδιασμού αποτελεί αντικείμενο χωριστού σχεδίου κανονισμού. Θα πρέπει επίσης να υπάρξει συμβολή στη δυνατότητα αυτή πέρα από το στάδιο του σχεδιασμού, μετά την πώληση. Για τον σκοπό αυτό, στο πλαίσιο του εν εξελίξει εκσυγχρονισμού του καθεστώτος διανοητικής ιδιοκτησίας (1

| 1.7. | Για λόγους συνέπειας, το δικαίωμα επισκευής πρέπει να στηρίζεται επίσης στην απαγόρευση των εκ προθέσεως πρακτικών που αποσκοπούν στην παρεμπόδιση της επισκευής, ιδίως δε της σειριοποίησης, στις περιπτώσεις εκείνες όπου είναι προφανές ότι οι πρακτικές αυτές εφαρμόζονται αποκλειστικά για την παρεμπόδιση του ανταγωνισμού στην αγορά ανταλλακτικών. |
| --- | --- |

1.7.

Για λόγους συνέπειας, το δικαίωμα επισκευής πρέπει να στηρίζεται επίσης στην απαγόρευση των εκ προθέσεως πρακτικών που αποσκοπούν στην παρεμπόδιση της επισκευής, ιδίως δε της σειριοποίησης, στις περιπτώσεις εκείνες όπου είναι προφανές ότι οι πρακτικές αυτές εφαρμόζονται αποκλειστικά για την παρεμπόδιση του ανταγωνισμού στην αγορά ανταλλακτικών.

| 1.8. | Τέλος, είναι αναγκαίο να υπάρξει μέριμνα για την ποιότητα, την ασφάλεια και το κόστος της επισκευής. Ο ανταγωνισμός μεταξύ παρόχων υπηρεσιών επισκευής με τη χρήση του εναρμονισμένου εντύπου, βάσει συγκριτικών πληροφοριών, αποτελεί καλό εργαλείο για την εξέλιξη της αγοράς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να προχωρήσουμε περαιτέρω και να προσδιορίσουμε, με βάση τις εμπειρίες που έχουν αναπτυχθεί σε εθνικό επίπεδο, τα χρηματοδοτικά μέσα που είναι πιθανότερο να ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να επισκευάζουν τα προϊόντα τους. |
| --- | --- |

1.8.

Τέλος, είναι αναγκαίο να υπάρξει μέριμνα για την ποιότητα, την ασφάλεια και το κόστος της επισκευής. Ο ανταγωνισμός μεταξύ παρόχων υπηρεσιών επισκευής με τη χρήση του εναρμονισμένου εντύπου, βάσει συγκριτικών πληροφοριών, αποτελεί καλό εργαλείο για την εξέλιξη της αγοράς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να προχωρήσουμε περαιτέρω και να προσδιορίσουμε, με βάση τις εμπειρίες που έχουν αναπτυχθεί σε εθνικό επίπεδο, τα χρηματοδοτικά μέσα που είναι πιθανότερο να ενθαρρύνουν τους καταναλωτές να επισκευάζουν τα προϊόντα τους.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το θέμα της επισκευής αφορά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και όχι μόνο τις επιχειρήσεις. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθήσει εκστρατείες ευαισθητοποίησης των καταναλωτών σχετικά με τη συντήρηση και τη χρήση των προϊόντων, καθώς και σχετικά με την επισκευή. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το θέμα της επισκευής αφορά όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και όχι μόνο τις επιχειρήσεις. Καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προωθήσει εκστρατείες ευαισθητοποίησης των καταναλωτών σχετικά με τη συντήρηση και τη χρήση των προϊόντων, καθώς και σχετικά με την επισκευή.

2.   Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1. | Η πρόταση οδηγίας εντάσσεται σε ένα σύνολο κειμένων που αποσκοπούν στην ενίσχυση του ρόλου των καταναλωτών στην πράσινη μετάβαση. Συνάδει με μια σειρά κειμένων, ιδίως δε την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Δεκέμβριος 2019), το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία (Μάρτιος 2020) και το νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές (Νοέμβριος 2020). |
| --- | --- |

2.1.

Η πρόταση οδηγίας εντάσσεται σε ένα σύνολο κειμένων που αποσκοπούν στην ενίσχυση του ρόλου των καταναλωτών στην πράσινη μετάβαση. Συνάδει με μια σειρά κειμένων, ιδίως δε την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Δεκέμβριος 2019), το σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία (Μάρτιος 2020) και το νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές (Νοέμβριος 2020).

| 2.2. | Για την προώθηση της επισκευής των μη συμμορφούμενων προϊόντων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να ενδυναμώσει εκ νέου τους καταναλωτές, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να επιλέγουν την κυκλική οικονομία σε δύο καίρια στάδια:






  1. | κατά τη στιγμή της αγοράς, δυνάμει:






  α) | της πρότασης κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων, η οποία περιλαμβάνει απαιτήσεις σχεδιασμού των προϊόντων και διαθεσιμότητας των ανταλλακτικών· |
| --- | --- | --- | --- |

2.2.

Για την προώθηση της επισκευής των μη συμμορφούμενων προϊόντων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει, κατ’ αυτόν τον τρόπο, να ενδυναμώσει εκ νέου τους καταναλωτές, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να επιλέγουν την κυκλική οικονομία σε δύο καίρια στάδια:

1.

κατά τη στιγμή της αγοράς, δυνάμει:

α)

της πρότασης κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων, η οποία περιλαμβάνει απαιτήσεις σχεδιασμού των προϊόντων και διαθεσιμότητας των ανταλλακτικών·

| β) | της πρότασης οδηγίας για την ενδυνάμωση των καταναλωτών σε θέματα πράσινης μετάβασης, η οποία περιλαμβάνει απαιτήσεις πληροφόρησης σχετικά με την ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα επισκευής του προϊόντος στο σημείο πώλησης· |
| --- | --- |

β)

της πρότασης οδηγίας για την ενδυνάμωση των καταναλωτών σε θέματα πράσινης μετάβασης, η οποία περιλαμβάνει απαιτήσεις πληροφόρησης σχετικά με την ανθεκτικότητα και τη δυνατότητα επισκευής του προϊόντος στο σημείο πώλησης·

| 2. | και μετά την πώληση:






  α) | δυνάμει της οδηγίας για τον καθορισμό της νόμιμης εγγύησης, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου εγγύησης μετά την αγορά του προϊόντος, ο καταναλωτής, σε περίπτωση ελαττώματος του προϊόντος, μπορεί ιδίως να επιλέξει μεταξύ της επισκευής ή της δωρεάν αντικατάστασης του μη συμμορφούμενου προϊόντος. Η επισκευή μπορεί να μην επιλεγεί σε περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται αδύνατη ή έχει δυσανάλογο κόστος για τον διανομέα ή ακόμη και σε περίπτωση σημαντικού μειονεκτήματος για τον καταναλωτή· |
| --- | --- | --- |

2.

και μετά την πώληση:

α)

δυνάμει της οδηγίας για τον καθορισμό της νόμιμης εγγύησης, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου εγγύησης μετά την αγορά του προϊόντος, ο καταναλωτής, σε περίπτωση ελαττώματος του προϊόντος, μπορεί ιδίως να επιλέξει μεταξύ της επισκευής ή της δωρεάν αντικατάστασης του μη συμμορφούμενου προϊόντος. Η επισκευή μπορεί να μην επιλεγεί σε περιπτώσεις όπου αποδεικνύεται αδύνατη ή έχει δυσανάλογο κόστος για τον διανομέα ή ακόμη και σε περίπτωση σημαντικού μειονεκτήματος για τον καταναλωτή·

| β) | η πρωτοβουλία αυτή για τη δυνατότητα επισκευής καλύπτει επίσης την περίοδο μετά την πώληση. |
| --- | --- |

β)

η πρωτοβουλία αυτή για τη δυνατότητα επισκευής καλύπτει επίσης την περίοδο μετά την πώληση.

| 2.3. | Η πρόταση οδηγίας σχετικά με κοινούς κανόνες για την προώθηση της επισκευής αγαθών αφορά τις περιπτώσεις ελαττωματικών προϊόντων ή προϊόντων που έχουν υποστεί ζημία, παράλληλα με τη νόμιμη περίοδο εγγύησης ή μετά τη λήξη της. Προβλέπει κυρίως τέσσερις υποχρεώσεις:






  — | γενική υποχρέωση επισκευής, |
| --- | --- | --- |

2.3.

Η πρόταση οδηγίας σχετικά με κοινούς κανόνες για την προώθηση της επισκευής αγαθών αφορά τις περιπτώσεις ελαττωματικών προϊόντων ή προϊόντων που έχουν υποστεί ζημία, παράλληλα με τη νόμιμη περίοδο εγγύησης ή μετά τη λήξη της. Προβλέπει κυρίως τέσσερις υποχρεώσεις:

—

γενική υποχρέωση επισκευής,

| — | παροχή δελτίου πληροφοριών σχετικά με την επισκευή και τους επισκευαστές, |
| --- | --- |

—

παροχή δελτίου πληροφοριών σχετικά με την επισκευή και τους επισκευαστές,

| — | παροχή πληροφοριών σχετικά με την επισκευή, |
| --- | --- |

—

παροχή πληροφοριών σχετικά με την επισκευή,

| — | δημιουργία εθνικής πλατφόρμας πληροφόρησης σχετικά με την επισκευή και τους επισκευαστές. |
| --- | --- |

—

δημιουργία εθνικής πλατφόρμας πληροφόρησης σχετικά με την επισκευή και τους επισκευαστές.

Ωστόσο, ένα άρθρο τροποποιεί την οδηγία (ΕΕ) 2019/771 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) όσον αφορά τις διατάξεις για την έννομη προστασία των καταναλωτών σε περίπτωση μη συμμόρφωσης (νόμιμη εγγύηση). Δίνει προτεραιότητα στην επισκευή έναντι της αντικατάστασης σε περιπτώσεις όπου το κόστος της επισκευής είναι χαμηλότερο ή ίσο με την αντικατάσταση του προϊόντος.

2

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους της πρότασης οδηγίας, δηλαδή την προώθηση ενός πραγματικού ευρωπαϊκού δικαιώματος επισκευής. Θεωρεί ότι η εν λόγω πράξη συμπληρώνει λυσιτελώς προηγούμενες νομοθετικές πράξεις σχετικά με τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων, με την ενδυνάμωση των Ευρωπαίων καταναλωτών και με την ενημέρωση των καταναλωτών για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους στόχους της πρότασης οδηγίας, δηλαδή την προώθηση ενός πραγματικού ευρωπαϊκού δικαιώματος επισκευής. Θεωρεί ότι η εν λόγω πράξη συμπληρώνει λυσιτελώς προηγούμενες νομοθετικές πράξεις σχετικά με τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων, με την ενδυνάμωση των Ευρωπαίων καταναλωτών και με την ενημέρωση των καταναλωτών για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.

| 3.2. | Ωστόσο, η ανάπτυξη της επισκευής πρέπει να αποτελέσει ευρωπαϊκή προτεραιότητα, όπως έχει διαπιστώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η επισκευή βρίσκεται στο επίκεντρο του επιχειρηματικού μοντέλου που οφείλει να προωθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), μαζί με τους οικονομικούς φορείς (κατασκευαστές, διανομείς κ.λπ.), τους καταναλωτές και, γενικότερα, τους Ευρωπαίους πολίτες. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί λοιπόν να συμμεριστεί ένα όραμα για το «δικαίωμα επισκευής»: δεν μπορεί να περιορίζεται σε «τυπικό» ή «θεωρητικό» δικαίωμα. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία πρέπει να βασίζεται στην αρχή της διασφάλισης της προσφοράς και της ζήτησης για ποιοτική επισκευή, εξασφαλίζοντας πραγματική πρόσβαση στην επισκευή και ενθαρρύνοντας τη σχετική επιλογή των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.2.

Ωστόσο, η ανάπτυξη της επισκευής πρέπει να αποτελέσει ευρωπαϊκή προτεραιότητα, όπως έχει διαπιστώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η επισκευή βρίσκεται στο επίκεντρο του επιχειρηματικού μοντέλου που οφείλει να προωθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), μαζί με τους οικονομικούς φορείς (κατασκευαστές, διανομείς κ.λπ.), τους καταναλωτές και, γενικότερα, τους Ευρωπαίους πολίτες. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί λοιπόν να συμμεριστεί ένα όραμα για το «δικαίωμα επισκευής»: δεν μπορεί να περιορίζεται σε «τυπικό» ή «θεωρητικό» δικαίωμα. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία πρέπει να βασίζεται στην αρχή της διασφάλισης της προσφοράς και της ζήτησης για ποιοτική επισκευή, εξασφαλίζοντας πραγματική πρόσβαση στην επισκευή και ενθαρρύνοντας τη σχετική επιλογή των καταναλωτών.

| 3.3. | Από περιβαλλοντική άποψη, η παράταση της διάρκειας ζωής ενός προϊόντος αποτελεί καίριο μέτρο για τη μείωση των επιπτώσεων της κατανάλωσης. Βεβαίως, η παράταση αυτή πρέπει να νοείται σε συνάρτηση με την ανάλυση του κύκλου ζωής, δεδομένου ότι δεν χρειάζεται να παραταθεί στο διηνεκές η διάρκεια ζωής όλων των προϊόντων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το μέτρο που συνδέει την υποχρέωση επισκευής με τη διάρκεια ζωής των προϊόντων, η οποία θα καθορίζεται στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις ανά κατηγορία προϊόντων, που θα εκδίδονται στο πλαίσιο του μελλοντικού κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων. |
| --- | --- |

3.3.

Από περιβαλλοντική άποψη, η παράταση της διάρκειας ζωής ενός προϊόντος αποτελεί καίριο μέτρο για τη μείωση των επιπτώσεων της κατανάλωσης. Βεβαίως, η παράταση αυτή πρέπει να νοείται σε συνάρτηση με την ανάλυση του κύκλου ζωής, δεδομένου ότι δεν χρειάζεται να παραταθεί στο διηνεκές η διάρκεια ζωής όλων των προϊόντων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το μέτρο που συνδέει την υποχρέωση επισκευής με τη διάρκεια ζωής των προϊόντων, η οποία θα καθορίζεται στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις ανά κατηγορία προϊόντων, που θα εκδίδονται στο πλαίσιο του μελλοντικού κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων.

| 3.4. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον πρώτο κατάλογο των σχετικών προϊόντων, που εκτίθεται στο παράρτημα 2. Υποστηρίζει επίσης την ιδέα να συμπληρωθεί ο κατάλογος αυτός με τις κατηγορίες προϊόντων που θα καθορίζονται στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που αναφέρονται στο σημείο 3.3 ανωτέρω. Επομένως, ο σχεδιασμός των προϊόντων και η δυνατότητα επισκευής τους συνδέονται αυτομάτως με τις πληροφορίες που παρέχονται στον καταναλωτή και με την υποχρέωση επισκευής τους. |
| --- | --- |

3.4.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον πρώτο κατάλογο των σχετικών προϊόντων, που εκτίθεται στο παράρτημα 2. Υποστηρίζει επίσης την ιδέα να συμπληρωθεί ο κατάλογος αυτός με τις κατηγορίες προϊόντων που θα καθορίζονται στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που αναφέρονται στο σημείο 3.3 ανωτέρω. Επομένως, ο σχεδιασμός των προϊόντων και η δυνατότητα επισκευής τους συνδέονται αυτομάτως με τις πληροφορίες που παρέχονται στον καταναλωτή και με την υποχρέωση επισκευής τους.

| 3.5. | Από κοινωνική και οικονομική άποψη, η δυνατότητα επισκευής δημιουργεί αξία και ποιοτικές θέσεις εργασίας στην Ευρώπη. Σύμφωνα με μελέτη της ένωσης Gaïa (3), ο κλάδος της επισκευής δημιουργεί 404 θέσεις εργασίας ανά 10 000 τόνους επεξεργαζόμενων προϊόντων, ήτοι πενήντα φορές περισσότερες από τη διάθεση αποβλήτων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η επαγγελματική κατάρτιση και οι τεχνικές δεξιότητες που απαιτούνται για την πραγματική άσκηση του δικαιώματος αυτού δεν επαρκούν. Ως εκ τούτου, καλεί την Επιτροπή να θέσει σε εφαρμογή, σε στενή συνεργασία με τις επαγγελματικές οργανώσεις, όλα τα αναγκαία μέσα για την ανάπτυξη της αρχικής κατάρτισης και της διαρκούς επιμόρφωσης στον τομέα των επισκευών. |
| --- | --- |

3.5.

Από κοινωνική και οικονομική άποψη, η δυνατότητα επισκευής δημιουργεί αξία και ποιοτικές θέσεις εργασίας στην Ευρώπη. Σύμφωνα με μελέτη της ένωσης Gaïa (3

| 3.6. | Επιπλέον, η επισκευή ενέχει μεγάλο δυναμικό αύξησης της αγοραστικής δύναμης, ιδίως για τις πλέον μειονεκτούσες ομάδες, οι οποίες αναγκάζονται κατά κανόνα να ανανεώνουν πρόωρα τις αγορές τους. |
| --- | --- |

3.6.

Επιπλέον, η επισκευή ενέχει μεγάλο δυναμικό αύξησης της αγοραστικής δύναμης, ιδίως για τις πλέον μειονεκτούσες ομάδες, οι οποίες αναγκάζονται κατά κανόνα να ανανεώνουν πρόωρα τις αγορές τους.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην πρόταση οδηγίας, έλαβε δεόντως υπόψη την ανάγκη ανάληψης δράσης τόσο σχετικά με το πλαίσιο της εγγύησης όσο και με την περίοδο εκτός εγγύησης. Αυτό καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό καθώς το πλαίσιο που διέπει τη διάρκεια της νόμιμης εγγύησης είναι ανομοιογενές (2 έτη στις περισσότερες χώρες, 3 έτη στην Ελλάδα, για ολόκληρη την εκτιμώμενη διάρκεια ζωής του προϊόντος στη Φινλανδία και τις Κάτω Χώρες). Η αύξηση της διαφάνειας και της σαφήνειας των πρακτικών σε θέματα επισκευής σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ή ακόμη και η εναρμόνιση των νομικών πλαισίων προς το υψηλότερο επίπεδο, αποτελούν επίσης απαραίτητη προϋπόθεση για την ευρύτερη άσκηση του δικαιώματος επισκευής. |
| --- | --- |

3.7.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην πρόταση οδηγίας, έλαβε δεόντως υπόψη την ανάγκη ανάληψης δράσης τόσο σχετικά με το πλαίσιο της εγγύησης όσο και με την περίοδο εκτός εγγύησης. Αυτό καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό καθώς το πλαίσιο που διέπει τη διάρκεια της νόμιμης εγγύησης είναι ανομοιογενές (2 έτη στις περισσότερες χώρες, 3 έτη στην Ελλάδα, για ολόκληρη την εκτιμώμενη διάρκεια ζωής του προϊόντος στη Φινλανδία και τις Κάτω Χώρες). Η αύξηση της διαφάνειας και της σαφήνειας των πρακτικών σε θέματα επισκευής σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ή ακόμη και η εναρμόνιση των νομικών πλαισίων προς το υψηλότερο επίπεδο, αποτελούν επίσης απαραίτητη προϋπόθεση για την ευρύτερη άσκηση του δικαιώματος επισκευής.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ειδικές παρατηρήσεις

Στις ειδικές παρατηρήσεις εξετάζονται οι λύσεις βελτίωσης βάσει των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με γνώμονα τον εξής στόχο: να καταστεί η επισκευή ελκυστικότερη για τον καταναλωτή από την αντικατάσταση.

4.1.   Βελτίωση της πληροφόρησης των καταναλωτών

Βελτίωση της πληροφόρησης των καταναλωτών

| 4.1.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής να βελτιωθεί η ενημέρωση των καταναλωτών με την εξασφάλιση της ύπαρξης πλατφόρμας σε κάθε κράτος μέλος, η οποία θα καθιστά δυνατό τον εντοπισμό των λύσεων επισκευής. Είναι σημαντικό να καθοριστούν οι όροι δημιουργίας και διαχείρισης της πλατφόρμας αυτής, ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι πληροφορίες θα είναι πλήρεις και επικαιροποιημένες. |
| --- | --- |

4.1.1.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής να βελτιωθεί η ενημέρωση των καταναλωτών με την εξασφάλιση της ύπαρξης πλατφόρμας σε κάθε κράτος μέλος, η οποία θα καθιστά δυνατό τον εντοπισμό των λύσεων επισκευής. Είναι σημαντικό να καθοριστούν οι όροι δημιουργίας και διαχείρισης της πλατφόρμας αυτής, ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι πληροφορίες θα είναι πλήρεις και επικαιροποιημένες.

| 4.1.2. | Η πρακτική της επισκευής απαιτεί διαφάνεια των όρων που συνδέονται με την επισκευή, σε σύγκριση με την αντικατάσταση του προϊόντος. Ο ανταγωνισμός μεταξύ υπηρεσιών επισκευής και η διαφάνεια των τιμών, των όρων και της ποιότητας της επισκευής, που απορρέουν από την υποχρέωση κατάρτισης εντύπου πληροφοριών επισκευής, θα δώσουν στους καταναλωτές τη δυνατότητα να επιτυγχάνουν καλύτερες προσφορές και, ως εκ τούτου, θα αυξηθεί ο αριθμός των επισκευών. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση εναρμόνισης των πληροφοριών που παρέχουν οι επισκευαστές με την πρόταση ευρωπαϊκού εντύπου. Καλεί τους συννομοθέτες να εξασφαλίσουν τη συνέπεια μεταξύ της υπό εξέταση πρότασης, της πρότασης για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων και των προτάσεων για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς. |
| --- | --- |

4.1.2.

Η πρακτική της επισκευής απαιτεί διαφάνεια των όρων που συνδέονται με την επισκευή, σε σύγκριση με την αντικατάσταση του προϊόντος. Ο ανταγωνισμός μεταξύ υπηρεσιών επισκευής και η διαφάνεια των τιμών, των όρων και της ποιότητας της επισκευής, που απορρέουν από την υποχρέωση κατάρτισης εντύπου πληροφοριών επισκευής, θα δώσουν στους καταναλωτές τη δυνατότητα να επιτυγχάνουν καλύτερες προσφορές και, ως εκ τούτου, θα αυξηθεί ο αριθμός των επισκευών. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση εναρμόνισης των πληροφοριών που παρέχουν οι επισκευαστές με την πρόταση ευρωπαϊκού εντύπου. Καλεί τους συννομοθέτες να εξασφαλίσουν τη συνέπεια μεταξύ της υπό εξέταση πρότασης, της πρότασης για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων και των προτάσεων για τους περιβαλλοντικούς ισχυρισμούς.

| 4.1.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει εξάλλου τη δημιουργία ενός εναρμονισμένου σε ευρωπαϊκό επίπεδο δείκτη δυνατότητας επισκευής για κάθε κατηγορία προϊόντων, όπως προβλέπεται στο σχέδιο κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων και όπως έχει συστήσει στο παρελθόν η ΕΟΚΕ. Καλεί τα κράτη μέλη να δεσμευτούν για τη δημιουργία ενός τέτοιου δείκτη, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό εγχείρημα, διαφορετικά θα αυξηθεί το κόστος για τα ενδιαφερόμενα μέρη και θα προκληθεί σύγχυση στον καταναλωτή. |
| --- | --- |

4.1.3.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει εξάλλου τη δημιουργία ενός εναρμονισμένου σε ευρωπαϊκό επίπεδο δείκτη δυνατότητας επισκευής για κάθε κατηγορία προϊόντων, όπως προβλέπεται στο σχέδιο κανονισμού για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων και όπως έχει συστήσει στο παρελθόν η ΕΟΚΕ. Καλεί τα κράτη μέλη να δεσμευτούν για τη δημιουργία ενός τέτοιου δείκτη, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό εγχείρημα, διαφορετικά θα αυξηθεί το κόστος για τα ενδιαφερόμενα μέρη και θα προκληθεί σύγχυση στον καταναλωτή.

| 4.1.4. | Τέλος, απαιτείται μια πανευρωπαϊκή εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για να γίνουν κατανοητά τα πλεονεκτήματα της επισκευής και της αρχής «ας αγοράζουμε καλύτερα προϊόντα αντί για περισσότερα προϊόντα». Στην εκστρατεία ευαισθητοποίησης θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα για την αποσαφήνιση των πληροφοριών σχετικά με τις πρακτικές συντήρησης που πρέπει να εφαρμόζει ο καταναλωτής. Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα που προτείνονται στην πρόταση οδηγίας σχετικά με τους οικολογικούς ισχυρισμούς. |
| --- | --- |

4.1.4.

Τέλος, απαιτείται μια πανευρωπαϊκή εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για να γίνουν κατανοητά τα πλεονεκτήματα της επισκευής και της αρχής «ας αγοράζουμε καλύτερα προϊόντα αντί για περισσότερα προϊόντα». Στην εκστρατεία ευαισθητοποίησης θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα για την αποσαφήνιση των πληροφοριών σχετικά με τις πρακτικές συντήρησης που πρέπει να εφαρμόζει ο καταναλωτής. Από αυτή την άποψη, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα που προτείνονται στην πρόταση οδηγίας σχετικά με τους οικολογικούς ισχυρισμούς.

4.2.   Διευκόλυνση της πρακτικής της επισκευής

Διευκόλυνση της πρακτικής της επισκευής

| 4.2.1. | Η πρακτική της επισκευής νοείται καταρχάς κατά τη διάρκεια της περιόδου εγγύησης. Επί του προκειμένου, η πρόκριση της επισκευής έναντι της αντικατάστασης με νέο προϊόν, την οποία έχει ήδη επικροτήσει η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση (4), τίθεται δεόντως σε εφαρμογή. Όντως, σε περίπτωση κόστους ισοδύναμου ή χαμηλότερου από το κόστος αντικατάστασης, ο πωλητής οφείλει να επισκευάσει τα αγαθά, εκτός εάν η επιλογή της επισκευής είναι δυσανάλογα δαπανηρή ή ανέφικτη. Επομένως, επηρεάζεται επίσης η επιλογή του καταναλωτή μεταξύ αντικατάστασης και επισκευής. Ωστόσο, ο καταναλωτής διατηρεί τη δυνατότητα να ζητήσει αντικατάσταση σε περίπτωση σημαντικού προβλήματος, πράγμα που μπορεί να ισχύει για προϊόντα που είναι αναγκαία για την καθημερινή ή την επαγγελματική ζωή του. |
| --- | --- |

4.2.1.

Η πρακτική της επισκευής νοείται καταρχάς κατά τη διάρκεια της περιόδου εγγύησης. Επί του προκειμένου, η πρόκριση της επισκευής έναντι της αντικατάστασης με νέο προϊόν, την οποία έχει ήδη επικροτήσει η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση (4

| 4.2.2. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η δυνατότητα του διανομέα να στραφεί κατά του κατασκευαστή πρέπει να κατοχυρωθεί σε διατάξεις δικαίου υποχρεωτικού χαρακτήρα και, επομένως, να διασφαλιστεί, προκειμένου το μέτρο αυτό να καταστεί λειτουργικό και οικονομικά βιώσιμο. Η υποχρέωση επισκευής που βαρύνει τον διανομέα ανεξάρτητα από το κόστος πρέπει να συνοδεύεται από πραγματική δυνατότητα του διανομέα να στραφεί κατά του κατασκευαστή όσον αφορά την πρόσβαση στα ανταλλακτικά και την από κοινού κάλυψη του κόστους. Η υποχρέωση αυτή πρέπει να είναι αρκετά απλή στην εφαρμογή της ώστε να είναι σε θέση να την εκπληρώνουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). |
| --- | --- |

4.2.2.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η δυνατότητα του διανομέα να στραφεί κατά του κατασκευαστή πρέπει να κατοχυρωθεί σε διατάξεις δικαίου υποχρεωτικού χαρακτήρα και, επομένως, να διασφαλιστεί, προκειμένου το μέτρο αυτό να καταστεί λειτουργικό και οικονομικά βιώσιμο. Η υποχρέωση επισκευής που βαρύνει τον διανομέα ανεξάρτητα από το κόστος πρέπει να συνοδεύεται από πραγματική δυνατότητα του διανομέα να στραφεί κατά του κατασκευαστή όσον αφορά την πρόσβαση στα ανταλλακτικά και την από κοινού κάλυψη του κόστους. Η υποχρέωση αυτή πρέπει να είναι αρκετά απλή στην εφαρμογή της ώστε να είναι σε θέση να την εκπληρώνουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ).

| 4.2.3. | Μία από τις σημαντικές προόδους του κειμένου έγκειται επίσης στην υποχρέωση του παραγωγού να επισκευάζει τα αγαθά που κατασκευάζει πέραν της νόμιμης περιόδου εγγύησης. Για λόγους ανταγωνισμού, είναι σημαντικό η υποχρέωση αυτή να ισχύει και για τους παραγωγούς εκτός ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη εφαρμογής της ευθύνης των εξουσιοδοτημένων αντιπροσώπων ή ακόμη και των κέντρων διανομής. |
| --- | --- |

4.2.3.

Μία από τις σημαντικές προόδους του κειμένου έγκειται επίσης στην υποχρέωση του παραγωγού να επισκευάζει τα αγαθά που κατασκευάζει πέραν της νόμιμης περιόδου εγγύησης. Για λόγους ανταγωνισμού, είναι σημαντικό η υποχρέωση αυτή να ισχύει και για τους παραγωγούς εκτός ΕΕ. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανάγκη εφαρμογής της ευθύνης των εξουσιοδοτημένων αντιπροσώπων ή ακόμη και των κέντρων διανομής.

| 4.2.4. | Ένα άλλο θέμα είναι ότι η εδαφική κάλυψη των υπηρεσιών επισκευής αποτελεί ισχυρή προϋπόθεση για την ενθάρρυνση της προσφυγής στην επισκευή. Κατά την ΕΟΚΕ, υπάρχει ανάγκη για περισσότερους επισκευαστές στην Ευρώπη και, ως εκ τούτου, για μια αποφασιστική πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης στον τομέα των επισκευών. Η πολιτική αυτή είναι ακόμη πιο αναγκαία, καθώς το επάγγελμα των επισκευαστών έχει εξελιχθεί σημαντικά, με την άνθηση των ψηφιακών τεχνολογιών και των συνδεδεμένων αντικειμένων. Πέρα από την κατάρτιση, θα υπάρξει επίσης ανάγκη για καλά αμειβόμενες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, δεδομένου ότι πολλά κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ήδη έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού, ιδίως στη βιοτεχνία. |
| --- | --- |

4.2.4.

Ένα άλλο θέμα είναι ότι η εδαφική κάλυψη των υπηρεσιών επισκευής αποτελεί ισχυρή προϋπόθεση για την ενθάρρυνση της προσφυγής στην επισκευή. Κατά την ΕΟΚΕ, υπάρχει ανάγκη για περισσότερους επισκευαστές στην Ευρώπη και, ως εκ τούτου, για μια αποφασιστική πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης στον τομέα των επισκευών. Η πολιτική αυτή είναι ακόμη πιο αναγκαία, καθώς το επάγγελμα των επισκευαστών έχει εξελιχθεί σημαντικά, με την άνθηση των ψηφιακών τεχνολογιών και των συνδεδεμένων αντικειμένων. Πέρα από την κατάρτιση, θα υπάρξει επίσης ανάγκη για καλά αμειβόμενες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, δεδομένου ότι πολλά κράτη μέλη αντιμετωπίζουν ήδη έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού, ιδίως στη βιοτεχνία.

| 4.2.5. | Η ανάπτυξη των υπηρεσιών επισκευής προϋποθέτει οι ανεξάρτητοι επισκευαστές να μπορούν να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες με τους εξουσιοδοτημένους από τον κατασκευαστή επισκευαστές. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει και να ενθαρρύνει την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων, όπως οι επαγγελματικές υπηρεσίες επισκευής, τα συνεργεία επισκευής, οι καφετέριες όπου προσφέρονται υπηρεσίες συνδρομής για επισκευές κ.λπ. Συνιστά λοιπόν να υπάρχουν περισσότερα σημεία πρόσβασης σε επισκευές. |
| --- | --- |

4.2.5.

Η ανάπτυξη των υπηρεσιών επισκευής προϋποθέτει οι ανεξάρτητοι επισκευαστές να μπορούν να έχουν τις ίδιες ευκαιρίες με τους εξουσιοδοτημένους από τον κατασκευαστή επισκευαστές. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υποστηρίξει και να ενθαρρύνει την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών μοντέλων, όπως οι επαγγελματικές υπηρεσίες επισκευής, τα συνεργεία επισκευής, οι καφετέριες όπου προσφέρονται υπηρεσίες συνδρομής για επισκευές κ.λπ. Συνιστά λοιπόν να υπάρχουν περισσότερα σημεία πρόσβασης σε επισκευές.

4.3.   Προώθηση της δυνατότητας επισκευής των προϊόντων από τον σχεδιασμό τους και πέραν αυτού

Προώθηση της δυνατότητας επισκευής των προϊόντων από τον σχεδιασμό τους και πέραν αυτού

| 4.3.1. | Όσον αφορά τις πρακτικές τεχνητής γήρανσης, παρότι αποτελούν πράγματι εμπόδιο στην επισκευή, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αντιμετωπίζονται πιο συγκεκριμένα σε άλλες οδηγίες. |
| --- | --- |

4.3.1.

Όσον αφορά τις πρακτικές τεχνητής γήρανσης, παρότι αποτελούν πράγματι εμπόδιο στην επισκευή, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αντιμετωπίζονται πιο συγκεκριμένα σε άλλες οδηγίες.

| 4.3.2. | Ωστόσο, θα ήταν συνεπές να βασιστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο υπό εξέταση κείμενο σχετικά με την επισκευή, για να ζητήσει από τα κράτη μέλη να απαγορεύσουν κάθε πρακτική εσκεμμένης αδυναμίας επισκευής. Δεν μπορεί να υπάρξει δικαίωμα επισκευής αν τα αντικείμενα δεν επιδέχονται, εκ του σχεδιασμού τους, επισκευή. |
| --- | --- |

4.3.2.

Ωστόσο, θα ήταν συνεπές να βασιστεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο υπό εξέταση κείμενο σχετικά με την επισκευή, για να ζητήσει από τα κράτη μέλη να απαγορεύσουν κάθε πρακτική εσκεμμένης αδυναμίας επισκευής. Δεν μπορεί να υπάρξει δικαίωμα επισκευής αν τα αντικείμενα δεν επιδέχονται, εκ του σχεδιασμού τους, επισκευή.

| 4.3.3. | Οι πρακτικές σειριοποίησης ή σύζευξης παρεμποδίζουν ή αποκλείουν την αντικατάσταση στοιχείων ενός προϊόντος μέσω της σήμανσης ορισμένων εξαρτημάτων με αύξοντα αριθμό. Σε περίπτωση αντικατάστασης ενός σειριοποιημένου στοιχείου, εάν ο αριθμός δεν είναι ο αριθμός που έχει καταγραφεί στη μητρική πλακέτα, η πλακέτα μεταβάλλει ή αναστέλλει τη λειτουργία της συσκευής. Με την πρακτική αυτή περιορίζεται η ικανότητα επισκευής αποκλειστικά στο τεχνικό δίκτυο που έχει εξουσιοδοτηθεί ή πιστοποιηθεί από τον κατασκευαστή, εις βάρος των ανεξάρτητων επισκευαστών και των ανασυσκευαστών, ενώ καθίσταται επίσης αδύνατη η χρήση εξαρτημάτων προερχόμενων από την κυκλική οικονομία. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να απαγορεύσουν και να τιμωρούν αυτού του είδους τις πρακτικές, οι οποίες εμποδίζουν καταφανώς την επισκευή. |
| --- | --- |

4.3.3.

Οι πρακτικές σειριοποίησης ή σύζευξης παρεμποδίζουν ή αποκλείουν την αντικατάσταση στοιχείων ενός προϊόντος μέσω της σήμανσης ορισμένων εξαρτημάτων με αύξοντα αριθμό. Σε περίπτωση αντικατάστασης ενός σειριοποιημένου στοιχείου, εάν ο αριθμός δεν είναι ο αριθμός που έχει καταγραφεί στη μητρική πλακέτα, η πλακέτα μεταβάλλει ή αναστέλλει τη λειτουργία της συσκευής. Με την πρακτική αυτή περιορίζεται η ικανότητα επισκευής αποκλειστικά στο τεχνικό δίκτυο που έχει εξουσιοδοτηθεί ή πιστοποιηθεί από τον κατασκευαστή, εις βάρος των ανεξάρτητων επισκευαστών και των ανασυσκευαστών, ενώ καθίσταται επίσης αδύνατη η χρήση εξαρτημάτων προερχόμενων από την κυκλική οικονομία. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να απαγορεύσουν και να τιμωρούν αυτού του είδους τις πρακτικές, οι οποίες εμποδίζουν καταφανώς την επισκευή.

| 4.3.4. | Στο σχέδιο νομοθετήματος για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων προβλέπεται για πόσο χρονικό διάστημα πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμα ανταλλακτικά ανά κατηγορία προϊόντων. Ωστόσο, δεδομένων των προκλήσεων που συνδέονται με την έλλειψη πρώτων υλών, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενθαρρύνει την παραγωγή ανταλλακτικών με τη χρήση τρισδιάστατης εκτύπωσης. Αυτό προϋποθέτει να δημοσιεύουν οι παραγωγοί τα τρισδιάστατα σχέδιά τους, όπως ορισμένοι το έχουν ήδη πράξει τα τελευταία χρόνια, όταν παύουν να παράγουν οι ίδιοι τα εν λόγω εξαρτήματα. Με την ευκαιρία της επικείμενης αναθεώρησης του καθεστώτος διανοητικής ιδιοκτησίας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσον θα ήταν σκόπιμη η προώθηση της ανταλλαγής δεδομένων για τα εν λόγω εξαρτήματα και η κοινοποίηση των σχετικών πληροφοριών μέσω της πλατφόρμας. |
| --- | --- |

4.3.4.

Στο σχέδιο νομοθετήματος για τον οικολογικό σχεδιασμό των προϊόντων προβλέπεται για πόσο χρονικό διάστημα πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμα ανταλλακτικά ανά κατηγορία προϊόντων. Ωστόσο, δεδομένων των προκλήσεων που συνδέονται με την έλλειψη πρώτων υλών, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενθαρρύνει την παραγωγή ανταλλακτικών με τη χρήση τρισδιάστατης εκτύπωσης. Αυτό προϋποθέτει να δημοσιεύουν οι παραγωγοί τα τρισδιάστατα σχέδιά τους, όπως ορισμένοι το έχουν ήδη πράξει τα τελευταία χρόνια, όταν παύουν να παράγουν οι ίδιοι τα εν λόγω εξαρτήματα. Με την ευκαιρία της επικείμενης αναθεώρησης του καθεστώτος διανοητικής ιδιοκτησίας, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσον θα ήταν σκόπιμη η προώθηση της ανταλλαγής δεδομένων για τα εν λόγω εξαρτήματα και η κοινοποίηση των σχετικών πληροφοριών μέσω της πλατφόρμας.

| 4.3.5. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υποστηρίξει η ΕΕ τον κλάδο της ανακατασκευής συσκευών, καθόσον ο εν λόγω κλάδος επιδιώκει τους ίδιους οικονομικούς και περιβαλλοντικούς στόχους με την επισκευή. |
| --- | --- |

4.3.5.

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να υποστηρίξει η ΕΕ τον κλάδο της ανακατασκευής συσκευών, καθόσον ο εν λόγω κλάδος επιδιώκει τους ίδιους οικονομικούς και περιβαλλοντικούς στόχους με την επισκευή.

4.4.   Δράσεις για το κόστος επισκευής

Δράσεις για το κόστος επισκευής

| 4.4.1. | Δεδομένου ότι το κόστος της επισκευής αποτελεί ένα από τα κύρια εμπόδια, είναι αναγκαίο να συμπληρωθούν οι διατάξεις της προτεινόμενης οδηγίας με προτάσεις για τη μείωση του κόστους επισκευής για τον καταναλωτή. |
| --- | --- |

4.4.1.

Δεδομένου ότι το κόστος της επισκευής αποτελεί ένα από τα κύρια εμπόδια, είναι αναγκαίο να συμπληρωθούν οι διατάξεις της προτεινόμενης οδηγίας με προτάσεις για τη μείωση του κόστους επισκευής για τον καταναλωτή.

| 4.4.2. | Εκτός του πλαισίου της νόμιμης εγγύησης, κατά την ΕΟΚΕ, η ευρεία χρήση του εντύπου πληροφοριών ενθαρρύνει την πρακτική της επισκευής και επιφέρει μείωση του κόστους επισκευής, καθότι μέσω αυτού υπάρχει ενημέρωση σχετικά με την τιμή της επισκευής καθώς και ανταγωνισμός μεταξύ των επισκευαστών. |
| --- | --- |

4.4.2.

Εκτός του πλαισίου της νόμιμης εγγύησης, κατά την ΕΟΚΕ, η ευρεία χρήση του εντύπου πληροφοριών ενθαρρύνει την πρακτική της επισκευής και επιφέρει μείωση του κόστους επισκευής, καθότι μέσω αυτού υπάρχει ενημέρωση σχετικά με την τιμή της επισκευής καθώς και ανταγωνισμός μεταξύ των επισκευαστών.

| 4.4.3. | Για να μειωθεί το κόστος επισκευής, η ΕΕ μπορεί να ενθαρρύνει τη χρήση μεταχειρισμένων ανταλλακτικών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η αγορά μεταχειρισμένων αγαθών ή ασφαλών ανακυκλωμένων ανταλλακτικών είναι επί του παρόντος μάλλον περιορισμένη και μη ανταγωνιστική λόγω έλλειψης υποδομών και κατάλληλης νομοθεσίας. |
| --- | --- |

4.4.3.

Για να μειωθεί το κόστος επισκευής, η ΕΕ μπορεί να ενθαρρύνει τη χρήση μεταχειρισμένων ανταλλακτικών. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η αγορά μεταχειρισμένων αγαθών ή ασφαλών ανακυκλωμένων ανταλλακτικών είναι επί του παρόντος μάλλον περιορισμένη και μη ανταγωνιστική λόγω έλλειψης υποδομών και κατάλληλης νομοθεσίας.

| 4.4.4. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει επίσης να προχωρήσει περαιτέρω λαμβάνοντας συγκεκριμένα μέτρα ώστε να καταστεί ελκυστικότερο το μήνυμα σχετικά με τις τιμές της επισκευής. Πρέπει να απαιτήσει από τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση. Για παράδειγμα, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να προωθηθούν φορολογικά κίνητρα ή άλλα αντισταθμιστικά μέτρα υπέρ της επισκευής. Με βάση τους μέχρι σήμερα πειραματισμούς σε εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να προσδιοριστούν τα πλέον κατάλληλα εργαλεία για την τόνωση της αγοράς των μεταχειρισμένων προϊόντων και των επισκευών. |
| --- | --- |

4.4.4.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει επίσης να προχωρήσει περαιτέρω λαμβάνοντας συγκεκριμένα μέτρα ώστε να καταστεί ελκυστικότερο το μήνυμα σχετικά με τις τιμές της επισκευής. Πρέπει να απαιτήσει από τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα προς αυτή την κατεύθυνση. Για παράδειγμα, η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να προωθηθούν φορολογικά κίνητρα ή άλλα αντισταθμιστικά μέτρα υπέρ της επισκευής. Με βάση τους μέχρι σήμερα πειραματισμούς σε εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να προσδιοριστούν τα πλέον κατάλληλα εργαλεία για την τόνωση της αγοράς των μεταχειρισμένων προϊόντων και των επισκευών.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  https://single-market-economy.ec.europa.eu/industry/strategy/intellectual-property/industrial-design-protection_el.

1

(2)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/771 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2019, σχετικά με ορισμένες πτυχές που αφορούν τις συμβάσεις για τις πωλήσεις αγαθών, την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2017/2394 και της οδηγίας 2009/22/ΕΚ, και την κατάργηση της οδηγίας 1999/44/ΕΚ (ΕΕ L 136 της 22.5.2019, σ. 28).

2

(3)  Gaïa, «Zero Waste and Economic Recovery. The job creation potential of zero waste solution» (Μηδενικά απόβλητα και οικονομική ανάκαμψη. Το δυναμικό δημιουργίας θέσεων εργασίας που ενέχει η λύση μηδενικών αποβλήτων), 2021.

3

(4)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση μέσω καλύτερης προστασίας από αθέμιτες πρακτικές και καλύτερης ενημέρωσης» [COM(2022) 143 final — 2022/0092 (COD)] (ΕΕ C 443 της 22.11.2022, σ. 75).

4

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/82 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/82

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2009/102/ΕΚ και (ΕΕ) 2017/1132 όσον αφορά την περαιτέρω επέκταση και αναβάθμιση της χρήσης των ψηφιακών εργαλείων και διαδικασιών στον τομέα του εταιρικού δικαίου»

[COM(2023) 177 final — 2023/0089 (COD)]

(2023/C 293/12)

| Εισηγήτρια: | η κ. Franca SALIS-MADINIER |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Franca SALIS-MADINIER

Franca SALIS-MADINIER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.4.2023
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.4.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.6.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 199/2/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.4.2023

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 21.4.2023

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.6.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

199/2/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής, η οποία αποσκοπεί στη βελτίωση τόσο του όγκου των πληροφοριών που είναι διαθέσιμες στο κοινό σχετικά με τις εταιρείες μέσω του συστήματος διασύνδεσης των μητρώων επιχειρήσεων (BRIS) όσο και της αξιοπιστίας και της αξιοπιστίας των εν λόγω πληροφοριών. Η παρούσα πρόταση αναμένεται να ωφελήσει όχι μόνο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που χρειάζονται αξιόπιστες πληροφορίες για να υποστηρίξουν τις διασυνοριακές δραστηριότητές τους, αλλά και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη που ενδιαφέρονται για την επιχειρηματική διαφάνεια, όπως οι μεγάλες επιχειρήσεις, οι μέτοχοι, οι πιστωτές, οι καταναλωτές και οι εργαζόμενοι. Η πρόταση αναμένεται επίσης να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να μειώσουν το κόστος τους και να εξοικονομήσουν χρόνο για την παροχή των πληροφοριών που απαιτούνται σε διασυνοριακές καταστάσεις. Η πρόταση θα συνεχίσει να διευκολύνει την πλήρη αξιοποίηση της ενιαίας αγοράς και της ψηφιακής ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής, η οποία αποσκοπεί στη βελτίωση τόσο του όγκου των πληροφοριών που είναι διαθέσιμες στο κοινό σχετικά με τις εταιρείες μέσω του συστήματος διασύνδεσης των μητρώων επιχειρήσεων (BRIS) όσο και της αξιοπιστίας και της αξιοπιστίας των εν λόγω πληροφοριών. Η παρούσα πρόταση αναμένεται να ωφελήσει όχι μόνο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) που χρειάζονται αξιόπιστες πληροφορίες για να υποστηρίξουν τις διασυνοριακές δραστηριότητές τους, αλλά και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη που ενδιαφέρονται για την επιχειρηματική διαφάνεια, όπως οι μεγάλες επιχειρήσεις, οι μέτοχοι, οι πιστωτές, οι καταναλωτές και οι εργαζόμενοι. Η πρόταση αναμένεται επίσης να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να μειώσουν το κόστος τους και να εξοικονομήσουν χρόνο για την παροχή των πληροφοριών που απαιτούνται σε διασυνοριακές καταστάσεις. Η πρόταση θα συνεχίσει να διευκολύνει την πλήρη αξιοποίηση της ενιαίας αγοράς και της ψηφιακής ενιαίας αγοράς.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την περαιτέρω επέκταση της χρήσης ψηφιακών εργαλείων για τη διασφάλιση της επικοινωνίας μεταξύ των εταιρειών και των αρχών που συμμετέχουν σε διασυνοριακές δραστηριότητες, καθώς και την προώθηση της αρχής «εξ ορισμού ψηφιακά», υπό την προϋπόθεση ότι κανείς δεν θα μένει στο περιθώριο. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την περαιτέρω επέκταση της χρήσης ψηφιακών εργαλείων για τη διασφάλιση της επικοινωνίας μεταξύ των εταιρειών και των αρχών που συμμετέχουν σε διασυνοριακές δραστηριότητες, καθώς και την προώθηση της αρχής «εξ ορισμού ψηφιακά», υπό την προϋπόθεση ότι κανείς δεν θα μένει στο περιθώριο.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής ώστε να συμπεριληφθούν οι εταιρικές σχέσεις, οι επιχειρηματικοί όμιλοι και τα υποκαταστήματα εταιρειών τρίτων χωρών (άρθρα 7, 13, 13α, 14 και 36). Δεδομένου ότι οι συνεταιρισμοί και τα ιδρύματα έχουν επίσης σημαντικό όγκο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, η ΕΟΚΕ συνιστά την περαιτέρω επέκταση του πεδίου εφαρμογής, ώστε να συμπεριληφθούν αυτές οι μορφές επιχειρήσεων στην οδηγία και να απαιτείται η πρόσβαση στο BRIS όταν πληροφορίες σχετικές με αυτά τα είδη επιχειρήσεων συμπεριλαμβάνονται ήδη στα εθνικά μητρώα. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής ώστε να συμπεριληφθούν οι εταιρικές σχέσεις, οι επιχειρηματικοί όμιλοι και τα υποκαταστήματα εταιρειών τρίτων χωρών (άρθρα 7, 13, 13α, 14 και 36). Δεδομένου ότι οι συνεταιρισμοί και τα ιδρύματα έχουν επίσης σημαντικό όγκο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, η ΕΟΚΕ συνιστά την περαιτέρω επέκταση του πεδίου εφαρμογής, ώστε να συμπεριληφθούν αυτές οι μορφές επιχειρήσεων στην οδηγία και να απαιτείται η πρόσβαση στο BRIS όταν πληροφορίες σχετικές με αυτά τα είδη επιχειρήσεων συμπεριλαμβάνονται ήδη στα εθνικά μητρώα.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υποχρέωση των επιχειρήσεων να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τον τόπο διαχείρισης και τον τόπο της κύριας οικονομικής δραστηριότητας στα εθνικά μητρώα και στο BRIS (άρθρο 14). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την περαιτέρω επέκταση του καταλόγου των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται και να επικαιροποιούνται σε ετήσια βάση ώστε να περιλαμβάνουν τον αριθμό των εργαζομένων, τους τομείς δραστηριότητας (κωδικός NACE) και, στην περίπτωση επιχειρήσεων που έχουν συσταθεί βάσει του εταιρικού δικαίου της ΕΕ (οδηγία για τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις, νομοθεσία για τις κοινωνικές επιχειρήσεις και τις ευρωπαϊκές συνεταιριστικές εταιρείες), συμφωνίες σχετικά με τα δικαιώματα ενημέρωσης των εργαζομένων, διαβούλευσης και συμμετοχής. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υποχρέωση των επιχειρήσεων να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τον τόπο διαχείρισης και τον τόπο της κύριας οικονομικής δραστηριότητας στα εθνικά μητρώα και στο BRIS (άρθρο 14). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την περαιτέρω επέκταση του καταλόγου των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται και να επικαιροποιούνται σε ετήσια βάση ώστε να περιλαμβάνουν τον αριθμό των εργαζομένων, τους τομείς δραστηριότητας (κωδικός NACE) και, στην περίπτωση επιχειρήσεων που έχουν συσταθεί βάσει του εταιρικού δικαίου της ΕΕ (οδηγία για τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις, νομοθεσία για τις κοινωνικές επιχειρήσεις και τις ευρωπαϊκές συνεταιριστικές εταιρείες), συμφωνίες σχετικά με τα δικαιώματα ενημέρωσης των εργαζομένων, διαβούλευσης και συμμετοχής.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη διασύνδεση του BRIS με το σύστημα διασύνδεσης των μητρώων πραγματικών δικαιούχων (BORIS) και το σύστημα διασύνδεσης μητρώων αφερεγγυότητας (IRI), καθώς και τη χρήση του EUID (ενιαίος ευρωπαϊκός αναγνωριστικός κωδικός εταιρείας) για τη σύνδεση πληροφοριών που είναι αποθηκευμένες σε διαφορετικά συστήματα (άρθρο 22). Το BRIS θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικές με τους αποκλεισθέντες διευθυντές και να καθιστά δυνατή την αποτελεσματικότερη αναζήτηση εταιρειών ανά τομέα δραστηριότητας (κωδικός NACE) και μέγεθος (αριθμοί εργαζομένων και έσοδα). |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη διασύνδεση του BRIS με το σύστημα διασύνδεσης των μητρώων πραγματικών δικαιούχων (BORIS) και το σύστημα διασύνδεσης μητρώων αφερεγγυότητας (IRI), καθώς και τη χρήση του EUID (ενιαίος ευρωπαϊκός αναγνωριστικός κωδικός εταιρείας) για τη σύνδεση πληροφοριών που είναι αποθηκευμένες σε διαφορετικά συστήματα (άρθρο 22). Το BRIS θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικές με τους αποκλεισθέντες διευθυντές και να καθιστά δυνατή την αποτελεσματικότερη αναζήτηση εταιρειών ανά τομέα δραστηριότητας (κωδικός NACE) και μέγεθος (αριθμοί εργαζομένων και έσοδα).

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υποχρέωση ελέγχου ενός εναρμονισμένου καταλόγου στοιχείων κατά τη σύσταση των εταιρειών (άρθρο 10 σχετικά με τον προληπτικό έλεγχο), αλλά συνιστά να προστεθεί επαλήθευση της ταυτότητας των προσώπων που συμμετέχουν στη σύστασή τους, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με το κατά πόσον έχουν αποκλειστεί από το να ασκούν καθήκοντα διευθυντή σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ («αποκλεισμένο διοικητικό στέλεχος»). Συνιστά επίσης την επέκταση του προληπτικού ελέγχου στην αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων μέσω του εταιρικού δικαίου της ΕΕ (οδηγία για τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις, νομοθεσία για τις κοινωνικές επιχειρήσεις και τις ευρωπαϊκές συνεταιριστικές εταιρείες) και την επέκταση του καταλόγου των στοιχείων ώστε να περιλαμβάνει έλεγχο της σύναψης των συμφωνιών σχετικά με την ενημέρωση, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή των εργαζομένων που απαιτούνται από την εν λόγω νομοθεσία. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υποχρέωση ελέγχου ενός εναρμονισμένου καταλόγου στοιχείων κατά τη σύσταση των εταιρειών (άρθρο 10 σχετικά με τον προληπτικό έλεγχο), αλλά συνιστά να προστεθεί επαλήθευση της ταυτότητας των προσώπων που συμμετέχουν στη σύστασή τους, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με το κατά πόσον έχουν αποκλειστεί από το να ασκούν καθήκοντα διευθυντή σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ («αποκλεισμένο διοικητικό στέλεχος»). Συνιστά επίσης την επέκταση του προληπτικού ελέγχου στην αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων μέσω του εταιρικού δικαίου της ΕΕ (οδηγία για τις διασυνοριακές μετατροπές, συγχωνεύσεις και διασπάσεις, νομοθεσία για τις κοινωνικές επιχειρήσεις και τις ευρωπαϊκές συνεταιριστικές εταιρείες) και την επέκταση του καταλόγου των στοιχείων ώστε να περιλαμβάνει έλεγχο της σύναψης των συμφωνιών σχετικά με την ενημέρωση, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή των εργαζομένων που απαιτούνται από την εν λόγω νομοθεσία.

| 1.7. | Οι αξιόπιστες και φερέγγυες πληροφορίες αποτελούν σημαντική προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς και των διασυνοριακών δραστηριοτήτων των εταιρειών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υποχρέωση των μητρώων να παρέχουν επικαιροποιημένα δεδομένα (άρθρο 15), αλλά συνιστά την ενίσχυση των άρθρων 28 και 40, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. |
| --- | --- |

1.7.

Οι αξιόπιστες και φερέγγυες πληροφορίες αποτελούν σημαντική προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς και των διασυνοριακών δραστηριοτήτων των εταιρειών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την υποχρέωση των μητρώων να παρέχουν επικαιροποιημένα δεδομένα (άρθρο 15), αλλά συνιστά την ενίσχυση των άρθρων 28 και 40, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την καθιέρωση ευρωπαϊκού πιστοποιητικού εταιρείας (άρθρο 16β). Ωστόσο, συνιστά ο κατάλογος των στοιχείων να περιλαμβάνει τον αριθμό των εργαζομένων και τον/τους κλάδο/κλάδους δραστηριότητας NACE, που θα πρέπει να επικαιροποιούνται σε ετήσια βάση. Ο κατάλογος των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται για τις προσωπικές εταιρείες θα πρέπει να εναρμονιστεί με τον κατάλογο που απαιτείται από τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την καθιέρωση ευρωπαϊκού πιστοποιητικού εταιρείας (άρθρο 16β). Ωστόσο, συνιστά ο κατάλογος των στοιχείων να περιλαμβάνει τον αριθμό των εργαζομένων και τον/τους κλάδο/κλάδους δραστηριότητας NACE, που θα πρέπει να επικαιροποιούνται σε ετήσια βάση. Ο κατάλογος των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται για τις προσωπικές εταιρείες θα πρέπει να εναρμονιστεί με τον κατάλογο που απαιτείται από τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενίσχυση του άρθρου 16γ (Ψηφιακό πληρεξούσιο της ΕΕ) ώστε να απαιτείται η χρήση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου διασφάλισης για την επαλήθευση της ταυτότητας των προσώπων που είναι εξουσιοδοτημένα να εκπροσωπούν μια εταιρεία και να ελέγχεται κατά πόσον το εν λόγω πρόσωπο έχει αποκλειστεί από τα καθήκοντά του ως διευθυντή στα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ συνιστά την ενίσχυση του άρθρου 16γ (Ψηφιακό πληρεξούσιο της ΕΕ) ώστε να απαιτείται η χρήση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου διασφάλισης για την επαλήθευση της ταυτότητας των προσώπων που είναι εξουσιοδοτημένα να εκπροσωπούν μια εταιρεία και να ελέγχεται κατά πόσον το εν λόγω πρόσωπο έχει αποκλειστεί από τα καθήκοντά του ως διευθυντή στα κράτη μέλη της ΕΕ.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει υπό όρους την αρχή «μόνον άπαξ» (μη εκ νέου υποβολή εταιρικών στοιχείων) όταν μια εταιρεία ενός κράτους μέλους ιδρύει θυγατρικές ή υποκαταστήματα σε άλλο κράτος μέλος. Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο τα κράτη μέλη να υποχρεωθούν να παραιτούνται από ελέγχους εγκυρότητας όταν υπάρχει εύλογη αμφιβολία ότι ένα άλλο κράτος μέλος δεν έχει παράσχει επαρκή επίπεδα διασφάλισης της αξιοπιστίας των πληροφοριών στο μητρώο του, το άρθρο 16ε (Εγγυήσεις σε περίπτωση εύλογων αμφιβολιών) θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος να αρνείται την αποδοχή πληροφοριών από άλλο κράτος μέλος σε μια τέτοια περίπτωση. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει υπό όρους την αρχή «μόνον άπαξ» (μη εκ νέου υποβολή εταιρικών στοιχείων) όταν μια εταιρεία ενός κράτους μέλους ιδρύει θυγατρικές ή υποκαταστήματα σε άλλο κράτος μέλος. Για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο τα κράτη μέλη να υποχρεωθούν να παραιτούνται από ελέγχους εγκυρότητας όταν υπάρχει εύλογη αμφιβολία ότι ένα άλλο κράτος μέλος δεν έχει παράσχει επαρκή επίπεδα διασφάλισης της αξιοπιστίας των πληροφοριών στο μητρώο του, το άρθρο 16ε (Εγγυήσεις σε περίπτωση εύλογων αμφιβολιών) θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να επιτρέπει σε ένα κράτος μέλος να αρνείται την αποδοχή πληροφοριών από άλλο κράτος μέλος σε μια τέτοια περίπτωση.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η πρόταση αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας σχετικά με τις εταιρείες και της εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και στη δημιουργία περισσότερο συνδεδεμένων δημόσιων διοικήσεων, μειώνοντας παράλληλα τον διοικητικό φόρτο για τις εταιρείες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη σε διασυνοριακές καταστάσεις. Ειδικότερα, η πρόταση έχει ως στόχο να καταστήσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις εταιρείες διαθέσιμες στο κοινό μέσω του BRIS, να διασφαλίσει ότι τα δεδομένα των εταιρειών στα μητρώα επιχειρήσεων είναι ακριβή, αξιόπιστα και επικαιροποιημένα, και να μειώσει τη γραφειοκρατία όταν οι εταιρείες χρησιμοποιούν πληροφορίες εταιρειών από τα μητρώα επιχειρήσεων σε διασυνοριακές καταστάσεις. |
| --- | --- |

2.1.

Η πρόταση αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας σχετικά με τις εταιρείες και της εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και στη δημιουργία περισσότερο συνδεδεμένων δημόσιων διοικήσεων, μειώνοντας παράλληλα τον διοικητικό φόρτο για τις εταιρείες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη σε διασυνοριακές καταστάσεις. Ειδικότερα, η πρόταση έχει ως στόχο να καταστήσει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις εταιρείες διαθέσιμες στο κοινό μέσω του BRIS, να διασφαλίσει ότι τα δεδομένα των εταιρειών στα μητρώα επιχειρήσεων είναι ακριβή, αξιόπιστα και επικαιροποιημένα, και να μειώσει τη γραφειοκρατία όταν οι εταιρείες χρησιμοποιούν πληροφορίες εταιρειών από τα μητρώα επιχειρήσεων σε διασυνοριακές καταστάσεις.

| 2.2. | Η πρόταση αποσκοπεί στον περιορισμό της γραφειοκρατίας και στη μείωση του διοικητικού φόρτου με την καθιέρωση ενός πιστοποιητικού εταιρείας της ΕΕ, ενός πολύγλωσσου τυποποιημένου μοντέλου για ένα ψηφιακό πληρεξούσιο της ΕΕ, την επέκταση της χρήσης της αρχής «μόνον άπαξ» κατά τη σύσταση εταιρείας σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ και την κατάργηση διατυπώσεων όπως η ανάγκη επισημείωσης ή επικυρωμένων μεταφράσεων για τα έγγραφα των εταιρειών. Η εκτίμηση επιπτώσεων έδειξε ότι οι προαναφερθείσες αλλαγές θα μειώσουν το κόστος για τις επιχειρήσεις της ΕΕ που προκαλείται από τις διοικητικές απαιτήσεις κατά περίπου 437 εκατ. ευρώ ετησίως. |
| --- | --- |

2.2.

Η πρόταση αποσκοπεί στον περιορισμό της γραφειοκρατίας και στη μείωση του διοικητικού φόρτου με την καθιέρωση ενός πιστοποιητικού εταιρείας της ΕΕ, ενός πολύγλωσσου τυποποιημένου μοντέλου για ένα ψηφιακό πληρεξούσιο της ΕΕ, την επέκταση της χρήσης της αρχής «μόνον άπαξ» κατά τη σύσταση εταιρείας σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ και την κατάργηση διατυπώσεων όπως η ανάγκη επισημείωσης ή επικυρωμένων μεταφράσεων για τα έγγραφα των εταιρειών. Η εκτίμηση επιπτώσεων έδειξε ότι οι προαναφερθείσες αλλαγές θα μειώσουν το κόστος για τις επιχειρήσεις της ΕΕ που προκαλείται από τις διοικητικές απαιτήσεις κατά περίπου 437 εκατ. ευρώ ετησίως.

| 2.3. | Μια σχετική με την πρόταση πρωτοβουλία είναι οι στόχοι ψηφιοποίησης της ΕΕ, που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής Ψηφιακή πυξίδα 2030: η ευρωπαϊκή οδός για την ψηφιακή δεκαετία (1). Η πρόταση ανταποκρίνεται στην ευρέως διαπιστωμένη ανάγκη αναβάθμισης του τρόπου λειτουργίας των μητρώων και του τρόπου αλληλεπίδρασής τους με τις επιχειρήσεις, τους χρήστες και τις δημόσιες αρχές, μεταξύ άλλων σε διασυνοριακά πλαίσια. Μια δεύτερη πρωτοβουλία είναι η προσπάθεια μείωσης των φραγμών που εμποδίζουν τις ΜΜΕ να ασκούν διασυνοριακές επιχειρηματικές δραστηριότητες, όπως περιγράφεται στις ανακοινώσεις της Επιτροπής Επικαιροποίηση της νέας βιομηχανικής στρατηγικής του 2020 (2) και Στρατηγική για τις ΜΜΕ με στόχο μια βιώσιμη και ψηφιακή Ευρώπη (3). Τόσο η αρχή «μόνον άπαξ» για την παροχή πληροφοριών όσο και η μείωση των απαιτήσεων μετάφρασης και επισημείωσης βοηθούν τις ΜΜΕ να επιτύχουν αυτούς τους στόχους. |
| --- | --- |

2.3.

Μια σχετική με την πρόταση πρωτοβουλία είναι οι στόχοι ψηφιοποίησης της ΕΕ, που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής Ψηφιακή πυξίδα 2030: η ευρωπαϊκή οδός για την ψηφιακή δεκαετία

1

Επικαιροποίηση της νέας βιομηχανικής στρατηγικής του 2020

2

Στρατηγική για τις ΜΜΕ με στόχο μια βιώσιμη και ψηφιακή Ευρώπη

3

| 2.4. | Η εταιρική διαφάνεια έχει αναγνωριστεί ως αποτελεσματικό μέσο για την αποτροπή εταιρικών καταχρήσεων. Η παρούσα πρόταση συμβάλλει στην ικανοποίηση της ανάγκης για περισσότερες αξιόπιστες πληροφορίες σχετικές με τις εταιρείες και για μεγαλύτερη διαφάνεια και φερεγγυότητα των παρεχόμενων πληροφοριών. Η πρόταση αντιμετωπίζει επίσης το διαδεδομένο πρόβλημα της εταιρικής κατάχρησης, συμπεριλαμβανομένης της φοροδιαφυγής και της παραβίασης των εργασιακών προτύπων, της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της απάτης εις βάρος των καταναλωτών (4) (5). Η εν λόγω εταιρική κατάχρηση καθίσταται δυνατή μέσω μηχανισμών όπως οι εικονικές εταιρείες, η κλοπή ταυτότητας, η έλλειψη διαφάνειας στους ομίλους εταιρειών και την αλυσίδα ιδιοκτησίας, η εκμετάλλευση των διαφορών στα εθνικά ρυθμιστικά καθεστώτα και οι δυσκολίες στη διασυνοριακή συνεργασία κατά την επιβολή της νομοθεσίας. (6) Πρόσφατη μελέτη κατέδειξε ότι οι εικονικές εταιρείες αποτελούν ευρέως διαδεδομένο φαινόμενο στην ΕΕ (7). Βασικές πληροφορίες για τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως ο τόπος διοίκησης και ο τόπος της κύριας οικονομικής δραστηριότητας, σπανίως εντοπίζονται στα μητρώα εταιρειών. Επιπλέον, οι πληροφορίες που παρέχονται είναι συχνά παρωχημένες και δεν είναι σαφής η αξιοπιστία τους. |
| --- | --- |

2.4.

Η εταιρική διαφάνεια έχει αναγνωριστεί ως αποτελεσματικό μέσο για την αποτροπή εταιρικών καταχρήσεων. Η παρούσα πρόταση συμβάλλει στην ικανοποίηση της ανάγκης για περισσότερες αξιόπιστες πληροφορίες σχετικές με τις εταιρείες και για μεγαλύτερη διαφάνεια και φερεγγυότητα των παρεχόμενων πληροφοριών. Η πρόταση αντιμετωπίζει επίσης το διαδεδομένο πρόβλημα της εταιρικής κατάχρησης, συμπεριλαμβανομένης της φοροδιαφυγής και της παραβίασης των εργασιακών προτύπων, της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας και της απάτης εις βάρος των καταναλωτών (4

5

6

7

| 2.5. | Για να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η διαφάνεια, η πρόταση θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει τους συνεταιρισμούς και τα ιδρύματα στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, οι δε σχετικές πληροφορίες θα πρέπει να είναι διαθέσιμες μέσω του BRIS, εφόσον οι πληροφορίες αυτές περιέχονται στα εθνικά μητρώα εταιρειών. Δεδομένου ότι αυτές οι νομικές μορφές αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό των επιχειρήσεων στην ΕΕ, θα υπήρχε σημαντικό κενό διαφάνειας εάν δεν περιλαμβάνονταν στο πεδίο εφαρμογής. |
| --- | --- |

2.5.

Για να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο η διαφάνεια, η πρόταση θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει τους συνεταιρισμούς και τα ιδρύματα στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, οι δε σχετικές πληροφορίες θα πρέπει να είναι διαθέσιμες μέσω του BRIS, εφόσον οι πληροφορίες αυτές περιέχονται στα εθνικά μητρώα εταιρειών. Δεδομένου ότι αυτές οι νομικές μορφές αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό των επιχειρήσεων στην ΕΕ, θα υπήρχε σημαντικό κενό διαφάνειας εάν δεν περιλαμβάνονταν στο πεδίο εφαρμογής.

| 2.6. | Η επέκταση του καταλόγου των στοιχείων που πρέπει να παρέχουν οι επιχειρήσεις, ώστε να περιλαμβάνει τον τόπο διεύθυνσης και τον τόπο κύριας οικονομικής δραστηριότητας, δικαιολογείται από την ανάγκη των αρμόδιων αρχών να εντοπίζουν εικονικές εταιρείες και πιθανή εταιρική κατάχρηση πριν από την έκδοση πιστοποιητικού προ της μετατροπής για διασυνοριακή μετατροπή (άρθρο 86ιγ) ή πιστοποιητικού προ της διασπάσεως για διασυνοριακή διάσπαση (άρθρο 160ιγ). Οι τόποι αυτοί είναι επίσης σημαντικοί για τον καθορισμό του εφαρμοστέου εθνικού δικαίου σε περίπτωση αφερεγγυότητας. Όπως επισημαίνεται στην εκτίμηση επιπτώσεων, πολλά ενδιαφερόμενα μέρη ζήτησαν πρόσθετες πληροφορίες και διεύρυναν τις δυνατότητες αναζήτησης στο BRIS Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων χρειάζονται πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των εργαζομένων, δεδομένου ότι τα κατώτατα όρια αριθμού εργαζομένων ενεργοποιούν πολλά δικαιώματα των εργαζομένων, όπως το δικαίωμα σύστασης συμβουλίου εργαζομένων ή εκπροσώπησης στο διοικητικό συμβούλιο μιας εταιρείας. Οι προσωπικές εταιρείες θα πρέπει επίσης να δημοσιοποιούν τα ίδια είδη πληροφοριών με τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης. |
| --- | --- |

2.6.

Η επέκταση του καταλόγου των στοιχείων που πρέπει να παρέχουν οι επιχειρήσεις, ώστε να περιλαμβάνει τον τόπο διεύθυνσης και τον τόπο κύριας οικονομικής δραστηριότητας, δικαιολογείται από την ανάγκη των αρμόδιων αρχών να εντοπίζουν εικονικές εταιρείες και πιθανή εταιρική κατάχρηση πριν από την έκδοση πιστοποιητικού προ της μετατροπής για διασυνοριακή μετατροπή (άρθρο 86ιγ) ή πιστοποιητικού προ της διασπάσεως για διασυνοριακή διάσπαση (άρθρο 160ιγ). Οι τόποι αυτοί είναι επίσης σημαντικοί για τον καθορισμό του εφαρμοστέου εθνικού δικαίου σε περίπτωση αφερεγγυότητας. Όπως επισημαίνεται στην εκτίμηση επιπτώσεων, πολλά ενδιαφερόμενα μέρη ζήτησαν πρόσθετες πληροφορίες και διεύρυναν τις δυνατότητες αναζήτησης στο BRIS Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων χρειάζονται πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των εργαζομένων, δεδομένου ότι τα κατώτατα όρια αριθμού εργαζομένων ενεργοποιούν πολλά δικαιώματα των εργαζομένων, όπως το δικαίωμα σύστασης συμβουλίου εργαζομένων ή εκπροσώπησης στο διοικητικό συμβούλιο μιας εταιρείας. Οι προσωπικές εταιρείες θα πρέπει επίσης να δημοσιοποιούν τα ίδια είδη πληροφοριών με τις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης.

| 2.7. | Η επέκταση του καταλόγου των ειδών για «προληπτικό έλεγχο» για εταιρικούς σχηματισμούς, ώστε να συμπεριληφθεί ο έλεγχος της ταυτότητας των βασικών προσώπων, δικαιολογείται από την επικράτηση της απάτης μέσω κλοπής ταυτότητας. Ο «προληπτικός έλεγχος» θα πρέπει επίσης να εφαρμόζεται σε διασυνοριακές εταιρικές αναδιοργανώσεις μέσω διασυνοριακών συγχωνεύσεων, μετατροπών, διασπάσεων ή μετατροπών σε κοινωνική επιχείρηση ή ευρωπαϊκές συνεταιριστικές εταιρείες. Έρευνα του Ευρωπαϊκού Συνδικαλιστικού Ινστιτούτου (ETUI) δείχνει ότι, παρότι απαιτούνται από το δίκαιο της ΕΕ, οι διαπραγματεύσεις με τους εκπροσώπους των εργαζομένων σχετικά με τα δικαιώματα ενημέρωσης, διαβούλευσης και συμμετοχής των εργαζομένων συχνά δεν ολοκληρώνονται ή ακόμη και αρχίζουν πριν από την έγκριση των εν λόγω αναδιοργανώσεων από την αρμόδια αρχή. Μια ολοκληρωμένη συμφωνία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων θα πρέπει να συμπεριληφθεί σε αυτόν τον ελάχιστο κατάλογο. Γενικά, η οδηγία θα πρέπει να απαιτεί τον εντοπισμό των προσώπων στο υψηλότερο επίπεδο διασφάλισης, καθώς τα χαμηλότερα επίπεδα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης μειώνουν την αποτελεσματικότητα των εν λόγω ελέγχων κατά της υποκλοπής ταυτότητας. |
| --- | --- |

2.7.

Η επέκταση του καταλόγου των ειδών για «προληπτικό έλεγχο» για εταιρικούς σχηματισμούς, ώστε να συμπεριληφθεί ο έλεγχος της ταυτότητας των βασικών προσώπων, δικαιολογείται από την επικράτηση της απάτης μέσω κλοπής ταυτότητας. Ο «προληπτικός έλεγχος» θα πρέπει επίσης να εφαρμόζεται σε διασυνοριακές εταιρικές αναδιοργανώσεις μέσω διασυνοριακών συγχωνεύσεων, μετατροπών, διασπάσεων ή μετατροπών σε κοινωνική επιχείρηση ή ευρωπαϊκές συνεταιριστικές εταιρείες. Έρευνα του Ευρωπαϊκού Συνδικαλιστικού Ινστιτούτου (ETUI) δείχνει ότι, παρότι απαιτούνται από το δίκαιο της ΕΕ, οι διαπραγματεύσεις με τους εκπροσώπους των εργαζομένων σχετικά με τα δικαιώματα ενημέρωσης, διαβούλευσης και συμμετοχής των εργαζομένων συχνά δεν ολοκληρώνονται ή ακόμη και αρχίζουν πριν από την έγκριση των εν λόγω αναδιοργανώσεων από την αρμόδια αρχή. Μια ολοκληρωμένη συμφωνία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων θα πρέπει να συμπεριληφθεί σε αυτόν τον ελάχιστο κατάλογο. Γενικά, η οδηγία θα πρέπει να απαιτεί τον εντοπισμό των προσώπων στο υψηλότερο επίπεδο διασφάλισης, καθώς τα χαμηλότερα επίπεδα ηλεκτρονικής ταυτοποίησης μειώνουν την αποτελεσματικότητα των εν λόγω ελέγχων κατά της υποκλοπής ταυτότητας.

| 2.8. | Τα επικαιροποιημένα δεδομένα αποτελούν σημαντικό όφελος για ένα ασφαλές επιχειρηματικό περιβάλλον και συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση του κόστους των διασυνοριακών δραστηριοτήτων των εταιρειών και στη διασφάλιση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Οι κυρώσεις που απαιτούνται από το δίκαιο της ΕΕ, ο καθορισμός τους ωστόσο αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, ενδέχεται να μην ικανοποιούν την ανάγκη για αποτελεσματικότητα, αναλογικότητα και αποτρεπτικότητα (βλέπε τρέχουσα συζήτηση σχετικά με το δίκαιο της ΕΕ για τους καταναλωτές). Τα άρθρα 28 και 40 θα πρέπει να ενισχυθούν έτσι ώστε οι κυρώσεις να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές και να διαμορφωθεί ανταγωνιστικό και ισορροπημένο επιχειρηματικό περιβάλλον σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.8.

Τα επικαιροποιημένα δεδομένα αποτελούν σημαντικό όφελος για ένα ασφαλές επιχειρηματικό περιβάλλον και συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση του κόστους των διασυνοριακών δραστηριοτήτων των εταιρειών και στη διασφάλιση της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης. Οι κυρώσεις που απαιτούνται από το δίκαιο της ΕΕ, ο καθορισμός τους ωστόσο αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών, ενδέχεται να μην ικανοποιούν την ανάγκη για αποτελεσματικότητα, αναλογικότητα και αποτρεπτικότητα (βλέπε τρέχουσα συζήτηση σχετικά με το δίκαιο της ΕΕ για τους καταναλωτές). Τα άρθρα 28 και 40 θα πρέπει να ενισχυθούν έτσι ώστε οι κυρώσεις να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές και να διαμορφωθεί ανταγωνιστικό και ισορροπημένο επιχειρηματικό περιβάλλον σε ολόκληρη την ΕΕ.

| 2.9. | Η σύσταση για την εφαρμογή των ίδιων απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων στις προσωπικές εταιρείες όπως και στις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης βασίζεται στην αρχή της δημιουργίας ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις διάφορες εταιρικές μορφές. Η αρχή αυτή υποστηρίζει επίσης τη σύσταση να συμπεριληφθούν τα ιδρύματα και οι συνεταιρισμοί στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. |
| --- | --- |

2.9.

Η σύσταση για την εφαρμογή των ίδιων απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων στις προσωπικές εταιρείες όπως και στις εταιρείες περιορισμένης ευθύνης βασίζεται στην αρχή της δημιουργίας ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τις διάφορες εταιρικές μορφές. Η αρχή αυτή υποστηρίζει επίσης τη σύσταση να συμπεριληφθούν τα ιδρύματα και οι συνεταιρισμοί στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

| 2.10. | Παρότι η αρχή «μόνον άπαξ» και η κατάργηση των απαιτήσεων επισημείωσης αποτελούν σημαντικά μέτρα για τη μείωση της γραφειοκρατίας, η εφαρμογή τους πρέπει να εξισορροπηθεί με τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των πληροφοριών που παρέχονται μέσω των μητρώων εταιρειών των κρατών μελών. Η ηλεκτρονική ταυτοποίηση των φυσικών προσώπων θα πρέπει να πραγματοποιείται στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο διασφάλισης, και τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα άρνησης παροχής πληροφοριών από τα μητρώα εταιρειών στα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν επιτύχει κατάλληλη ισορροπία, για παράδειγμα με τη μη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο βασικών στοιχείων της οδηγίας για τα ψηφιακά εργαλεία (8) ή της παρούσας προτεινόμενης οδηγίας (μετά την έγκρισή της). |
| --- | --- |

2.10.

