# Dziennik Urzędowy C 290/2023

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 290 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 6618 sierpnia 2023 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 290

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 6618 sierpnia 2023

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | II   Komunikaty |
| | KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Komisja Europejska |
| 2023/C 290/01 | Komunikat Komisji w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (EIO) Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach | 1 |
| 2023/C 290/02 | Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.11144 – COLT TECHNOLOGY SERVICES GROUP / LUMEN EMEA BUSINESS) (
  1
  ) | 16 |

Spis treści

Strona

II   Komunikaty

KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

2023/C 290/01

Komunikat Komisji w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (EIO) Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach

1

2023/C 290/02

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.11144 – COLT TECHNOLOGY SERVICES GROUP / LUMEN EMEA BUSINESS) (
  1
  )

1

16

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI BANK CENTRALNY |
| 2023/C 290/03 | Opinia Europejskiego Banku Centralnego z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie projektu reform zarządzania gospodarczego w Unii (CON/2023/20) | 17 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

2023/C 290/03

Opinia Europejskiego Banku Centralnego z dnia 5 lipca 2023 r. w sprawie projektu reform zarządzania gospodarczego w Unii (CON/2023/20)

17

---

| | IV   Informacje |
| --- | --- |
| | INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Komisja Europejska |
| 2023/C 290/04 | Kursy walutowe euro – 17 sierpnia 2023 r. | 26 |
| | INFORMACJE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH |
| 2023/C 290/05 | Aktualizacja wykazu przejść granicznych, o których mowa w art. 2 ust. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) | 27 |

IV   Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

2023/C 290/04

Kursy walutowe euro – 17 sierpnia 2023 r.

26

INFORMACJE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

2023/C 290/05

Aktualizacja wykazu przejść granicznych, o których mowa w art. 2 ust. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen)

27

---

| | V   Ogłoszenia |
| --- | --- |
| | INNE AKTY |
| | Komisja Europejska |
| 2023/C 290/06 | Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 | 45 |
| 2023/C 290/07 | Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych | 57 |
| 2023/C 290/08 | Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych | 60 |

V   Ogłoszenia

INNE AKTY

Komisja Europejska

2023/C 290/06

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

45

2023/C 290/07

Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych

57

2023/C 290/08

Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych

60

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Tekst mający znaczenie dla EOG. |

---

(1)   Tekst mający znaczenie dla EOG.

1

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

II Komunikaty

KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

| 18.8.2023 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/1 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/1

---

KOMUNIKAT KOMISJI

w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (EIO) „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach”

(2023/C 290/01)

1.   WPROWADZENIE: EUROPEJSKA INICJATYWA OBYWATELSKA

Obywatele UE mogą zwrócić się do Komisji Europejskiej o przedstawienie wniosku dotyczącego przepisów w sprawie, która ich zdaniem wymaga podjęcia działań prawnych w celu poszanowania traktatów UE. Aby to zrobić, muszą przedłożyć europejską inicjatywę obywatelską (EIO) na podstawie art. 11 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, co wymaga zebrania podpisów co najmniej miliona obywateli znacznej liczby państw członkowskich. W rozporządzeniu (UE) 2019/788 (1) („rozporządzenie w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej”), które ma zastosowanie od 1 stycznia 2020 r., ustanowiono szczegółowe przepisy regulujące kwestie związane z EIO.

„Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach” to dziewiąta EIO (2), której udało się osiągnąć progi wyznaczone w Traktacie o Unii Europejskiej i w rozporządzeniu w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Inicjatywa ta jest również piątą zakończoną powodzeniem inicjatywą w dziedzinie dobrostanu zwierząt lub środowiska. W inicjatywie wzywa się Komisję do podjęcia następujących działań w kwestii wykorzystywania zwierząt w celach naukowych.

| 1) | Ochrona i wzmocnienie zakazu testowania kosmetyków na zwierzętach. Zainicjowanie zmiany przepisów, tak by zapewniały ochronę konsumentów, pracowników i środowiska w odniesieniu do wszystkich składników kosmetycznych bez badań na zwierzętach w jakimkolwiek celu i czasie. |
| --- | --- |

1)

| 2) | Ulepszenie regulacji UE dotyczących chemikaliów. Zagwarantowanie ochrony zdrowia ludzi i ochrony środowiska poprzez zarządzanie chemikaliami bez dodawania nowych wymogów w zakresie testów na zwierzętach. |
| --- | --- |

2)

| 3) | Modernizacja nauki w UE. Zobowiązanie się do przedstawienia wniosku ustawodawczego określającego plan działania dotyczący stopniowego wycofania wszelkich testów na zwierzętach w UE przed końcem obecnej kadencji parlamentarnej. |
| --- | --- |

3)

Po otrzymaniu wniosku organizatorów 21 maja 2021 r. Komisja zarejestrowała inicjatywę (3)30 czerwca 2021 r.25 stycznia 2023 r., po zweryfikowaniu deklaracji poparcia przez organy państw członkowskich, organizatorzy przedłożyli inicjatywę Komisji (4). Komisja zbadała inicjatywę na podstawie rozporządzenia w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

Organizatorzy szczegółowo wyjaśnili cele inicjatywy podczas spotkania z Komisją, które odbyło się 17 marca 2023 r. (5), oraz podczas wysłuchania publicznego zorganizowanego przez Parlament Europejski 25 maja 2023 r. (6)10 lipca 2023 r. Parlament zorganizował ponadto posiedzenie plenarne poświęcone tej EIO.

W niniejszym komunikacie przestawiono prawne i polityczne wnioski Komisji dotyczące inicjatywy oraz wszelkie działania, które Komisja zamierza podjąć w odpowiedzi na tę inicjatywę zgodnie z art. 15 ust. 2 rozporządzenia w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

2.   KONTEKST

W art. 13 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej uznano konieczność ochrony zwierząt jako istot zdolnych do odczuwania. Przepisy tego artykułu zobowiązują UE i jej państwa członkowskie do pełnego uwzględniania wymagań w zakresie dobrostanu zwierząt przy formułowaniu i wykonywaniu polityki rolnej, rybołówstwa i transportu Unii oraz jej polityk dotyczących jednolitego rynku, badań i rozwoju technologicznego oraz przestrzeni kosmicznej.

Ramy legislacyjne i polityczne UE są uznawane na całym świecie za doskonały przykład, jeżeli chodzi o stopniowe zaprzestanie wykorzystywania zwierząt i propagowanie ich dobrostanu. Wśród najważniejszych osiągnięć tej polityki należy wymienić wprowadzenie całkowitego zakazu testowania produktów kosmetycznych na zwierzętach w 2013 r (7). oraz przeznaczenie ponad 1 mld EUR na realizację inicjatyw w zakresie prowadzenia badań naukowych i innowacji przy wykorzystaniu metod bez udziału zwierząt w całej UE na przestrzeni ostatnich dwóch dziesięcioleci.

Wykorzystywanie zwierząt do celów naukowych stanowi istotne zagadnienie o charakterze przekrojowym. Pomimo postępów poczynionych w tym obszarze znaczna liczba zwierząt jest w dalszym ciągu wykorzystywana do przeprowadzania badań w Europie. W przypadku braku rozwiązań alternatywnych zwierzęta wykorzystuje się do szeregu różnych celów przy prowadzeniu badań naukowych i ocen bezpieczeństwa dotyczących chemikaliów i leków, aby zapewnić wysoki poziom ochrony zdrowia ludzkiego i środowiska (w tym zdrowia zwierząt).

W 2020 r. w badaniach przeprowadzanych w UE (z wyjątkiem Zjednoczonego Królestwa) i w Norwegii do celów naukowych, do celów związanych ze szkoleniem i kształceniem lub do celów regulacyjnych wykorzystano łącznie 7,9 mln zwierząt (8). Liczba ta jest o 7,5 % niższa niż w 2019 r. (8,5 mln) i o 11,4 % niższa niż w 2018 r. (8,8 mln) (9). Najczęściej wykorzystywanymi gatunkami były myszy (49 %) i ryby (27 %). Podobnie jak w poprzednich latach zwierzęta były wykorzystywane przede wszystkim do celów związanych z prowadzeniem badań naukowych (72 %) – w 41 % przypadków były to badania podstawowe, natomiast w 31 % przypadków badania translacyjne i badania stosowane. Spośród wszystkich przypadków wykorzystywania zwierząt 17 % było związane z koniecznością spełnienia wyszczególnionych poniżej wymogów regulacyjnych; w dalszej kolejności zwierzęta wykorzystywano do celów związanych z produkcją rutynową (5 %), w tym z produkcją przeciwciał lub produktów na bazie krwi. Spośród wszystkich przypadków wykorzystywania zwierząt związanych z koniecznością spełnienia wymogów regulacyjnych (łącznie 1,4 mln przypadków) 54 % dotyczyło produktów leczniczych stosowanych u ludzi, 22,8 % weterynaryjnych produktów leczniczych, 8,7 % chemikaliów przemysłowych (przypadki te były związane z prawodawstwem dotyczącym chemikaliów takim jak rozporządzenie REACH (10)), 2,8 % paszy i produktów spożywczych, 4,8 % środków ochrony roślin, 3,6 % wyrobów medycznych, 0,3 % produktów biobójczych i 3,0 % innych celów.

2.1.   Akty ustawodawcze istotne w kontekście badań na zwierzętach

Dorobek prawny UE, który wywiera wpływ na kwestię badań na zwierzętach, jest stosunkowo bogaty i można go zasadniczo podzielić na trzy kategorie. Pierwsza kategoria obejmuje dyrektywę 2010/63/UE w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych (11), w której ustanowiono ogólne cele i przepisy w zakresie dobrostanu zwierząt wykorzystywanych w badaniach w przypadkach gdy wykorzystanie zwierząt jest nieuniknione. Do drugiej kategorii zalicza się akty przekrojowe dotyczące chemikaliów, takie jak rozporządzenie REACH, które zawiera przepisy międzysektorowe. Trzecia kategoria obejmuje szereg sektorowych aktów prawnych, w których ustanowiono przepisy w zakresie oceny chemikaliów wykorzystywanych w określonych sektorach lub produktach. Zarówno w rozporządzeniu REACH, jak i w sektorowych aktach prawnych UE zawarto wymogi dotyczące danych lub przepisy skutkujące koniecznością przeprowadzania badań na zwierzętach w celu oceny potencjalnego wpływu produktów i substancji na zdrowie ludzi lub zwierząt bądź na środowisko.