Παρότι η αρχή «μόνον άπαξ» και η κατάργηση των απαιτήσεων επισημείωσης αποτελούν σημαντικά μέτρα για τη μείωση της γραφειοκρατίας, η εφαρμογή τους πρέπει να εξισορροπηθεί με τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των πληροφοριών που παρέχονται μέσω των μητρώων εταιρειών των κρατών μελών. Η ηλεκτρονική ταυτοποίηση των φυσικών προσώπων θα πρέπει να πραγματοποιείται στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο διασφάλισης, και τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα άρνησης παροχής πληροφοριών από τα μητρώα εταιρειών στα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν επιτύχει κατάλληλη ισορροπία, για παράδειγμα με τη μη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο βασικών στοιχείων της οδηγίας για τα ψηφιακά εργαλεία (8

| 2.11. | Για να μπορούν οι επιχειρήσεις να αποφεύγουν το πρόσθετο κόστος, εναπόκειται στα κράτη μέλη και στα εθνικά μητρώα επιχειρήσεων να μην αυξήσουν τα τέλη για την κάλυψη του κόστους καταχώρισης των νέων πληροφοριών που προβλέπεται στην επικαιροποιημένη οδηγία. |
| --- | --- |

2.11.

Για να μπορούν οι επιχειρήσεις να αποφεύγουν το πρόσθετο κόστος, εναπόκειται στα κράτη μέλη και στα εθνικά μητρώα επιχειρήσεων να μην αυξήσουν τα τέλη για την κάλυψη του κόστους καταχώρισης των νέων πληροφοριών που προβλέπεται στην επικαιροποιημένη οδηγία.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  COM(2021) 118 final.

1

(2)  COM(2021) 350 final.

2

(3)  COM(2020) 103 final.

3

(4)  Υπηρεσία Έρευνας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2018), An overview of shell companies in the European Union (Επισκόπηση των εικονικών εταιρειών στην Ευρωπαϊκή Ένωση), https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/e8534eeb-e071-11e8-b690-01aa75ed71a1/language-en/format-PDF/source-search

4

An overview of shell companies in the European Union

(5)  
  The impact of letterbox-type practices on labour rights and public revenue (Ο αντίκτυπος των πρακτικών εικονικών εταιρειών στα εργασιακά δικαιώματα και τα δημόσια έσοδα) (2016), SOMO και ETUC, με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

5

The impact of letterbox-type practices on labour rights and public revenue

(6)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή/ICF SA σε συνεργασία με το Wavestone, το Κέντρο για τη Μελέτη της Δημοκρατίας, το Πανεπιστήμιο του Τρέντο και την οργάνωση Victims Support Europe (2022), Study on online identity theft and identity-related crime (Μελέτη σχετικά με την κλοπή ταυτότητας στο διαδίκτυο και το έγκλημα που σχετίζεται με την ταυτότητα), https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/f85399b3-abed-11ec-83e1-01aa75ed71a1/language-en/format-PDF/source-search

6

Study on online identity theft and identity-related crime

(7)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή/ICF Consulting Services (2021), Letterbox companies: overview of the phenomenon and existing measures (Εικονικές εταιρείες: επισκόπηση του φαινομένου και υφιστάμενα μέτρα), https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/66764f95-5191-11ec-91ac-01aa75ed71a1

7

Letterbox companies: overview of the phenomenon and existing measures

(8)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/1151 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, για την τροποποίηση της οδηγίας (ΕΕ) 2017/1132 όσον αφορά τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και διαδικασιών στον τομέα του εταιρικού δικαίου (ΕΕ L 186 της 11.7.2019, σ. 80).

8

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/86 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/86

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την τεκμηρίωση και τη γνωστοποίηση των ρητών περιβαλλοντικών ισχυρισμών (οδηγία για τους οικολογικούς ισχυρισμούς)»

[COM(2023) 166 final — 2023/0085 (COD)]

(2023/C 293/13)

| Εισηγητής: | ο κ. Angelo PAGLIARA |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Angelo PAGLIARA

Angelo PAGLIARA

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 1.6.2023
  Συμβούλιο, 2.6.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.6.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 205/2/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 1.6.2023

Συμβούλιο, 2.6.2023

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.6.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

205/2/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πιστεύει ακράδαντα ότι η βιωσιμότητα είναι ένας από τους πυλώνες της μελλοντικής ανάπτυξης της ΕΕ και ότι η εν λόγω νέα πρόταση οδηγίας παρέχει την ευκαιρία να ενισχυθεί ο ενεργός ρόλος των δημόσιων αρχών και της κοινωνίας στην ταχεία μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία (1) και στην ανάπτυξη «πνεύματος κυκλικότητας». |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) πιστεύει ακράδαντα ότι η βιωσιμότητα είναι ένας από τους πυλώνες της μελλοντικής ανάπτυξης της ΕΕ και ότι η εν λόγω νέα πρόταση οδηγίας παρέχει την ευκαιρία να ενισχυθεί ο ενεργός ρόλος των δημόσιων αρχών και της κοινωνίας στην ταχεία μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία (1

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να συμπεριλαμβάνει συστηματικά σε αυτήν τη διαδικασία τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών —και δη τις οργανώσεις καταναλωτών— για να προστατεύσουν τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να συμπεριλαμβάνει συστηματικά σε αυτήν τη διαδικασία τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών —και δη τις οργανώσεις καταναλωτών— για να προστατεύσουν τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι απαιτήσεις της οδηγίας για τους οικολογικούς ισχυρισμούς θα καταστούν πρότυπο για το ελάχιστο επίπεδο προστασίας από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας, το οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην τομεακή νομοθεσία που εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας κατά την κάλυψη ορισμένων προαιρετικών ισχυρισμών και της επισήμανσης. Η θέσπιση τομεακής νομοθεσίας δεν θα πρέπει να μετατραπεί σε μέσο εξαίρεσης από τις διατάξεις της οδηγίας για τους οικολογικούς ισχυρισμούς ούτε σε μέσο εισαγωγής κενών ή μείωσης της προστασίας των καταναλωτών. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι απαιτήσεις της οδηγίας για τους οικολογικούς ισχυρισμούς θα καταστούν πρότυπο για το ελάχιστο επίπεδο προστασίας από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας, το οποίο θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην τομεακή νομοθεσία που εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας κατά την κάλυψη ορισμένων προαιρετικών ισχυρισμών και της επισήμανσης. Η θέσπιση τομεακής νομοθεσίας δεν θα πρέπει να μετατραπεί σε μέσο εξαίρεσης από τις διατάξεις της οδηγίας για τους οικολογικούς ισχυρισμούς ούτε σε μέσο εισαγωγής κενών ή μείωσης της προστασίας των καταναλωτών.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αυξανόμενη ανησυχία για τη μεγάλη αύξηση οικολογικών ισχυρισμών που βασίζονται στην αντιστάθμιση μέσω της χρήσης πιστωτικών μορίων αντιστάθμισης και καλεί την Επιτροπή να απαγορεύσει σαφώς ισχυρισμούς που βασίζονται στην εν λόγω αντιστάθμιση. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αυξανόμενη ανησυχία για τη μεγάλη αύξηση οικολογικών ισχυρισμών που βασίζονται στην αντιστάθμιση μέσω της χρήσης πιστωτικών μορίων αντιστάθμισης και καλεί την Επιτροπή να απαγορεύσει σαφώς ισχυρισμούς που βασίζονται στην εν λόγω αντιστάθμιση.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εξαγγελθείσα πρόθεση να αυξηθεί η ασφάλεια δικαίου των περιβαλλοντικών ισχυρισμών και καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει τις κατάλληλες συνθήκες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ενιαίας αγοράς, ιδίως μέσω της εισαγωγής κοινών μεθοδολογιών για την τεκμηρίωση των διαφόρων τύπων ισχυρισμών. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εξαγγελθείσα πρόθεση να αυξηθεί η ασφάλεια δικαίου των περιβαλλοντικών ισχυρισμών και καλεί την Επιτροπή να εξασφαλίσει τις κατάλληλες συνθήκες για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ενιαίας αγοράς, ιδίως μέσω της εισαγωγής κοινών μεθοδολογιών για την τεκμηρίωση των διαφόρων τύπων ισχυρισμών.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τη δυνατότητα οικειοθελούς συμμετοχής (opt-in) για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και ζητεί από την Επιτροπή να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη συμπερίληψή τους στους ελέγχους που διενεργούνται από τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσοχή που δίνεται στην επιβολή της νομοθεσίας στην αγορά και τονίζει την ανάγκη διασφάλισης ότι η οδηγία θα επιβληθεί πλήρως. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τη δυνατότητα οικειοθελούς συμμετοχής (opt-in) για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και ζητεί από την Επιτροπή να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη συμπερίληψή τους στους ελέγχους που διενεργούνται από τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσοχή που δίνεται στην επιβολή της νομοθεσίας στην αγορά και τονίζει την ανάγκη διασφάλισης ότι η οδηγία θα επιβληθεί πλήρως.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή στην αυξανόμενη ευαισθητοποίηση σχετικά με τα περιβαλλοντικά ζητήματα και ενθαρρύνει την Επιτροπή να αναπτύξει συγκεκριμένα εργαλεία για τη στήριξη των οικονομικών φορέων που προτίθενται να αυξήσουν την περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα των μεθόδων παραγωγής τους και των προϊόντων τους. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή στην αυξανόμενη ευαισθητοποίηση σχετικά με τα περιβαλλοντικά ζητήματα και ενθαρρύνει την Επιτροπή να αναπτύξει συγκεκριμένα εργαλεία για τη στήριξη των οικονομικών φορέων που προτίθενται να αυξήσουν την περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα των μεθόδων παραγωγής τους και των προϊόντων τους.

2.   Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

| 2.1. | Στόχος της παρούσας πρότασης οδηγίας είναι να συμπληρώσει το κανονιστικό πλαίσιο για την υποστήριξη της βιώσιμης κατανάλωσης μέσω της εξέτασης συγκεκριμένων πτυχών και απαιτήσεων περί ρητών οικολογικών ισχυρισμών όσον αφορά την τεκμηρίωση, τη γνωστοποίηση και την επαλήθευσή τους. |
| --- | --- |

2.1.

Στόχος της παρούσας πρότασης οδηγίας είναι να συμπληρώσει το κανονιστικό πλαίσιο για την υποστήριξη της βιώσιμης κατανάλωσης μέσω της εξέτασης συγκεκριμένων πτυχών και απαιτήσεων περί ρητών οικολογικών ισχυρισμών όσον αφορά την τεκμηρίωση, τη γνωστοποίηση και την επαλήθευσή τους.

| 2.2. | Η πρόταση ήταν μία από τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Επιτροπή για την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, συμπληρώνοντας το κανονιστικό πλαίσιο περί οικολογικών ισχυρισμών και διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο ότι οι αγοραστές θα έχουν στη διάθεσή τους αξιόπιστες, συγκρίσιμες και επαληθεύσιμες πληροφορίες, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν πιο βιώσιμες αποφάσεις (2). Η ανάγκη αποτροπής της προβολής ψευδοοικολογικής ταυτότητας αποτυπώνεται επίσης στο Νέο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία (3) και στο Νέο θεματολόγιο για τους καταναλωτές (4). |
| --- | --- |

2.2.

Η πρόταση ήταν μία από τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Επιτροπή για την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, συμπληρώνοντας το κανονιστικό πλαίσιο περί οικολογικών ισχυρισμών και διασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο ότι οι αγοραστές θα έχουν στη διάθεσή τους αξιόπιστες, συγκρίσιμες και επαληθεύσιμες πληροφορίες, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν πιο βιώσιμες αποφάσεις (2

3

4

| 2.3. | Η πρόταση συμπληρώνει την πρόταση οδηγίας σχετικά με την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση (5), με την οποία τροποποιείται η οδηγία 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6). Μαζί συγκροτούν ένα σαφές σύστημα οικολογικών ισχυρισμών, συμπεριλαμβανομένων των περιβαλλοντικών σημάτων. |
| --- | --- |

2.3.

Η πρόταση συμπληρώνει την πρόταση οδηγίας σχετικά με την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση (5

6

| 2.4. | Η πρόταση περιλαμβάνει τα ελάχιστα σύνολα κριτηρίων για την τεκμηρίωση και τη γνωστοποίηση των οικολογικών ισχυρισμών· νέες διατάξεις σχετικές με τα περιβαλλοντικά σήματα και τα συστήματα επισήμανσης· τη θέσπιση εκ των προτέρων επαλήθευσης των οικολογικών ισχυρισμών και των συστημάτων επισήμανσης· μέτρα επιβολής, όπως τακτικοί έλεγχοι συμμόρφωσης και κυρώσεις. |
| --- | --- |

2.4.

Η πρόταση περιλαμβάνει τα ελάχιστα σύνολα κριτηρίων για την τεκμηρίωση και τη γνωστοποίηση των οικολογικών ισχυρισμών· νέες διατάξεις σχετικές με τα περιβαλλοντικά σήματα και τα συστήματα επισήμανσης· τη θέσπιση εκ των προτέρων επαλήθευσης των οικολογικών ισχυρισμών και των συστημάτων επισήμανσης· μέτρα επιβολής, όπως τακτικοί έλεγχοι συμμόρφωσης και κυρώσεις.

| 2.5. | Ωστόσο, η οδηγία δεν περιλαμβάνει εναρμονισμένες μεθοδολογίες. Εισάγει τη δυνατότητα έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ή τροποποιήσεων σε μεταγενέστερη ημερομηνία για την παροχή περαιτέρω απαιτήσεων αναφορικά με συγκεκριμένα ζητήματα, όπως οι ισχυρισμοί σχετικά με το κλίμα, η ανθεκτικότητα, η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης, η επιδιορθωσιμότητα, η ανακυκλωσιμότητα, το ανακυκλωμένο περιεχόμενο, η χρήση φυσικού περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένων των ινών, οι περιβαλλοντικές επιδόσεις και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα, τα στοιχεία βιολογικής προέλευσης η βιοαποδομησιμότητα, η βιοποικιλότητα, η πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και η μείωσή τους. |
| --- | --- |

2.5.

Ωστόσο, η οδηγία δεν περιλαμβάνει εναρμονισμένες μεθοδολογίες. Εισάγει τη δυνατότητα έκδοσης κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων ή τροποποιήσεων σε μεταγενέστερη ημερομηνία για την παροχή περαιτέρω απαιτήσεων αναφορικά με συγκεκριμένα ζητήματα, όπως οι ισχυρισμοί σχετικά με το κλίμα, η ανθεκτικότητα, η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης, η επιδιορθωσιμότητα, η ανακυκλωσιμότητα, το ανακυκλωμένο περιεχόμενο, η χρήση φυσικού περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένων των ινών, οι περιβαλλοντικές επιδόσεις και η περιβαλλοντική βιωσιμότητα, τα στοιχεία βιολογικής προέλευσης η βιοαποδομησιμότητα, η βιοποικιλότητα, η πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και η μείωσή τους.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να αναπτύξει συγκεκριμένα μέσα για την προαγωγή του πνεύματος της κυκλικής οικονομίας, και, συγκεκριμένα, να διοργανώσει ενημερωτικές εκστρατείες με σκοπό τη διάδοση ενός «πνεύματος κυκλικότητας», ειδικά στη νεότερη γενιά. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επίσης την Επιτροπή να συγκεντρώσει τις καλές πρακτικές σε αυτόν τον τομέα που έχουν αναπτύξει τα κράτη μέλη κατά την εκτέλεση των δραστηριοτήτων τους και να εξετάσει το ενδεχόμενο διάδοσής τους. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να αναπτύξει συγκεκριμένα μέσα για την προαγωγή του πνεύματος της κυκλικής οικονομίας, και, συγκεκριμένα, να διοργανώσει ενημερωτικές εκστρατείες με σκοπό τη διάδοση ενός «πνεύματος κυκλικότητας», ειδικά στη νεότερη γενιά. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επίσης την Επιτροπή να συγκεντρώσει τις καλές πρακτικές σε αυτόν τον τομέα που έχουν αναπτύξει τα κράτη μέλη κατά την εκτέλεση των δραστηριοτήτων τους και να εξετάσει το ενδεχόμενο διάδοσής τους.

| 3.2. | Το ευρύ κοινό, ειδικά η νεότερη γενιά, δίνει πλέον μεγαλύτερη προσοχή σε περιβαλλοντικά ζητήματα (7) (8), και, για τον λόγο αυτόν, το οικολογικό μάρκετινγκ χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. |
| --- | --- |

3.2.

Το ευρύ κοινό, ειδικά η νεότερη γενιά, δίνει πλέον μεγαλύτερη προσοχή σε περιβαλλοντικά ζητήματα (7

8

| 3.3. | Οι προσδοκίες των καταναλωτών και των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τη βιωσιμότητα και την προστασία του περιβάλλοντος αυξάνονται, αλλά δεν υπάρχει πολλή εμπιστοσύνη στους οικολογικούς ισχυρισμούς (9). Πέραν του ζητήματος της εμπιστοσύνης, υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη παρανόηση σχετικά με το τι σημαίνουν οι εν λόγω ισχυρισμοί. Αυτή η διαπίστωση αποτυπώνεται σε πολλαπλές μελέτες που έχουν διεξαχθεί όχι μόνον από την Επιτροπή αλλά και από εθνικούς φορείς, ιδίως όσον αφορά το ζήτημα των ισχυρισμών σχετικά με το κλίμα (10). Συνεπώς, πρέπει οπωσδήποτε να παρέχεται πλέον η δυνατότητα στους καταναλωτές να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις αγοράς, οι οποίες θα βασίζονται σε αξιόπιστες πληροφορίες. |
| --- | --- |

3.3.

Οι προσδοκίες των καταναλωτών και των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με τη βιωσιμότητα και την προστασία του περιβάλλοντος αυξάνονται, αλλά δεν υπάρχει πολλή εμπιστοσύνη στους οικολογικούς ισχυρισμούς (9

10

| 3.4. | Με την εκτίμηση επιπτώσεων προσδιορίστηκε μια σειρά από προβλήματα τα οποία εγείρουν αυξανόμενη ανησυχία στους καταναλωτές, όπως: παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές σχετικά με τη βιωσιμότητα των προϊόντων· ασαφείς ή ελλιπώς τεκμηριωμένοι οικολογικοί ισχυρισμοί· και σήματα βιωσιμότητας που δεν είναι πάντα διαφανή ή αξιόπιστα. Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της εκτίμησης επιπτώσεων, η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και πιστεύει ότι χρειάζεται αποφασιστική δράση στον τομέα αυτόν. |
| --- | --- |

3.4.

Με την εκτίμηση επιπτώσεων προσδιορίστηκε μια σειρά από προβλήματα τα οποία εγείρουν αυξανόμενη ανησυχία στους καταναλωτές, όπως: παραπλανητικές εμπορικές πρακτικές σχετικά με τη βιωσιμότητα των προϊόντων· ασαφείς ή ελλιπώς τεκμηριωμένοι οικολογικοί ισχυρισμοί· και σήματα βιωσιμότητας που δεν είναι πάντα διαφανή ή αξιόπιστα. Λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα της εκτίμησης επιπτώσεων, η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής και πιστεύει ότι χρειάζεται αποφασιστική δράση στον τομέα αυτόν.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι καταναλωτές, αν έχουν καλύτερη ενημέρωση, μπορούν να διαδραματίσουν ενεργό και καίριο ρόλο στην οικολογική μετάβαση, συνδράμοντας στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας. Είναι καίριας σημασίας να ληφθεί μέριμνα έτσι ώστε η βιωσιμότητα να έχει μεγαλύτερη σημασία στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων των καταναλωτών, για να συνεκτιμάται τόσο κατά την αγορά όσο και στη συνέχεια (για παράδειγμα, εάν είναι απαραίτητο, να προτιμάται η επισκευή, ει δυνατόν, αντί μιας νέας αγοράς). Αυτό θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με τις νέες απαιτήσεις σχετικά με τις περιβαλλοντικές πληροφορίες επί των προϊόντων οι οποίες πηγάζουν από πρωτοβουλίες όπως ο κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό για βιώσιμα προϊόντα. Θα διασφαλίσει κοινούς κανόνες για την επισήμανση πέραν της υφιστάμενης νομοθεσίας, όπως ο κανονισμός σχετικά με το οικολογικό σήμα της ΕΕ, το κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS) και οι κανονισμοί για την επισήμανση βιολογικής καλλιέργειας, την ενεργειακή επισήμανση και τη σήμανση CE. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι καταναλωτές, αν έχουν καλύτερη ενημέρωση, μπορούν να διαδραματίσουν ενεργό και καίριο ρόλο στην οικολογική μετάβαση, συνδράμοντας στην επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας. Είναι καίριας σημασίας να ληφθεί μέριμνα έτσι ώστε η βιωσιμότητα να έχει μεγαλύτερη σημασία στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων των καταναλωτών, για να συνεκτιμάται τόσο κατά την αγορά όσο και στη συνέχεια (για παράδειγμα, εάν είναι απαραίτητο, να προτιμάται η επισκευή, ει δυνατόν, αντί μιας νέας αγοράς). Αυτό θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με τις νέες απαιτήσεις σχετικά με τις περιβαλλοντικές πληροφορίες επί των προϊόντων οι οποίες πηγάζουν από πρωτοβουλίες όπως ο κανονισμός για τον οικολογικό σχεδιασμό για βιώσιμα προϊόντα. Θα διασφαλίσει κοινούς κανόνες για την επισήμανση πέραν της υφιστάμενης νομοθεσίας, όπως ο κανονισμός σχετικά με το οικολογικό σήμα της ΕΕ, το κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS) και οι κανονισμοί για την επισήμανση βιολογικής καλλιέργειας, την ενεργειακή επισήμανση και τη σήμανση CE.

| 3.6. | Το άρθρο 1 της πρότασης εξαιρεί μεγάλο μέρος της τομεακής νομοθεσίας από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, όπου η οικεία νομοθεσία περιλαμβάνει τις δικές της απαιτήσεις σχετικά με τους ισχυρισμούς και τα συστήματα επισήμανσης. Η ΕΟΚΕ προτείνει να αντικατοπτρίζεται στην τομεακή νομοθεσία τουλάχιστον το ίδιο επίπεδο προστασίας από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας. Η εν λόγω νομοθεσία θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει, κατ’ ελάχιστον, αντίστοιχο επίπεδο τεκμηρίωσης, γνωστοποίησης (δικαιολογητικά έγγραφα) και επαλήθευσης (από τρίτο μέρος). Συν τοις άλλοις, είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί ότι εξαιρούνται μόνο οι ισχυρισμοί που καλύπτονται από τις εν λόγω νομοθετικές πράξεις, και όχι κάθε ισχυρισμός σχετικά με τα προϊόντα που καλύπτονται από την τομεακή νομοθεσία. Εάν ορισμένες αξιώσεις δεν περιλαμβάνουν ειδικές απαιτήσεις, θα πρέπει να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τους οικολογικούς ισχυρισμούς. Για παράδειγμα, το άρθρο 1 εξαιρεί τη νομοθεσία για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας και η εν λόγω νομοθεσία καλύπτει μόνο ισχυρισμούς σχετικούς με την ανακυκλωσιμότητα και το ανακυκλωμένο περιεχόμενο. Αυτό σημαίνει ότι άλλοι ισχυρισμοί (όπως ο αντίκτυπος ορισμένων συσκευασιών στον κύκλο ζωής) θα πρέπει να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τους οικολογικούς ισχυρισμούς. |
| --- | --- |

3.6.

Το άρθρο 1 της πρότασης εξαιρεί μεγάλο μέρος της τομεακής νομοθεσίας από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, όπου η οικεία νομοθεσία περιλαμβάνει τις δικές της απαιτήσεις σχετικά με τους ισχυρισμούς και τα συστήματα επισήμανσης. Η ΕΟΚΕ προτείνει να αντικατοπτρίζεται στην τομεακή νομοθεσία τουλάχιστον το ίδιο επίπεδο προστασίας από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας. Η εν λόγω νομοθεσία θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει, κατ’ ελάχιστον, αντίστοιχο επίπεδο τεκμηρίωσης, γνωστοποίησης (δικαιολογητικά έγγραφα) και επαλήθευσης (από τρίτο μέρος). Συν τοις άλλοις, είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί ότι εξαιρούνται μόνο οι ισχυρισμοί που καλύπτονται από τις εν λόγω νομοθετικές πράξεις, και όχι κάθε ισχυρισμός σχετικά με τα προϊόντα που καλύπτονται από την τομεακή νομοθεσία. Εάν ορισμένες αξιώσεις δεν περιλαμβάνουν ειδικές απαιτήσεις, θα πρέπει να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τους οικολογικούς ισχυρισμούς. Για παράδειγμα, το άρθρο 1 εξαιρεί τη νομοθεσία για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας και η εν λόγω νομοθεσία καλύπτει μόνο ισχυρισμούς σχετικούς με την ανακυκλωσιμότητα και το ανακυκλωμένο περιεχόμενο. Αυτό σημαίνει ότι άλλοι ισχυρισμοί (όπως ο αντίκτυπος ορισμένων συσκευασιών στον κύκλο ζωής) θα πρέπει να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τους οικολογικούς ισχυρισμούς.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την αυξανόμενη ανησυχία λόγω της διάδοσης οικολογικών ισχυρισμών που βασίζονται στην αντιστάθμιση μέσω της χρήσης πιστωτικών μορίων αντιστάθμισης (για κλιματική ουδετερότητα, αντιστάθμιση για τη χρήση πλαστικών κ.λπ.), οι οποίοι έχουν χαρακτηριστεί από αρκετές αρχές καταναλωτών —και σε αρκετές δικαστικές υποθέσεις— ως επιστημονικά εσφαλμένοι και πάντοτε παραπλανητικοί για τους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να λάβει πλήρως υπόψη τα διδάγματα αυτά και να απαγορεύσει σαφώς τους ισχυρισμούς που βασίζονται στην αντιστάθμιση, πέραν των απαιτήσεων που αφορούν τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες γνωστοποιούν τη συνεισφορά τους σε έργα βιωσιμότητας αντί να ισχυρίζονται αντιστάθμιση. Πιο συγκεκριμένα, η οδηγία για τους οικολογικούς ισχυρισμούς πρέπει να είναι πλήρως εναρμονισμένη με την οδηγία όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση. |
| --- | --- |

3.7.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την αυξανόμενη ανησυχία λόγω της διάδοσης οικολογικών ισχυρισμών που βασίζονται στην αντιστάθμιση μέσω της χρήσης πιστωτικών μορίων αντιστάθμισης (για κλιματική ουδετερότητα, αντιστάθμιση για τη χρήση πλαστικών κ.λπ.), οι οποίοι έχουν χαρακτηριστεί από αρκετές αρχές καταναλωτών —και σε αρκετές δικαστικές υποθέσεις— ως επιστημονικά εσφαλμένοι και πάντοτε παραπλανητικοί για τους καταναλωτές. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να λάβει πλήρως υπόψη τα διδάγματα αυτά και να απαγορεύσει σαφώς τους ισχυρισμούς που βασίζονται στην αντιστάθμιση, πέραν των απαιτήσεων που αφορούν τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες γνωστοποιούν τη συνεισφορά τους σε έργα βιωσιμότητας αντί να ισχυρίζονται αντιστάθμιση. Πιο συγκεκριμένα, η οδηγία για τους οικολογικούς ισχυρισμούς πρέπει να είναι πλήρως εναρμονισμένη με την οδηγία όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την απόφαση εξαίρεσης των πολύ μικρών επιχειρήσεων από ορισμένες διατάξεις της νομοθεσίας λόγω του ότι οι διαδικασίες απαιτούν οι εταιρείες που προβάλλουν τους ισχυρισμούς να επενδύσουν χρόνο και πόρους στη συγκέντρωση των απαραίτητων πληροφοριών και στη διεξαγωγή της διαδικασίας επαλήθευσης. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τη δυνατότητα οικειοθελούς συμμετοχής για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, η οποία τους επιτρέπει να αξιοποιήσουν τα οφέλη που απορρέουν από τα πιστοποιητικά συμμόρφωσης, στην περίπτωση που αποφασίσουν να επενδύσουν πόρους σε αυτά κατά τη διαδικασία επαλήθευσης. Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης τις διατάξεις σχετικά με τη στήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) εν γένει κατά την εφαρμογή των απαιτήσεων που απορρέουν από τη νομοθεσία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι καμία εταιρεία δεν θα θεωρεί ότι μπορεί να παραπλανά τους καταναλωτές· υποστηρίζει πλήρως το γεγονός ότι το στοιχείο της οικειοθελούς συμμετοχής που αναφέρεται στην οδηγία για τους οικολογικούς ισχυρισμούς δεν σημαίνει συμμετοχή στην οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Η Επιτροπή θα πρέπει να εισαγάγει συγκεκριμένες απαιτήσεις προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πολύ μικρές επιχειρήσεις θα συμπεριληφθούν δεόντως στους ελέγχους που διενεργούνται από τα κράτη μέλη, έτσι ώστε να μην εξαιρούνται de facto από την ευρύτερη νομοθεσία σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. |
| --- | --- |

3.8.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει την απόφαση εξαίρεσης των πολύ μικρών επιχειρήσεων από ορισμένες διατάξεις της νομοθεσίας λόγω του ότι οι διαδικασίες απαιτούν οι εταιρείες που προβάλλουν τους ισχυρισμούς να επενδύσουν χρόνο και πόρους στη συγκέντρωση των απαραίτητων πληροφοριών και στη διεξαγωγή της διαδικασίας επαλήθευσης. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τη δυνατότητα οικειοθελούς συμμετοχής για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, η οποία τους επιτρέπει να αξιοποιήσουν τα οφέλη που απορρέουν από τα πιστοποιητικά συμμόρφωσης, στην περίπτωση που αποφασίσουν να επενδύσουν πόρους σε αυτά κατά τη διαδικασία επαλήθευσης. Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης τις διατάξεις σχετικά με τη στήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) εν γένει κατά την εφαρμογή των απαιτήσεων που απορρέουν από τη νομοθεσία. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι καμία εταιρεία δεν θα θεωρεί ότι μπορεί να παραπλανά τους καταναλωτές· υποστηρίζει πλήρως το γεγονός ότι το στοιχείο της οικειοθελούς συμμετοχής που αναφέρεται στην οδηγία για τους οικολογικούς ισχυρισμούς δεν σημαίνει συμμετοχή στην οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Η Επιτροπή θα πρέπει να εισαγάγει συγκεκριμένες απαιτήσεις προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πολύ μικρές επιχειρήσεις θα συμπεριληφθούν δεόντως στους ελέγχους που διενεργούνται από τα κράτη μέλη, έτσι ώστε να μην εξαιρούνται de facto από την ευρύτερη νομοθεσία σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να ξεκινήσει τις εργασίες σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για την τεκμηρίωση ισχυρισμών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3, που ανοίγει τον δρόμο στην Επιτροπή για την ανάπτυξη και την υιοθέτηση κοινών μεθοδολογιών για την τεκμηρίωση συγκεκριμένων ισχυρισμών, οι οποίες βασίζονται στα αποτελέσματα της τακτικής παρακολούθησης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει το συντομότερο δυνατόν κατάλογο ιεράρχησης των ισχυρισμών για τους οποίους απαιτούνται κοινοί κανόνες, με βάση τις πληροφορίες που είναι επί του παρόντος διαθέσιμες, και να ξεκινήσει να αναπτύσσει κοινές μεθοδολογίες, πέραν της αξιολόγησης του κύκλου ζωής. Οι εν λόγω μεθοδολογίες είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της εναρμονισμένης εφαρμογής σε ολόκληρη την Ευρώπη, με σαφείς κανόνες για τους επαληθευτές σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογούν τα δικαιολογητικά έγγραφα που παρέχουν οι εταιρείες. Αυτό θα αποτρέψει τον κίνδυνο να επιλέγουν οι εταιρείες για την επαλήθευση των ισχυρισμών τους χώρες στις οποίες γνωρίζουν ότι έχουν περισσότερες πιθανότητες πιστοποίησης των ισχυρισμών τους. Επίσης, θα παράσχει νομική σαφήνεια στις εταιρείες και θα αποτρέψει τη δημιουργία ασυμμετρίας μεταξύ, αφενός, των εταιρειών που είναι σε θέση να αναπτύξουν εσωτερικές μεθοδολογίες ή να έχουν πρόσβαση σε εξωτερικές υπηρεσίες για την προσαρμογή των μεθοδολογιών στις στρατηγικές εμπορίας τους και, αφετέρου, των εταιρειών που δεν διαθέτουν τους απαιτούμενους πόρους για να το πράξουν. |
| --- | --- |

3.9.

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να ξεκινήσει τις εργασίες σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για την τεκμηρίωση ισχυρισμών, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3, που ανοίγει τον δρόμο στην Επιτροπή για την ανάπτυξη και την υιοθέτηση κοινών μεθοδολογιών για την τεκμηρίωση συγκεκριμένων ισχυρισμών, οι οποίες βασίζονται στα αποτελέσματα της τακτικής παρακολούθησης. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει το συντομότερο δυνατόν κατάλογο ιεράρχησης των ισχυρισμών για τους οποίους απαιτούνται κοινοί κανόνες, με βάση τις πληροφορίες που είναι επί του παρόντος διαθέσιμες, και να ξεκινήσει να αναπτύσσει κοινές μεθοδολογίες, πέραν της αξιολόγησης του κύκλου ζωής. Οι εν λόγω μεθοδολογίες είναι απαραίτητες για τη διασφάλιση της εναρμονισμένης εφαρμογής σε ολόκληρη την Ευρώπη, με σαφείς κανόνες για τους επαληθευτές σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογούν τα δικαιολογητικά έγγραφα που παρέχουν οι εταιρείες. Αυτό θα αποτρέψει τον κίνδυνο να επιλέγουν οι εταιρείες για την επαλήθευση των ισχυρισμών τους χώρες στις οποίες γνωρίζουν ότι έχουν περισσότερες πιθανότητες πιστοποίησης των ισχυρισμών τους. Επίσης, θα παράσχει νομική σαφήνεια στις εταιρείες και θα αποτρέψει τη δημιουργία ασυμμετρίας μεταξύ, αφενός, των εταιρειών που είναι σε θέση να αναπτύξουν εσωτερικές μεθοδολογίες ή να έχουν πρόσβαση σε εξωτερικές υπηρεσίες για την προσαρμογή των μεθοδολογιών στις στρατηγικές εμπορίας τους και, αφετέρου, των εταιρειών που δεν διαθέτουν τους απαιτούμενους πόρους για να το πράξουν.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την απόφαση της Επιτροπής να μην εισαγάγει τις μεθόδους περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντων και οργανισμών ως απαιτήσεις για την τεκμηρίωση ισχυρισμών. Ωστόσο, κατά περίπτωση, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την αξιοποίηση των εν λόγω μεθόδων με τον βέλτιστο τρόπο κατά τον καθορισμό των κοινών μεθοδολογιών για την τεκμηρίωση. Όσον αφορά το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σχετικά με την απαίτηση απόδειξης ότι συγκεκριμένα στοιχεία των ισχυρισμών είναι σημαντικά από την άποψη του κύκλου ζωής, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να διευκρινίσει περαιτέρω πώς θα αξιολογείται αυτή η σημασία. |
| --- | --- |

3.10.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει την απόφαση της Επιτροπής να μην εισαγάγει τις μεθόδους περιβαλλοντικού αποτυπώματος προϊόντων και οργανισμών ως απαιτήσεις για την τεκμηρίωση ισχυρισμών. Ωστόσο, κατά περίπτωση, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την αξιοποίηση των εν λόγω μεθόδων με τον βέλτιστο τρόπο κατά τον καθορισμό των κοινών μεθοδολογιών για την τεκμηρίωση. Όσον αφορά το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σχετικά με την απαίτηση απόδειξης ότι συγκεκριμένα στοιχεία των ισχυρισμών είναι σημαντικά από την άποψη του κύκλου ζωής, η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να διευκρινίσει περαιτέρω πώς θα αξιολογείται αυτή η σημασία.

| 3.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα να διευκρινίσει περαιτέρω η Επιτροπή τις απαιτήσεις σχετικά με τους ισχυρισμούς για τις μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις προϊόντος ή εμπόρου, οι οποίες ορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 4. Κατ’ αρχάς, οι απαιτήσεις πρέπει να είναι πλήρως εναρμονισμένες με τις διατάξεις της οδηγίας για την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση. Δεύτερον, στις απαιτήσεις θα πρέπει να διευκρινίζεται ότι οι εν λόγω ισχυρισμοί θα γίνονται δεκτοί μόνο όταν δεν βασίζονται αποκλειστικά στην αντιστάθμιση και όταν υποστηρίζονται από σαφείς και κατανοητές συμπληρωματικές πληροφορίες που παρέχει ο έμπορος και που καθορίζουν σαφείς, αντικειμενικές, επιστημονικά τεκμηριωμένες και επαληθεύσιμες δεσμεύσεις και στόχους, καθώς και σχέδιο εφαρμογής σε επίπεδο εμπόρου το οποίο περιλαμβάνει μέτρα εφαρμογής και συγκεκριμένους, επαληθεύσιμους ενδιάμεσους στόχους που δεν βασίζονται σε αντισταθμίσεις και ευνοούν τη μακροπρόθεσμη δέσμευση. Για το σχέδιο εφαρμογής θα πρέπει να διατίθεται επαρκής προϋπολογισμός και θα πρέπει να βασίζεται μόνο σε υφιστάμενες τεχνολογίες που είναι οικονομικά και τεχνικά βιώσιμες. Το σχέδιο εφαρμογής, καθώς και η πρόοδος που θα σημειώνεται, θα πρέπει να δημοσιοποιούνται και να συμπεριλαμβάνονται στον ισχυρισμό ως συμπληρωματικές πληροφορίες, και θα πρέπει να υποβάλλονται τακτικές εκθέσεις επ’ αυτού. Οι ισχυρισμοί που αφορούν τις μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις θα πρέπει να υπόκεινται επίσης σε ανεξάρτητη εποπτεία με σκοπό την επαλήθευσή τους και την παρακολούθηση της προόδου που σημειώνουν οι έμποροι ως προς τις δεσμεύσεις και τους στόχους τους, πέραν της διαδικασίας πιστοποίησης που ορίζεται στο άρθρο 10. Οι ισχυρισμοί που σχετίζονται με μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις θα πρέπει να επιτρέπονται μόνο σε επίπεδο εμπόρων και όχι σε επίπεδο προϊόντων, διαφορετικά οι οικείοι οικολογικοί ισχυρισμοί μπορούν να παραπλανήσουν τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

3.11.

Η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα να διευκρινίσει περαιτέρω η Επιτροπή τις απαιτήσεις σχετικά με τους ισχυρισμούς για τις μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις προϊόντος ή εμπόρου, οι οποίες ορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 4. Κατ’ αρχάς, οι απαιτήσεις πρέπει να είναι πλήρως εναρμονισμένες με τις διατάξεις της οδηγίας για την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση. Δεύτερον, στις απαιτήσεις θα πρέπει να διευκρινίζεται ότι οι εν λόγω ισχυρισμοί θα γίνονται δεκτοί μόνο όταν δεν βασίζονται αποκλειστικά στην αντιστάθμιση και όταν υποστηρίζονται από σαφείς και κατανοητές συμπληρωματικές πληροφορίες που παρέχει ο έμπορος και που καθορίζουν σαφείς, αντικειμενικές, επιστημονικά τεκμηριωμένες και επαληθεύσιμες δεσμεύσεις και στόχους, καθώς και σχέδιο εφαρμογής σε επίπεδο εμπόρου το οποίο περιλαμβάνει μέτρα εφαρμογής και συγκεκριμένους, επαληθεύσιμους ενδιάμεσους στόχους που δεν βασίζονται σε αντισταθμίσεις και ευνοούν τη μακροπρόθεσμη δέσμευση. Για το σχέδιο εφαρμογής θα πρέπει να διατίθεται επαρκής προϋπολογισμός και θα πρέπει να βασίζεται μόνο σε υφιστάμενες τεχνολογίες που είναι οικονομικά και τεχνικά βιώσιμες. Το σχέδιο εφαρμογής, καθώς και η πρόοδος που θα σημειώνεται, θα πρέπει να δημοσιοποιούνται και να συμπεριλαμβάνονται στον ισχυρισμό ως συμπληρωματικές πληροφορίες, και θα πρέπει να υποβάλλονται τακτικές εκθέσεις επ’ αυτού. Οι ισχυρισμοί που αφορούν τις μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις θα πρέπει να υπόκεινται επίσης σε ανεξάρτητη εποπτεία με σκοπό την επαλήθευσή τους και την παρακολούθηση της προόδου που σημειώνουν οι έμποροι ως προς τις δεσμεύσεις και τους στόχους τους, πέραν της διαδικασίας πιστοποίησης που ορίζεται στο άρθρο 10. Οι ισχυρισμοί που σχετίζονται με μελλοντικές περιβαλλοντικές επιδόσεις θα πρέπει να επιτρέπονται μόνο σε επίπεδο εμπόρων και όχι σε επίπεδο προϊόντων, διαφορετικά οι οικείοι οικολογικοί ισχυρισμοί μπορούν να παραπλανήσουν τους καταναλωτές.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την απαγόρευση που θεσπίζεται στο άρθρο 7 σχετικά με αξιολογήσεις ή βαθμολογίες που βασίζονται σε συγκεντρωτικό δείκτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, εκτός εάν έχουν εισαχθεί στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ενώ η σαφής γνωστοποίηση είναι ελκυστική για τους καταναλωτές, η έλλειψη σαφήνειας στις μεθοδολογίες στις οποίες στηρίζονται οι βαθμολογίες και ο αυξανόμενος αριθμός τους οδηγούν σε σύγχυση και παρανόηση. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να διευκρινίσει τι καλύπτεται στο πεδίο εφαρμογής αυτής της απαγόρευσης και, ιδίως, τι θεωρείται ως «περιβαλλοντική επίπτωση». Για παράδειγμα, γίνεται αντιληπτό ότι οι βαθμολογίες όσον αφορά τη δυνατότητα επισκευής δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής. Αυτό θα πρέπει να διευκρινιστεί περαιτέρω για την κατοχύρωση της ασφάλειας δικαίου. |
| --- | --- |

3.12.

Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την απαγόρευση που θεσπίζεται στο άρθρο 7 σχετικά με αξιολογήσεις ή βαθμολογίες που βασίζονται σε συγκεντρωτικό δείκτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, εκτός εάν έχουν εισαχθεί στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ενώ η σαφής γνωστοποίηση είναι ελκυστική για τους καταναλωτές, η έλλειψη σαφήνειας στις μεθοδολογίες στις οποίες στηρίζονται οι βαθμολογίες και ο αυξανόμενος αριθμός τους οδηγούν σε σύγχυση και παρανόηση. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να διευκρινίσει τι καλύπτεται στο πεδίο εφαρμογής αυτής της απαγόρευσης και, ιδίως, τι θεωρείται ως «περιβαλλοντική επίπτωση». Για παράδειγμα, γίνεται αντιληπτό ότι οι βαθμολογίες όσον αφορά τη δυνατότητα επισκευής δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής. Αυτό θα πρέπει να διευκρινιστεί περαιτέρω για την κατοχύρωση της ασφάλειας δικαίου.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα προτεινόμενα μέτρα που εισάγονται με το άρθρο 8 για τον τερματισμό της μεγάλης αύξησης ισχυρισμών και σημάτων. Με τα μέτρα αυτά θα παρασχεθεί στους καταναλωτές μεγαλύτερη σαφήνεια και θα εξασφαλιστεί η γνωστοποίηση μόνο σημαντικών και αξιόπιστων πληροφοριών. |
| --- | --- |

3.13.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα προτεινόμενα μέτρα που εισάγονται με το άρθρο 8 για τον τερματισμό της μεγάλης αύξησης ισχυρισμών και σημάτων. Με τα μέτρα αυτά θα παρασχεθεί στους καταναλωτές μεγαλύτερη σαφήνεια και θα εξασφαλιστεί η γνωστοποίηση μόνο σημαντικών και αξιόπιστων πληροφοριών.

| 3.14. | H EOKE εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σημασία που αποδίδεται στην επιβολή. Παρόλο που οι λεπτομερείς απαιτήσεις σχετικά με την τεκμηρίωση των ισχυρισμών αποτελούν πράγματι σαφές βήμα προόδου, ένα από τα βασικά επίμονα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές είναι η έλλειψη εφαρμογής των κανονισμών, η οποία θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένη. Το σύστημα επαλήθευσης έχει τη δυνατότητα να μειώσει τον αριθμό των ψευδών ισχυρισμών στην αγορά, αλλά αυτό θα επιτύχει μόνο εάν διατεθούν επαρκείς πόροι στο έργο των αρχών παρακολούθησης της αγοράς. Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να διερευνήσει όλους τους πιθανούς διαύλους για τη στήριξη των εθνικών αρχών και να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να παράσχουν τους απαραίτητους πόρους για την παρακολούθηση. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την υποχρέωση υποβολής έκθεσης σχετικά με τις δραστηριότητες επιβολής της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.14.

H EOKE εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σημασία που αποδίδεται στην επιβολή. Παρόλο που οι λεπτομερείς απαιτήσεις σχετικά με την τεκμηρίωση των ισχυρισμών αποτελούν πράγματι σαφές βήμα προόδου, ένα από τα βασικά επίμονα ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές είναι η έλλειψη εφαρμογής των κανονισμών, η οποία θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένη. Το σύστημα επαλήθευσης έχει τη δυνατότητα να μειώσει τον αριθμό των ψευδών ισχυρισμών στην αγορά, αλλά αυτό θα επιτύχει μόνο εάν διατεθούν επαρκείς πόροι στο έργο των αρχών παρακολούθησης της αγοράς. Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να διερευνήσει όλους τους πιθανούς διαύλους για τη στήριξη των εθνικών αρχών και να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να παράσχουν τους απαραίτητους πόρους για την παρακολούθηση. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την υποχρέωση υποβολής έκθεσης σχετικά με τις δραστηριότητες επιβολής της νομοθεσίας.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης τις διατάξεις του άρθρου 16 σχετικά με την πρόσβαση των καταναλωτών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη δικαιοσύνη. Η διασφάλιση ότι οι οργανώσεις των καταναλωτών μπορούν να κινηθούν δικαστικά κατά παραπλανητικών και ατεκμηρίωτων ισχυρισμών, με στόχο την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών, είναι αποτελεσματικός τρόπος για τη στήριξη της επιβολής. |
| --- | --- |

3.15.

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει επίσης τις διατάξεις του άρθρου 16 σχετικά με την πρόσβαση των καταναλωτών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη δικαιοσύνη. Η διασφάλιση ότι οι οργανώσεις των καταναλωτών μπορούν να κινηθούν δικαστικά κατά παραπλανητικών και ατεκμηρίωτων ισχυρισμών, με στόχο την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών, είναι αποτελεσματικός τρόπος για τη στήριξη της επιβολής.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις του άρθρου 17, οι οποίες προσδιορίζουν τις κυρώσεις που πρέπει να επιβάλλουν τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει ορισμένες καλές πρακτικές στον συγκεκριμένο τομέα. |
| --- | --- |

3.16.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις του άρθρου 17, οι οποίες προσδιορίζουν τις κυρώσεις που πρέπει να επιβάλλουν τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει ορισμένες καλές πρακτικές στον συγκεκριμένο τομέα.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να θεσπίσει όλα τα απαραίτητα μέτρα —μεταξύ άλλων συμπερίληψη των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία— προκειμένου να προστατευθούν οι καταναλωτές και οι εταιρείες από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ προτείνει να προβλεφθούν τακτικοί έλεγχοι διασταύρωσης μεταξύ των εθνικών αρχών, αφενός, και των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, αφετέρου. Όσον αφορά τα μέτρα που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διαδικασία επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 19 και ζητεί να συμμετάσχει η ίδια στην εν λόγω επιτροπή ως ο Ευρωπαίος εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών. Εκτός από τη διαδικασία επιτροπής, χρειάζεται και η δέουσα συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών, ιδίως στις συζητήσεις για τις κοινές μεθόδους τεκμηρίωσης. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συμπερίληψη συμμετοχικών φόρουμ, όπως το φόρουμ διαβούλευσης για τον οικολογικό σχεδιασμό και το συμβούλιο οικολογικής σήμανσης της ΕΕ, ή τη σύσταση νέας στρογγυλής τραπέζης ειδικά για τον σκοπό της παρούσας νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.17.

Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να θεσπίσει όλα τα απαραίτητα μέτρα —μεταξύ άλλων συμπερίληψη των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία— προκειμένου να προστατευθούν οι καταναλωτές και οι εταιρείες από την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας. Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ προτείνει να προβλεφθούν τακτικοί έλεγχοι διασταύρωσης μεταξύ των εθνικών αρχών, αφενός, και των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών, αφετέρου. Όσον αφορά τα μέτρα που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διαδικασία επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 19 και ζητεί να συμμετάσχει η ίδια στην εν λόγω επιτροπή ως ο Ευρωπαίος εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών. Εκτός από τη διαδικασία επιτροπής, χρειάζεται και η δέουσα συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών, ιδίως στις συζητήσεις για τις κοινές μεθόδους τεκμηρίωσης. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη συμπερίληψη συμμετοχικών φόρουμ, όπως το φόρουμ διαβούλευσης για τον οικολογικό σχεδιασμό και το συμβούλιο οικολογικής σήμανσης της ΕΕ, ή τη σύσταση νέας στρογγυλής τραπέζης ειδικά για τον σκοπό της παρούσας νομοθεσίας.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — “Ένα νέο σχέδιο δράσης για την κυκλική οικονομία — Για μια πιο καθαρή και πιο ανταγωνιστική Ευρώπη”
  » (COM(2020) 98 final) (ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 94) και γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος των καταναλωτών στην κυκλική οικονομία» (ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 11).

1

(2)  COM(2019) 640 final, 11 Δεκεμβρίου 2019.

2

(3)  COM(2020) 98 final της 11ης Μαρτίου 2020.

3

(4)  COM(2020) 696 final της 13ης Νοεμβρίου 2020.

4

(5)  Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 2005/29/ΕΚ και 2011/83/ΕΕ όσον αφορά την ενδυνάμωση των καταναλωτών για την πράσινη μετάβαση μέσω καλύτερης προστασίας από αθέμιτες πρακτικές και καλύτερης ενημέρωσης, COM(2022) 143 final.

5

(6)  Οδηγία 2005/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («Οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές», (ΕΕ L 149 της 11.6.2005, σ. 22).

6

(7)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Behavioural Study on Consumers’ Engagement in the Circular Economy [Μελέτη συμπεριφοράς για τη συμμετοχή των καταναλωτών στην κυκλική οικονομία], 2018, σ. 10.

7

Behavioural Study on Consumers’ Engagement in the Circular Economy

(8)  The Economist Intelligence Unit Limited, An Eco-wakening: Measuring global awareness, engagement and action for nature [Οικολογική αφύπνιση: Μετρώντας την παγκόσμια ευαισθητοποίηση, τη συμμετοχή και τη δράση για τη φύση], WWF, 2021.

8

(9)  
  Environmental claims for non-food products [Οικολογικοί ισχυρισμοί για προϊόντα εκτός των τροφίμων], μελέτη που ανατέθηκε από τη ΓΔ JUST (2014) https://commission.europa.eu/publications/environmental-claims-non-food-products_en

9

Environmental claims for non-food products

(10)  Authority for Consumers & Markets (Ολλανδική αρχή καταναλωτών και αγορών): ACM consumers find claims regarding carbon offset unclear [ACM: Οι καταναλωτές βρίσκουν ασαφείς τους ισχυρισμούς σχετικά με την αντιστάθμιση άνθρακα] (προσπελάστηκε τον Ιανουάριο του 2023) https://www.acm.nl/en/publications/acm-consumers-find-claims-regarding-carbon-offset-unclear

10

ACM consumers find claims regarding carbon offset unclear

Verbraucherzentrale (September 2022) Klimaneutrale Produkte: 89 Prozent für klare Regeln und geprüftes Siegel https://www.verbraucherzentrale.nrw/pressemeldungen/presse-nrw/klimaneutrale-produkte-89-prozent-fuer-klare-regeln-und-geprueftes-siegel-77472

ASA (Οκτώβριος 2022) New Research into understanding of environmental claims [Νέα έρευνα με θέμα την κατανόηση των οικολογικών ισχυρισμών] https://www.asa.org.uk/news/new-research-into-understanding-of-environmental-claims.html

New Research into understanding of environmental claims

Kantar Public (2022) CO2 Offset claims — Consumer survey [Ισχυρισμοί αντιστάθμισης εκπομπών CO2 — Έρευνα σε καταναλωτές] https://www.acm.nl/system/files/documents/acm-publishes-behavioral-research-into-co2-compensation-when-purchasing-airline-tickets.pdf

CO2

2

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/91 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/91

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την υλοποίηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών της ΕΕ»

[COM(2022) 705 final]

(2023/C 293/14)

| Εισηγητής: | ο κ. Stefano PALMIERI |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ |

Εισηγητής:

ο κ. Stefano PALMIERI

Stefano PALMIERI

Συνεισηγητής:

ο κ. Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 34 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθέτηση από το τμήμα | 30.5.2023 |
| Υιοθέτηση από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 169/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2023

Νομική βάση

Άρθρο 34 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθέτηση από το τμήμα

30.5.2023

Υιοθέτηση από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

169/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές έχουν ιδιαίτερη σημασία για την κοινωνική, εδαφική και οικονομική συνοχή των περιφερειών και συμβάλλουν στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση των γειτονικών χωρών. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) αναγνωρίζει ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές έχουν ιδιαίτερη σημασία για την κοινωνική, εδαφική και οικονομική συνοχή των περιφερειών και συμβάλλουν στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση των γειτονικών χωρών.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι με τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές αντιμετωπίζονται ζητήματα που προϋποθέτουν τη συνεργασία πολλών χωρών (και διαφορετικών συναρμοδίων εντός αυτών) με βάση τη διατομεακή και πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Ως εκ τούτου, οι διάφοροι συναρμόδιοι θα πρέπει να προσπαθήσουν να καταστήσουν εφικτό τον συνδυασμό του εθνικού συμφέροντος με την αρχή της συνεργασίας, περιορίζοντας παράλληλα τις γραφειοκρατικές και πολύπλοκες διαδικασίες που καθιστούν τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές λιγότερο ελκυστικές. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι με τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές αντιμετωπίζονται ζητήματα που προϋποθέτουν τη συνεργασία πολλών χωρών (και διαφορετικών συναρμοδίων εντός αυτών) με βάση τη διατομεακή και πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Ως εκ τούτου, οι διάφοροι συναρμόδιοι θα πρέπει να προσπαθήσουν να καταστήσουν εφικτό τον συνδυασμό του εθνικού συμφέροντος με την αρχή της συνεργασίας, περιορίζοντας παράλληλα τις γραφειοκρατικές και πολύπλοκες διαδικασίες που καθιστούν τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές λιγότερο ελκυστικές.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να καταβληθεί μεγαλύτερη προσπάθεια για την ενίσχυση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, έτσι ώστε να ηγούνται της προσπάθειας για αλλαγή, να εμπνέουν εμπιστοσύνη και να προάγουν τις ευρωπαϊκές αξίες, ιδίως όσον αφορά την κοινωνική, εδαφική και οικονομική συνοχή των περιφερειών και την ενσωμάτωση των γειτονικών χωρών, καθώς και την Ατζέντα του 2030. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να καταβληθεί μεγαλύτερη προσπάθεια για την ενίσχυση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, έτσι ώστε να ηγούνται της προσπάθειας για αλλαγή, να εμπνέουν εμπιστοσύνη και να προάγουν τις ευρωπαϊκές αξίες, ιδίως όσον αφορά την κοινωνική, εδαφική και οικονομική συνοχή των περιφερειών και την ενσωμάτωση των γειτονικών χωρών, καθώς και την Ατζέντα του 2030.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές αποτέλεσαν χρήσιμα βοηθήματα στην αντιμετώπιση της κρίσης στον τομέα της υγείας και των επιπτώσεων της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Συγκεκριμένα, η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη (EUSDR) και η στρατηγική για την περιοχή της Βαλτικής (EUSBR) έχουν συμβάλει σημαντικά στη σύσφιξη των δεσμών μεταξύ Ουκρανίας και ΕΕ για την ένταξη των Ουκρανών προσφύγων και τη δημιουργία ασφαλών εμπορευματικών διαδρόμων. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές αποτέλεσαν χρήσιμα βοηθήματα στην αντιμετώπιση της κρίσης στον τομέα της υγείας και των επιπτώσεων της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Συγκεκριμένα, η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη (EUSDR) και η στρατηγική για την περιοχή της Βαλτικής (EUSBR) έχουν συμβάλει σημαντικά στη σύσφιξη των δεσμών μεταξύ Ουκρανίας και ΕΕ για την ένταξη των Ουκρανών προσφύγων και τη δημιουργία ασφαλών εμπορευματικών διαδρόμων.

| 1.5. | Λαμβάνοντας υπόψη την πράσινη, την ψηφιακή και την κοινωνική μετάβαση, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η διαδικασία υλοποίησης διαφέρει μεταξύ των διαφόρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών λόγω τόσο των διαφορετικών επιπέδων και δυνατοτήτων εφαρμογής της τομεακής πολιτικής όσο και του βαθμού ετοιμότητας των τρίτων χωρών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να διορθωθούν οι ανισότητες με τη βοήθεια ειδικών μέτρων, ιδίως όσον αφορά τις πλέον μειονεκτούσες περιφέρειες, έτσι ώστε να αποφευχθεί η μετατροπή της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής σε προβληματικά στοιχεία που θα διευρύνουν τις διαφορές μεταξύ των περισσότερο «ανεπτυγμένων» και των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. |
| --- | --- |

1.5.

Λαμβάνοντας υπόψη την πράσινη, την ψηφιακή και την κοινωνική μετάβαση, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η διαδικασία υλοποίησης διαφέρει μεταξύ των διαφόρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών λόγω τόσο των διαφορετικών επιπέδων και δυνατοτήτων εφαρμογής της τομεακής πολιτικής όσο και του βαθμού ετοιμότητας των τρίτων χωρών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι σημαντικό να διορθωθούν οι ανισότητες με τη βοήθεια ειδικών μέτρων, ιδίως όσον αφορά τις πλέον μειονεκτούσες περιφέρειες, έτσι ώστε να αποφευχθεί η μετατροπή της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής σε προβληματικά στοιχεία που θα διευρύνουν τις διαφορές μεταξύ των περισσότερο «ανεπτυγμένων» και των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας να ενισχυθεί η σύνδεση μεταξύ της πράσινης, της ψηφιακής και της κοινωνικής μετάβασης, έτσι ώστε να μετατοπιστεί η έμφαση από «περισσότερη» σε «καλύτερη» παραγωγή με τη συνακόλουθη αποφυγή της σπατάλης λόγω πλεονάζουσας παραγωγής και σε πλήρη συμμόρφωση με την αρχή της στρατηγικής αυτονομίας. Υπό την έννοια αυτή, είναι σημαντικό να προκριθούν τρόποι έξυπνης εξειδίκευσης και ομαδοποίησης, καθώς και να παρασχεθεί κατάλληλη και διεξοδική σχετική εκπαίδευση και επιμόρφωση. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ζωτικής σημασίας να ενισχυθεί η σύνδεση μεταξύ της πράσινης, της ψηφιακής και της κοινωνικής μετάβασης, έτσι ώστε να μετατοπιστεί η έμφαση από «περισσότερη» σε «καλύτερη» παραγωγή με τη συνακόλουθη αποφυγή της σπατάλης λόγω πλεονάζουσας παραγωγής και σε πλήρη συμμόρφωση με την αρχή της στρατηγικής αυτονομίας. Υπό την έννοια αυτή, είναι σημαντικό να προκριθούν τρόποι έξυπνης εξειδίκευσης και ομαδοποίησης, καθώς και να παρασχεθεί κατάλληλη και διεξοδική σχετική εκπαίδευση και επιμόρφωση.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι συμβάλλουν καθοριστικά στη βελτίωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων (ιδίως φέρνοντας τις τοπικές και τις περιφερειακές κοινότητες πιο κοντά στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές) και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, αλλά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να μεριμνήσουν για την ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, με σκοπό τον μεγαλύτερο ενστερνισμό των προγραμμάτων. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι συμβάλλουν καθοριστικά στη βελτίωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων (ιδίως φέρνοντας τις τοπικές και τις περιφερειακές κοινότητες πιο κοντά στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές) και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, αλλά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να μεριμνήσουν για την ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, με σκοπό τον μεγαλύτερο ενστερνισμό των προγραμμάτων.

| 1.8. | Συν τοις άλλοις, καθίσταται σημαντικό για την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των τεσσάρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών να ενισχυθεί η ανάπτυξη ικανοτήτων των τοπικών κρατικών και μη κρατικών φορέων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να δρομολογηθούν διαδικασίες ενημέρωσης και επιμόρφωσης των εν λόγω φορέων. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ προτείνει την εγκαθίδρυση ενός συστήματος βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων ανταλλαγών δημοσίων υπαλλήλων μεταξύ των περιφερειών των μακροστρατηγικών, παρόμοιου με το πρόγραμμα Erasmus. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία καθιέρωσης θεσμικού διαλόγου με τους πολίτες σε όλες τις μακροπεριφέρειες και πιστεύει ότι θα μπορούσε να φανεί, εν προκειμένω, χρήσιμη. Είναι επίσης σημαντικό η ΕΟΚΕ, η έδρα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, να διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο και να συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο όλων των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Με τον τρόπο αυτόν, οι συνέργειες και οι μορφές συνεργασίας μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικές και εμφανείς. Ως προς τούτο, η ΕΟΚΕ προτείνει τη διοργάνωση φόρουμ με τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στις χώρες των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. |
| --- | --- |

1.8.

Συν τοις άλλοις, καθίσταται σημαντικό για την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα των τεσσάρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών να ενισχυθεί η ανάπτυξη ικανοτήτων των τοπικών κρατικών και μη κρατικών φορέων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να δρομολογηθούν διαδικασίες ενημέρωσης και επιμόρφωσης των εν λόγω φορέων. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ προτείνει την εγκαθίδρυση ενός συστήματος βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων ανταλλαγών δημοσίων υπαλλήλων μεταξύ των περιφερειών των μακροστρατηγικών, παρόμοιου με το πρόγραμμα Erasmus. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία καθιέρωσης θεσμικού διαλόγου με τους πολίτες σε όλες τις μακροπεριφέρειες και πιστεύει ότι θα μπορούσε να φανεί, εν προκειμένω, χρήσιμη. Είναι επίσης σημαντικό η ΕΟΚΕ, η έδρα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, να διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο και να συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο όλων των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Με τον τρόπο αυτόν, οι συνέργειες και οι μορφές συνεργασίας μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικές και εμφανείς. Ως προς τούτο, η ΕΟΚΕ προτείνει τη διοργάνωση φόρουμ με τους εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στις χώρες των μακροπεριφερειακών στρατηγικών.

| 1.9. | Συν τοις άλλοις, η ΕΟΚΕ προτείνει να διερευνηθούν σε όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές οι δυνατότητες αντιστροφής της ελλιπούς συμμετοχής των τοπικών βασικών φορέων ανάπτυξης (μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υφιστάμενοι βιομηχανικοί συνεργατικοί σχηματισμοί, τοπικές τράπεζες, κοινωνικές επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις, πανεπιστημιακή κοινότητα ΜΚΟ και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών), των πολυεθνικών εταιρειών, των τραπεζών και των λοιπών διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, κάτι που αποτελεί ουσιωδέστατο ζητούμενο. Στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να εφαρμόζεται πλήρως η αρχή της εταιρικής σχέσης με την πλήρη συμμετοχή των συναρμοδίων. |
| --- | --- |

1.9.

Συν τοις άλλοις, η ΕΟΚΕ προτείνει να διερευνηθούν σε όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές οι δυνατότητες αντιστροφής της ελλιπούς συμμετοχής των τοπικών βασικών φορέων ανάπτυξης (μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υφιστάμενοι βιομηχανικοί συνεργατικοί σχηματισμοί, τοπικές τράπεζες, κοινωνικές επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις, πανεπιστημιακή κοινότητα ΜΚΟ και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών), των πολυεθνικών εταιρειών, των τραπεζών και των λοιπών διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, κάτι που αποτελεί ουσιωδέστατο ζητούμενο. Στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να εφαρμόζεται πλήρως η αρχή της εταιρικής σχέσης με την πλήρη συμμετοχή των συναρμοδίων.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της ευθυγράμμισης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με τους στόχους της Ατζέντας του 2030 και της συμπληρωματικότητάς τους με τους στόχους της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 για λόγους ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των μακροπεριφερειακών πρωτοβουλιών. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της ευθυγράμμισης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με τους στόχους της Ατζέντας του 2030 και της συμπληρωματικότητάς τους με τους στόχους της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 για λόγους ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των μακροπεριφερειακών πρωτοβουλιών.

| 1.11. | Παρά τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αυξήσει την προβολή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η καλύτερη επικοινωνία δεν εξαρτάται μόνο από έναν βασικό συναρμόδιο, αλλά από την πιο ενεργό συμμετοχή των κρατών μελών και των τρίτων χωρών που λαμβάνουν μέρος στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές. Η ΕΟΚΕ μπορεί να βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση και η πολυεπίπεδη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε αυτό μπορεί να είναι ουσιώδης. |
| --- | --- |

1.11.

Παρά τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αυξήσει την προβολή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η καλύτερη επικοινωνία δεν εξαρτάται μόνο από έναν βασικό συναρμόδιο, αλλά από την πιο ενεργό συμμετοχή των κρατών μελών και των τρίτων χωρών που λαμβάνουν μέρος στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές. Η ΕΟΚΕ μπορεί να βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση και η πολυεπίπεδη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών σε αυτό μπορεί να είναι ουσιώδης.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί ένας διαφορετικός τρόπος συντονισμού των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Δεδομένου ότι το πολιτικό επίπεδο εκπροσωπείται από τους υπουργούς εξωτερικών, το λειτουργικό επίπεδο θα πρέπει να ενισχυθεί με τη μεγαλύτερη συνεργασία των υπουργείων ενωσιακών υποθέσεων και των υπουργείων που είναι αρμόδια για τα ταμεία της ΕΕ. Η συμμετοχή των περιφερειακών αρχών, η ενίσχυση της διοικητικής τους ικανότητας και του χωροταξικού σχεδιασμού, είναι επίσης ζητήματα ζωτικής σημασίας για την εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί ένας διαφορετικός τρόπος συντονισμού των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Δεδομένου ότι το πολιτικό επίπεδο εκπροσωπείται από τους υπουργούς εξωτερικών, το λειτουργικό επίπεδο θα πρέπει να ενισχυθεί με τη μεγαλύτερη συνεργασία των υπουργείων ενωσιακών υποθέσεων και των υπουργείων που είναι αρμόδια για τα ταμεία της ΕΕ. Η συμμετοχή των περιφερειακών αρχών, η ενίσχυση της διοικητικής τους ικανότητας και του χωροταξικού σχεδιασμού, είναι επίσης ζητήματα ζωτικής σημασίας για την εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι, με την έγκριση της έκθεσης από την Επιτροπή Περιφερειακής Ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα είναι πλέον ώριμες οι συνθήκες για την εφαρμογή μιας μακροπεριφερειακής στρατηγικής και στις περιοχές της δυτικής Μεσογείου. |
| --- | --- |

1.13.

Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι, με την έγκριση της έκθεσης από την Επιτροπή Περιφερειακής Ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα είναι πλέον ώριμες οι συνθήκες για την εφαρμογή μιας μακροπεριφερειακής στρατηγικής και στις περιοχές της δυτικής Μεσογείου.

| 1.14. | Ως μέρος της διαδικασίας αξιολόγησης της μελλοντικής πολιτικής συνοχής, θα πρέπει να εκτιμηθούν προσεκτικά οι βελτιώσεις που πρέπει να επέλθουν στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές για να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητές τους. |
| --- | --- |

1.14.

Ως μέρος της διαδικασίας αξιολόγησης της μελλοντικής πολιτικής συνοχής, θα πρέπει να εκτιμηθούν προσεκτικά οι βελτιώσεις που πρέπει να επέλθουν στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές για να αξιοποιηθούν πλήρως οι δυνατότητές τους.

2.   Εισαγωγή

Εισαγωγή

| 2.1. | Από το 2009, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει ορίσει το μέσο των μακροπεριφερειακών στρατηγικών ως ολοκληρωμένα πλαίσια ενισχυμένης συνεργασίας που επιτρέπουν σε χώρες από την ίδια περιοχή να αντιμετωπίζουν μαζί κοινά ζητήματα ή να αξιοποιούν στο έπακρο το κοινό δυναμικό τους. |
| --- | --- |

2.1.

Από το 2009, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει ορίσει το μέσο των μακροπεριφερειακών στρατηγικών ως ολοκληρωμένα πλαίσια ενισχυμένης συνεργασίας που επιτρέπουν σε χώρες από την ίδια περιοχή να αντιμετωπίζουν μαζί κοινά ζητήματα ή να αξιοποιούν στο έπακρο το κοινό δυναμικό τους.

| 2.2. | Τη χάραξη της εκάστοτε μακροπεριφερειακής στρατηγικής αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες που βρίσκονται στην ίδια γεωγραφική περιοχή, η δε έκταση που καλύπτουν οι στρατηγικές οριοθετείται με βάση ορισμένα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά (λεκάνη απορροής ποταμού, θαλάσσια λεκάνη ή οροσειρά) και βασίζεται σε προϋπάρχοντες ιστορικούς κοινωνικοοικονομικούς και πολιτισμικούς δεσμούς ως αναγκαία απάντηση στα ζητήματα που εγείρονται λόγω της ταχέως εξελισσόμενης επέκτασης της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

Τη χάραξη της εκάστοτε μακροπεριφερειακής στρατηγικής αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες που βρίσκονται στην ίδια γεωγραφική περιοχή, η δε έκταση που καλύπτουν οι στρατηγικές οριοθετείται με βάση ορισμένα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά (λεκάνη απορροής ποταμού, θαλάσσια λεκάνη ή οροσειρά) και βασίζεται σε προϋπάρχοντες ιστορικούς κοινωνικοοικονομικούς και πολιτισμικούς δεσμούς ως αναγκαία απάντηση στα ζητήματα που εγείρονται λόγω της ταχέως εξελισσόμενης επέκτασης της ΕΕ.

| 2.3. | Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές προσφέρουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας για την από κοινού διαχείριση των ζητημάτων και των ευκαιριών σε συγκεκριμένες περιοχές της ΕΕ που δεν θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα με κοινά μέσα. Επιπροσθέτως, δεδομένων των σημερινών συνθηκών, μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέσο για την προώθηση της χωρικής επέκτασης της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.

Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές προσφέρουν ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ενισχυμένης συνεργασίας για την από κοινού διαχείριση των ζητημάτων και των ευκαιριών σε συγκεκριμένες περιοχές της ΕΕ που δεν θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν μεμονωμένα με κοινά μέσα. Επιπροσθέτως, δεδομένων των σημερινών συνθηκών, μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό μέσο για την προώθηση της χωρικής επέκτασης της ΕΕ.

| 2.4. | Με την παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ θα προβεί στη δική της αξιολόγηση της τέταρτης έκθεσης σχετικά με την εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την περίοδο αναφοράς (από τα μέσα του 2020 έως τα μέσα του 2022), τα 19 κράτη μέλη της ΕΕ και οι 10 τρίτες χώρες που συμμετέχουν στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές της ΕΕ έχουν επιδείξει αξιοθαύμαστη ανθεκτικότητα σε σοβαρούς και συνεχείς εξωτερικούς κλυδωνισμούς και χρειάστηκε να μετατρέψουν τις συνήθεις μορφές συνεργασίας τους σε δράση αλληλεγγύης για την από κοινού αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και της αδικαιολόγητης στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. |
| --- | --- |

2.4.

Με την παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ θα προβεί στη δική της αξιολόγηση της τέταρτης έκθεσης σχετικά με την εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την περίοδο αναφοράς (από τα μέσα του 2020 έως τα μέσα του 2022), τα 19 κράτη μέλη της ΕΕ και οι 10 τρίτες χώρες που συμμετέχουν στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές της ΕΕ έχουν επιδείξει αξιοθαύμαστη ανθεκτικότητα σε σοβαρούς και συνεχείς εξωτερικούς κλυδωνισμούς και χρειάστηκε να μετατρέψουν τις συνήθεις μορφές συνεργασίας τους σε δράση αλληλεγγύης για την από κοινού αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19 και της αδικαιολόγητης στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

3.   Γενική ανάλυση της εφαρμογής των μακροπεριφερειακών στρατηγικών

Γενική ανάλυση της εφαρμογής των μακροπεριφερειακών στρατηγικών

3.1.   Η μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας (EUSBR)

Η μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας (EUSBR)

| 3.1.1. | Η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, η οποία δρομολογήθηκε το 2009, περιλαμβάνει οκτώ κράτη μέλη της ΕΕ και τέσσερις γειτονικές τρίτες χώρες. Οι τρεις κύριες επιδιώξεις της στρατηγικής συνίστανται στην προστασία της θάλασσας, τη διασύνδεση της περιοχής και την ενίσχυση της ευημερίας. Χωρίζονται δε θεματικά σε δεκατέσσερις επιμέρους αλληλένδετους τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων, της βιοοικονομίας, της υγείας ή της εκπαίδευσης. |
| --- | --- |

3.1.1.

Η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας, η οποία δρομολογήθηκε το 2009, περιλαμβάνει οκτώ κράτη μέλη της ΕΕ και τέσσερις γειτονικές τρίτες χώρες. Οι τρεις κύριες επιδιώξεις της στρατηγικής συνίστανται στην προστασία της θάλασσας, τη διασύνδεση της περιοχής και την ενίσχυση της ευημερίας. Χωρίζονται δε θεματικά σε δεκατέσσερις επιμέρους αλληλένδετους τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων, της βιοοικονομίας, της υγείας ή της εκπαίδευσης.

| 3.1.2. | Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, το πρόγραμμα Interreg για τη Βαλτική Θάλασσα έχει συμβάλει εξαρχής σημαντικά στο έργο της μακροπεριφέρειας. Κατά την περίοδο 2014-2020, το πρόγραμμα Interreg συνεισέφερε περίπου 278 εκατ. ευρώ στην εκτέλεση έργων στην περιοχή. Κατά τη δε περίοδο 2021-2027, το πρόγραμμα Interreg για τη Βαλτική Θάλασσα θα έχει προϋπολογισμό 259 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

3.1.2.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, το πρόγραμμα Interreg για τη Βαλτική Θάλασσα έχει συμβάλει εξαρχής σημαντικά στο έργο της μακροπεριφέρειας. Κατά την περίοδο 2014-2020, το πρόγραμμα Interreg συνεισέφερε περίπου 278 εκατ. ευρώ στην εκτέλεση έργων στην περιοχή. Κατά τη δε περίοδο 2021-2027, το πρόγραμμα Interreg για τη Βαλτική Θάλασσα θα έχει προϋπολογισμό 259 εκατ. ευρώ.

| 3.1.3. | Το 2021, το σχέδιο δράσης της εν λόγω στρατηγικής υποβλήθηκε σε επανεξέταση, αποτέλεσμα της οποίας ήταν η μείωση του αριθμού των εφαρμόσιμων δράσεων, η καθιέρωση συστήματος για τη διευκόλυνση της στενότερης συνεργασίας μεταξύ των συναρμοδίων (συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων) και ενός νέου μέσου διοικητικής και τεχνικής υποστήριξης στη διαχείριση, την ανάπτυξη και την επικοινωνία, του στρατηγικού σημείου της Βαλτικής Θάλασσας (Baltic Sea Strategic Point). |
| --- | --- |

3.1.3.

Το 2021, το σχέδιο δράσης της εν λόγω στρατηγικής υποβλήθηκε σε επανεξέταση, αποτέλεσμα της οποίας ήταν η μείωση του αριθμού των εφαρμόσιμων δράσεων, η καθιέρωση συστήματος για τη διευκόλυνση της στενότερης συνεργασίας μεταξύ των συναρμοδίων (συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων) και ενός νέου μέσου διοικητικής και τεχνικής υποστήριξης στη διαχείριση, την ανάπτυξη και την επικοινωνία, του στρατηγικού σημείου της Βαλτικής Θάλασσας (Baltic Sea Strategic Point).

| 3.1.4. | Μέσω της εν λόγω στρατηγικής έχουν υποστηριχθεί οι περιοχές που συμμετέχουν στην επιδίωξη των προγραμματισμένων στόχων της βιώσιμης έξυπνης ανάπτυξης. Μολονότι η αναστολή της συνεργασίας με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όρθωσε ένα εμπόδιο στην επίλυση των κύριων προβλημάτων στην περιοχή, η στρατηγική έχει τη δυνατότητα να δώσει απαντήσεις στα ζητήματα που ανακύπτουν. |
| --- | --- |

3.1.4.

Μέσω της εν λόγω στρατηγικής έχουν υποστηριχθεί οι περιοχές που συμμετέχουν στην επιδίωξη των προγραμματισμένων στόχων της βιώσιμης έξυπνης ανάπτυξης. Μολονότι η αναστολή της συνεργασίας με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, όρθωσε ένα εμπόδιο στην επίλυση των κύριων προβλημάτων στην περιοχή, η στρατηγική έχει τη δυνατότητα να δώσει απαντήσεις στα ζητήματα που ανακύπτουν.

3.2.   Η μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη (EUSDR)

Η μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη (EUSDR)

| 3.2.1. | Η μακροπεριφερειακή στρατηγική για την περιοχή του Δούναβη δρομολογήθηκε τον Δεκέμβριο του 2010 και ανανεώθηκε το 2020. Περιλαμβάνει 14 χώρες (9 κράτη μέλη της ΕΕ και 5 τρίτες χώρες) και βασίζεται στους εξής τέσσερις βασικούς πυλώνες: 1) στη διασύνδεση της περιοχής, 2) την προστασία του περιβάλλοντος, 3) την προαγωγή της ευημερίας και 4) την ενίσχυση της περιοχής. Οι τέσσερις αυτοί στόχοι διακρίνονται σε 12 επιμέρους πεδία προτεραιότητας. |
| --- | --- |

3.2.1.