2.1.1.   Przepisy chroniące zwierzęta wykorzystywane do celów naukowych

W dyrektywie w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych wyznaczono nadrzędny cel polegający na całkowitym zaprzestaniu wykorzystywania zwierząt do celów badań naukowych i do celów regulacyjnych w UE. Innym istotnym elementem tej dyrektywy jest obowiązek zapewnienia zgodności z zasadą 3R, czyli z trzema wymogami:

| — | wymogiem zastępowania badań opierających się na wykorzystywaniu zwierząt metodami niewiążącymi się z koniecznością przeprowadzania testów na zwierzętach; |
| --- | --- |

—

wymogiem zastępowania badań opierających się na wykorzystywaniu zwierząt metodami niewiążącymi się z koniecznością przeprowadzania testów na zwierzętach;

| — | wymogiem ograniczania zakładającym dostosowywanie metod badawczych lub podejść do przeprowadzania oceny w taki sposób, aby ograniczyć liczbę zwierząt potrzebnych do uzyskania wyniku zadowalającego pod względem naukowym; |
| --- | --- |

—

wymogiem ograniczania zakładającym dostosowywanie metod badawczych lub podejść do przeprowadzania oceny w taki sposób, aby ograniczyć liczbę zwierząt potrzebnych do uzyskania wyniku zadowalającego pod względem naukowym;

| — | wymogiem udoskonalania metod pozwalających ograniczyć do minimum ból, cierpienie i stres, na jakie narażone są zwierzęta wykorzystywane w badaniach, lub zwiększyć ich dobrostan.






  — | W dyrektywie powierzono również określone obowiązki laboratorium referencyjnemu UE ds. metod alternatywnych wobec testów na zwierzętach (EURL ECVAM) (12)
  , które stanowi integralną część Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) Komisji. Wspomniane laboratorium podejmuje szereg działań na rzecz promowania korzystania z metod bez udziału zwierząt w przyjmowanych przepisach, w ramach prowadzonych badań w zakresie biomedycyny oraz w sektorze edukacji. Na mocy dyrektywy laboratorium EURL ECVAM powierzono m.in. zadanie rozwijania alternatywnych podejść, brania udziału w procesie walidacji i koordynowania tego procesu oraz tworzenia baz danych i systemów informacji. Zgodnie z przepisami dyrektywy państwa członkowskie są zobowiązane do regularnego przekazywania danych statystycznych (13)
  dotyczących wykorzystywania zwierząt w celach naukowych. Dyrektywa nakłada również na Komisję obowiązek tworzenia specjalnych, publicznie dostępnych baz danych w tym zakresie (14). |
| --- | --- | --- |

—

wymogiem udoskonalania metod pozwalających ograniczyć do minimum ból, cierpienie i stres, na jakie narażone są zwierzęta wykorzystywane w badaniach, lub zwiększyć ich dobrostan.

—

W dyrektywie powierzono również określone obowiązki laboratorium referencyjnemu UE ds. metod alternatywnych wobec testów na zwierzętach (EURL ECVAM) (12)
  , które stanowi integralną część Wspólnego Centrum Badawczego (JRC) Komisji. Wspomniane laboratorium podejmuje szereg działań na rzecz promowania korzystania z metod bez udziału zwierząt w przyjmowanych przepisach, w ramach prowadzonych badań w zakresie biomedycyny oraz w sektorze edukacji. Na mocy dyrektywy laboratorium EURL ECVAM powierzono m.in. zadanie rozwijania alternatywnych podejść, brania udziału w procesie walidacji i koordynowania tego procesu oraz tworzenia baz danych i systemów informacji. Zgodnie z przepisami dyrektywy państwa członkowskie są zobowiązane do regularnego przekazywania danych statystycznych (13)
  dotyczących wykorzystywania zwierząt w celach naukowych. Dyrektywa nakłada również na Komisję obowiązek tworzenia specjalnych, publicznie dostępnych baz danych w tym zakresie (14).

2.1.2.   Przekrojowe prawo UE dotyczące chemikaliów

Rozporządzenie REACH jest przekrojowym aktem prawnym dotyczącym chemikaliów, który wymaga dostarczania informacji na temat chemikaliów, aby zapewnić ich bezpieczną produkcję, przywóz i stosowanie. W załącznikach do rozporządzenia REACH określone są metody generowania informacji dotyczących zagrożeń; szereg tych metod nadal stanowią metody badawcze wymagające wykorzystania zwierząt. Rejestrujący mogą jednak stosować badania na zwierzętach jedynie w ostateczności. Badania na kręgowcach należy w miarę możliwości zastąpić metodami alternatywnymi. W załączniku XI do rozporządzenia REACH wymienione są alternatywne metody dostosowania standardowego trybu badań, a Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) zapewnia szczegółowe poradniki (15).

Rozporządzenie REACH zawiera ponadto szczegółowe przepisy dotyczące udostępniania danych w celu uniknięcia zbędnych badań. Rozporządzenie REACH przewiduje również uprzednią walidację propozycji przeprowadzenia badań, co zapewnia stosowanie badań na zwierzętach wyłącznie w ostateczności i tylko wtedy, gdy jest to wymagane.

Wykorzystanie dostępnych metod alternatywnych na mocy rozporządzenia REACH jest zapewnione m.in. przez umieszczenie ich w wykazie w rozporządzeniu w sprawie metod badawczych (16)
  ,. Niedawna zmiana tego rozporządzenia doprowadzi do szybszego wprowadzenia metod badawczych po ich przyjęciu przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), ponieważ obecnie rozporządzenie to odnosi się bezpośrednio do metod OECD zamiast zawierać ich opis.

Należy również zauważyć, że planowany ukierunkowany przegląd rozporządzenia REACH mógłby umożliwić uwzględnienie generowania większej ilości informacji dotyczących zagrożeń, np. zaburzeń funkcjonowania układu hormonalnego w odniesieniu do wszystkich substancji, oraz większej ilości informacji na temat substancji zarejestrowanych w najniższym zakresie wielkości obrotu. Dokładny mechanizm dostarczania informacji w ramach zmienionego rozporządzenia REACH jest nadal przedmiotem dyskusji.

2.1.3.   Przepisy sektorowe

Rozporządzenie dotyczące produktów kosmetycznych

Rozporządzenie dotyczące produktów kosmetycznych
  13 jest najbardziej zaawansowanym aktem prawnym UE, jeżeli chodzi o stopniowe zaprzestanie badań na zwierzętach, ponieważ zakazuje się w nim wprowadzania do obrotu produktów kosmetycznych testowanych na zwierzętach w celu spełnienia wymogów rozporządzenia. Zakaz przeprowadzania badań na zwierzętach na mocy rozporządzenia dotyczącego produktów kosmetycznych omówiono szczegółowo w sekcji 3.1.

Rozporządzenie w sprawie środków ochrony roślin i rozporządzenie w sprawie produktów biobójczych

Rozporządzenie w sprawie środków ochrony roślin (17) i rozporządzenie w sprawie produktów biobójczych (18) stanowią, że należy unikać niepotrzebnych badań na zwierzętach. W obu tych rozporządzeniach określone są wymogi dotyczące przedkładania danych we wnioskach o zatwierdzenie substancji na podstawie tych rozporządzeń. W projekcie badań należy w pełni uwzględniać zasadę 3R (zastępowania, ograniczania i udoskonalania wykorzystywania zwierząt, ang. Replace, Reduce and Refine), w szczególności gdy dostępne są odpowiednie zwalidowane metody. Wnioskodawcy muszą dzielić się danymi, aby uniknąć badań na kręgowcach i powielania badań. W szczególności ustanowiono mechanizm obowiązkowej wymiany danych na potrzeby badań nad biobójczymi substancjami czynnymi i produktami biobójczymi z udziałem kręgowców: przed rozpoczęciem badań konieczne jest uprzednie zwrócenie się do ECHA w celu sprawdzenia, czy takie badania zostały już przedłożone na podstawie rozporządzenia w sprawie produktów biobójczych. Wymogi informacyjne określone w załącznikach II i III do rozporządzenia w sprawie produktów biobójczych zmieniono w 2021 r (19). w celu uwzględnienia nowych strategii badawczych, w których preferuje się badania in vitro w stosunku do badań in vivo.

Produkty lecznicze stosowane u ludzi

Ogólne ramy prawne dotyczące leków stosowanych u ludzi obejmują dyrektywę 2001/83/WE (20) i rozporządzenie (WE) nr 726/2004 (21). W pełni uwzględnia się w nich zasadę 3R wprowadzoną dyrektywą 2010/63/UE. Organy regulacyjne w UE zaakceptują wszystkie zwalidowane metodyki wspierające tę zasadę. Odpowiedzialne organy (tj. Europejska Agencja Leków i właściwe organy krajowe) mogą również akceptować alternatywne metody badawcze, które nie zostały ocenione w ramach formalnego procesu walidacji, w poszczególnych przypadkach i po dokonaniu oceny danych przedłożonych przez wnioskodawcę.

Wnioski o wydanie pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w ramach procedury skróconej (np. w odniesieniu do leków generycznych i biopodobnych) oraz wnioski składane na podstawie świadomej zgody mogą ponadto opierać się na badaniach przedklinicznych i klinicznych przeprowadzonych w celu uzyskania pozwolenia na dopuszczenie do obrotu referencyjnego produktu leczniczego. W takich przypadkach wnioskodawca odnosi się do danych przedłożonych przez twórcę (nie dochodzi do powielania badań).

Wyżej wymienione ogólne prawodawstwo farmaceutyczne UE dotyczące produktów leczniczych stosowanych u ludzi zostało niedawno poddane przeglądowi, a 26 kwietnia 2023 r. Komisja przyjęła nowy wniosek ustawodawczy (22). Niektóre proponowane zmiany mają na celu usprawnienie stosowania zasady 3R w całym cyklu życia produktu leczniczego. We wniosku ustawodawczym ulepsza się ponadto obecne przepisy dzięki dodaniu obowiązków dla wnioskodawców ubiegających się o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu lub posiadaczy takiego pozwolenia oraz dzięki ułatwieniu stosowania alternatywnych metod badawczych. Nowe przepisy będą również sprzyjać ściślejszej współpracy między agencjami UE a właściwymi organami krajowymi w zakresie oceny substancji, ułatwienia wymiany danych i prowadzenia wspólnych badań nieklinicznych, aby uniknąć niepotrzebnego powielania badań na żywych zwierzętach. Wniosek ma również zapewnić adekwatność prawodawstwa w przyszłości, tak aby umożliwić stosowanie alternatywnych metod badawczych.

Weterynaryjne produkty lecznicze

Unijne ramy prawne dotyczące weterynaryjnych produktów leczniczych zmieniono rozporządzeniem (UE) 2019/6 (23). Zawiera ono wymóg, aby wnioskodawcy ubiegający się o dopuszczenie do obrotu wszelkich weterynaryjnych produktów leczniczych wykorzystywali jak najmniejszą liczbę zwierząt w badaniach kontrolnych, które prowadzi się w trakcie procesu wytwarzania zarówno immunologicznych, jak i nieimmunologicznych weterynaryjnych produktów leczniczych oraz na gotowych immunologicznych weterynaryjnych produktach leczniczych. Należy stosować alternatywne badanie in vitro, jeżeli prowadzi to do zastąpienia lub ograniczenia wykorzystania zwierząt lub zmniejszenia ich cierpienia. Tak jak w przypadku leków stosowanych u ludzi, niektóre wnioski o pozwolenie na dopuszczenie do obrotu (np. w odniesieniu do leków generycznych) mogą opierać się na badaniach przeprowadzonych na zwierzętach na potrzeby referencyjnego weterynaryjnego produktu leczniczego. W rozporządzeniu (UE) 2019/6 przewiduje się również możliwość udzielenia innym potencjalnym wnioskodawcom dostępu do danych za pośrednictwem upoważnienia do korzystania z danych (np. w przypadku wniosków opartych na świadomej zgodzie) w celu uniknięcia niepotrzebnych badań na zwierzętach.