Η μακροπεριφερειακή στρατηγική για την περιοχή του Δούναβη δρομολογήθηκε τον Δεκέμβριο του 2010 και ανανεώθηκε το 2020. Περιλαμβάνει 14 χώρες (9 κράτη μέλη της ΕΕ και 5 τρίτες χώρες) και βασίζεται στους εξής τέσσερις βασικούς πυλώνες: 1) στη διασύνδεση της περιοχής, 2) την προστασία του περιβάλλοντος, 3) την προαγωγή της ευημερίας και 4) την ενίσχυση της περιοχής. Οι τέσσερις αυτοί στόχοι διακρίνονται σε 12 επιμέρους πεδία προτεραιότητας.

| 3.2.2. | Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, κατά την περίοδο 2014-2020, η κύρια ενίσχυση προήλθε από το διακρατικό πρόγραμμα Interreg για τον Δούναβη και ανήλθε συνολικά σε 231 εκατ. ευρώ. Κατά την περίοδο 2021-2027, ο προϋπολογισμός του προγράμματος προβλέπεται να ανέλθει συνολικά σε 213,1 εκατ. ευρώ. |
| --- | --- |

3.2.2.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, κατά την περίοδο 2014-2020, η κύρια ενίσχυση προήλθε από το διακρατικό πρόγραμμα Interreg για τον Δούναβη και ανήλθε συνολικά σε 231 εκατ. ευρώ. Κατά την περίοδο 2021-2027, ο προϋπολογισμός του προγράμματος προβλέπεται να ανέλθει συνολικά σε 213,1 εκατ. ευρώ.

| 3.2.3. | Το 2020, το σχέδιο δράσης τροποποιήθηκε για να ενταχθούν οι δραστηριότητες σε ένα πλαίσιο στρατηγικής και να αναδιοργανωθούν οι στόχοι. Ο σκοπός της αναθεώρησης είναι τριπλός: α) ο εξορθολογισμός του έργου με τη μείωση του αριθμού των δράσεων από 137 σε 85, β) η αναγωγή του σχεδίου δράσης σε πιο στρατηγική καθοδήγηση για την εφαρμογή της EUSDR και γ) η ενίσχυση της συμβατότητας του σχεδίου δράσης με άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα και μέσα, ιδίως με τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, αλλά και με άλλα χρηματοδοτικά μέσα και προγράμματα της ΕΕ, καθώς και με την εθνική, περιφερειακή και τοπική χρηματοδότηση στις χώρες του Δούναβη. Χάρη στο αναθεωρημένο σχέδιο δράσης ευθυγραμμίστηκαν οι δράσεις που τελούν υπό την EUSDR με τις νέες προτεραιότητες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα μέσω δραστηριοτήτων συμμετοχής των νέων και ενίσχυσης της συνεργασίας με τα ταμεία της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.2.3.

Το 2020, το σχέδιο δράσης τροποποιήθηκε για να ενταχθούν οι δραστηριότητες σε ένα πλαίσιο στρατηγικής και να αναδιοργανωθούν οι στόχοι. Ο σκοπός της αναθεώρησης είναι τριπλός: α) ο εξορθολογισμός του έργου με τη μείωση του αριθμού των δράσεων από 137 σε 85, β) η αναγωγή του σχεδίου δράσης σε πιο στρατηγική καθοδήγηση για την εφαρμογή της EUSDR και γ) η ενίσχυση της συμβατότητας του σχεδίου δράσης με άλλα χρηματοδοτικά προγράμματα και μέσα, ιδίως με τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής, αλλά και με άλλα χρηματοδοτικά μέσα και προγράμματα της ΕΕ, καθώς και με την εθνική, περιφερειακή και τοπική χρηματοδότηση στις χώρες του Δούναβη. Χάρη στο αναθεωρημένο σχέδιο δράσης ευθυγραμμίστηκαν οι δράσεις που τελούν υπό την EUSDR με τις νέες προτεραιότητες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα μέσω δραστηριοτήτων συμμετοχής των νέων και ενίσχυσης της συνεργασίας με τα ταμεία της ΕΕ.

| 3.2.4. | Παρά την αναθεώρηση του σχεδίου δράσης, οι αισθητές κοινωνικοοικονομικές διαφορές στην περιοχή του Δούναβη, η οικονομική δυστοκία και η έλλειψη πολιτικής βούλησης στις άμεσα ενδιαφερόμενες χώρες αποτελούν προβλήματα που επιβραδύνουν την εφαρμογή της μακροπεριφερειακής στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη. Συν τοις άλλοις, οι συμμετέχουσες χώρες έχουν δεσμευτεί να αντιμετωπίσουν ευρύτερα παγκόσμια ζητήματα, όπως η ανάκαμψη μετά την πανδημία, η κλιματική αλλαγή και η ψηφιακή μετάβαση, τα οποία ενδέχεται να αποσπάσουν την προσοχή από τις προσπάθειες καλύτερης εφαρμογής της εν λόγω στρατηγικής. |
| --- | --- |

3.2.4.

Παρά την αναθεώρηση του σχεδίου δράσης, οι αισθητές κοινωνικοοικονομικές διαφορές στην περιοχή του Δούναβη, η οικονομική δυστοκία και η έλλειψη πολιτικής βούλησης στις άμεσα ενδιαφερόμενες χώρες αποτελούν προβλήματα που επιβραδύνουν την εφαρμογή της μακροπεριφερειακής στρατηγικής της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη. Συν τοις άλλοις, οι συμμετέχουσες χώρες έχουν δεσμευτεί να αντιμετωπίσουν ευρύτερα παγκόσμια ζητήματα, όπως η ανάκαμψη μετά την πανδημία, η κλιματική αλλαγή και η ψηφιακή μετάβαση, τα οποία ενδέχεται να αποσπάσουν την προσοχή από τις προσπάθειες καλύτερης εφαρμογής της εν λόγω στρατηγικής.

3.3.   Η μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Αδριατικής και του Ιονίου (EUSAIR)

Η μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή της Αδριατικής και του Ιονίου (EUSAIR)

| 3.3.1. | Η EUSAIR, η οποία δρομολογήθηκε το 2014, συγκεντρώνει 10 χώρες (4 κράτη μέλη της ΕΕ και 6 τρίτες χώρες). Η στρατηγική βασίζεται στους εξής τέσσερις κύριους πυλώνες: στη γαλάζια ανάπτυξη, τη διασύνδεση της περιοχής, την καλή κατάσταση του περιβάλλοντος και τον βιώσιμο τουρισμό. Το EUSAIR Facility Point παρέχει λειτουργική υποστήριξη σε θέματα συντονισμού και εκτέλεσης. |
| --- | --- |

3.3.1.

Η EUSAIR, η οποία δρομολογήθηκε το 2014, συγκεντρώνει 10 χώρες (4 κράτη μέλη της ΕΕ και 6 τρίτες χώρες). Η στρατηγική βασίζεται στους εξής τέσσερις κύριους πυλώνες: στη γαλάζια ανάπτυξη, τη διασύνδεση της περιοχής, την καλή κατάσταση του περιβάλλοντος και τον βιώσιμο τουρισμό. Το EUSAIR Facility Point παρέχει λειτουργική υποστήριξη σε θέματα συντονισμού και εκτέλεσης.

| 3.3.2. | Όσον αφορά τη χρηματοδότηση κατά την περίοδο 2014-2020, μέσω του προγράμματος Interreg Αδριατικής-Ιονίου (ADRION) διατέθηκαν 118 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση έργων βάσει των τεσσάρων πυλώνων της EUSAIR, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης του συντονισμού της εν λόγω στρατηγικής βάσει του τέταρτου άξονα προτεραιότητας. Κατά την περίοδο 2021-2027 θα διατεθούν 136,7 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος Interreg Αδριατικής-Ιονίου. |
| --- | --- |

3.3.2.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση κατά την περίοδο 2014-2020, μέσω του προγράμματος Interreg Αδριατικής-Ιονίου (ADRION) διατέθηκαν 118 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση έργων βάσει των τεσσάρων πυλώνων της EUSAIR, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης του συντονισμού της εν λόγω στρατηγικής βάσει του τέταρτου άξονα προτεραιότητας. Κατά την περίοδο 2021-2027 θα διατεθούν 136,7 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος Interreg Αδριατικής-Ιονίου.

| 3.3.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση την προσπάθεια της EUSAIR για τη σύσταση συμβουλίου νεολαίας στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής. Προτείνει να ενισχυθεί η λειτουργία των συμβουλίων νεολαίας και στις άλλες μακροπεριφερειακές στρατηγικές. Προτείνει δε, σε όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, να ενδυναμωθούν τα συμβούλια νεολαίας και να θεσμοθετηθεί διάλογος μαζί τους, πιθανώς ως μέρος των ετήσιων φόρουμ. |
| --- | --- |

3.3.3.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση την προσπάθεια της EUSAIR για τη σύσταση συμβουλίου νεολαίας στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής. Προτείνει να ενισχυθεί η λειτουργία των συμβουλίων νεολαίας και στις άλλες μακροπεριφερειακές στρατηγικές. Προτείνει δε, σε όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, να ενδυναμωθούν τα συμβούλια νεολαίας και να θεσμοθετηθεί διάλογος μαζί τους, πιθανώς ως μέρος των ετήσιων φόρουμ.

| 3.3.4. | Τον Νοέμβριο του 2021, μέσω της «Έκθεσης με θέμα την επανατοποθέτηση της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή της Αδριατικής Θάλασσας και του Ιονίου Πελάγους (EUSAIR)», η ΕΕ επαναπροσδιόρισε την ταυτότητα του σήματος «EUSAIR» με σκοπό να το καταστήσει πιο κατανοητό στο κοινό στο οποίο απευθύνεται. Τονίζεται η ανάγκη να ευθυγραμμιστεί περαιτέρω η EUSAIR με τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ, όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και η ψηφιακή μετάβαση, με την εκ παραλλήλου αναγωγή της κοινωνίας των πολιτών και των νέων σε προτεραιότητά της. |
| --- | --- |

3.3.4.

Τον Νοέμβριο του 2021, μέσω της «Έκθεσης με θέμα την επανατοποθέτηση της στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή της Αδριατικής Θάλασσας και του Ιονίου Πελάγους (EUSAIR)», η ΕΕ επαναπροσδιόρισε την ταυτότητα του σήματος «EUSAIR» με σκοπό να το καταστήσει πιο κατανοητό στο κοινό στο οποίο απευθύνεται. Τονίζεται η ανάγκη να ευθυγραμμιστεί περαιτέρω η EUSAIR με τις πολιτικές προτεραιότητες της ΕΕ, όπως η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και η ψηφιακή μετάβαση, με την εκ παραλλήλου αναγωγή της κοινωνίας των πολιτών και των νέων σε προτεραιότητά της.

| 3.3.5. | Όσον αφορά την πρόοδο της EUSAIR, παρά τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν όσον αφορά τη σταθερότητα στην περιοχή και τη σύγκλιση μεταξύ των χωρών, εξακολουθούν να υπάρχουν αφενός μεν ορισμένες αναξιοποίητες ευκαιρίες για την επίτευξη συνεργειών με άλλες πολυμερείς πρωτοβουλίες στη μακροπεριφέρεια, αφετέρου δε ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων χωρών. Η στρατηγική εμπεριέχει υπερβολικά πολλές διαστάσεις, καλύπτει μια πολύ περίπλοκη και ανομοιογενή γεωγραφική έκταση και επιδιώκει υπερβολικά πολλούς στόχους. |
| --- | --- |

3.3.5.

Όσον αφορά την πρόοδο της EUSAIR, παρά τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν όσον αφορά τη σταθερότητα στην περιοχή και τη σύγκλιση μεταξύ των χωρών, εξακολουθούν να υπάρχουν αφενός μεν ορισμένες αναξιοποίητες ευκαιρίες για την επίτευξη συνεργειών με άλλες πολυμερείς πρωτοβουλίες στη μακροπεριφέρεια, αφετέρου δε ανισότητες μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και τρίτων χωρών. Η στρατηγική εμπεριέχει υπερβολικά πολλές διαστάσεις, καλύπτει μια πολύ περίπλοκη και ανομοιογενή γεωγραφική έκταση και επιδιώκει υπερβολικά πολλούς στόχους.

3.4.   Η μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή των Άλπεων (EUSALP)

Η μακροπεριφερειακή στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή των Άλπεων (EUSALP)

| 3.4.1. | Η EUSALP δρομολογήθηκε το 2015 και είναι η πλέον πρόσφατη στρατηγική που εγκρίθηκε από την ΕΕ. Περιλαμβάνει 7 χώρες, εκ των οποίων 5 κράτη μέλη της ΕΕ και 2 τρίτες χώρες. Η στρατηγική περιλαμβάνει τους εξής τρεις θεματικούς τομείς: α) οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία· β) μετακινήσεις και συνδεσιμότητα· γ) περιβάλλον και ενέργεια. Οι τρεις θεματικοί τομείς συμπληρώνονται από έναν διαθεματικό τομέα πολιτικής όσον αφορά τη διαχείριση, ο οποίος αποσκοπεί στη διασφάλιση ενός στιβαρού μοντέλου μακροπεριφερειακής διαχείρισης της περιοχής. |
| --- | --- |

3.4.1.

Η EUSALP δρομολογήθηκε το 2015 και είναι η πλέον πρόσφατη στρατηγική που εγκρίθηκε από την ΕΕ. Περιλαμβάνει 7 χώρες, εκ των οποίων 5 κράτη μέλη της ΕΕ και 2 τρίτες χώρες. Η στρατηγική περιλαμβάνει τους εξής τρεις θεματικούς τομείς: α) οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία· β) μετακινήσεις και συνδεσιμότητα· γ) περιβάλλον και ενέργεια. Οι τρεις θεματικοί τομείς συμπληρώνονται από έναν διαθεματικό τομέα πολιτικής όσον αφορά τη διαχείριση, ο οποίος αποσκοπεί στη διασφάλιση ενός στιβαρού μοντέλου μακροπεριφερειακής διαχείρισης της περιοχής.

| 3.4.2. | Όσον αφορά τη χρηματοδότηση κατά την περίοδο 2014-2020, μέσω του «Interreg Spazio Alpino» διατέθηκαν στην εν λόγω μακροπεριφέρεια 139 εκατ. ευρώ και συνολικά 107 εκατ. ευρώ είναι διαθέσιμα για την περίοδο 2021-2027, με τέσσερις προτεραιότητες που διασφαλίζουν την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και τον οικολογικό χαρακτήρα της περιοχής των Άλπεων με μηδενικές ανθρακούχες εκπομπές. |
| --- | --- |

3.4.2.

Όσον αφορά τη χρηματοδότηση κατά την περίοδο 2014-2020, μέσω του «Interreg Spazio Alpino» διατέθηκαν στην εν λόγω μακροπεριφέρεια 139 εκατ. ευρώ και συνολικά 107 εκατ. ευρώ είναι διαθέσιμα για την περίοδο 2021-2027, με τέσσερις προτεραιότητες που διασφαλίζουν την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και τον οικολογικό χαρακτήρα της περιοχής των Άλπεων με μηδενικές ανθρακούχες εκπομπές.

| 3.4.3. | Παρά το εμφανές χάσμα μεταξύ των αστικών και των αγροτικών ορεινών περιοχών, η μακροπεριφέρεια παρουσιάζει ισχυρή κοινωνικοοικονομική αλληλεξάρτηση. Ορισμένες από τις χώρες που συμμετέχουν στην EUSALP (Γερμανία, Αυστρία, Σλοβενία και Ιταλία) συμμετέχουν και σε άλλες μακροπεριφερειακές στρατηγικές και αυτό έχει προκαλέσει ορισμένες δυσκολίες. Διαπιστώνεται δε σαφής ανάγκη μεγαλύτερης συμμετοχής στις διαδικασίες διαχείρισης της στρατηγικής, έτσι ώστε οι επικαλύψεις να μετατραπούν σε συμπληρωματικότητα. |
| --- | --- |

3.4.3.

Παρά το εμφανές χάσμα μεταξύ των αστικών και των αγροτικών ορεινών περιοχών, η μακροπεριφέρεια παρουσιάζει ισχυρή κοινωνικοοικονομική αλληλεξάρτηση. Ορισμένες από τις χώρες που συμμετέχουν στην EUSALP (Γερμανία, Αυστρία, Σλοβενία και Ιταλία) συμμετέχουν και σε άλλες μακροπεριφερειακές στρατηγικές και αυτό έχει προκαλέσει ορισμένες δυσκολίες. Διαπιστώνεται δε σαφής ανάγκη μεγαλύτερης συμμετοχής στις διαδικασίες διαχείρισης της στρατηγικής, έτσι ώστε οι επικαλύψεις να μετατραπούν σε συμπληρωματικότητα.

| 3.4.4. | Σε σύγκριση με τις άλλες μακροπεριφερειακές στρατηγικές, η EUSALP είναι καλά διαρθρωμένη. καθότι η περιοχή των Άλπεων διαθέτει θεσμική δομή και μακρά παράδοση συνεργασίας, μέσω της σύμβασης των Άλπεων και άλλων πρωτοβουλιών όπως η Arge Alp, η Euromontana, η Συμμαχία στις Άλπεις (τοπικές αρχές), η ALPARC (δίκτυο προστατευόμενων περιοχών), η Διεθνής Επιστημονική Επιτροπή για την Έρευνα στις Άλπεις, καθώς και άλλες οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Οι δύο χώρες εκτός της ΕΕ, η Ελβετία και το Λιχτενστάιν, διαθέτουν υψηλή θεσμική και διοικητική ικανότητα που τους επιτρέπει να συνεργάζονται με τα κράτη μέλη της ΕΕ στο ίδιο επίπεδο. |
| --- | --- |

3.4.4.

Σε σύγκριση με τις άλλες μακροπεριφερειακές στρατηγικές, η EUSALP είναι καλά διαρθρωμένη. καθότι η περιοχή των Άλπεων διαθέτει θεσμική δομή και μακρά παράδοση συνεργασίας, μέσω της σύμβασης των Άλπεων και άλλων πρωτοβουλιών όπως η Arge Alp, η Euromontana, η Συμμαχία στις Άλπεις (τοπικές αρχές), η ALPARC (δίκτυο προστατευόμενων περιοχών), η Διεθνής Επιστημονική Επιτροπή για την Έρευνα στις Άλπεις, καθώς και άλλες οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στην περιοχή. Οι δύο χώρες εκτός της ΕΕ, η Ελβετία και το Λιχτενστάιν, διαθέτουν υψηλή θεσμική και διοικητική ικανότητα που τους επιτρέπει να συνεργάζονται με τα κράτη μέλη της ΕΕ στο ίδιο επίπεδο.

4.   Οι μακροπεριφερειακές προγνώσεις και ο πόλεμος στην Ουκρανία

Οι μακροπεριφερειακές προγνώσεις και ο πόλεμος στην Ουκρανία

| 4.1. | Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές έχουν επηρεαστεί άμεσα και έμμεσα από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι δραστηριότητες συνεργασίας των μακροπεριφερειών της ΕΕ χρειάστηκε να επικεντρωθούν σε πρωτοβουλίες αλληλεγγύης για την από κοινού αντιμετώπιση των επιπτώσεων της αδικαιολόγητης στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. |
| --- | --- |

4.1.

Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές έχουν επηρεαστεί άμεσα και έμμεσα από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Οι δραστηριότητες συνεργασίας των μακροπεριφερειών της ΕΕ χρειάστηκε να επικεντρωθούν σε πρωτοβουλίες αλληλεγγύης για την από κοινού αντιμετώπιση των επιπτώσεων της αδικαιολόγητης στρατιωτικής επίθεσης της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας.

| 4.2. | Από τις τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, αυτή για την περιοχή του Δούναβη και αυτή για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας συνέβαλαν άμεσα στις δραστηριότητες συνεργασίας.






  — | Οι στρατηγικές για την περιοχή του Δούναβη και αυτή για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας (συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων τους) έχουν συνεισφέρει σημαντικά στη στήριξη της Ουκρανίας από την έναρξη του πολέμου, συμβάλλοντας στη σύσφιξη των δεσμών μεταξύ Ουκρανίας και ΕΕ. με έμφαση στην ένταξη των Ουκρανών προσφύγων και στη δημιουργία ασφαλών εμπορευματικών διαδρόμων. Η προσπάθεια αυτή εκφράστηκε σαφώς από την ουκρανική προεδρία της στρατηγικής για τον Δούναβη το 2022. Παρά τον πόλεμο, η Ουκρανία έχει αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή της σε όλους τους τομείς προτεραιότητας της στρατηγικής για τον Δούναβη. |
| --- | --- | --- |

4.2.

Από τις τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, αυτή για την περιοχή του Δούναβη και αυτή για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας συνέβαλαν άμεσα στις δραστηριότητες συνεργασίας.

—

Οι στρατηγικές για την περιοχή του Δούναβη και αυτή για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας (συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων τους) έχουν συνεισφέρει σημαντικά στη στήριξη της Ουκρανίας από την έναρξη του πολέμου, συμβάλλοντας στη σύσφιξη των δεσμών μεταξύ Ουκρανίας και ΕΕ. με έμφαση στην ένταξη των Ουκρανών προσφύγων και στη δημιουργία ασφαλών εμπορευματικών διαδρόμων. Η προσπάθεια αυτή εκφράστηκε σαφώς από την ουκρανική προεδρία της στρατηγικής για τον Δούναβη το 2022. Παρά τον πόλεμο, η Ουκρανία έχει αυξήσει σημαντικά τη συμμετοχή της σε όλους τους τομείς προτεραιότητας της στρατηγικής για τον Δούναβη.

| — | Η δε EUSBR έχει αναστείλει κάθε συνεργασία της με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Αυτός είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο η στρατηγική οδεύει τώρα προς την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της ως στρατηγικού σημείου επαφής για τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, της Νορβηγίας και της Ισλανδίας. |
| --- | --- |

—

Η δε EUSBR έχει αναστείλει κάθε συνεργασία της με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Αυτός είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο η στρατηγική οδεύει τώρα προς την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου της ως στρατηγικού σημείου επαφής για τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, της Νορβηγίας και της Ισλανδίας.

| 4.2.1. | Πάντως, μολονότι ο μακροπρόθεσμος προσανατολισμός των μακροπεριφερειακών στρατηγικών δεν θα πρέπει να προσαρμόζεται αβασάνιστα, ιδίως οι δομικές αλλαγές στην παγκόσμιο γεωπολιτική σκηνή —εν προκειμένω, ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί σοβαρό γεγονός— επηρεάζουν το περιεχόμενο και των τεσσάρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών, καθότι επιβεβαιώνουν τη σημασία της διαπεριφερειακής και διασυνοριακής συνοχής και συνεργασίας τόσο στην ίδια την Ευρώπη όσο και στην Ευρασία. |
| --- | --- |

4.2.1.

Πάντως, μολονότι ο μακροπρόθεσμος προσανατολισμός των μακροπεριφερειακών στρατηγικών δεν θα πρέπει να προσαρμόζεται αβασάνιστα, ιδίως οι δομικές αλλαγές στην παγκόσμιο γεωπολιτική σκηνή —εν προκειμένω, ο πόλεμος στην Ουκρανία αποτελεί σοβαρό γεγονός— επηρεάζουν το περιεχόμενο και των τεσσάρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών, καθότι επιβεβαιώνουν τη σημασία της διαπεριφερειακής και διασυνοριακής συνοχής και συνεργασίας τόσο στην ίδια την Ευρώπη όσο και στην Ευρασία.

5.   Η συμβολή και η επίδραση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών στην πράσινη, την ψηφιακή και την κοινωνική μετάβαση

Η συμβολή και η επίδραση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών στην πράσινη, την ψηφιακή και την κοινωνική μετάβαση

| 5.1. | Μολονότι οι τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές υποστηρίζουν την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για την πράσινη, την ψηφιακή και την κοινωνική μετάβαση της ΕΕ, είναι σαφές ότι η διαδικασία υλοποίησης διαφέρει μεταξύ των διαφόρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών λόγω των διαφορετικών επιπέδων και ικανοτήτων εφαρμογής των τομεακών πολιτικών (περιβαλλοντική, ψηφιακή, καινοτομίας και κοινωνική) και του επιπέδου ετοιμότητας των τρίτων χωρών ώστε η ΕΕ να αντεπεξέλθει στα ζητήματα που θέτουν αυτές οι μεταβάσεις. |
| --- | --- |

5.1.

Μολονότι οι τέσσερις μακροπεριφερειακές στρατηγικές υποστηρίζουν την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για την πράσινη, την ψηφιακή και την κοινωνική μετάβαση της ΕΕ, είναι σαφές ότι η διαδικασία υλοποίησης διαφέρει μεταξύ των διαφόρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών λόγω των διαφορετικών επιπέδων και ικανοτήτων εφαρμογής των τομεακών πολιτικών (περιβαλλοντική, ψηφιακή, καινοτομίας και κοινωνική) και του επιπέδου ετοιμότητας των τρίτων χωρών ώστε η ΕΕ να αντεπεξέλθει στα ζητήματα που θέτουν αυτές οι μεταβάσεις.

| 5.2. | Θα πρέπει να επισημανθεί ότι αυτές οι αποκλίσεις, αν δεν συνοδευτούν από ειδικά μέτρα υποστήριξης και χρηματοδότησης —ιδίως όσον αφορά τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές με τις μεγαλύτερες δυσκολίες—, κινδυνεύουν να μετατραπούν από κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής σε προβληματικά στοιχεία που θα προκαλέσουν τη διεύρυνση του χάσματος μεταξύ των πλέον ανεπτυγμένων και των λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών. Τούτο αποτελεί επίσης δύσκολο ζήτημα στην περίπτωση των περιφερειακών ή απομακρυσμένων περιοχών που βρίσκονται πάντα σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τις κεντρικές, αστικές ή μητροπολιτικές περιοχές. Εν προκειμένω, η παροχή συνδρομής και κινήτρων υπέρ της περιφερειακής και διασυνοριακής συνεργασίας μπορεί να είναι πολύ επωφελής. |
| --- | --- |

5.2.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι αυτές οι αποκλίσεις, αν δεν συνοδευτούν από ειδικά μέτρα υποστήριξης και χρηματοδότησης —ιδίως όσον αφορά τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές με τις μεγαλύτερες δυσκολίες—, κινδυνεύουν να μετατραπούν από κινητήρια δύναμη της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της κοινωνικής συνοχής σε προβληματικά στοιχεία που θα προκαλέσουν τη διεύρυνση του χάσματος μεταξύ των πλέον ανεπτυγμένων και των λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών. Τούτο αποτελεί επίσης δύσκολο ζήτημα στην περίπτωση των περιφερειακών ή απομακρυσμένων περιοχών που βρίσκονται πάντα σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τις κεντρικές, αστικές ή μητροπολιτικές περιοχές. Εν προκειμένω, η παροχή συνδρομής και κινήτρων υπέρ της περιφερειακής και διασυνοριακής συνεργασίας μπορεί να είναι πολύ επωφελής.

| 5.3. | Από μια προσεκτικότερη ματιά στην 4η έκθεση και κατόπιν ανάλυσης των έργων που χρηματοδοτήθηκαν από τα επιχειρησιακά προγράμματα Interreg κατά την περίοδο 2014-2020, διαπιστώνεται η ύπαρξη στενής σχέσης μεταξύ της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Ποικίλα έργα έχουν αναληφθεί και εκτελεστεί, αλλά δεν είναι σαφές κατά πόσον οι πρωτοβουλίες αυτές ήταν πραγματικά αποτελεσματικές όσον αφορά την υποστήριξη της αλλαγής. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται θα πρέπει να αξιοποιηθούν μέσω των ευκαιριών που προσφέρουν τα προγράμματα Interreg της περιόδου 2021-2027. |
| --- | --- |

5.3.

Από μια προσεκτικότερη ματιά στην 4η έκθεση και κατόπιν ανάλυσης των έργων που χρηματοδοτήθηκαν από τα επιχειρησιακά προγράμματα Interreg κατά την περίοδο 2014-2020, διαπιστώνεται η ύπαρξη στενής σχέσης μεταξύ της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Ποικίλα έργα έχουν αναληφθεί και εκτελεστεί, αλλά δεν είναι σαφές κατά πόσον οι πρωτοβουλίες αυτές ήταν πραγματικά αποτελεσματικές όσον αφορά την υποστήριξη της αλλαγής. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται θα πρέπει να αξιοποιηθούν μέσω των ευκαιριών που προσφέρουν τα προγράμματα Interreg της περιόδου 2021-2027.

| 5.4. | Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η αδυναμία που επισημαίνεται σε όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές έγκειται στην ελλιπή σύζευξη των διαδικασιών πράσινης και ψηφιακής μετάβασης με τις αντίστοιχες κοινωνικές. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις η κοινωνική διάσταση περιορίζεται σε μορφές δράσης και συμμετοχής ομάδων που δεν είναι εντελώς αντίστοιχες των αναγκών και των συμφερόντων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Στη διερευνητική γνωμοδότησή της με θέμα «Προς μια ενισχυμένη οικονομική σύγκλιση και ανταγωνιστικότητα εντός των μακροπεριφερειών, όπως η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη — Ο ρόλος των διακρατικών συνεργατικών σχηματισμών» (1), η ΕΟΚΕ επισήμανε ότι «οι επιδόσεις όσον αφορά τη μείωση των κοινωνικών και των χωρικών ανισοτήτων και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας παραμένουν μέτριες. Αυτό οφείλεται πιθανότατα στην πολυπλοκότητα της διακυβέρνησης και των διακυβερνητικών ρυθμίσεων, στο επίπεδο της γραφειοκρατίας, στην έλλειψη διαπεριφερειακής ομοιογένειας [...] και στην ανεπαρκή συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών». |
| --- | --- |

5.4.

Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η αδυναμία που επισημαίνεται σε όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές έγκειται στην ελλιπή σύζευξη των διαδικασιών πράσινης και ψηφιακής μετάβασης με τις αντίστοιχες κοινωνικές. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις η κοινωνική διάσταση περιορίζεται σε μορφές δράσης και συμμετοχής ομάδων που δεν είναι εντελώς αντίστοιχες των αναγκών και των συμφερόντων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Στη διερευνητική γνωμοδότησή της με θέμα «Προς μια ενισχυμένη οικονομική σύγκλιση και ανταγωνιστικότητα εντός των μακροπεριφερειών, όπως η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη — Ο ρόλος των διακρατικών συνεργατικών σχηματισμών» (1

| 5.5. | Στόχος της στρατηγικής για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση είναι η μετατόπιση της έμφασης από «περισσότερη» σε «καλύτερη» παραγωγή. Αν και η προσέγγιση αυτή είναι δίκαιη και συνεπής με τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΟΚΕ, παρουσιάζει ωστόσο προβλήματα τα οποία, εάν δεν επιλυθούν, ενέχουν τον κίνδυνο να μετατραπούν από πρόσθετα οφέλη σε προβληματικά στοιχεία. Πράγματι, τα επίπεδα απασχόλησης και τα φορολογικά έσοδα συνδέονται στενά με την αύξηση του ΑΕγχΠ: όταν το ΑΕγχΠ συρρικνώνεται, καθίσταται δυσκολότερο να χρηματοδοτηθούν η υγεία, η εκπαίδευση και η κοινωνική δικαιοσύνη. |
| --- | --- |

5.5.

Στόχος της στρατηγικής για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση είναι η μετατόπιση της έμφασης από «περισσότερη» σε «καλύτερη» παραγωγή. Αν και η προσέγγιση αυτή είναι δίκαιη και συνεπής με τις κατευθυντήριες γραμμές της ΕΟΚΕ, παρουσιάζει ωστόσο προβλήματα τα οποία, εάν δεν επιλυθούν, ενέχουν τον κίνδυνο να μετατραπούν από πρόσθετα οφέλη σε προβληματικά στοιχεία. Πράγματι, τα επίπεδα απασχόλησης και τα φορολογικά έσοδα συνδέονται στενά με την αύξηση του ΑΕγχΠ: όταν το ΑΕγχΠ συρρικνώνεται, καθίσταται δυσκολότερο να χρηματοδοτηθούν η υγεία, η εκπαίδευση και η κοινωνική δικαιοσύνη.

| 5.6. | Η απάντηση της ΕΕ σε αυτό το παράδοξο είναι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η δέσμη μέτρων υπέρ της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης με γνώμονα το περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους και την κοινωνική συνοχή. Παρά τον στρατηγικό χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, πολλοί παράγοντες μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την επιτυχία της όσον αφορά τη στήριξη των μεταβατικών διαδικασιών. Η μείωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού και η αύξηση των δαπανών για την υγεία και τις συντάξεις ενέχουν τον κίνδυνο μείωσης των πόρων που απαιτούνται, στο πλαίσιο των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, για τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. |
| --- | --- |

5.6.

Η απάντηση της ΕΕ σε αυτό το παράδοξο είναι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η δέσμη μέτρων υπέρ της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης με γνώμονα το περιβάλλον, τους φυσικούς πόρους και την κοινωνική συνοχή. Παρά τον στρατηγικό χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, πολλοί παράγοντες μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την επιτυχία της όσον αφορά τη στήριξη των μεταβατικών διαδικασιών. Η μείωση του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού και η αύξηση των δαπανών για την υγεία και τις συντάξεις ενέχουν τον κίνδυνο μείωσης των πόρων που απαιτούνται, στο πλαίσιο των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, για τις επενδύσεις στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση.

| 5.7. | Η διττή μετάβαση (πράσινη και ψηφιακή), ιδίως σε επίπεδο μακροπεριφερειακών στρατηγικών, κινδυνεύει να αποτελέσει αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη, που θα χρήζει συμπληρωματικών μέτρων για την πραγμάτωση της συνολικής και βιώσιμης οικονομικής προόδου της κοινωνίας παράλληλα με την οικονομική ανάπτυξη. |
| --- | --- |

5.7.

Η διττή μετάβαση (πράσινη και ψηφιακή), ιδίως σε επίπεδο μακροπεριφερειακών στρατηγικών, κινδυνεύει να αποτελέσει αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη, που θα χρήζει συμπληρωματικών μέτρων για την πραγμάτωση της συνολικής και βιώσιμης οικονομικής προόδου της κοινωνίας παράλληλα με την οικονομική ανάπτυξη.

| 5.7.1. | Η έξυπνη εξειδίκευση και οι συνεργατικοί σχηματισμοί είναι σημαντικοί για τη διττή μετάβαση, καθότι: α) η προώθηση της δικτύωσης και της δημιουργίας συνεργατικών σχηματισμών μεταξύ των επιχειρήσεων συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον επιτυχημένων μέσων στήριξης της καινοτομίας και της ανάπτυξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων· και β) η διαμεσολάβηση υπό μορφή συμβουλευτικών και διοικητικών υπηρεσιών (μέσω οργανισμών περιφερειακής ανάπτυξης, εμπορικών επιμελητηρίων, διαχειριστών συνεργατικών σχηματισμών κ.λπ.) ενισχύει την αποτελεσματικότητα της δικτύωσης και της ομαδοποίησης (πρβλ. την εν λόγω διερευνητική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (2)). |
| --- | --- |

5.7.1.

Η έξυπνη εξειδίκευση και οι συνεργατικοί σχηματισμοί είναι σημαντικοί για τη διττή μετάβαση, καθότι: α) η προώθηση της δικτύωσης και της δημιουργίας συνεργατικών σχηματισμών μεταξύ των επιχειρήσεων συγκαταλέγεται μεταξύ των πλέον επιτυχημένων μέσων στήριξης της καινοτομίας και της ανάπτυξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων· και β) η διαμεσολάβηση υπό μορφή συμβουλευτικών και διοικητικών υπηρεσιών (μέσω οργανισμών περιφερειακής ανάπτυξης, εμπορικών επιμελητηρίων, διαχειριστών συνεργατικών σχηματισμών κ.λπ.) ενισχύει την αποτελεσματικότητα της δικτύωσης και της ομαδοποίησης (πρβλ. την εν λόγω διερευνητική γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (2

| 5.8. | Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι για να διευκολυνθεί ο μετασχηματισμός της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης από διακύβευμα σε πραγματική ευκαιρία, πρέπει να ενισχυθεί η κοινωνική μετάβαση, με τη δημιουργία πλατφορμών από κοινού ανάπτυξης στις οποίες θα πρωτοστατούν η κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι, έτσι ώστε οι ανάγκες και τα προβλήματα των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων να αποτελούν μείζον κριτήριο των επιλογών ανάπτυξης και συνοχής. |
| --- | --- |

5.8.

Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι για να διευκολυνθεί ο μετασχηματισμός της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης από διακύβευμα σε πραγματική ευκαιρία, πρέπει να ενισχυθεί η κοινωνική μετάβαση, με τη δημιουργία πλατφορμών από κοινού ανάπτυξης στις οποίες θα πρωτοστατούν η κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι, έτσι ώστε οι ανάγκες και τα προβλήματα των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων να αποτελούν μείζον κριτήριο των επιλογών ανάπτυξης και συνοχής.

| 5.9. | Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σαν δοκιμαστικοί σωλήνες για τη διαμόρφωση καινοτόμων μέσων, όπως οι πρωτοβουλίες «βιώσιμης φορολογίας και συστημάτων παροχής κινήτρων», δηλαδή για τη δημιουργία ενός φορολογικού συστήματος που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας, ακόμη και όταν η οικονομική ανάπτυξη είναι ασθενής ή αρνητική. Τα μέτρα αυτά αποτελούν εξελιγμένες μορφές ανθεκτικότητας, ικανές να προβλέπουν κρίσεις που πλήττουν πλέον με τρόπο κυκλικό τις περιοχές των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. |
| --- | --- |

5.9.

Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σαν δοκιμαστικοί σωλήνες για τη διαμόρφωση καινοτόμων μέσων, όπως οι πρωτοβουλίες «βιώσιμης φορολογίας και συστημάτων παροχής κινήτρων», δηλαδή για τη δημιουργία ενός φορολογικού συστήματος που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας, ακόμη και όταν η οικονομική ανάπτυξη είναι ασθενής ή αρνητική. Τα μέτρα αυτά αποτελούν εξελιγμένες μορφές ανθεκτικότητας, ικανές να προβλέπουν κρίσεις που πλήττουν πλέον με τρόπο κυκλικό τις περιοχές των μακροπεριφερειακών στρατηγικών.

| 5.10. | Είναι αναγκαίο να χρησιμοποιηθούν οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές ως βοηθήματα υποστήριξης της «αλλαγής νοοτροπίας» στον σχεδιασμό στρατηγικών και την υλοποίηση πρωτοβουλιών που μπορούν να συντελέσουν στην επίτευξη των στόχων της πολιτικής συνοχής και της Ατζέντας του 2030. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ τονίζει την έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών και, κατά συνέπεια, την ανάγκη ενίσχυσης και προώθησης των μέσων ανάπτυξης ικανοτήτων μεταξύ των διαφόρων μακροπεριφερειών. |
| --- | --- |

5.10.

Είναι αναγκαίο να χρησιμοποιηθούν οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές ως βοηθήματα υποστήριξης της «αλλαγής νοοτροπίας» στον σχεδιασμό στρατηγικών και την υλοποίηση πρωτοβουλιών που μπορούν να συντελέσουν στην επίτευξη των στόχων της πολιτικής συνοχής και της Ατζέντας του 2030. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ τονίζει την έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων μακροπεριφερειακών στρατηγικών και, κατά συνέπεια, την ανάγκη ενίσχυσης και προώθησης των μέσων ανάπτυξης ικανοτήτων μεταξύ των διαφόρων μακροπεριφερειών.

| 5.11. | Για να προσαρμοστούν ιδίως στην ψηφιακή μετάβαση, οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να υποστηριχθούν, κυρίως μέσω της παροχής κατάλληλης και διεξοδικής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης. Δεδομένης της ποικιλομορφίας των χωρών που συμμετέχουν στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές (κράτη μέλη της ΕΕ, υποψήφιες χώρες κ.λπ.), είναι αναγκαίο να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ τους όσον αφορά αυτήν την πτυχή. Στη διερευνητική γνωμοδότησή της (3), η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι, στο μέλλον, οι «μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα ωφεληθούν σημαντικά από αποτελεσματικά δίκτυα εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, λαμβανομένης υπόψη της ψηφιοποίησης της παραγωγής, καθώς και από πρωτοβουλίες προς την κατεύθυνση αποτελεσματικών διαπεριφερειακών οικοσυστημάτων έρευνας και καινοτομίας σε βασικές και εφαρμοσμένες δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης (Ε & Α)». |
| --- | --- |

5.11.

Για να προσαρμοστούν ιδίως στην ψηφιακή μετάβαση, οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να υποστηριχθούν, κυρίως μέσω της παροχής κατάλληλης και διεξοδικής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης. Δεδομένης της ποικιλομορφίας των χωρών που συμμετέχουν στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές (κράτη μέλη της ΕΕ, υποψήφιες χώρες κ.λπ.), είναι αναγκαίο να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ τους όσον αφορά αυτήν την πτυχή. Στη διερευνητική γνωμοδότησή της (3

6.   Η τοπική διάσταση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών και η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων

Η τοπική διάσταση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών και η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων

| 6.1. | Μολονότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές είναι συμβατές με τον γενικό στόχο της πολιτικής συνοχής, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για να συμβάλουν στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, πρέπει να παγιωθούν και να βελτιωθούν οι πρωτοβουλίες από τη βάση προς την κορυφή, ιδίως όσον αφορά τις δραστηριότητες προγραμματισμού και σχεδιασμού, όπως π.χ. ο καθορισμός εφαρμοστικών μέσων ενωσιακής χρηματοδότησης υπό έμμεση διαχείριση. |
| --- | --- |

6.1.

Μολονότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές είναι συμβατές με τον γενικό στόχο της πολιτικής συνοχής, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για να συμβάλουν στην ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, πρέπει να παγιωθούν και να βελτιωθούν οι πρωτοβουλίες από τη βάση προς την κορυφή, ιδίως όσον αφορά τις δραστηριότητες προγραμματισμού και σχεδιασμού, όπως π.χ. ο καθορισμός εφαρμοστικών μέσων ενωσιακής χρηματοδότησης υπό έμμεση διαχείριση.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο η κατά τόπους προσέγγιση να καταστεί κεντρικό στοιχείο της εφαρμογής των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, σε αντίθεση με ορισμένες περιπτώσεις όπου οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές φαίνεται να αποτελούν το μέσο εφαρμογής των ενωσιακών στρατηγικών σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Αντιθέτως, οι ενωσιακές στρατηγικές θα πρέπει να λειτουργούν σαν περιέκτες για την ανάληψη πρωτοβουλιών κατά τα πρότυπα της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των κοινοτήτων, με σκοπό τα εκάστοτε μέτρα να λαμβάνονται στις περιοχές όπου είναι αναγκαία. |
| --- | --- |

6.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο η κατά τόπους προσέγγιση να καταστεί κεντρικό στοιχείο της εφαρμογής των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, σε αντίθεση με ορισμένες περιπτώσεις όπου οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές φαίνεται να αποτελούν το μέσο εφαρμογής των ενωσιακών στρατηγικών σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Αντιθέτως, οι ενωσιακές στρατηγικές θα πρέπει να λειτουργούν σαν περιέκτες για την ανάληψη πρωτοβουλιών κατά τα πρότυπα της τοπικής ανάπτυξης με πρωτοβουλία των κοινοτήτων, με σκοπό τα εκάστοτε μέτρα να λαμβάνονται στις περιοχές όπου είναι αναγκαία.

| 6.3. | Η συμμετοχή, ο ενστερνισμός και τα κίνητρα των πολιτών μπορούν να ενισχυθούν χάρη σε πιο στενή συμμετοχή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και σε μικρά περιφερειακά ή διασυνοριακά έργα στα οποία τα αποτελέσματα είναι άμεσα και ορατά. Χρήσιμα παραδείγματα αποτελούν τα σχέδια συνεργασίας έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και ειδικότερα των νοσοκομείων ή το παρόμοια διαρθρωμένο σχέδιο συνεργασίας για την αντιμετώπιση καταστροφών, που αποσκοπούν να δώσουν λύσεις στον ίδιο τύπο προβλημάτων και συνάμα παρέχουν παρεμφερή οφέλη. |
| --- | --- |

6.3.

Η συμμετοχή, ο ενστερνισμός και τα κίνητρα των πολιτών μπορούν να ενισχυθούν χάρη σε πιο στενή συμμετοχή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς και σε μικρά περιφερειακά ή διασυνοριακά έργα στα οποία τα αποτελέσματα είναι άμεσα και ορατά. Χρήσιμα παραδείγματα αποτελούν τα σχέδια συνεργασίας έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας και ειδικότερα των νοσοκομείων ή το παρόμοια διαρθρωμένο σχέδιο συνεργασίας για την αντιμετώπιση καταστροφών, που αποσκοπούν να δώσουν λύσεις στον ίδιο τύπο προβλημάτων και συνάμα παρέχουν παρεμφερή οφέλη.

| 6.4. | Για την εξεύρεση λύσεων στα ζητήματα που απασχόλησαν ήδη τις μακροπεριφέρειες (μεταξύ άλλων όσον αφορά την κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της πανδημίας COVID-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία) και σε αυτά που θα τις απασχολήσουν τα επόμενα έτη, πέραν της ισχυρής πολιτικής συνδρομής, θα χρειαστεί μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στη διεργασία της διαχείρισης και εφαρμογής, καθώς και ενισχυμένο επιχειρηματικό σύστημα με μέτρα υπέρ της ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

6.4.

Για την εξεύρεση λύσεων στα ζητήματα που απασχόλησαν ήδη τις μακροπεριφέρειες (μεταξύ άλλων όσον αφορά την κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω της πανδημίας COVID-19 και τον πόλεμο στην Ουκρανία) και σε αυτά που θα τις απασχολήσουν τα επόμενα έτη, πέραν της ισχυρής πολιτικής συνδρομής, θα χρειαστεί μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στη διεργασία της διαχείρισης και εφαρμογής, καθώς και ενισχυμένο επιχειρηματικό σύστημα με μέτρα υπέρ της ανταγωνιστικότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

| 6.5. | Παρά τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε καθεμία από τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, είναι σαφές ότι οι εν λόγω στρατηγικές πρέπει να έχουν πραγματικά «οριζόντια διάσταση» (συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών), η οποία να εμπερικλείει και να ενισχύει την «κάθετη διάσταση» (συμμετοχή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης) και την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, σε πλήρη συμμόρφωση με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, με μέλημα την αποτροπή του ενδεχόμενου οι στόχοι των επιμέρους χωρών και περιοχών να υπερισχύουν των κοινών συμφερόντων. |
| --- | --- |

6.5.

Παρά τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε καθεμία από τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές, είναι σαφές ότι οι εν λόγω στρατηγικές πρέπει να έχουν πραγματικά «οριζόντια διάσταση» (συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών), η οποία να εμπερικλείει και να ενισχύει την «κάθετη διάσταση» (συμμετοχή των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης) και την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση, σε πλήρη συμμόρφωση με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, με μέλημα την αποτροπή του ενδεχόμενου οι στόχοι των επιμέρους χωρών και περιοχών να υπερισχύουν των κοινών συμφερόντων.

| 6.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την προώθηση —σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο— μιας όσο το δυνατόν ευρύτερης διεργασίας επιμόρφωσης, διαλόγου και διαμοιρασμού των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιλογών που αφορούν τις μακροπεριφέρειες. Τούτο είναι δυνατόν να επιτευχθεί με μεθόδους που έχουν ήδη δοκιμαστεί σε άλλα πλαίσια, βάσει της διενέργειας συγκρίσεων μεταξύ των τοπικών αρχών, των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων και των λοιπών φορέων που εκπροσωπούν την κοινωνία των πολιτών. |
| --- | --- |

6.6.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την προώθηση —σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο— μιας όσο το δυνατόν ευρύτερης διεργασίας επιμόρφωσης, διαλόγου και διαμοιρασμού των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιλογών που αφορούν τις μακροπεριφέρειες. Τούτο είναι δυνατόν να επιτευχθεί με μεθόδους που έχουν ήδη δοκιμαστεί σε άλλα πλαίσια, βάσει της διενέργειας συγκρίσεων μεταξύ των τοπικών αρχών, των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων και των λοιπών φορέων που εκπροσωπούν την κοινωνία των πολιτών.

| 6.7. | Σε κάθε μακροπεριφερειακή στρατηγική θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για την εγκαθίδρυση φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, οι δραστηριότητες του οποίου θα πρέπει να συνδυάζονται με τις δραστηριότητες κάθε άλλης πλατφόρμας συναρμοδίων και να εξελίσσονται βάσει ενός μοντέλου λειτουργίας που θα επιτρέπει την ουσιώδη συμμετοχή των εκπροσώπων των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή των στρατηγικών σε μακροπεριφερειακό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Αυτού του είδους τα ετήσια φόρουμ μπορούν να διασφαλίζουν τη συνέχεια των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, να προσφέρουν ευκαιρίες για νέες καινοτόμες ιδέες, καθώς και για επαφές μεταξύ των επιχειρήσεων (B2B). Τέλος, θα βελτιώνουν την προβολή και την επικοινωνία των μακροπεριφερειακών στρατηγικών και θα ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ των μακροπεριφερειακών στρατηγικών —και δη των γειτονικών— μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών. Η ΕΟΚΕ προτείνει τα ειδικά φόρουμ να διοργανώνονται εκ περιτροπής σε διάφορες τοποθεσίες στις περιφέρειες που συμμετέχουν στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές και δηλώνει πρόθυμη να υποστηρίξει ενεργά τη διεξαγωγή αυτών των ειδικών εκδηλώσεων. |
| --- | --- |

6.7.

Σε κάθε μακροπεριφερειακή στρατηγική θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα για την εγκαθίδρυση φόρουμ της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, οι δραστηριότητες του οποίου θα πρέπει να συνδυάζονται με τις δραστηριότητες κάθε άλλης πλατφόρμας συναρμοδίων και να εξελίσσονται βάσει ενός μοντέλου λειτουργίας που θα επιτρέπει την ουσιώδη συμμετοχή των εκπροσώπων των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων στην εφαρμογή των στρατηγικών σε μακροπεριφερειακό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Αυτού του είδους τα ετήσια φόρουμ μπορούν να διασφαλίζουν τη συνέχεια των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, να προσφέρουν ευκαιρίες για νέες καινοτόμες ιδέες, καθώς και για επαφές μεταξύ των επιχειρήσεων (B2B). Τέλος, θα βελτιώνουν την προβολή και την επικοινωνία των μακροπεριφερειακών στρατηγικών και θα ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ των μακροπεριφερειακών στρατηγικών —και δη των γειτονικών— μέσω της ανταλλαγής ορθών πρακτικών. Η ΕΟΚΕ προτείνει τα ειδικά φόρουμ να διοργανώνονται εκ περιτροπής σε διάφορες τοποθεσίες στις περιφέρειες που συμμετέχουν στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές και δηλώνει πρόθυμη να υποστηρίξει ενεργά τη διεξαγωγή αυτών των ειδικών εκδηλώσεων.

| 6.8. | Είναι σημαντικό να προωθηθεί η ανάπτυξη ικανοτήτων με σκοπό την υποβοήθηση οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και την ενίσχυση της προορατικής συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στις διαδικασίες ανάπτυξης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Επ’ αυτού θα πρέπει στα έργα των μακροπεριφερειακών στρατηγικών να εφαρμόζεται η αρχή της εταιρικής σχέσης, έτσι ώστε να μπορούν να συμμετέχουν σε αυτά ενεργά οι τοπικοί συναρμόδιοι φορείς. Τούτο θα πρέπει ταυτόχρονα να υποστηρίζει την ευαισθητοποίηση και την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών ως προς τα κύρια θέματα και τις δραστηριότητες που αφορούν τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές. |
| --- | --- |

6.8.

Είναι σημαντικό να προωθηθεί η ανάπτυξη ικανοτήτων με σκοπό την υποβοήθηση οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και την ενίσχυση της προορατικής συμμετοχής της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στις διαδικασίες ανάπτυξης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Επ’ αυτού θα πρέπει στα έργα των μακροπεριφερειακών στρατηγικών να εφαρμόζεται η αρχή της εταιρικής σχέσης, έτσι ώστε να μπορούν να συμμετέχουν σε αυτά ενεργά οι τοπικοί συναρμόδιοι φορείς. Τούτο θα πρέπει ταυτόχρονα να υποστηρίζει την ευαισθητοποίηση και την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών ως προς τα κύρια θέματα και τις δραστηριότητες που αφορούν τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές.

| 6.9. | Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ προτείνει την εγκαθίδρυση ενός συστήματος βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων ανταλλαγών δημοσίων υπαλλήλων μεταξύ των περιφερειών των μακροστρατηγικών, παρόμοιου με το πρόγραμμα Erasmus, και δηλώνει πρόθυμη να διευκολύνει την πραγματοποίηση αυτής της πρωτοβουλίας. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι αυτό θα συμβάλει ουσιωδώς στην ανάπτυξη ικανοτήτων και στην ευαισθητοποίηση, καθώς και στη σταδιακή υπέρβαση των γραφειοκρατικών κωλυμάτων που ανακύπτουν εξαιτίας των αποκλίσεων μεταξύ των χωρών. |
| --- | --- |

6.9.

Ειδικότερα, η ΕΟΚΕ προτείνει την εγκαθίδρυση ενός συστήματος βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων ανταλλαγών δημοσίων υπαλλήλων μεταξύ των περιφερειών των μακροστρατηγικών, παρόμοιου με το πρόγραμμα Erasmus, και δηλώνει πρόθυμη να διευκολύνει την πραγματοποίηση αυτής της πρωτοβουλίας. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι αυτό θα συμβάλει ουσιωδώς στην ανάπτυξη ικανοτήτων και στην ευαισθητοποίηση, καθώς και στη σταδιακή υπέρβαση των γραφειοκρατικών κωλυμάτων που ανακύπτουν εξαιτίας των αποκλίσεων μεταξύ των χωρών.

7.   Άλλες προτεραιότητες για τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των μακροπεριφερειακών στρατηγικών

Άλλες προτεραιότητες για τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των μακροπεριφερειακών στρατηγικών

| 7.1. | Η συμβατότητα και η ευθυγράμμιση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με την πολιτική συνοχής και την Ατζέντα του 2030 αποτελούν προτεραιότητα, έτσι ώστε τα μεμονωμένα συμφέροντα να μην υπερισχύουν του κοινού συμφέροντος. Ενώ η συμβατότητα με τις προτεραιότητες της πολιτικής συνοχής αποτελεί υποχρέωση κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και ανάπτυξης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, η ευθυγράμμιση ορισμένων μακροπεριφερειακών στρατηγικών με την Ατζέντα του 2030 είναι περιορισμένη. |
| --- | --- |

7.1.

Η συμβατότητα και η ευθυγράμμιση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με την πολιτική συνοχής και την Ατζέντα του 2030 αποτελούν προτεραιότητα, έτσι ώστε τα μεμονωμένα συμφέροντα να μην υπερισχύουν του κοινού συμφέροντος. Ενώ η συμβατότητα με τις προτεραιότητες της πολιτικής συνοχής αποτελεί υποχρέωση κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και ανάπτυξης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, η ευθυγράμμιση ορισμένων μακροπεριφερειακών στρατηγικών με την Ατζέντα του 2030 είναι περιορισμένη.

| 7.2. | Όσον αφορά τη συμβατότητα και τη συμπληρωματικότητα των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με την Ατζέντα του 2030, επισημαίνεται το θετικό εγχείρημα της EUSBSR μέσω της πρωτοβουλίας «Baltic 2030 — Bumps on the Road». Με την πρωτοβουλία αυτή, πέραν της επιλογής των ΣΒΑ που συνάδουν περισσότερο με τις προτεραιότητες της εν λόγω μακροπεριφερειακής στρατηγικής, δημιουργείται ένα αποτελεσματικό σύστημα που θα συνοδεύει τον σχεδιασμό των πρωτοβουλιών και τη μέτρηση των επιδόσεων. |
| --- | --- |

7.2.

Όσον αφορά τη συμβατότητα και τη συμπληρωματικότητα των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με την Ατζέντα του 2030, επισημαίνεται το θετικό εγχείρημα της EUSBSR μέσω της πρωτοβουλίας «Baltic 2030 — Bumps on the Road». Με την πρωτοβουλία αυτή, πέραν της επιλογής των ΣΒΑ που συνάδουν περισσότερο με τις προτεραιότητες της εν λόγω μακροπεριφερειακής στρατηγικής, δημιουργείται ένα αποτελεσματικό σύστημα που θα συνοδεύει τον σχεδιασμό των πρωτοβουλιών και τη μέτρηση των επιδόσεων.

| 7.3. | Η ευθυγράμμιση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με τους στόχους της Ατζέντας του 2030 και η συμπληρωματικότητα με τους στόχους της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 αποτελούν ασφαλώς στρατηγική δραστηριότητα που μπορεί να υποστηρίξει την αποτελεσματικότητα των μακροπεριφερειακών πρωτοβουλιών. Στη δραστηριότητα αυτή θα πρέπει, κατά προτεραιότητα, να συνεκτιμώνται οι ακόλουθοι ΣΒΑ:
  3. Καλή υγεία και ευημερία· 4. Ποιοτική εκπαίδευση· 5. Ισότητα των φύλων· 7. Φθηνή και καθαρή ενέργεια· 8. Αξιοπρεπής εργασία και οικονομική ανάπτυξη· 9. Βιομηχανία, καινοτομία και υποδομές· 11. Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες· 12. Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή· 13. Δράση για το κλίμα· 14. Ζωή στο νερό· 15. Ζωή στη στεριά. |
| --- | --- |

7.3.

Η ευθυγράμμιση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών με τους στόχους της Ατζέντας του 2030 και η συμπληρωματικότητα με τους στόχους της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027 αποτελούν ασφαλώς στρατηγική δραστηριότητα που μπορεί να υποστηρίξει την αποτελεσματικότητα των μακροπεριφερειακών πρωτοβουλιών. Στη δραστηριότητα αυτή θα πρέπει, κατά προτεραιότητα, να συνεκτιμώνται οι ακόλουθοι ΣΒΑ:
  3. Καλή υγεία και ευημερία· 4. Ποιοτική εκπαίδευση· 5. Ισότητα των φύλων· 7. Φθηνή και καθαρή ενέργεια· 8. Αξιοπρεπής εργασία και οικονομική ανάπτυξη· 9. Βιομηχανία, καινοτομία και υποδομές· 11. Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες· 12. Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή· 13. Δράση για το κλίμα· 14. Ζωή στο νερό· 15. Ζωή στη στεριά.

| 7.3.1. | Λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη την πληθώρα τομέων όπου πρέπει να βρεθούν λύσεις, καθώς και τα περιορισμένα διαθέσιμα μέσα, συνιστάται εύλογη ιεράρχηση των προσπαθειών με δύο βασικά και διακριτά κριτήρια:






  — | την αλληλουχία με βάση τη συγκυρία, τον επείγοντα χαρακτήρα και τον χρόνο διεκπεραίωσης· |
| --- | --- | --- |

7.3.1.

Λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη την πληθώρα τομέων όπου πρέπει να βρεθούν λύσεις, καθώς και τα περιορισμένα διαθέσιμα μέσα, συνιστάται εύλογη ιεράρχηση των προσπαθειών με δύο βασικά και διακριτά κριτήρια:

—

την αλληλουχία με βάση τη συγκυρία, τον επείγοντα χαρακτήρα και τον χρόνο διεκπεραίωσης·

| — | την κατάταξη με βάση τα πρόσθετα οφέλη που αναμένονται από τη μακροπεριφερειακή προσέγγιση. |
| --- | --- |

—

την κατάταξη με βάση τα πρόσθετα οφέλη που αναμένονται από τη μακροπεριφερειακή προσέγγιση.

| 7.4. | Η επιτυχία των μακροπεριφερειακών στρατηγικών συνδέεται σαφώς με την ικανότητά τους να διασφαλίζουν ότι τα ενωσιακά, εθνικά και περιφερειακά κονδύλια και άλλοι δημόσιοι και ιδιωτικοί πόροι μπορούν να χρηματοδοτούν προτεραιότητες μακροπεριφερειακών στρατηγικών μέσω της υποστήριξης έργων. Είναι σαφές ότι η προτεραιότητα αυτή θα πρέπει να ενισχυθεί με σχέδια συμπληρωματικότητας και συνέργειες μεταξύ των διαφόρων δυνατοτήτων χρηματοδότησης, μέσω της προαγωγής, όπου αυτό είναι δυνατόν, του συνδυασμού διακρατικών και διασυνοριακών χρηματοδοτικών πόρων με τους αντίστοιχους κρατικούς και περιφερειακούς, μεταξύ άλλων βάσει πολυτομεακής προσέγγισης. |
| --- | --- |

7.4.

Η επιτυχία των μακροπεριφερειακών στρατηγικών συνδέεται σαφώς με την ικανότητά τους να διασφαλίζουν ότι τα ενωσιακά, εθνικά και περιφερειακά κονδύλια και άλλοι δημόσιοι και ιδιωτικοί πόροι μπορούν να χρηματοδοτούν προτεραιότητες μακροπεριφερειακών στρατηγικών μέσω της υποστήριξης έργων. Είναι σαφές ότι η προτεραιότητα αυτή θα πρέπει να ενισχυθεί με σχέδια συμπληρωματικότητας και συνέργειες μεταξύ των διαφόρων δυνατοτήτων χρηματοδότησης, μέσω της προαγωγής, όπου αυτό είναι δυνατόν, του συνδυασμού διακρατικών και διασυνοριακών χρηματοδοτικών πόρων με τους αντίστοιχους κρατικούς και περιφερειακούς, μεταξύ άλλων βάσει πολυτομεακής προσέγγισης.

| 7.5. | Πρέπει την πορεία που ακολούθησαν όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές και τα δίκτυα διαλόγου και συνεργασίας να υποστηρίξουν οι διαχειριστικές αρχές του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ), με σκοπό να εντοπιστούν θεματικά προβλήματα και ευκαιρίες που χρήζουν αντιμετώπισης μέσω της παροχής διαφόρων πηγών χρηματοδότησης. |
| --- | --- |

7.5.

Πρέπει την πορεία που ακολούθησαν όλες τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές και τα δίκτυα διαλόγου και συνεργασίας να υποστηρίξουν οι διαχειριστικές αρχές του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΕΤΘΑΥ), με σκοπό να εντοπιστούν θεματικά προβλήματα και ευκαιρίες που χρήζουν αντιμετώπισης μέσω της παροχής διαφόρων πηγών χρηματοδότησης.

| 7.6. | Τέλος, είναι ζωτικής σημασίας η ουσιώδης συμμετοχή στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές των τοπικών βασικών φορέων ανάπτυξης (μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υφιστάμενοι βιομηχανικοί συνεργατικοί σχηματισμοί, τοπικές τράπεζες, κοινωνικές επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις, πανεπιστημιακή κοινότητα, ΜΚΟ και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών), καθώς και πολυεθνικών εταιρειών, των τραπεζών και των λοιπών διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να εφαρμόζεται πλήρως η αρχή της εταιρικής σχέσης με την πλήρη συμμετοχή των συναρμοδίων. |
| --- | --- |

7.6.

Τέλος, είναι ζωτικής σημασίας η ουσιώδης συμμετοχή στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές των τοπικών βασικών φορέων ανάπτυξης (μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υφιστάμενοι βιομηχανικοί συνεργατικοί σχηματισμοί, τοπικές τράπεζες, κοινωνικές επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις, πανεπιστημιακή κοινότητα, ΜΚΟ και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών), καθώς και πολυεθνικών εταιρειών, των τραπεζών και των λοιπών διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να εφαρμόζεται πλήρως η αρχή της εταιρικής σχέσης με την πλήρη συμμετοχή των συναρμοδίων.

| 7.6.1. | Το πρόβλημα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι η περιορισμένη ικανότητά τους να λαμβάνουν τις σχετικές πληροφορίες και η έλλειψη τεχνικής ικανότητας να αξιοποιούν τις ευκαιρίες που προκύπτουν. Η ανάπτυξη συνεργατικών σχηματισμών μεταξύ επιχειρήσεων, καθώς και μεταξύ επιχειρήσεων και δημόσιας διοίκησης θα μπορούσε να αποτελέσει μια λύση στο πρόβλημα αυτό. |
| --- | --- |

7.6.1.

Το πρόβλημα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι η περιορισμένη ικανότητά τους να λαμβάνουν τις σχετικές πληροφορίες και η έλλειψη τεχνικής ικανότητας να αξιοποιούν τις ευκαιρίες που προκύπτουν. Η ανάπτυξη συνεργατικών σχηματισμών μεταξύ επιχειρήσεων, καθώς και μεταξύ επιχειρήσεων και δημόσιας διοίκησης θα μπορούσε να αποτελέσει μια λύση στο πρόβλημα αυτό.

8.   Οι μελλοντικές προοπτικές

Οι μελλοντικές προοπτικές

| 8.1. | Το μέλλον εγκυμονεί ακόμη περισσότερες προκλήσεις για τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές οι οποίες, εάν δεν αντιμετωπιστούν σωστά σε τοπικό επίπεδο, θα μετατραπούν γρήγορα σε προβλήματα. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι συμβάλλουν καθοριστικά στη βελτίωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων (ιδίως φέρνοντας τις τοπικές και τις περιφερειακές κοινότητες πιο κοντά στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές) και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, αλλά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να μεριμνήσουν για την ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, με σκοπό τον μεγαλύτερο ενστερνισμό των προγραμμάτων. |
| --- | --- |

8.1.

Το μέλλον εγκυμονεί ακόμη περισσότερες προκλήσεις για τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές οι οποίες, εάν δεν αντιμετωπιστούν σωστά σε τοπικό επίπεδο, θα μετατραπούν γρήγορα σε προβλήματα. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι συμβάλλουν καθοριστικά στη βελτίωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων (ιδίως φέρνοντας τις τοπικές και τις περιφερειακές κοινότητες πιο κοντά στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές) και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, αλλά και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να μεριμνήσουν για την ακόμη μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, με σκοπό τον μεγαλύτερο ενστερνισμό των προγραμμάτων.

| 8.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές αντιμετωπίζουν ζητήματα που απαιτούν τη συνεργασία αρκετών χωρών με βάση μια προσέγγιση διατομεακής και πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να βελτιώσουν την ταυτότητα των περιοχών τους, ενισχύοντας τη λογοδοσία και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών. Μολονότι ο ήπιος χαρακτήρας της συνεργασίας στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα έπρεπε να θεωρείται πλεονέκτημα, καθότι επιτρέπει την εξεύρεση λύσεων που συχνά είναι δύσκολο να επιτευχθούν σε πιο τυποποιημένα πλαίσια με ανταγωνιστικά εθνικά συμφέροντα, αυτό όμως δεν συμβαίνει στην πραγματικότητα. Οι εθνικές και κεντρικές αρχές είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, κάτι που συνεπάγεται γραφειοκρατικές και πολύπλοκες διαδικασίες και, τελικά, καθιστά τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές λιγότερο ελκυστικές. |
| --- | --- |

8.2.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές αντιμετωπίζουν ζητήματα που απαιτούν τη συνεργασία αρκετών χωρών με βάση μια προσέγγιση διατομεακής και πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα πρέπει να βελτιώσουν την ταυτότητα των περιοχών τους, ενισχύοντας τη λογοδοσία και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών. Μολονότι ο ήπιος χαρακτήρας της συνεργασίας στις μακροπεριφερειακές στρατηγικές θα έπρεπε να θεωρείται πλεονέκτημα, καθότι επιτρέπει την εξεύρεση λύσεων που συχνά είναι δύσκολο να επιτευχθούν σε πιο τυποποιημένα πλαίσια με ανταγωνιστικά εθνικά συμφέροντα, αυτό όμως δεν συμβαίνει στην πραγματικότητα. Οι εθνικές και κεντρικές αρχές είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών, κάτι που συνεπάγεται γραφειοκρατικές και πολύπλοκες διαδικασίες και, τελικά, καθιστά τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές λιγότερο ελκυστικές.

| 8.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία καθιέρωσης θεσμικού διαλόγου με τους πολίτες μεταξύ των μακροπεριφερειών και πιστεύει ότι θα μπορούσε να φανεί, εν προκειμένω, χρήσιμη. Είναι επίσης σημαντικό η ΕΟΚΕ, η έδρα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, να διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο και να συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο όλων των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Με τον τρόπο αυτόν, οι συνέργειες και οι συνεργασίες μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικές. |
| --- | --- |

8.3.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία καθιέρωσης θεσμικού διαλόγου με τους πολίτες μεταξύ των μακροπεριφερειών και πιστεύει ότι θα μπορούσε να φανεί, εν προκειμένω, χρήσιμη. Είναι επίσης σημαντικό η ΕΟΚΕ, η έδρα της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, να διαδραματίζει πιο ενεργό ρόλο και να συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο όλων των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Με τον τρόπο αυτόν, οι συνέργειες και οι συνεργασίες μπορούν να γίνουν πιο αποτελεσματικές.

| 8.4. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί ένας διαφορετικός τρόπος διαχείρισης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Δεδομένου ότι το πολιτικό επίπεδο εκπροσωπείται από τους υπουργούς Εξωτερικών, το λειτουργικό επίπεδο θα πρέπει να υποστηριχθεί με τη μεγαλύτερη συνεργασία των υπουργείων ενωσιακών υποθέσεων και των υπουργείων που είναι αρμόδια για τα ταμεία της ΕΕ. Η συμμετοχή των περιφερειακών αρχών, με την ενδυνάμωση των διοικητικών τους ικανοτήτων, είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την υλοποίηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. |
| --- | --- |

8.4.

Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί ένας διαφορετικός τρόπος διαχείρισης των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Δεδομένου ότι το πολιτικό επίπεδο εκπροσωπείται από τους υπουργούς Εξωτερικών, το λειτουργικό επίπεδο θα πρέπει να υποστηριχθεί με τη μεγαλύτερη συνεργασία των υπουργείων ενωσιακών υποθέσεων και των υπουργείων που είναι αρμόδια για τα ταμεία της ΕΕ. Η συμμετοχή των περιφερειακών αρχών, με την ενδυνάμωση των διοικητικών τους ικανοτήτων, είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την υλοποίηση των μακροπεριφερειακών στρατηγικών.

| 8.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη διασύνδεση μεταξύ της ενεργειακής και ψηφιακής μετάβασης και της κοινωνικής διάστασης της πολιτικής της ΕΕ. Δεδομένου ότι το 2023 είναι το «Ευρωπαϊκό έτος δεξιοτήτων», πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να πραγματοποιηθεί η ενεργειακή μετάβαση όσον αφορά την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και των προσόντων των εργαζομένων. |
| --- | --- |

8.5.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη διασύνδεση μεταξύ της ενεργειακής και ψηφιακής μετάβασης και της κοινωνικής διάστασης της πολιτικής της ΕΕ. Δεδομένου ότι το 2023 είναι το «Ευρωπαϊκό έτος δεξιοτήτων», πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να πραγματοποιηθεί η ενεργειακή μετάβαση όσον αφορά την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και των προσόντων των εργαζομένων.

| 8.6. | Οι συναρμόδιοι των μακροπεριφερειακών στρατηγικών ενθαρρύνονται να παρακολουθούν από πιο κοντά την κάθε περίπτωση, να επιδιώκουν την εκτέλεση λιγότερο αφηρημένων και πιο εύστοχων έργων, προγραμμάτων και δράσεων με μετρήσιμα σημεία αφετηρίας και τερματισμού, παρακολουθώντας έτσι την πρόοδο που σημειώνεται μεταξύ των σημείων αυτών. |
| --- | --- |

8.6.

Οι συναρμόδιοι των μακροπεριφερειακών στρατηγικών ενθαρρύνονται να παρακολουθούν από πιο κοντά την κάθε περίπτωση, να επιδιώκουν την εκτέλεση λιγότερο αφηρημένων και πιο εύστοχων έργων, προγραμμάτων και δράσεων με μετρήσιμα σημεία αφετηρίας και τερματισμού, παρακολουθώντας έτσι την πρόοδο που σημειώνεται μεταξύ των σημείων αυτών.

| 8.7. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταβάλει αξιοσημείωτη προσπάθεια για τη μεγαλύτερη προβολή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Ωστόσο, η καλύτερη προβολή δεν αποτελεί ζήτημα μόνο ενός βασικού αρμοδίου, αλλά εξαρτάται επίσης από τα κράτη μέλη και από τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές. Η ΕΟΚΕ μπορεί να βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, η οποία μπορεί να είναι ουσιώδης. |
| --- | --- |

8.7.

Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταβάλει αξιοσημείωτη προσπάθεια για τη μεγαλύτερη προβολή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. Ωστόσο, η καλύτερη προβολή δεν αποτελεί ζήτημα μόνο ενός βασικού αρμοδίου, αλλά εξαρτάται επίσης από τα κράτη μέλη και από τις μακροπεριφερειακές στρατηγικές. Η ΕΟΚΕ μπορεί να βοηθήσει προς αυτή την κατεύθυνση με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, η οποία μπορεί να είναι ουσιώδης.

| 8.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές έχουν μεν μεγάλη σημασία για την κοινωνική, εδαφική και οικονομική συνοχή των περιφερειών, αλλά συμβάλλουν επίσης στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση των γειτονικών χωρών. Εν προκειμένω, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον μετασχηματισμό των μακροπεριφερειακών στρατηγικών κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εξελιχθούν σε κινητήρια δύναμη αλλαγής, ενίσχυσης της εμπιστοσύνης και προαγωγής των ευρωπαϊκών αξιών. Συν τοις άλλοις, πρέπει να ενισχυθούν η βιωσιμότητα, η συνέχεια και η διασύνδεση των διαπεριφερειακών και διασυνοριακών πρωτοβουλιών και έργων. Στο πνεύμα αυτό, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με ολοκληρωμένο τρόπο και άλλα είδη θεσμοθετημένης διαπεριφερειακής και διασυνοριακής συνεργασίας, όπως οι ΕΟΕΣ και οι ευρωπεριφέρειες, σύμφωνα με το πεδίο εφαρμογής των μακροπεριφερειακών στρατηγικών. |
| --- | --- |

8.8.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές έχουν μεν μεγάλη σημασία για την κοινωνική, εδαφική και οικονομική συνοχή των περιφερειών, αλλά συμβάλλουν επίσης στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση των γειτονικών χωρών. Εν προκειμένω, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στον μετασχηματισμό των μακροπεριφερειακών στρατηγικών κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εξελιχθούν σε κινητήρια δύναμη αλλαγής, ενίσχυσης της εμπιστοσύνης και προαγωγής των ευρωπαϊκών αξιών. Συν τοις άλλοις, πρέπει να ενισχυθούν η βιωσιμότητα, η συνέχεια και η διασύνδεση των διαπεριφερειακών και διασυνοριακών πρωτοβουλιών και έργων. Στο πνεύμα αυτό, θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν με ολοκληρωμένο τρόπο και άλλα είδη θεσμοθετημένης διαπεριφερειακής και διασυνοριακής συνεργασίας, όπως οι ΕΟΕΣ και οι ευρωπεριφέρειες, σύμφωνα με το πεδίο εφαρμογής των μακροπεριφερειακών στρατηγικών.

| 8.9. | Όσον αφορά το περιβάλλον, ένα ζητούμενο ζωτικής σημασίας θα είναι η ενίσχυση της λειτουργικής ικανότητας των μακροπεριφερειακών στρατηγικών να υποστηρίζουν την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής μέσω της παροχής στην κοινωνία των πολιτών μέσων αντιμετώπισης των κινδύνων και υιοθέτησης βιώσιμου τρόπου ζωής. |
| --- | --- |

8.9.

Όσον αφορά το περιβάλλον, ένα ζητούμενο ζωτικής σημασίας θα είναι η ενίσχυση της λειτουργικής ικανότητας των μακροπεριφερειακών στρατηγικών να υποστηρίζουν την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής μέσω της παροχής στην κοινωνία των πολιτών μέσων αντιμετώπισης των κινδύνων και υιοθέτησης βιώσιμου τρόπου ζωής.

| 8.10. | Ως προς την οικονομία, θα αποτελέσει προτεραιότητα η υποστήριξη της αλλαγής του οικονομικού υποδείγματος ανά τόπο και ευρύτερη περιοχή, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης φυσικών πόρων και πρώτων υλών. Θα χρειαστεί δε να υποστηριχθεί η στροφή προς πρωτοβουλίες μηδενικών εκπομπών ρύπων και βιώσιμες μετακινήσεις, καθώς και προς την κυκλική οικονομία, τον βιώσιμο τουρισμό και την αξιοποίηση των τοπικών οικονομιών. |
| --- | --- |

8.10.

Ως προς την οικονομία, θα αποτελέσει προτεραιότητα η υποστήριξη της αλλαγής του οικονομικού υποδείγματος ανά τόπο και ευρύτερη περιοχή, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης φυσικών πόρων και πρώτων υλών. Θα χρειαστεί δε να υποστηριχθεί η στροφή προς πρωτοβουλίες μηδενικών εκπομπών ρύπων και βιώσιμες μετακινήσεις, καθώς και προς την κυκλική οικονομία, τον βιώσιμο τουρισμό και την αξιοποίηση των τοπικών οικονομιών.

| 8.11. | Για να αξιοποιηθούν και να καταστούν διαθέσιμες σε όλους τεχνολογικές καινοτομίες, όπως η ψηφιοποίηση, η ρομποτοποίηση ή η βιοτεχνολογία, απαιτούνται αναβάθμιση των δεξιοτήτων, αυξημένες επενδύσεις σε ασφαλείς και βιώσιμες ψηφιακές υποδομές και πρωτοβουλίες υποστήριξης των επιχειρήσεων, των δημόσιων αρχών και των πολιτών, με μέλημα ιδίως την ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών. |
| --- | --- |

8.11.

Για να αξιοποιηθούν και να καταστούν διαθέσιμες σε όλους τεχνολογικές καινοτομίες, όπως η ψηφιοποίηση, η ρομποτοποίηση ή η βιοτεχνολογία, απαιτούνται αναβάθμιση των δεξιοτήτων, αυξημένες επενδύσεις σε ασφαλείς και βιώσιμες ψηφιακές υποδομές και πρωτοβουλίες υποστήριξης των επιχειρήσεων, των δημόσιων αρχών και των πολιτών, με μέλημα ιδίως την ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών.

| 8.12. | Οι δημογραφικές και οι κοινωνικές τάσεις αλληλοενισχύονται. Η γήρανση του πληθυσμού, η εγχώρια ή εντός της Ευρώπης μετανάστευση, καθώς και η μείωση του αριθμού των γεννήσεων και των νοικοκυριών αποτελούν πολυσύνθετο ζητούμενο για τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη. Αυτές οι δημογραφικές τάσεις έχουν σοβαρές επιπτώσεις τόσο κοινωνικές —συμπεριλαμβανομένων του αυξανόμενου κοινωνικού αποκλεισμού και των ανισοτήτων— όσο και οικονομικές, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης εργαζομένων σε κλάδους υψηλής έντασης εργασίας, όπως ο τουρισμός. Τέλος, ένα ακόμη ζήτημα προτεραιότητας έγκειται στο να δοθεί έμφαση στην ποιότητα ζωής, την αξιοπρεπή εργασία, την ευημερία και τη συμμετοχή της νεολαίας στα κοινά. |
| --- | --- |

8.12.