Badania kliniczne weterynaryjnych produktów leczniczych są wyłączone z zakresu stosowania dyrektywy 2010/63/UE w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych, ponieważ przepisy dotyczące weterynaryjnych produktów leczniczych przewidują już odpowiednie środki w zakresie dobrostanu zwierząt: w badaniach klinicznych należy uwzględniać zasadę 3R, stosować w miarę możliwości alternatywne metody badawcze oraz uwzględniać wytyczne Międzynarodowej współpracy w zakresie dostosowania (harmonizacji) wymagań technicznych dla rejestracji produktów weterynaryjnych (24).

Wyroby medyczne

Ramy prawne dotyczące wyrobów medycznych zostały zmienione w 2017 r. wraz z przyjęciem rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych (25) oraz rozporządzenia w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro (26). W niewielu przypadkach można przeprowadzać badania na zwierzętach na potrzeby badań przedklinicznych. Badania te muszą być przeprowadzane zgodnie z dyrektywą 2010/63/UE.

2.2.   Obecny kontekst polityczny UE

14 października 2020 r. Komisja przyjęła komunikat pt. „Strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności na rzecz nietoksycznego środowiska” w ramach Europejskiego Zielonego Ładu (27). Strategia ta ma dwojaki cel: poprawę ochrony zdrowia ludzi i środowiska oraz wspieranie innowacji w zakresie bezpiecznych i zrównoważonych chemikaliów. W strategii zapowiedziano przegląd unijnych ram prawnych dotyczących chemikaliów i ponownie podkreślono ostateczny cel UE, jakim jest pełne zastąpienie badań na zwierzętach, czemu ma służyć zobowiązanie się do wspierania badań interdyscyplinarnych i innowacji cyfrowych w zakresie zaawansowanych narzędzi, metod i modeli oraz poprawy zdolności do analizy danych.

W strategii wymieniono 85 działań, z których szereg wspiera ograniczenie lub stopniowe zaprzestanie badań na zwierzętach. Na przykład wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie danych chemicznych (28) w ramach inicjatywy „jedna substancja, jedna ocena” zapewniłby gromadzenie dostępnych informacji na temat chemikaliów na jednej platformie. Mogłoby to pomóc organom grupować chemikalia do celów zarządzania ryzykiem lub wspierać podejście przekrojowe, zmniejszając zapotrzebowanie na dane dotyczące zwierząt. Innym przykładem jest zalecenie Komisji ustanawiające europejskie ramy oceny chemikaliów i materiałów „bezpiecznych i zrównoważonych już na etapie projektowania” (29), w którym promuje się wykorzystywanie metodyk nowego podejścia do oceny bezpieczeństwa chemicznego dzięki włączeniu tych metodyk w projektowanie i opracowywanie chemikaliów na jak najwcześniejszym etapie.

We wrześniu 2021 r. Parlament przyjął rezolucję (30), w której zaapelował o przyspieszenie przejścia na innowacje bez wykorzystywania zwierząt w badaniach naukowych, badaniach regulacyjnych i edukacji. Komisja zareagowała na środki określone w tej rezolucji przedstawieniem działań, które podejmuje w celu ograniczenia badań na zwierzętach30.

2.3.   Badania UE nad alternatywnymi podejściami, kształceniem i szkoleniem

W ciągu ostatnich dwudziestu lat Komisja zainwestowała ponad 1 mld EUR w przeszło 300 projektów badawczych związanych z metodami alternatywnymi wobec badań na zwierzętach. W ramach wielu z tych projektów powstały nowe narzędzia i metody wykorzystywane do celów regulacyjnych, przewidywania bezpieczeństwa chemikaliów, zrozumienia chorób lub oceny skuteczności nowych metod leczenia.

Unijne programy ramowe w zakresie badań naukowych i innowacji „Horyzont 2020” i „Horyzont Europa” służą finansowaniu ambitnych projektów badawczych dotyczących metod alternatywnych wobec badań na zwierzętach. Dwa znaczące przykłady to klaster ASPIS dotyczący oceny bezpieczeństwa chemikaliów bez wykorzystywania zwierząt, którego budżet pochodzący z programu „Horyzont 2020” wynosi 60 mln EUR (31), oraz partnerstwo PARC o łącznym budżecie w wysokości 400 mln EUR, z czego 200 mln EUR pochodzi z programu „Horyzont Europa” (32)
  , (33). ASPIS zapewnia metodyki nowego podejścia w celu poprawy dokładności, szybkości i przystępności cenowej badań bezpieczeństwa chemicznego bez wykorzystania zwierząt laboratoryjnych. Obecnie w klastrze ASPIS opracowuje się ramy zwane algorytmem profilowania bezpieczeństwa ASPIS (ASPA), oparte na wielopoziomowym podejściu do oceny ryzyka nowej generacji w ocenie bezpieczeństwa przewlekłych negatywnych skutków dla zdrowia związanych z narażeniem na działanie chemikaliów. Celem partnerstwa PARC jest wspieranie przejścia na ocenę ryzyka nowej generacji oraz zwiększenie akceptacji i wykorzystania metodyk nowego podejścia. W tym kontekście nawiązano dobrą współpracę między ASPIS a PARC. PARC wspiera również opracowanie zestawu narzędzi służących wdrażaniu ram „bezpiecznych i zrównoważonych już na etapie projektowania”, promujących stosowanie narzędzi in silico w ocenie ryzyka.

Program prac na lata 2023–2024 w ramach klastra 1 „Zdrowie” programu „Horyzont Europa” uzupełni te ważne inicjatywy przez finansowanie projektów badawczych dotyczących metod alternatywnych wobec badań na zwierzętach w naukach biomedycznych w obszarach o ograniczonej wartości translacyjnej podejść opartych na wykorzystaniu zwierząt, o najwyższym wykorzystaniu zwierząt lub o najpoważniejszym cierpieniu zwierząt (25 mln EUR; termin składania wniosków: 19 września 2023 r.). Aby propagować stosowanie metod alternatywnych wobec badań na zwierzętach, program prac na lata 2023–2024 w ramach klastra 1 programu „Horyzont Europa” zawiera temat mający na celu wspieranie szkolenia organów regulacyjnych i poprawę wdrażania przepisów (termin składania wniosków dotyczących tego tematu: 11 kwietnia 2024 r.) (34).

Wspólne Przedsiębiorstwo na rzecz Realizacji Wspólnej Inicjatywy Technologicznej w zakresie Leków Innowacyjnych, będące poprzednikiem Wspólnego Przedsięwzięcia na rzecz Inicjatywy w dziedzinie Innowacji w Ochronie Zdrowia, również zainwestowało w metody alternatywne wobec badań na zwierzętach. W ramach tych projektów opracowano między innymi badanie in silico do przewidywania toksyczności chemikaliów i przyspieszenia opracowywania leków bez wykorzystania zwierząt. Wspólne Przedsięwzięcie na rzecz Inicjatywy w dziedzinie Innowacji w Ochronie Zdrowia (35) będzie nadal inwestować w rozwój metod alternatywnych wobec badań na zwierzętach i wspierać stosowanie tych metod w sektorze zdrowia. Planuje się, że odpowiedni temat zostanie zainicjowany przed końcem 2023 r.

Świadomość, kształcenie i szkolenie mają zasadnicze znaczenie dla promowania stosowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt, co podkreślono również w europejskiej inicjatywie obywatelskiej. Chociaż kształcenie i szkolenie należy formalnie do obowiązków państw członkowskich, laboratorium EURL ECVAM prowadzi szereg działań edukacyjnych i szkoleniowych, które mają na celu zwiększenie świadomości na temat zasady 3R na poziomie szkoły średniej, szkoły wyższej i wczesnego szkolenia zawodowego. Głównym elementem tego działania jest wdrożenie odpowiedniej strategii służącej opracowaniu kompleksowego zestawu zasobów dydaktycznych oraz zestawu wytycznych na potrzeby informowania edukatorów i instytucji edukacyjnych o skutecznych sposobach tworzenia, dostosowywania i wdrażania programów nauczania i praktyk na potrzeby nauczania konkretnie zasady 3R. Odbywająca się co dwa lata letnia szkoła JRC na temat podejść niewymagających wykorzystania zwierząt w nauce daje ponadto uczniom możliwość uczenia się od ekspertów w dziedzinie najnowocześniejszych technologii i modelowania obliczeniowego, dzielenia się wiedzą i doświadczeniem oraz tworzenia sieci kontaktów zawodowych. Szereg projektów UE finansowanych w ramach różnych programów (36) wspierało ponadto szkolenie setek młodych naukowców w zakresie metod niewymagających wykorzystania zwierząt. Na przykład ASPIS tworzy obecnie akademię młodych naukowców w zakresie oceny bezpieczeństwa chemikaliów bez wykorzystania zwierząt. Komisja – przy wsparciu finansowym ze strony Parlamentu – opracowała szereg modułów e-uczenia się dotyczących różnych aspektów dyrektywy 2010/63/UE, w tym moduł dotyczący wyszukiwania istniejących metod alternatywnych niewymagających wykorzystania zwierząt i moduł dotyczący opracowywania metod alternatywnych do celów regulacyjnych.

2.4.   Działania międzynarodowe

Komisja jest zaangażowana w opracowywanie wspólnych norm i innowacyjnych narzędzi oceny ryzyka na arenie międzynarodowej (zwłaszcza w OECD) oraz w propagowanie ich stosowania w ramach międzynarodowych, aby m.in. odejść od badań na zwierzętach. Komisja aktywnie wspiera opracowywanie wytycznych technicznych OECD, mając również na celu zapewnienie wzajemnej akceptacji danych przez OECD i inne odpowiednie państwa.

Komisja aktywnie promuje ponadto włączenie metod alternatywnych, w tym metod in vitro, do Globalnego Zharmonizowanego Systemu Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów, pomagając w dostosowaniu podejść międzynarodowych, a tym samym w tworzeniu równych warunków działania.