Οι δημογραφικές και οι κοινωνικές τάσεις αλληλοενισχύονται. Η γήρανση του πληθυσμού, η εγχώρια ή εντός της Ευρώπης μετανάστευση, καθώς και η μείωση του αριθμού των γεννήσεων και των νοικοκυριών αποτελούν πολυσύνθετο ζητούμενο για τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη. Αυτές οι δημογραφικές τάσεις έχουν σοβαρές επιπτώσεις τόσο κοινωνικές —συμπεριλαμβανομένων του αυξανόμενου κοινωνικού αποκλεισμού και των ανισοτήτων— όσο και οικονομικές, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης εργαζομένων σε κλάδους υψηλής έντασης εργασίας, όπως ο τουρισμός. Τέλος, ένα ακόμη ζήτημα προτεραιότητας έγκειται στο να δοθεί έμφαση στην ποιότητα ζωής, την αξιοπρεπή εργασία, την ευημερία και τη συμμετοχή της νεολαίας στα κοινά.

| 8.13. | Με την έγκριση της έκθεσης σχετικά με τον ρόλο της πολιτικής συνοχής στην αντιμετώπιση πολυδιάστατων περιβαλλοντικών προκλήσεων στη λεκάνη της Μεσογείου 2022/2059 (INI) από την Επιτροπή Περιφερειακής Ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η ΕΟΚΕ πιστεύει και ελπίζει ότι θα ωριμάσουν οι συνθήκες για την εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών και στις περιοχές της δυτικής Μεσογείου. |
| --- | --- |

8.13.

Με την έγκριση της έκθεσης σχετικά με τον ρόλο της πολιτικής συνοχής στην αντιμετώπιση πολυδιάστατων περιβαλλοντικών προκλήσεων στη λεκάνη της Μεσογείου 2022/2059 (INI) από την Επιτροπή Περιφερειακής Ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η ΕΟΚΕ πιστεύει και ελπίζει ότι θα ωριμάσουν οι συνθήκες για την εφαρμογή των μακροπεριφερειακών στρατηγικών και στις περιοχές της δυτικής Μεσογείου.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

O Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  
  ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 14.

1

(2)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προς μια ενισχυμένη οικονομική σύγκλιση και ανταγωνιστικότητα εντός των μακροπεριφερειών, όπως η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη — Ο ρόλος των διακρατικών συνεργατικών σχηματισμών» (διερευνητική γνωμοδότηση) (ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 14).

2

(3)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προς μια ενισχυμένη οικονομική σύγκλιση και ανταγωνιστικότητα εντός των μακροπεριφερειών, όπως η στρατηγική της ΕΕ για την περιοχή του Δούναβη — Ο ρόλος των διακρατικών συνεργατικών σχηματισμών» (διερευνητική γνωμοδότηση) (ΕΕ C 282 της 20.8.2019, σ. 14).

3

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/100 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/100

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Αξιοποίηση ταλέντων στις περιφέρειες της Ευρώπης»

[COM(2023) 32 final]

(2023/C 293/15)

| Εισηγήτρια: | η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Tatjana BABRAUSKIENĖ

Tatjana BABRAUSKIENĖ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 30.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 181/0/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 8.3.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

30.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

181/0/3

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η ανακοίνωση με θέμα την αξιοποίηση ταλέντων στις περιφέρειες της Ευρώπης (1) δεσμεύεται ως προς τη στήριξη του σχεδιασμού και της υλοποίησης στοχευμένων περιφερειακών και εδαφικών στρατηγικών με βάση την κατάσταση και τα πλεονεκτήματα των επιμέρους περιφερειών, καθώς και τη φιλόδοξη εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του μακροπρόθεσμου οράματος για τις αγροτικές περιοχές της ΕΕ, σε συνδυασμό με τη στοχευμένη χρήση των υφιστάμενων κονδυλίων της ΕΕ, με στόχο την προσαρμογή της ανάπτυξής τους στις δημογραφικές τάσεις που παρατηρούνται στην ΕΕ. Θα πρέπει επίσης να θέτει την ποιοτική αγορά εργασίας στο επίκεντρο των παρατιθέμενων μέτρων πολιτικής, που καλύπτουν τις πολιτικές για μια αγορά εργασίας χωρίς αποκλεισμούς, τη στήριξη των εργαζομένων, τα ελκυστικά επιχειρηματικά περιβάλλοντα, τη δίκαιη κινητικότητα, την κοινωνική συνοχή, τις βασικές υπηρεσίες και την πρόσβαση σε ποιοτική κατάρτιση και ανάπτυξη δεξιοτήτων για την τόνωση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η ανακοίνωση με θέμα την αξιοποίηση ταλέντων στις περιφέρειες της Ευρώπης

1

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η θεμελιώδης πτυχή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης —η ελεύθερη κυκλοφορία— πρέπει να διασφαλίζεται για όλους στην ΕΕ, με παράλληλη έμφαση σε μια μακροπρόθεσμη και ολιστική προσέγγιση της περιφερειακής ανάπτυξης και της ένταξης στην αγορά εργασίας. Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας πρέπει επίσης να προστατεύεται, παραμένοντας ωστόσο επιλογή και ευκαιρία, και όχι πίεση που επιβαρύνει τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν έλλειψη προοπτικών ή ευκαιριών στην περιοχή τους, για κοινωνικοοικονομικούς λόγους. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η θεμελιώδης πτυχή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης —η ελεύθερη κυκλοφορία— πρέπει να διασφαλίζεται για όλους στην ΕΕ, με παράλληλη έμφαση σε μια μακροπρόθεσμη και ολιστική προσέγγιση της περιφερειακής ανάπτυξης και της ένταξης στην αγορά εργασίας. Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας πρέπει επίσης να προστατεύεται, παραμένοντας ωστόσο επιλογή και ευκαιρία, και όχι πίεση που επιβαρύνει τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν έλλειψη προοπτικών ή ευκαιριών στην περιοχή τους, για κοινωνικοοικονομικούς λόγους.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, προκειμένου να αντιμετωπιστούν καλύτερα οι ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες, χρειάζονται μακροπρόθεσμες λύσεις για τη στήριξη της περιφερειακής ανάπτυξης, όπως καλύτερες υποδομές, βιώσιμοι πόροι, βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας, αποτελεσματική στήριξη των ατόμων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) και των ανέργων, στοχευμένη στήριξη για τη δίκαιη ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών στην αγορά εργασίας, πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς δημόσια εκπαίδευση και διά βίου μάθηση, και πρόσβαση σε ποιοτική και συμπεριληπτική επανεκπαίδευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων για όλους τους εργαζομένους, καθώς και συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των εργοδοτών στην πρόβλεψη δεξιοτήτων, τον προσδιορισμό των αναγκών σε δεξιότητες στις περιφέρειες και την παροχή ανάπτυξης δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

1.3.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, προκειμένου να αντιμετωπιστούν καλύτερα οι ελλείψεις σε εργατικό δυναμικό και δεξιότητες, χρειάζονται μακροπρόθεσμες λύσεις για τη στήριξη της περιφερειακής ανάπτυξης, όπως καλύτερες υποδομές, βιώσιμοι πόροι, βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας, αποτελεσματική στήριξη των ατόμων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ) και των ανέργων, στοχευμένη στήριξη για τη δίκαιη ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών στην αγορά εργασίας, πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε υψηλής ποιότητας και χωρίς αποκλεισμούς δημόσια εκπαίδευση και διά βίου μάθηση, και πρόσβαση σε ποιοτική και συμπεριληπτική επανεκπαίδευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων για όλους τους εργαζομένους, καθώς και συμμετοχή των συνδικαλιστικών οργανώσεων και των εργοδοτών στην πρόβλεψη δεξιοτήτων, τον προσδιορισμό των αναγκών σε δεξιότητες στις περιφέρειες και την παροχή ανάπτυξης δεξιοτήτων.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανάπτυξη μιας σειράς εργαλείων χρηματοδότησης της ΕΕ στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Ταμείο Συνοχής και Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης) για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027, με σκοπό να μειωθούν οι περιφερειακές ανισότητες και να εφαρμοστεί ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων. Η ΕΟΚΕ ζητεί μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα και συντονισμό μεταξύ των ταμείων ανάκαμψης, ανθεκτικότητας και συνοχής, συμπεριλαμβανομένου του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα ταμεία χρησιμοποιούνται για την προώθηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας, τη δημιουργία ευκαιριών ποιοτικής απασχόλησης και την εξασφάλιση της προόδου στις υλικές υποδομές, μέσω της μείωσης των κοινωνικοοικονομικών διαφορών και της γεφύρωσης του χάσματος στην ανάπτυξη μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ. Η διασυνοριακή συνεργασία, η οποία υποστηρίζεται από τα προγράμματα Interreg, συμβάλλει στην αύξηση της ελκυστικότητας των παραμεθόριων περιοχών και τα εν λόγω προγράμματα θα πρέπει να υποστηριχθούν περαιτέρω. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανάπτυξη μιας σειράς εργαλείων χρηματοδότησης της ΕΕ στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Ταμείο Συνοχής και Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης) για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027, με σκοπό να μειωθούν οι περιφερειακές ανισότητες και να εφαρμοστεί ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων. Η ΕΟΚΕ ζητεί μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα και συντονισμό μεταξύ των ταμείων ανάκαμψης, ανθεκτικότητας και συνοχής, συμπεριλαμβανομένου του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα ταμεία χρησιμοποιούνται για την προώθηση της δημιουργίας θέσεων εργασίας, τη δημιουργία ευκαιριών ποιοτικής απασχόλησης και την εξασφάλιση της προόδου στις υλικές υποδομές, μέσω της μείωσης των κοινωνικοοικονομικών διαφορών και της γεφύρωσης του χάσματος στην ανάπτυξη μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ. Η διασυνοριακή συνεργασία, η οποία υποστηρίζεται από τα προγράμματα Interreg, συμβάλλει στην αύξηση της ελκυστικότητας των παραμεθόριων περιοχών και τα εν λόγω προγράμματα θα πρέπει να υποστηριχθούν περαιτέρω.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή πολιτικές συνοχής και ενωσιακά κονδύλια που θα στηρίξουν τη διαμόρφωση των μεταβάσεων στην αγορά εργασίας κατά τρόπο ώστε κανένας εργαζόμενος και καμία περιφέρεια να μην μείνει στο περιθώριο. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν ελκυστικές συνθήκες για τις επιχειρήσεις, με παράλληλη αναγνώριση της ανάγκης επενδύσεων των επιχειρήσεων στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, και προσαρμογής τους στις μεταβαλλόμενες ανάγκες. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τα σημεία αυτά κατά την ενδιάμεση επανεξέταση του ΠΔΠ. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή πολιτικές συνοχής και ενωσιακά κονδύλια που θα στηρίξουν τη διαμόρφωση των μεταβάσεων στην αγορά εργασίας κατά τρόπο ώστε κανένας εργαζόμενος και καμία περιφέρεια να μην μείνει στο περιθώριο. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν ελκυστικές συνθήκες για τις επιχειρήσεις, με παράλληλη αναγνώριση της ανάγκης επενδύσεων των επιχειρήσεων στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, και προσαρμογής τους στις μεταβαλλόμενες ανάγκες. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τα σημεία αυτά κατά την ενδιάμεση επανεξέταση του ΠΔΠ.

| 1.6. | Προκειμένου να εξασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή του Ταμείου Συνοχής για την αποτελεσματική και ποιοτική περιφερειακή ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ξεκινήσουν συζητήσεις σχετικά με τις επόμενες διαδικασίες στήριξης του ΠΔΠ όσον αφορά εξασφάλιση της αξιολόγησης των αναγκών και των κονδυλίων σε επίπεδο ΕΕ και την επίτευξη αποτελεσματικής περιφερειακής ανάπτυξης και ενεργού δημιουργίας θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

1.6.

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή του Ταμείου Συνοχής για την αποτελεσματική και ποιοτική περιφερειακή ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ξεκινήσουν συζητήσεις σχετικά με τις επόμενες διαδικασίες στήριξης του ΠΔΠ όσον αφορά εξασφάλιση της αξιολόγησης των αναγκών και των κονδυλίων σε επίπεδο ΕΕ και την επίτευξη αποτελεσματικής περιφερειακής ανάπτυξης και ενεργού δημιουργίας θέσεων εργασίας.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές που αφορούν την αγορά εργασίας και τη συνοχή βασίζονται στις βιώσιμες επενδύσεις σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, στην πρόσβαση σε κατάρτιση και σε βασικές υπηρεσίες, στον κοινωνικό διάλογο και στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και σύμφωνα με τα εθνικά συστήματα εργασιακών σχέσεων. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές που αφορούν την αγορά εργασίας και τη συνοχή βασίζονται στις βιώσιμες επενδύσεις σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, στην πρόσβαση σε κατάρτιση και σε βασικές υπηρεσίες, στον κοινωνικό διάλογο και στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και σύμφωνα με τα εθνικά συστήματα εργασιακών σχέσεων.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά τη διαφθορά, προασπίζοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, το κράτος δικαίου —το οποίο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές για τους παράγοντες της αγοράς εργασίας— και να εξασφαλίσουν καλύτερη παρακολούθηση της αποτελεσματικής χρήσης των ταμείων της ΕΕ, ιδίως των αποκεντρωμένων, μέσω λογιστικών ελέγχων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα και να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά τη διαφθορά, προασπίζοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, το κράτος δικαίου —το οποίο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές για τους παράγοντες της αγοράς εργασίας— και να εξασφαλίσουν καλύτερη παρακολούθηση της αποτελεσματικής χρήσης των ταμείων της ΕΕ, ιδίως των αποκεντρωμένων, μέσω λογιστικών ελέγχων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ζητεί αποδοτικό κοινωνικό διάλογο και πραγματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με τη στρατηγική, για την επίτευξη ποιοτικής περιφερειακής ανάπτυξης που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες όσων ζουν ή επιθυμούν να ζήσουν στις εν λόγω περιφέρειες, καθώς και στις ανάγκες των επιχειρήσεων, ιδίως όσον αφορά την αποτελεσματική κατανομή του ΕΚΤ+ για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ ζητεί αποδοτικό κοινωνικό διάλογο και πραγματική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών σε όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με τη στρατηγική, για την επίτευξη ποιοτικής περιφερειακής ανάπτυξης που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες όσων ζουν ή επιθυμούν να ζήσουν στις εν λόγω περιφέρειες, καθώς και στις ανάγκες των επιχειρήσεων, ιδίως όσον αφορά την αποτελεσματική κατανομή του ΕΚΤ+ για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί η δημοκρατική διακυβέρνηση στις πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης, και η στενή συνεργασία μεταξύ των περιφερειακών αρχών, των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, των υπηρεσιών απασχόλησης και των παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης στις περιφέρειες. Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά προκειμένου να προσελκυσθούν οι επιχειρήσεις στις μειονεκτούσες περιοχές και να εξασφαλιστούν ποιοτικές θέσεις εργασίας, ικανοποιητικοί μισθοί, εργασιακή ασφάλεια μέσω τυπικής απασχόλησης και πρόσβασης στην κοινωνική προστασία, ευκαιρίες διά βίου μάθησης, καλές εργασιακές συνθήκες σε ασφαλείς και υγιεινούς χώρους εργασίας, λογικά ωράρια εργασίας με καλή ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, και συνδικαλιστική εκπροσώπηση και δικαιώματα διαπραγμάτευσης. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί η δημοκρατική διακυβέρνηση στις πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης, και η στενή συνεργασία μεταξύ των περιφερειακών αρχών, των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, των υπηρεσιών απασχόλησης και των παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης στις περιφέρειες. Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά προκειμένου να προσελκυσθούν οι επιχειρήσεις στις μειονεκτούσες περιοχές και να εξασφαλιστούν ποιοτικές θέσεις εργασίας, ικανοποιητικοί μισθοί, εργασιακή ασφάλεια μέσω τυπικής απασχόλησης και πρόσβασης στην κοινωνική προστασία, ευκαιρίες διά βίου μάθησης, καλές εργασιακές συνθήκες σε ασφαλείς και υγιεινούς χώρους εργασίας, λογικά ωράρια εργασίας με καλή ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, και συνδικαλιστική εκπροσώπηση και δικαιώματα διαπραγμάτευσης.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρησιμοποιήσει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και τον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ ως εργαλεία για την παροχή στοχευμένων συστάσεων στα κράτη μέλη σε σχέση με την καταπολέμηση των περιφερειακών ανισοτήτων. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρησιμοποιήσει το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και τον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ ως εργαλεία για την παροχή στοχευμένων συστάσεων στα κράτη μέλη σε σχέση με την καταπολέμηση των περιφερειακών ανισοτήτων.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι πολιτικές τους για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη μείωση του κινδύνου καταστροφών, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα και του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ που υποστηρίζεται από το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας (2), παρέχουν αποτελεσματική στήριξη στις περιφέρειες (3), και να μεριμνήσουν για τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών στις τακτικές εκτιμήσεις κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων για την πρόβλεψη των αλλαγών και τη δημιουργία εναλλακτικών ευκαιριών απασχόλησης στις περιφέρειες και στους τομείς που θα επηρεαστούν από αυτές τις αλλαγές. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι πολιτικές τους για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη μείωση του κινδύνου καταστροφών, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα και του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της ΕΕ που υποστηρίζεται από το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας (2

3

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας της ΕΕ για επαρκείς κατώτατους μισθούς και της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους (2019) (4), και επίσης να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας και τους μισθούς αυξάνοντας την κάλυψη των συλλογικών διαπραγματεύσεων και διασφαλίζοντας ισότιμη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία ανεξάρτητα από το καθεστώς απασχόλησης, στοιχεία που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές για τους εργαζομένους σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων, με ελκυστικές θέσεις εργασίας και μισθούς. |
| --- | --- |

1.13.

Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας της ΕΕ για επαρκείς κατώτατους μισθούς και της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους (2019) (4

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη συνεργασίας των κυβερνήσεων, των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών υπηρεσιών, των επιχειρήσεων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου για την παροχή αποτελεσματικών λύσεων στους εργαζομένους όσον αφορά τις ανάγκες τους σχετικά με τη γονική μέριμνα και την παροχή φροντίδας, μέσω της διασφάλισης ποιοτικών και χωρίς αποκλεισμούς υπηρεσιών παιδικής μέριμνας και μακροχρόνιας φροντίδας (5). |
| --- | --- |

1.14.

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη συνεργασίας των κυβερνήσεων, των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των κοινωνικών υπηρεσιών, των επιχειρήσεων και των συνδικαλιστικών οργανώσεων στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου για την παροχή αποτελεσματικών λύσεων στους εργαζομένους όσον αφορά τις ανάγκες τους σχετικά με τη γονική μέριμνα και την παροχή φροντίδας, μέσω της διασφάλισης ποιοτικών και χωρίς αποκλεισμούς υπηρεσιών παιδικής μέριμνας και μακροχρόνιας φροντίδας (5

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ΕΑΕ) στην προώθηση της μετατροπής της αδήλωτης εργασίας σε δηλωμένες αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην περιφερειακή ανάπτυξη με την ενίσχυση της φορολογικής βάσης και τη βελτίωση της πρόσβασης των εργαζομένων στην κοινωνική προστασία. |
| --- | --- |

1.15.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει η ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ΕΑΕ) στην προώθηση της μετατροπής της αδήλωτης εργασίας σε δηλωμένες αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην περιφερειακή ανάπτυξη με την ενίσχυση της φορολογικής βάσης και τη βελτίωση της πρόσβασης των εργαζομένων στην κοινωνική προστασία.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η αποτελεσματική κάλυψη της κοινωνικής προστασίας και ο συντονισμός της κοινωνικής ασφάλισης έχουν καίρια σημασία για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των μετακινούμενων εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βελτιώσει τα εργαλεία της για την καλύτερη στήριξη της απασχολησιμότητας στις περιφέρειες. |
| --- | --- |

1.16.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η αποτελεσματική κάλυψη της κοινωνικής προστασίας και ο συντονισμός της κοινωνικής ασφάλισης έχουν καίρια σημασία για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των μετακινούμενων εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να βελτιώσει τα εργαλεία της για την καλύτερη στήριξη της απασχολησιμότητας στις περιφέρειες.

| 1.17. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν πολιτικές δεξιοτήτων και διά βίου μάθησης για την περιφερειακή ανάπτυξη σε συνδυασμό με επενδύσεις και συμπληρωματικά μέτρα πολιτικής για τη βελτίωση της ποιότητας και της πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση για όλους, την προετοιμασία των ατόμων για τη ζωή και την αγορά εργασίας, καθώς και για τη βελτίωση της ελκυστικότητας των περιφερειών για τους μαθητευόμενους, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. Θα πρέπει να διατίθεται υψηλής ποιότητας καθοδήγηση σταδιοδρομίας και διά βίου μάθησης σε όλους στην Ευρώπη, η οποία θα παρέχει αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τις περιφερειακές δυνατότητες απασχόλησης και μάθησης. |
| --- | --- |

1.17.

Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν πολιτικές δεξιοτήτων και διά βίου μάθησης για την περιφερειακή ανάπτυξη σε συνδυασμό με επενδύσεις και συμπληρωματικά μέτρα πολιτικής για τη βελτίωση της ποιότητας και της πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση για όλους, την προετοιμασία των ατόμων για τη ζωή και την αγορά εργασίας, καθώς και για τη βελτίωση της ελκυστικότητας των περιφερειών για τους μαθητευόμενους, τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. Θα πρέπει να διατίθεται υψηλής ποιότητας καθοδήγηση σταδιοδρομίας και διά βίου μάθησης σε όλους στην Ευρώπη, η οποία θα παρέχει αξιόπιστες πληροφορίες σχετικά με τις περιφερειακές δυνατότητες απασχόλησης και μάθησης.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες (όπως η μακροχρόνια φροντίδα, η οικονομικά προσιτή στέγαση και οι πολιτιστικές υπηρεσίες, οι μεταφορές, ο ενεργειακός εφοδιασμός και η πρόσβαση στο διαδίκτυο) και σε ποιοτική εκπαίδευση και υποδομές, όπως η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, και η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η διά βίου μάθηση για την περιφερειακή ανάπτυξη, με ταυτόχρονη υλοποίηση αποτελεσματικών πολιτικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την καταπολέμηση των διακρίσεων. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις στην ποιοτική δημόσια εκπαίδευση. |
| --- | --- |

1.18.

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες (όπως η μακροχρόνια φροντίδα, η οικονομικά προσιτή στέγαση και οι πολιτιστικές υπηρεσίες, οι μεταφορές, ο ενεργειακός εφοδιασμός και η πρόσβαση στο διαδίκτυο) και σε ποιοτική εκπαίδευση και υποδομές, όπως η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, και η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η διά βίου μάθηση για την περιφερειακή ανάπτυξη, με ταυτόχρονη υλοποίηση αποτελεσματικών πολιτικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την καταπολέμηση των διακρίσεων. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν βιώσιμες δημόσιες επενδύσεις στην ποιοτική δημόσια εκπαίδευση.

| 1.19. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να μειώσουν τις ελλείψεις εκπαιδευτικών (6) και να καταστήσουν το επάγγελμα του εκπαιδευτικού ελκυστικό, με δίκαιους μισθούς, αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, ποιοτική αρχική και συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και επαγγελματική εξέλιξη, προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της εκπαίδευσης στις περιφέρειες. Ο κοινωνικός διάλογος είναι απαραίτητος για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων σχετικά με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και συστημάτων και για τη βελτίωση των δεξιοτήτων και ικανοτήτων που πρέπει να αποκτούν οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτές στο πλαίσιο της αρχικής και συνεχούς επαγγελματικής εξέλιξης, μεταξύ άλλων όσον αφορά την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. |
| --- | --- |

1.19.

Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να μειώσουν τις ελλείψεις εκπαιδευτικών (6

2.   Ιστορικό

Ιστορικό

| 2.1. | Στις 17 Ιανουαρίου 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση με τίτλο «Αξιοποίηση ταλέντων στις περιφέρειες της Ευρώπης (7)», στην οποία προτείνονται στοχευμένα μέτρα για την προώθηση και τη διατήρηση των ταλέντων στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και για τη μετατροπή των εν λόγω περιφερειών σε ελκυστικότερες τοποθεσίες. Πρόκειται για την πρώτη βασική πρωτοβουλία του 2023 που απορρέει από το ευρωπαϊκό έτος Δεξιοτήτων (8). Η νέα πολιτική της Επιτροπής επικεντρώνεται κυρίως στις περιφέρειες που αντιμετωπίζουν επιταχυνόμενη μείωση του ενεργού πληθυσμού τους, με χαμηλό ποσοστό αποφοίτων πανεπιστημίου, καθώς και στις περιφέρειες όπου σημειώνεται μεγάλη φυγή νέων. |
| --- | --- |

2.1.

Στις 17 Ιανουαρίου 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση με τίτλο «Αξιοποίηση ταλέντων στις περιφέρειες της Ευρώπης (7

8

| 2.2. | Έχοντας μειωθεί κατά 3,5 εκατομμύρια άτομα μεταξύ 2015 και 2020, ο ενεργός πληθυσμός της ΕΕ αναμένεται να χάσει επιπλέον 35 εκατομμύρια άτομα έως το 2050. Στις αγροτικές περιοχές της ΕΕ κατοικούν 137 εκατομμύρια άτομα: περίπου 30 % του πληθυσμού της ΕΕ. Ωστόσο, 22 % των συμμετεχόντων στην πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου δήλωσαν ότι οι ευκαιρίες απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές έχουν περιοριστεί τα τελευταία 10 χρόνια (9). Το ποσοστό των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) είναι σημαντικά υψηλότερο στις εν λόγω περιφέρειες (19 %, έναντι ενωσιακού μέσου όρου 13 %). Πάρα πολλοί νέοι δεν ολοκληρώνουν την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με αποτέλεσμα να έχουν χαμηλές προοπτικές απασχόλησης. Σε άλλες περιφέρειες, η έλλειψη προοπτικών σταδιοδρομίας μπορεί να αποθαρρύνει τους νέους από το να λάβουν τριτοβάθμια εκπαίδευση και να οδηγήσει ορισμένους να αναζητήσουν ευκαιρίες απασχόλησης αλλού, με αποτέλεσμα το ποσοστό ανεργίας 14,6 % (15-34 ετών) να είναι σημαντικά υψηλότερο από εκείνο της ΕΕ συνολικά (11,1 %). |
| --- | --- |

2.2.

Έχοντας μειωθεί κατά 3,5 εκατομμύρια άτομα μεταξύ 2015 και 2020, ο ενεργός πληθυσμός της ΕΕ αναμένεται να χάσει επιπλέον 35 εκατομμύρια άτομα έως το 2050. Στις αγροτικές περιοχές της ΕΕ κατοικούν 137 εκατομμύρια άτομα: περίπου 30 % του πληθυσμού της ΕΕ. Ωστόσο, 22 % των συμμετεχόντων στην πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου δήλωσαν ότι οι ευκαιρίες απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές έχουν περιοριστεί τα τελευταία 10 χρόνια (9

| 2.3. | Σύμφωνα με την 8η έκθεση για τη συνοχή (2022) (10), ο κύριος λόγος της μετανάστευσης και της φυγής ταλέντων από ορισμένες περιφέρειες της ΕΕ είναι η έλλειψη δημόσιων και κοινωνικών υπηρεσιών, ιδίως στους τομείς της φροντίδας, της υγειονομικής περίθαλψης και της εκπαίδευσης, η έλλειψη ευκαιριών απασχόλησης και η ανεπάρκεια εδαφικών συνδέσεων και υλικών υποδομών, όπως οι μεταφορές. Στόχος της πολιτικής της Επιτροπής είναι να προωθηθεί η ανάπτυξη σε αυτές τις περιοχές μέσω της παροχής ποιοτικών θέσεων εργασίας και μέσω της βελτίωσης των δημόσιων υπηρεσιών, και ιδίως των εκπαιδευτικών συστημάτων. Επιπλέον, επικεντρώνεται στην ανάπτυξη καλύτερης ψηφιακής συνδεσιμότητας των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών, ιδίως των αγροτικών και απομακρυσμένων περιοχών. Για τους σκοπούς αυτούς, η ανακοίνωση προσδιορίζει συγκεκριμένους τομείς στο αγροτικό σχέδιο δράσης της ΕΕ και καθορίζει έναν μηχανισμό οκτώ πυλώνων για την ενίσχυση των ταλέντων στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, τον λεγόμενο «μηχανισμό ενίσχυσης ταλέντων». |
| --- | --- |

2.3.

Σύμφωνα με την 8η έκθεση για τη συνοχή (2022) (10

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η ανακοίνωση δεσμεύεται ως προς την αποτελεσματική εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ). Ωστόσο, η ανακοίνωση δεν θέτει επαρκώς την ποιοτική αγορά εργασίας, και ιδίως τη στήριξη των εργαζομένων, στο επίκεντρο των προσδιοριζόμενων μέτρων πολιτικής. Η εξασφάλιση ποιοτικών θέσεων εργασίας για όλους τους εργαζομένους και τις περιφέρειες απαιτεί μια περισσότερο ολιστική απάντηση που θα καλύπτει τις δίκαιες πολιτικές για την αγορά εργασίας, τη δίκαιη κινητικότητα, την κοινωνική συνοχή, τις βασικές υπηρεσίες και την πρόσβαση σε ποιοτική κατάρτιση και δεξιότητες. Αν και η περιφερειακή ανάπτυξη θα πρέπει πράγματι να αποτελεί προτεραιότητα, η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας πρέπει επίσης να προστατεύεται. Η περιφερειακή ανάπτυξη θα πρέπει να επιτευχθεί λαμβανομένων δεόντως υπόψη των δημογραφικών, οικονομικών και κοινωνικών προοπτικών και των λόγων μείωσης του πληθυσμού ορισμένων περιοχών. Οι κοινωνικές, οικονομικές και οικολογικές πτυχές και η βιωσιμότητα θα πρέπει να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες κατά τη διαμόρφωση αποτελεσματικών περιφερειακών στρατηγικών προκειμένου να αντιστραφούν οι τάσεις δημογραφικής συρρίκνωσης και να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η ανακοίνωση δεσμεύεται ως προς την αποτελεσματική εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ). Ωστόσο, η ανακοίνωση δεν θέτει επαρκώς την ποιοτική αγορά εργασίας, και ιδίως τη στήριξη των εργαζομένων, στο επίκεντρο των προσδιοριζόμενων μέτρων πολιτικής. Η εξασφάλιση ποιοτικών θέσεων εργασίας για όλους τους εργαζομένους και τις περιφέρειες απαιτεί μια περισσότερο ολιστική απάντηση που θα καλύπτει τις δίκαιες πολιτικές για την αγορά εργασίας, τη δίκαιη κινητικότητα, την κοινωνική συνοχή, τις βασικές υπηρεσίες και την πρόσβαση σε ποιοτική κατάρτιση και δεξιότητες. Αν και η περιφερειακή ανάπτυξη θα πρέπει πράγματι να αποτελεί προτεραιότητα, η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας πρέπει επίσης να προστατεύεται. Η περιφερειακή ανάπτυξη θα πρέπει να επιτευχθεί λαμβανομένων δεόντως υπόψη των δημογραφικών, οικονομικών και κοινωνικών προοπτικών και των λόγων μείωσης του πληθυσμού ορισμένων περιοχών. Οι κοινωνικές, οικονομικές και οικολογικές πτυχές και η βιωσιμότητα θα πρέπει να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες κατά τη διαμόρφωση αποτελεσματικών περιφερειακών στρατηγικών προκειμένου να αντιστραφούν οι τάσεις δημογραφικής συρρίκνωσης και να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η θεμελιώδης πτυχή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης –η ελεύθερη κυκλοφορία– πρέπει να διασφαλίζεται για όλους στην ΕΕ. Ωστόσο, η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού δεν μπορεί να αποτελεί πανάκεια για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη υποκείμενα ζητήματα, όπως η ανάγκη για βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας και της πρόσβασης στην κατάρτιση. Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν τα ίδια κενά δεξιοτήτων. Η υποβάθμιση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού σε ένα απλό ζήτημα προσφοράς και ζήτησης ενέχει τον κίνδυνο να επιδεινωθούν οι ανισότητες και οι αποκλίσεις στην αγορά εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ και τις περιφέρειές της. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο οι ενωσιακές και εθνικές πολιτικές να επικεντρωθούν σε μια περισσότερο μακροπρόθεσμη και ολιστική προσέγγιση της περιφερειακής ανάπτυξης και της ένταξης στην αγορά εργασίας. Ομοίως, η κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε κλάδους υψηλής έντασης εργασίας με τη μεταβίβαση των επισφαλών θέσεων εργασίας σε αλλοδαπούς εργαζομένους και περιθωριοποιημένες ομάδες, χωρίς να βελτιωθεί η ελκυστικότητα των τομέων αυτών, ενέχει τον κίνδυνο παγίωσης των κοινωνικών ανισοτήτων, στερώντας από τις κοινωνίες και τις οικονομίες τη δυνατότητα προόδου χωρίς αποκλεισμούς. |
| --- | --- |

3.2.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η θεμελιώδης πτυχή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης –η ελεύθερη κυκλοφορία– πρέπει να διασφαλίζεται για όλους στην ΕΕ. Ωστόσο, η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού δεν μπορεί να αποτελεί πανάκεια για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη υποκείμενα ζητήματα, όπως η ανάγκη για βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας και της πρόσβασης στην κατάρτιση. Στην πραγματικότητα, τα περισσότερα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν τα ίδια κενά δεξιοτήτων. Η υποβάθμιση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού σε ένα απλό ζήτημα προσφοράς και ζήτησης ενέχει τον κίνδυνο να επιδεινωθούν οι ανισότητες και οι αποκλίσεις στην αγορά εργασίας σε ολόκληρη την ΕΕ και τις περιφέρειές της. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο οι ενωσιακές και εθνικές πολιτικές να επικεντρωθούν σε μια περισσότερο μακροπρόθεσμη και ολιστική προσέγγιση της περιφερειακής ανάπτυξης και της ένταξης στην αγορά εργασίας. Ομοίως, η κάλυψη των ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε κλάδους υψηλής έντασης εργασίας με τη μεταβίβαση των επισφαλών θέσεων εργασίας σε αλλοδαπούς εργαζομένους και περιθωριοποιημένες ομάδες, χωρίς να βελτιωθεί η ελκυστικότητα των τομέων αυτών, ενέχει τον κίνδυνο παγίωσης των κοινωνικών ανισοτήτων, στερώντας από τις κοινωνίες και τις οικονομίες τη δυνατότητα προόδου χωρίς αποκλεισμούς.

| 3.3. | Οι πολιτικές για το κλίμα θα έχουν ισχυρό αντίκτυπο στους εργαζομένους και τους κλάδους, και θα απαιτήσουν μαζική κατάρτιση, επανειδίκευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων. Η μετάβαση αυτή θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως ευκαιρία για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας με ικανοποιητικές συνθήκες εργασίας σε όλους τους τομείς και τις περιφέρειες. Οι στρατηγικές για το κλίμα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις περιφερειακές και τοπικές διαφορές και όχι μόνο τα παγκόσμια δεδομένα, καθώς και να στηρίζουν τις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο. Θα πρέπει επίσης να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να βρουν εναλλακτικές ποιοτικές θέσεις εργασίας στην ίδια περιφέρεια όπου εργάζονται σήμερα, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η στήριξη των κοινοτήτων για την αναγκαία μετάβαση. |
| --- | --- |

3.3.

Οι πολιτικές για το κλίμα θα έχουν ισχυρό αντίκτυπο στους εργαζομένους και τους κλάδους, και θα απαιτήσουν μαζική κατάρτιση, επανειδίκευση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων. Η μετάβαση αυτή θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως ευκαιρία για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας με ικανοποιητικές συνθήκες εργασίας σε όλους τους τομείς και τις περιφέρειες. Οι στρατηγικές για το κλίμα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις περιφερειακές και τοπικές διαφορές και όχι μόνο τα παγκόσμια δεδομένα, καθώς και να στηρίζουν τις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο. Θα πρέπει επίσης να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να βρουν εναλλακτικές ποιοτικές θέσεις εργασίας στην ίδια περιφέρεια όπου εργάζονται σήμερα, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η στήριξη των κοινοτήτων για την αναγκαία μετάβαση.

| 3.4. | Οι περιφέρειες θα πρέπει να ανταλλάσσουν εμπειρίες σχετικά με τον τρόπο ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών ως τόπων μάθησης, εργασίας και διαβίωσης με καλή ποιότητα ζωής και υπηρεσιών, στηρίζοντας την οικονομική διαφοροποίηση των αγροτικών και των υστερουσών περιοχών. Οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης ως εργαλείο για τη δημιουργία ποικίλων και εξειδικευμένων θέσεων εργασίας παραμένουν πολύ συχνά εστιασμένες σε παραδοσιακούς τομείς. Υπάρχουν, ωστόσο, καλά παραδείγματα βιομηχανικών μεταβάσεων που είναι αποτέλεσμα του κοινωνικού διαλόγου, τα οποία είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη. |
| --- | --- |

3.4.

Οι περιφέρειες θα πρέπει να ανταλλάσσουν εμπειρίες σχετικά με τον τρόπο ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών ως τόπων μάθησης, εργασίας και διαβίωσης με καλή ποιότητα ζωής και υπηρεσιών, στηρίζοντας την οικονομική διαφοροποίηση των αγροτικών και των υστερουσών περιοχών. Οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης ως εργαλείο για τη δημιουργία ποικίλων και εξειδικευμένων θέσεων εργασίας παραμένουν πολύ συχνά εστιασμένες σε παραδοσιακούς τομείς. Υπάρχουν, ωστόσο, καλά παραδείγματα βιομηχανικών μεταβάσεων που είναι αποτέλεσμα του κοινωνικού διαλόγου, τα οποία είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψη.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θεσπίσουν πολιτικές συνοχής και ταμεία της ΕΕ που θα στηρίξουν τη διαμόρφωση των μεταβάσεων στην αγορά εργασίας κατά τρόπο ώστε κανένας εργαζόμενος και καμία περιφέρεια να μην μείνει στο περιθώριο. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν ελκυστικές συνθήκες για τις επιχειρήσεις, με ταυτόχρονη αναγνώριση της ανάγκης επενδύσεων των επιχειρήσεων στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, και προσαρμογής τους στις μεταβαλλόμενες ανάγκες. Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζουν σε όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης, και όλες οι περιφέρειες πρέπει να μπορούν να ευημερούν από την εργασία των κατοίκων τους και να είναι ελκυστικές για τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να θεσπίσουν πολιτικές συνοχής και ταμεία της ΕΕ που θα στηρίξουν τη διαμόρφωση των μεταβάσεων στην αγορά εργασίας κατά τρόπο ώστε κανένας εργαζόμενος και καμία περιφέρεια να μην μείνει στο περιθώριο. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν ελκυστικές συνθήκες για τις επιχειρήσεις, με ταυτόχρονη αναγνώριση της ανάγκης επενδύσεων των επιχειρήσεων στην καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα, και προσαρμογής τους στις μεταβαλλόμενες ανάγκες. Οι εργαζόμενοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να ζουν σε όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης, και όλες οι περιφέρειες πρέπει να μπορούν να ευημερούν από την εργασία των κατοίκων τους και να είναι ελκυστικές για τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους.

| 3.6. | Προκειμένου να είναι επιτυχής η διαχείριση των μεταβάσεων για δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη, είναι σημαντικό οι ευρωπαϊκές πολιτικές για την αγορά εργασίας και τη συνοχή να βασίζονται σε μακροπρόθεσμες και σταθερές επενδύσεις σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, στην πρόσβαση σε κατάρτιση και βασικές υπηρεσίες, στον κοινωνικό διάλογο και στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την παροχή στοχευμένων συστάσεων στα κράτη μέλη με σκοπό την καταπολέμηση των περιφερειακών ανισοτήτων και τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας ποιοτικών θέσεων εργασίας και υπηρεσιών σε κάθε περιφέρεια. |
| --- | --- |

3.6.

Προκειμένου να είναι επιτυχής η διαχείριση των μεταβάσεων για δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη, είναι σημαντικό οι ευρωπαϊκές πολιτικές για την αγορά εργασίας και τη συνοχή να βασίζονται σε μακροπρόθεσμες και σταθερές επενδύσεις σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, στην πρόσβαση σε κατάρτιση και βασικές υπηρεσίες, στον κοινωνικό διάλογο και στις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ αποτελούν σημαντικά εργαλεία για την παροχή στοχευμένων συστάσεων στα κράτη μέλη με σκοπό την καταπολέμηση των περιφερειακών ανισοτήτων και τη διασφάλιση της διαθεσιμότητας ποιοτικών θέσεων εργασίας και υπηρεσιών σε κάθε περιφέρεια.

| 3.6.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές που αφορούν την αγορά εργασίας και τη συνοχή βασίζονται στις βιώσιμες επενδύσεις σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, στην πρόσβαση σε κατάρτιση και σε βασικές υπηρεσίες, στον κοινωνικό διάλογο και στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων. |
| --- | --- |

3.6.1.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι ευρωπαϊκές πολιτικές που αφορούν την αγορά εργασίας και τη συνοχή βασίζονται στις βιώσιμες επενδύσεις σε ποιοτικές θέσεις εργασίας, στην πρόσβαση σε κατάρτιση και σε βασικές υπηρεσίες, στον κοινωνικό διάλογο και στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, με σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων και των εθνικών συστημάτων εργασιακών σχέσεων.

| 3.7. | Εκτός από τις ποιοτικές ευκαιρίες απασχόλησης που προσφέρουν ελκυστικούς μισθούς, κατάλληλες συνθήκες εργασίας, ποιοτική κατάρτιση και επαγγελματική εξέλιξη, η ελκυστικότητα των περιφερειών εξαρτάται από τις αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, που περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή στέγαση, υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και δημόσιες υπηρεσίες, καθώς και καλές υποδομές. Μολονότι αναγνωρίζεται ο ρόλος της εθνικής νομοθεσίας και των συστημάτων εργασιακών σχέσεων, τα διαφορετικά κοινωνικά και εργασιακά πρότυπα, η χαμηλή κάλυψη των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η έλλειψη επενδύσεων και η χαμηλή εμπιστοσύνη στα θεσμικά όργανα μπορούν εύκολα να αποτελέσουν παράγοντες διαρθρωτικών χασμάτων μεταξύ των περιφερειών, εμποδίζοντας τη θετική ανάπτυξη μιας ισορροπημένης ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

3.7.

Εκτός από τις ποιοτικές ευκαιρίες απασχόλησης που προσφέρουν ελκυστικούς μισθούς, κατάλληλες συνθήκες εργασίας, ποιοτική κατάρτιση και επαγγελματική εξέλιξη, η ελκυστικότητα των περιφερειών εξαρτάται από τις αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, που περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή στέγαση, υψηλής ποιότητας εκπαίδευση και δημόσιες υπηρεσίες, καθώς και καλές υποδομές. Μολονότι αναγνωρίζεται ο ρόλος της εθνικής νομοθεσίας και των συστημάτων εργασιακών σχέσεων, τα διαφορετικά κοινωνικά και εργασιακά πρότυπα, η χαμηλή κάλυψη των συλλογικών διαπραγματεύσεων, η έλλειψη επενδύσεων και η χαμηλή εμπιστοσύνη στα θεσμικά όργανα μπορούν εύκολα να αποτελέσουν παράγοντες διαρθρωτικών χασμάτων μεταξύ των περιφερειών, εμποδίζοντας τη θετική ανάπτυξη μιας ισορροπημένης ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η ανακοίνωση αποσκοπεί στην ανάπτυξη στενής συνεργασίας μεταξύ των περιφερειακών αρχών, των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, των υπηρεσιών απασχόλησης και των παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά προκειμένου να προσελκυσθούν οι επιχειρήσεις στις μειονεκτούσες περιοχές και να εξασφαλιστούν ποιοτικές θέσεις εργασίας, ικανοποιητικοί μισθοί, εργασιακή ασφάλεια μέσω τυπικής απασχόλησης και πρόσβασης στην κοινωνική προστασία, ευκαιρίες διά βίου μάθησης, καλές εργασιακές συνθήκες σε ασφαλείς και υγιεινούς χώρους εργασίας, λογικά ωράρια εργασίας με καλή ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, και συνδικαλιστική εκπροσώπηση και δικαιώματα διαπραγμάτευσης. |
| --- | --- |

3.8.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η ανακοίνωση αποσκοπεί στην ανάπτυξη στενής συνεργασίας μεταξύ των περιφερειακών αρχών, των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, των υπηρεσιών απασχόλησης και των παρόχων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά προκειμένου να προσελκυσθούν οι επιχειρήσεις στις μειονεκτούσες περιοχές και να εξασφαλιστούν ποιοτικές θέσεις εργασίας, ικανοποιητικοί μισθοί, εργασιακή ασφάλεια μέσω τυπικής απασχόλησης και πρόσβασης στην κοινωνική προστασία, ευκαιρίες διά βίου μάθησης, καλές εργασιακές συνθήκες σε ασφαλείς και υγιεινούς χώρους εργασίας, λογικά ωράρια εργασίας με καλή ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, και συνδικαλιστική εκπροσώπηση και δικαιώματα διαπραγμάτευσης.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο στόχος της ανακοίνωσης θα πρέπει να επεκταθεί και πέραν της προσέλκυσης εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης («ταλέντων») στις μειονεκτούσες περιφέρειες με σκοπό την οικονομική ανάπτυξη. Υπάρχει γενικά έλλειψη εργαζομένων στην αγορά εργασίας πολλών περιφερειών της ΕΕ, ενώ το 26,4 % του ανενεργού ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού κατοικεί σε μειονεκτούσες περιοχές, λόγω έλλειψης ευκαιριών για ποιοτική απασχόληση ή λόγω δυσπιστίας στα κρατικά θεσμικά όργανα, για οικογενειακούς λόγους ή λόγω απασχόλησης στην παραοικονομία κ.λπ. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται καλές συνθήκες, εργαζομένους και υποδομές ώστε να καινοτομούν και να είναι ανταγωνιστικές, και πρέπει να μεριμνούν για την επανειδίκευση και την αναβάθμιση δεξιοτήτων των εργαζομένων τους και να επιδιώκουν την προσέλκυση ειδικευμένων εργαζομένων σε ποιοτικές θέσεις εργασίας. Η εστίαση της ανακοίνωσης και των δράσεων που απορρέουν από αυτήν θα πρέπει να μετατοπιστεί στο πώς μπορεί η δίκαιη μετάβαση σε μια πράσινη και ψηφιακή οικονομία να στηρίξει την αναβάθμιση των δεξιοτήτων όλων των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.9.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ο στόχος της ανακοίνωσης θα πρέπει να επεκταθεί και πέραν της προσέλκυσης εργαζομένων υψηλής ειδίκευσης («ταλέντων») στις μειονεκτούσες περιφέρειες με σκοπό την οικονομική ανάπτυξη. Υπάρχει γενικά έλλειψη εργαζομένων στην αγορά εργασίας πολλών περιφερειών της ΕΕ, ενώ το 26,4 % του ανενεργού ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού κατοικεί σε μειονεκτούσες περιοχές, λόγω έλλειψης ευκαιριών για ποιοτική απασχόληση ή λόγω δυσπιστίας στα κρατικά θεσμικά όργανα, για οικογενειακούς λόγους ή λόγω απασχόλησης στην παραοικονομία κ.λπ. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται καλές συνθήκες, εργαζομένους και υποδομές ώστε να καινοτομούν και να είναι ανταγωνιστικές, και πρέπει να μεριμνούν για την επανειδίκευση και την αναβάθμιση δεξιοτήτων των εργαζομένων τους και να επιδιώκουν την προσέλκυση ειδικευμένων εργαζομένων σε ποιοτικές θέσεις εργασίας. Η εστίαση της ανακοίνωσης και των δράσεων που απορρέουν από αυτήν θα πρέπει να μετατοπιστεί στο πώς μπορεί η δίκαιη μετάβαση σε μια πράσινη και ψηφιακή οικονομία να στηρίξει την αναβάθμιση των δεξιοτήτων όλων των εργαζομένων.

| 3.10. | Επικροτούμε την ανάπτυξη διαφόρων χρηματοδοτικών εργαλείων της ΕΕ στο πλαίσιο της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Ταμείο Συνοχής και Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης) για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027 με σκοπό να μειωθούν οι περιφερειακές ανισότητες και να υλοποιηθεί ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων. Η απασχολησιμότητα και η οικονομική ανάπτυξη στις αγροτικές και μη αστικοποιημένες περιοχές μπορούν να ενισχυθούν με στοχευμένες παρεμβάσεις. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να εξασφαλιστεί ισχυρότερη συμπληρωματικότητα και συντονισμός μεταξύ των ταμείων ανάκαμψης, ανθεκτικότητας και συνοχής της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, ώστε να τονωθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας, οι ευκαιρίες ποιοτικής απασχόλησης και η πρόοδος στις υλικές υποδομές. Η αποτελεσματικότητα των ταμείων συνοχής θα πρέπει να ενισχυθεί ώστε να μειωθούν οι κοινωνικοοικονομικές διαφορές και να γεφυρωθεί το χάσμα στην ανάπτυξη μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ. Για την προώθηση των αξιοπρεπών θέσεων εργασίας, οι κρατικές ενισχύσεις και η χρήση των ταμείων στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ θα πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρές κοινωνικές προϋποθέσεις, οι οποίες θα απαιτούν από τους αποδέκτες να συμμορφώνονται με την ισχύουσα εργατική νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις. |
| --- | --- |

3.10.

Επικροτούμε την ανάπτυξη διαφόρων χρηματοδοτικών εργαλείων της ΕΕ στο πλαίσιο της χρηματοδότησης της πολιτικής συνοχής (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ+, Ταμείο Συνοχής και Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης) για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027 με σκοπό να μειωθούν οι περιφερειακές ανισότητες και να υλοποιηθεί ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων. Η απασχολησιμότητα και η οικονομική ανάπτυξη στις αγροτικές και μη αστικοποιημένες περιοχές μπορούν να ενισχυθούν με στοχευμένες παρεμβάσεις. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να εξασφαλιστεί ισχυρότερη συμπληρωματικότητα και συντονισμός μεταξύ των ταμείων ανάκαμψης, ανθεκτικότητας και συνοχής της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης, ώστε να τονωθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας, οι ευκαιρίες ποιοτικής απασχόλησης και η πρόοδος στις υλικές υποδομές. Η αποτελεσματικότητα των ταμείων συνοχής θα πρέπει να ενισχυθεί ώστε να μειωθούν οι κοινωνικοοικονομικές διαφορές και να γεφυρωθεί το χάσμα στην ανάπτυξη μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ. Για την προώθηση των αξιοπρεπών θέσεων εργασίας, οι κρατικές ενισχύσεις και η χρήση των ταμείων στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ θα πρέπει να υπόκεινται σε αυστηρές κοινωνικές προϋποθέσεις, οι οποίες θα απαιτούν από τους αποδέκτες να συμμορφώνονται με την ισχύουσα εργατική νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις.

| 3.11. | Οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της διαφθοράς και την προάσπιση του κράτους δικαίου διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές για τους παράγοντες της αγοράς εργασίας. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί καλύτερη παρακολούθηση της αποτελεσματικής χρήσης των κονδυλίων της ΕΕ, ιδίως των αποκεντρωμένων, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και από τα ελεγκτικά όργανα της ΕΕ (π.χ. το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF). Προκειμένου να εξασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή του Ταμείου Συνοχής για την αποτελεσματική και ποιοτική περιφερειακή ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ξεκινήσουν συζητήσεις σχετικά με τις επόμενες διαδικασίες στήριξης του ΠΔΠ ώστε να αξιολογήσουν τις ανάγκες και τα κονδύλια σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.11.

Οι προσπάθειες για την καταπολέμηση της διαφθοράς και την προάσπιση του κράτους δικαίου διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές για τους παράγοντες της αγοράς εργασίας. Είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί καλύτερη παρακολούθηση της αποτελεσματικής χρήσης των κονδυλίων της ΕΕ, ιδίως των αποκεντρωμένων, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και από τα ελεγκτικά όργανα της ΕΕ (π.χ. το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και την OLAF). Προκειμένου να εξασφαλιστεί η δίκαιη κατανομή του Ταμείου Συνοχής για την αποτελεσματική και ποιοτική περιφερειακή ανάπτυξη, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ξεκινήσουν συζητήσεις σχετικά με τις επόμενες διαδικασίες στήριξης του ΠΔΠ ώστε να αξιολογήσουν τις ανάγκες και τα κονδύλια σε επίπεδο ΕΕ.

| 3.12. | Η δημοκρατική διακυβέρνηση στη διαχείριση και την ορθή κατανομή των ταμείων της ΕΕ μπορεί να επιτευχθεί με την ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων στις αποφάσεις σχετικά με τη χρήση των ταμείων της ΕΕ για την περιφερειακή ανάπτυξη. Ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες πρέπει να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για την επίτευξη ποιοτικής περιφερειακής ανάπτυξης που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες όσων ζουν και επιθυμούν να ζήσουν στις εν λόγω περιφέρειες, καθώς και των επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.12.

Η δημοκρατική διακυβέρνηση στη διαχείριση και την ορθή κατανομή των ταμείων της ΕΕ μπορεί να επιτευχθεί με την ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων στις αποφάσεις σχετικά με τη χρήση των ταμείων της ΕΕ για την περιφερειακή ανάπτυξη. Ο κοινωνικός διάλογος και ο διάλογος με τους πολίτες πρέπει να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για την επίτευξη ποιοτικής περιφερειακής ανάπτυξης που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες όσων ζουν και επιθυμούν να ζήσουν στις εν λόγω περιφέρειες, καθώς και των επιχειρήσεων.

| 3.13. | Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση έχουν σημαντικές επιπτώσεις στις βιομηχανίες των περιφερειών. Ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις προσανατολισμένο στη βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί να συμβάλει στην προσέλκυση ατόμων στις περιφέρειες και να καταστήσει την ΕΕ ανταγωνιστική και ελκυστική σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι περιφέρειες πρέπει επειγόντως να θεσπίσουν αποτελεσματικές στρατηγικές, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους και τους ενδιαφερόμενους φορείς, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και τις δυνατότητες της οικονομικής ανάπτυξης, ώστε να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές για τα άτομα και τις επιχειρήσεις. Πρέπει να εξασφαλιστεί ισορροπία μεταξύ των ενωσιακών και των περιφερειακών πολιτικών, με σεβασμό της επικουρικότητας των περιφερειών. |
| --- | --- |

3.13.

Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση έχουν σημαντικές επιπτώσεις στις βιομηχανίες των περιφερειών. Ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις προσανατολισμένο στη βιώσιμη ανάπτυξη μπορεί να συμβάλει στην προσέλκυση ατόμων στις περιφέρειες και να καταστήσει την ΕΕ ανταγωνιστική και ελκυστική σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι περιφέρειες πρέπει επειγόντως να θεσπίσουν αποτελεσματικές στρατηγικές, από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους και τους ενδιαφερόμενους φορείς, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και τις δυνατότητες της οικονομικής ανάπτυξης, ώστε να καταστούν οι περιφέρειες ελκυστικές για τα άτομα και τις επιχειρήσεις. Πρέπει να εξασφαλιστεί ισορροπία μεταξύ των ενωσιακών και των περιφερειακών πολιτικών, με σεβασμό της επικουρικότητας των περιφερειών.

| 3.13.1. | Οι πρόσφατα ανακοινωθείσες πρωτοβουλίες του Βιομηχανικού σχεδίου για την Πράσινη Συμφωνία και της Πράξης για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών —με την ανάπτυξη δεξιοτήτων να αποτελεί έναν από τους τέσσερις πυλώνες του Σχεδίου— θα πρέπει να υλοποιηθούν με ισχυρή περιφερειακή διάσταση, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία των σχεδιαζόμενων ακαδημιών για τη βιομηχανία μηδενικών καθαρών εκπομπών. |
| --- | --- |

3.13.1.

Οι πρόσφατα ανακοινωθείσες πρωτοβουλίες του Βιομηχανικού σχεδίου για την Πράσινη Συμφωνία και της Πράξης για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών —με την ανάπτυξη δεξιοτήτων να αποτελεί έναν από τους τέσσερις πυλώνες του Σχεδίου— θα πρέπει να υλοποιηθούν με ισχυρή περιφερειακή διάσταση, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία των σχεδιαζόμενων ακαδημιών για τη βιομηχανία μηδενικών καθαρών εκπομπών.

| 3.14. | Το ΕΚΤ+ —που έχει την υποχρέωση να δαπανά τουλάχιστον 12 % των κονδυλίων του στα κράτη μέλη όπου ο αριθμός των ΕΕΑΚ είναι πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ— αποτελεί το κύριο εργαλείο πολιτικής για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων και τη διασφάλιση της εφαρμογής των ευρωπαϊκών εγγυήσεων για τη νεολαία. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες ώστε να καταστήσουν όλες τις περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων των μειονεκτουσών, ελκυστικές για τους νέους φοιτητές και εργαζομένους. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι φορείς θα πρέπει να συμμετέχουν ουσιαστικά στον σχεδιασμό και την εφαρμογή του, καθώς και στην αξιολόγηση της χρήσης των κονδυλίων του ΕΚΤ+, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα εν λόγω κονδύλια στηρίζουν αποτελεσματικά τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, αμειβόμενων ποιοτικών θέσεων μαθητείας και πρακτικής άσκησης για νέους ανέργους. Τα επαγγέλματα όπου διαπιστώνονται ελλείψεις θα πρέπει να ληφθούν υπόψη προκειμένου να καταστούν ελκυστικές οι αντίστοιχες θέσεις εργασίας και η εκπαίδευση, ενώ οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να ενδυναμωθούν και να υποστηριχθούν με σκοπό την εφαρμογή ορισμένων πολιτικών και ειδικών μέτρων που θα καταστήσουν ελκυστικά τα επαγγέλματα όπου διαπιστώνονται ελλείψεις. |
| --- | --- |

3.14.

Το ΕΚΤ+ —που έχει την υποχρέωση να δαπανά τουλάχιστον 12 % των κονδυλίων του στα κράτη μέλη όπου ο αριθμός των ΕΕΑΚ είναι πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ— αποτελεί το κύριο εργαλείο πολιτικής για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων και τη διασφάλιση της εφαρμογής των ευρωπαϊκών εγγυήσεων για τη νεολαία. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες ώστε να καταστήσουν όλες τις περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων των μειονεκτουσών, ελκυστικές για τους νέους φοιτητές και εργαζομένους. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι φορείς θα πρέπει να συμμετέχουν ουσιαστικά στον σχεδιασμό και την εφαρμογή του, καθώς και στην αξιολόγηση της χρήσης των κονδυλίων του ΕΚΤ+, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα εν λόγω κονδύλια στηρίζουν αποτελεσματικά τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, αμειβόμενων ποιοτικών θέσεων μαθητείας και πρακτικής άσκησης για νέους ανέργους. Τα επαγγέλματα όπου διαπιστώνονται ελλείψεις

| 3.15. | Οι περιφέρειες μπορούν να είναι ελκυστικές για τους εργαζομένους σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων με ελκυστικές θέσεις εργασίας και μισθούς. Στο πλαίσιο αυτό, η αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας της ΕΕ για επαρκείς κατώτατους μισθούς, και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των μισθών μέσω της κάλυψης της συλλογικής διαπραγμάτευσης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Οι κυβερνήσεις, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι κοινωνικές υπηρεσίες, οι επιχειρήσεις και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις θα πρέπει να συνεργαστούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου για την παροχή αποτελεσματικών λύσεων στους εργαζομένους όσον αφορά τις ανάγκες τους σχετικά με τη γονική μέριμνα και την παροχή φροντίδας, μέσω της διασφάλισης ποιοτικών και χωρίς αποκλεισμούς υπηρεσιών παιδικής μέριμνας και μακροχρόνιας φροντίδας. |
| --- | --- |

3.15.

Οι περιφέρειες μπορούν να είναι ελκυστικές για τους εργαζομένους σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων με ελκυστικές θέσεις εργασίας και μισθούς. Στο πλαίσιο αυτό, η αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας της ΕΕ για επαρκείς κατώτατους μισθούς, και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των μισθών μέσω της κάλυψης της συλλογικής διαπραγμάτευσης διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Οι κυβερνήσεις, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι κοινωνικές υπηρεσίες, οι επιχειρήσεις και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις θα πρέπει να συνεργαστούν στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου για την παροχή αποτελεσματικών λύσεων στους εργαζομένους όσον αφορά τις ανάγκες τους σχετικά με τη γονική μέριμνα και την παροχή φροντίδας, μέσω της διασφάλισης ποιοτικών και χωρίς αποκλεισμούς υπηρεσιών παιδικής μέριμνας και μακροχρόνιας φροντίδας.

| 3.16. | Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ΕΑΕ) θα μπορούσε να προωθήσει τη μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε δηλωμένες αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην περιφερειακή ανάπτυξη με την ενίσχυση της φορολογικής βάσης και τη βελτίωση της πρόσβασης των εργαζομένων στην κοινωνική προστασία. Η ισότιμη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία πρέπει να διασφαλίζεται ανεξάρτητα από το καθεστώς απασχόλησης, με βάση τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους (2019) (11). |
| --- | --- |

3.16.

Η ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας (ΕΑΕ) θα μπορούσε να προωθήσει τη μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε δηλωμένες αξιοπρεπείς θέσεις εργασίας, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην περιφερειακή ανάπτυξη με την ενίσχυση της φορολογικής βάσης και τη βελτίωση της πρόσβασης των εργαζομένων στην κοινωνική προστασία. Η ισότιμη πρόσβαση στην κοινωνική προστασία πρέπει να διασφαλίζεται ανεξάρτητα από το καθεστώς απασχόλησης, με βάση τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους (2019) (11

| 3.17. | Η αποτελεσματική κάλυψη της κοινωνικής προστασίας και ο συντονισμός της κοινωνικής ασφάλισης είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των μετακινούμενων εργαζομένων. Ψηφιακά εργαλεία όπως το ευρωπαϊκό διαβατήριο κοινωνικής ασφάλισης μπορούν να βελτιώσουν τη διασυνοριακή ταυτοποίηση και επαλήθευση, βοηθώντας τους εργαζομένους να εντοπίζουν, να εξάγουν και να διεκδικούν τα συνολικά τους δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης. Προκειμένου να προσελκυστούν εργαζόμενοι στις μειονεκτούσες περιοχές, πρέπει να καταργηθεί η άδικη μεταχείριση, όπως η διπλή φορολόγηση ή οι απαλλαγές από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για τους μετακινούμενους εργαζομένους, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι που έχουν ασκήσει το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας τους δεν τιμωρούνται από το κράτος μέλος υποδοχής ή κατά την επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους. |
| --- | --- |

3.17.

Η αποτελεσματική κάλυψη της κοινωνικής προστασίας και ο συντονισμός της κοινωνικής ασφάλισης είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης των μετακινούμενων εργαζομένων. Ψηφιακά εργαλεία όπως το ευρωπαϊκό διαβατήριο κοινωνικής ασφάλισης μπορούν να βελτιώσουν τη διασυνοριακή ταυτοποίηση και επαλήθευση, βοηθώντας τους εργαζομένους να εντοπίζουν, να εξάγουν και να διεκδικούν τα συνολικά τους δικαιώματα κοινωνικής ασφάλισης. Προκειμένου να προσελκυστούν εργαζόμενοι στις μειονεκτούσες περιοχές, πρέπει να καταργηθεί η άδικη μεταχείριση, όπως η διπλή φορολόγηση ή οι απαλλαγές από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για τους μετακινούμενους εργαζομένους, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι που έχουν ασκήσει το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας τους δεν τιμωρούνται από το κράτος μέλος υποδοχής ή κατά την επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής τους.

| 3.18. | Οι πολιτικές για τις δεξιότητες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην περιφερειακή ανάπτυξη, αλλά αυτό πρέπει επίσης να συνδυαστεί με επενδύσεις και συμπληρωματικά μέτρα πολιτικής για τη βελτίωση της ελκυστικότητας των περιφερειών για τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. Η αγορά εργασίας χρειάζεται εργαζομένους σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων, και η περιφερειακή ανάπτυξη θα πρέπει να προσελκύει όλους τους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων χαμηλής και μεσαίας ειδίκευσης, όχι μόνο τα «ταλέντα» και τους εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης. |
| --- | --- |

3.18.

Οι πολιτικές για τις δεξιότητες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην περιφερειακή ανάπτυξη, αλλά αυτό πρέπει επίσης να συνδυαστεί με επενδύσεις και συμπληρωματικά μέτρα πολιτικής για τη βελτίωση της ελκυστικότητας των περιφερειών για τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις. Η αγορά εργασίας χρειάζεται εργαζομένους σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων, και η περιφερειακή ανάπτυξη θα πρέπει να προσελκύει όλους τους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων χαμηλής και μεσαίας ειδίκευσης, όχι μόνο τα «ταλέντα» και τους εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης.

| 3.19. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η ανακοίνωση αποσκοπεί στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες (όπως η μακροχρόνια φροντίδα, η οικονομικά προσιτή στέγαση και οι πολιτιστικές υπηρεσίες, οι μεταφορές, ο ενεργειακός εφοδιασμός και η πρόσβαση στο διαδίκτυο) και σε ποιοτικές υπηρεσίες και υποδομές εκπαίδευσης, όπως η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, η εκπαίδευση και η κατάρτιση. Οι εκπαιδευτικές υπηρεσίες θα πρέπει να ωφελούν και να προσελκύουν όχι μόνο τους εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης, αλλά και τους εργαζομένους οποιουδήποτε επιπέδου δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

3.19.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η ανακοίνωση αποσκοπεί στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης σε ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες (όπως η μακροχρόνια φροντίδα, η οικονομικά προσιτή στέγαση και οι πολιτιστικές υπηρεσίες, οι μεταφορές, ο ενεργειακός εφοδιασμός και η πρόσβαση στο διαδίκτυο) και σε ποιοτικές υπηρεσίες και υποδομές εκπαίδευσης, όπως η προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, η εκπαίδευση και η κατάρτιση. Οι εκπαιδευτικές υπηρεσίες θα πρέπει να ωφελούν και να προσελκύουν όχι μόνο τους εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης, αλλά και τους εργαζομένους οποιουδήποτε επιπέδου δεξιοτήτων.

| 3.20. | Η πύλη Europass πρέπει να βελτιωθεί ώστε να παρέχει στους πολίτες σαφείς πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες απασχόλησης και μάθησης, την πρόσβαση σε υπηρεσίες καθοδήγησης και τις διαδικασίες αναγνώρισης. Στο πλαίσιο αυτό, το δίκτυο EURES θα μπορούσε να συμβάλει περαιτέρω στη δίκαιη κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, μεταξύ άλλων προωθώντας τις δίκαιες πρακτικές πρόσληψης, τις άμεσες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, καθώς και αντιμετωπίζοντας τις καταχρηστικές πρακτικές κινητικότητας σε διασυνοριακό επίπεδο. Οι ιδιωτικές υπηρεσίες απασχόλησης θα πρέπει να είναι σε θέση να επιδείξουν σοβαρές επιδόσεις προκειμένου να μπορούν να συμμετάσχουν στο EURES. Στο πλαίσιο της εντολής της για τη διασφάλιση δίκαιης και αποτελεσματικής κινητικότητας του εργατικού δυναμικού, η Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας δεν πρέπει μόνο να στηρίζει τους εργαζομένους που επιθυμούν να ασκήσουν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας τους, αλλά και όσους προτίθενται να επιστρέψουν στο κράτος μέλος καταγωγής τους. |
| --- | --- |

3.20.

Η πύλη Europass πρέπει να βελτιωθεί ώστε να παρέχει στους πολίτες σαφείς πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες απασχόλησης και μάθησης, την πρόσβαση σε υπηρεσίες καθοδήγησης και τις διαδικασίες αναγνώρισης. Στο πλαίσιο αυτό, το δίκτυο EURES θα μπορούσε να συμβάλει περαιτέρω στη δίκαιη κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, μεταξύ άλλων προωθώντας τις δίκαιες πρακτικές πρόσληψης, τις άμεσες και ποιοτικές θέσεις εργασίας, καθώς και αντιμετωπίζοντας τις καταχρηστικές πρακτικές κινητικότητας σε διασυνοριακό επίπεδο. Οι ιδιωτικές υπηρεσίες απασχόλησης θα πρέπει να είναι σε θέση να επιδείξουν σοβαρές επιδόσεις προκειμένου να μπορούν να συμμετάσχουν στο EURES. Στο πλαίσιο της εντολής της για τη διασφάλιση δίκαιης και αποτελεσματικής κινητικότητας του εργατικού δυναμικού, η Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας δεν πρέπει μόνο να στηρίζει τους εργαζομένους που επιθυμούν να ασκήσουν το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας τους, αλλά και όσους προτίθενται να επιστρέψουν στο κράτος μέλος καταγωγής τους.

| 3.21. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή ζητεί την προώθηση της ποιοτικής εκπαίδευσης, κατάρτισης και διά βίου μάθησης σε σχέση με την περιφερειακή ανάπτυξη. Είναι ζωτικής σημασίας να παρέχεται ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση ενηλίκων για όλους τους εργαζομένους τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και για ενήλικες που δεν δραστηριοποιούνται στην αγορά εργασίας, εξετάζοντας την εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου σχετικά με ένα νέο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την εκπαίδευση των ενηλίκων 2021-2030 (12), της σύστασης του Συμβουλίου για τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης (13) και της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με τα μικροδιαπιστευτήρια (14) για την επίτευξη του στόχου του 60 % για συμμετοχή στην εκπαίδευση ενηλίκων (15). Είναι επίσης σημαντικό να παρέχεται αποτελεσματική στήριξη στους εργαζομένους ώστε να έχουν πρόσβαση στην κατάρτιση εργαζομένων και σε άδειες κατάρτισης μετ’ αποδοχών, διασφαλίζοντας ότι τα διάφορα συστήματα χρηματοδότησης συνδιοικούνται με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων. Οι πολίτες θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε επιχειρηματικές δεξιότητες και να λαμβάνουν οικονομική στήριξη για τη δημιουργία δικών τους επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

3.21.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή ζητεί την προώθηση της ποιοτικής εκπαίδευσης, κατάρτισης και διά βίου μάθησης σε σχέση με την περιφερειακή ανάπτυξη. Είναι ζωτικής σημασίας να παρέχεται ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση ενηλίκων για όλους τους εργαζομένους τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και για ενήλικες που δεν δραστηριοποιούνται στην αγορά εργασίας, εξετάζοντας την εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου σχετικά με ένα νέο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την εκπαίδευση των ενηλίκων 2021-2030 (12

13

14

15

| 3.22. | Η εκπαίδευση και κατάρτιση και η διά βίου μάθηση υπό ολιστικό πρίσμα πρέπει να βελτιωθούν σε αυτές τις περιοχές και να είναι ελκυστικές για τους εκπαιδευόμενους και τους γονείς, όπου οι βασικές ικανότητες, ιδίως η δημοκρατική αγωγή του πολίτη, και οι καίριες και εγκάρσιες δεξιότητες, ιδίως οι θετικές επιστήμες, η τεχνολογία, η μηχανική, οι τέχνες και τα μαθηματικά (STEAM), διαδραματίζουν καίριο ρόλο, παράλληλα με τις δεξιότητες που σχετίζονται με την αγορά εργασίας. Προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι νέοι στις μειονεκτούσες περιφέρειες να αποκτούν πτυχία τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, θα πρέπει επίσης να υπάρχουν διαθέσιμες ποιοτικές θέσεις εργασίας. Οι περιφέρειες πρέπει επίσης να βελτιώσουν την ποιότητα της εκπαίδευσης με σκοπό την προαγωγή της δημοκρατικής συμμετοχής στα κοινά και των κοινών ευρωπαϊκών αξιών. Η σημασία που έχουν για την Ευρώπη οι πολίτες με δεξιότητες και γνώσεις εκτείνεται πέρα από την τυπική εκπαίδευση, περιλαμβάνοντας τη μάθηση που αποκτάται με μη τυπικούς ή άτυπους τρόπους. Οι πολίτες πρέπει να είναι σε θέση να αποδεικνύουν αυτά που έχουν μάθει, να χρησιμοποιούν αυτήν τη μάθηση στη σταδιοδρομία τους και για περαιτέρω εκπαίδευση και κατάρτιση. Η επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης θα πρέπει να βελτιωθεί. |
| --- | --- |

3.22.

Η εκπαίδευση και κατάρτιση και η διά βίου μάθηση υπό ολιστικό πρίσμα πρέπει να βελτιωθούν σε αυτές τις περιοχές και να είναι ελκυστικές για τους εκπαιδευόμενους και τους γονείς, όπου οι βασικές ικανότητες, ιδίως η δημοκρατική αγωγή του πολίτη, και οι καίριες και εγκάρσιες δεξιότητες, ιδίως οι θετικές επιστήμες, η τεχνολογία, η μηχανική, οι τέχνες και τα μαθηματικά (STEAM), διαδραματίζουν καίριο ρόλο, παράλληλα με τις δεξιότητες που σχετίζονται με την αγορά εργασίας. Προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι νέοι στις μειονεκτούσες περιφέρειες να αποκτούν πτυχία τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, θα πρέπει επίσης να υπάρχουν διαθέσιμες ποιοτικές θέσεις εργασίας. Οι περιφέρειες πρέπει επίσης να βελτιώσουν την ποιότητα της εκπαίδευσης με σκοπό την προαγωγή της δημοκρατικής συμμετοχής στα κοινά και των κοινών ευρωπαϊκών αξιών. Η σημασία που έχουν για την Ευρώπη οι πολίτες με δεξιότητες και γνώσεις εκτείνεται πέρα από την τυπική εκπαίδευση, περιλαμβάνοντας τη μάθηση που αποκτάται με μη τυπικούς ή άτυπους τρόπους. Οι πολίτες πρέπει να είναι σε θέση να αποδεικνύουν αυτά που έχουν μάθει, να χρησιμοποιούν αυτήν τη μάθηση στη σταδιοδρομία τους και για περαιτέρω εκπαίδευση και κατάρτιση. Η επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης θα πρέπει να βελτιωθεί.

| 3.23. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για τη βελτίωση της ψηφιακής συνδεσιμότητας σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, ώστε να διευκολυνθεί η εξ αποστάσεως εκπαίδευση και κατάρτιση και να μειωθούν οι ελλείψεις δεξιοτήτων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει (16) ότι είναι επιτακτική ανάγκη να εξασφαλιστεί η διαδικτυακή συνδεσιμότητα υψηλής ταχύτητας στις μειονεκτούσες περιοχές με τη χρήση τουλάχιστον 10 % των κονδυλίων του NextGenerationEU ειδικά για την αγροτική ψηφιακή ανάπτυξη. Είναι σημαντικό να παρασχεθεί στα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, τους μαθητές και τους διδάσκοντες και εκπαιδευτές ψηφιακός εξοπλισμός, καθώς τα εργαλεία εικονικής συνεργασίας μπορούν να συμβάλουν στη διευκόλυνση της πρόσβασης στη μάθηση στις απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και για τους οικογενειακούς φροντιστές και τα άτομα με αναπηρία. Ωστόσο, η ποιοτική εκπαίδευση και η καταπολέμηση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου μπορούν να επιτευχθούν μόνο με προσωπικές σχέσεις μεταξύ μαθητών, εκπαιδευτικών και γονέων, για την καλύτερη υποστήριξη των ατομικών αναγκών των μαθητών. Για τον σκοπό αυτό, οι θέσεις εργασίας στα σχολεία πρέπει να είναι ελκυστικές για εκπαιδευτικούς και εκπαιδευτές υψηλής ειδίκευσης. |
| --- | --- |

3.23.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για τη βελτίωση της ψηφιακής συνδεσιμότητας σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, ώστε να διευκολυνθεί η εξ αποστάσεως εκπαίδευση και κατάρτιση και να μειωθούν οι ελλείψεις δεξιοτήτων. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει (16

| 3.24. | Προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της εκπαίδευσης σε αυτές τις περιφέρειες, ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι ουσιώδης. Θα πρέπει να παρέχεται αποτελεσματική στήριξη στους διδάσκοντες σε κάθε τομέα της εκπαίδευσης και στους εκπαιδευτές για τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, ώστε να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη δεξιοτήτων στο πλαίσιο του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού της εκπαίδευσης. Ο κοινωνικός διάλογος είναι απαραίτητος για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που αφορούν την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση των σχολείων, και για τον καθορισμό των απαραίτητων δεξιοτήτων και ικανοτήτων που πρέπει να αποκτούν οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτές στο πλαίσιο της αρχικής και της συνεχούς επαγγελματικής εξέλιξης. |
| --- | --- |

3.24.

Προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα της εκπαίδευσης σε αυτές τις περιφέρειες, ο ρόλος των εκπαιδευτικών είναι ουσιώδης. Θα πρέπει να παρέχεται αποτελεσματική στήριξη στους διδάσκοντες σε κάθε τομέα της εκπαίδευσης και στους εκπαιδευτές για τη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης, ώστε να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη δεξιοτήτων στο πλαίσιο του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού της εκπαίδευσης. Ο κοινωνικός διάλογος είναι απαραίτητος για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που αφορούν την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση των σχολείων, και για τον καθορισμό των απαραίτητων δεξιοτήτων και ικανοτήτων που πρέπει να αποκτούν οι εκπαιδευτικοί και οι εκπαιδευτές στο πλαίσιο της αρχικής και της συνεχούς επαγγελματικής εξέλιξης.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  COM(2023) 32 final.

1

(2)  Βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας (europa.eu), COM (2023) 62 final.

2

(3)  Europe’s changing climate hazards — an index-based interactive EEA report — European Environment Agency (europa.eu) (Οι μεταβαλλόμενου κλιματικοί κίνδυνοι για την Ευρώπη — διαδραστική έκθεση του ΕΟΠ βάσει δεικτών –Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (europa.eu)

3

(4)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 8ης Νοεμβρίου 2019, σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους, 2019/C 387/01 (ΕΕ C 387 της 15.11.2019, σ. 1).

4

(5)  Σύσταση του Συμβουλίουτης 8ης Δεκεμβρίου 2022 σχετικά με την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτή και υψηλής ποιότητας μακροχρόνια φροντίδα 2022/C 476/01 (ΕΕ C 476 της 15.12.2022, σ. 1) και σύσταση του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2019 σχετικά με συστήματα προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας υψηλής ποιότητας (ΕΕ C 189 της 5.6.2019, σ. 4).

5

(6)  Έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 2022 (europa.eu)

6

(7)  COM(2023) 32 final.

7

(8)  Commission kick-starts work on the European Year of Skills — Employment, Social Affairs & Inclusion — European Commission (Η Επιτροπή ξεκινά τις εργασίες της για το Ευρωπαϊκό Έτος Δεξιοτήτων — Απασχόληση, Κοινωνικές Υποθέσεις & Ένταξη — Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

8

(9)  Όραμα για τις αγροτικές περιοχές.

9

(10)  Inforegio — Eighth Report on Economic, Social and Territorial Cohesion (Όγδοη έκθεση για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή).

10

(11)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 8ης Νοεμβρίου 2019, σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους 2019/C 387/01 (ΕΕ C 387 της 15.11.2019, σ. 1).

11

(12)  Ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με νέο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την εκπαίδευση των ενηλίκων 2021-2030 2021/C 504/02 (ΕΕ C 504 της 14.12.2021, σ. 9).

12

(13)  Σύσταση του Συμβουλίου για τους ατομικούς λογαριασμούς μάθησης με σκοπό την προώθηση της κατάρτισης των ενηλίκων σε ηλικία εργασίας.

13

(14)  Σύσταση του Συμβουλίου, της 16ας Ιουνίου 2022, σχετικά με μια ευρωπαϊκή προσέγγιση για τα μικροδιαπιστευτήρια για τη δια βίου μάθηση και την απασχολησιμότητα 2022/C 243/02 (ΕΕ C 243 της 27.6.2022, σ. 10).

14

(15)  Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, COM(2021) 102 final.

15

(16)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η ενεργειακή και η ψηφιακή μετάβαση των αγροτικών περιοχών» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 486 της 21.12.2022, σ. 59).

16

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/108 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/108

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1009 όσον αφορά την ψηφιακή επισήμανση των προϊόντων λίπανσης της ΕΕ

[COM(2023) 98 final — 2023/0049 (COD)]

(2023/C 293/16)

| Εισηγητής: | ο κ. John COMER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. John COMER

John COMER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.3.2023
  Συμβούλιο, 6.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 1.6.2023 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 38/0/2 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/0/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.3.2023

Συμβούλιο, 6.3.2023

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

1.6.2023

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

38/0/2

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκτιμά τα εξής:

| 1.1. | Η θέσπιση εθελοντικής ψηφιακής επισήμανσης για τα προϊόντα λίπανσης αποτελεί πολύ θετική εξέλιξη και θα πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να ενθαρρυνθούν οι οικονομικοί φορείς να υιοθετήσουν την ψηφιακή επισήμανση. |
| --- | --- |

1.1.

Η θέσπιση εθελοντικής ψηφιακής επισήμανσης για τα προϊόντα λίπανσης αποτελεί πολύ θετική εξέλιξη και θα πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να ενθαρρυνθούν οι οικονομικοί φορείς να υιοθετήσουν την ψηφιακή επισήμανση.

| 1.2. | Ο κίνδυνος του ψηφιακού χάσματος πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά. Η ψηφιοποίηση ενέχει τον κίνδυνο ορισμένες ευάλωτες ομάδες να υστερούν ακόμη περισσότερο, παρά τη διάταξη η οποία προβλέπει ότι πρέπει να υπάρχει εναλλακτική λύση κατόπιν αιτήματος. Θα ήταν σκόπιμο να υπάρξει χρονοδιάγραμμα και μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά αυτή η εναλλακτική λύση. |
| --- | --- |

1.2.

Ο κίνδυνος του ψηφιακού χάσματος πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά. Η ψηφιοποίηση ενέχει τον κίνδυνο ορισμένες ευάλωτες ομάδες να υστερούν ακόμη περισσότερο, παρά τη διάταξη η οποία προβλέπει ότι πρέπει να υπάρχει εναλλακτική λύση κατόπιν αιτήματος. Θα ήταν σκόπιμο να υπάρξει χρονοδιάγραμμα και μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά αυτή η εναλλακτική λύση.

| 1.3. | Οι οικονομικοί φορείς που υιοθετούν την ψηφιακή επισήμανση θα πρέπει να λαμβάνουν ειδικά μέτρα πέραν των όσων προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να συνιστούν την ψηφιακή ετικέτα στους τελικούς χρήστες και να τους ενθαρρύνουν να τη συμβουλεύονται. |
| --- | --- |

1.3.

Οι οικονομικοί φορείς που υιοθετούν την ψηφιακή επισήμανση θα πρέπει να λαμβάνουν ειδικά μέτρα πέραν των όσων προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να συνιστούν την ψηφιακή ετικέτα στους τελικούς χρήστες και να τους ενθαρρύνουν να τη συμβουλεύονται.

| 1.4. | Ορισμένοι τελικοί χρήστες εκφράζουν ανησυχίες σχετικές με την υπερβολική παρακολούθηση που εφαρμόζουν οι ιστότοποι ψηφιακής επισήμανσης. Πρέπει να παρασχεθούν επαρκείς εγγυήσεις ότι δεν θα διενεργείται περιττή παρακολούθηση. |
| --- | --- |

1.4.

Ορισμένοι τελικοί χρήστες εκφράζουν ανησυχίες σχετικές με την υπερβολική παρακολούθηση που εφαρμόζουν οι ιστότοποι ψηφιακής επισήμανσης. Πρέπει να παρασχεθούν επαρκείς εγγυήσεις ότι δεν θα διενεργείται περιττή παρακολούθηση.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παρούσα πρόταση διότι εστιάζεται στη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των προϊόντων λίπανσης, μειώνει το κόστος και προωθεί την ψηφιοποίηση του γεωργικού τομέα, κάτι που είναι ευπρόσδεκτο. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παρούσα πρόταση διότι εστιάζεται στη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των προϊόντων λίπανσης, μειώνει το κόστος και προωθεί την ψηφιοποίηση του γεωργικού τομέα, κάτι που είναι ευπρόσδεκτο.

| 1.6. | Η σύσταση για τη διενέργεια δειγματοληψίας εδάφους πριν από τη χρήση προϊόντων λίπανσης θα πρέπει να επισημαίνεται τόσο στη φυσική ετικέτα όσο και στην ψηφιακή. Ένα τέτοιο μέτρο θα είναι επωφελές για το περιβάλλον και θα βοηθήσει στην εξοικονόμηση χρημάτων. |
| --- | --- |

1.6.

Η σύσταση για τη διενέργεια δειγματοληψίας εδάφους πριν από τη χρήση προϊόντων λίπανσης θα πρέπει να επισημαίνεται τόσο στη φυσική ετικέτα όσο και στην ψηφιακή. Ένα τέτοιο μέτρο θα είναι επωφελές για το περιβάλλον και θα βοηθήσει στην εξοικονόμηση χρημάτων.

| 1.7. | Ο σχεδιασμός και η μορφή των φυσικών ετικετών, συμπεριλαμβανομένου του ελάχιστου μεγέθους της γραμματοσειράς που χρησιμοποιείται σε αυτές, θα πρέπει να καθορίζονται στην πρόταση κανονισμού για λόγους μεγαλύτερης σαφήνειας. |
| --- | --- |

1.7.

Ο σχεδιασμός και η μορφή των φυσικών ετικετών, συμπεριλαμβανομένου του ελάχιστου μεγέθους της γραμματοσειράς που χρησιμοποιείται σε αυτές, θα πρέπει να καθορίζονται στην πρόταση κανονισμού για λόγους μεγαλύτερης σαφήνειας.

| 1.8. | Συνιστάται, προκειμένου για τις συσκευασίες προϊόντων λίπανσης των 1 000 kg και άνω, να απαιτείται ψηφιακή ετικέτα μόνο όταν οι οικονομικοί φορείς αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακή επισήμανση. Στις δε συσκευασίες προϊόντων λίπανσης κάτω των 1 000 kg θα πρέπει πάντα να απαιτείται φυσική ετικέτα, ακόμη και όταν οι οικονομικοί φορείς αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακή ετικέτα. |
| --- | --- |

1.8.

Συνιστάται, προκειμένου για τις συσκευασίες προϊόντων λίπανσης των 1 000 kg και άνω, να απαιτείται ψηφιακή ετικέτα μόνο όταν οι οικονομικοί φορείς αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακή επισήμανση. Στις δε συσκευασίες προϊόντων λίπανσης κάτω των 1 000 kg θα πρέπει πάντα να απαιτείται φυσική ετικέτα, ακόμη και όταν οι οικονομικοί φορείς αποφασίζουν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακή ετικέτα.

2.   Ιστορικό

Ιστορικό

| 2.1. | Με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) θεσπίστηκαν απαιτήσεις επισήμανσης που είναι πολύ πιο εκτεταμένες από εκείνες που περιλαμβάνονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2003/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2). Αυτός ο νέος κανονισμός αντανακλούσε νέες κοινωνικές απαιτήσεις και ανησυχίες, καθώς και το γεγονός ότι οι εν λόγω νέοι κανόνες ανοίγουν δραστικά την αγορά της ΕΕ σε καινοτόμα και άγνωστα προϊόντα λίπανσης και καθιστούν υποχρεωτική την παροχή λεπτομερέστερων οδηγιών προς τους τελικούς χρήστες. |
| --- | --- |

2.1.

Με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1

2

| 2.2. | Οι ετικέτες με υπερβολικό όγκο πληροφοριών είναι δυσανάγνωστες. Οι υπερβολικές λεπτομέρειες ενδέχεται να αποκρύψουν τις ουσιώδεις πληροφορίες που χρειάζεται ο τελικός χρήστης. |
| --- | --- |

2.2.

Οι ετικέτες με υπερβολικό όγκο πληροφοριών είναι δυσανάγνωστες. Οι υπερβολικές λεπτομέρειες ενδέχεται να αποκρύψουν τις ουσιώδεις πληροφορίες που χρειάζεται ο τελικός χρήστης.

| 2.3. | Οι οικονομικοί φορείς δυσκολεύονται να διαχειριστούν τέτοιου είδους ετικέτες και αυτές συνεπάγονται αυξημένο κόστος λόγω της ανάγκης για συχνή επικαιροποίησή τους. |
| --- | --- |

2.3.

Οι οικονομικοί φορείς δυσκολεύονται να διαχειριστούν τέτοιου είδους ετικέτες και αυτές συνεπάγονται αυξημένο κόστος λόγω της ανάγκης για συχνή επικαιροποίησή τους.

| 2.4. | Η προτεινόμενη τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1009 διέπεται από τους ίδιους γενικούς στόχους του εν λόγω ισχύοντος κανονισμού, δηλαδή την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος και την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. |
| --- | --- |

2.4.

Η προτεινόμενη τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1009 διέπεται από τους ίδιους γενικούς στόχους του εν λόγω ισχύοντος κανονισμού, δηλαδή την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος και την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

| 2.5. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε δύο συγκεκριμένα προβλήματα τα οποία επιδιώκει να επιλύσει η παρούσα πρόταση, δηλαδή:






  — | τη βελτίωση της αναγνωσιμότητας των φυσικών ετικετών και |
| --- | --- | --- |

2.5.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε δύο συγκεκριμένα προβλήματα τα οποία επιδιώκει να επιλύσει η παρούσα πρόταση, δηλαδή:

—

τη βελτίωση της αναγνωσιμότητας των φυσικών ετικετών και

| — | τη διευκόλυνση της διαχείρισης των ετικετών από τους οικονομικούς φορείς. |
| --- | --- |

—

τη διευκόλυνση της διαχείρισης των ετικετών από τους οικονομικούς φορείς.

| 2.6. | Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1009, όλες οι απαιτήσεις επισήμανσης που καθορίζονται στο παράρτημα III πρέπει να αναγράφονται στη φυσική ετικέτα. |
| --- | --- |

2.6.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 7 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1009, όλες οι απαιτήσεις επισήμανσης που καθορίζονται στο παράρτημα III πρέπει να αναγράφονται στη φυσική ετικέτα.

| 2.7. | Η παρούσα πρόταση θεσπίζει την εθελοντική ψηφιοποίηση των ετικετών για τα προϊόντα λίπανσης της ΕΕ. Οι παρασκευαστές, οι εισαγωγείς ή οι διανομείς μπορούν να αποφασίζουν εάν θα καθιερώνουν ψηφιακές ετικέτες για τα προϊόντα λίπανσης της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

Η παρούσα πρόταση θεσπίζει την εθελοντική ψηφιοποίηση των ετικετών για τα προϊόντα λίπανσης της ΕΕ. Οι παρασκευαστές, οι εισαγωγείς ή οι διανομείς μπορούν να αποφασίζουν εάν θα καθιερώνουν ψηφιακές ετικέτες για τα προϊόντα λίπανσης της ΕΕ.

| 2.8. | Οι οικονομικοί φορείς που επιλέγουν την ψηφιακή επισήμανση μπορούν να αναγράφουν όλα τα στοιχεία επισήμανσης που καθορίζονται σύμφωνα με το παράρτημα III σε ψηφιακή ετικέτα όταν προμηθεύουν προϊόντα λίπανσης σε άλλους οικονομικούς φορείς που δεν είναι τελικοί χρήστες. Τα προϊόντα λίπανσης που διατίθενται χύδην ή σε συσκευασίες άνω των 1 000 kg μπορούν επίσης να πωλούνται μόνο με ψηφιακή ετικέτα σε οποιαδήποτε οντότητα, συμπεριλαμβανομένων των τελικών χρηστών. |
| --- | --- |

2.8.

Οι οικονομικοί φορείς που επιλέγουν την ψηφιακή επισήμανση μπορούν να αναγράφουν όλα τα στοιχεία επισήμανσης που καθορίζονται σύμφωνα με το παράρτημα III σε ψηφιακή ετικέτα όταν προμηθεύουν προϊόντα λίπανσης σε άλλους οικονομικούς φορείς που δεν είναι τελικοί χρήστες. Τα προϊόντα λίπανσης που διατίθενται χύδην ή σε συσκευασίες άνω των 1 000 kg μπορούν επίσης να πωλούνται μόνο με ψηφιακή ετικέτα σε οποιαδήποτε οντότητα, συμπεριλαμβανομένων των τελικών χρηστών.

| 2.9. | Οι οικονομικοί φορείς που χρησιμοποιούν ψηφιακή ετικέτα κατά τη διάθεση προϊόντων λίπανσης σε τελικούς χρήστες σε συσκευασίες των 1 000 kg ή λιγότερο θα πρέπει να παρέχουν, πέραν της ψηφιακής ετικέτας, φυσική ετικέτα. |
| --- | --- |

2.9.

Οι οικονομικοί φορείς που χρησιμοποιούν ψηφιακή ετικέτα κατά τη διάθεση προϊόντων λίπανσης σε τελικούς χρήστες σε συσκευασίες των 1 000 kg ή λιγότερο θα πρέπει να παρέχουν, πέραν της ψηφιακής ετικέτας, φυσική ετικέτα.

| 2.10. | Η φυσική ετικέτα πρέπει να περιέχει όλες τις πληροφορίες σχετικά με την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, καθώς και τις σημαντικότερες πληροφορίες σχετικά με την καλλιεργητική αποδοτικότητα και το περιεχόμενο του προϊόντος, ή άλλες πληροφορίες που απαιτούνται μετά την αγορά, όπως πληροφορίες σχετικές με την ασφαλή αποθήκευση και διάθεση. |
| --- | --- |

2.10.

Η φυσική ετικέτα πρέπει να περιέχει όλες τις πληροφορίες σχετικά με την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, καθώς και τις σημαντικότερες πληροφορίες σχετικά με την καλλιεργητική αποδοτικότητα και το περιεχόμενο του προϊόντος, ή άλλες πληροφορίες που απαιτούνται μετά την αγορά, όπως πληροφορίες σχετικές με την ασφαλή αποθήκευση και διάθεση.

| 2.11. | Με την πρόταση θεσπίζονται γενικοί κανόνες σχετικοί με την ψηφιοποίηση των ετικετών χωρίς να κάνει διάκριση μεταξύ επαγγελματιών και μη επαγγελματιών τελικών χρηστών. Ειδικότερα, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι η ψηφιακή ετικέτα είναι προσβάσιμη δωρεάν και εύκολα σε ολόκληρη την ΕΕ για περίοδο πέντε ετών από τη στιγμή που το προϊόν διατίθεται στην αγορά. Η φυσική ετικέτα πρέπει να περιέχει φορέα δεδομένων (για παράδειγμα, κωδικό ταχείας απόκρισης/QR ή διεύθυνση URL), ώστε να είναι εύκολη η πρόσβαση στην ψηφιακή ετικέτα χωρίς να απαιτείται ειδική ή μοναδική εφαρμογή. Ο ιστότοπος της ψηφιακής ετικέτας πρέπει να περιέχει τις πληροφορίες που απαιτούνται βάσει του παραρτήματος III χωριστά από άλλες πληροφορίες σχετικές με την εμπορική προώθηση ή άλλες ειδικές προσφορές — δεν θα πρέπει δε να προβλέπει καμία περιττή παρακολούθηση. |
| --- | --- |

2.11.

Με την πρόταση θεσπίζονται γενικοί κανόνες σχετικοί με την ψηφιοποίηση των ετικετών χωρίς να κάνει διάκριση μεταξύ επαγγελματιών και μη επαγγελματιών τελικών χρηστών. Ειδικότερα, οι οικονομικοί φορείς θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι η ψηφιακή ετικέτα είναι προσβάσιμη δωρεάν και εύκολα σε ολόκληρη την ΕΕ για περίοδο πέντε ετών από τη στιγμή που το προϊόν διατίθεται στην αγορά. Η φυσική ετικέτα πρέπει να περιέχει φορέα δεδομένων (για παράδειγμα, κωδικό ταχείας απόκρισης/QR ή διεύθυνση URL), ώστε να είναι εύκολη η πρόσβαση στην ψηφιακή ετικέτα χωρίς να απαιτείται ειδική ή μοναδική εφαρμογή. Ο ιστότοπος της ψηφιακής ετικέτας πρέπει να περιέχει τις πληροφορίες που απαιτούνται βάσει του παραρτήματος III χωριστά από άλλες πληροφορίες σχετικές με την εμπορική προώθηση ή άλλες ειδικές προσφορές — δεν θα πρέπει δε να προβλέπει καμία περιττή παρακολούθηση.

| 2.12. | Οι πληροφορίες στις ψηφιακές ετικέτες πρέπει επίσης να διατίθενται με εναλλακτικά μέσα, εφόσον ζητηθεί, ώστε να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι ανάγκες των ευάλωτων χρηστών που δεν είναι εξοικειωμένοι ή δεν επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές ετικέτες. |
| --- | --- |

2.12.

Οι πληροφορίες στις ψηφιακές ετικέτες πρέπει επίσης να διατίθενται με εναλλακτικά μέσα, εφόσον ζητηθεί, ώστε να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι ανάγκες των ευάλωτων χρηστών που δεν είναι εξοικειωμένοι ή δεν επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν ψηφιακές ετικέτες.

| 2.13. | Εάν, για κάποιο λόγο, η ψηφιακή ετικέτα καταστεί προσωρινά μη διαθέσιμη, πρέπει να παρέχεται εναλλακτική επιλογή χωρίς αυτή να χρειάζεται να ζητηθεί. |
| --- | --- |

2.13.

Εάν, για κάποιο λόγο, η ψηφιακή ετικέτα καταστεί προσωρινά μη διαθέσιμη, πρέπει να παρέχεται εναλλακτική επιλογή χωρίς αυτή να χρειάζεται να ζητηθεί.

| 2.14. | Η πρόταση εξουσιοδοτεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσαρμόσει περαιτέρω το παράρτημα III, αποφασίζοντας ποια στοιχεία επισήμανσης θα μπορούσαν να παρέχονται σε ψηφιακή μορφή στους τελικούς χρήστες όταν τα προϊόντα λίπανσης διατίθενται σε συσκευασίες των 1 000 kg ή λιγότερο, ανάλογα με την εξέλιξη της κοινωνίας. |
| --- | --- |

2.14.

Η πρόταση εξουσιοδοτεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσαρμόσει περαιτέρω το παράρτημα III, αποφασίζοντας ποια στοιχεία επισήμανσης θα μπορούσαν να παρέχονται σε ψηφιακή μορφή στους τελικούς χρήστες όταν τα προϊόντα λίπανσης διατίθενται σε συσκευασίες των 1 000 kg ή λιγότερο, ανάλογα με την εξέλιξη της κοινωνίας.

| 2.15. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι η πρόταση συνάδει με την ευρύτερη πολιτική της ΕΕ για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η οποία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση του διττού ζητούμενου της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. |
| --- | --- |

2.15.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δηλώνει ότι η πρόταση συνάδει με την ευρύτερη πολιτική της ΕΕ για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η οποία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση του διττού ζητούμενου της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

| 2.16. | Η πρόταση αποσκοπεί στη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των προϊόντων λίπανσης, στη μείωση του κόστους επισήμανσης και στην προώθηση της ψηφιοποίησης του γεωργικού τομέα, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συνέπεια με την ευρύτερη πολιτική της ΕΕ για ένα βιώσιμο και έξυπνο μέλλον. |
| --- | --- |

2.16.

Η πρόταση αποσκοπεί στη βελτίωση της αποδοτικής χρήσης των προϊόντων λίπανσης, στη μείωση του κόστους επισήμανσης και στην προώθηση της ψηφιοποίησης του γεωργικού τομέα, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συνέπεια με την ευρύτερη πολιτική της ΕΕ για ένα βιώσιμο και έξυπνο μέλλον.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παρούσα πρόταση για τη θέσπιση ψηφιακής επισήμανσης για τα προϊόντα λίπανσης. Αποτελεί μέρος μιας γενικής τάσης επέκτασης της ψηφιοποίησης των πληροφοριών για τα προϊόντα και των ετικετών των προϊόντων. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την παρούσα πρόταση για τη θέσπιση ψηφιακής επισήμανσης για τα προϊόντα λίπανσης. Αποτελεί μέρος μιας γενικής τάσης επέκτασης της ψηφιοποίησης των πληροφοριών για τα προϊόντα και των ετικετών των προϊόντων.

| 3.2. | Οι προμήθειες προϊόντων λίπανσης που πληρούν τα ενωσιακά πρότυπα υγείας και ασφάλειας και τα αντίστοιχα περιβαλλοντικά πρότυπα (με σήμανση CE) θα επιτρέπεται να συνοδεύονται από πληροφορίες σε ψηφιακή ετικέτα. |
| --- | --- |

3.2.

Οι προμήθειες προϊόντων λίπανσης που πληρούν τα ενωσιακά πρότυπα υγείας και ασφάλειας και τα αντίστοιχα περιβαλλοντικά πρότυπα (με σήμανση CE) θα επιτρέπεται να συνοδεύονται από πληροφορίες σε ψηφιακή ετικέτα.

| 3.3. | Το πρόβλημα των ετικετών με υπερβολικό όγκο πληροφοριών αποτελεί μείζον ζήτημα. Συχνά είναι δύσκολο να εντοπιστούν οι ουσιώδεις πληροφορίες και, ως εκ τούτου, οι τελικοί χρήστες τείνουν ενίοτε να παραβλέπουν τις ετικέτες που περιέχουν υπερβολικό όγκο λεπτομερειών. Με το παράρτημα III, όπως εφαρμόζεται επί του παρόντος, επιδιώκεται σαφώς να συμπεριληφθούν υπερβολικά πολλές πληροφορίες σε μια φυσική ετικέτα. Η δυνατότητα παροχής ψηφιακών ετικετών αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου. Με τη θέσπιση της ψηφιακής επισήμανσης, η φυσική ετικέτα μπορεί να περιέχει τις πραγματικά ουσιώδεις πληροφορίες, καθώς και σύνδεσμο που να παραπέμπει στην ψηφιακή ετικέτα. |
| --- | --- |

3.3.

Το πρόβλημα των ετικετών με υπερβολικό όγκο πληροφοριών αποτελεί μείζον ζήτημα. Συχνά είναι δύσκολο να εντοπιστούν οι ουσιώδεις πληροφορίες και, ως εκ τούτου, οι τελικοί χρήστες τείνουν ενίοτε να παραβλέπουν τις ετικέτες που περιέχουν υπερβολικό όγκο λεπτομερειών. Με το παράρτημα III, όπως εφαρμόζεται επί του παρόντος, επιδιώκεται σαφώς να συμπεριληφθούν υπερβολικά πολλές πληροφορίες σε μια φυσική ετικέτα. Η δυνατότητα παροχής ψηφιακών ετικετών αποτελεί σημαντικό βήμα προόδου. Με τη θέσπιση της ψηφιακής επισήμανσης, η φυσική ετικέτα μπορεί να περιέχει τις πραγματικά ουσιώδεις πληροφορίες, καθώς και σύνδεσμο που να παραπέμπει στην ψηφιακή ετικέτα.

| 3.4. | Με την πρόταση εξουσιοδοτείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσαρμόσει περαιτέρω το παράρτημα III, αποφασίζοντας ποια στοιχεία επισήμανσης μπορούν να παρέχονται ψηφιακά. Η εξουσιοδότηση επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεταφέρει τα υφιστάμενα στοιχεία από τη φυσική ετικέτα στην ψηφιακή ετικέτα. |
| --- | --- |

3.4.

Με την πρόταση εξουσιοδοτείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσαρμόσει περαιτέρω το παράρτημα III, αποφασίζοντας ποια στοιχεία επισήμανσης μπορούν να παρέχονται ψηφιακά. Η εξουσιοδότηση επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μεταφέρει τα υφιστάμενα στοιχεία από τη φυσική ετικέτα στην ψηφιακή ετικέτα.

| 3.5. | Η ψηφιακή ετικέτα πρέπει να περιέχει πληροφορίες που να επιτρέπουν την ταυτοποίηση του παρασκευαστή του προϊόντος και την επικοινωνία μαζί του, τη σήμανση CE, καθώς και κάθε αντίστοιχη αναφορά σε κοινοποιημένο οργανισμό. |
| --- | --- |

3.5.

Η ψηφιακή ετικέτα πρέπει να περιέχει πληροφορίες που να επιτρέπουν την ταυτοποίηση του παρασκευαστή του προϊόντος και την επικοινωνία μαζί του, τη σήμανση CE, καθώς και κάθε αντίστοιχη αναφορά σε κοινοποιημένο οργανισμό.

| 3.6. | Δεν υπάρχει διάταξη στην πρόταση σχετική με τη ρύθμιση του μεγέθους και του μορφότυπου της φυσικής ετικέτας. |
| --- | --- |

3.6.

Δεν υπάρχει διάταξη στην πρόταση σχετική με τη ρύθμιση του μεγέθους και του μορφότυπου της φυσικής ετικέτας.

| 3.7. | Η αποδοτικότερη χρήση των προϊόντων λίπανσης αποτελεί σημαντικό στοιχείο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», η οποία θέτει ως στόχο τη μείωση των απωλειών θρεπτικών ουσιών κατά 50 % και τη μείωση της χρήσης λιπασμάτων κατά 20 % έως το 2030. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η παρούσα πρόταση υποστηρίζει την τάση βελτίωσης της αποδοτικότητας της χρήσης των προϊόντων λίπανσης. Οι δειγματοληψίες εδάφους δεν αποτελούν υποχρεωτικό στοιχείο που πρέπει να περιέχεται στη φυσική ετικέτα. Οι δειγματοληψίες εδάφους θα ενθαρρύνουν την αποδοτικότερη χρήση των προϊόντων λίπανσης. |
| --- | --- |

3.7.

Η αποδοτικότερη χρήση των προϊόντων λίπανσης αποτελεί σημαντικό στοιχείο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», η οποία θέτει ως στόχο τη μείωση των απωλειών θρεπτικών ουσιών κατά 50 % και τη μείωση της χρήσης λιπασμάτων κατά 20 % έως το 2030. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η παρούσα πρόταση υποστηρίζει την τάση βελτίωσης της αποδοτικότητας της χρήσης των προϊόντων λίπανσης. Οι δειγματοληψίες εδάφους δεν αποτελούν υποχρεωτικό στοιχείο που πρέπει να περιέχεται στη φυσική ετικέτα. Οι δειγματοληψίες εδάφους θα ενθαρρύνουν την αποδοτικότερη χρήση των προϊόντων λίπανσης.

| 3.8. | Όταν οι οικονομικοί φορείς επιλέγουν να χρησιμοποιούν ψηφιακή ετικέτα, θα πρέπει να διατυπώνεται μια επιπλέον εμφατική σύσταση προς τον τελικό χρήστη να συμβουλεύεται την ψηφιακή ετικέτα, έτσι ώστε να αποκομίζει το μέγιστο όφελος από τις υποχρεωτικές πληροφορίες σχετικά με το προϊόν. |
| --- | --- |

3.8.

Όταν οι οικονομικοί φορείς επιλέγουν να χρησιμοποιούν ψηφιακή ετικέτα, θα πρέπει να διατυπώνεται μια επιπλέον εμφατική σύσταση προς τον τελικό χρήστη να συμβουλεύεται την ψηφιακή ετικέτα, έτσι ώστε να αποκομίζει το μέγιστο όφελος από τις υποχρεωτικές πληροφορίες σχετικά με το προϊόν.

| 3.9. | Η υιοθέτηση της ψηφιακής επισήμανσης είναι εθελοντική από την πλευρά των οικονομικών φορέων. Ωστόσο, στην προσπάθεια να προαχθεί η ευρύτερη χρήση της ψηφιακής επισήμανσης, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην ενθάρρυνση των οικονομικών φορέων να στραφούν στην ψηφιακή επισήμανση. |
| --- | --- |

3.9.

Η υιοθέτηση της ψηφιακής επισήμανσης είναι εθελοντική από την πλευρά των οικονομικών φορέων. Ωστόσο, στην προσπάθεια να προαχθεί η ευρύτερη χρήση της ψηφιακής επισήμανσης, θα πρέπει να δίνεται προτεραιότητα στην ενθάρρυνση των οικονομικών φορέων να στραφούν στην ψηφιακή επισήμανση.

| 3.10. | Η ανάγκη αύξησης της αποδοτικότητας της χρήσης των προϊόντων λίπανσης επισημαίνεται επίσης στην ανακοίνωση που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2022 για τα λιπάσματα. (3) Η χρήση ψηφιακών εργαλείων αποτελεί βασικό παράγοντα διευκόλυνσης σε αυτή τη διαδικασία. |
| --- | --- |

3.10.

Η ανάγκη αύξησης της αποδοτικότητας της χρήσης των προϊόντων λίπανσης επισημαίνεται επίσης στην ανακοίνωση που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2022 για τα λιπάσματα. (3

| 3.11. | Η χρήση της ψηφιακής επισήμανσης αναμένεται να καταστήσει δυνατή την καλύτερη κοινοποίηση των ιδιοτήτων και της αποδοτικότερης χρήσης των λιπασμάτων, κάτι που θα ωφελήσει το περιβάλλον και θα επιτρέπει στους τελικούς χρήστες να εξοικονομούν χρήματα. |
| --- | --- |

3.11.

Η χρήση της ψηφιακής επισήμανσης αναμένεται να καταστήσει δυνατή την καλύτερη κοινοποίηση των ιδιοτήτων και της αποδοτικότερης χρήσης των λιπασμάτων, κάτι που θα ωφελήσει το περιβάλλον και θα επιτρέπει στους τελικούς χρήστες να εξοικονομούν χρήματα.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της καθότι οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της ψηφιακής επισήμανσης θεσπίζονται σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο συνεπάγεται ίσους όρους ανταγωνισμού και, ως εκ τούτου, βελτιώνει την εσωτερική αγορά, διασφαλίζοντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας, όπως απαιτείται στον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1009. Επιπλέον, οποιεσδήποτε αλλαγές στην ψηφιακή επισήμανση μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

3.12.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της καθότι οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της ψηφιακής επισήμανσης θεσπίζονται σε επίπεδο ΕΕ, το οποίο συνεπάγεται ίσους όρους ανταγωνισμού και, ως εκ τούτου, βελτιώνει την εσωτερική αγορά, διασφαλίζοντας παράλληλα υψηλό επίπεδο προστασίας, όπως απαιτείται στον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1009. Επιπλέον, οποιεσδήποτε αλλαγές στην ψηφιακή επισήμανση μπορούν να πραγματοποιούνται μόνο σε επίπεδο ΕΕ.

| 3.13. | Η πρόταση ορίζει ότι οι συσκευασίες άνω των 1 000 kg θα πρέπει να θεωρούνται ως παραδόσεις χύδην. Θα ήταν προτιμότερο οι συσκευασίες των 1 000 kg να θεωρούνται ως παραδόσεις χύδην και, προκειμένου για τις συσκευασίες κάτω των 1 000 kg, να απαιτείται η φυσική ετικέτα επιπλέον της ψηφιακής ετικέτας. |
| --- | --- |

3.13.

Η πρόταση ορίζει ότι οι συσκευασίες άνω των 1 000 kg θα πρέπει να θεωρούνται ως παραδόσεις χύδην. Θα ήταν προτιμότερο οι συσκευασίες των 1 000 kg να θεωρούνται ως παραδόσεις χύδην και, προκειμένου για τις συσκευασίες κάτω των 1 000 kg, να απαιτείται η φυσική ετικέτα επιπλέον της ψηφιακής ετικέτας.

| 3.14. | Ο κίνδυνος του ψηφιακού χάσματος για τους ευάλωτους χρήστες πρέπει να αποσαφηνιστεί περαιτέρω. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει ότι πρέπει να υπάρχει εναλλακτική δυνατότητα αντί της ψηφιακής ετικέτας όταν αυτό ζητείται. Ωστόσο, δεν προβλέπεται χρονοδιάγραμμα ως προς το πόσο γρήγορα θα μπορούσε να διατεθεί μια τέτοια εναλλακτική λύση σε ευάλωτους τελικούς χρήστες. |
| --- | --- |

3.14.

Ο κίνδυνος του ψηφιακού χάσματος για τους ευάλωτους χρήστες πρέπει να αποσαφηνιστεί περαιτέρω. Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει ότι πρέπει να υπάρχει εναλλακτική δυνατότητα αντί της ψηφιακής ετικέτας όταν αυτό ζητείται. Ωστόσο, δεν προβλέπεται χρονοδιάγραμμα ως προς το πόσο γρήγορα θα μπορούσε να διατεθεί μια τέτοια εναλλακτική λύση σε ευάλωτους τελικούς χρήστες.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να ληφθεί μέριμνα ότι δεν θα υπάρχουν περιττά συστήματα παρακολούθησης στους ιστοτόπους ψηφιακών ετικετών. |
| --- | --- |

3.15.

Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να ληφθεί μέριμνα ότι δεν θα υπάρχουν περιττά συστήματα παρακολούθησης στους ιστοτόπους ψηφιακών ετικετών.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2019/1009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με τη διάθεση προϊόντων λίπανσης της ΕΕ στην αγορά και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1069/2009 και (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2003/2003 (ΕΕ L 170 της 25.6.2019, σ. 1).

1

(2)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2003/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Οκτωβρίου 2003 σχετικά με τα λιπάσματα (ΕΕ L 304 της 21.11.2003, σ. 1).

2

(3)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Διασφάλιση της διαθεσιμότητας και της οικονομικής προσιτότητας των λιπασμάτων» [COM(2022) 590 final] (ΕΕ C 184 της 25.5.2023, σ. 109).

3

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/112 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/112

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) 2019/943 και (ΕΕ) 2019/942, καθώς και των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944, με σκοπό τη βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της Ένωσης»

[COM(2023) 148 final — 2023/0077 (COD)]

(2023/C 293/17)

| Εισηγητής: | ο κ. Jan DIRX |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Christophe QUAREZ |

Εισηγητής:

ο κ. Jan DIRX

Jan DIRX

Συνεισηγητής:

ο κ. Christophe QUAREZ

Christophe QUAREZ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 31.3.2023
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 29.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 209/11/9 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 31.3.2023

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 29.3.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

209/11/9

1.   Συστάσεις πολιτικής

Συστάσεις πολιτικής

| 1.1. | Η ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών για τη μεταφορά και τη διανομή της, δεν είναι δυνατόν να τυγχάνει της ίδιας μεταχείρισης με οποιοδήποτε άλλο εμπόρευμα: αποτελεί ουσιαστική συνιστώσα του οικονομικού και του κοινωνικού μας συστήματος και, επομένως, κεντρικό στοιχείο της παροχής δημόσιων υπηρεσιών. Ως εκ τούτου, ο ενεργειακός εφοδιασμός συγκαταλέγεται στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας. Είναι, επομένως, αναγκαίο να θεσπισθεί ένα κανονιστικό πλαίσιο για τη μελλοντική ενέργεια το οποίο θα εγγυάται τόσο τον φιλικό προς το περιβάλλον, οικονομικά προσιτό και αξιόπιστο ενεργειακό εφοδιασμό όσο και το δικαίωμα στην ενέργεια. Αυτό σημαίνει επίσης ότι κατά τον σχεδιασμό της αγοράς ενέργειας πρέπει να συνεκτιμηθούν οι απαιτήσεις σε σχέση με την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Προκειμένου να διασφαλιστεί ένας οικονομικά προσιτός βασικός ενεργειακός εφοδιασμός, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) φρονεί ότι ο νέος σχεδιασμός της αγοράς πρέπει να εγγυάται τον βασικό ενεργειακό εφοδιασμό σε ρυθμιζόμενες τιμές. |
| --- | --- |

1.1.

Η ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών για τη μεταφορά και τη διανομή της, δεν είναι δυνατόν να τυγχάνει της ίδιας μεταχείρισης με οποιοδήποτε άλλο εμπόρευμα: αποτελεί ουσιαστική συνιστώσα του οικονομικού και του κοινωνικού μας συστήματος και, επομένως, κεντρικό στοιχείο της παροχής δημόσιων υπηρεσιών. Ως εκ τούτου, ο ενεργειακός εφοδιασμός συγκαταλέγεται στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας. Είναι, επομένως, αναγκαίο να θεσπισθεί ένα κανονιστικό πλαίσιο για τη μελλοντική ενέργεια το οποίο θα εγγυάται τόσο τον φιλικό προς το περιβάλλον, οικονομικά προσιτό και αξιόπιστο ενεργειακό εφοδιασμό όσο και το δικαίωμα στην ενέργεια. Αυτό σημαίνει επίσης ότι κατά τον σχεδιασμό της αγοράς ενέργειας πρέπει να συνεκτιμηθούν οι απαιτήσεις σε σχέση με την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Προκειμένου να διασφαλιστεί ένας οικονομικά προσιτός βασικός ενεργειακός εφοδιασμός, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) φρονεί ότι ο νέος σχεδιασμός της αγοράς πρέπει να εγγυάται τον βασικό ενεργειακό εφοδιασμό σε ρυθμιζόμενες τιμές.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην πρότασή της για μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, έπρεπε να είχε προβεί σε περισσότερα βήματα, για να προσαρμόσει τον σχεδιασμό της αγοράς στη νέα πραγματικότητα, η οποία απαιτεί την ταυτόχρονη επιδίωξη τριών σκοπών: της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού. Η νέα πραγματικότητα θα βασίζεται επίσης σε ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, οι δε παραγωγοί-καταναλωτές και οι άλλοι μικροί συμμετέχοντες στην αγορά θα διαδραματίζουν ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο παράλληλα με τους μεγάλους παραγωγούς. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην πρότασή της για μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, έπρεπε να είχε προβεί σε περισσότερα βήματα, για να προσαρμόσει τον σχεδιασμό της αγοράς στη νέα πραγματικότητα, η οποία απαιτεί την ταυτόχρονη επιδίωξη τριών σκοπών: της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού. Η νέα πραγματικότητα θα βασίζεται επίσης σε ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, οι δε παραγωγοί-καταναλωτές και οι άλλοι μικροί συμμετέχοντες στην αγορά θα διαδραματίζουν ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο παράλληλα με τους μεγάλους παραγωγούς.

| 1.3. | Ένα σύστημα στο οποίο λαμβάνονται υπόψη οι αλλαγές αυτές μπορεί να λειτουργήσει σωστά μόνον εφόσον καταργηθεί το σύστημα αξιολογικής κατάταξης και αντικατασταθεί από ένα μοντέλο στο οποίο οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας συναρτώνται με το αντίστοιχο κόστος παραγωγής. Στο εν λόγω σύστημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το μέσο κόστος στην τιμολόγηση. |
| --- | --- |

1.3.

Ένα σύστημα στο οποίο λαμβάνονται υπόψη οι αλλαγές αυτές μπορεί να λειτουργήσει σωστά μόνον εφόσον καταργηθεί το σύστημα αξιολογικής κατάταξης και αντικατασταθεί από ένα μοντέλο στο οποίο οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας συναρτώνται με το αντίστοιχο κόστος παραγωγής. Στο εν λόγω σύστημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το μέσο κόστος στην τιμολόγηση.

| 1.4. | Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ελευθέρωσή της πρέπει να εξετασθεί με κριτικό πνεύμα από την άποψη της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού. Επιπλέον, δεν πρέπει να λησμονείται ότι η σημερινή κρίση καταδεικνύει ότι οι ελευθερωμένες αγορές ενέργειας δεν είναι σε θέση να ικανοποιούν αυτές τις ανάγκες και δεν δημιουργούν επαρκή κίνητρα και επενδυτική ασφάλεια για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Επιπροσθέτως, οι κυβερνήσεις θα φέρουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την ευθύνη για την επίτευξη αυτών των τριών σκοπών (βιωσιμότητα, οικονομική προσιτότητα και ασφάλεια του εφοδιασμού), καθότι η αγορά δεν θα τους επιδιώκει συνδυαστικά και δεν θα τους εκπληρώνει αυτομάτως. |
| --- | --- |

1.4.

Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ελευθέρωσή της πρέπει να εξετασθεί με κριτικό πνεύμα από την άποψη της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού. Επιπλέον, δεν πρέπει να λησμονείται ότι η σημερινή κρίση καταδεικνύει ότι οι ελευθερωμένες αγορές ενέργειας δεν είναι σε θέση να ικανοποιούν αυτές τις ανάγκες και δεν δημιουργούν επαρκή κίνητρα και επενδυτική ασφάλεια για ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Επιπροσθέτως, οι κυβερνήσεις θα φέρουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την ευθύνη για την επίτευξη αυτών των τριών σκοπών (βιωσιμότητα, οικονομική προσιτότητα και ασφάλεια του εφοδιασμού), καθότι η αγορά δεν θα τους επιδιώκει συνδυαστικά και δεν θα τους εκπληρώνει αυτομάτως.

| 1.5. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός υβριδικού μοντέλου, όπου οι δυνάμεις της αγοράς και η στοχευμένη διαχείριση θα συντελούν από κοινού στη βέλτιστη λειτουργία της αγοράς βάσει των καθορισμένων στόχων. Πυρήνας του εν λόγω μοντέλου θα είναι μια κρατική εταιρεία ηλεκτρισμού, η οποία θα αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια από τους παραγωγούς και θα τη μεταπωλεί σε προμηθευτές οικιακών πελατών, μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών και μεγάλων καταναλωτών και, οσάκις είναι δυνατό και σκόπιμο, σε άλλες χώρες, χρησιμοποιώντας τους τρεις στόχους ως πλαίσιο για τη λήψη αποφάσεων. Η εταιρεία αυτή θα συνάπτει μακροπρόθεσμες συμβάσεις με τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διαγωνισμών. Οι συμβάσεις αυτές θα είναι διαφόρων ειδών, όπως συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΑΗΕ), συμβάσεις επί διαφοράς και συμβάσεις κόστους πλέον κέρδους. |
| --- | --- |

1.5.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός υβριδικού μοντέλου, όπου οι δυνάμεις της αγοράς και η στοχευμένη διαχείριση θα συντελούν από κοινού στη βέλτιστη λειτουργία της αγοράς βάσει των καθορισμένων στόχων. Πυρήνας του εν λόγω μοντέλου θα είναι μια κρατική εταιρεία ηλεκτρισμού, η οποία θα αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια από τους παραγωγούς και θα τη μεταπωλεί σε προμηθευτές οικιακών πελατών, μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών και μεγάλων καταναλωτών και, οσάκις είναι δυνατό και σκόπιμο, σε άλλες χώρες, χρησιμοποιώντας τους τρεις στόχους ως πλαίσιο για τη λήψη αποφάσεων. Η εταιρεία αυτή θα συνάπτει μακροπρόθεσμες συμβάσεις με τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διαγωνισμών. Οι συμβάσεις αυτές θα είναι διαφόρων ειδών, όπως συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΑΗΕ), συμβάσεις επί διαφοράς και συμβάσεις κόστους πλέον κέρδους.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ένθερμα την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ενδυνάμωση των καταναλωτών μέσω της αναγνώρισης δικαιώματος άμεσης διάθεσης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αυτό προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, ότι όλες οι σχετικές πληροφορίες πρέπει να είναι σαφείς και προσβάσιμες στους καταναλωτές, ούτως ώστε οι τελευταίοι να μπορούν να δρουν ανεξαρτήτως στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ως χρήστες και παραγωγοί. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι η αγορά πρέπει να οργανωθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να παρέχει στους καταναλωτές που παράγουν επίσης τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια (παραγωγοί-καταναλωτές) ή σε άλλους μικρού μεγέθους συμμετέχοντες στην αγορά τη δυνατότητα να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια που οι ίδιοι παράγουν, ακόμη και εάν τη διοχετεύουν στο δίκτυο. Ενδεικτικό παράδειγμα του πως αυτό μπορεί να οργανωθεί με διαφορετικό, πιο έντιμο τρόπο για τους μικρούς παραγωγούς είναι η «τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας». |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ένθερμα την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ενδυνάμωση των καταναλωτών μέσω της αναγνώρισης δικαιώματος άμεσης διάθεσης της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αυτό προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, ότι όλες οι σχετικές πληροφορίες πρέπει να είναι σαφείς και προσβάσιμες στους καταναλωτές, ούτως ώστε οι τελευταίοι να μπορούν να δρουν ανεξαρτήτως στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ως χρήστες και παραγωγοί. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι η αγορά πρέπει να οργανωθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να παρέχει στους καταναλωτές που παράγουν επίσης τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια (παραγωγοί-καταναλωτές) ή σε άλλους μικρού μεγέθους συμμετέχοντες στην αγορά τη δυνατότητα να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια που οι ίδιοι παράγουν, ακόμη και εάν τη διοχετεύουν στο δίκτυο. Ενδεικτικό παράδειγμα του πως αυτό μπορεί να οργανωθεί με διαφορετικό, πιο έντιμο τρόπο για τους μικρούς παραγωγούς είναι η «τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας».

| 1.7. | Εκτός από το αίτημα για επιτάχυνση της διάδοσης των πράσινων αερίων, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει κανονισμό σχετικό με τον σχεδιασμό της αγοράς φυσικού αερίου στη δέσμες μέτρων για το υδρογόνο και τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Με τον τρόπο αυτό, μια ενιαία, ολοκληρωμένη και ασφαλής αγορά φυσικού αερίου σε επίπεδο ΕΕ θα επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη ισότητα τιμών και ασφάλεια για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

1.7.

Εκτός από το αίτημα για επιτάχυνση της διάδοσης των πράσινων αερίων, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει κανονισμό σχετικό με τον σχεδιασμό της αγοράς φυσικού αερίου στη δέσμες μέτρων για το υδρογόνο και τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Με τον τρόπο αυτό, μια ενιαία, ολοκληρωμένη και ασφαλής αγορά φυσικού αερίου σε επίπεδο ΕΕ θα επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη ισότητα τιμών και ασφάλεια για τους καταναλωτές.

| 1.8. | Για να επιτευχθεί υψηλό επίπεδο ενοποίησης των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να επιταχυνθεί η μετάβαση σε ένα σύστημα απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές, δεν θα επαρκούν η αποθήκευση και η παραγωγή ιδίας ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό που χρειάζεται είναι ευέλικτες αγορές οι οποίες, ιδανικά, θα παρέχουν επίσης πληροφόρηση για την κατάσταση που επικρατεί στο δίκτυο. Κατά τη δημιουργία αυτών των ευέλικτων αγορών, θα ήταν σκόπιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ των επιπέδων τάσης. |
| --- | --- |

1.8.

Για να επιτευχθεί υψηλό επίπεδο ενοποίησης των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να επιταχυνθεί η μετάβαση σε ένα σύστημα απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές, δεν θα επαρκούν η αποθήκευση και η παραγωγή ιδίας ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό που χρειάζεται είναι ευέλικτες αγορές οι οποίες, ιδανικά, θα παρέχουν επίσης πληροφόρηση για την κατάσταση που επικρατεί στο δίκτυο. Κατά τη δημιουργία αυτών των ευέλικτων αγορών, θα ήταν σκόπιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ των επιπέδων τάσης.

| 1.9. | Δεδομένου ότι θα χρειαστεί χρόνος έως ότου η μεταρρύθμιση καταστεί πλήρως αποτελεσματική, η ΕΟΚΕ συνιστά να παραμείνει σε ισχύ ο μηχανισμός του ανώτατου ορίου των αποδόσεων κάτω του οριακού κόστους έως ότου η μεταρρύθμιση καταστεί πλήρως λειτουργική. Τα έσοδα θα πρέπει να διοχετεύονται στους πλέον ευάλωτους, με δυνατότητα μείωσης των τιμών υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων στις τιμές χονδρικής. |
| --- | --- |

1.9.

Δεδομένου ότι θα χρειαστεί χρόνος έως ότου η μεταρρύθμιση καταστεί πλήρως αποτελεσματική, η ΕΟΚΕ συνιστά να παραμείνει σε ισχύ ο μηχανισμός του ανώτατου ορίου των αποδόσεων κάτω του οριακού κόστους έως ότου η μεταρρύθμιση καταστεί πλήρως λειτουργική. Τα έσοδα θα πρέπει να διοχετεύονται στους πλέον ευάλωτους, με δυνατότητα μείωσης των τιμών υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων στις τιμές χονδρικής.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εποπτεύει τα αποτελέσματα της εν λόγω προτεινόμενης μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό είναι σημαντικό διότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται εν μέσω μιας αλλαγής υποδείγματος η οποία απέχει πολύ από την ολοκλήρωσή της και θα χρειαστεί οπωσδήποτε περαιτέρω προσαρμογές τα επόμενα έτη. Είναι εξάλλου σημαντικό επειδή δεν έχει εκπονηθεί εκτίμηση αντικτύπου για την παρούσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό αυξάνει την αβεβαιότητα ως προς τα αποτελέσματα αυτής της μεταρρύθμισης. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εποπτεύει τα αποτελέσματα της εν λόγω προτεινόμενης μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό είναι σημαντικό διότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται εν μέσω μιας αλλαγής υποδείγματος η οποία απέχει πολύ από την ολοκλήρωσή της και θα χρειαστεί οπωσδήποτε περαιτέρω προσαρμογές τα επόμενα έτη. Είναι εξάλλου σημαντικό επειδή δεν έχει εκπονηθεί εκτίμηση αντικτύπου για την παρούσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό αυξάνει την αβεβαιότητα ως προς τα αποτελέσματα αυτής της μεταρρύθμισης.

2.   Τεκμηρίωση των συστάσεων πολιτικής

Τεκμηρίωση των συστάσεων πολιτικής

Γενικές πτυχές

Γενικές πτυχές

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ ζητεί εδώ και αρκετό καιρό τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ (1). Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, στην πράξη, οι κίνδυνοι στους οποίους είναι εκτεθειμένη η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ μετακυλίονται κυρίως στους καταναλωτές, συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο στην Ειδική έκθεση: Ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (2). |
| --- | --- |

2.1.

Η ΕΟΚΕ ζητεί εδώ και αρκετό καιρό τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ (1

Ειδική έκθεση: Ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας

2

| 2.2. | Οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας το 2021 και το 2022 εντάθηκαν μετά την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο οποίος επηρέασε τις τιμές των ορυκτών καυσίμων, ιδίως του φυσικού αερίου, οι δε αυξήσεις που προέκυψαν μετακυλίστηκαν στους τελικούς καταναλωτές σύμφωνα με την αξιολογική κατάταξη (3). Αυτό κατέστησε σαφές ότι η υφιστάμενη δομή της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αδυνατεί να διατηρήσει διαχειρίσιμες τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

2.2.

Οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας το 2021 και το 2022 εντάθηκαν μετά την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, ο οποίος επηρέασε τις τιμές των ορυκτών καυσίμων, ιδίως του φυσικού αερίου, οι δε αυξήσεις που προέκυψαν μετακυλίστηκαν στους τελικούς καταναλωτές σύμφωνα με την αξιολογική κατάταξη (3

| 2.3. | Είναι επίσης σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχει ένας θεμελιώδης οικονομικός λόγος για τον επανασχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας: το οριακό κόστος των συστημάτων ανανεώσιμης ενέργειας είναι μηδενικό. Είναι προφανές ότι ένα σύστημα αγοράς με μηχανισμό τιμών όπου το οριακό κόστος του τελευταίου σταθμού ηλεκτροπαραγωγής καθορίζει την τιμή εκκαθάρισης δεν αποδίδει στον μελλοντικό τομέα ηλεκτρικής ενέργειας στον οποίο κυριαρχούν τα συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ή άλλο σύστημα που συνεπάγεται σημαντικές δαπάνες κεφαλαίου). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο χρειάζεται, ως σύστημα αμοιβής όλων των παραγωγών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η σύμβαση επί διαφοράς, βάσει της οποίας το σταθμισμένο κόστος παραγωγής ενέργειας (ή το μέσο κόστος) χρησιμοποιείται για τον καθορισμό της τιμής αναφοράς. |
| --- | --- |

2.3.

Είναι επίσης σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι υπάρχει ένας θεμελιώδης οικονομικός λόγος για τον επανασχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας: το οριακό κόστος των συστημάτων ανανεώσιμης ενέργειας είναι μηδενικό. Είναι προφανές ότι ένα σύστημα αγοράς με μηχανισμό τιμών όπου το οριακό κόστος του τελευταίου σταθμού ηλεκτροπαραγωγής καθορίζει την τιμή εκκαθάρισης δεν αποδίδει στον μελλοντικό τομέα ηλεκτρικής ενέργειας στον οποίο κυριαρχούν τα συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ή άλλο σύστημα που συνεπάγεται σημαντικές δαπάνες κεφαλαίου). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο χρειάζεται, ως σύστημα αμοιβής όλων των παραγωγών ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, η σύμβαση επί διαφοράς, βάσει της οποίας το σταθμισμένο κόστος παραγωγής ενέργειας (ή το μέσο κόστος) χρησιμοποιείται για τον καθορισμό της τιμής αναφοράς.

| 2.4. | Ο βασικός λόγος για τη χρήση συμβάσεων επί διαφοράς είναι το οριακό κόστος της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αντιθέτως προς ό,τι αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η σταθερότητα των τιμών θα επιτευχθεί —στην καλύτερη περίπτωση— μόνον εν μέρει με τη χρήση συμβάσεων επί διαφοράς. Αυτό ευσταθεί εφόσον η σύμβαση επί διαφοράς καλύπτει μόνο την ηλεκτρική ενέργεια, όπως παράγεται, και όχι τα πιο σύνθετα προϊόντα — όπως ο συνδυασμός παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευσης και διαχείρισης από την πλευρά της ζήτησης. Ο λόγος είναι ότι, κατά τις περιόδους στις οποίες η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είναι χαμηλή, πρέπει να αγοράζεται η εναπομένουσα ενέργεια, το δε αντίστοιχο κόστος ενδέχεται να είναι σημαντικά υψηλό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αγνοεί την ως άνω επίπτωση και προβαίνει σε υποσχέσεις προς τους τελικούς καταναλωτές, οι οποίες εντέλει δεν θα είναι πλήρως υλοποιήσιμες. |
| --- | --- |

2.4.

Ο βασικός λόγος για τη χρήση συμβάσεων επί διαφοράς είναι το οριακό κόστος της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αντιθέτως προς ό,τι αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η σταθερότητα των τιμών θα επιτευχθεί —στην καλύτερη περίπτωση— μόνον εν μέρει με τη χρήση συμβάσεων επί διαφοράς. Αυτό ευσταθεί εφόσον η σύμβαση επί διαφοράς καλύπτει μόνο την ηλεκτρική ενέργεια, όπως παράγεται, και όχι τα πιο σύνθετα προϊόντα — όπως ο συνδυασμός παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευσης και διαχείρισης από την πλευρά της ζήτησης. Ο λόγος είναι ότι, κατά τις περιόδους στις οποίες η παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές είναι χαμηλή, πρέπει να αγοράζεται η εναπομένουσα ενέργεια, το δε αντίστοιχο κόστος ενδέχεται να είναι σημαντικά υψηλό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αγνοεί την ως άνω επίπτωση και προβαίνει σε υποσχέσεις προς τους τελικούς καταναλωτές, οι οποίες εντέλει δεν θα είναι πλήρως υλοποιήσιμες.

| 2.5. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών για τη μεταφορά και τη διανομή της, δεν αποτελεί εμπόρευμα όπως οποιοδήποτε άλλο: αποτελεί ουσιαστική συνιστώσα του οικονομικού και του κοινωνικού μας συστήματος και, επομένως, κεντρικό στοιχείο της παροχής δημόσιων υπηρεσιών. Ο ενεργειακός εφοδιασμός συγκαταλέγεται, επομένως, στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί ένα κανονιστικό πλαίσιο για τη μελλοντική ενέργεια το οποίο θα εγγυάται τόσο τον φιλικό προς το περιβάλλον, οικονομικά προσιτό και αξιόπιστο ενεργειακό εφοδιασμό όσο και το δικαίωμα στην ενέργεια. Αυτό σημαίνει επίσης ότι κατά τον σχεδιασμό της αγοράς ενέργειας πρέπει να συνεκτιμηθούν οι απαιτήσεις σε σχέση με την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Προκειμένου να διασφαλιστεί ένας οικονομικά προσιτός βασικός ενεργειακός εφοδιασμός, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο νέος σχεδιασμός της αγοράς πρέπει να εγγυάται τον βασικό ενεργειακό εφοδιασμό σε ρυθμιζόμενες τιμές. Η επιστροφή των δαπανών στους προμηθευτές ενέργειας θα πρέπει να βασίζεται σε αποδεικτικά στοιχεία για το κόστος. Σε αντάλλαγμα, οι προμηθευτές ενέργειας πρέπει να υπέχουν τη μόνιμη υποχρέωση να παρέχουν ορισμένο μερίδιο ενέργειας ως βασικό εφοδιασμό. |
| --- | --- |

2.5.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών για τη μεταφορά και τη διανομή της, δεν αποτελεί εμπόρευμα όπως οποιοδήποτε άλλο: αποτελεί ουσιαστική συνιστώσα του οικονομικού και του κοινωνικού μας συστήματος και, επομένως, κεντρικό στοιχείο της παροχής δημόσιων υπηρεσιών. Ο ενεργειακός εφοδιασμός συγκαταλέγεται, επομένως, στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαίο να δημιουργηθεί ένα κανονιστικό πλαίσιο για τη μελλοντική ενέργεια το οποίο θα εγγυάται τόσο τον φιλικό προς το περιβάλλον, οικονομικά προσιτό και αξιόπιστο ενεργειακό εφοδιασμό όσο και το δικαίωμα στην ενέργεια. Αυτό σημαίνει επίσης ότι κατά τον σχεδιασμό της αγοράς ενέργειας πρέπει να συνεκτιμηθούν οι απαιτήσεις σε σχέση με την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Προκειμένου να διασφαλιστεί ένας οικονομικά προσιτός βασικός ενεργειακός εφοδιασμός, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο νέος σχεδιασμός της αγοράς πρέπει να εγγυάται τον βασικό ενεργειακό εφοδιασμό σε ρυθμιζόμενες τιμές. Η επιστροφή των δαπανών στους προμηθευτές ενέργειας θα πρέπει να βασίζεται σε αποδεικτικά στοιχεία για το κόστος. Σε αντάλλαγμα, οι προμηθευτές ενέργειας πρέπει να υπέχουν τη μόνιμη υποχρέωση να παρέχουν ορισμένο μερίδιο ενέργειας ως βασικό εφοδιασμό.

| 2.6. | Είναι σαφές ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ανέδειξαν τη σημασία που υπέχει η εξεύρεση νέας και κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ της δημόσιας και της ιδιωτικής παρουσίας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΕΟΚΕ εξέτασε διεξοδικά το ζήτημα αυτό στη γνωμοδότησή της TEN/771 με θέμα
  «Οι δημόσιες επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές ως μέρος της λύσης για τα κλιματικά ζητήματα»
  (βλέπε υποσημείωση 1). Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι απαιτούνται επειγόντως μεταρρυθμίσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας για να επιτευχθούν οι προαναφερθέντες στόχοι της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού. |
| --- | --- |

2.6.

Είναι σαφές ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ανέδειξαν τη σημασία που υπέχει η εξεύρεση νέας και κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ της δημόσιας και της ιδιωτικής παρουσίας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΕΟΚΕ εξέτασε διεξοδικά το ζήτημα αυτό στη γνωμοδότησή της TEN/771 με θέμα
  «Οι δημόσιες επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές ως μέρος της λύσης για τα κλιματικά ζητήματα»

| 2.7. | Στις 14 Μαρτίου 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε νομοθετική πρόταση για τη «μεταρρύθμιση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, ώστε να επιταχυνθεί η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η σταδιακή κατάργηση του αερίου, να καταστούν οι λογαριασμοί των καταναλωτών λιγότερο εξαρτημένοι από τις ασταθείς τιμές των ορυκτών καυσίμων, να προστατευθούν καλύτερα οι καταναλωτές από μελλοντικές αυξήσεις των τιμών και πιθανή χειραγώγηση της αγοράς και να καταστεί η βιομηχανία της ΕΕ καθαρή και πιο ανταγωνιστική» (4). |
| --- | --- |

2.7.

Στις 14 Μαρτίου 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε νομοθετική πρόταση για τη «μεταρρύθμιση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, ώστε να επιταχυνθεί η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η σταδιακή κατάργηση του αερίου, να καταστούν οι λογαριασμοί των καταναλωτών λιγότερο εξαρτημένοι από τις ασταθείς τιμές των ορυκτών καυσίμων, να προστατευθούν καλύτερα οι καταναλωτές από μελλοντικές αυξήσεις των τιμών και πιθανή χειραγώγηση της αγοράς και να καταστεί η βιομηχανία της ΕΕ καθαρή και πιο ανταγωνιστική» (4

| 2.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανωτέρω πρόταση ως ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση: το ενεργειακό σύστημα του αύριο πρέπει να είναι απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές, να βασίζεται σε ανανεώσιμες και μη ανθρακούχες πηγές ενέργειας και να επικεντρώνεται στον καταναλωτή. Οι σχετικές πληροφορίες πρέπει να είναι όλες σαφείς και προσβάσιμες για τους καταναλωτές, ούτως ώστε να μπορούν αυτοί να διαδραματίζουν ανεξάρτητο ρόλο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ως χρήστες και παραγωγοί. |
| --- | --- |

2.8.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανωτέρω πρόταση ως ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση: το ενεργειακό σύστημα του αύριο πρέπει να είναι απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές, να βασίζεται σε ανανεώσιμες και μη ανθρακούχες πηγές ενέργειας και να επικεντρώνεται στον καταναλωτή. Οι σχετικές πληροφορίες πρέπει να είναι όλες σαφείς και προσβάσιμες για τους καταναλωτές, ούτως ώστε να μπορούν αυτοί να διαδραματίζουν ανεξάρτητο ρόλο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ως χρήστες και παραγωγοί.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθήσει τα αποτελέσματα της εν λόγω προτεινόμενης μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό είναι σημαντικό διότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται εν μέσω μιας αλλαγής υποδείγματος η οποία απέχει πολύ από την ολοκλήρωσή της και θα χρειαστεί οπωσδήποτε περαιτέρω προσαρμογές τα επόμενα έτη. Είναι επίσης σημαντικό διότι δεν έχει εκπονηθεί εκτίμηση αντικτύπου για την παρούσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό αυξάνει την αβεβαιότητα ως προς τα αποτελέσματα αυτής της μεταρρύθμισης. |
| --- | --- |

2.9.

Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθήσει τα αποτελέσματα της εν λόγω προτεινόμενης μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό είναι σημαντικό διότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται εν μέσω μιας αλλαγής υποδείγματος η οποία απέχει πολύ από την ολοκλήρωσή της και θα χρειαστεί οπωσδήποτε περαιτέρω προσαρμογές τα επόμενα έτη. Είναι επίσης σημαντικό διότι δεν έχει εκπονηθεί εκτίμηση αντικτύπου για την παρούσα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό αυξάνει την αβεβαιότητα ως προς τα αποτελέσματα αυτής της μεταρρύθμισης.

| 2.10. | Η πρόταση μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπει την καθιέρωση υπηρεσίας και προϊόντων εξομάλυνσης αιχμών· τούτο συνίσταται στη δυνατότητα των συμμετεχόντων στην αγορά να μειώνουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας τις ώρες αιχμής που καθορίζονται από τον διαχειριστή συστήματος μεταφοράς. Σύμφωνα με το άρθρο 7α, οι συμβάσεις για προϊόντα εξομάλυνσης αιχμών συνάπτονται το αργότερο δύο ημέρες πριν από την ενεργοποίησή τους, η δε διάρκεια της σύμβασης δεν μπορεί να υπερβαίνει τη μία ημέρα, Μια τόσο σύντομη περίοδος είναι επιθυμητή για την πρόληψη της κατάχρησης, ιδίως από μεγάλους καταναλωτές, αλλά θα μπορούσε να εμποδίσει πολλούς καταναλωτές (και φορείς σωρευτικής εκπροσώπησης ενέργειας) να προμηθεύουν αυτά τα προϊόντα. Η ΕΟΚΕ καλεί, επομένως, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να παραταθεί η διάρκεια της σύμβασης. |
| --- | --- |

2.10.

Η πρόταση μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας προβλέπει την καθιέρωση υπηρεσίας και προϊόντων εξομάλυνσης αιχμών· τούτο συνίσταται στη δυνατότητα των συμμετεχόντων στην αγορά να μειώνουν την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας τις ώρες αιχμής που καθορίζονται από τον διαχειριστή συστήματος μεταφοράς. Σύμφωνα με το άρθρο 7α, οι συμβάσεις για προϊόντα εξομάλυνσης αιχμών συνάπτονται το αργότερο δύο ημέρες πριν από την ενεργοποίησή τους, η δε διάρκεια της σύμβασης δεν μπορεί να υπερβαίνει τη μία ημέρα, Μια τόσο σύντομη περίοδος είναι επιθυμητή για την πρόληψη της κατάχρησης, ιδίως από μεγάλους καταναλωτές, αλλά θα μπορούσε να εμποδίσει πολλούς καταναλωτές (και φορείς σωρευτικής εκπροσώπησης ενέργειας) να προμηθεύουν αυτά τα προϊόντα. Η ΕΟΚΕ καλεί, επομένως, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει υπό ποιες προϋποθέσεις θα μπορούσε να παραταθεί η διάρκεια της σύμβασης.

| 2.11. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υποβάλει ορισμένες σωστές προτάσεις για την προσαρμογή της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έπρεπε να είχε προβεί σε περισσότερα βήματα, για να προσαρμόσει τον σχεδιασμό της αγοράς στη νέα πραγματικότητα, η οποία απαιτεί την ταυτόχρονη επιδίωξη τριών σκοπών: της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού Θα βασίζεται επίσης σε ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, με μεγαλύτερο ρόλο —σύμφωνα με την υπόσχεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής— για τους παραγωγούς-καταναλωτές και τους μικρούς συμμετέχοντες στην αγορά παράλληλα με τους μεγάλους παραγωγούς (5). Ωστόσο, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν αντικατοπτρίζει επαρκώς τα παραπάνω, αυτός δε είναι ο λόγος για τον οποίο, πέραν της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΟΚΕ υποβάλλει δύο περαιτέρω προτάσεις που συνάδουν με τη νομοθετική πρόταση. |
| --- | --- |

2.11.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υποβάλει ορισμένες σωστές προτάσεις για την προσαρμογή της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, φρονεί ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έπρεπε να είχε προβεί σε περισσότερα βήματα, για να προσαρμόσει τον σχεδιασμό της αγοράς στη νέα πραγματικότητα, η οποία απαιτεί την ταυτόχρονη επιδίωξη τριών σκοπών: της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού Θα βασίζεται επίσης σε ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, με μεγαλύτερο ρόλο —σύμφωνα με την υπόσχεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής— για τους παραγωγούς-καταναλωτές και τους μικρούς συμμετέχοντες στην αγορά παράλληλα με τους μεγάλους παραγωγούς (5

| 2.12. | Ένα σύστημα στο οποίο λαμβάνονται υπόψη οι αλλαγές αυτές μπορεί να λειτουργήσει μόνον εφόσον καταργηθεί το σύστημα αξιολογικής κατάταξης και αντικατασταθεί από ένα μοντέλο στο οποίο οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας συναρτώνται με το αντίστοιχο κόστος παραγωγής. Στο εν λόγω σύστημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το μέσο κόστος στην τιμολόγηση. |
| --- | --- |

2.12.

Ένα σύστημα στο οποίο λαμβάνονται υπόψη οι αλλαγές αυτές μπορεί να λειτουργήσει μόνον εφόσον καταργηθεί το σύστημα αξιολογικής κατάταξης και αντικατασταθεί από ένα μοντέλο στο οποίο οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας συναρτώνται με το αντίστοιχο κόστος παραγωγής. Στο εν λόγω σύστημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το μέσο κόστος στην τιμολόγηση.

Κρατική εταιρεία

Κρατική εταιρεία

| 2.13. | Από το 1996, η ΕΕ έχει δεσμευτεί για την ελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ελευθέρωση πρέπει να εξετασθεί με κριτικό πνεύμα από την άποψη της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προηγούμενες και οι μελλοντικές εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών αλλαγών στις εγκαταστάσεις παραγωγής με πολύ διαφορετικές τιμές κόστους. Επιπροσθέτως, οι κυβερνήσεις θα φέρουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την ευθύνη για την επίτευξη των εν λόγω τριών στόχων, καθότι η αγορά δεν θα τους συνδυάζει αυτομάτως. |
| --- | --- |

2.13.

Από το 1996, η ΕΕ έχει δεσμευτεί για την ελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ελευθέρωση πρέπει να εξετασθεί με κριτικό πνεύμα από την άποψη της βιωσιμότητας, της οικονομικής προσιτότητας και της ασφάλειας του εφοδιασμού. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προηγούμενες και οι μελλοντικές εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών αλλαγών στις εγκαταστάσεις παραγωγής με πολύ διαφορετικές τιμές κόστους. Επιπροσθέτως, οι κυβερνήσεις θα φέρουν για μεγάλο χρονικό διάστημα την ευθύνη για την επίτευξη των εν λόγω τριών στόχων, καθότι η αγορά δεν θα τους συνδυάζει αυτομάτως.

| 2.14. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν προτιμότερο να επιλεγεί ένας αποτελεσματικός συνδυασμός ελευθέρωσης και ρύθμισης για να συνδυαστούν τα πλεονεκτήματα της ελευθερωμένης αγοράς με την επιθυμητή καθοδήγηση εκ μέρους των κυβερνήσεων, κάτι που θα διασφάλιζε την επιδίωξη των στόχων. |
| --- | --- |

2.14.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι θα ήταν προτιμότερο να επιλεγεί ένας αποτελεσματικός συνδυασμός ελευθέρωσης και ρύθμισης για να συνδυαστούν τα πλεονεκτήματα της ελευθερωμένης αγοράς με την επιθυμητή καθοδήγηση εκ μέρους των κυβερνήσεων, κάτι που θα διασφάλιζε την επιδίωξη των στόχων.

| 2.15. | Όπως επισήμανε στη γνωμοδότησή της TEN/771, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στο να αναδειχθεί η ανάπτυξη του δικτύου σε μείζον ζήτημα δημοσίου συμφέροντος, στο να καταστεί η προστασία του κλίματος ένας εκ των στόχων της ρύθμισης και, εν γένει, στο να συγχρονισθεί πιο αποτελεσματικά ο σχεδιασμός των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να θεσπιστούν ειδικές διατάξεις στο ευρωπαϊκό δίκαιο. |
| --- | --- |

2.15.

Όπως επισήμανε στη γνωμοδότησή της TEN/771, η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στο να αναδειχθεί η ανάπτυξη του δικτύου σε μείζον ζήτημα δημοσίου συμφέροντος, στο να καταστεί η προστασία του κλίματος ένας εκ των στόχων της ρύθμισης και, εν γένει, στο να συγχρονισθεί πιο αποτελεσματικά ο σχεδιασμός των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να θεσπιστούν ειδικές διατάξεις στο ευρωπαϊκό δίκαιο.

| 2.16. | Το μοντέλο που σκιαγραφεί εν προκειμένω η ΕΟΚΕ για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας βασίζεται επομένως στην ακόλουθη αρχή: ελευθέρωση όπου είναι δυνατόν και ρύθμιση όπου χρειάζεται. Πρόκειται για ένα υβριδικό μοντέλο, βάσει του οποίου οι δυνάμεις της αγοράς και η στοχευμένη διαχείριση συντελούν από κοινού στη βέλτιστη λειτουργία της αγοράς εντός του πλαισίου των καθορισμένων στόχων. |
| --- | --- |

2.16.

Το μοντέλο που σκιαγραφεί εν προκειμένω η ΕΟΚΕ για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας βασίζεται επομένως στην ακόλουθη αρχή: ελευθέρωση όπου είναι δυνατόν και ρύθμιση όπου χρειάζεται. Πρόκειται για ένα υβριδικό μοντέλο, βάσει του οποίου οι δυνάμεις της αγοράς και η στοχευμένη διαχείριση συντελούν από κοινού στη βέλτιστη λειτουργία της αγοράς εντός του πλαισίου των καθορισμένων στόχων.

| 2.17. | Κατά το εν λόγω μοντέλο, το οποίο είναι ήδη δυνατό σύμφωνα με τις ισχύουσες ρυθμίσεις, θα υπάρχει μια κρατική «εταιρεία ηλεκτρισμού», η οποία θα αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια από τους παραγωγούς και θα τη μεταπωλεί σε προμηθευτές οικιακών πελατών, μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών και μεγάλων καταναλωτών και, οσάκις είναι δυνατό και σκόπιμο, σε άλλες χώρες, χρησιμοποιώντας τους τρεις στόχους ως πλαίσιο για τη λήψη αποφάσεων. Η εταιρεία αυτή θα συνάπτει μακροπρόθεσμες συμβάσεις με τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διαγωνισμών. Οι συμβάσεις αυτές θα είναι διαφόρων ειδών, όπως συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΑΗΕ), συμβάσεις επί διαφοράς και συμβάσεις κόστους πλέον κέρδους. Δεδομένου ότι οι συμβάσεις επί διαφοράς αποτελούν καταρχήν μέσο προώθησης νέων επενδύσεων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το εργαλείο αυτό δεν πρέπει να εμποδίζει τον παραγωγό να καταβάλλει προσπάθειες για τη βελτιστοποίηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Για τις δημοπρασίες συμβάσεων επί διαφοράς είναι αναγκαίο να ορίζονται η τιμή κατωφλίου (ελάχιστη τιμή) και η τιμή οροφής (μέγιστη τιμή), μέσω ενός δυναμικού σημείου αναφοράς με βάση το σταθμισμένο κόστος ενέργειας των υπό εξέταση τεχνολογιών (ηλιακή, αιολική κ.λπ.). Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη πρέπει να υποχρεούνται να καθορίζουν ελάχιστες και μέγιστες αμοιβές, ούτως ώστε οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας να έχουν κίνητρο να βελτιστοποιήσουν την παραγωγή τους. Για την οριακή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας (π.χ. από ανανεώσιμα αέρια ή μπαταρίες) θα πρέπει να εφαρμόζονται ειδικές διατάξεις. |
| --- | --- |

2.17.

Κατά το εν λόγω μοντέλο, το οποίο είναι ήδη δυνατό σύμφωνα με τις ισχύουσες ρυθμίσεις, θα υπάρχει μια κρατική «εταιρεία ηλεκτρισμού», η οποία θα αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια από τους παραγωγούς και θα τη μεταπωλεί σε προμηθευτές οικιακών πελατών, μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ενεργειακών κοινοτήτων πολιτών και μεγάλων καταναλωτών και, οσάκις είναι δυνατό και σκόπιμο, σε άλλες χώρες, χρησιμοποιώντας τους τρεις στόχους ως πλαίσιο για τη λήψη αποφάσεων. Η εταιρεία αυτή θα συνάπτει μακροπρόθεσμες συμβάσεις με τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διαγωνισμών. Οι συμβάσεις αυτές θα είναι διαφόρων ειδών, όπως συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (ΣΑΗΕ), συμβάσεις επί διαφοράς και συμβάσεις κόστους πλέον κέρδους. Δεδομένου ότι οι συμβάσεις επί διαφοράς αποτελούν καταρχήν μέσο προώθησης νέων επενδύσεων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από συστήματα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, το εργαλείο αυτό δεν πρέπει να εμποδίζει τον παραγωγό να καταβάλλει προσπάθειες για τη βελτιστοποίηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Για τις δημοπρασίες συμβάσεων επί διαφοράς είναι αναγκαίο να ορίζονται η τιμή κατωφλίου (ελάχιστη τιμή) και η τιμή οροφής (μέγιστη τιμή), μέσω ενός δυναμικού σημείου αναφοράς με βάση το σταθμισμένο κόστος ενέργειας των υπό εξέταση τεχνολογιών (ηλιακή, αιολική κ.λπ.). Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη πρέπει να υποχρεούνται να καθορίζουν ελάχιστες και μέγιστες αμοιβές, ούτως ώστε οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας να έχουν κίνητρο να βελτιστοποιήσουν την παραγωγή τους. Για την οριακή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας (π.χ. από ανανεώσιμα αέρια ή μπαταρίες) θα πρέπει να εφαρμόζονται ειδικές διατάξεις.

| 2.18. | Δεδομένων των διαθέσιμων δυνατοτήτων παραγωγής και σύμφωνα με τους τρεις στόχους, η εταιρεία μπορεί να συνάπτει συμβάσεις με διάφορους τύπους εταιρειών παραγωγής. Οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις που συνάπτει η εταιρεία διασφαλίζουν τόσο μια αποδεκτή τιμή με κρατική εγγύηση για τους τελικούς χρήστες όσο και την ασφάλεια των επενδύσεων για τους παραγωγούς. |
| --- | --- |

2.18.