2.5.   Agencje, komitety naukowe Komisji oraz zainteresowane strony

Komisja polega na szerokiej sieci grup eksperckich, komitetów i wewnętrznych ośrodków analitycznych, które zapewniają bogatą wiedzę specjalistyczną w zakresie metodyk nowego podejścia, co ułatwi ich przyjęcie. Komisja ma to szczęście, że może korzystać z doradztwa JRC w zakresie wiodących światowych badań naukowych, w tym EURL ECVAM. Wiedzę tę w różnych obszarach podlegających regulacji poszerzają agencje i komitety naukowe Komisji (37). Istnieją również inne struktury, na przykład Europejskie Partnerstwo na rzecz Alternatywnego Podejścia do Testów na Zwierzętach.

W programie prac ECHA na lata 2023–2026 wymieniono kilka z planowanych działań Agencji związanych z metodykami nowego podejścia, np.:

| — | budowanie zdolności wewnętrznych w zakresie metodyk nowego podejścia przez organizowanie szkoleń dla naukowców ECHA oraz jej komitetów, aby podnieść poziom wiedzy na temat tych metodyk odpowiednich do potrzeb regulacyjnych; |
| --- | --- |

—

budowanie zdolności wewnętrznych w zakresie metodyk nowego podejścia przez organizowanie szkoleń dla naukowców ECHA oraz jej komitetów, aby podnieść poziom wiedzy na temat tych metodyk odpowiednich do potrzeb regulacyjnych;

| — | większe zaangażowanie w projekty naukowe dotyczące kluczowych aspektów prawnego usankcjonowania (38); |
| --- | --- |

—

większe zaangażowanie w projekty naukowe dotyczące kluczowych aspektów prawnego usankcjonowania (38);

| — | ciągłe rozwijanie narzędzi obliczeniowych, które dostarczają informacji na temat właściwości powodujących zagrożenie (39); |
| --- | --- |

—

ciągłe rozwijanie narzędzi obliczeniowych, które dostarczają informacji na temat właściwości powodujących zagrożenie (39);

| — | udostępnianie zbiorów danych na potrzeby metodyk nowego podejścia i wspólnych projektów z EFSA dotyczących interoperacyjności danych i integracji narzędzi; |
| --- | --- |

—

udostępnianie zbiorów danych na potrzeby metodyk nowego podejścia i wspólnych projektów z EFSA dotyczących interoperacyjności danych i integracji narzędzi;

| — | zacieśnienie współpracy między prawodawstwami i jurysdykcjami w Europie i poza nią (Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych, kanadyjski Departament Zdrowia) za pośrednictwem takich platform, jak Europejskie Partnerstwo na rzecz Alternatywnego Podejścia do Testów na Zwierzętach (EPAA) i przyspieszenie oceny ryzyka chemicznego (APCRA); oraz |
| --- | --- |

—

zacieśnienie współpracy między prawodawstwami i jurysdykcjami w Europie i poza nią (Agencja Ochrony Środowiska Stanów Zjednoczonych, kanadyjski Departament Zdrowia) za pośrednictwem takich platform, jak Europejskie Partnerstwo na rzecz Alternatywnego Podejścia do Testów na Zwierzętach (EPAA) i przyspieszenie oceny ryzyka chemicznego (APCRA); oraz

| — | organizowanie podczas kluczowych konferencji sesji na temat metod niewymagających wykorzystania zwierząt (40). |
| --- | --- |

—

organizowanie podczas kluczowych konferencji sesji na temat metod niewymagających wykorzystania zwierząt (40).

Europejska Agencja Leków (EMA) wspiera etyczne wykorzystywanie zwierząt w badaniu produktów leczniczych stosowanych u ludzi i weterynaryjnych produktów leczniczych w całej UE, promując prawne przyjmowanie metod badawczych z zastosowaniem zasady 3R. Wydała w tym zakresie szczegółowe wytyczne, w tym:

| — | zalecenia dotyczące metod stosowania zasady 3R w farmakopei europejskiej, aby pomóc posiadaczom pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w przestrzeganiu nowych lub zmienionych środków; |
| --- | --- |

—

zalecenia dotyczące metod stosowania zasady 3R w farmakopei europejskiej, aby pomóc posiadaczom pozwolenia na dopuszczenie do obrotu w przestrzeganiu nowych lub zmienionych środków;

| — | przegląd naukowy badań warunkujących zwolnienie serii w odniesieniu do ludzkich i weterynaryjnych szczepionek i produktów biologicznych, aby zapewnić zgodność tych badań z najlepszymi praktykami w zakresie zasady 3R; oraz |
| --- | --- |

—

przegląd naukowy badań warunkujących zwolnienie serii w odniesieniu do ludzkich i weterynaryjnych szczepionek i produktów biologicznych, aby zapewnić zgodność tych badań z najlepszymi praktykami w zakresie zasady 3R; oraz

| — | wkład w opracowywanie zharmonizowanych wytycznych i wymogów w Europie i na świecie dzięki ścisłej współpracy z odpowiednimi organami europejskimi i międzynarodowymi. |
| --- | --- |

—

wkład w opracowywanie zharmonizowanych wytycznych i wymogów w Europie i na świecie dzięki ścisłej współpracy z odpowiednimi organami europejskimi i międzynarodowymi.