Δεδομένων των διαθέσιμων δυνατοτήτων παραγωγής και σύμφωνα με τους τρεις στόχους, η εταιρεία μπορεί να συνάπτει συμβάσεις με διάφορους τύπους εταιρειών παραγωγής. Οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις που συνάπτει η εταιρεία διασφαλίζουν τόσο μια αποδεκτή τιμή με κρατική εγγύηση για τους τελικούς χρήστες όσο και την ασφάλεια των επενδύσεων για τους παραγωγούς.

| 2.19. | Στη συνέχεια, η εταιρεία θα μεταπωλεί την ηλεκτρική ενέργεια που αγοράστηκε σε εταιρείες διανομής, σε μεγάλους χρήστες και σε άλλους συμμετέχοντες στην αγορά. Για τον σκοπό αυτό μπορούν επίσης να συνάπτονται διάφορα είδη συμβάσεων, που καθορίζονται εν μέρει από τη βούληση των συμμετεχόντων. Καθορίζονται ανώτατα όρια τιμών μεταπώλησης για την αποφυγή υπερκερδών. |
| --- | --- |

2.19.

Στη συνέχεια, η εταιρεία θα μεταπωλεί την ηλεκτρική ενέργεια που αγοράστηκε σε εταιρείες διανομής, σε μεγάλους χρήστες και σε άλλους συμμετέχοντες στην αγορά. Για τον σκοπό αυτό μπορούν επίσης να συνάπτονται διάφορα είδη συμβάσεων, που καθορίζονται εν μέρει από τη βούληση των συμμετεχόντων. Καθορίζονται ανώτατα όρια τιμών μεταπώλησης για την αποφυγή υπερκερδών.

Τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας

Τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας

| 2.20. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την προσέγγιση που περιγράφεται στην Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τουτέστιν να ενδυναμωθούν οι καταναλωτές και να τεθούν στο επίκεντρο της πολιτικής, μεταξύ άλλων με την αναγνώριση του δικαιώματος άμεσης διανομής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ως εκ τούτου, εκφράζει την ικανοποίησή της επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμπεριέλαβε στην πρότασή της ότι οι καταναλωτές θα είναι σε θέση να πωλούν σε γείτονες την πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν από τους ηλιακούς συλλέκτες στέγης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι η αγορά πρέπει να οργανωθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να παρέχει στους καταναλωτές που επίσης παράγουν τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια (παραγωγοί-καταναλωτές και κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας) ή σε άλλους μικρούς συμμετέχοντες στην αγορά ή σε παραγωγούς, τη δυνατότητα να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια που οι ίδιοι παράγουν, ακόμη και εάν τη διοχετεύουν στο δίκτυο. Ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο αυτό μπορεί να οργανωθεί με έναν άλλο, πιο έντιμο τρόπο για τους μικρούς παραγωγούς, είναι η «τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας», ένα παράδειγμα που μπορεί να μελετηθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω. |
| --- | --- |

2.20.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την προσέγγιση που περιγράφεται στην Ευρωπαϊκή Ενεργειακή Ένωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τουτέστιν να ενδυναμωθούν οι καταναλωτές και να τεθούν στο επίκεντρο της πολιτικής, μεταξύ άλλων με την αναγνώριση του δικαιώματος άμεσης διανομής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ως εκ τούτου, εκφράζει την ικανοποίησή της επειδή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμπεριέλαβε στην πρότασή της ότι οι καταναλωτές θα είναι σε θέση να πωλούν σε γείτονες την πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν από τους ηλιακούς συλλέκτες στέγης. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι η αγορά πρέπει να οργανωθεί κατά τέτοιον τρόπο ώστε να παρέχει στους καταναλωτές που επίσης παράγουν τη δική τους ηλεκτρική ενέργεια (παραγωγοί-καταναλωτές και κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας) ή σε άλλους μικρούς συμμετέχοντες στην αγορά ή σε παραγωγούς, τη δυνατότητα να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια που οι ίδιοι παράγουν, ακόμη και εάν τη διοχετεύουν στο δίκτυο. Ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο αυτό μπορεί να οργανωθεί με έναν άλλο, πιο έντιμο τρόπο για τους μικρούς παραγωγούς, είναι η «τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας», ένα παράδειγμα που μπορεί να μελετηθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω.

| 2.21. | Ορίστε πως μπορεί να λειτουργεί μια τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας: έχετε ηλιακούς συλλέκτες στη στέγη σας και μια ηλιόλουστη μέρα παράγετε περισσότερη ενέργεια από ό,τι καταναλώνετε την ίδια ημέρα. Διοχετεύετε την εν λόγω πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια μέσω του δικτύου στην εταιρεία διανομής με την οποία είστε συμβεβλημένοι. Μέσω του έξυπνου μετρητή σας, η εταιρεία μπορεί να έχει εικόνα του πόση ηλεκτρική ενέργεια έχετε προμηθεύσει, η δε ποσότητα αυτή θα πιστώνεται εν μέρει (ίσως κατά 70 % έως και 90 %, ανάλογα με την ποσότητα που παρέχετε στο δίκτυο· οι μικρότεροι προμηθευτές πιστώνονται με μεγαλύτερο μερίδιο) στον λογαριασμό σας σε κιλοβατώρες (kWh). Πιστώνεται μόνον εν μέρει για τρεις λόγους: πρώτον, για τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών της εταιρείας, δεύτερον, η εταιρεία πρέπει να λαμβάνει υπόψη της ενδεχόμενες διαφορές στην τιμή μεταξύ της χρονικής στιγμής της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και της χρονικής στιγμής της αγοράς της και, τρίτον, επειδή θα πρέπει να ενσωματωθούν κίνητρα στο σύστημα για την προσθήκη δυνατότητας αποθήκευσης (ακόμη και μιας μικρής γεννήτριας), ούτως ώστε να καταστεί ανθεκτικότερο ολόκληρο το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Για παράδειγμα: έχετε προμηθεύσει 100 kWh και, ακολούθως, η τράπεζα πιστώνει 80 kWh στον λογαριασμό σας. Εν συνεχεία, χρειάζεστε ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή σας ηλεκτρικής ενέργειας, για παράδειγμα για το νοικοκυριό σας, ή πρέπει να φορτίσετε τη μπαταρία του αυτοκινήτου σας σε σταθμό φόρτισης χρησιμοποιώντας κάρτα φόρτισης του εν λόγω προμηθευτή. Ας υποθέσουμε ότι χρειάζεστε 200 kWh: οι πρώτες 80 kWh θα χρεωθούν στον λογαριασμό σας και θα είναι δωρεάν. Για τις επόμενες 120 kWh που θα αγοράσετε, θα πληρώσετε την τιμή που ορίζεται στη σύμβασή σας με την εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

2.21.

Ορίστε πως μπορεί να λειτουργεί μια τράπεζα ηλεκτρικής ενέργειας: έχετε ηλιακούς συλλέκτες στη στέγη σας και μια ηλιόλουστη μέρα παράγετε περισσότερη ενέργεια από ό,τι καταναλώνετε την ίδια ημέρα. Διοχετεύετε την εν λόγω πλεονάζουσα ηλεκτρική ενέργεια μέσω του δικτύου στην εταιρεία διανομής με την οποία είστε συμβεβλημένοι. Μέσω του έξυπνου μετρητή σας, η εταιρεία μπορεί να έχει εικόνα του πόση ηλεκτρική ενέργεια έχετε προμηθεύσει, η δε ποσότητα αυτή θα πιστώνεται εν μέρει (ίσως κατά 70 % έως και 90 %, ανάλογα με την ποσότητα που παρέχετε στο δίκτυο· οι μικρότεροι προμηθευτές πιστώνονται με μεγαλύτερο μερίδιο) στον λογαριασμό σας σε κιλοβατώρες (kWh). Πιστώνεται μόνον εν μέρει για τρεις λόγους: πρώτον, για τη χρηματοδότηση των υπηρεσιών της εταιρείας, δεύτερον, η εταιρεία πρέπει να λαμβάνει υπόψη της ενδεχόμενες διαφορές στην τιμή μεταξύ της χρονικής στιγμής της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και της χρονικής στιγμής της αγοράς της και, τρίτον, επειδή θα πρέπει να ενσωματωθούν κίνητρα στο σύστημα για την προσθήκη δυνατότητας αποθήκευσης (ακόμη και μιας μικρής γεννήτριας), ούτως ώστε να καταστεί ανθεκτικότερο ολόκληρο το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας. Για παράδειγμα: έχετε προμηθεύσει 100 kWh και, ακολούθως, η τράπεζα πιστώνει 80 kWh στον λογαριασμό σας. Εν συνεχεία, χρειάζεστε ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή σας ηλεκτρικής ενέργειας, για παράδειγμα για το νοικοκυριό σας, ή πρέπει να φορτίσετε τη μπαταρία του αυτοκινήτου σας σε σταθμό φόρτισης χρησιμοποιώντας κάρτα φόρτισης του εν λόγω προμηθευτή. Ας υποθέσουμε ότι χρειάζεστε 200 kWh: οι πρώτες 80 kWh θα χρεωθούν στον λογαριασμό σας και θα είναι δωρεάν. Για τις επόμενες 120 kWh που θα αγοράσετε, θα πληρώσετε την τιμή που ορίζεται στη σύμβασή σας με την εταιρεία ηλεκτρικής ενέργειας.

| 2.22. | Επομένως, αντί να πληρώνετε για τις υπηρεσίες της τράπεζας ηλεκτρικής ενέργειας σε ευρώ, πληρώνετε σε kWh. Φυσικά, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που αγοράζετε από το δίκτυο περιλαμβάνει το σύνηθες εξωτερικό κόστος, όπως τέλη δικτύου, προσαυξήσεις, τέλη και φόρους. |
| --- | --- |

2.22.

Επομένως, αντί να πληρώνετε για τις υπηρεσίες της τράπεζας ηλεκτρικής ενέργειας σε ευρώ, πληρώνετε σε kWh. Φυσικά, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας που αγοράζετε από το δίκτυο περιλαμβάνει το σύνηθες εξωτερικό κόστος, όπως τέλη δικτύου, προσαυξήσεις, τέλη και φόρους.

Η ανάγκη για πράσινο φυσικό αέριο, ευελιξία και ασφάλεια του εφοδιασμού

Η ανάγκη για πράσινο φυσικό αέριο, ευελιξία και ασφάλεια του εφοδιασμού

| 2.23. | Μέχρι στιγμής, η ΕΕ έχει αποφασίσει να βασιστεί στο υγροποιημένο φυσικό αέριο προς αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου. Ωστόσο, πρόκειται για βραχυπρόθεσμη λύση, καθότι έχει περιβαλλοντικές επιπτώσεις (όπως το σχιστολιθικό φυσικό αέριο από τις ΗΠΑ που στη συνέχεια μεταφέρεται στην Ευρώπη), οικονομικές επιπτώσεις (το μόριο είναι ακριβότερο από ό,τι ήταν για το ρωσικό φυσικό αέριο) και γεωπολιτικό αντίκτυπο (η ΕΕ ενδέχεται να εξαρτάται από άλλους εταίρους, οι οποίοι έχουν αντιδημοκρατικές πεποιθήσεις και/η παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα). Ως εκ τούτου, δύο μέτρα είναι υψίστης σημασίας. Πρώτον, η ελάττωση της περιθωριακής θέσης του φυσικού αερίου. Η χρήση μονάδων παραγωγής φυσικού αερίου θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη ως μεσοπρόθεσμο ευέλικτο εφεδρικό σύστημα, οπότε θα χρειασθεί ταχεία μετάβαση στο πράσινο αέριο, όπως ορισμένες μορφές βιοαερίου και πράσινου υδρογόνου. Ως μέρος της μεταρρύθμισης θα πρέπει επίσης να καταβληθεί προσπάθεια ούτως ώστε να εξευρεθούν τρόποι και μέσα για τον σκοπό αυτό, με υποχρεωτικούς στόχους σε περιόδους αιχμής. |
| --- | --- |

2.23.

Μέχρι στιγμής, η ΕΕ έχει αποφασίσει να βασιστεί στο υγροποιημένο φυσικό αέριο προς αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου. Ωστόσο, πρόκειται για βραχυπρόθεσμη λύση, καθότι έχει περιβαλλοντικές επιπτώσεις (όπως το σχιστολιθικό φυσικό αέριο από τις ΗΠΑ που στη συνέχεια μεταφέρεται στην Ευρώπη), οικονομικές επιπτώσεις (το μόριο είναι ακριβότερο από ό,τι ήταν για το ρωσικό φυσικό αέριο) και γεωπολιτικό αντίκτυπο (η ΕΕ ενδέχεται να εξαρτάται από άλλους εταίρους, οι οποίοι έχουν αντιδημοκρατικές πεποιθήσεις και/η παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα). Ως εκ τούτου, δύο μέτρα είναι υψίστης σημασίας. Πρώτον, η ελάττωση της περιθωριακής θέσης του φυσικού αερίου. Η χρήση μονάδων παραγωγής φυσικού αερίου θα εξακολουθήσει να είναι απαραίτητη ως μεσοπρόθεσμο ευέλικτο εφεδρικό σύστημα, οπότε θα χρειασθεί ταχεία μετάβαση στο πράσινο αέριο, όπως ορισμένες μορφές βιοαερίου και πράσινου υδρογόνου. Ως μέρος της μεταρρύθμισης θα πρέπει επίσης να καταβληθεί προσπάθεια ούτως ώστε να εξευρεθούν τρόποι και μέσα για τον σκοπό αυτό, με υποχρεωτικούς στόχους σε περιόδους αιχμής.

| 2.24. | Σύμφωνα με τα διάφορα σενάρια που έχει εκπονήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το φυσικό αέριο θα συνεχίσει να έχει σημασία βραχυπρόθεσμα στη διασφάλιση παροχής θερμικής ενέργειας στο σύστημα παραγωγής της ΕΕ. Η δυνατότητα παραγωγής βιοαερίου πρέπει να επιταχυνθεί, το δε κόστος του πράσινου υδρογόνου πρέπει να μειωθεί για να καταστεί δυνατή η αντικατάσταση του φυσικού αερίου το συντομότερο δυνατόν. Εκτός από το αίτημα για επιτάχυνση της ανάπτυξης των πράσινων αερίων, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει κανονισμό για τον σχεδιασμό της αγοράς φυσικού αερίου στη δέσμες μέτρων για το υδρογόνο και τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Με τον τρόπο αυτό, μια ενιαία, ολοκληρωμένη και ασφαλής αγορά φυσικού αερίου σε επίπεδο ΕΕ θα επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη ισότητα τιμών και ασφάλεια για τους Ευρωπαίους και βελτιώνοντας τον συντονισμό της προσπάθειας σταδιακής κατάργησης της χρήσης φυσικού αερίου το συντομότερο δυνατόν. |
| --- | --- |

2.24.

Σύμφωνα με τα διάφορα σενάρια που έχει εκπονήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το φυσικό αέριο θα συνεχίσει να έχει σημασία βραχυπρόθεσμα στη διασφάλιση παροχής θερμικής ενέργειας στο σύστημα παραγωγής της ΕΕ. Η δυνατότητα παραγωγής βιοαερίου πρέπει να επιταχυνθεί, το δε κόστος του πράσινου υδρογόνου πρέπει να μειωθεί για να καταστεί δυνατή η αντικατάσταση του φυσικού αερίου το συντομότερο δυνατόν. Εκτός από το αίτημα για επιτάχυνση της ανάπτυξης των πράσινων αερίων, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει κανονισμό για τον σχεδιασμό της αγοράς φυσικού αερίου στη δέσμες μέτρων για το υδρογόνο και τα αέρια χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Με τον τρόπο αυτό, μια ενιαία, ολοκληρωμένη και ασφαλής αγορά φυσικού αερίου σε επίπεδο ΕΕ θα επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό του ενεργειακού συστήματος, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη ισότητα τιμών και ασφάλεια για τους Ευρωπαίους και βελτιώνοντας τον συντονισμό της προσπάθειας σταδιακής κατάργησης της χρήσης φυσικού αερίου το συντομότερο δυνατόν.

| 2.25. | Το 2030, σύμφωνα με το σενάριο κατάρτισης μοντέλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές θα αντιστοιχεί περίπου στο 70 % της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ. Για να επιτευχθεί τόσο υψηλό επίπεδο ενσωμάτωσης των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να επιταχυνθεί η μετάβαση σε ένα σύστημα απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές, είναι αναγκαίο να ληφθεί μέριμνα ούτως ώστε η βραχυπρόθεσμη αγορά να είναι πιο αποδοτική, να αυξηθεί η αποθήκευση μέσω της διευκόλυνσης της χρηματοδότησης και της αδειοδότησης, και να ενθαρρυνθούν οι καταναλωτές να χρησιμοποιούν την ηλεκτρική ενέργεια που έχουν παραγάγει οι ίδιοι. Ωστόσο, η αποθήκευση και η παραγωγή ιδίας ηλεκτρικής ενέργειας δεν θα επαρκούν, η δε βραχυπρόθεσμη αγορά είναι απίθανο να προσφέρει αποτελεσματική λύση. Αυτό που χρειάζεται είναι αγορές ευελιξίας οι οποίες, ιδανικά, θα παρέχουν επίσης πληροφόρηση για την κατάσταση που επικρατεί στο δίκτυο. Με τη μεταρρύθμιση θα πρέπει επίσης να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος κατακερματισμού μέσω της προσεκτικής εποπτείας της εφαρμογής των μέτρων που θα έχουν μόλις ληφθεί. |
| --- | --- |

2.25.

Το 2030, σύμφωνα με το σενάριο κατάρτισης μοντέλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές θα αντιστοιχεί περίπου στο 70 % της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ. Για να επιτευχθεί τόσο υψηλό επίπεδο ενσωμάτωσης των συστημάτων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να επιταχυνθεί η μετάβαση σε ένα σύστημα απαλλαγμένο από ανθρακούχες εκπομπές, είναι αναγκαίο να ληφθεί μέριμνα ούτως ώστε η βραχυπρόθεσμη αγορά να είναι πιο αποδοτική, να αυξηθεί η αποθήκευση μέσω της διευκόλυνσης της χρηματοδότησης και της αδειοδότησης, και να ενθαρρυνθούν οι καταναλωτές να χρησιμοποιούν την ηλεκτρική ενέργεια που έχουν παραγάγει οι ίδιοι. Ωστόσο, η αποθήκευση και η παραγωγή ιδίας ηλεκτρικής ενέργειας δεν θα επαρκούν, η δε βραχυπρόθεσμη αγορά είναι απίθανο να προσφέρει αποτελεσματική λύση. Αυτό που χρειάζεται είναι αγορές ευελιξίας οι οποίες, ιδανικά, θα παρέχουν επίσης πληροφόρηση για την κατάσταση που επικρατεί στο δίκτυο. Με τη μεταρρύθμιση θα πρέπει επίσης να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος κατακερματισμού μέσω της προσεκτικής εποπτείας της εφαρμογής των μέτρων που θα έχουν μόλις ληφθεί.

| 2.26. | Κατά τη δημιουργία αυτών των ευέλικτων αγορών, θα ήταν σκόπιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ των επιπέδων τάσης. Σε υψηλό και μεσαίο επίπεδο τάσης, απαιτούνται επιλογές ευελιξίας μεγάλης κλίμακας, όπως μεγάλες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, ενώ μια άλλη επιλογή θα ήταν να μπορούν και να υποχρεούνται οι διαχειριστές του δικτύου να τις ενσωματώνουν στη λειτουργία τους ως ιδίους πόρους. Προκειμένου για τη χαμηλή τάση, το ζητούμενο έγκειται μάλλον στο να συγκεντρώνονται μικρές επιλογές ευελιξίας που παρέχουν οι παραγωγοί-καταναλωτές, π.χ. νοικοκυριά με δική τους φωτοβολταϊκή εγκατάσταση, μικρή εγκατάσταση αποθήκευσης και αντλία θερμότητας. Οι ψηφιακές πλατφόρμες, τις οποίες διαχειρίζεται ο διαχειριστής του δικτύου ή άλλοι παράγοντες της αγοράς, θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό συντελεστή στην ευελιξία της αγοράς υπό τη μορφή παροχής υπηρεσιών του συστήματος και να ενσωματωθούν στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

2.26.

Κατά τη δημιουργία αυτών των ευέλικτων αγορών, θα ήταν σκόπιμο να γίνεται διάκριση μεταξύ των επιπέδων τάσης. Σε υψηλό και μεσαίο επίπεδο τάσης, απαιτούνται επιλογές ευελιξίας μεγάλης κλίμακας, όπως μεγάλες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, ενώ μια άλλη επιλογή θα ήταν να μπορούν και να υποχρεούνται οι διαχειριστές του δικτύου να τις ενσωματώνουν στη λειτουργία τους ως ιδίους πόρους. Προκειμένου για τη χαμηλή τάση, το ζητούμενο έγκειται μάλλον στο να συγκεντρώνονται μικρές επιλογές ευελιξίας που παρέχουν οι παραγωγοί-καταναλωτές, π.χ. νοικοκυριά με δική τους φωτοβολταϊκή εγκατάσταση, μικρή εγκατάσταση αποθήκευσης και αντλία θερμότητας. Οι ψηφιακές πλατφόρμες, τις οποίες διαχειρίζεται ο διαχειριστής του δικτύου ή άλλοι παράγοντες της αγοράς, θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικό συντελεστή στην ευελιξία της αγοράς υπό τη μορφή παροχής υπηρεσιών του συστήματος και να ενσωματωθούν στο σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας.

| 2.27. | Τα δυναμικά τιμολόγια, συμπεριλαμβανομένων των δυναμικών τελών δικτύου, μπορούν να χρησιμεύσουν ως ισχυρά κίνητρα για τους τελικούς καταναλωτές ώστε να ενεργούν αυτοί με τρόπο φιλικό προς το σύστημα. Ωστόσο, αυτό απαιτεί ψηφιακή υποδομή, δεδομένου ότι στα δυναμικά τιμολόγια θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται η κατάσταση του δικτύου. Επίσης, στα τέλη δικτύου, θα πρέπει να παρέχονται κίνητρα για παραγωγή ενέργειας που προσεγγίζει την κατανάλωση, καθώς αυτή μπορεί να αποτελεί μία προσέγγιση για τον περιορισμό της επέκτασης του δικτύου. |
| --- | --- |

2.27.

Τα δυναμικά τιμολόγια, συμπεριλαμβανομένων των δυναμικών τελών δικτύου, μπορούν να χρησιμεύσουν ως ισχυρά κίνητρα για τους τελικούς καταναλωτές ώστε να ενεργούν αυτοί με τρόπο φιλικό προς το σύστημα. Ωστόσο, αυτό απαιτεί ψηφιακή υποδομή, δεδομένου ότι στα δυναμικά τιμολόγια θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται η κατάσταση του δικτύου. Επίσης, στα τέλη δικτύου, θα πρέπει να παρέχονται κίνητρα για παραγωγή ενέργειας που προσεγγίζει την κατανάλωση, καθώς αυτή μπορεί να αποτελεί μία προσέγγιση για τον περιορισμό της επέκτασης του δικτύου.

Ενεργειακή φτώχεια

Ενεργειακή φτώχεια

| 2.28. | Δεδομένου ότι στόχος της μεταρρύθμισης ήταν να προστατευθούν οι καταναλωτές από την αστάθεια της αγοράς χονδρικής, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για προστασία του τελικού καταναλωτή (ύστατος προμηθευτής, αποφυγή της αποσύνδεσης των καταναλωτών που τελούν σε κατάσταση ανάγκης κ.λπ.). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το ανώτατο όριο των αποδόσεων κάτω του οριακού κόστους δεν έχει παραταθεί. Δεδομένου ότι η μεταρρύθμιση θα χρειαστεί χρόνο έως ότου καταστεί πλήρως αποτελεσματική, η ΕΟΚΕ συνιστά να παραμείνει σε ισχύ ο μηχανισμός έως ότου η μεταρρύθμιση καταστεί πλήρως λειτουργική. Τα έσοδα θα πρέπει να διοχετεύονται στους πλέον ευάλωτους (όπως τα άτομα που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια και οι ΜΜΕ), με δυνατότητα μείωσης των τιμών υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων στις τιμές χονδρικής. |
| --- | --- |

2.28.

Δεδομένου ότι στόχος της μεταρρύθμισης ήταν να προστατευθούν οι καταναλωτές από την αστάθεια της αγοράς χονδρικής, η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση για προστασία του τελικού καταναλωτή (ύστατος προμηθευτής, αποφυγή της αποσύνδεσης των καταναλωτών που τελούν σε κατάσταση ανάγκης κ.λπ.). Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το ανώτατο όριο των αποδόσεων κάτω του οριακού κόστους δεν έχει παραταθεί. Δεδομένου ότι η μεταρρύθμιση θα χρειαστεί χρόνο έως ότου καταστεί πλήρως αποτελεσματική, η ΕΟΚΕ συνιστά να παραμείνει σε ισχύ ο μηχανισμός έως ότου η μεταρρύθμιση καταστεί πλήρως λειτουργική. Τα έσοδα θα πρέπει να διοχετεύονται στους πλέον ευάλωτους (όπως τα άτομα που πλήττονται από ενεργειακή φτώχεια και οι ΜΜΕ), με δυνατότητα μείωσης των τιμών υπό το πρίσμα των πρόσφατων εξελίξεων στις τιμές χονδρικής.

| 2.29. | Για να διασφαλιστεί ο οικονομικά προσιτός βασικός ενεργειακός εφοδιασμός, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο νέος σχεδιασμός της αγοράς πρέπει να εγγυάται τον βασικό ενεργειακό εφοδιασμό σε ρυθμιζόμενες τιμές. Οι δαπάνες των προμηθευτών ενέργειας θα πρέπει να επιστρέφονται βάσει αποδεικτικών στοιχείων για το κόστος. Σε αντάλλαγμα, οι προμηθευτές ενέργειας πρέπει να υπέχουν τη μόνιμη υποχρέωση να παρέχουν ορισμένο μερίδιο ενέργειας ως βασικό εφοδιασμό. |
| --- | --- |

2.29.

Για να διασφαλιστεί ο οικονομικά προσιτός βασικός ενεργειακός εφοδιασμός, η ΕΟΚΕ φρονεί ότι ο νέος σχεδιασμός της αγοράς πρέπει να εγγυάται τον βασικό ενεργειακό εφοδιασμό σε ρυθμιζόμενες τιμές. Οι δαπάνες των προμηθευτών ενέργειας θα πρέπει να επιστρέφονται βάσει αποδεικτικών στοιχείων για το κόστος. Σε αντάλλαγμα, οι προμηθευτές ενέργειας πρέπει να υπέχουν τη μόνιμη υποχρέωση να παρέχουν ορισμένο μερίδιο ενέργειας ως βασικό εφοδιασμό.

3.   Τροποποιήσεις στη νομοθετική πρόταση

Τροποποιήσεις στη νομοθετική πρόταση

3.1.   Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6)

Κανονισμός (ΕΕ) 2019/943 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

6

Τροπολογία 1

Τροπολογία 1

Να προστεθεί νέα αιτιολογική σκέψη 21α μετά την αιτιολογική σκέψη 21:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | (21α) | Από το 1996, η ΕΕ έχει δεσμευτεί για την ελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διαδικασία που ξεκίνησε με την οδηγία 96/92/ΕΚ, της 19ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ελευθέρωση αυτή θα πρέπει να εξετασθεί με γνώμονα τη βιωσιμότητα, την οικονομική προσιτότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προηγούμενες και οι μελλοντικές εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών αλλαγών στις εγκαταστάσεις παραγωγής με πολύ διαφορετικές τιμές κόστους. Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο. Σε αυτό περιλαμβάνονται νομικές απαιτήσεις για τις εταιρείες στον τομέα της ενέργειας. Οι εν λόγω απαιτήσεις δεν θα πρέπει να εισάγουν διακρίσεις. Ένας τρόπος με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί αυτό είναι η δημιουργία μιας κρατικής εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία θα αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια από τους παραγωγούς και θα τη μεταπωλεί σε διανομείς και σε μεγάλους καταναλωτές· οι τρεις στόχοι θα λειτουργούν επομένως ως πλαίσιο για τη λήψη αποφάσεων. Η εν λόγω εγκατάσταση θα συνάπτει μακροπρόθεσμες συμβάσεις με παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διαγωνισμών, όπως συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και αμφίδρομες συμβάσεις επί διαφοράς. Ένα τέτοιο μοντέλο είναι ήδη δυνατό βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

(21α)

(21α)

Από το 1996, η ΕΕ έχει δεσμευτεί για την ελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διαδικασία που ξεκίνησε με την οδηγία 96/92/ΕΚ, της 19ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ελευθέρωση αυτή θα πρέπει να εξετασθεί με γνώμονα τη βιωσιμότητα, την οικονομική προσιτότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προηγούμενες και οι μελλοντικές εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών αλλαγών στις εγκαταστάσεις παραγωγής με πολύ διαφορετικές τιμές κόστους. Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο. Σε αυτό περιλαμβάνονται νομικές απαιτήσεις για τις εταιρείες στον τομέα της ενέργειας. Οι εν λόγω απαιτήσεις δεν θα πρέπει να εισάγουν διακρίσεις. Ένας τρόπος με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί αυτό είναι η δημιουργία μιας κρατικής εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία θα αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια από τους παραγωγούς και θα τη μεταπωλεί σε διανομείς και σε μεγάλους καταναλωτές· οι τρεις στόχοι θα λειτουργούν επομένως ως πλαίσιο για τη λήψη αποφάσεων. Η εν λόγω εγκατάσταση θα συνάπτει μακροπρόθεσμες συμβάσεις με παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διαγωνισμών, όπως συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και αμφίδρομες συμβάσεις επί διαφοράς. Ένα τέτοιο μοντέλο είναι ήδη δυνατό βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας.

Από το 1996, η ΕΕ έχει δεσμευτεί για την ελευθέρωση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διαδικασία που ξεκίνησε με την οδηγία 96/92/ΕΚ, της 19ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η ελευθέρωση αυτή θα πρέπει να εξετασθεί με γνώμονα τη βιωσιμότητα, την οικονομική προσιτότητα και την ασφάλεια του εφοδιασμού. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προηγούμενες και οι μελλοντικές εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των σημαντικών αλλαγών στις εγκαταστάσεις παραγωγής με πολύ διαφορετικές τιμές κόστους. Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο. Σε αυτό περιλαμβάνονται νομικές απαιτήσεις για τις εταιρείες στον τομέα της ενέργειας. Οι εν λόγω απαιτήσεις δεν θα πρέπει να εισάγουν διακρίσεις. Ένας τρόπος με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί αυτό είναι η δημιουργία μιας κρατικής εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία θα αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια από τους παραγωγούς και θα τη μεταπωλεί σε διανομείς και σε μεγάλους καταναλωτές· οι τρεις στόχοι θα λειτουργούν επομένως ως πλαίσιο για τη λήψη αποφάσεων. Η εν λόγω εγκατάσταση θα συνάπτει μακροπρόθεσμες συμβάσεις με παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας βάσει διαγωνισμών, όπως συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και αμφίδρομες συμβάσεις επί διαφοράς. Ένα τέτοιο μοντέλο είναι ήδη δυνατό βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2 παράγραφοι 2.18.-2.21.

Τροπολογία 2

Τροπολογία 2

Να προστεθεί νέα αιτιολογική σκέψη 50α μετά την αιτιολογική σκέψη 50:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | (50α) | Το δικαίωμα διαμοιρασμού ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί σημαντικό κίνητρο για τους καταναλωτές και άλλους μικρούς συμμετέχοντες στην αγορά ώστε να επενδύσουν στην παραγωγή ιδίας ηλεκτρικής ενέργειας. Ένα επιπλέον κίνητρο θα αποτελέσει η οργάνωση της αγοράς κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι καταναλωτές που παράγουν ιδία ηλεκτρική ενέργεια (παραγωγοί-καταναλωτές) ή άλλοι μικροί συμμετέχοντες στην αγορά να μπορούν να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια που οι ίδιοι παράγουν, ακόμη και αν τη διοχετεύουν πρώτα στο δίκτυο. Οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας σε αρκετά κράτη μέλη διαθέτουν ήδη συστήματα που καθιστούν δυνατά τα ανωτέρω. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

(50α)

(50α)

Το δικαίωμα διαμοιρασμού ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί σημαντικό κίνητρο για τους καταναλωτές και άλλους μικρούς συμμετέχοντες στην αγορά ώστε να επενδύσουν στην παραγωγή ιδίας ηλεκτρικής ενέργειας. Ένα επιπλέον κίνητρο θα αποτελέσει η οργάνωση της αγοράς κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι καταναλωτές που παράγουν ιδία ηλεκτρική ενέργεια (παραγωγοί-καταναλωτές) ή άλλοι μικροί συμμετέχοντες στην αγορά να μπορούν να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια που οι ίδιοι παράγουν, ακόμη και αν τη διοχετεύουν πρώτα στο δίκτυο. Οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας σε αρκετά κράτη μέλη διαθέτουν ήδη συστήματα που καθιστούν δυνατά τα ανωτέρω.

Το δικαίωμα διαμοιρασμού ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί σημαντικό κίνητρο για τους καταναλωτές και άλλους μικρούς συμμετέχοντες στην αγορά ώστε να επενδύσουν στην παραγωγή ιδίας ηλεκτρικής ενέργειας. Ένα επιπλέον κίνητρο θα αποτελέσει η οργάνωση της αγοράς κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι καταναλωτές που παράγουν ιδία ηλεκτρική ενέργεια (παραγωγοί-καταναλωτές) ή άλλοι μικροί συμμετέχοντες στην αγορά να μπορούν να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο από την ηλεκτρική ενέργεια που οι ίδιοι παράγουν, ακόμη και αν τη διοχετεύουν πρώτα στο δίκτυο. Οι εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας σε αρκετά κράτη μέλη διαθέτουν ήδη συστήματα που καθιστούν δυνατά τα ανωτέρω.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2 παράγραφοι 2.22.-2.24.

Τροπολογία 3

Τροπολογία 3

Το άρθρο 1 τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | α) | η μέριμνα ότι η ενέργεια δεν αποτελεί εμπόρευμα όπως οποιοδήποτε άλλο, αλλά βασική συνιστώσα του οικονομικού και του κοινωνικού μας συστήματος. Ο ενεργειακός εφοδιασμός συγκαταλέγεται, επομένως, στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας. Η κύρια αποστολή του ενεργειακού τομέα έγκειται στον ασφαλή, οικονομικά προσιτό και βιώσιμο ενεργειακό εφοδιασμό. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

α)

α)

η μέριμνα ότι η ενέργεια δεν αποτελεί εμπόρευμα όπως οποιοδήποτε άλλο, αλλά βασική συνιστώσα του οικονομικού και του κοινωνικού μας συστήματος. Ο ενεργειακός εφοδιασμός συγκαταλέγεται, επομένως, στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας. Η κύρια αποστολή του ενεργειακού τομέα έγκειται στον ασφαλή, οικονομικά προσιτό και βιώσιμο ενεργειακό εφοδιασμό.

η μέριμνα ότι η ενέργεια δεν αποτελεί εμπόρευμα όπως οποιοδήποτε άλλο, αλλά βασική συνιστώσα του οικονομικού και του κοινωνικού μας συστήματος. Ο ενεργειακός εφοδιασμός συγκαταλέγεται, επομένως, στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας. Η κύρια αποστολή του ενεργειακού τομέα έγκειται στον ασφαλή, οικονομικά προσιτό και βιώσιμο ενεργειακό εφοδιασμό.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2 παράγραφος 2.5. και επόμενα.

Τροπολογία 4

Τροπολογία 4

Το άρθρο 1 τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | β) | η δημιουργία ενός συστήματος όπου η τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές πρέπει να αντικατοπτρίζει το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν ένα εύλογο περιθώριο κέρδους). Αυτό σημαίνει ότι η τιμή χονδρικής πρέπει να αντιστοιχεί στο μέσο κόστος όλων των ειδών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και όχι στη μέγιστη τιμή, όπως συμβαίνει σήμερα. Με μέλημα το κατάλληλο αντίτιμο για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, την ασφάλεια των επενδύσεων και την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πρέπει η τιμολόγηση να συναρτάται από την τεχνολογία. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

β)

β)

η δημιουργία ενός συστήματος όπου η τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές πρέπει να αντικατοπτρίζει το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν ένα εύλογο περιθώριο κέρδους). Αυτό σημαίνει ότι η τιμή χονδρικής πρέπει να αντιστοιχεί στο μέσο κόστος όλων των ειδών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και όχι στη μέγιστη τιμή, όπως συμβαίνει σήμερα. Με μέλημα το κατάλληλο αντίτιμο για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, την ασφάλεια των επενδύσεων και την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πρέπει η τιμολόγηση να συναρτάται από την τεχνολογία.

η δημιουργία ενός συστήματος όπου η τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές πρέπει να αντικατοπτρίζει το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν ένα εύλογο περιθώριο κέρδους). Αυτό σημαίνει ότι η τιμή χονδρικής πρέπει να αντιστοιχεί στο μέσο κόστος όλων των ειδών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και όχι στη μέγιστη τιμή, όπως συμβαίνει σήμερα. Με μέλημα το κατάλληλο αντίτιμο για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, την ασφάλεια των επενδύσεων και την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, πρέπει η τιμολόγηση να συναρτάται από την τεχνολογία.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2 παράγραφος 2.13.

Τροπολογία 5

Τροπολογία 5

το άρθρο 19β τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | 3.
     [...]









  γ) | Στις διμερείς συμβάσεις επί διαφοράς, πρέπει να ορισθούν σε κάθε κράτος μέλος μέγιστες τιμές ανά τεχνολογία. Οι μέγιστες τιμές θα βασίζονται στο κόστος που συνεπάγεται η λειτουργία μιας οικονομικά αποδοτικής μονάδας ηλεκτροπαραγωγής τελευταίας τεχνολογίας. Στο κόστος θα περιλαμβάνονται η απόσβεση και η εύλογη απόδοση των επενδυθέντων ιδίων και δανειακών κεφαλαίων. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

3.
     [...]

γ)

Στις διμερείς συμβάσεις επί διαφοράς, πρέπει να ορισθούν σε κάθε κράτος μέλος μέγιστες τιμές ανά τεχνολογία. Οι μέγιστες τιμές θα βασίζονται στο κόστος που συνεπάγεται η λειτουργία μιας οικονομικά αποδοτικής μονάδας ηλεκτροπαραγωγής τελευταίας τεχνολογίας. Στο κόστος θα περιλαμβάνονται η απόσβεση και η εύλογη απόδοση των επενδυθέντων ιδίων και δανειακών κεφαλαίων.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2 παράγραφος 2.19.

Τροπολογία 6

Τροπολογία 6

Το άρθρο 7α παράγραφος 2 στοιχείο γ) τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| γ) | η προμήθεια του προϊόντος εξομάλυνσης αιχμών πραγματοποιείται με τη χρήση ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, με επιλογή βάσει του χαμηλότερου κόστους εκπλήρωσης προκαθορισμένων τεχνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων· |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

γ)

η προμήθεια του προϊόντος εξομάλυνσης αιχμών πραγματοποιείται με τη χρήση ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, με επιλογή βάσει του χαμηλότερου κόστους εκπλήρωσης προκαθορισμένων τεχνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων·

| γ) | η προμήθεια του προϊόντος εξομάλυνσης αιχμών πραγματοποιείται με τη χρήση ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, με επιλογή βάσει του χαμηλότερου κόστους εκπλήρωσης προκαθορισμένων τεχνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων,
  οι δε ανταγωνιστικές προσφορές μπορούν να βασίζονται τόσο σε σταθερές όσο και σε μεταβλητές τιμές
  · |
| --- | --- |

γ)

η προμήθεια του προϊόντος εξομάλυνσης αιχμών πραγματοποιείται με τη χρήση ανταγωνιστικής διαδικασίας υποβολής προσφορών, με επιλογή βάσει του χαμηλότερου κόστους εκπλήρωσης προκαθορισμένων τεχνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων,
  οι δε ανταγωνιστικές προσφορές μπορούν να βασίζονται τόσο σε σταθερές όσο και σε μεταβλητές τιμές
  ·

οι δε ανταγωνιστικές προσφορές μπορούν να βασίζονται τόσο σε σταθερές όσο και σε μεταβλητές τιμές

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2 παράγραφος 2.11.

Τροπολογία 7

Τροπολογία 7

Το άρθρο 19β παράγραφος 3 τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | γ) | Τα κράτη μέλη καθορίζουν την ελάχιστη και τη μέγιστη αμοιβή της διμερούς σύμβασης επί διαφοράς που πρέπει να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής που αφορά ειδικά την τεχνολογία, ούτως ώστε οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας να ενθαρρύνονται να βελτιστοποιούν την παραγωγή τους. Η τιμή άσκησης των διμερών συμβάσεων καθορίζεται από τα κράτη μέλη λαμβανομένου υπόψη του σταθμισμένου κόστους παραγωγής ενέργειας της συγκεκριμένης τεχνολογίας αιχμής που αποτελεί το αντικείμενο της σύμβασης. Στο κόστος θα περιλαμβάνονται η απόσβεση και η εύλογη απόδοση των επενδυθέντων ιδίων και δανειακών κεφαλαίων. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

γ)

γ)

Τα κράτη μέλη καθορίζουν την ελάχιστη και τη μέγιστη αμοιβή της διμερούς σύμβασης επί διαφοράς που πρέπει να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής που αφορά ειδικά την τεχνολογία, ούτως ώστε οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας να ενθαρρύνονται να βελτιστοποιούν την παραγωγή τους. Η τιμή άσκησης των διμερών συμβάσεων καθορίζεται από τα κράτη μέλη λαμβανομένου υπόψη του σταθμισμένου κόστους παραγωγής ενέργειας της συγκεκριμένης τεχνολογίας αιχμής που αποτελεί το αντικείμενο της σύμβασης. Στο κόστος θα περιλαμβάνονται η απόσβεση και η εύλογη απόδοση των επενδυθέντων ιδίων και δανειακών κεφαλαίων.

Τα κράτη μέλη καθορίζουν την ελάχιστη και τη μέγιστη αμοιβή της διμερούς σύμβασης επί διαφοράς που πρέπει να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής που αφορά ειδικά την τεχνολογία, ούτως ώστε οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας να ενθαρρύνονται να βελτιστοποιούν την παραγωγή τους. Η τιμή άσκησης των διμερών συμβάσεων καθορίζεται από τα κράτη μέλη λαμβανομένου υπόψη του σταθμισμένου κόστους παραγωγής ενέργειας της συγκεκριμένης τεχνολογίας αιχμής που αποτελεί το αντικείμενο της σύμβασης. Στο κόστος θα περιλαμβάνονται η απόσβεση και η εύλογη απόδοση των επενδυθέντων ιδίων και δανειακών κεφαλαίων.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2παράγραφος 2.19.

3.2.   Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (7)

Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

7

Τροπολογία 8

Τροπολογία 8

Το άρθρο 4 τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε όλοι οι πελάτες να είναι ελεύθεροι να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή της επιλογής τους. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι όλοι οι πελάτες είναι ελεύθεροι να συνάπτουν ταυτόχρονα περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και ότι, για τον σκοπό αυτόν, οι πελάτες δικαιούνται να διαθέτουν περισσότερα από ένα σημεία μέτρησης και τιμολόγησης που καλύπτονται από το ενιαίο σημείο σύνδεσης για τις εγκαταστάσεις τους. | Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε
  οι τιμές καταναλωτή για την ηλεκτρική ενέργεια να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν ένα εύλογο περιθώριο κέρδους) και ώστε
  όλοι οι πελάτες να είναι ελεύθεροι να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή της επιλογής τους. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι όλοι οι πελάτες είναι ελεύθεροι να συνάπτουν ταυτόχρονα περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και ότι, για τον σκοπό αυτόν, οι πελάτες δικαιούνται να διαθέτουν περισσότερα από ένα σημεία μέτρησης και τιμολόγησης που καλύπτονται από το ενιαίο σημείο σύνδεσης για τις εγκαταστάσεις τους. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε όλοι οι πελάτες να είναι ελεύθεροι να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή της επιλογής τους. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι όλοι οι πελάτες είναι ελεύθεροι να συνάπτουν ταυτόχρονα περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και ότι, για τον σκοπό αυτόν, οι πελάτες δικαιούνται να διαθέτουν περισσότερα από ένα σημεία μέτρησης και τιμολόγησης που καλύπτονται από το ενιαίο σημείο σύνδεσης για τις εγκαταστάσεις τους.

Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε
  οι τιμές καταναλωτή για την ηλεκτρική ενέργεια να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν ένα εύλογο περιθώριο κέρδους) και ώστε
  όλοι οι πελάτες να είναι ελεύθεροι να αγοράζουν ηλεκτρική ενέργεια από τον προμηθευτή της επιλογής τους. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι όλοι οι πελάτες είναι ελεύθεροι να συνάπτουν ταυτόχρονα περισσότερες από μία συμβάσεις προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας και ότι, για τον σκοπό αυτόν, οι πελάτες δικαιούνται να διαθέτουν περισσότερα από ένα σημεία μέτρησης και τιμολόγησης που καλύπτονται από το ενιαίο σημείο σύνδεσης για τις εγκαταστάσεις τους.

οι τιμές καταναλωτή για την ηλεκτρική ενέργεια να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν ένα εύλογο περιθώριο κέρδους) και ώστε

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2 παράγραφος 2.9.

Τροπολογία 9

Τροπολογία 9

Το άρθρο 4β παράγραφος 1 τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι το εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο παρέχει τη δυνατότητα στους προμηθευτές να παρέχουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου, σταθερής τιμής και δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι τελικοί πελάτες που διαθέτουν έξυπνο μετρητή μπορούν να ζητούν τη σύναψη σύμβασης δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας και ότι όλοι οι τελικοί πελάτες μπορούν να ζητούν τη σύναψη σύμβασης ηλεκτρικής ενέργειας
  ορισμένου χρόνου, σταθερής τιμής,
  διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, από τουλάχιστον έναν προμηθευτή και από κάθε προμηθευτή που έχει περισσότερους από 200 000 τελικούς πελάτες. | Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι το εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο παρέχει τη δυνατότητα στους προμηθευτές να παρέχουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου, σταθερής τιμής και δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι τελικοί πελάτες που διαθέτουν έξυπνο μετρητή μπορούν να ζητούν τη σύναψη σύμβασης δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας και ότι όλοι οι τελικοί πελάτες μπορούν να ζητούν τη σύναψη σύμβασης ηλεκτρικής ενέργειας
  προσιτής σταθερής τιμής και ορισμένου χρόνου
  , διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, από τουλάχιστον έναν προμηθευτή και από κάθε προμηθευτή που έχει περισσότερους από 200 000 τελικούς πελάτες. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι το εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο παρέχει τη δυνατότητα στους προμηθευτές να παρέχουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου, σταθερής τιμής και δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι τελικοί πελάτες που διαθέτουν έξυπνο μετρητή μπορούν να ζητούν τη σύναψη σύμβασης δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας και ότι όλοι οι τελικοί πελάτες μπορούν να ζητούν τη σύναψη σύμβασης ηλεκτρικής ενέργειας
  ορισμένου χρόνου, σταθερής τιμής,
  διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, από τουλάχιστον έναν προμηθευτή και από κάθε προμηθευτή που έχει περισσότερους από 200 000 τελικούς πελάτες.

ορισμένου χρόνου, σταθερής τιμής,

Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι το εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο παρέχει τη δυνατότητα στους προμηθευτές να παρέχουν συμβάσεις ορισμένου χρόνου, σταθερής τιμής και δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι τελικοί πελάτες που διαθέτουν έξυπνο μετρητή μπορούν να ζητούν τη σύναψη σύμβασης δυναμικής τιμολόγησης ηλεκτρικής ενέργειας και ότι όλοι οι τελικοί πελάτες μπορούν να ζητούν τη σύναψη σύμβασης ηλεκτρικής ενέργειας
  προσιτής σταθερής τιμής και ορισμένου χρόνου
  , διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, από τουλάχιστον έναν προμηθευτή και από κάθε προμηθευτή που έχει περισσότερους από 200 000 τελικούς πελάτες.

προσιτής σταθερής τιμής και ορισμένου χρόνου

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Βλέπε σημείο 2 παράγραφος 2.9.

Τροπολογία 10

Τροπολογία 10

Το άρθρο 27α παράγραφος 1 τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Τα κράτη μέλη ορίζουν ύστατους προμηθευτές τουλάχιστον για τους οικιακούς πελάτες. Οι ύστατοι προμηθευτές ορίζονται με δίκαιη, ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία. | Τα κράτη μέλη ορίζουν ύστατους προμηθευτές τουλάχιστον για τους οικιακούς πελάτες. Οι ύστατοι προμηθευτές ορίζονται με δίκαιη, ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία.
  Όλοι οι προμηθευτές ενέργειας πρέπει να είναι διαθέσιμοι ως ύστατοι προμηθευτές ανάλογα με το μερίδιό τους στην αγορά. |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

Τα κράτη μέλη ορίζουν ύστατους προμηθευτές τουλάχιστον για τους οικιακούς πελάτες. Οι ύστατοι προμηθευτές ορίζονται με δίκαιη, ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία.

Τα κράτη μέλη ορίζουν ύστατους προμηθευτές τουλάχιστον για τους οικιακούς πελάτες. Οι ύστατοι προμηθευτές ορίζονται με δίκαιη, ανοικτή, διαφανή και χωρίς διακρίσεις διαδικασία.
  Όλοι οι προμηθευτές ενέργειας πρέπει να είναι διαθέσιμοι ως ύστατοι προμηθευτές ανάλογα με το μερίδιό τους στην αγορά.

Όλοι οι προμηθευτές ενέργειας πρέπει να είναι διαθέσιμοι ως ύστατοι προμηθευτές ανάλογα με το μερίδιό τους στην αγορά.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Είναι δίκαιο όλοι οι προμηθευτές ενέργειας να μπορούν να ορίζονται ύστατοι προμηθευτές.

Τροπολογία 11

Τροπολογία 11

Το άρθρο 27α παράγραφος 2 τροποποιείται ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Οι τελικοί πελάτες που μεταβιβάζονται σε ύστατους προμηθευτές δεν χάνουν τα δικαιώματά τους ως πελάτες, ιδίως τα δικαιώματα που προβλέπονται στα άρθρα 4, 10, 11, 12, 14, 18 και 26. | Οι τελικοί πελάτες που μεταβιβάζονται σε ύστατους προμηθευτές δεν χάνουν τα δικαιώματά τους ως πελάτες, ιδίως τα δικαιώματα που προβλέπονται στα άρθρα 4, 10, 11, 12, 14, 18 και 26.


  Οι συμβατικοί όροι ενός ύστατου προμηθευτή δεν πρέπει να εισάγουν διακρίσεις ή να είναι αποτρεπτικοί. Οι όροι της σύμβασης πρέπει να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν το εύλογο περιθώριο κέρδους). |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

Οι τελικοί πελάτες που μεταβιβάζονται σε ύστατους προμηθευτές δεν χάνουν τα δικαιώματά τους ως πελάτες, ιδίως τα δικαιώματα που προβλέπονται στα άρθρα 4, 10, 11, 12, 14, 18 και 26.

Οι τελικοί πελάτες που μεταβιβάζονται σε ύστατους προμηθευτές δεν χάνουν τα δικαιώματά τους ως πελάτες, ιδίως τα δικαιώματα που προβλέπονται στα άρθρα 4, 10, 11, 12, 14, 18 και 26.

Οι συμβατικοί όροι ενός ύστατου προμηθευτή δεν πρέπει να εισάγουν διακρίσεις ή να είναι αποτρεπτικοί. Οι όροι της σύμβασης πρέπει να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν το εύλογο περιθώριο κέρδους).

Οι συμβατικοί όροι ενός ύστατου προμηθευτή δεν πρέπει να εισάγουν διακρίσεις ή να είναι αποτρεπτικοί. Οι όροι της σύμβασης πρέπει να αντικατοπτρίζουν το πραγματικό κόστος παραγωγής (συν το εύλογο περιθώριο κέρδους).

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Αυτό είναι απαραίτητο για τη δίκαιη μεταχείριση των πελατών.

Τροπολογία 12

Τροπολογία 12

Το άρθρο 66α τροποποιείται ως εξής:

Να αντικατασταθούν οι παράγραφοι 1-4 ως εξής:

| Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή | Τροπολογία |
| --- | --- |
| 1.
     
  Η Επιτροπή μπορεί με απόφασή της να κηρύξει περιφερειακή ή ενωσιακή κρίση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:










  α) | πολύ υψηλές τιμές στις αγορές χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, πολλαπλάσιες κατά τουλάχιστον δυόμισι φορές σε σχέση με τη μέση τιμή κατά τα προηγούμενα 5 έτη, οι οποίες αναμένεται να διατηρηθούν για τουλάχιστον 6 μήνες· |

Κείμενο που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Τροπολογία

1.
     
  Η Επιτροπή μπορεί με απόφασή της να κηρύξει περιφερειακή ή ενωσιακή κρίση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

α)

πολύ υψηλές τιμές στις αγορές χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, πολλαπλάσιες κατά τουλάχιστον δυόμισι φορές σε σχέση με τη μέση τιμή κατά τα προηγούμενα 5 έτη, οι οποίες αναμένεται να διατηρηθούν για τουλάχιστον 6 μήνες·

| β) | σημειώνονται απότομες αυξήσεις των τιμών λιανικής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά τουλάχιστον 70 %, οι οποίες αναμένεται να συνεχιστούν για τουλάχιστον 6 μήνες· και |
| --- | --- |

β)

σημειώνονται απότομες αυξήσεις των τιμών λιανικής της ηλεκτρικής ενέργειας κατά τουλάχιστον 70 %, οι οποίες αναμένεται να συνεχιστούν για τουλάχιστον 6 μήνες· και

| γ) | η ευρύτερη οικονομία επηρεάζεται αρνητικά από τις αυξήσεις των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας. |
| --- | --- |

γ)

η ευρύτερη οικονομία επηρεάζεται αρνητικά από τις αυξήσεις των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας.

1.
     
  Εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

| | πολύ υψηλές τιμές στις αγορές χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας: μέση τιμή τουλάχιστον 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα επί δύο διαδοχικούς μήνες. |
| --- | --- |

πολύ υψηλές τιμές στις αγορές χονδρικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας: μέση τιμή τουλάχιστον 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα επί δύο διαδοχικούς μήνες.

2.
     
  Η Επιτροπή προσδιορίζει στην απόφασή της με την οποία κηρύσσει περιφερειακή ή ενωσιακή κρίση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας την περίοδο ισχύος της εν λόγω απόφασης, η οποία μπορεί να διαρκέσει έως ένα έτος.

2.
     
  Τα κράτη μέλη δύνανται, καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία συντρέχει η προϋπόθεση του σημείου 1, να ορίζουν κατ’ εξαίρεση και προσωρινά τιμή για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του κόστους, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

| α) | η τιμή που καθορίζεται για τα νοικοκυριά ισχύει μόνο για το 80 % κατ’ ανώτατο όριο της μέσης κατανάλωσης των νοικοκυριών και διατηρεί κίνητρο για μείωση της ζήτησης· |
| --- | --- |

α)

η τιμή που καθορίζεται για τα νοικοκυριά ισχύει μόνο για το 80 % κατ’ ανώτατο όριο της μέσης κατανάλωσης των νοικοκυριών και διατηρεί κίνητρο για μείωση της ζήτησης·

| β) | η τιμή δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10 λεπτά ανά κιλοβατώρα. |
| --- | --- |

β)

η τιμή δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

| γ) | δεν γίνεται διάκριση μεταξύ προμηθευτών· |
| --- | --- |

γ)

δεν γίνεται διάκριση μεταξύ προμηθευτών·

| γ) | εάν οι προμηθευτές μπορούν να αποδείξουν ότι προμηθεύουν σε τιμή κάτω του κόστους, τους χορηγείται αντιστάθμιση. |
| --- | --- |

γ)

εάν οι προμηθευτές μπορούν να αποδείξουν ότι προμηθεύουν σε τιμή κάτω του κόστους, τους χορηγείται αντιστάθμιση.

| δ) | όλοι οι προμηθευτές είναι επιλέξιμοι για την παροχή προσφορών στην τιμή για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του κόστους στην ίδια βάση. |
| --- | --- |

δ)

όλοι οι προμηθευτές είναι επιλέξιμοι για την παροχή προσφορών στην τιμή για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του κόστους στην ίδια βάση.

3.
     
  Όταν η Επιτροπή έχει εκδώσει απόφαση σύμφωνα με την παράγραφο 1, τα κράτη μέλη μπορούν, καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος της εν λόγω απόφασης, να προβαίνουν σε στοχευμένες δημόσιες παρεμβάσεις στον καθορισμό των τιμών για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Οι εν λόγω δημόσιες παρεμβάσεις:

| α) | περιορίζονται στο 70 % κατ’ ανώτατο όριο της κατανάλωσης του δικαιούχου κατά την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους και διατηρούν κίνητρο για μείωση της ζήτησης· |
| --- | --- |

α)

περιορίζονται στο 70 % κατ’ ανώτατο όριο της κατανάλωσης του δικαιούχου κατά την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους και διατηρούν κίνητρο για μείωση της ζήτησης·

| β) | πληρούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφοι 4 και (7)· |
| --- | --- |

β)

πληρούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφοι 4 και (7)·

| γ) | κατά περίπτωση, πληρούν τις προϋποθέσεις της παραγράφου 4. |
| --- | --- |

γ)

κατά περίπτωση, πληρούν τις προϋποθέσεις της παραγράφου 4.

4.
     
  Όταν η Επιτροπή έχει εκδώσει απόφαση σύμφωνα με την παράγραφο 1, τα κράτη μέλη μπορούν, κατά τη διάρκεια ισχύος της εν λόγω απόφασης, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 5 παράγραφος 7 στοιχείο γ), κατά την εφαρμογή στοχευμένων δημόσιων παρεμβάσεων στον καθορισμό των τιμών για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 6 ή την παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου, να καθορίζουν, κατ’ εξαίρεση και προσωρινά, τιμή για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του κόστους, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

| α) | η τιμή που καθορίζεται για τα νοικοκυριά ισχύει μόνο για το 80 % κατ’ ανώτατο όριο της μέσης κατανάλωσης των νοικοκυριών και διατηρεί κίνητρο για μείωση της ζήτησης· |
| --- | --- |

α)

η τιμή που καθορίζεται για τα νοικοκυριά ισχύει μόνο για το 80 % κατ’ ανώτατο όριο της μέσης κατανάλωσης των νοικοκυριών και διατηρεί κίνητρο για μείωση της ζήτησης·

| β) | δεν γίνεται διάκριση μεταξύ προμηθευτών· |
| --- | --- |

β)

δεν γίνεται διάκριση μεταξύ προμηθευτών·

| γ) | χορηγείται στους προμηθευτές αντιστάθμιση για την προμήθεια κάτω του κόστους· και |
| --- | --- |

γ)

χορηγείται στους προμηθευτές αντιστάθμιση για την προμήθεια κάτω του κόστους· και

| δ) | όλοι οι προμηθευτές είναι επιλέξιμοι για την παροχή προσφορών στην τιμή για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του κόστους στην ίδια βάση. |
| --- | --- |

δ)

όλοι οι προμηθευτές είναι επιλέξιμοι για την παροχή προσφορών στην τιμή για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του κόστους στην ίδια βάση.

3.
     
  Η αντιστάθμιση που προβλέπεται στην παράγραφος 2 στοιχείο γ) πρέπει να προέρχεται από τα έσοδα που αποφέρει η επιβολή ανώτατου ορίου στα έσοδα της αγοράς για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από υποοριακές τεχνολογίες.

Αιτιολογία

Αιτιολογία

Οι τρέχουσες τιμές της ενέργειας έχουν καταδείξει ότι, σε περίπτωση αντίστοιχων στρεβλώσεων της αγοράς, είναι αναγκαία η λήψη μέτρων για τη διασφάλιση του βασικού ενεργειακού εφοδιασμού των νοικοκυριών, αλλά και των επιχειρήσεων. Ωστόσο, ο μηχανισμός που προτείνει η Επιτροπή στο άρθρο 66α είναι περίπλοκος και αναποτελεσματικός. Ταυτόχρονα, αποκλείεται εντελώς η συγχρηματοδότηση του μέτρου.

Προτείνουμε έναν απλό αλλά αποτελεσματικό μηχανισμό, κατά το πρότυπο του αυστριακού «Stromkostenzuschussgesetz» (Νόμου περί προστασίας των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας). Ο εν λόγω μηχανισμός θα μπορούσε να τεθεί αυτόματα σε ισχύ και θα πρέπει να χρηματοδοτείται από τα απροσδόκητα κέρδη.

| — | Η τελική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας για την αγορά βασικής ποσότητας προμήθειας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 10 λεπτά ανά kWh. |
| --- | --- |

—

Η τελική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας για την αγορά βασικής ποσότητας προμήθειας δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 10 λεπτά ανά kWh.

| — | Εάν η μέση τιμή ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας επί δύο διαδοχικούς μήνες υπερβαίνει τα 100 ευρώ ανά MWh, οι προμηθευτές που οφείλουν να προσφέρουν κάτω από το πραγματικό τους κόστος προμήθειας δικαιούνται αντιστάθμιση για το διαφοροποιημένο κόστος τους. |
| --- | --- |

—

Εάν η μέση τιμή ανταλλαγής ηλεκτρικής ενέργειας επί δύο διαδοχικούς μήνες υπερβαίνει τα 100 ευρώ ανά MWh, οι προμηθευτές που οφείλουν να προσφέρουν κάτω από το πραγματικό τους κόστος προμήθειας δικαιούνται αντιστάθμιση για το διαφοροποιημένο κόστος τους.

| — | Οι προμηθευτές ενέργειας οφείλουν να αποδείξουν το κόστος. |
| --- | --- |

—

Οι προμηθευτές ενέργειας οφείλουν να αποδείξουν το κόστος.

| — | Αυτό το «φρένο στις τιμές» χρηματοδοτείται από τα πλεονάζοντα έσοδα στον τομέα της υποοριακής παραγωγής. |
| --- | --- |

—

Αυτό το «φρένο στις τιμές» χρηματοδοτείται από τα πλεονάζοντα έσοδα στον τομέα της υποοριακής παραγωγής.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

O Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Οι δημόσιες επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές ως μέρος της λύσης για τα κλιματικά ζητήματα» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) (ΕΕ C 486 της 21.12.2022, σ. 67) και γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας και μακροπρόθεσμη βελτίωση στον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας — Σχέδιο δράσης» [COM(2022) 236 final] (ΕΕ C 75 της 28.2.2023, σ. 185).

1

(2)  https://www.eca.europa.eu/Lists/ECADocuments/INSR23_03/INSR_Energy_Union_EL.pdf

2

(3)  Αξιολογική κατάταξη: η κατάταξη των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με βάση το επίπεδο του οριακού κόστους τους, αρχής γενομένης από το χαμηλότερο οριακό κόστος και τελειώνοντας με το υψηλότερο οριακό κόστος. Τουτέστιν, προστίθενται σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής με υψηλότερο οριακό κόστος έως ότου καλυφθεί η ζήτηση. Η κατάταξη έχει ως εξής: ανανεώσιμη ενέργεια, πυρηνική ενέργεια, άνθρακας, πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Στον σημερινό σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ο τελευταίος σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από τον κατάλογο αξιολογικής κατάταξης (κυρίως φυσικό αέριο) καθορίζει την τιμή με το οριακό κόστος του.

3

(4)  https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/IP_23_1591

4

(5)  Ένας μικρός συμμετέχων στην αγορά ενδέχεται, για παράδειγμα, να είναι ένας δήμος, ένας ενεργειακός συνεταιρισμός ή μια περιφέρεια που παράγει αιολική και/ή ηλιακή ηλεκτρική ενέργεια και προμηθεύει μέρος της εν λόγω ηλεκτρικής ενέργειας στο δίκτυο αντί να τη χρησιμοποιεί απευθείας.

5

(6)  Κανονισμός (EE) 2019/941 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με την ετοιμότητα αντιμετώπισης κινδύνων στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας και με την κατάργηση της οδηγίας 2005/89/ΕΚ (ΕΕ L 158 της 14.6.2019, σ. 54).

6

(7)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/944 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και την τροποποίηση της οδηγίας 2012/27/ΕΕ (ΕΕ L 158 της 14.6.2019, σ. 125).

7

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Τα πλεονεκτήματα μιας κρατικής εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας

Image 1

| — | Αγοράζει σε διάφορες τιμές αναλόγως της προέλευσης






  — | Επιτρέπει στους συμμετέχοντες στην αγορά να υποβάλλουν προσφορές και παρέχει βεβαιότητα στην αγορά |
| --- | --- | --- |

—

Αγοράζει σε διάφορες τιμές αναλόγως της προέλευσης

—

Επιτρέπει στους συμμετέχοντες στην αγορά να υποβάλλουν προσφορές και παρέχει βεβαιότητα στην αγορά

| — | Πωλεί σε μακροπρόθεσμα σταθερή τιμή






  — | Θετικό για την αγορά και τους καταναλωτές |
| --- | --- | --- |

—

Πωλεί σε μακροπρόθεσμα σταθερή τιμή

—

Θετικό για την αγορά και τους καταναλωτές

| — | Μεριμνά για την ασφάλεια του εφοδιασμού με βάση κατάλληλο ενεργειακό μείγμα






  — | Συνεκτιμά και καθοδηγεί την προμήθεια καυσίμων παγκοσμίως |
| --- | --- | --- |

—

Μεριμνά για την ασφάλεια του εφοδιασμού με βάση κατάλληλο ενεργειακό μείγμα

—

Συνεκτιμά και καθοδηγεί την προμήθεια καυσίμων παγκοσμίως

| — | Μεριμνά για την ικανοποίηση της ζήτησης σε ενέργεια ενόψει του προβλεπόμενου διπλασιασμού/τριπλασιασμού της αύξησης της ζήτησής της (εξηλεκτρισμός) |
| --- | --- |

—

Μεριμνά για την ικανοποίηση της ζήτησης σε ενέργεια ενόψει του προβλεπόμενου διπλασιασμού/τριπλασιασμού της αύξησης της ζήτησής της (εξηλεκτρισμός)

| — | Χρηματοδοτεί, εισάγει και διαχειρίζεται νέες τεχνολογίες ως μέρος της υφιστάμενης και αναμενόμενης ανάπτυξης προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας |
| --- | --- |

—

Χρηματοδοτεί, εισάγει και διαχειρίζεται νέες τεχνολογίες ως μέρος της υφιστάμενης και αναμενόμενης ανάπτυξης προς την κατεύθυνση της βιωσιμότητας

| — | Παραμένει ο έλεγχος στα χέρια των κυβερνήσεων και διασφαλίζεται η ελευθερία της αγοράς |
| --- | --- |

—

Παραμένει ο έλεγχος στα χέρια των κυβερνήσεων και διασφαλίζεται η ελευθερία της αγοράς

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/127 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/127

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου»

[COM(2023) 156 final]

(2023/C 293/18)

| Εισηγητής: | ο κ. Thomas KATTNIG |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Thomas KATTNIG

Thomas KATTNIG

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 162/0/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2.5.2023

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

162/0/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ιδέα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συσταθεί μια Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου (ΕΤΥ) και καλεί την Επιτροπή, λαμβανομένων υπόψη των λεπτομερών παρατηρήσεων και συστάσεων που διατυπώνονται στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για το υδρογόνο, να προσδιορίσει πιο λεπτομερώς τα ακόλουθα σημεία ή να τα λάβει υπόψη κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της ΕΤΥ από τη σκοπιά της οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής πολιτικής. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την ιδέα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συσταθεί μια Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου (ΕΤΥ) και καλεί την Επιτροπή, λαμβανομένων υπόψη των λεπτομερών παρατηρήσεων και συστάσεων που διατυπώνονται στη γνωμοδότησή της σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για το υδρογόνο, να προσδιορίσει πιο λεπτομερώς τα ακόλουθα σημεία ή να τα λάβει υπόψη κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της ΕΤΥ από τη σκοπιά της οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής πολιτικής.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα ορυκτά καύσιμα δεν πρέπει να επιδοτούνται από κονδύλια της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η αρχή του «μη βλάπτειν» πρέπει επίσης να εφαρμόζεται στα κονδύλια που συνδέονται με την ΕΤΥ: το υδρογόνο (H2) δεν πρέπει να χρηματοδοτείται από ενωσιακά κονδύλια παρά μόνον εάν η ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται για την παραγωγή του προέρχεται από πηγές που είναι συμβατές με τον κανονισμό για την ταξινόμηση και θεωρείται ότι συμβάλλουν σημαντικά στην απανθρακοποίηση. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα ορυκτά καύσιμα δεν πρέπει να επιδοτούνται από κονδύλια της ΕΕ. Ως εκ τούτου, η αρχή του «μη βλάπτειν» πρέπει επίσης να εφαρμόζεται στα κονδύλια που συνδέονται με την ΕΤΥ: το υδρογόνο (H2

| 1.3. | Η χρηματοδότηση της ΕΤΥ θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην παραγωγή πράσινου υδρογόνου και να είναι συμβατή με τους κανόνες της ΕΕ για το υδρογόνο. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για την καλύτερη δυνατή διαχείριση της ζήτησης και της διαθεσιμότητας σε τομείς που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν (ιδίως στον τομέα του χάλυβα), η ΕΤΥ θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο διαχείρισης της ζήτησης. Επιπλέον, ένας κοινός μηχανισμός κοινών προμηθειών σε κλάδους που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν θα συμβάλει στην αποφυγή του ενδοευρωπαϊκού ανταγωνισμού τιμών, ιδίως κατά την περίοδο εκκίνησης. |
| --- | --- |

1.3.

Η χρηματοδότηση της ΕΤΥ θα πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην παραγωγή πράσινου υδρογόνου και να είναι συμβατή με τους κανόνες της ΕΕ για το υδρογόνο. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για την καλύτερη δυνατή διαχείριση της ζήτησης και της διαθεσιμότητας σε τομείς που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν (ιδίως στον τομέα του χάλυβα), η ΕΤΥ θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο διαχείρισης της ζήτησης. Επιπλέον, ένας κοινός μηχανισμός κοινών προμηθειών σε κλάδους που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν θα συμβάλει στην αποφυγή του ενδοευρωπαϊκού ανταγωνισμού τιμών, ιδίως κατά την περίοδο εκκίνησης.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στη χρήση (μη ανανεώσιμων) πηγών ενέργειας από τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης για ενεργοβόρες διαδικασίες ηλεκτρόλυσης, καθώς έτσι αυξάνεται η συνολική ζήτηση για ενέργεια. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να προωθηθεί η χρήση του υδρογόνου σε συνδυασμό με την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μόνο στις περιπτώσεις στις οποίες ο άμεσος εξηλεκτρισμός δεν είναι εφικτός. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στη χρήση (μη ανανεώσιμων) πηγών ενέργειας από τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης για ενεργοβόρες διαδικασίες ηλεκτρόλυσης, καθώς έτσι αυξάνεται η συνολική ζήτηση για ενέργεια. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να προωθηθεί η χρήση του υδρογόνου σε συνδυασμό με την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μόνο στις περιπτώσεις στις οποίες ο άμεσος εξηλεκτρισμός δεν είναι εφικτός.

| 1.5. | Σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων, είναι καίριας σημασίας να διερευνηθεί πλήρως το δυναμικό δημιουργίας θέσεων εργασίας σε αναπτυσσόμενους τομείς. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διενεργήσει ανάλυση για τον εντοπισμό των δεξιοτήτων που διαθέτουν οι εργαζόμενοι σε φθίνουσες βιομηχανίες και που θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμες σε νέες θέσεις εργασίας στον τομέα του υδρογόνου. |
| --- | --- |

1.5.

Σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων, είναι καίριας σημασίας να διερευνηθεί πλήρως το δυναμικό δημιουργίας θέσεων εργασίας σε αναπτυσσόμενους τομείς. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διενεργήσει ανάλυση για τον εντοπισμό των δεξιοτήτων που διαθέτουν οι εργαζόμενοι σε φθίνουσες βιομηχανίες και που θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμες σε νέες θέσεις εργασίας στον τομέα του υδρογόνου.

| 1.6. | Το σχέδιο REPowerEU θέτει ως στόχο για την ΕΕ την παραγωγή 10 εκατ. τόνων πράσινου υδρογόνου έως το 2030. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και της επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας της Ευρώπης προκειμένου να επιτευχθεί ενεργειακή ανεξαρτησία και να αποτραπεί το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων στρατηγικών εξαρτήσεων. |
| --- | --- |

1.6.

Το σχέδιο REPowerEU θέτει ως στόχο για την ΕΕ την παραγωγή 10 εκατ. τόνων πράσινου υδρογόνου έως το 2030. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και της επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας της Ευρώπης προκειμένου να επιτευχθεί ενεργειακή ανεξαρτησία και να αποτραπεί το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων στρατηγικών εξαρτήσεων.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η οικονομική αποδοτικότητα των προς υποστήριξη έργων δεν θα πρέπει να είναι ο μοναδικός παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη κατά την κατάρτιση των κατευθυντήριων γραμμών για τη χορήγηση χρηματοδότησης από την ΕΤΥ. Αντιθέτως, θα πρέπει να συμπεριληφθεί μια σειρά από περαιτέρω ποιοτικά κριτήρια, όπως λόγου χάρη πρότυπα περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η οικονομική αποδοτικότητα των προς υποστήριξη έργων δεν θα πρέπει να είναι ο μοναδικός παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη κατά την κατάρτιση των κατευθυντήριων γραμμών για τη χορήγηση χρηματοδότησης από την ΕΤΥ. Αντιθέτως, θα πρέπει να συμπεριληφθεί μια σειρά από περαιτέρω ποιοτικά κριτήρια, όπως λόγου χάρη πρότυπα περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υπάρχον σύστημα εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, μεταξύ άλλων με αποτελεσματικά μέτρα προστασίας των εισαγωγών (μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής). Μια προβλέψιμη και λιγότερο ασταθής πορεία των τιμών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία επενδυτικής ασφάλειας για τις απαραίτητες επενδύσεις στο πράσινο υδρογόνο. Οι κορυφαίες προτεραιότητες της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η διασφάλιση της επενδυτικής ασφάλειας στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, η κατάργηση των επιδοτήσεων του φυσικού αερίου και η παροχή στήριξης για έρευνα, τεχνολογία και καινοτομία στον τομέα των τεχνολογιών παραγωγής και διανομής του πράσινου υδρογόνου. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το υπάρχον σύστημα εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ) της ΕΕ πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω, μεταξύ άλλων με αποτελεσματικά μέτρα προστασίας των εισαγωγών (μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής). Μια προβλέψιμη και λιγότερο ασταθής πορεία των τιμών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία επενδυτικής ασφάλειας για τις απαραίτητες επενδύσεις στο πράσινο υδρογόνο. Οι κορυφαίες προτεραιότητες της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η διασφάλιση της επενδυτικής ασφάλειας στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, η κατάργηση των επιδοτήσεων του φυσικού αερίου και η παροχή στήριξης για έρευνα, τεχνολογία και καινοτομία στον τομέα των τεχνολογιών παραγωγής και διανομής του πράσινου υδρογόνου.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η χρήση υδρογόνου πρέπει να υπόκειται σε υψηλές τεχνικές απαιτήσεις ασφάλειας, ιδίως για τις λειτουργούσες εγκαταστάσεις, και ότι θα πρέπει να επιβληθούν όροι και συστήματα παρακολούθησης για τον εντοπισμό και τον περιορισμό των κινδύνων. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η χρήση υδρογόνου πρέπει να υπόκειται σε υψηλές τεχνικές απαιτήσεις ασφάλειας, ιδίως για τις λειτουργούσες εγκαταστάσεις, και ότι θα πρέπει να επιβληθούν όροι και συστήματα παρακολούθησης για τον εντοπισμό και τον περιορισμό των κινδύνων.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν υπήρξε αρκετός προβληματισμός σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής στους διάφορους τομείς και ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία μετασχηματισμού, τόσο σε εταιρικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της ανάπτυξης πράσινου υδρογόνου στο ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

1.10.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν υπήρξε αρκετός προβληματισμός σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής στους διάφορους τομείς και ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία μετασχηματισμού, τόσο σε εταιρικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της ανάπτυξης πράσινου υδρογόνου στο ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να ορίσει η Επιτροπή μεταβατικές περιόδους για τη βιομηχανία σύμφωνα με τις ειδικές ανά τομέα ανάγκες με βάση τις μεθόδους και τους στόχους μείωσης των εκπομπών. Η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία πρέπει να υποστηριχθούν, ώστε να μετατρέψουν τα ενεργειακά συστήματα και τις μεθόδους παραγωγής τους, όπως επίσης και τμήματα του τομέα των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, σε αντίθετη περίπτωση, οι εν λόγω βιομηχανίες υψηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μπορεί να μην επιβιώσουν της αλλαγής. |
| --- | --- |

1.11.

Η ΕΟΚΕ προτείνει να ορίσει η Επιτροπή μεταβατικές περιόδους για τη βιομηχανία σύμφωνα με τις ειδικές ανά τομέα ανάγκες με βάση τις μεθόδους και τους στόχους μείωσης των εκπομπών. Η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία και η χημική βιομηχανία πρέπει να υποστηριχθούν, ώστε να μετατρέψουν τα ενεργειακά συστήματα και τις μεθόδους παραγωγής τους, όπως επίσης και τμήματα του τομέα των μεταφορών. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, σε αντίθετη περίπτωση, οι εν λόγω βιομηχανίες υψηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα μπορεί να μην επιβιώσουν της αλλαγής.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΤΥ θα πρέπει να διασφαλίσει, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη και τις αρμόδιες αρχές τους, καθώς και με άλλα χρηματοδοτικά μέσα και θεσμικά όργανα της ΕΕ, τον συντονισμό των κονδυλίων κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιούνται τα οφέλη τους και παράλληλα να αποφεύγεται η υπερχρηματοδότηση. |
| --- | --- |

1.12.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΤΥ θα πρέπει να διασφαλίσει, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη και τις αρμόδιες αρχές τους, καθώς και με άλλα χρηματοδοτικά μέσα και θεσμικά όργανα της ΕΕ, τον συντονισμό των κονδυλίων κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιούνται τα οφέλη τους και παράλληλα να αποφεύγεται η υπερχρηματοδότηση.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΤΥ θα πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τους ισχύοντες μισθούς, την ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού και τα προγράμματα μαθητείας παρόμοιες με τις διατάξεις του νόμου των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού (Inflation Reduction Act — IRA). |
| --- | --- |

1.13.

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΤΥ θα πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τους ισχύοντες μισθούς, την ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού και τα προγράμματα μαθητείας παρόμοιες με τις διατάξεις του νόμου των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού (Inflation Reduction Act — IRA).

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ιδέα στην οποία στηρίζεται η ΕΤΥ, σύμφωνα με την οποία πρέπει να δοθούν κίνητρα για τη δημιουργία μιας αγοράς υδρογόνου. Η προγραμματισμένη αυστηροποίηση των κανόνων όσον αφορά τον διαχωρισμό ιδιοκτησίας για τις κάθετα ολοκληρωμένες εταιρείες θα παρεμποδίσει πολλά έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τούτο θα αποτελέσει εμπόδιο για την επέκταση της τεχνολογίας υδρογόνου και θα δώσει γρήγορα τέλος στα τοπικά ολοκληρωμένα κοινωφελή έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης. |
| --- | --- |

1.14.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ιδέα στην οποία στηρίζεται η ΕΤΥ, σύμφωνα με την οποία πρέπει να δοθούν κίνητρα για τη δημιουργία μιας αγοράς υδρογόνου. Η προγραμματισμένη αυστηροποίηση των κανόνων όσον αφορά τον διαχωρισμό ιδιοκτησίας για τις κάθετα ολοκληρωμένες εταιρείες θα παρεμποδίσει πολλά έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τούτο θα αποτελέσει εμπόδιο για την επέκταση της τεχνολογίας υδρογόνου και θα δώσει γρήγορα τέλος στα τοπικά ολοκληρωμένα κοινωφελή έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης.

| 1.15. | Η ΕΟΚΕ ζητεί οι δημόσιες και οι δημοτικές επιχειρήσεις να μην τίθενται σε μειονεκτική θέση έναντι των εταιρειών που εδρεύουν στην αγορά στο πλαίσιο των προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΤΥ. |
| --- | --- |

1.15.

Η ΕΟΚΕ ζητεί οι δημόσιες και οι δημοτικές επιχειρήσεις να μην τίθενται σε μειονεκτική θέση έναντι των εταιρειών που εδρεύουν στην αγορά στο πλαίσιο των προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΤΥ.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση μπορεί να επιτύχει μόνον εάν το παγκόσμιο εμπόριο πρώτων υλών, και ιδίως ενέργειας, βασίζεται επίσης στις αρχές της οικολογικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. |
| --- | --- |

1.16.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση μπορεί να επιτύχει μόνον εάν το παγκόσμιο εμπόριο πρώτων υλών, και ιδίως ενέργειας, βασίζεται επίσης στις αρχές της οικολογικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

2.   Ιστορικό

Ιστορικό

| 2.1. | Η ανακοίνωση για την ΕΤΥ (1) καθορίζει μια γενική προσέγγιση σχετικά με τον σχεδιασμό της ΕΤΥ ως χρηματοδοτικού μέσου για την εκκίνηση και την προώθηση της παραγωγής και των εισαγωγών πράσινου υδρογόνου στην ΕΕ, καθώς και όσον αφορά τη δημόσια και την ιδιωτική χρηματοδότηση και, ως εκ τούτου, τη δημιουργία αγοράς και αλυσίδας αξίας για το πράσινο υδρογόνο. Επομένως, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου δεν είναι τράπεζα υπό τη συνήθη έννοια του όρου. Η πρωτοβουλία προβλέπει τέσσερις πυλώνες της ΕΤΥ που θα πρέπει να τεθούν σε λειτουργία έως το τέλος του 2023. Σκοπός είναι η ΕΤΥ να γεφυρώσει το χάσμα κόστους μεταξύ του πράσινου υδρογόνου και των ορυκτών καυσίμων για πρώιμα έργα μέσω μιας πλατφόρμας δημοπρασιών και την καταβολή σταθερής τιμής ανά κιλό παραγόμενου υδρογόνου για μέγιστη περίοδο 10 ετών. Προβλέπεται ένα σύστημα για τη διασφάλιση της διαφάνειας και του συντονισμού όσον αφορά τη διαθεσιμότητα, συμπεριλαμβανομένων ρυθμίσεων ή συμφωνιών με τρίτες χώρες για την αγορά υδρογόνου. |
| --- | --- |

2.1.

Η ανακοίνωση για την ΕΤΥ (1

| 2.2. | Στην ανακοίνωση δεν υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ της πολιτικής της ΕΕ για το υδρογόνο και της στρατηγικής προσέγγισης της ανοικτής αυτονομίας, αφενός, και της βιομηχανικής πολιτικής και της πολιτικής ανταγωνισμού της ΕΕ, αφετέρου. Οι πληροφορίες σχετικά με τη χρήση των πόρων από το Ταμείο Καινοτομίας, τη σχεδιαζόμενη ανακατανομή των πόρων και την αναμενόμενη σχέση μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων είναι περιορισμένες. Ομοίως, δεν έχουν προσδιοριστεί προτεραιότητες για την παραγωγή, τη χρήση και τη διανομή του πράσινου υδρογόνου. |
| --- | --- |

2.2.

Στην ανακοίνωση δεν υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ της πολιτικής της ΕΕ για το υδρογόνο και της στρατηγικής προσέγγισης της ανοικτής αυτονομίας, αφενός, και της βιομηχανικής πολιτικής και της πολιτικής ανταγωνισμού της ΕΕ, αφετέρου. Οι πληροφορίες σχετικά με τη χρήση των πόρων από το Ταμείο Καινοτομίας, τη σχεδιαζόμενη ανακατανομή των πόρων και την αναμενόμενη σχέση μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων είναι περιορισμένες. Ομοίως, δεν έχουν προσδιοριστεί προτεραιότητες για την παραγωγή, τη χρήση και τη διανομή του πράσινου υδρογόνου.

| 2.3. | Με προϋπολογισμό ύψους 3 δισεκατ. ευρώ, η ΕΤΥ έχει ως στόχο να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας αγοράς υδρογόνου, να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2040. Οι επενδύσεις που απαιτούνται για την ανάπτυξη της παραγωγής υδρογόνου εκτιμούνται σε 335-471 δισεκατ. ευρώ (2), γεγονός που σημαίνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της απαιτούμενης χρηματοδότησης πρέπει να προέλθει από τα κράτη μέλη και από ιδιωτικές πηγές, ακόμη και λαμβανομένων υπόψη άλλων διαθέσιμων κονδυλίων της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.3.

Με προϋπολογισμό ύψους 3 δισεκατ. ευρώ, η ΕΤΥ έχει ως στόχο να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας αγοράς υδρογόνου, να μειώσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου σε καθαρές μηδενικές εκπομπές έως το 2040. Οι επενδύσεις που απαιτούνται για την ανάπτυξη της παραγωγής υδρογόνου εκτιμούνται σε 335-471 δισεκατ. ευρώ (2

| 2.4. | Εν προκειμένω, η Επιτροπή τονίζει ότι το πράσινο υδρογόνο έχει μεγάλη σημασία για τη δημιουργία ενός έξυπνου, καλύτερα ενοποιημένου, βελτιστοποιημένου και ασφαλούς ενεργειακού συστήματος. Το πράσινο υδρογόνο και η αλυσίδα αξίας του μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αντιστάθμιση των διακυμάνσεων που παρουσιάζουν οι ροές ανανεώσιμης ενέργειας καθώς και στον στοχευμένο εφοδιασμό των κλάδων που είναι δύσκολο ή αδύνατον να εξηλεκτριστούν. |
| --- | --- |

2.4.

Εν προκειμένω, η Επιτροπή τονίζει ότι το πράσινο υδρογόνο έχει μεγάλη σημασία για τη δημιουργία ενός έξυπνου, καλύτερα ενοποιημένου, βελτιστοποιημένου και ασφαλούς ενεργειακού συστήματος. Το πράσινο υδρογόνο και η αλυσίδα αξίας του μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην αντιστάθμιση των διακυμάνσεων που παρουσιάζουν οι ροές ανανεώσιμης ενέργειας καθώς και στον στοχευμένο εφοδιασμό των κλάδων που είναι δύσκολο ή αδύνατον να εξηλεκτριστούν.

| 2.5. | Το υδρογόνο μπορεί να παραχθεί με διάφορους τρόπους, οι οποίοι συνήθως δεν είναι φιλικοί προς το κλίμα, ούτε πράσινοι, αλλά ούτε καν κλιματικά ουδέτεροι. Ο καθοριστικός παράγοντας είναι η πηγή ενέργειας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή του, π.χ. υπάρχει το «καφέ» υδρογόνο που παράγεται από την αεριοποίηση άνθρακα, το «γκρι» υδρογόνο που παράγεται με τη χρήση ορυκτής ενέργειας και το «κόκκινο» υδρογόνο που παράγεται με τη χρήση πυρηνικής ενέργειας. Η παραγωγή «μπλε» υδρογόνου δημιουργεί μεγάλες ποσότητες μεθανίου (το διοξείδιο του άνθρακα που προκύπτει δεσμεύεται και αποθηκεύεται). Ωστόσο, χωρίς εξαίρεση, μόνο το «πράσινο» υδρογόνο, που παράγεται με τη χρήση πλεονάζουσας ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (αιολική, υδάτινη ή ηλιακή ενέργεια) (3) είναι πράσινο. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη γνωμοδότησή της TEN/718 (4), στην οποία επικροτεί τις διασαφηνίσεις της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό του καθαρού υδρογόνου. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, η στρατηγική παραμένει ανοικτή σε άλλες μορφές υδρογόνου χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών που παράγεται από ορυκτά καύσιμα με δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCS), μια τεχνολογία η οποία εξακολουθεί να εφαρμόζεται. Σε παγκόσμιο επίπεδο, μόνο το 1 % των ενεργειακών αναγκών θα μπορούσε επί του παρόντος να καλυφθεί με το πράσινο υδρογόνο –πρόκειται για πολύ σπάνιο, περιορισμένης διαθεσιμότητας και, ως εκ τούτου, στρατηγικό πόρο. |
| --- | --- |

2.5.

Το υδρογόνο μπορεί να παραχθεί με διάφορους τρόπους, οι οποίοι συνήθως δεν είναι φιλικοί προς το κλίμα, ούτε πράσινοι, αλλά ούτε καν κλιματικά ουδέτεροι. Ο καθοριστικός παράγοντας είναι η πηγή ενέργειας που χρησιμοποιείται για την παραγωγή του, π.χ. υπάρχει το «καφέ» υδρογόνο που παράγεται από την αεριοποίηση άνθρακα, το «γκρι» υδρογόνο που παράγεται με τη χρήση ορυκτής ενέργειας και το «κόκκινο» υδρογόνο που παράγεται με τη χρήση πυρηνικής ενέργειας. Η παραγωγή «μπλε» υδρογόνου δημιουργεί μεγάλες ποσότητες μεθανίου (το διοξείδιο του άνθρακα που προκύπτει δεσμεύεται και αποθηκεύεται). Ωστόσο, χωρίς εξαίρεση, μόνο το «πράσινο» υδρογόνο, που παράγεται με τη χρήση πλεονάζουσας ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (αιολική, υδάτινη ή ηλιακή ενέργεια) (3

4

| 2.6. | Στην πρότασή της για το σχέδιο REPowerEU, η Επιτροπή ζήτησε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη τεχνολογιών υδρογόνου έως το καλοκαίρι του 2023, ώστε να δημιουργηθούν οι υποδομές για την παραγωγή, την εισαγωγή και τη μεταφορά 20 εκατομμυρίων τόνων υδρογόνου έως το 2030 (5). |
| --- | --- |

2.6.

Στην πρότασή της για το σχέδιο REPowerEU, η Επιτροπή ζήτησε να επιταχυνθεί η ανάπτυξη τεχνολογιών υδρογόνου έως το καλοκαίρι του 2023, ώστε να δημιουργηθούν οι υποδομές για την παραγωγή, την εισαγωγή και τη μεταφορά 20 εκατομμυρίων τόνων υδρογόνου έως το 2030 (5

| 2.7. | Το πρόγραμμα InvestEU αποσκοπεί στη στήριξη δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε φιλικές προς το κλίμα τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών πρόωσης με βάση το υδρογόνο. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας προτείνει την απλούστευση των διαδικασιών του προγράμματος InvestEU και την προσαρμογή τους στις τρέχουσες ανάγκες. Το Ταμείο Καινοτομίας έχει ως στόχο τη στήριξη καινοτόμων τεχνολογιών και λύσεων για την απαλλαγή των ενεργοβόρων βιομηχανιών από τις ανθρακούχες εκπομπές και τη διεύρυνση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της αποθήκευσης ενέργειας. Σύμφωνα με το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, θα διατεθούν 40 δισεκατ. ευρώ για τον σκοπό αυτό κατά την τρέχουσα δεκαετία. Η ΕΤΥ θα διαθέσει 3 δισεκατ. ευρώ προκειμένου να στηρίξει την ανάπτυξη της αγοράς υδρογόνου της ΕΕ. Συνεπώς, το μεγαλύτερο μέρος των επενδυτικών αναγκών πρέπει να καλυφθεί από τα κράτη μέλη και τις ιδιωτικές επενδύσεις. |
| --- | --- |

2.7.

Το πρόγραμμα InvestEU αποσκοπεί στη στήριξη δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων σε φιλικές προς το κλίμα τεχνολογίες, συμπεριλαμβανομένων των τεχνολογιών πρόωσης με βάση το υδρογόνο. Το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας προτείνει την απλούστευση των διαδικασιών του προγράμματος InvestEU και την προσαρμογή τους στις τρέχουσες ανάγκες. Το Ταμείο Καινοτομίας έχει ως στόχο τη στήριξη καινοτόμων τεχνολογιών και λύσεων για την απαλλαγή των ενεργοβόρων βιομηχανιών από τις ανθρακούχες εκπομπές και τη διεύρυνση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της αποθήκευσης ενέργειας. Σύμφωνα με το βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας, θα διατεθούν 40 δισεκατ. ευρώ για τον σκοπό αυτό κατά την τρέχουσα δεκαετία. Η ΕΤΥ θα διαθέσει 3 δισεκατ. ευρώ προκειμένου να στηρίξει την ανάπτυξη της αγοράς υδρογόνου της ΕΕ. Συνεπώς, το μεγαλύτερο μέρος των επενδυτικών αναγκών πρέπει να καλυφθεί από τα κράτη μέλη και τις ιδιωτικές επενδύσεις.

| 2.8. | Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Hydrogen Europe, η παραγωγή υδρογόνου στην ΕΕ θα δημιουργήσει περίπου 1 εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας, συμπεριλαμβανομένων περίπου 150 000 θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης. |
| --- | --- |

2.8.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Hydrogen Europe, η παραγωγή υδρογόνου στην ΕΕ θα δημιουργήσει περίπου 1 εκατομμύριο νέες θέσεις εργασίας, συμπεριλαμβανομένων περίπου 150 000 θέσεων εργασίας υψηλής ειδίκευσης.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

Στήριξη του πράσινου υδρογόνου χωρίς καμία εξαίρεση

Στήριξη του πράσινου υδρογόνου χωρίς καμία εξαίρεση

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα ορυκτά καύσιμα δεν πρέπει να επιδοτούνται από κονδύλια της ΕΕ. Η αρχή του «μη βλάπτειν» που αναφέρεται ρητώς στην ταξινομία της ΕΕ πρέπει ως εκ τούτου να εφαρμόζεται και στα κονδύλια που σχετίζονται με την ΕΤΥ. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ηλεκτρόλυση υδρογόνου πρέπει να χρηματοδοτείται από κονδύλια της ΕΕ μόνον εάν η ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται για τον σκοπό αυτό (6) προέρχεται από πηγή συμβατή με τον κανονισμό για την ταξινόμηση και θεωρείται ότι συμβάλλει σημαντικά στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, το πράσινο υδρογόνο, ως η μόνη επιλογή συμβατή με τους στόχους για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας, πρέπει να υποστηριχθεί κατά προτεραιότητα από την ΕΤΥ (7). |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα ορυκτά καύσιμα δεν πρέπει να επιδοτούνται από κονδύλια της ΕΕ. Η αρχή του «μη βλάπτειν» που αναφέρεται ρητώς στην ταξινομία της ΕΕ πρέπει ως εκ τούτου να εφαρμόζεται και στα κονδύλια που σχετίζονται με την ΕΤΥ. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ηλεκτρόλυση υδρογόνου πρέπει να χρηματοδοτείται από κονδύλια της ΕΕ μόνον εάν η ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιείται για τον σκοπό αυτό (6

7

| 3.2. | Σε βάθος χρόνου, μόνον η παραγωγή πράσινου υδρογόνου θα πρέπει να λαμβάνει χρηματοδοτική στήριξη. Η ΕΟΚΕ συνιστά η πρώτη δημοπρασία που ανακοινώθηκε από την Επιτροπή για το φθινόπωρο 2023, με σκοπό τη στήριξη της παραγωγής πράσινου υδρογόνου, να περιοριστεί στους κλάδους που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν. |
| --- | --- |

3.2.

Σε βάθος χρόνου, μόνον η παραγωγή πράσινου υδρογόνου θα πρέπει να λαμβάνει χρηματοδοτική στήριξη. Η ΕΟΚΕ συνιστά η πρώτη δημοπρασία που ανακοινώθηκε από την Επιτροπή για το φθινόπωρο 2023, με σκοπό τη στήριξη της παραγωγής πράσινου υδρογόνου, να περιοριστεί στους κλάδους που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν.

| 3.3. | Παράλληλα, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η χρήση του «μπλε» υδρογόνου θα είναι απαραίτητη εν αναμονή της διαθεσιμότητας σε επαρκή ποσότητα και σε αποδεκτή τιμή. Για τη διαχείριση της ζήτησης, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου (ΕΤΥ) θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο συγκέντρωσης της ζήτησης, με την παροχή επισκόπησης της ζήτησης για υδρογόνο και της διαθεσιμότητάς του σε τομείς που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν και με τη συγκέντρωσης της ζήτησης αυτής, ώστε να καταστεί η τιμή προμήθειάς του όσο το δυνατόν χαμηλότερη, πράγμα που σημαίνει ότι θα λειτουργεί κατ’ ανάλογο τρόπο με την ενεργειακή πλατφόρμα της ΕΕ, όπως προτείνεται στην ανακοίνωση για την ΕΤΥ. |
| --- | --- |

3.3.

Παράλληλα, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η χρήση του «μπλε» υδρογόνου θα είναι απαραίτητη εν αναμονή της διαθεσιμότητας σε επαρκή ποσότητα και σε αποδεκτή τιμή. Για τη διαχείριση της ζήτησης, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Υδρογόνου (ΕΤΥ) θα πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο συγκέντρωσης της ζήτησης, με την παροχή επισκόπησης της ζήτησης για υδρογόνο και της διαθεσιμότητάς του σε τομείς που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν και με τη συγκέντρωσης της ζήτησης αυτής, ώστε να καταστεί η τιμή προμήθειάς του όσο το δυνατόν χαμηλότερη, πράγμα που σημαίνει ότι θα λειτουργεί κατ’ ανάλογο τρόπο με την ενεργειακή πλατφόρμα της ΕΕ, όπως προτείνεται στην ανακοίνωση για την ΕΤΥ.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη που διατυπώνεται στην ανακοίνωση για την ΕΤΥ, σύμφωνα με την οποία ένας μηχανισμός κοινών προμηθειών για το υδρογόνο σε κλάδους που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν μπορεί να συμβάλει στην αποφυγή ανταγωνισμού εντός της Ευρώπης και αντ’ αυτού να προωθήσει τις από κοινού προμήθειες. Αυτές οι από κοινού προμήθειες μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία των πρώτων λειτουργουσών αλυσίδων αξίας για τις εισαγωγές στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ΕΤΥ, ως αρμόδια αφενός για τη χρηματοδότηση και αφετέρου για το συντονισμό, πρέπει να διαθέτει σημαντικές επαγγελματικές ικανότητες σε πολλούς διαφορετικούς τομείς. |
| --- | --- |

3.4.

Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη που διατυπώνεται στην ανακοίνωση για την ΕΤΥ, σύμφωνα με την οποία ένας μηχανισμός κοινών προμηθειών για το υδρογόνο σε κλάδους που είναι δύσκολο να εξηλεκτριστούν μπορεί να συμβάλει στην αποφυγή ανταγωνισμού εντός της Ευρώπης και αντ’ αυτού να προωθήσει τις από κοινού προμήθειες. Αυτές οι από κοινού προμήθειες μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία των πρώτων λειτουργουσών αλυσίδων αξίας για τις εισαγωγές στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ΕΤΥ, ως αρμόδια αφενός για τη χρηματοδότηση και αφετέρου για το συντονισμό, πρέπει να διαθέτει σημαντικές επαγγελματικές ικανότητες σε πολλούς διαφορετικούς τομείς.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στη χρήση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ για ενεργοβόρες διαδικασίες ηλεκτρόλυσης, καθότι έτσι αυξάνεται η συνολική ζήτηση για ενέργεια — αντιθέτως, πρέπει να θεσπιστούν σαφείς και διαφανείς κανόνες για την αποκλειστική χρήση της πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές προκειμένου να επεκταθεί η παραγωγή πράσινου υδρογόνου. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να προωθηθεί η χρήση του υδρογόνου σε συνδυασμό με την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μόνο στις περιπτώσεις στις οποίες ο άμεσος εξηλεκτρισμός δεν είναι εφικτός. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στη χρήση μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας από τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ για ενεργοβόρες διαδικασίες ηλεκτρόλυσης, καθότι έτσι αυξάνεται η συνολική ζήτηση για ενέργεια — αντιθέτως, πρέπει να θεσπιστούν σαφείς και διαφανείς κανόνες για την αποκλειστική χρήση της πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές προκειμένου να επεκταθεί η παραγωγή πράσινου υδρογόνου. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη να προωθηθεί η χρήση του υδρογόνου σε συνδυασμό με την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και μόνο στις περιπτώσεις στις οποίες ο άμεσος εξηλεκτρισμός δεν είναι εφικτός.

| 3.6. | Όπως περιγράφεται στον χάρτη πορείας για το υδρογόνο στην Ευρώπη (8), η χρήση του πράσινου υδρογόνου δεν είναι κατάλληλη για ευρεία και καθημερινή χρήση από τον τελικό καταναλωτή, ιδίως στους τομείς των ιδιωτικών μεταφορών και των συστημάτων θέρμανσης. |
| --- | --- |

3.6.

Όπως περιγράφεται στον χάρτη πορείας για το υδρογόνο στην Ευρώπη (8

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η οικονομική αποδοτικότητα των προς υποστήριξη έργων δεν θα πρέπει να είναι ο μοναδικός παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη κατά την κατάρτιση των κατευθυντήριων γραμμών για τη χορήγηση χρηματοδότησης από την ΕΤΥ. Αντ’ αυτού, η ενεργειακή ασφάλεια, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα, η προώθηση και η διατήρηση ποιοτικών θέσεων εργασίας καθώς και η επείγουσα φύση των επενδυτικών αναγκών πρέπει να είναι τα βασικά κριτήρια. Επιπλέον, θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική η διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας, η θέσπιση κοινωνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων και η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις προμηθεύτριες χώρες. |
| --- | --- |

3.7.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η οικονομική αποδοτικότητα των προς υποστήριξη έργων δεν θα πρέπει να είναι ο μοναδικός παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη κατά την κατάρτιση των κατευθυντήριων γραμμών για τη χορήγηση χρηματοδότησης από την ΕΤΥ. Αντ’ αυτού, η ενεργειακή ασφάλεια, η περιβαλλοντική βιωσιμότητα, η προώθηση και η διατήρηση ποιοτικών θέσεων εργασίας καθώς και η επείγουσα φύση των επενδυτικών αναγκών πρέπει να είναι τα βασικά κριτήρια. Επιπλέον, θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική η διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας, η θέσπιση κοινωνικών και περιβαλλοντικών κριτηρίων και η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις προμηθεύτριες χώρες.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το υφιστάμενο ΣΕΔΕ της ΕΕ πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω· μεταξύ άλλων με αποτελεσματικά μέτρα προστασίας των εισαγωγών (μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής). Μια προβλέψιμη και χαμηλής μεταβλητότητας πορεία τιμών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία επενδυτικής ασφάλειας για τις απαιτούμενες επενδύσεις σε πράσινο υδρογόνο. Οι προτεραιότητες της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η αποτελεσματική διαχείριση των ποσοτήτων και η διασφάλιση της επενδυτικής ασφάλειας στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, η κατάργηση των επιδοτήσεων του φυσικού αερίου και η παροχή χρηματοδότησης για έρευνα, τεχνολογία και καινοτομία με σκοπό την ανάπτυξη τεχνολογιών για την παραγωγή και τη διανομή πράσινου υδρογόνου. |
| --- | --- |

3.8.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το υφιστάμενο ΣΕΔΕ της ΕΕ πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω· μεταξύ άλλων με αποτελεσματικά μέτρα προστασίας των εισαγωγών (μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής). Μια προβλέψιμη και χαμηλής μεταβλητότητας πορεία τιμών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία επενδυτικής ασφάλειας για τις απαιτούμενες επενδύσεις σε πράσινο υδρογόνο. Οι προτεραιότητες της Επιτροπής θα πρέπει να είναι η αποτελεσματική διαχείριση των ποσοτήτων και η διασφάλιση της επενδυτικής ασφάλειας στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ, η κατάργηση των επιδοτήσεων του φυσικού αερίου και η παροχή χρηματοδότησης για έρευνα, τεχνολογία και καινοτομία με σκοπό την ανάπτυξη τεχνολογιών για την παραγωγή και τη διανομή πράσινου υδρογόνου.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ανάπτυξη μιας τομεακής και για συγκεκριμένες εφαρμογές οικονομίας υδρογόνου προϋποθέτει την αποδοχή και τη συμμετοχή του κοινού, είτε πρόκειται για επιχειρηματίες, είτε για εργαζομένους ή για καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν υπήρξε αρκετός προβληματισμός σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής στους διάφορους τομείς και ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία μετασχηματισμού, τόσο σε εταιρικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της ανάπτυξης πράσινου υδρογόνου στο ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών. |
| --- | --- |

3.9.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ανάπτυξη μιας τομεακής και για συγκεκριμένες εφαρμογές οικονομίας υδρογόνου προϋποθέτει την αποδοχή και τη συμμετοχή του κοινού, είτε πρόκειται για επιχειρηματίες, είτε για εργαζομένους ή για καταναλωτές. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν υπήρξε αρκετός προβληματισμός σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής στους διάφορους τομείς και ζητεί μεγαλύτερη συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία μετασχηματισμού, τόσο σε εταιρικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της ανάπτυξης πράσινου υδρογόνου στο ενεργειακό κόστος των νοικοκυριών.

| 3.10. | Η Επιτροπή έχει ήδη προετοιμάσει το έδαφος για επενδύσεις στην ανάπτυξη τεχνολογιών και υποδομών πράσινου υδρογόνου μέσω της έγκρισης του σημαντικού έργου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (ΣΕΚΕΕ) Hy2Tech. Η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των μέτρων στήριξης της ΕΤΥ και των υφιστάμενων πρωτοβουλιών, των προγραμμάτων στήριξης και των ΣΕΚΕΕ. |
| --- | --- |

3.10.

Η Επιτροπή έχει ήδη προετοιμάσει το έδαφος για επενδύσεις στην ανάπτυξη τεχνολογιών και υποδομών πράσινου υδρογόνου μέσω της έγκρισης του σημαντικού έργου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (ΣΕΚΕΕ) Hy2Tech. Η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των μέτρων στήριξης της ΕΤΥ και των υφιστάμενων πρωτοβουλιών, των προγραμμάτων στήριξης και των ΣΕΚΕΕ.

Μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων

Μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων

| 3.11. | Το σχέδιο REPowerEU θέτει ως στόχο για την ΕΕ την παραγωγή 10 εκατ. τόνων πράσινου υδρογόνου έως το 2030. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και της επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας της Ευρώπης, προκειμένου να επιτευχθεί ενεργειακή ανεξαρτησία και να αποτραπεί το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων στρατηγικών εξαρτήσεων. Υπό το πρίσμα αυτό, οι πηγές εφοδιασμού και οι συμβάσεις προμηθειών θα πρέπει επίσης να διαφοροποιηθούν και οι ευρωπαϊκές αξίες πρέπει να συνεκτιμώνται κατά τις εισαγωγές υδρογόνου. Οι γεωγραφικές πραγματικότητες (π.χ. οι παραγωγικές και εξαγωγικές δυνατότητες και ικανότητες μιας χώρας) και οι στόχοι στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε αυτήν τη διαδικασία. Η δέσμευση για περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα θα πρέπει να περιλαμβάνεται στις συμφωνίες με τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.11.

Το σχέδιο REPowerEU θέτει ως στόχο για την ΕΕ την παραγωγή 10 εκατ. τόνων πράσινου υδρογόνου έως το 2030. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην επιτάχυνση της ανάπτυξης και της επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας της Ευρώπης, προκειμένου να επιτευχθεί ενεργειακή ανεξαρτησία και να αποτραπεί το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων στρατηγικών εξαρτήσεων. Υπό το πρίσμα αυτό, οι πηγές εφοδιασμού και οι συμβάσεις προμηθειών θα πρέπει επίσης να διαφοροποιηθούν και οι ευρωπαϊκές αξίες πρέπει να συνεκτιμώνται κατά τις εισαγωγές υδρογόνου. Οι γεωγραφικές πραγματικότητες (π.χ. οι παραγωγικές και εξαγωγικές δυνατότητες και ικανότητες μιας χώρας) και οι στόχοι στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σε αυτήν τη διαδικασία. Η δέσμευση για περιβαλλοντική, κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα θα πρέπει να περιλαμβάνεται στις συμφωνίες με τρίτες χώρες.

| 3.12. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συμφωνίες εισαγωγής πράσινου υδρογόνου θα πρέπει να συνάπτονται μόνον εάν η προστιθέμενη αξία ωφελεί επίσης τους εθνικούς παραγωγούς στις προμηθεύτριες χώρες και εάν το υδρογόνο που εισάγεται από τρίτες χώρες παράγεται μόνο με τη χρήση πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αυτό είναι προς όφελος της μετάβασης της οικονομίας τόσο της ΕΕ όσο και των τρίτων χωρών σε καθαρές μηδενικές εκπομπές. |
| --- | --- |

3.12.

Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι συμφωνίες εισαγωγής πράσινου υδρογόνου θα πρέπει να συνάπτονται μόνον εάν η προστιθέμενη αξία ωφελεί επίσης τους εθνικούς παραγωγούς στις προμηθεύτριες χώρες και εάν το υδρογόνο που εισάγεται από τρίτες χώρες παράγεται μόνο με τη χρήση πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αυτό είναι προς όφελος της μετάβασης της οικονομίας τόσο της ΕΕ όσο και των τρίτων χωρών σε καθαρές μηδενικές εκπομπές.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση μπορεί να επιτύχει μόνο εάν το παγκόσμιο εμπόριο πρώτων υλών, και ιδίως ενέργειας, βασίζεται επίσης στις αρχές της οικολογικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ενεργειακή και βιομηχανική πολιτική της ΕΕ δεν πρέπει να παρεμποδίζει τις χώρες του παγκόσμιου Νότου στη δική τους δίκαιη μετάβαση ούτε να τις αποτρέπει από το να αναπτύξουν τις δικές τους ικανότητες στον τομέα του υδρογόνου. Η στρατηγική εξόρυξη ενέργειας είναι επιζήμια για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση και, ως εκ τούτου, και για την ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. Αντ’ αυτού, απαιτούνται νέες προσεγγίσεις με σκοπό τη σύναψη διεθνών συμφωνιών συνεργασίας για το κλίμα και την ενέργεια. |
| --- | --- |

3.13.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση μπορεί να επιτύχει μόνο εάν το παγκόσμιο εμπόριο πρώτων υλών, και ιδίως ενέργειας, βασίζεται επίσης στις αρχές της οικολογικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και στην προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ενεργειακή και βιομηχανική πολιτική της ΕΕ δεν πρέπει να παρεμποδίζει τις χώρες του παγκόσμιου Νότου στη δική τους δίκαιη μετάβαση ούτε να τις αποτρέπει από το να αναπτύξουν τις δικές τους ικανότητες στον τομέα του υδρογόνου. Η στρατηγική εξόρυξη ενέργειας είναι επιζήμια για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση και, ως εκ τούτου, και για την ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση σε μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα. Αντ’ αυτού, απαιτούνται νέες προσεγγίσεις με σκοπό τη σύναψη διεθνών συμφωνιών συνεργασίας για το κλίμα και την ενέργεια.

Χρηματοδότηση και θεσμική εφαρμογή

Χρηματοδότηση και θεσμική εφαρμογή

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΤΥ θα πρέπει να διασφαλίσει, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη, καθώς και με άλλα χρηματοδοτικά μέσα και θεσμικά όργανα της ΕΕ, τον συντονισμό των κονδυλίων κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιούνται τα οφέλη τους και παράλληλα να αποφεύγεται η υπερχρηματοδότηση. Ταυτόχρονα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία της ΕΤΥ, πρέπει να ελαχιστοποιηθούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια στην πρόσβαση στα κονδύλια, ιδίως υπό το πρίσμα της απλούστευσης του νόμου των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη παροχής ενός ελκυστικού και ασφαλούς περιβάλλοντος για τους επενδυτές προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο οι επενδύσεις να μεταφερθούν αλλού, χάρη στις ευνοϊκές μακροπρόθεσμες συνθήκες που διαμορφώνονται, μεταξύ άλλων, από τον νόμο των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού. |
| --- | --- |

3.14.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΤΥ θα πρέπει να διασφαλίσει, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη, καθώς και με άλλα χρηματοδοτικά μέσα και θεσμικά όργανα της ΕΕ, τον συντονισμό των κονδυλίων κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιούνται τα οφέλη τους και παράλληλα να αποφεύγεται η υπερχρηματοδότηση. Ταυτόχρονα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιτυχία της ΕΤΥ, πρέπει να ελαχιστοποιηθούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια στην πρόσβαση στα κονδύλια, ιδίως υπό το πρίσμα της απλούστευσης του νόμου των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη παροχής ενός ελκυστικού και ασφαλούς περιβάλλοντος για τους επενδυτές προκειμένου να αποτραπεί το ενδεχόμενο οι επενδύσεις να μεταφερθούν αλλού, χάρη στις ευνοϊκές μακροπρόθεσμες συνθήκες που διαμορφώνονται, μεταξύ άλλων, από τον νόμο των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΤΥ θα πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τους ισχύοντες μισθούς, την ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού και τα προγράμματα μαθητείας —ώστε να διασφαλίζεται ότι μια ευρύτερη και πιο ποικιλόμορφη δεξαμενή ειδικευμένων εργαζομένων έχει πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας και ότι οι εργαζόμενοι διαθέτουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων για καθαρή ενέργεια—, παρόμοιες με τις διατάξεις του νόμου των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού. |
| --- | --- |

3.15.

Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ΕΤΥ θα πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τους ισχύοντες μισθούς, την ανάπτυξη του εργατικού δυναμικού και τα προγράμματα μαθητείας —ώστε να διασφαλίζεται ότι μια ευρύτερη και πιο ποικιλόμορφη δεξαμενή ειδικευμένων εργαζομένων έχει πρόσβαση σε ποιοτικές θέσεις εργασίας και ότι οι εργαζόμενοι διαθέτουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων για καθαρή ενέργεια—, παρόμοιες με τις διατάξεις του νόμου των ΗΠΑ για τη μείωση του πληθωρισμού.

| 3.16. | Δεδομένου ότι απαιτούνται σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις παράλληλα με τις δημόσιες επενδύσεις, θα πρέπει να διενεργηθεί εκ των προτέρων αξιολόγηση σχετικά με τα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα των τελευταίων, βάσει της ακριβούς εκ των υστέρων αξιολόγησης των πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων πρόσφατων προγραμμάτων (InvestEU, ΣΕΚΕΕ κ.λπ.) |
| --- | --- |

3.16.

Δεδομένου ότι απαιτούνται σημαντικές ιδιωτικές επενδύσεις παράλληλα με τις δημόσιες επενδύσεις, θα πρέπει να διενεργηθεί εκ των προτέρων αξιολόγηση σχετικά με τα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα των τελευταίων, βάσει της ακριβούς εκ των υστέρων αξιολόγησης των πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων πρόσφατων προγραμμάτων (InvestEU, ΣΕΚΕΕ κ.λπ.)

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθούν κίνητρα, όπως η ανάπτυξη ευφυών δικτύων, οι υποδομές, οι δυνατότητες αποθήκευσης και τα νομικά πλαίσια, για τη δημιουργία μιας αγοράς υδρογόνου. Η προγραμματισμένη αυστηροποίηση, από το 2031 και μετέπειτα, των κανόνων που αφορούν τον διαχωρισμό ιδιοκτησίας των κάθετα ολοκληρωμένων εταιρειών —συνήθως εταιρειών κοινής ωφέλειας— οι οποίες μπορεί να δραστηριοποιούνται είτε στην παραγωγή υδρογόνου είτε στην εκμετάλλευση του διασυνδεδεμένου δικτύου, θα παρεμποδίσει πολλά έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τούτο θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο για την επέκταση της τεχνολογίας υδρογόνου και να δώσει γρήγορα τέλος στα τοπικά ολοκληρωμένα κοινωφελή έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης. |
| --- | --- |

3.17.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να δοθούν κίνητρα, όπως η ανάπτυξη ευφυών δικτύων, οι υποδομές, οι δυνατότητες αποθήκευσης και τα νομικά πλαίσια, για τη δημιουργία μιας αγοράς υδρογόνου. Η προγραμματισμένη αυστηροποίηση, από το 2031 και μετέπειτα, των κανόνων που αφορούν τον διαχωρισμό ιδιοκτησίας των κάθετα ολοκληρωμένων εταιρειών —συνήθως εταιρειών κοινής ωφέλειας— οι οποίες μπορεί να δραστηριοποιούνται είτε στην παραγωγή υδρογόνου είτε στην εκμετάλλευση του διασυνδεδεμένου δικτύου, θα παρεμποδίσει πολλά έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης. Τούτο θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο για την επέκταση της τεχνολογίας υδρογόνου και να δώσει γρήγορα τέλος στα τοπικά ολοκληρωμένα κοινωφελή έργα της τοπικής αυτοδιοίκησης.

| 3.18. | Η ΕΟΚΕ ζητεί οι δημόσιες και οι δημοτικές επιχειρήσεις να μην τοποθετούνται σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τις εταιρείες που εδρεύουν στην αγορά στο πλαίσιο των προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΤΥ. |
| --- | --- |

3.18.

Η ΕΟΚΕ ζητεί οι δημόσιες και οι δημοτικές επιχειρήσεις να μην τοποθετούνται σε μειονεκτική θέση σε σύγκριση με τις εταιρείες που εδρεύουν στην αγορά στο πλαίσιο των προγραμμάτων χρηματοδότησης της ΕΤΥ.

Κοινωνική διάσταση

Κοινωνική διάσταση

| 3.19. | Σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων, είναι απαραίτητο να γίνονται επενδύσεις σε θέσεις εργασίας που θα είναι ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ποιοτικής κατάρτισης των εργαζομένων και την ανάγκη να καταστεί ο ενεργειακός κλάδος ελκυστικότερος για τους νέους Ευρωπαίους. Με αυτόν τον σκοπό κατά νου, η ΕΕ θα μπορούσε να δημιουργήσει κέντρα αριστείας για προγράμματα μαθητείας σε θέσεις απασχόλησης που θα χρειαστούν στον τομέα του πράσινου υδρογόνου. Εν προκειμένω, θα πρέπει να εξασφαλιστεί η συνοχή με τις ακαδημίες για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών (Net-Zero Industry Academies) που προτείνονται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας της Επιτροπής. Οι εν λόγω ακαδημίες θα πρέπει επίσης να καθιερώσουν προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης σε στρατηγικούς ενεργειακούς και παραγωγικούς τομείς όπως ο τομέας του πράσινου υδρογόνου. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τη δημιουργία τυποποιημένων διαδικασιών πιστοποίησης, τη διασφάλιση της αμοιβαίας αναγνώρισης των προσόντων και την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών για την εκπαίδευση και την κατάρτιση στον τομέα αυτό. |
| --- | --- |

3.19.

Σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων, είναι απαραίτητο να γίνονται επενδύσεις σε θέσεις εργασίας που θα είναι ανθεκτικές στις μελλοντικές εξελίξεις. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της ποιοτικής κατάρτισης των εργαζομένων και την ανάγκη να καταστεί ο ενεργειακός κλάδος ελκυστικότερος για τους νέους Ευρωπαίους. Με αυτόν τον σκοπό κατά νου, η ΕΕ θα μπορούσε να δημιουργήσει κέντρα αριστείας για προγράμματα μαθητείας σε θέσεις απασχόλησης που θα χρειαστούν στον τομέα του πράσινου υδρογόνου. Εν προκειμένω, θα πρέπει να εξασφαλιστεί η συνοχή με τις ακαδημίες για τη βιομηχανία των μηδενικών καθαρών εκπομπών (Net-Zero Industry Academies) που προτείνονται στο βιομηχανικό σχέδιο της Πράσινης Συμφωνίας της Επιτροπής. Οι εν λόγω ακαδημίες θα πρέπει επίσης να καθιερώσουν προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης σε στρατηγικούς ενεργειακούς και παραγωγικούς τομείς όπως ο τομέας του πράσινου υδρογόνου. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τη δημιουργία τυποποιημένων διαδικασιών πιστοποίησης, τη διασφάλιση της αμοιβαίας αναγνώρισης των προσόντων και την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών για την εκπαίδευση και την κατάρτιση στον τομέα αυτό.

| 3.20. | Εκτός από αυτά τα ειδικά ανά τομέα και εταιρεία προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, πρέπει επίσης να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην επαγγελματική κατάρτιση και τη συνεχή εκπαίδευση στο πλαίσιο της κοινωνίας. Απαιτείται να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες σε ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη δίκαιη μετάβαση και την παροχή των απαραίτητων δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

3.20.

Εκτός από αυτά τα ειδικά ανά τομέα και εταιρεία προγράμματα αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, πρέπει επίσης να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην επαγγελματική κατάρτιση και τη συνεχή εκπαίδευση στο πλαίσιο της κοινωνίας. Απαιτείται να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες σε ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη δίκαιη μετάβαση και την παροχή των απαραίτητων δεξιοτήτων.

| 3.21. | Η τόνωση της δημιουργίας θέσεων εργασίας μέσω της ανάπτυξης της τεχνολογίας πράσινου υδρογόνου προϋποθέτει τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), οι οποίες αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα της απασχόλησης στον ιδιωτικό μη χρηματοπιστωτικό τομέα στην Ευρώπη (9). Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη στήριξη των ΜΜΕ κατά τον σχεδιασμό της ΕΤΥ. |
| --- | --- |

3.21.

Η τόνωση της δημιουργίας θέσεων εργασίας μέσω της ανάπτυξης της τεχνολογίας πράσινου υδρογόνου προϋποθέτει τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), οι οποίες αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα της απασχόλησης στον ιδιωτικό μη χρηματοπιστωτικό τομέα στην Ευρώπη (9

| 3.22. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι, προκειμένου να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητά της, η ΕΕ πρέπει να διατηρήσει τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων και των βιομηχανιών της και να καταπολεμήσει το βιομηχανικό ντάμπινγκ που ασκείται από άλλες περιοχές του κόσμου. |
| --- | --- |

3.22.

Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι, προκειμένου να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητά της, η ΕΕ πρέπει να διατηρήσει τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων και των βιομηχανιών της και να καταπολεμήσει το βιομηχανικό ντάμπινγκ που ασκείται από άλλες περιοχές του κόσμου.

Απαιτήσεις ασφάλειας

Απαιτήσεις ασφάλειας

| 3.23. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η χρήση υδρογόνου πρέπει να υπόκειται σε υψηλές τεχνικές απαιτήσεις ασφάλειας, ιδίως για τις λειτουργούσες εγκαταστάσεις, και ότι θα πρέπει να επιβληθούν όροι και συστήματα παρακολούθησης για τον εντοπισμό και τον περιορισμό των κινδύνων. |
| --- | --- |

3.23.

Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η χρήση υδρογόνου πρέπει να υπόκειται σε υψηλές τεχνικές απαιτήσεις ασφάλειας, ιδίως για τις λειτουργούσες εγκαταστάσεις, και ότι θα πρέπει να επιβληθούν όροι και συστήματα παρακολούθησης για τον εντοπισμό και τον περιορισμό των κινδύνων.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52023DC0156&from=EN

1

(2)  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SWD(2022) 230, σελίδα 28.

2

(3)  
  Wasserstoff-Farbenlehre (σύστημα χρωματικής επισήμανσης του υδρογόνου) | SOLARIFY.

3

Wasserstoff-Farbenlehre

(4)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (EOKE) με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική για το υδρογόνο για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη» [COM(2020) 301 final] (ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 30).

4

(5)  COM(2022) 230 final, σ. 7, και SWD(2022) 230 final, σ. 26.

5

(6)  Για παράδειγμα, εάν ένας φορέας εκμετάλλευσης ηλεκτρολυτικών κυψελών αποδεικνύει ότι λαμβάνει την αναγκαία για την ηλεκτρόλυση ηλεκτρική ενέργεια απευθείας από νεοσύστατο σταθμό ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ή ότι διαθέτει σύμβαση παροχής ηλεκτρικής ενέργειας που ενεργοποιείται μόνον όταν οι τιμές στην αγορά χονδρικής είναι αρνητικές.

6

(7)  Γνωμοδότηση της EOKE με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική για το υδρογόνο για μια κλιματικά ουδέτερη Ευρώπη» [COM(2020 301 final] (ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 30).

7

(8)  Clean Hydrogen Joint Undertaking (2019): Hydrogen roadmap Europe, A sustainable pathway for the European energy transition (Κοινή επιχείρηση «Καθαρό υδρογόνο» 2019: Χάρτης πορείας για το υδρογόνο στην Ευρώπη — Μια βιώσιμη πορεία για την ευρωπαϊκή ενεργειακή μετάβαση), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

8

(9)  https://www.touteleurope.eu/actualite/les-entreprises-dans-l-union-europeenne.html

9

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/133 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/133

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις άδειες οδήγησης, με την οποία τροποποιείται η οδηγία (ΕΕ) 2022/2561 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ο κανονισμός (ΕΕ) 2018/1724 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και καταργείται η οδηγία 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 383/2012 της Επιτροπής»

[COM(2023) 127 final — 2023/0053 (COD)]

και «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ισχύ ορισμένων αποφάσεων έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης σε επίπεδο Ένωσης»

[COM(2023) 128 final — 2023/0055 (COD)]

(2023/C 293/19)

| Εισηγητής: | ο κ. Philippe CHARRY |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Philippe CHARRY

Philippe CHARRY

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.4.2023
  Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.4.2023 και 26.4.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 91 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 210/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.4.2023

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 20.4.2023 και 26.4.2023

Νομική βάση

Άρθρο 91 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές και κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

210/1/2

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η δέσμη νομοθετικών μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποσκοπεί στην επίτευξη μηδενικών θανάτων στους δρόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) έως το 2050. Η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει δύο σκέλη της μεταρρύθμισης: αφενός, την καθιέρωση ψηφιακής άδειας οδήγησης και, αφετέρου, την ενίσχυση της καταστολής των παραβάσεων που σχετίζονται με την οδική ασφάλεια σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

Η δέσμη νομοθετικών μέτρων που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποσκοπεί στην επίτευξη μηδενικών θανάτων στους δρόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) έως το 2050. Η παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει δύο σκέλη της μεταρρύθμισης: αφενός, την καθιέρωση ψηφιακής άδειας οδήγησης και, αφετέρου, την ενίσχυση της καταστολής των παραβάσεων που σχετίζονται με την οδική ασφάλεια σε ολόκληρη την ΕΕ.

| 1.2. | Ο στόχος της χορήγησης ψηφιακής άδειας οδήγησης στους οδηγούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποβλέπει επίσης στην εξάλειψη των διοικητικών διαφορών και καθυστερήσεων μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών όσον αφορά τη διεκπεραίωση των αιτήσεων ανταλλαγής άδειας των αλλοδαπών οδηγών, οι οποίες παρακωλύουν την ελεύθερη κυκλοφορία. Αυτή η άδεια οδήγησης θα αποθηκεύεται στο κινητό τηλέφωνο ή σε οποιοδήποτε άλλο ψηφιακό μέσο. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει τον στόχο αυτόν, αλλά επιθυμεί να εξακολουθήσουν να είναι διαθέσιμες οι έντυπες άδειες οδήγησης για τους οδηγούς που το επιθυμούν. Επιπλέον, για λόγους ψηφιακής ένταξης όλων των ηλικιακών ομάδων, η ΕΟΚΕ συνιστά την εξατομικευμένη και δωρεάν κατάρτιση και καθοδήγηση για τη χρήση των νέων ψηφιακών αδειών οδήγησης. |
| --- | --- |

1.2.

Ο στόχος της χορήγησης ψηφιακής άδειας οδήγησης στους οδηγούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποβλέπει επίσης στην εξάλειψη των διοικητικών διαφορών και καθυστερήσεων μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών όσον αφορά τη διεκπεραίωση των αιτήσεων ανταλλαγής άδειας των αλλοδαπών οδηγών, οι οποίες παρακωλύουν την ελεύθερη κυκλοφορία. Αυτή η άδεια οδήγησης θα αποθηκεύεται στο κινητό τηλέφωνο ή σε οποιοδήποτε άλλο ψηφιακό μέσο. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει τον στόχο αυτόν, αλλά επιθυμεί να εξακολουθήσουν να είναι διαθέσιμες οι έντυπες άδειες οδήγησης για τους οδηγούς που το επιθυμούν. Επιπλέον, για λόγους ψηφιακής ένταξης όλων των ηλικιακών ομάδων, η ΕΟΚΕ συνιστά την εξατομικευμένη και δωρεάν κατάρτιση και καθοδήγηση για τη χρήση των νέων ψηφιακών αδειών οδήγησης.

| 1.3. | Στο ίδιο πνεύμα, η ΕΟΚΕ συνιστά να καταργηθεί η μείωση της ισχύος των αδειών οδήγησης με βάση την ηλικία, η οποία προβλέπεται για τα άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω στο άρθρο 10 της πρότασης οδηγίας σχετικά με τις άδειες οδήγησης. Συνιστά μια προσέγγιση που δεν θα εισάγει διακρίσεις, βάσει συγκεκριμένης ιατρικής αξιολόγησης, και θα εφαρμόζεται σε όλους τους οδηγούς με εντοπισθείσες παθήσεις που επηρεάζουν την ικανότητα οδήγησης. |
| --- | --- |

1.3.

Στο ίδιο πνεύμα, η ΕΟΚΕ συνιστά να καταργηθεί η μείωση της ισχύος των αδειών οδήγησης με βάση την ηλικία, η οποία προβλέπεται για τα άτομα ηλικίας 70 ετών και άνω στο άρθρο 10 της πρότασης οδηγίας σχετικά με τις άδειες οδήγησης. Συνιστά μια προσέγγιση που δεν θα εισάγει διακρίσεις, βάσει συγκεκριμένης ιατρικής αξιολόγησης, και θα εφαρμόζεται σε όλους τους οδηγούς με εντοπισθείσες παθήσεις που επηρεάζουν την ικανότητα οδήγησης.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί η πρόταση οδηγίας για την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης να προσφέρει καλύτερες εγγυήσεις έναντι του κινδύνου επικαλύψεων με το πεδίο εφαρμογής της συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις. Πράγματι, η ανταλλαγή πληροφοριών που προβλέπεται για παραβάσεις που διαπράττονται από οδηγούς βασίζεται στο άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), που αφορά την κοινή πολιτική μεταφορών, ενώ η σχεδιαζόμενη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών φαίνεται να αφορά περισσότερο ποινικά αδικήματα, που στοιχειοθετούνται βάσει των αρχών της αστυνομικής συνεργασίας, όπως αυτές κατοχυρώνονται στο άρθρο 87 της ΣΛΕΕ, και των αρχών της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις, που κατοχυρώνονται στο άρθρο 82 της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί η πρόταση οδηγίας για την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης να προσφέρει καλύτερες εγγυήσεις έναντι του κινδύνου επικαλύψεων με το πεδίο εφαρμογής της συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις. Πράγματι, η ανταλλαγή πληροφοριών που προβλέπεται για παραβάσεις που διαπράττονται από οδηγούς βασίζεται στο άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), που αφορά την κοινή πολιτική μεταφορών, ενώ η σχεδιαζόμενη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρχών φαίνεται να αφορά περισσότερο ποινικά αδικήματα, που στοιχειοθετούνται βάσει των αρχών της αστυνομικής συνεργασίας, όπως αυτές κατοχυρώνονται στο άρθρο 87 της ΣΛΕΕ, και των αρχών της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις, που κατοχυρώνονται στο άρθρο 82 της ΣΛΕΕ.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η δέσμη νομοθετικών μέτρων επικεντρώνεται στον ανθρώπινο παράγοντα, ενώ πολλά τροχαία ατυχήματα προκαλούνται από την έλλειψη συντήρησης του οδικού δικτύου, και ότι δεν αναφέρει τίποτα ως προς την ευθύνη των διαχειριστών των οδικών υποδομών. Κατά την ΕΟΚΕ, η αλληλεπίδραση με την οδηγία (ΕΕ) 2019/1936 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1), η μεταφορά της οποίας στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών παρακολουθείται επί του παρόντος από την Επιτροπή, ή ακόμη και η αλληλεπικάλυψη μέτρων, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την προσδοκώμενη αποτελεσματικότητα, δημιουργώντας ένα υπερβολικά κατακερματισμένο νομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η δέσμη νομοθετικών μέτρων επικεντρώνεται στον ανθρώπινο παράγοντα, ενώ πολλά τροχαία ατυχήματα προκαλούνται από την έλλειψη συντήρησης του οδικού δικτύου, και ότι δεν αναφέρει τίποτα ως προς την ευθύνη των διαχειριστών των οδικών υποδομών. Κατά την ΕΟΚΕ, η αλληλεπίδραση με την οδηγία (ΕΕ) 2019/1936 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1

| 1.6. | Η πρόταση οδηγίας σχετικά με την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης προβλέπει ότι, σε περίπτωση ανάγκης, ο εθνικός αριθμός ταυτοποίησης που αναφέρεται στο δελτίο ταυτότητας θα συγκαταλέγεται στα ηλεκτρονικά δεδομένα που ανταλλάσσονται μεταξύ εθνικών αρχών. Όμως, σε πολλά κράτη μέλη, ο εθνικός αριθμός ταυτοποίησης παρέχει επίσης πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο του ενδιαφερομένου. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων απαγορεύει καταρχήν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν την υγεία, δεδομένου ότι πρόκειται για «ευαίσθητα» δεδομένα. Απευθύνει λοιπόν έκκληση για αποσαφήνιση της πρότασης οδηγίας ως προς το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

1.6.

Η πρόταση οδηγίας σχετικά με την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης προβλέπει ότι, σε περίπτωση ανάγκης, ο εθνικός αριθμός ταυτοποίησης που αναφέρεται στο δελτίο ταυτότητας θα συγκαταλέγεται στα ηλεκτρονικά δεδομένα που ανταλλάσσονται μεταξύ εθνικών αρχών. Όμως, σε πολλά κράτη μέλη, ο εθνικός αριθμός ταυτοποίησης παρέχει επίσης πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο του ενδιαφερομένου. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων απαγορεύει καταρχήν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν την υγεία, δεδομένου ότι πρόκειται για «ευαίσθητα» δεδομένα. Απευθύνει λοιπόν έκκληση για αποσαφήνιση της πρότασης οδηγίας ως προς το θέμα αυτό.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να απαλειφθεί από τη νομοθετική πρόταση η διάταξη που επιτρέπει να θεσπίζονται μέτρα εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης, πριν ακόμη από τη μεταφορά της οδηγίας στα κράτη μέλη, δεδομένου ότι αυτό παραβιάζει την αρχή της ασφάλειας δικαίου, την αρχή της ιεραρχίας των κανόνων δικαίου και την αρχή της διαχρονικής εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

1.7.

Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να απαλειφθεί από τη νομοθετική πρόταση η διάταξη που επιτρέπει να θεσπίζονται μέτρα εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης, πριν ακόμη από τη μεταφορά της οδηγίας στα κράτη μέλη, δεδομένου ότι αυτό παραβιάζει την αρχή της ασφάλειας δικαίου, την αρχή της ιεραρχίας των κανόνων δικαίου και την αρχή της διαχρονικής εφαρμογής τους.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει τη δυνατότητα να επιτραπεί στους νέους, από την ηλικία των δεκαεπτά ετών, να αρχίσουν να οδηγούν με συνοδό βαρέα φορτηγά οχήματα. Τονίζει ότι πρέπει να προσαρμοστεί και η επαγγελματική κατάρτιση των οδηγών βαρέων φορτηγών και να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας και οι μισθοί, ώστε να καταστεί ελκυστικότερο το επάγγελμα. Καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει με κάθε τρόπο τους εργοδότες να βελτιώσουν την κατάσταση, π.χ. με την ενίσχυση της κατάρτισης ή με την ανάπτυξη δράσεων ευαισθητοποίησης στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.8.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει τη δυνατότητα να επιτραπεί στους νέους, από την ηλικία των δεκαεπτά ετών, να αρχίσουν να οδηγούν με συνοδό βαρέα φορτηγά οχήματα. Τονίζει ότι πρέπει να προσαρμοστεί και η επαγγελματική κατάρτιση των οδηγών βαρέων φορτηγών και να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας και οι μισθοί, ώστε να καταστεί ελκυστικότερο το επάγγελμα. Καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει με κάθε τρόπο τους εργοδότες να βελτιώσουν την κατάσταση, π.χ. με την ενίσχυση της κατάρτισης ή με την ανάπτυξη δράσεων ευαισθητοποίησης στα κράτη μέλη.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ συνιστά εναρμόνιση, ούτως ώστε, μετά από τη θεωρητική κατάρτιση στη σχολή οδηγών και τα πρακτικά μαθήματα οδήγησης, ο μαθητευόμενος οδηγός βαρέων φορτηγών οχημάτων να αποκτά την πρακτική εμπειρία οδήγησης δίπλα σε ειδικά εκπαιδευμένο προς τούτο εκπαιδευτή. Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση θα έπρεπε να προβλέπει ότι η οδήγηση βαρέων φορτηγών οχημάτων από οδηγό ηλικίας δεκαεπτά ετών θα επιτρέπεται μόνο μετά από μακρά πρακτική εμπειρία με συνοδό και από πολύ αυστηρές εξετάσεις οδήγησης. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τροποποιηθεί αναλόγως η πρόταση οδηγίας. |
| --- | --- |

1.9.

Η ΕΟΚΕ συνιστά εναρμόνιση, ούτως ώστε, μετά από τη θεωρητική κατάρτιση στη σχολή οδηγών και τα πρακτικά μαθήματα οδήγησης, ο μαθητευόμενος οδηγός βαρέων φορτηγών οχημάτων να αποκτά την πρακτική εμπειρία οδήγησης δίπλα σε ειδικά εκπαιδευμένο προς τούτο εκπαιδευτή. Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση θα έπρεπε να προβλέπει ότι η οδήγηση βαρέων φορτηγών οχημάτων από οδηγό ηλικίας δεκαεπτά ετών θα επιτρέπεται μόνο μετά από μακρά πρακτική εμπειρία με συνοδό και από πολύ αυστηρές εξετάσεις οδήγησης. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τροποποιηθεί αναλόγως η πρόταση οδηγίας.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η δέσμη νομοθετικών μέτρων που προτείνει η Επιτροπή αποσκοπεί στην επίτευξη μηδενικού αριθμού θανάτων στους δρόμους της ΕΕ έως το 2050 και στη μείωση κατά 50 % των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030. Η Επιτροπή προτείνει να καθιερωθεί ψηφιακή άδεια οδήγησης που θα ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη και να βελτιωθεί η διασυνοριακή επιβολή της έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης. Η Επιτροπή επισήμανε ότι τα φορτηγά και τα αυτοκίνητα ευθύνονται για την πλειονότητα των θανατηφόρων δυστυχημάτων και ότι στις αστικές περιοχές το 70 % των θυμάτων ατυχημάτων είναι ευάλωτοι χρήστες. |
| --- | --- |

2.1.

Η δέσμη νομοθετικών μέτρων που προτείνει η Επιτροπή αποσκοπεί στην επίτευξη μηδενικού αριθμού θανάτων στους δρόμους της ΕΕ έως το 2050 και στη μείωση κατά 50 % των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030. Η Επιτροπή προτείνει να καθιερωθεί ψηφιακή άδεια οδήγησης που θα ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη και να βελτιωθεί η διασυνοριακή επιβολή της έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης. Η Επιτροπή επισήμανε ότι τα φορτηγά και τα αυτοκίνητα ευθύνονται για την πλειονότητα των θανατηφόρων δυστυχημάτων και ότι στις αστικές περιοχές το 70 % των θυμάτων ατυχημάτων είναι ευάλωτοι χρήστες.

| 2.2. | Η παρούσα γνωμοδότηση αφορά δύο από τις προτάσεις της νομοθετικής δέσμης, η οποία περιλαμβάνει ένα προληπτικό σκέλος και ένα σκέλος καταστολής:






  — | η πρόληψη συνίσταται στην καλύτερη προετοιμασία των οδηγών για τα οχήματα μηδενικών εκπομπών και για την οδήγηση στο οδικό δίκτυο των πόλεων, μαζί με περισσότερα ποδήλατα και δίτροχα οχήματα και με πολλούς πεζούς· |
| --- | --- | --- |

2.2.

Η παρούσα γνωμοδότηση αφορά δύο από τις προτάσεις της νομοθετικής δέσμης, η οποία περιλαμβάνει ένα προληπτικό σκέλος και ένα σκέλος καταστολής:

—

η πρόληψη συνίσταται στην καλύτερη προετοιμασία των οδηγών για τα οχήματα μηδενικών εκπομπών και για την οδήγηση στο οδικό δίκτυο των πόλεων, μαζί με περισσότερα ποδήλατα και δίτροχα οχήματα και με πολλούς πεζούς·

| — | η καταστολή περιλαμβάνει βελτίωση της πρόσβασης στα μητρώα καταχώρισης που τηρούν τα κράτη μέλη και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών για τη διερεύνηση παραβάσεων. |
| --- | --- |

—

η καταστολή περιλαμβάνει βελτίωση της πρόσβασης στα μητρώα καταχώρισης που τηρούν τα κράτη μέλη και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών για τη διερεύνηση παραβάσεων.

| 2.3. | Η ιδιαίτερη έμφαση της δέσμης νομοθετικών μέτρων στα ηλεκτρικά οχήματα συνάδει επίσης με τους στόχους της μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της ηχορύπανσης. |
| --- | --- |

2.3.

Η ιδιαίτερη έμφαση της δέσμης νομοθετικών μέτρων στα ηλεκτρικά οχήματα συνάδει επίσης με τους στόχους της μείωσης του αποτυπώματος άνθρακα, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και της ηχορύπανσης.

| 2.4. | Λαμβάνει επίσης υπόψη την τεχνολογική εξέλιξη των οχημάτων, τη μετάβαση από τα χειροκίνητα κιβώτια ταχυτήτων στα αυτόματα κιβώτια, τις μεταβολές στο βάρος των οχημάτων. |
| --- | --- |

2.4.

Λαμβάνει επίσης υπόψη την τεχνολογική εξέλιξη των οχημάτων, τη μετάβαση από τα χειροκίνητα κιβώτια ταχυτήτων στα αυτόματα κιβώτια, τις μεταβολές στο βάρος των οχημάτων.

Η ψηφιακή άδεια οδήγησης

Η ψηφιακή άδεια οδήγησης

| 2.5. | Η πρόταση οδηγίας COM(2023) 127 final προβλέπει την καθιέρωση ψηφιακής άδειας οδήγησης από το 2023. Περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για τη διευκόλυνση της μετάβασης σε «οχήματα μηδενικών εκπομπών». |
| --- | --- |

2.5.

Η πρόταση οδηγίας COM(2023) 127 final

| 2.6. | Τροποποιεί την οδηγία 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) —σκοπός της οποίας ήταν η βελτίωση της οδικής ασφάλειας και η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας—, εισάγοντας τα εξής:






  — | ένα ενιαίο υποχρεωτικό υπόδειγμα άδειας οδήγησης της ΕΕ για όλους τους οδηγούς από το 2033 και μετά, ώστε να εξασφαλιστεί καλύτερη προστασία από την απάτη και την παραποίηση· |
| --- | --- | --- |

2.6.

Τροποποιεί την οδηγία 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2

—

ένα ενιαίο υποχρεωτικό υπόδειγμα άδειας οδήγησης της ΕΕ για όλους τους οδηγούς από το 2033 και μετά, ώστε να εξασφαλιστεί καλύτερη προστασία από την απάτη και την παραποίηση·

| — | κατηγοριοποίηση των αδειών οδήγησης ανάλογα με το είδος του οχήματος και την ελάχιστη ηλικία οδήγησής του· |
| --- | --- |

—

κατηγοριοποίηση των αδειών οδήγησης ανάλογα με το είδος του οχήματος και την ελάχιστη ηλικία οδήγησής του·

| — | υποχρεωτική διοικητική ανανέωση όλων των νέων αδειών οδήγησης ανά δεκαετία· |
| --- | --- |

—

υποχρεωτική διοικητική ανανέωση όλων των νέων αδειών οδήγησης ανά δεκαετία·

| — | απλούστευση του διοικητικού φόρτου για τους οδηγούς που αλλάζουν τόπο διαμονής σε άλλο κράτος μέλος· |
| --- | --- |

—

απλούστευση του διοικητικού φόρτου για τους οδηγούς που αλλάζουν τόπο διαμονής σε άλλο κράτος μέλος·

| — | εφαρμογή κοινών ελάχιστων κανόνων για τις δεξιότητες, τις γνώσεις και τη φυσική και διανοητική κατάσταση των οδηγών· |
| --- | --- |

—

εφαρμογή κοινών ελάχιστων κανόνων για τις δεξιότητες, τις γνώσεις και τη φυσική και διανοητική κατάσταση των οδηγών·

| — | σταδιακή πρόσβαση σε μοτοσικλέτες μεγάλου κυβισμού, με βάση την ελάχιστη ηλικία και την πρότερη εμπειρία από μικρότερες μοτοσικλέτες· |
| --- | --- |

—

σταδιακή πρόσβαση σε μοτοσικλέτες μεγάλου κυβισμού, με βάση την ελάχιστη ηλικία και την πρότερη εμπειρία από μικρότερες μοτοσικλέτες·

| — | δημιουργία δικτύου για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις άδειες οδήγησης μεταξύ των εθνικών αρχών (RESPER). |
| --- | --- |

—

δημιουργία δικτύου για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις άδειες οδήγησης μεταξύ των εθνικών αρχών (RESPER).

| 2.7. | Δύο είναι οι κύριοι λόγοι για την τέταρτη αυτή αναθεώρηση της άδειας οδήγησης. Αφενός, οι ικανότητες, η συμπεριφορά και η υγεία του οδηγού διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε πολλά θανατηφόρα τροχαία δυστυχήματα ή σε ατυχήματα με σοβαρές συνέπειες ή μη θανατηφόρους τραυματισμούς. Είναι υπερβολικά πολλοί οι κάτοχοι άδειας οδήγησης που οδηγούν ενώ η ικανότητα οδήγησής τους είναι ανεπαρκής. Από την άποψη αυτή, το κριτήριο της ηλικίας δεν φαίνεται πλέον να είναι καθοριστικό, δεδομένου ότι υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι κάποια συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια σχετικά με τη χρήση ναρκωτικών, την ψυχική υγεία, την επιληψία, τον διαβήτη, την κατάσταση της καρδιάς και την άπνοια του ύπνου δεν συνδέονται ιδιαίτερα με την ηλικία, είναι δε πιο σημαντικά από την ηλικία για τον προσδιορισμό της ικανότητας οδήγησης. |
| --- | --- |

2.7.

Δύο είναι οι κύριοι λόγοι για την τέταρτη αυτή αναθεώρηση της άδειας οδήγησης. Αφενός, οι ικανότητες, η συμπεριφορά και η υγεία του οδηγού διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε πολλά θανατηφόρα τροχαία δυστυχήματα ή σε ατυχήματα με σοβαρές συνέπειες ή μη θανατηφόρους τραυματισμούς. Είναι υπερβολικά πολλοί οι κάτοχοι άδειας οδήγησης που οδηγούν ενώ η ικανότητα οδήγησής τους είναι ανεπαρκής. Από την άποψη αυτή, το κριτήριο της ηλικίας δεν φαίνεται πλέον να είναι καθοριστικό, δεδομένου ότι υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι κάποια συγκεκριμένα ιατρικά κριτήρια σχετικά με τη χρήση ναρκωτικών, την ψυχική υγεία, την επιληψία, τον διαβήτη, την κατάσταση της καρδιάς και την άπνοια του ύπνου δεν συνδέονται ιδιαίτερα με την ηλικία, είναι δε πιο σημαντικά από την ηλικία για τον προσδιορισμό της ικανότητας οδήγησης.

| 2.8. | Από την άλλη πλευρά, οι νεαροί οδηγοί έχουν ιδιαίτερα περιορισμένες γνώσεις, πρακτική εμπειρία και επίγνωση του κινδύνου. Ο μεγάλος αριθμός ατυχημάτων στα οποία εμπλέκονται νεαροί οδηγοί δείχνει ότι οι απαιτήσεις για την απόκτηση άδειας οδήγησης δεν ανταποκρίνονται πλήρως στον στόχο της οδικής ασφάλειας. |
| --- | --- |

2.8.

Από την άλλη πλευρά, οι νεαροί οδηγοί έχουν ιδιαίτερα περιορισμένες γνώσεις, πρακτική εμπειρία και επίγνωση του κινδύνου. Ο μεγάλος αριθμός ατυχημάτων στα οποία εμπλέκονται νεαροί οδηγοί δείχνει ότι οι απαιτήσεις για την απόκτηση άδειας οδήγησης δεν ανταποκρίνονται πλήρως στον στόχο της οδικής ασφάλειας.

| 2.9. | Επιπλέον, η σταδιακή ανάπτυξη της υποβοηθούμενης οδήγησης, της αυτόματης πέδησης έκτακτης ανάγκης και των αυτοματοποιημένων οχημάτων θα έχει αντίκτυπο στην οδήγηση και θα καταστήσει παρωχημένη την ισχύουσα οδηγία 2006/126/ΕΚ. |
| --- | --- |

2.9.

Επιπλέον, η σταδιακή ανάπτυξη της υποβοηθούμενης οδήγησης, της αυτόματης πέδησης έκτακτης ανάγκης και των αυτοματοποιημένων οχημάτων θα έχει αντίκτυπο στην οδήγηση και θα καταστήσει παρωχημένη την ισχύουσα οδηγία 2006/126/ΕΚ.

| 2.10. | Φαίνεται επίσης ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των Ευρωπαίων πολιτών παρεμποδίζεται από τις διοικητικές περιπλοκές που αφορούν την απόκτηση, την αναγνώριση, τη διατήρηση ή την ανταλλαγή μιας άδειας οδήγησης σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο εκδόθηκε. Ορισμένα κριτήρια της οδηγίας 2006/126/ΕΚ, όπως η «συνήθης διαμονή», δημιουργούν πλήθος προβλημάτων ερμηνείας, σε σημείο που ορισμένοι κάτοχοι άδειας οδήγησης δεν μπορούν να οδηγήσουν στη νέα χώρα διαμονής τους για διάστημα ενίοτε μεγαλύτερο των έξι μηνών. Επιπλέον, ορισμένοι πολίτες της ΕΕ που διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος δυσκολεύονται ενίοτε να δώσουν εξετάσεις για άδεια οδήγησης σε γλώσσα διαφορετική από τη δική τους, πολύ περισσότερο μάλιστα επειδή δεν προβλέπεται η συνδρομή διερμηνέα. |
| --- | --- |

2.10.

Φαίνεται επίσης ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των Ευρωπαίων πολιτών παρεμποδίζεται από τις διοικητικές περιπλοκές που αφορούν την απόκτηση, την αναγνώριση, τη διατήρηση ή την ανταλλαγή μιας άδειας οδήγησης σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο εκδόθηκε. Ορισμένα κριτήρια της οδηγίας 2006/126/ΕΚ, όπως η «συνήθης διαμονή», δημιουργούν πλήθος προβλημάτων ερμηνείας, σε σημείο που ορισμένοι κάτοχοι άδειας οδήγησης δεν μπορούν να οδηγήσουν στη νέα χώρα διαμονής τους για διάστημα ενίοτε μεγαλύτερο των έξι μηνών. Επιπλέον, ορισμένοι πολίτες της ΕΕ που διαμένουν σε άλλο κράτος μέλος δυσκολεύονται ενίοτε να δώσουν εξετάσεις για άδεια οδήγησης σε γλώσσα διαφορετική από τη δική τους, πολύ περισσότερο μάλιστα επειδή δεν προβλέπεται η συνδρομή διερμηνέα.

| 2.11. | Εξάλλου, δεν υπάρχουν κοινοί κανόνες για την αναγνώριση των αδειών οδήγησης που έχουν εκδοθεί σε τρίτο κράτος για πρόσωπο που εγκαθιστά την κατοικία του στην ΕΕ, ενώ επίσης μια άδεια που εκδίδεται από ένα κράτος μέλος ενδέχεται να μην αναγνωρίζεται ως έγκυρη σε άλλο κράτος μέλος. |
| --- | --- |

2.11.

Εξάλλου, δεν υπάρχουν κοινοί κανόνες για την αναγνώριση των αδειών οδήγησης που έχουν εκδοθεί σε τρίτο κράτος για πρόσωπο που εγκαθιστά την κατοικία του στην ΕΕ, ενώ επίσης μια άδεια που εκδίδεται από ένα κράτος μέλος ενδέχεται να μην αναγνωρίζεται ως έγκυρη σε άλλο κράτος μέλος.

| 2.12. | Τέλος, πολλά κράτη μέλη προβλέπουν ή έχουν ήδη θεσπίσει ψηφιακή άδεια οδήγησης, η οποία ισχύει χωρίς να απαιτείται η επίδειξη ταυτότητας. Όμως, η οδηγία 2006/126/ΕΚ προβλέπει αποκλειστικά την αναγνώριση των αδειών οδήγησης σε έντυπη μορφή, γεγονός που δημιουργεί νέο εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των Ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

2.12.

Τέλος, πολλά κράτη μέλη προβλέπουν ή έχουν ήδη θεσπίσει ψηφιακή άδεια οδήγησης, η οποία ισχύει χωρίς να απαιτείται η επίδειξη ταυτότητας. Όμως, η οδηγία 2006/126/ΕΚ προβλέπει αποκλειστικά την αναγνώριση των αδειών οδήγησης σε έντυπη μορφή, γεγονός που δημιουργεί νέο εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των Ευρωπαίων πολιτών.

| 2.13. | Η πρόταση οδηγίας εντάσσεται επίσης στο πλαίσιο των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (3), προκειμένου να καταστούν οι πόλεις και τα περιβάλλοντα διαβίωσης έως το 2030 πιο ασφαλή, ανθεκτικά και βιώσιμα, με λιγότερους αποκλεισμούς, και να παρασχεθεί πρόσβαση σε ασφαλή, οικονομικά προσιτά, προσβάσιμα και βιώσιμα συστήματα μεταφορών για όλους. Συνάδει επίσης με τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας, καθώς προβλέπει νέους κανόνες σχετικά με τα αυτόματα κιβώτια ταχυτήτων και με το μέγιστο βάρος των περισσότερων οχημάτων μηδενικών εκπομπών της κατηγορίας Β. |
| --- | --- |

2.13.

Η πρόταση οδηγίας εντάσσεται επίσης στο πλαίσιο των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (3

| 2.14. | Δίνει επίσης ιδιαίτερη προσοχή στους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου —όπως οι ποδηλάτες, οι πεζοί, οι χρήστες πατινιών, τα άτομα με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα—, θα διευκολύνει δε την ανανέωση των αδειών των κατηγοριών C και D, γεγονός ευνοϊκό για τις επιχειρήσεις μεταφορών, οι οποίες είναι, στην πλειονότητά τους, μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). |
| --- | --- |

2.14.

Δίνει επίσης ιδιαίτερη προσοχή στους ευάλωτους χρήστες του οδικού δικτύου —όπως οι ποδηλάτες, οι πεζοί, οι χρήστες πατινιών, τα άτομα με αναπηρία ή με μειωμένη κινητικότητα—, θα διευκολύνει δε την ανανέωση των αδειών των κατηγοριών C και D, γεγονός ευνοϊκό για τις επιχειρήσεις μεταφορών, οι οποίες είναι, στην πλειονότητά τους, μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ).

Η οδική ασφάλεια και η ενίσχυση της καταστολής

Η οδική ασφάλεια και η ενίσχυση της καταστολής

| 2.15. | Το 2018, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως στόχο τη μείωση κατά 50 % των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030. Δυστυχώς, τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2023, είναι ανησυχητικά: κατά το προηγούμενο έτος, 20 600 άτομα έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία δυστυχήματα στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

2.15.

Το 2018, η Ευρωπαϊκή Ένωση έθεσε ως στόχο τη μείωση κατά 50 % των θανάτων από τροχαία δυστυχήματα έως το 2030. Δυστυχώς, τα στοιχεία της τελευταίας έκθεσης, που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2023, είναι ανησυχητικά: κατά το προηγούμενο έτος, 20 600 άτομα έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία δυστυχήματα στην Ευρώπη.

| 2.16. | Από την άλλη πλευρά, η πρόταση οδηγίας COM(2023) 128 final, σχετικά με την ισχύ ορισμένων αποφάσεων έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης σε επίπεδο Ένωσης, προβλέπει τη μείωση της ατιμωρησίας, επιτρέποντας στις εθνικές αρχές να έχουν πρόσβαση στα εθνικά μητρώα αδειών οδήγησης και βελτιώνοντας τη συνεργασία μεταξύ των αρχών αυτών για την είσπραξη προστίμων. |
| --- | --- |

2.16.

Από την άλλη πλευρά, η πρόταση οδηγίας COM(2023) 128 final, σχετικά με την ισχύ ορισμένων αποφάσεων έκπτωσης από το δικαίωμα οδήγησης σε επίπεδο Ένωσης, προβλέπει τη μείωση της ατιμωρησίας, επιτρέποντας στις εθνικές αρχές να έχουν πρόσβαση στα εθνικά μητρώα αδειών οδήγησης και βελτιώνοντας τη συνεργασία μεταξύ των αρχών αυτών για την είσπραξη προστίμων.

| 2.17. | Στην πρόταση προβλέπεται η συνεργασία αυτή, η οποία ήδη ισχύει για την υπέρβαση ταχύτητας, να επεκταθεί και σε άλλες παραβάσεις, όπως η μη τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας από άλλα οχήματα, οι επικίνδυνες προσπεράσεις, ιδίως με διέλευση της λευκής γραμμής, και η επικίνδυνη στάθμευση. |
| --- | --- |

2.17.

Στην πρόταση προβλέπεται η συνεργασία αυτή, η οποία ήδη ισχύει για την υπέρβαση ταχύτητας, να επεκταθεί και σε άλλες παραβάσεις, όπως η μη τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας από άλλα οχήματα, οι επικίνδυνες προσπεράσεις, ιδίως με διέλευση της λευκής γραμμής, και η επικίνδυνη στάθμευση.

| 2.18. | Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση αποσκοπεί στη βελτίωση της εκμάθησης οδήγησης, καθώς σε δύο στα πέντε θανατηφόρα δυστυχήματα στην Ευρώπη εμπλέκεται οδηγός ηλικίας κάτω των 30 ετών. Προβλέπει αυστηρότερη καταστολή στην περίπτωση οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος, με την καθιέρωση δοκιμαστικής περιόδου τουλάχιστον δύο ετών για τους αρχάριους κατόχους άδειας οδήγησης, παράλληλα με «κανόνα μηδενικής ανοχής» για την οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος (4). |
| --- | --- |

2.18.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση αποσκοπεί στη βελτίωση της εκμάθησης οδήγησης, καθώς σε δύο στα πέντε θανατηφόρα δυστυχήματα στην Ευρώπη εμπλέκεται οδηγός ηλικίας κάτω των 30 ετών. Προβλέπει αυστηρότερη καταστολή στην περίπτωση οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος, με την καθιέρωση δοκιμαστικής περιόδου τουλάχιστον δύο ετών για τους αρχάριους κατόχους άδειας οδήγησης, παράλληλα με «κανόνα μηδενικής ανοχής» για την οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος (4

| 2.19. | Η πρόταση οδηγίας καλύπτει επίσης τις παραβάσεις που διαπράττονται από οδηγούς που δεν κατοικούν στο κράτος μέλος στο οποίο διέπραξαν την παράβαση. Το 2019, πάνω από το 40 % των οδηγών που διέπραξαν παράβαση σε χώρα της ΕΕ διαφορετική από τη χώρα διαμονής τους δεν διώχθηκαν ούτε κατέβαλαν πρόστιμο, ενώ μόνο το 50 % των δραστών εντοπίστηκαν. |
| --- | --- |

2.19.

Η πρόταση οδηγίας καλύπτει επίσης τις παραβάσεις που διαπράττονται από οδηγούς που δεν κατοικούν στο κράτος μέλος στο οποίο διέπραξαν την παράβαση. Το 2019, πάνω από το 40 % των οδηγών που διέπραξαν παράβαση σε χώρα της ΕΕ διαφορετική από τη χώρα διαμονής τους δεν διώχθηκαν ούτε κατέβαλαν πρόστιμο, ενώ μόνο το 50 % των δραστών εντοπίστηκαν.

| 2.20. | Σύμφωνα με την πρόταση, οι μόνιμοι κάτοικοι και οι μη μόνιμοι κάτοικοι θα πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης σε περίπτωση παράβασης, τα δε πρόστιμα θα πρέπει να μπορούν να καταβάλλονται μέσω διαδικτυακής πύλης. Ωστόσο, η πρόταση οδηγίας διευκρινίζει ότι η κάθε χώρα θα διατηρήσει τη νομοθεσία της όσον αφορά τις ποινικές διατάξεις και τις κυρώσεις. |
| --- | --- |

2.20.

Σύμφωνα με την πρόταση, οι μόνιμοι κάτοικοι και οι μη μόνιμοι κάτοικοι θα πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχείρισης σε περίπτωση παράβασης, τα δε πρόστιμα θα πρέπει να μπορούν να καταβάλλονται μέσω διαδικτυακής πύλης. Ωστόσο, η πρόταση οδηγίας διευκρινίζει ότι η κάθε χώρα θα διατηρήσει τη νομοθεσία της όσον αφορά τις ποινικές διατάξεις και τις κυρώσεις.

| 2.21. | Ως εκ τούτου, στη μεταρρύθμιση εξετάζεται το ενδεχόμενο να επιτραπεί η πρόσβαση των εθνικών αρχών στα εθνικά μητρώα και να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ εθνικών αρχών για την είσπραξη προστίμων. Η συνεργασία αυτή, η οποία ήδη ισχύει για την υπέρβαση ταχύτητας, θα επεκταθεί και σε άλλες παραβάσεις, όπως η μη τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας από άλλα οχήματα, οι επικίνδυνες προσπεράσεις και η επικίνδυνη στάθμευση. |
| --- | --- |

2.21.

Ως εκ τούτου, στη μεταρρύθμιση εξετάζεται το ενδεχόμενο να επιτραπεί η πρόσβαση των εθνικών αρχών στα εθνικά μητρώα και να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ εθνικών αρχών για την είσπραξη προστίμων. Η συνεργασία αυτή, η οποία ήδη ισχύει για την υπέρβαση ταχύτητας, θα επεκταθεί και σε άλλες παραβάσεις, όπως η μη τήρηση των αποστάσεων ασφαλείας από άλλα οχήματα, οι επικίνδυνες προσπεράσεις και η επικίνδυνη στάθμευση.

| 2.22. | Στη μεταρρύθμιση προβλέπεται επίσης η δυνατότητα ανάκλησης της άδειας οδήγησης σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και εναρμόνισης των κανόνων σχετικά με την αναστολή και την ακύρωση της άδειας οδήγησης βάσει της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, σε περίπτωση παραβίασης φωτεινού σηματοδότη, επικίνδυνης υπέρβασης του επιτρεπόμενου ορίου ταχύτητας ή άρνησης υποβολής σε έλεγχο αλκοολαιμίας ή ναρκωτικών. |
| --- | --- |

2.22.

Στη μεταρρύθμιση προβλέπεται επίσης η δυνατότητα ανάκλησης της άδειας οδήγησης σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και εναρμόνισης των κανόνων σχετικά με την αναστολή και την ακύρωση της άδειας οδήγησης βάσει της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, σε περίπτωση παραβίασης φωτεινού σηματοδότη, επικίνδυνης υπέρβασης του επιτρεπόμενου ορίου ταχύτητας ή άρνησης υποβολής σε έλεγχο αλκοολαιμίας ή ναρκωτικών.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η πρόταση οδηγίας σχετικά με την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης, που στηρίζεται στο άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ σχετικά με την εφαρμογή της κοινής πολιτικής μεταφορών, δεν παρέχει επαρκείς εγγυήσεις κατά του κινδύνου επικαλύψεων με το πεδίο εφαρμογής της συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις. Η σχεδιαζόμενη ανταλλαγή πληροφοριών αφορά ποινικά αδικήματα και προϋποθέτει αστυνομική συνεργασία δυνάμει του άρθρου 87 της ΣΛΕΕ, καθώς και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις δυνάμει του άρθρου 82 της ΣΛΕΕ, ενώ η προτεινόμενη οδηγία έχει ως αποκλειστική νομική βάση το άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η πρόταση οδηγίας σχετικά με την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης, που στηρίζεται στο άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ σχετικά με την εφαρμογή της κοινής πολιτικής μεταφορών, δεν παρέχει επαρκείς εγγυήσεις κατά του κινδύνου επικαλύψεων με το πεδίο εφαρμογής της συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις. Η σχεδιαζόμενη ανταλλαγή πληροφοριών αφορά ποινικά αδικήματα και προϋποθέτει αστυνομική συνεργασία δυνάμει του άρθρου 87 της ΣΛΕΕ, καθώς και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις δυνάμει του άρθρου 82 της ΣΛΕΕ, ενώ η προτεινόμενη οδηγία έχει ως αποκλειστική νομική βάση το άρθρο 91 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρόταση αυτή επικεντρώνεται στον ανθρώπινο παράγοντα, αλλά αγνοεί ότι πολλά τροχαία ατυχήματα προκαλούνται από την έλλειψη συντήρησης του οδικού δικτύου και δεν αναφέρει τίποτα ως προς την ευθύνη των διαχειριστών των οδικών υποδομών. Κατά την ΕΟΚΕ, η αλληλεπίδραση με την οδηγία (ΕΕ) 2019/1936, η μεταφορά της οποίας στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών παρακολουθείται επί του παρόντος από την Επιτροπή, ή ακόμη και η αλληλεπικάλυψη μέτρων, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την προσδοκώμενη αποτελεσματικότητα, δημιουργώντας ένα υπερβολικά κατακερματισμένο νομικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

3.2.

Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρόταση αυτή επικεντρώνεται στον ανθρώπινο παράγοντα, αλλά αγνοεί ότι πολλά τροχαία ατυχήματα προκαλούνται από την έλλειψη συντήρησης του οδικού δικτύου και δεν αναφέρει τίποτα ως προς την ευθύνη των διαχειριστών των οδικών υποδομών. Κατά την ΕΟΚΕ, η αλληλεπίδραση με την οδηγία (ΕΕ) 2019/1936, η μεταφορά της οποίας στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών παρακολουθείται επί του παρόντος από την Επιτροπή, ή ακόμη και η αλληλεπικάλυψη μέτρων, κινδυνεύουν να υπονομεύσουν την προσδοκώμενη αποτελεσματικότητα, δημιουργώντας ένα υπερβολικά κατακερματισμένο νομικό πλαίσιο.

| 3.3. | Στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της πρότασης οδηγίας για την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης προβλέπεται ότι, σε περίπτωση ανάγκης, ο εθνικός αριθμός ταυτοποίησης που αναφέρεται στο δελτίο ταυτότητας θα συγκαταλέγεται στα ηλεκτρονικά δεδομένα στα οποία θα έχουν πρόσβαση οι εθνικές αρχές. Το άρθρο 6 του παραρτήματος I της πρότασης οδηγίας για τις ψηφιακές άδειες οδήγησης ορίζει ρητά ότι ο αριθμός εθνικού δελτίου ταυτότητας θα αποτελεί δεδομένο που περιέχεται στο μικροτσίπ του δελτίου ταυτότητας και είναι αναγνώσιμο από συσκευή ανάγνωσης δελτίου ταυτότητας. Όμως, σε πολλά κράτη μέλη, ο εθνικός αριθμός ταυτοποίησης παρέχει επίσης πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο του ενδιαφερομένου. |
| --- | --- |

3.3.

Στο άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της πρότασης οδηγίας για την έκπτωση από το δικαίωμα οδήγησης προβλέπεται ότι, σε περίπτωση ανάγκης, ο εθνικός αριθμός ταυτοποίησης που αναφέρεται στο δελτίο ταυτότητας θα συγκαταλέγεται στα ηλεκτρονικά δεδομένα στα οποία θα έχουν πρόσβαση οι εθνικές αρχές. Το άρθρο 6 του παραρτήματος I της πρότασης οδηγίας για τις ψηφιακές άδειες οδήγησης ορίζει ρητά ότι ο αριθμός εθνικού δελτίου ταυτότητας θα αποτελεί δεδομένο που περιέχεται στο μικροτσίπ του δελτίου ταυτότητας και είναι αναγνώσιμο από συσκευή ανάγνωσης δελτίου ταυτότητας. Όμως, σε πολλά κράτη μέλη, ο εθνικός αριθμός ταυτοποίησης παρέχει επίσης πρόσβαση στον ιατρικό φάκελο του ενδιαφερομένου.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων απαγορεύει καταρχήν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν την υγεία, δεδομένου ότι πρόκειται για «ευαίσθητα» δεδομένα. Απευθύνει λοιπόν έκκληση για αποσαφήνιση της πρότασης οδηγίας ως προς το θέμα αυτό. |
| --- | --- |

3.4.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων απαγορεύει καταρχήν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορούν την υγεία, δεδομένου ότι πρόκειται για «ευαίσθητα» δεδομένα. Απευθύνει λοιπόν έκκληση για αποσαφήνιση της πρότασης οδηγίας ως προς το θέμα αυτό.

| 3.5. | Η εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 2 στοιχείο γ) θα μπορεί να ρυθμίζεται σε εκτελεστική πράξη που θα εκδίδεται από την Επιτροπή με τη διαδικασία της επιτροπολογίας, και τούτο ακόμη και πριν από την ημερομηνία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη διάταξη αυτή, η οποία επιτρέπει τη θέσπιση μέτρων εφαρμογής μιας οδηγίας πριν ακόμη από τη μεταφορά της στα κράτη μέλη, καθώς υπονομεύει την ασφάλεια δικαίου παραβλέποντας την αρχή της ιεραρχίας των κανόνων και την αρχή της διαχρονικής εφαρμογής τους. |
| --- | --- |

3.5.

Η εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 2 στοιχείο γ) θα μπορεί να ρυθμίζεται σε εκτελεστική πράξη που θα εκδίδεται από την Επιτροπή με τη διαδικασία της επιτροπολογίας, και τούτο ακόμη και πριν από την ημερομηνία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για τη διάταξη αυτή, η οποία επιτρέπει τη θέσπιση μέτρων εφαρμογής μιας οδηγίας πριν ακόμη από τη μεταφορά της στα κράτη μέλη, καθώς υπονομεύει την ασφάλεια δικαίου παραβλέποντας την αρχή της ιεραρχίας των κανόνων και την αρχή της διαχρονικής εφαρμογής τους.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η δυνατότητα έναρξης οδήγησης με συνοδό βαρέων φορτηγών οχημάτων από την ηλικία των δεκαεπτά ετών, προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι νέοι να επιλέξουν το επάγγελμα του οδηγού φορτηγών, στο οποίο παρατηρείται έλλειψη εργατικού δυναμικού, ασχολείται με ένα μέρος μόνο του προβλήματος. Πρέπει επίσης να προσαρμοστεί η επαγγελματική κατάρτιση των οδηγών βαρέων φορτηγών και να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας και οι μισθοί, ώστε να καταστεί ελκυστικότερο το επάγγελμα. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει με κάθε τρόπο τους εργοδότες να βελτιώσουν την κατάσταση, π.χ. με την ενίσχυση της κατάρτισης ή με την ανάπτυξη δράσεων ευαισθητοποίησης στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.6.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η δυνατότητα έναρξης οδήγησης με συνοδό βαρέων φορτηγών οχημάτων από την ηλικία των δεκαεπτά ετών, προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι νέοι να επιλέξουν το επάγγελμα του οδηγού φορτηγών, στο οποίο παρατηρείται έλλειψη εργατικού δυναμικού, ασχολείται με ένα μέρος μόνο του προβλήματος. Πρέπει επίσης να προσαρμοστεί η επαγγελματική κατάρτιση των οδηγών βαρέων φορτηγών και να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας και οι μισθοί, ώστε να καταστεί ελκυστικότερο το επάγγελμα. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ενθαρρύνει με κάθε τρόπο τους εργοδότες να βελτιώσουν την κατάσταση, π.χ. με την ενίσχυση της κατάρτισης ή με την ανάπτυξη δράσεων ευαισθητοποίησης στα κράτη μέλη.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να επιτρέπουν την οδήγηση λεωφορείων και οχημάτων κατηγορίας D/DE στο έδαφός τους από οδηγούς ηλικίας δεκαοκτώ ετών και άνω, χωρίς τον περιορισμό απόστασης των 50 χιλιομέτρων. |
| --- | --- |

3.7.

Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να μπορούν να επιτρέπουν την οδήγηση λεωφορείων και οχημάτων κατηγορίας D/DE στο έδαφός τους από οδηγούς ηλικίας δεκαοκτώ ετών και άνω, χωρίς τον περιορισμό απόστασης των 50 χιλιομέτρων.

| 3.8. | Στη μεταρρύθμιση της άδειας οδήγησης προβλέπεται να επιτρέπεται η οδήγηση οχημάτων περιοριζόμενης ταχύτητας από νέους οδηγούς ηλικίας μεταξύ δεκαέξι και είκοσι ενός ετών, με άδεια οδήγησης κατηγορίας Β1. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα πρόταση προκειμένου να περιοριστεί η χρήση μη ασφαλών ελαφρών μοτοσικλετών ή σκούτερ και να αντιμετωπιστεί η έλλειψη δημόσιων συγκοινωνιών σε ορισμένες περιοχές, ιδίως δεδομένου ότι τα οχήματα χαμηλής ταχύτητας μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν από οδηγούς που δεν διαθέτουν άδεια κατηγορίας Β ή ακόμη και να χρησιμοποιηθούν ως μεταβατικό στάδιο για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας με μειωμένη ικανότητα οδήγησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις εξελίξεις αυτές. |
| --- | --- |

3.8.

Στη μεταρρύθμιση της άδειας οδήγησης προβλέπεται να επιτρέπεται η οδήγηση οχημάτων περιοριζόμενης ταχύτητας από νέους οδηγούς ηλικίας μεταξύ δεκαέξι και είκοσι ενός ετών, με άδεια οδήγησης κατηγορίας Β1. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα πρόταση προκειμένου να περιοριστεί η χρήση μη ασφαλών ελαφρών μοτοσικλετών ή σκούτερ και να αντιμετωπιστεί η έλλειψη δημόσιων συγκοινωνιών σε ορισμένες περιοχές, ιδίως δεδομένου ότι τα οχήματα χαμηλής ταχύτητας μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν από οδηγούς που δεν διαθέτουν άδεια κατηγορίας Β ή ακόμη και να χρησιμοποιηθούν ως μεταβατικό στάδιο για άτομα μεγαλύτερης ηλικίας με μειωμένη ικανότητα οδήγησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις εξελίξεις αυτές.

| 3.9. | Θα έπρεπε επίσης να είναι δυνατό να περιορίζεται η ταχύτητα των αυτοκινήτων με μέσα διαφορετικά από τον περιορισμό της ταχύτητας που προτείνει η Επιτροπή. Οι ηλεκτρονικές συσκευές περιορισμού της ταχύτητας αποτελούν αξιόπιστη και σύγχρονη εναλλακτική λύση. Από την πλευρά τους, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να προβλέπουν κυρώσεις για την παράνομη τροποποίηση του περιορισμού ταχύτητας του κινητήρα. |
| --- | --- |

3.9.

Θα έπρεπε επίσης να είναι δυνατό να περιορίζεται η ταχύτητα των αυτοκινήτων με μέσα διαφορετικά από τον περιορισμό της ταχύτητας που προτείνει η Επιτροπή. Οι ηλεκτρονικές συσκευές περιορισμού της ταχύτητας αποτελούν αξιόπιστη και σύγχρονη εναλλακτική λύση. Από την πλευρά τους, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να προβλέπουν κυρώσεις για την παράνομη τροποποίηση του περιορισμού ταχύτητας του κινητήρα.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την προτεινόμενη δυνατότητα οδήγησης οχημάτων με εναλλακτικά καύσιμα βάρους έως 4 250 kg με άδεια κατηγορίας Β, καθώς αυτό θα μπορούσε να επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό του στόλου ελαφρών φορτηγών οχημάτων και να μετριάσει την έλλειψη οδηγών. Εξάλλου, οι κατασκευαστές οχημάτων έχουν ήδη εισαγάγει μεγάλο αριθμό ηλεκτρικών ημιφορτηγών βάρους 3 500 έως 4 250 kg, τα οποία διαθέτουν ικανότητα φόρτισης αντίστοιχη με εκείνη των πετρελαιοκίνητων ημιφορτηγών που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά. |
| --- | --- |

3.10.

Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την προτεινόμενη δυνατότητα οδήγησης οχημάτων με εναλλακτικά καύσιμα βάρους έως 4 250 kg με άδεια κατηγορίας Β, καθώς αυτό θα μπορούσε να επιταχύνει τον εξηλεκτρισμό του στόλου ελαφρών φορτηγών οχημάτων και να μετριάσει την έλλειψη οδηγών. Εξάλλου, οι κατασκευαστές οχημάτων έχουν ήδη εισαγάγει μεγάλο αριθμό ηλεκτρικών ημιφορτηγών βάρους 3 500 έως 4 250 kg, τα οποία διαθέτουν ικανότητα φόρτισης αντίστοιχη με εκείνη των πετρελαιοκίνητων ημιφορτηγών που κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά.

| 3.11. | Κατά την ΕΟΚΕ, μετά από τη θεωρητική κατάρτιση στη σχολή οδηγών και από τα πρακτικά μαθήματα οδήγησης, ο μαθητευόμενος οδηγός βαρέων φορτηγών οχημάτων θα πρέπει να αποκτά την πρακτική εμπειρία οδήγησης δίπλα σε εξειδικευμένο εκπαιδευτή. Οι εκπαιδευτές θα πρέπει να έχουν λάβει ειδική κατάρτιση για τον σκοπό αυτό. |
| --- | --- |

3.11.

Κατά την ΕΟΚΕ, μετά από τη θεωρητική κατάρτιση στη σχολή οδηγών και από τα πρακτικά μαθήματα οδήγησης, ο μαθητευόμενος οδηγός βαρέων φορτηγών οχημάτων θα πρέπει να αποκτά την πρακτική εμπειρία οδήγησης δίπλα σε εξειδικευμένο εκπαιδευτή. Οι εκπαιδευτές θα πρέπει να έχουν λάβει ειδική κατάρτιση για τον σκοπό αυτό.

| 3.12. | Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση θα έπρεπε να προβλέπει ότι η οδήγηση βαρέων φορτηγών οχημάτων από οδηγό ηλικίας δεκαεπτά ετών θα επιτρέπεται μόνο μετά από μακρά πρακτική εμπειρία με συνοδό και από πολύ αυστηρές εξετάσεις οδήγησης. Ως εκ τούτου, η πρόταση οδηγίας θα πρέπει να συμπληρωθεί αναλόγως. |
| --- | --- |

3.12.

Η προτεινόμενη μεταρρύθμιση θα έπρεπε να προβλέπει ότι η οδήγηση βαρέων φορτηγών οχημάτων από οδηγό ηλικίας δεκαεπτά ετών θα επιτρέπεται μόνο μετά από μακρά πρακτική εμπειρία με συνοδό και από πολύ αυστηρές εξετάσεις οδήγησης. Ως εκ τούτου, η πρόταση οδηγίας θα πρέπει να συμπληρωθεί αναλόγως.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/1936 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2019, για τη διαχείριση της ασφάλειας των οδικών υποδομών (ΕΕ L 305 της 26.11.2019, σ. 1).

1

(2)  Οδηγία 2006/126/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2006, για την άδεια οδήγησης (ΕΕ L 403 της 30.12.2006, σ. 18).

2

(3)  https://sdgs.un.org/

3

(4)  Κατόπιν επικοινωνίας με την Επιτροπή, συνάγεται ότι η έννοια της μηδενικής ανοχής νοείται ως το τεχνικώς εύλογο.

4

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/138 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/138

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 και (ΕΕ) 2019/942 με σκοπό τη βελτίωση της προστασίας της Ένωσης από τη χειραγώγηση της χονδρικής αγοράς ενέργειας»

[COM(2023) 147 final]

(2023/C 293/20)

| Εισηγήτρια: | η κ. Alena MASTANTUONO |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Lutz RIBBE |

Εισηγήτρια:

η κ. Alena MASTANTUONO

Alena MASTANTUONO

Συνεισηγητής:

ο κ. Lutz RIBBE

Lutz RIBBE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 31.3.2023
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 29.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 194 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 16.5.2023 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 217/5/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 31.3.2023

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 29.3.2023

Νομική βάση

Άρθρα 194 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

16.5.2023

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

217/5/5

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Όπως έχει δηλώσει σε πολλές προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί αναγκαίο να βελτιωθούν οι συνθήκες για την καλύτερη λειτουργία των αγορών ενέργειας, και συγχρόνως να αντιμετωπιστεί η χειραγώγηση της αγοράς και άλλα φαινόμενα που στρεβλώνουν τις αγορές και προκαλούν αρνητικές επιπτώσεις στις επιχειρήσεις, τα νοικοκυριά και την κοινωνία στο σύνολό της. |
| --- | --- |

1.1.

Όπως έχει δηλώσει σε πολλές προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) θεωρεί αναγκαίο να βελτιωθούν οι συνθήκες για την καλύτερη λειτουργία των αγορών ενέργειας, και συγχρόνως να αντιμετωπιστεί η χειραγώγηση της αγοράς και άλλα φαινόμενα που στρεβλώνουν τις αγορές και προκαλούν αρνητικές επιπτώσεις στις επιχειρήσεις, τα νοικοκυριά και την κοινωνία στο σύνολό της.

| 1.2. | Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ επικροτεί τον βασικό στόχο του προτεινόμενου κανονισμού να ενισχυθεί η παρακολούθηση και η διαφάνεια των χονδρικών αγορών ενέργειας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επίσης ότι πριν από κάθε πρωτοβουλία πρέπει να διεξάγεται διεξοδική συζήτηση και ανάλυση των επιπτώσεων. |
| --- | --- |

1.2.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ επικροτεί τον βασικό στόχο του προτεινόμενου κανονισμού να ενισχυθεί η παρακολούθηση και η διαφάνεια των χονδρικών αγορών ενέργειας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επίσης ότι πριν από κάθε πρωτοβουλία πρέπει να διεξάγεται διεξοδική συζήτηση και ανάλυση των επιπτώσεων.

| 1.3. | Επομένως, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι προτάσεις σχετικά με τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν υποβληθεί σε πλήρη διαβούλευση και εκτίμηση επιπτώσεων. Είναι της άποψης ότι καμία μεταρρύθμιση δεν θα πρέπει να γίνεται βιαστικά και ότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις και οι εκτιμήσεις αντικτύπου αποτελούν πολύτιμα βοηθήματα στη νομοθετική διαδικασία. |
| --- | --- |

1.3.

Επομένως, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι προτάσεις σχετικά με τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν υποβληθεί σε πλήρη διαβούλευση και εκτίμηση επιπτώσεων. Είναι της άποψης ότι καμία μεταρρύθμιση δεν θα πρέπει να γίνεται βιαστικά και ότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις και οι εκτιμήσεις αντικτύπου αποτελούν πολύτιμα βοηθήματα στη νομοθετική διαδικασία.

| 1.4. | Στην περιγραφή του πλαισίου πολιτικής για τον προτεινόμενο κανονισμό, η Επιτροπή τονίζει τις ανησυχίες των καταναλωτών, της βιομηχανίας και των επενδυτών για την έκθεση στις διακυμάνσεις των βραχυπρόθεσμων τιμών λόγω των υψηλών τιμών του αερίου. Ωστόσο, ελλείπει η δέουσα ανάλυση της κατάχρησης ισχύος στην αγορά και της χειραγώγησης της αγοράς. Στο μέλλον, απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και ανάλυση, ώστε να μπορούν να πραγματοποιούνται εγκαίρως κατάλληλες παρεμβάσεις και να δίνονται ρυθμιστικές απαντήσεις σε ορθή βάση. |
| --- | --- |

1.4.

Στην περιγραφή του πλαισίου πολιτικής για τον προτεινόμενο κανονισμό, η Επιτροπή τονίζει τις ανησυχίες των καταναλωτών, της βιομηχανίας και των επενδυτών για την έκθεση στις διακυμάνσεις των βραχυπρόθεσμων τιμών λόγω των υψηλών τιμών του αερίου. Ωστόσο, ελλείπει η δέουσα ανάλυση της κατάχρησης ισχύος στην αγορά και της χειραγώγησης της αγοράς. Στο μέλλον, απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και ανάλυση, ώστε να μπορούν να πραγματοποιούνται εγκαίρως κατάλληλες παρεμβάσεις και να δίνονται ρυθμιστικές απαντήσεις σε ορθή βάση.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ αρχών στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της χειραγώγησης της αγοράς, και τάσσεται υπέρ της αυξημένης συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ αρχών ενέργειας, ανταγωνισμού και χρηματοπιστωτικών ρυθμιστικών αρχών. Κατά την ίδια έννοια, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ευθυγράμμιση των ορισμών των προνομιακών πληροφοριών και της χειραγώγησης της αγοράς με τους κανόνες της χρηματοπιστωτικής αγοράς. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ αρχών στον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της χειραγώγησης της αγοράς, και τάσσεται υπέρ της αυξημένης συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ αρχών ενέργειας, ανταγωνισμού και χρηματοπιστωτικών ρυθμιστικών αρχών. Κατά την ίδια έννοια, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ευθυγράμμιση των ορισμών των προνομιακών πληροφοριών και της χειραγώγησης της αγοράς με τους κανόνες της χρηματοπιστωτικής αγοράς.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ αρχών σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Τονίζει την ανάγκη να εξασφαλιστεί κατάλληλος και αποτελεσματικός επιμερισμός καθηκόντων μεταξύ εθνικών ρυθμιστικών αρχών και του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER). Η ενίσχυση των εξουσιών του ACER πρέπει να αντικατοπτρίζει τις ικανότητές του και τις συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργεί, και, συγχρόνως, τα όριά του σε σχέση με τις εθνικές αρμοδιότητες όπως η ποινική ευθύνη. Η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του ACER δεν πρέπει να αντικαταστήσει την επιδίωξη για σαφέστερους και περισσότερο εναρμονισμένους κανόνες για την παρακολούθηση της αγοράς από τις εθνικές αρχές. |
| --- | --- |

1.6.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ αρχών σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Τονίζει την ανάγκη να εξασφαλιστεί κατάλληλος και αποτελεσματικός επιμερισμός καθηκόντων μεταξύ εθνικών ρυθμιστικών αρχών και του Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ACER). Η ενίσχυση των εξουσιών του ACER πρέπει να αντικατοπτρίζει τις ικανότητές του και τις συνθήκες υπό τις οποίες λειτουργεί, και, συγχρόνως, τα όριά του σε σχέση με τις εθνικές αρμοδιότητες όπως η ποινική ευθύνη. Η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων του ACER δεν πρέπει να αντικαταστήσει την επιδίωξη για σαφέστερους και περισσότερο εναρμονισμένους κανόνες για την παρακολούθηση της αγοράς από τις εθνικές αρχές.

| 1.7. | Παρότι τονίζει τη σημασία της αύξησης της ποιότητας των δεδομένων και της διαφάνειας των συναλλαγών, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εξορθολογιστούν οι διαδικασίες και οι απαιτήσεις για τα δεδομένα και τις πληροφορίες με στόχο να ελαχιστοποιηθεί η διοικητική επιβάρυνση. Επισημαίνει ότι, με την ανάπτυξη της αγοράς, οι νέοι κανόνες δεν θα πρέπει να αποθαρρύνουν τους νεοεισερχόμενους. Όσον αφορά τις νέες απαιτήσεις σχετικά με τις αλγοριθμικές συναλλαγές, η πρόταση μπορεί να συντελέσει στην ανάπτυξη άνισων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς εναποθέτει την απόφαση για την περιοδικότητα των υποχρεώσεων σχετικά με τις πληροφορίες αποκλειστικά στο εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ ζητεί αναλογικότητα στην υποβολή των δεδομένων και εφαρμογή της αρχής «μόνον άπαξ». Στόχος της αναθεώρησης πρέπει να είναι η δημιουργία διαφανούς συστήματος χωρίς διακρίσεις, όπου θα αποφεύγεται η κατάχρηση των συλλεγόμενων δεδομένων. |
| --- | --- |

1.7.

Παρότι τονίζει τη σημασία της αύξησης της ποιότητας των δεδομένων και της διαφάνειας των συναλλαγών, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εξορθολογιστούν οι διαδικασίες και οι απαιτήσεις για τα δεδομένα και τις πληροφορίες με στόχο να ελαχιστοποιηθεί η διοικητική επιβάρυνση. Επισημαίνει ότι, με την ανάπτυξη της αγοράς, οι νέοι κανόνες δεν θα πρέπει να αποθαρρύνουν τους νεοεισερχόμενους. Όσον αφορά τις νέες απαιτήσεις σχετικά με τις αλγοριθμικές συναλλαγές, η πρόταση μπορεί να συντελέσει στην ανάπτυξη άνισων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς εναποθέτει την απόφαση για την περιοδικότητα των υποχρεώσεων σχετικά με τις πληροφορίες αποκλειστικά στο εθνικό επίπεδο. Η ΕΟΚΕ ζητεί αναλογικότητα στην υποβολή των δεδομένων και εφαρμογή της αρχής «μόνον άπαξ». Στόχος της αναθεώρησης πρέπει να είναι η δημιουργία διαφανούς συστήματος χωρίς διακρίσεις, όπου θα αποφεύγεται η κατάχρηση των συλλεγόμενων δεδομένων.

2.   Ιστορικό και κύρια σημεία

Ιστορικό και κύρια σημεία

| 2.1. | Στόχος του προτεινόμενου κανονισμού (στο εξής «η πρόταση») είναι να βελτιώσει την προστασία της ΕΕ έναντι της χειραγώγησης της αγοράς στη χονδρική αγορά ενέργειας. Για τον σκοπό αυτόν, προτείνει τροποποιήσεις στους κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) (κανονισμός REMIT) και (ΕΕ) 2019/942 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) (κανονισμός ACER). |
| --- | --- |

2.1.

Στόχος του προτεινόμενου κανονισμού (στο εξής «η πρόταση») είναι να βελτιώσει την προστασία της ΕΕ έναντι της χειραγώγησης της αγοράς στη χονδρική αγορά ενέργειας. Για τον σκοπό αυτόν, προτείνει τροποποιήσεις στους κανονισμούς (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1

2

| 2.2. | Η πρόταση είναι μέρος της ευρύτερης δέσμης μέτρων που προτείνει η Επιτροπή για τη μεταρρύθμιση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία έχει ως σκοπό να επιταχύνει την αύξηση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις εκτινάξεις των τιμών και τη χειραγώγηση, και να συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών. Επιπλέον, η πρόταση συνδέεται με τη νομοθεσία για τη χρηματοπιστωτική αγορά (ιδίως με τον κανονισμό για την κατάχρηση της αγοράς) μέσω χρηματοπιστωτικών μέσων όπως τα ενεργειακά παράγωγα. |
| --- | --- |

2.2.

Η πρόταση είναι μέρος της ευρύτερης δέσμης μέτρων που προτείνει η Επιτροπή για τη μεταρρύθμιση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία έχει ως σκοπό να επιταχύνει την αύξηση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις εκτινάξεις των τιμών και τη χειραγώγηση, και να συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών. Επιπλέον, η πρόταση συνδέεται με τη νομοθεσία για τη χρηματοπιστωτική αγορά (ιδίως με τον κανονισμό για την κατάχρηση της αγοράς) μέσω χρηματοπιστωτικών μέσων όπως τα ενεργειακά παράγωγα.

| 2.3. | Η πρόταση θεσπίζει υποχρεώσεις τόσο για τους συμμετέχοντες στην αγορά όσο και για τις αρχές. Εστιάζει σε διαδικασίες όπως η συλλογή και η διαχείριση των δεδομένων, η υποβολή, η ανταλλαγή και η δημοσιοποίηση των πληροφοριών, καθώς και οι έρευνες και οι κυρώσεις. Προτείνει επίσης αλλαγές στους ορισμούς. Οι κύριες προτάσεις είναι, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες:






  — | Οι ορισμοί της χειραγώγησης της αγοράς και των προνομιακών πληροφοριών προτείνεται να αποσαφηνιστούν και να προσαρμοστούν προκειμένου να ευθυγραμμιστούν με τον κανονισμό για την κατάχρηση της αγοράς. Ο ορισμός του προϊόντος χονδρικής αγοράς θα επεκταθεί ώστε να καλύπτει επίσης την αποστολή εντολών διαπραγμάτευσης σε τρίτες χώρες που συμμετέχουν στην ενιαία σύζευξη επόμενης ημέρας και στην ενιαία ενδοημερήσια σύζευξη της Ένωσης. |
| --- | --- | --- |

2.3.

Η πρόταση θεσπίζει υποχρεώσεις τόσο για τους συμμετέχοντες στην αγορά όσο και για τις αρχές. Εστιάζει σε διαδικασίες όπως η συλλογή και η διαχείριση των δεδομένων, η υποβολή, η ανταλλαγή και η δημοσιοποίηση των πληροφοριών, καθώς και οι έρευνες και οι κυρώσεις. Προτείνει επίσης αλλαγές στους ορισμούς. Οι κύριες προτάσεις είναι, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες:

—

Οι ορισμοί της χειραγώγησης της αγοράς και των προνομιακών πληροφοριών προτείνεται να αποσαφηνιστούν και να προσαρμοστούν προκειμένου να ευθυγραμμιστούν με τον κανονισμό για την κατάχρηση της αγοράς. Ο ορισμός του προϊόντος χονδρικής αγοράς θα επεκταθεί ώστε να καλύπτει επίσης την αποστολή εντολών διαπραγμάτευσης σε τρίτες χώρες που συμμετέχουν στην ενιαία σύζευξη επόμενης ημέρας και στην ενιαία ενδοημερήσια σύζευξη της Ένωσης.

| — | Η συλλογή δεδομένων θα επεκταθεί ώστε να καλύπτει επίσης τις νέες αγορές εξισορρόπησης, καθώς και τις αλγοριθμικές συναλλαγές. Η εθνική ρυθμιστική αρχή θα εξουσιοδοτείται να απαιτεί από τον συμμετέχοντα στην αγορά να παρέχει περιγραφή των στρατηγικών αλγοριθμικών συναλλαγών του και των μέτρων συμμόρφωσης και ελέγχου κινδύνου. |
| --- | --- |

—

Η συλλογή δεδομένων θα επεκταθεί ώστε να καλύπτει επίσης τις νέες αγορές εξισορρόπησης, καθώς και τις αλγοριθμικές συναλλαγές. Η εθνική ρυθμιστική αρχή θα εξουσιοδοτείται να απαιτεί από τον συμμετέχοντα στην αγορά να παρέχει περιγραφή των στρατηγικών αλγοριθμικών συναλλαγών του και των μέτρων συμμόρφωσης και ελέγχου κινδύνου.

| — | Προτείνονται ειδικοί κανόνες για την παροχή δεδομένων από τους συμμετέχοντες στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στον ACER, και τις υποχρεώσεις του ACER να καταρτίζει και να δημοσιεύει καθημερινή εκτίμηση τιμών ΥΦΑ και δείκτη αναφοράς τιμών ΥΦΑ. |
| --- | --- |

—

Προτείνονται ειδικοί κανόνες για την παροχή δεδομένων από τους συμμετέχοντες στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ) στον ACER, και τις υποχρεώσεις του ACER να καταρτίζει και να δημοσιεύει καθημερινή εκτίμηση τιμών ΥΦΑ και δείκτη αναφοράς τιμών ΥΦΑ.

| — | Οι προνομιακές πληροφορίες θα πρέπει να δημοσιοποιούνται στον ACER μέσω πλατφορμών προνομιακών πληροφοριών (ΙΙΡ), ενώ οι πληροφορίες για τις συναλλαγές πρέπει να παρέχονται μέσω εγγεγραμμένων μηχανισμών αναφοράς (RRM). Τόσο οι IIP όσο και οι RRM θα πρέπει να εγκριθούν από τον ACER. |
| --- | --- |

—

Οι προνομιακές πληροφορίες θα πρέπει να δημοσιοποιούνται στον ACER μέσω πλατφορμών προνομιακών πληροφοριών (ΙΙΡ), ενώ οι πληροφορίες για τις συναλλαγές πρέπει να παρέχονται μέσω εγγεγραμμένων μηχανισμών αναφοράς (RRM). Τόσο οι IIP όσο και οι RRM θα πρέπει να εγκριθούν από τον ACER.

| — | Οι εθνικές αρχές και ο ACER θα υποχρεούνται να ανταλλάσσουν τακτικά πληροφορίες σχετικά με τις εικαζόμενες παραβιάσεις των προϊόντων χονδρικής αγοράς. Απαιτείται επίσης συνεργασία μεταξύ διαφόρων εθνικών αρχών: ρυθμιστικές αρχές ενέργειας, αρχές αρμόδιες για τις χρηματοπιστωτικές αγορές, αρχές για τον ανταγωνισμό και φορολογικές αρχές. Το ίδιο ισχύει και για τον ACER και την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) σε επίπεδο ΕΕ. Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές θα είναι αρμόδιες να διερευνούν κάθε προϊόν χονδρικής αγοράς στις αγορές τους ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής ή εγκατάστασης του συμμετέχοντος στην αγορά. |
| --- | --- |

—

Οι εθνικές αρχές και ο ACER θα υποχρεούνται να ανταλλάσσουν τακτικά πληροφορίες σχετικά με τις εικαζόμενες παραβιάσεις των προϊόντων χονδρικής αγοράς. Απαιτείται επίσης συνεργασία μεταξύ διαφόρων εθνικών αρχών: ρυθμιστικές αρχές ενέργειας, αρχές αρμόδιες για τις χρηματοπιστωτικές αγορές, αρχές για τον ανταγωνισμό και φορολογικές αρχές. Το ίδιο ισχύει και για τον ACER και την Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) σε επίπεδο ΕΕ. Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές θα είναι αρμόδιες να διερευνούν κάθε προϊόν χονδρικής αγοράς στις αγορές τους ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής ή εγκατάστασης του συμμετέχοντος στην αγορά.

| — | Προτείνεται να ενισχυθεί ο ρόλος του ACER στην εποπτεία και την επιβολή των δραστηριοτήτων βάσει του κανονισμού REMIT. Στόχος είναι να εξασφαλιστούν κατάλληλες έρευνες για εικαζόμενες παραβιάσεις από τους συμμετέχοντες στην αγορά που είναι εγκατεστημένοι εκτός ΕΕ και να συντονιστούν οι έρευνες ειδικά στις διασυνοριακές υποθέσεις. Ο ACER θα έχει επίσης την εξουσία να διεξάγει επιτόπιες επιθεωρήσεις, επικουρούμενος από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές. |
| --- | --- |

—

Προτείνεται να ενισχυθεί ο ρόλος του ACER στην εποπτεία και την επιβολή των δραστηριοτήτων βάσει του κανονισμού REMIT. Στόχος είναι να εξασφαλιστούν κατάλληλες έρευνες για εικαζόμενες παραβιάσεις από τους συμμετέχοντες στην αγορά που είναι εγκατεστημένοι εκτός ΕΕ και να συντονιστούν οι έρευνες ειδικά στις διασυνοριακές υποθέσεις. Ο ACER θα έχει επίσης την εξουσία να διεξάγει επιτόπιες επιθεωρήσεις, επικουρούμενος από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές.

| — | Προτείνεται επίσης να εναρμονιστούν οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε εθνικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των προστίμων για παραβιάσεις του κανονισμού REMIT. |
| --- | --- |

—

Προτείνεται επίσης να εναρμονιστούν οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε εθνικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των προστίμων για παραβιάσεις του κανονισμού REMIT.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το κάλεσμά της για αναθεώρηση του REMIT ελήφθη υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υπογραμμίζει ότι η αναθεώρηση πρέπει να εισαγάγει ένα πλαίσιο με σκοπό τον μετριασμό των κινδύνων κατάχρησης της αγοράς, μέσω της βελτίωσης της διαφάνειας της αγοράς και της ποιότητας των δεδομένων της αγοράς. Γενικός στόχος θα πρέπει να είναι ο μετριασμός των στρεβλωτικών επιπτώσεων στον καθορισμό των τιμών από πιθανή κατάχρηση της αγοράς και κερδοσκοπία. Συγχρόνως, πρέπει να δοθεί προσοχή στις πιθανές επιπτώσεις της ρευστότητας της αγοράς και των φραγμών εισόδου στην αγορά για τους νεοεισερχόμενους παράγοντες. Είναι απαραίτητο να υπάρχουν σαφείς κανόνες της αγοράς, αλλά θα πρέπει να ενισχύουν και όχι να παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ενέργεια δεν αποτελεί εμπόρευμα όπως όλα τα άλλα: αποτελεί ουσιαστικό δομικό στοιχείο του οικονομικού και κοινωνικού μας συστήματος και, συνεπώς, έχει τα χαρακτηριστικά δημόσιου αγαθού και γι’ αυτό, θα πρέπει να είναι προσβάσιμη σε όλους. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι το κάλεσμά της για αναθεώρηση του REMIT ελήφθη υπόψη από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Υπογραμμίζει ότι η αναθεώρηση πρέπει να εισαγάγει ένα πλαίσιο με σκοπό τον μετριασμό των κινδύνων κατάχρησης της αγοράς, μέσω της βελτίωσης της διαφάνειας της αγοράς και της ποιότητας των δεδομένων της αγοράς. Γενικός στόχος θα πρέπει να είναι ο μετριασμός των στρεβλωτικών επιπτώσεων στον καθορισμό των τιμών από πιθανή κατάχρηση της αγοράς και κερδοσκοπία. Συγχρόνως, πρέπει να δοθεί προσοχή στις πιθανές επιπτώσεις της ρευστότητας της αγοράς και των φραγμών εισόδου στην αγορά για τους νεοεισερχόμενους παράγοντες. Είναι απαραίτητο να υπάρχουν σαφείς κανόνες της αγοράς, αλλά θα πρέπει να ενισχύουν και όχι να παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ενέργεια δεν αποτελεί εμπόρευμα όπως όλα τα άλλα: αποτελεί ουσιαστικό δομικό στοιχείο του οικονομικού και κοινωνικού μας συστήματος και, συνεπώς, έχει τα χαρακτηριστικά δημόσιου αγαθού και γι’ αυτό, θα πρέπει να είναι προσβάσιμη σε όλους.

| 3.2. | Αρκετά κράτη μέλη έχουν εισαγάγει πλατφόρμες διαφάνειας της αγοράς, και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ΕΔΔΣΜ) λειτουργεί μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα. Ωστόσο, η συστηματική ανάλυση και η ενημέρωση του κοινού για τα δεδομένα που διατίθενται σε αυτές τις πλατφόρμες θα επέτρεπαν στους καταναλωτές και στους μικρότερους παράγοντες της αγοράς να κατανοήσουν και να αντιδρούν καλύτερα στις παρατυπίες. |
| --- | --- |

3.2.

Αρκετά κράτη μέλη έχουν εισαγάγει πλατφόρμες διαφάνειας της αγοράς, και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ΕΔΔΣΜ) λειτουργεί μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα. Ωστόσο, η συστηματική ανάλυση και η ενημέρωση του κοινού για τα δεδομένα που διατίθενται σε αυτές τις πλατφόρμες θα επέτρεπαν στους καταναλωτές και στους μικρότερους παράγοντες της αγοράς να κατανοήσουν και να αντιδρούν καλύτερα στις παρατυπίες.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον βασικό στόχο της πρότασης, που είναι η αντιμετώπιση και η προστασία από τη χειραγώγηση των αγορών ενέργειας. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να παρακολουθούνται αποτελεσματικά οι δραστηριότητες στην αγορά με διαφανή τρόπο. Χαιρετίζει το γεγονός ότι η αναθεώρηση του κανονισμού REMIT ολοκληρώνει τη σειρά μέτρων της ΕΕ κατά των διαφόρων μορφών κερδοσκοπίας στην αγορά της ΕΕ, όπως τα μέτρα που αποτρέπουν τη χειραγώγηση που περιλαμβάνει τη μη πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου. Υποστηρίζει την πρόταση να επεκταθεί ο ορισμός των ενεργειακών προϊόντων χονδρικής ώστε να καλύπτει επίσης την αποστολή εντολών διαπραγμάτευσης σε τρίτες χώρες με δυνητική παράδοση στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον βασικό στόχο της πρότασης, που είναι η αντιμετώπιση και η προστασία από τη χειραγώγηση των αγορών ενέργειας. Για τον σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να παρακολουθούνται αποτελεσματικά οι δραστηριότητες στην αγορά με διαφανή τρόπο. Χαιρετίζει το γεγονός ότι η αναθεώρηση του κανονισμού REMIT ολοκληρώνει τη σειρά μέτρων της ΕΕ κατά των διαφόρων μορφών κερδοσκοπίας στην αγορά της ΕΕ, όπως τα μέτρα που αποτρέπουν τη χειραγώγηση που περιλαμβάνει τη μη πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου. Υποστηρίζει την πρόταση να επεκταθεί ο ορισμός των ενεργειακών προϊόντων χονδρικής ώστε να καλύπτει επίσης την αποστολή εντολών διαπραγμάτευσης σε τρίτες χώρες με δυνητική παράδοση στην ΕΕ.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι εργασίες και η επαγρύπνηση πρέπει να πραγματοποιούνται σε εθνικό επίπεδο, και ενθαρρύνει τις εθνικές αρχές να συνεργάζονται όσο το δυνατόν περισσότερο με τις ομόλογές τους στα κράτη μέλη και με τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές. Μόνο έτσι μπορεί η προσπάθεια να αποδώσει. |
| --- | --- |

3.4.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι εργασίες και η επαγρύπνηση πρέπει να πραγματοποιούνται σε εθνικό επίπεδο, και ενθαρρύνει τις εθνικές αρχές να συνεργάζονται όσο το δυνατόν περισσότερο με τις ομόλογές τους στα κράτη μέλη και με τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές. Μόνο έτσι μπορεί η προσπάθεια να αποδώσει.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επίσης ότι πριν από κάθε πρωτοβουλία πρέπει να διεξάγεται διεξοδική συζήτηση και εκτίμηση αντικτύπου (3). Μολονότι γνωρίζει ότι ένα τέτοιο αίτημα θα είχε επιμηκύνει τη διάρκεια της διαδικασίας, υπογραμμίζει την ανάγκη βελτίωσης της νομοθεσίας. Επομένως, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι προτάσεις σχετικά με τον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν υποβληθεί σε πλήρη διαβούλευση και εκτίμηση επιπτώσεων. Λαμβάνει υπό σημείωση το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, αλλά επισημαίνει ότι αυτού του είδους τα έγγραφα δεν υπόκεινται στην ίδια διαδικασία με τις εκτιμήσεις αντικτύπου. Τονίζει, εν προκειμένω, ότι τα νέα μέτρα πρέπει να συμμορφώνονται με την αρχή της αναλογικότητας και ότι οι παράγοντες της αγοράς δεν θα πρέπει να επιβαρύνονται υπερβολικά με υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επίσης ότι πριν από κάθε πρωτοβουλία πρέπει να διεξάγεται διεξοδική συζήτηση και εκτίμηση αντικτύπου (3

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανάπτυξη του συστήματος για την κατάρτιση και δημοσίευση εκτιμήσεων και δεικτών αναφοράς τιμών ΥΦΑ. |
| --- | --- |

4.1.

Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανάπτυξη του συστήματος για την κατάρτιση και δημοσίευση εκτιμήσεων και δεικτών αναφοράς τιμών ΥΦΑ.

| 4.2. | Ενώ υπογραμμίζει τη σημασία της αύξησης της ποιότητας των δεδομένων και της διαφάνειας των συναλλαγών, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εξορθολογιστούν οι διαδικασίες και οι απαιτήσεις για τα δεδομένα και τις πληροφορίες με στόχο να ελαχιστοποιηθεί η διοικητική επιβάρυνση. Όσον αφορά τις νέες απαιτήσεις σχετικά με τις αλγοριθμικές συναλλαγές, η πρόταση μπορεί να συντελέσει στην ανάπτυξη άνισων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς εναποθέτει την περιοδικότητα των υποχρεώσεων σχετικά με τις πληροφορίες αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.2.

Ενώ υπογραμμίζει τη σημασία της αύξησης της ποιότητας των δεδομένων και της διαφάνειας των συναλλαγών, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να εξορθολογιστούν οι διαδικασίες και οι απαιτήσεις για τα δεδομένα και τις πληροφορίες με στόχο να ελαχιστοποιηθεί η διοικητική επιβάρυνση. Όσον αφορά τις νέες απαιτήσεις σχετικά με τις αλγοριθμικές συναλλαγές, η πρόταση μπορεί να συντελέσει στην ανάπτυξη άνισων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχόντων στην αγορά σε ολόκληρη την ΕΕ, καθώς εναποθέτει την περιοδικότητα των υποχρεώσεων σχετικά με τις πληροφορίες αποκλειστικά σε εθνικό επίπεδο.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της αυξημένης συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρχών που ασχολούνται με την ενέργεια, τον ανταγωνισμό και τη ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Κατά την ίδια έννοια, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ευθυγράμμιση των ορισμών των προνομιακών πληροφοριών και της χειραγώγησης της αγοράς με τους κανόνες της χρηματοπιστωτικής αγοράς. |
| --- | --- |

4.3.

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της αυξημένης συνεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρχών που ασχολούνται με την ενέργεια, τον ανταγωνισμό και τη ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Κατά την ίδια έννοια, η ΕΟΚΕ επικροτεί την ευθυγράμμιση των ορισμών των προνομιακών πληροφοριών και της χειραγώγησης της αγοράς με τους κανόνες της χρηματοπιστωτικής αγοράς.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ αρχών σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Είναι, ωστόσο, ταυτόχρονα σημαντικό να εξασφαλιστεί κατάλληλος και αποτελεσματικός επιμερισμός καθηκόντων μεταξύ εθνικών ρυθμιστικών αρχών και ACER. Η επέκταση των αρμοδιοτήτων ελέγχου του ACER εγείρει ανησυχίες σχετικά με την ικανότητά του να διαχειριστεί όλα τα καθήκοντα, λαμβανομένων υπόψη των προκλήσεων που αντιμετωπίζει στη διαχείριση της υφιστάμενης ευρείας ατζέντας. Οι εθνικές αρχές πρέπει να ενισχυθούν και να εξοπλιστούν με σαφέστερους κανόνες. Ο ACER πρέπει να εστιάσει στον ρόλο του ως συντονιστή. |
| --- | --- |

4.4.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ αρχών σε εθνικό και ενωσιακό επίπεδο. Είναι, ωστόσο, ταυτόχρονα σημαντικό να εξασφαλιστεί κατάλληλος και αποτελεσματικός επιμερισμός καθηκόντων μεταξύ εθνικών ρυθμιστικών αρχών και ACER. Η επέκταση των αρμοδιοτήτων ελέγχου του ACER εγείρει ανησυχίες σχετικά με την ικανότητά του να διαχειριστεί όλα τα καθήκοντα, λαμβανομένων υπόψη των προκλήσεων που αντιμετωπίζει στη διαχείριση της υφιστάμενης ευρείας ατζέντας. Οι εθνικές αρχές πρέπει να ενισχυθούν και να εξοπλιστούν με σαφέστερους κανόνες. Ο ACER πρέπει να εστιάσει στον ρόλο του ως συντονιστή.

| 4.5. | Η αρμοδιότητα για τη διενέργεια επιτόπιων επιθεωρήσεων και την έκδοση αποφάσεων για παραβιάσεις του κανονισμού REMIT θα παραμείνει σε εθνικό επίπεδο, καθώς ο καθορισμός των προϋποθέσεων της ποινικής ευθύνης συνιστά τελικά αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.5.

Η αρμοδιότητα για τη διενέργεια επιτόπιων επιθεωρήσεων και την έκδοση αποφάσεων για παραβιάσεις του κανονισμού REMIT θα παραμείνει σε εθνικό επίπεδο, καθώς ο καθορισμός των προϋποθέσεων της ποινικής ευθύνης συνιστά τελικά αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αποτρεπτικές και αναλογικές. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα προτεινόμενα πρόστιμα για τις νομικές οντότητες και τα φυσικά πρόσωπα είναι σε πολύ υψηλό επίπεδο. |
| --- | --- |

4.6.

Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αποτρεπτικές και αναλογικές. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα προτεινόμενα πρόστιμα για τις νομικές οντότητες και τα φυσικά πρόσωπα είναι σε πολύ υψηλό επίπεδο.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1227/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2011, για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στη χονδρική αγορά ενέργειας (ΕΕ L 326 της 8.12.2011, σ. 1).

1

(2)  Κανονισμός (ΕΕ) 2019/942 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουνίου 2019, για την ίδρυση Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας (ΕΕ L 158 της 14.6.2019, σ. 22).

2

(3)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις στην αγορά ενέργειας και μακροπρόθεσμη βελτίωση στον σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας — σχέδιο δράσης» [COM(2022) 236 final] (ΕΕ C 75 της 28.2.2023, σ. 185).

3

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/142 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/142

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση και την εποπτεία της αγοράς μη οδικών κινητών μηχανημάτων που κυκλοφορούν στο δημόσιο οδικό δίκτυο και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1020»

[COM(2023) 178 final — 2023/0090 (COD)]

(2023/C 293/21)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 4.4.2023
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.4.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 193/1/3 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 4.4.2023

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 17.4.2023

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

193/1/3

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/143 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/143

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση της πράξης για τη στήριξη της παραγωγής πυρομαχικών»

[COM(2023) 237final — 2023/0140 (COD)]

(2023/C 293/22)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.5.2023
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.5.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 14.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 193/2/9 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 10.5.2023

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.5.2023

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

14.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

193/2/9

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση της Επιτροπής είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 14 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

| 18.8.2023 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 293/144 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 293/144

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/833, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού»

[COM(2023) 108 final — 2023/0056 (COD)]

(2023/C 293/23)

| Γενικός εισηγητής: | ο κ. Stefano PALMIERI |
| --- | --- |

Γενικός εισηγητής:

ο κ. Stefano PALMIERI

Stefano PALMIERI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο, 10.3.2023
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.3.2023 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 43 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 15.6.2023 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 579 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 151/0/1 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο, 10.3.2023

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.3.2023

Νομική βάση

Άρθρα 43 παράγραφος 2 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

15.6.2023

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

579

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

151/0/1

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαναλαμβάνει και πάλι τις θέσεις της σχετικά με την υπό εξέταση πρόταση κανονισμού, οι οποίες εκτίθενται στις γνωμοδοτήσεις της 2018/05155 (1), 2020/02842 (2) και 2022/01131 (3), τα συμπεράσματα και οι συστάσεις των οποίων παρατίθενται λεπτομερώς στη συνέχεια. |
| --- | --- |

1.1.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επαναλαμβάνει και πάλι τις θέσεις της σχετικά με την υπό εξέταση πρόταση κανονισμού, οι οποίες εκτίθενται στις γνωμοδοτήσεις της 2018/05155 (1

2

3

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεταφορά στο δίκαιο της Ένωσης των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που θέσπισε η Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (με το αγγλικό αρκτικόλεξο NAFO), προκειμένου να επιτευχθεί ομοιόμορφη και αποτελεσματική εφαρμογή τους εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεταφορά στο δίκαιο της Ένωσης των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που θέσπισε η Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (με το αγγλικό αρκτικόλεξο NAFO), προκειμένου να επιτευχθεί ομοιόμορφη και αποτελεσματική εφαρμογή τους εντός της ΕΕ.

| 1.3. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση δεν προβλέπει μηχανισμό για την ταχεία μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κανόνων που θεσπίζονται στο πλαίσιο της NAFO και δεν επιλύει το ζήτημα της ετήσιας επικαιροποίησής τους. |
| --- | --- |

1.3.

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση δεν προβλέπει μηχανισμό για την ταχεία μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των κανόνων που θεσπίζονται στο πλαίσιο της NAFO και δεν επιλύει το ζήτημα της ετήσιας επικαιροποίησής τους.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός πιο απλού και ευέλικτου μηχανισμού και, ως εκ τούτου, προτείνει την έκδοση κανονισμού με ένα μόνον άρθρο, το οποίο να ορίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει απαραιτήτως να εφαρμόζει στους στόλους της τους κανόνες που έχει θεσπίσει η NAFO. |
| --- | --- |

1.4.

Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός πιο απλού και ευέλικτου μηχανισμού και, ως εκ τούτου, προτείνει την έκδοση κανονισμού με ένα μόνον άρθρο, το οποίο να ορίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει απαραιτήτως να εφαρμόζει στους στόλους της τους κανόνες που έχει θεσπίσει η NAFO.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον κίνδυνο που αποτελεί η εισαγωγή του συστήματος κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, το οποίο παρέχει στην Επιτροπή το δικαίωμα να νομοθετεί χωρίς να υποχρεούται να υπάγεται στις συνήθεις διαδικασίες. |
| --- | --- |

1.5.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον κίνδυνο που αποτελεί η εισαγωγή του συστήματος κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, το οποίο παρέχει στην Επιτροπή το δικαίωμα να νομοθετεί χωρίς να υποχρεούται να υπάγεται στις συνήθεις διαδικασίες.

2.   Σύνοψη της νομοθετικής πρότασης

Σύνοψη της νομοθετικής πρότασης

| 2.1. | Κύριος στόχος της υπό εξέταση πρότασης είναι η ενσωμάτωση στο ενωσιακό δίκαιο των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που ενέκρινε η Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (NAFO) κατά την ετήσια συνεδρίασή της, τον Σεπτέμβριο του 2022. |
| --- | --- |

2.1.

Κύριος στόχος της υπό εξέταση πρότασης είναι η ενσωμάτωση στο ενωσιακό δίκαιο των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που ενέκρινε η Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (NAFO) κατά την ετήσια συνεδρίασή της, τον Σεπτέμβριο του 2022.

| 2.2. | Ενσωματώνει τροποποιήσεις όσον αφορά τα νέα καθήκοντα των κρατών μελών σημαίας σχετικά με την υποβολή ερευνητικών σχεδίων και τις απαιτήσεις των σκαφών για τη διεξαγωγή ερευνητικών δραστηριοτήτων, τη ρύθμιση της δοκιμαστικής σύρσης κατά την πρώτη είσοδο σε διαίρεση στο πλαίσιο αλιευτικού ταξιδίου, τις προσαρμογές για απαγορεύσεις αλιείας κοκκινόψαρου στην 3M, την απαγόρευση εκφόρτωσης, μεταφόρτωσης και διατήρησης επί του σκάφους μαυροσκυλόψαρου της Γροιλανδίας και τη διασταυρωτική εγγραφή σκαφών παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιεία (ΠΑΑ) από άλλες περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης της αλιείας. |
| --- | --- |

2.2.

Ενσωματώνει τροποποιήσεις όσον αφορά τα νέα καθήκοντα των κρατών μελών σημαίας σχετικά με την υποβολή ερευνητικών σχεδίων και τις απαιτήσεις των σκαφών για τη διεξαγωγή ερευνητικών δραστηριοτήτων, τη ρύθμιση της δοκιμαστικής σύρσης κατά την πρώτη είσοδο σε διαίρεση στο πλαίσιο αλιευτικού ταξιδίου, τις προσαρμογές για απαγορεύσεις αλιείας κοκκινόψαρου στην 3M, την απαγόρευση εκφόρτωσης, μεταφόρτωσης και διατήρησης επί του σκάφους μαυροσκυλόψαρου της Γροιλανδίας και τη διασταυρωτική εγγραφή σκαφών παράνομης, αδήλωτης και ανεξέλεγκτης αλιεία (ΠΑΑ) από άλλες περιφερειακές οργανώσεις διαχείρισης της αλιείας.

| 2.3. | Με την πρόταση εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να τροποποιήσει τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/833 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) σχετικά με τα καθήκοντα των κρατών μελών όσον αφορά την υποβολή ερευνητικών σχεδίων και τις απαιτήσεις των σκαφών για τη διεξαγωγή ερευνητικών δραστηριοτήτων, στην περίπτωση που η NAFO τροποποιήσει τα μέτρα της στο μέλλον. |
| --- | --- |

2.3.

Με την πρόταση εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να τροποποιήσει τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/833 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4

3.   Γενικές παρατηρήσεις

Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεταφορά στο δίκαιο της ΕΕ των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εγκρίθηκαν κατά την τελευταία ετήσια συνεδρίαση της NAFO, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή τους στην ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη μεταφορά στο δίκαιο της ΕΕ των μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εγκρίθηκαν κατά την τελευταία ετήσια συνεδρίαση της NAFO, προκειμένου να διασφαλιστεί η ομοιόμορφη εφαρμογή τους στην ΕΕ.

| 3.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω διαδικασία μεταφοράς εξακολουθεί να μην υλοποιείται με τρόπο ευέλικτο, δεδομένου ότι τα εν λόγω μέτρα υπόκεινται σε ετήσιες τροποποιήσεις ενώ η γραφειοκρατία της ΕΕ είναι πολύ αργή, με αποτέλεσμα τη συνεχή απόκλιση μεταξύ των κανόνων της NAFO και της ενωσιακής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.2.

Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εν λόγω διαδικασία μεταφοράς εξακολουθεί να μην υλοποιείται με τρόπο ευέλικτο, δεδομένου ότι τα εν λόγω μέτρα υπόκεινται σε ετήσιες τροποποιήσεις ενώ η γραφειοκρατία της ΕΕ είναι πολύ αργή, με αποτέλεσμα τη συνεχή απόκλιση μεταξύ των κανόνων της NAFO και της ενωσιακής νομοθεσίας.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι απαιτείται η έγκριση μιας πιο ευέλικτης διαδικασίας, όπως εκείνης που η ίδια η ΕΟΚΕ πρότεινε το 2019, το 2020 και το 2021, και η οποία, εξάλλου, έτυχε της στήριξης της δημόσιας διοίκησης των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων κλάδων. Πρόκειται για έναν απλό κανονισμό με ένα μόνο άρθρο, με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα δεσμεύεται να εφαρμόζει υποχρεωτικά στον στόλο της τους κανόνες που θεσπίζει ετησίως η NAFO. Αυτός ο απλός κανονισμός θα υπόκειται στην εισαγωγή μιας ρήτρας που θα ορίζει ότι, σε περίπτωση που οποιοδήποτε μέτρο εγκεκριμένο από τη NAFO δεν είναι συμβατό με το δίκαιο της ΕΕ, δεν θα εφαρμόζεται έως ότου οι συννομοθέτες συμφωνήσουν επί του θέματος. |
| --- | --- |

3.3.

Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι απαιτείται η έγκριση μιας πιο ευέλικτης διαδικασίας, όπως εκείνης που η ίδια η ΕΟΚΕ πρότεινε το 2019, το 2020 και το 2021, και η οποία, εξάλλου, έτυχε της στήριξης της δημόσιας διοίκησης των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων κλάδων. Πρόκειται για έναν απλό κανονισμό με ένα μόνο άρθρο, με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα δεσμεύεται να εφαρμόζει υποχρεωτικά στον στόλο της τους κανόνες που θεσπίζει ετησίως η NAFO. Αυτός ο απλός κανονισμός θα υπόκειται στην εισαγωγή μιας ρήτρας που θα ορίζει ότι, σε περίπτωση που οποιοδήποτε μέτρο εγκεκριμένο από τη NAFO δεν είναι συμβατό με το δίκαιο της ΕΕ, δεν θα εφαρμόζεται έως ότου οι συννομοθέτες συμφωνήσουν επί του θέματος.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί εκ νέου ότι η συνέχιση της εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού ενδέχεται να οδηγήσει σε σύγκρουση κανόνων ή, τουλάχιστον, σε περιόδους ανασφάλειας δικαίου για τη δημόσια διοίκηση και τις ίδιες τις επιχειρήσεις, καθώς αυτές δεν θα γνωρίζουν εάν πρέπει να τηρούν τους προηγούμενους κανόνες, οι οποίοι θα ισχύουν ακόμη στην ΕΕ, ή τους νέους. Επιπλέον, προκαλούνται στρεβλώσεις έναντι στόλων τρίτων χωρών ως προς την εφαρμογή των μέτρων. |
| --- | --- |

3.4.

Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί εκ νέου ότι η συνέχιση της εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού ενδέχεται να οδηγήσει σε σύγκρουση κανόνων ή, τουλάχιστον, σε περιόδους ανασφάλειας δικαίου για τη δημόσια διοίκηση και τις ίδιες τις επιχειρήσεις, καθώς αυτές δεν θα γνωρίζουν εάν πρέπει να τηρούν τους προηγούμενους κανόνες, οι οποίοι θα ισχύουν ακόμη στην ΕΕ, ή τους νέους. Επιπλέον, προκαλούνται στρεβλώσεις έναντι στόλων τρίτων χωρών ως προς την εφαρμογή των μέτρων.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το μόνο που θα διευκολυνθεί με την εισαγωγή του συστήματος των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, είναι ότι η Επιτροπή θα μπορεί να θεσπίζει κανόνες χωρίς να υποχρεούται να υπόκειται στις συνήθεις διαδικασίες. |
| --- | --- |

3.5.

Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το μόνο που θα διευκολυνθεί με την εισαγωγή του συστήματος των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, είναι ότι η Επιτροπή θα μπορεί να θεσπίζει κανόνες χωρίς να υποχρεούται να υπόκειται στις συνήθεις διαδικασίες.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν τα ερευνητικά σκάφη στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ιδίως όσον αφορά την αλιεία. Ο ακριβής χαρακτηρισμός των οικολογικών κοινοτήτων όσον αφορά τη βιοποικιλότητα και τη δομή της τροφικής αλυσίδας τους είναι απαραίτητος για τη διατήρηση. Ο τοπικός πλούτος μπορεί να παρουσιάσει στατιστικά σημαντικές αλλαγές, ανάλογα με την εποχή, εντός της αλιευτικής λεκάνης, οι οποίες δεν αντικατοπτρίζουν απαραιτήτως εκείνες που παρατηρούνται για τη βιοποικιλότητα και τα λειτουργικά χαρακτηριστικά της διατροφής (5). |
| --- | --- |

4.1.

Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν τα ερευνητικά σκάφη στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ιδίως όσον αφορά την αλιεία. Ο ακριβής χαρακτηρισμός των οικολογικών κοινοτήτων όσον αφορά τη βιοποικιλότητα και τη δομή της τροφικής αλυσίδας τους είναι απαραίτητος για τη διατήρηση. Ο τοπικός πλούτος μπορεί να παρουσιάσει στατιστικά σημαντικές αλλαγές, ανάλογα με την εποχή, εντός της αλιευτικής λεκάνης, οι οποίες δεν αντικατοπτρίζουν απαραιτήτως εκείνες που παρατηρούνται για τη βιοποικιλότητα και τα λειτουργικά χαρακτηριστικά της διατροφής (5

| 4.2. | Πρόσφατα, η επιστημονική κοινότητα εισήγαγε μια καινοτόμο προσέγγιση για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου οικοσυστήματος, μεταξύ άλλων μέσω της ανάλυσης και της διαμόρφωσης του περιβαλλοντικού DNA. Η προσέγγιση αυτή εισάγει τεχνικές και έννοιες που μπορούν να στηρίξουν την αποτελεσματική διακυβέρνηση και διαχείριση της αλιείας (6). Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι το περιβαλλοντικό DNA αποτελεί συμπληρωματικό δεδομένο που παρέχει χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της τροφικής αλυσίδας και του θαλάσσιου οικοσυστήματος. Δεδομένου ότι ορισμένα ερευνητικά σκάφη συλλέγουν περιβαλλοντικό DNA κατά τη διάρκεια των εκστρατειών παρατήρησης που πραγματοποιούν, η ΕΟΚΕ ζητεί να λαμβάνεται υπόψη η συλλογή και η αποθήκευση περιβαλλοντικού DNA, καθώς αποτελούν πολύτιμα δεδομένα που πρέπει να ενσωματώνονται στα αλιεύματα ιχθύων. |
| --- | --- |

4.2.

Πρόσφατα, η επιστημονική κοινότητα εισήγαγε μια καινοτόμο προσέγγιση για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της κατάστασης του θαλάσσιου οικοσυστήματος, μεταξύ άλλων μέσω της ανάλυσης και της διαμόρφωσης του περιβαλλοντικού DNA. Η προσέγγιση αυτή εισάγει τεχνικές και έννοιες που μπορούν να στηρίξουν την αποτελεσματική διακυβέρνηση και διαχείριση της αλιείας (6

| 4.3. | Οι περισσότερες χώρες συμμορφώνονται με τους πυλώνες του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 12η Οκτωβρίου 2014 και απορρέει από τη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα. Σύμφωνα με το εν λόγω πρωτόκολλο, οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης πρέπει να διεξάγονται σύμφωνα με κάθε εφαρμοστέο κανονισμό για την πρόσβαση και τη συμμετοχή στα οφέλη (ABS) και πρέπει να μπορούν να ιχνηλατηθούν. Κατά περίπτωση, όλες οι απαιτούμενες διαδικασίες του κανονισμού ABS πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί με τις αρμόδιες αρχές πριν από την υλοποίηση οποιουδήποτε ερευνητικού προγράμματος που απαιτεί τη χρήση και τη μεταβίβαση γενετικών πόρων, ανεξάρτητα από την προμηθεύτρια χώρα. Οι περισσότερες χώρες έχουν υπογράψει το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια και λίγες εξ αυτών πρέπει ακόμη να το κυρώσουν (7). |
| --- | --- |

4.3.

Οι περισσότερες χώρες συμμορφώνονται με τους πυλώνες του Πρωτοκόλλου της Ναγκόγια, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 12η Οκτωβρίου 2014 και απορρέει από τη σύμβαση για τη βιολογική ποικιλότητα. Σύμφωνα με το εν λόγω πρωτόκολλο, οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης πρέπει να διεξάγονται σύμφωνα με κάθε εφαρμοστέο κανονισμό για την πρόσβαση και τη συμμετοχή στα οφέλη (ABS) και πρέπει να μπορούν να ιχνηλατηθούν. Κατά περίπτωση, όλες οι απαιτούμενες διαδικασίες του κανονισμού ABS πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί με τις αρμόδιες αρχές πριν από την υλοποίηση οποιουδήποτε ερευνητικού προγράμματος που απαιτεί τη χρήση και τη μεταβίβαση γενετικών πόρων, ανεξάρτητα από την προμηθεύτρια χώρα. Οι περισσότερες χώρες έχουν υπογράψει το Πρωτόκολλο της Ναγκόγια και λίγες εξ αυτών πρέπει ακόμη να το κυρώσουν (7

| 4.4. | Η πρόταση θεσπίζει υποχρεώσεις για τους διαχειριστές ερευνητικών σκαφών να παρέχουν ορισμένα ζητούμενα στοιχεία, τα οποία μπορεί να είναι ακατάλληλα όταν εξωτερικοί παράγοντες (π.χ. καιρικές συνθήκες, εξειδικευμένες πληροφορίες από δορυφόρους σχετικά με την κατανομή των θρεπτικών ουσιών) επιβάλλουν ή επισπεύδουν αλλαγές στις εκστρατείες παρατήρησης. Ορισμένα αιτήματα, λόγου χάρη η ανάγκη ύπαρξης ενός παρατηρητή με επαρκή εμπειρογνωμοσύνη επί του σκάφους και η υποχρέωση των σκαφών να αλλάζουν στίγμα σε περίπτωση παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, μπορεί επίσης να καταστήσουν τη διαδικασία λιγότερο αποτελεσματική όσον αφορά τη στήριξη της διατήρησης και της διαχείρισης υγιών και παραγωγικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ιδίως εάν οι πληροφορίες που συλλέγονται δεν κοινοποιούνται στην ευρύτερη κοινότητα. |
| --- | --- |

4.4.

Η πρόταση θεσπίζει υποχρεώσεις για τους διαχειριστές ερευνητικών σκαφών να παρέχουν ορισμένα ζητούμενα στοιχεία, τα οποία μπορεί να είναι ακατάλληλα όταν εξωτερικοί παράγοντες (π.χ. καιρικές συνθήκες, εξειδικευμένες πληροφορίες από δορυφόρους σχετικά με την κατανομή των θρεπτικών ουσιών) επιβάλλουν ή επισπεύδουν αλλαγές στις εκστρατείες παρατήρησης. Ορισμένα αιτήματα, λόγου χάρη η ανάγκη ύπαρξης ενός παρατηρητή με επαρκή εμπειρογνωμοσύνη επί του σκάφους και η υποχρέωση των σκαφών να αλλάζουν στίγμα σε περίπτωση παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, μπορεί επίσης να καταστήσουν τη διαδικασία λιγότερο αποτελεσματική όσον αφορά τη στήριξη της διατήρησης και της διαχείρισης υγιών και παραγωγικών θαλάσσιων οικοσυστημάτων, ιδίως εάν οι πληροφορίες που συλλέγονται δεν κοινοποιούνται στην ευρύτερη κοινότητα.

| 4.5. | Λόγω της δυσκολίας προσαρμογής της επιχειρησιακής διαδικασίας στις νομοθετικές απαιτήσεις, και αντιστρόφως, η ΕΟΚΕ επικροτεί μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση που να βασίζεται στη διαφανή κυκλοφορία των πληροφοριών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει να καθιερωθεί η εκ των υστέρων δημοσίευση των βιογραφικών σημειωμάτων των εμπειρογνωμόνων που έχουν οριστεί ως αρμόδιοι παρατηρητές, καθώς και μια σύντομη έκθεση στην οποία θα περιγράφονται το σκεπτικό και οι λεπτομέρειες για την αλλαγή στίγματος στην περίπτωση παρεμπιπτόντων αλιευμάτων. Η δημοσιοποίηση των πληροφοριών αυτών θα μπορούσε να προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και να βελτιώσει τη φήμη των εμπλεκόμενων φορέων. |
| --- | --- |

4.5.

Λόγω της δυσκολίας προσαρμογής της επιχειρησιακής διαδικασίας στις νομοθετικές απαιτήσεις, και αντιστρόφως, η ΕΟΚΕ επικροτεί μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση που να βασίζεται στη διαφανή κυκλοφορία των πληροφοριών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ προτείνει να καθιερωθεί η εκ των υστέρων δημοσίευση των βιογραφικών σημειωμάτων των εμπειρογνωμόνων που έχουν οριστεί ως αρμόδιοι παρατηρητές, καθώς και μια σύντομη έκθεση στην οποία θα περιγράφονται το σκεπτικό και οι λεπτομέρειες για την αλλαγή στίγματος στην περίπτωση παρεμπιπτόντων αλιευμάτων. Η δημοσιοποίηση των πληροφοριών αυτών θα μπορούσε να προωθήσει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και να βελτιώσει τη φήμη των εμπλεκόμενων φορέων.

Βρυξέλλες, 15 Ιουνίου 2023.

Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Oliver RÖPKE

---

(1)  Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2115/2005 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1386/2007 του Συμβουλίου» [COM(2018) 577 final — 2018/0304 (COD)] (ΕΕ C 159 της 10.5.2019, σ. 60).

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/833 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2019, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού» [COM(2020) 215 final — 2020/95(COD)] (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 279).

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/833, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού» [COM(2022) 51 final — 2022/0035 (COD)] (ΕΕ C 290 της 29.7.2022, σ. 149).

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) 2019/833 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 2019, για τον καθορισμό μέτρων διατήρησης και ελέγχου που εφαρμόζονται στη ζώνη διακανονισμού της Οργάνωσης Αλιείας Βορειοδυτικού Ατλαντικού και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1627 και για την κατάργηση των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2115/2005 και (ΕΚ) αριθ. 1386/2007 (ΕΕ L 141 της 28.5.2019, σ. 1).

4

(5)  Blackman et al., Communications Biology (2022) 5:259.

5

(6)  Gilbey et al., Marine Policy (2022), 124, 104331.

6

(7)  https://www.cbd.int/abs/nagoya-protocol/signatories/

7

---