Co więcej, EMA niedawno ponownie uruchomiła swoją grupę roboczą ds. zasady 3R. Grupa ta doradza komitetom naukowym EMA w sprawach wykorzystywania zwierząt w badaniu regulacyjnym produktów leczniczych i stosowania zasady 3R. Grupa robocza ds. zasady 3R wyznaczyła sobie bardzo ambitne cele (41) m.in. w zakresie promowania prawnego usankcjonowania innowacyjnych metodyk nowego podejścia. EMA posiada również grupę zadaniową ds. innowacji, która jest multidyscyplinarną grupą zapewniającą forum wczesnego dialogu z wnioskodawcami na temat innowacyjnych aspektów opracowywania produktów leczniczych, a także zajmującą się prawnym usankcjonowaniem metod niewymagających wykorzystania zwierząt.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) rozważa opracowanie i stosowanie w ocenie ryzyka metod niewymagających wykorzystania zwierząt jako kluczową zmianę na rzecz nowego modelu opartego na mechanistycznym zrozumieniu toksyczności i na rzecz odejścia od wykorzystywania zwierząt. EFSA sponsorowała szereg projektów w różnych obszarach, takich jak neurotoksyczność rozwojowa, neurotoksyczność przewlekła, rozwój mechanizmów wywoływania skutków szkodliwych, metodyki nowego podejścia w odniesieniu do nanopostaci i wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i wydalania. EFSA opublikowała ponadto plan działania w sprawie metodyki nowego podejścia (42) wraz z propozycjami dotyczącymi opracowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt oraz nowymi koncepcjami oceny ryzyka dla ludzi istotnymi dla celów regulacyjnych.

Unijny Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS) (43) odgrywa ważną rolę w podejmowaniu przez prawodawcę decyzji o zakazie przeprowadzania badań na zwierzętach na mocy rozporządzenia dotyczącego produktów kosmetycznych. SCCS uważnie śledzi postępy w opracowywaniu i walidacji metod alternatywnych. Najnowszy przegląd Wytycznych dotyczących badań składników kosmetycznych i oceny ich bezpieczeństwa przeprowadzony przez SCCS opublikowano w marcu 2021 r.

Poza zatwierdzonymi metodami alternatywnymi SCCS może również zatwierdzić, w poszczególnych przypadkach, metody, które Komitet uzna za uzasadnione naukowo do oceny bezpieczeństwa substancji kosmetycznych, nawet jeśli nie poddano ich procesowi walidacji.

Komisja w 2005 r. utworzyła Europejskie Partnerstwo na rzecz Alternatywnego Podejścia do Testów na Zwierzętach (EPAA). EPAA zrzesza wszystkie służby Komisji, których działalność wiąże się z badaniami na zwierzętach (lub bez wykorzystywania zwierząt), agencje UE, jak również przedstawicieli branż objętych ramami regulacyjnymi dotyczącymi chemikaliów i produktów leczniczych oraz inne zainteresowane strony, takie jak organizacje pozarządowe zajmujące się dobrostanem zwierząt, Parlament i eksperci akademiccy. Działania EPAA obejmują platformę projektów, w ramach której partnerzy EPAA i zrzeszeni członkowie współpracują nad projektami wspierającymi opracowywanie, walidację, akceptację i wdrażanie rozwiązań alternatywnych, w których stosuje się zasadę 3R w testach regulacyjnych i w podejmowaniu decyzji. EPAA organizuje ponadto doroczną konferencję poświęconą działaniom w tych obszarach. Następna doroczna konferencja odbędzie się w listopadzie 2023 r., a jej celem będzie omówienie wpływu, jaki na innowacje i badania na zwierzętach wywiera strategia w zakresie chemikaliów na rzecz zrównoważoności i strategia farmaceutyczna dla Europy. Forum partnerów daje członkom EPAA możliwość wymiany informacji pomiędzy sektorami oraz określenia synergii. Służy ponadto przyznawaniu dotacji i nagród za wybitny wkład w opracowywanie i wdrażanie alternatyw dla badań na zwierzętach, takie jak nagroda EPAA Refinement Prize, wspierająca studentów i młodych naukowców, którzy wykonali wybitną pracę w dziedzinie podejść alternatywnych.

2.6.   Postępy w następstwie europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Stop wiwisekcji” z 2015 r.

W 2015 r. w ramach europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Stop wiwisekcji” zwrócono się do Komisji o przedstawienie nowego wniosku, którego celem byłoby stopniowe zaprzestanie praktyki doświadczeń na zwierzętach. W odpowiedzi Komisja podjęła szereg działań, które zrealizowano:

| 1. | przyspieszenie postępów w stosowaniu zasady 3R przez dzielenie się wiedzą: platformę na rzecz kształcenia i szkolenia w zakresie nauk o zwierzętach laboratoryjnych (44) utworzono, aby umożliwić bardziej systematyczną wymianę wiedzy na temat stosowania zasady 3R. Obecnie za pośrednictwem platformy dostępnych jest sześć e-modułów szkoleniowych o otwartym dostępie, a trzynaście dodatkowych modułów zostanie ukończonych do końca 2024 r.; |
| --- | --- |

1.

przyspieszenie postępów w stosowaniu zasady 3R przez dzielenie się wiedzą: platformę na rzecz kształcenia i szkolenia w zakresie nauk o zwierzętach laboratoryjnych (44) utworzono, aby umożliwić bardziej systematyczną wymianę wiedzy na temat stosowania zasady 3R. Obecnie za pośrednictwem platformy dostępnych jest sześć e-modułów szkoleniowych o otwartym dostępie, a trzynaście dodatkowych modułów zostanie ukończonych do końca 2024 r.;

| 2. | wspieranie rozwoju, walidacji i wdrażania nowych, alternatywnych podejść: Komisja wywiązała się ze swojego zobowiązania do wspierania rozwoju, walidacji i wdrażania alternatywnych podejść do zastosowań regulacyjnych i badawczych, kontynuując finansowanie alternatywnych podejść oraz działań EURL ECVAM w zakresie walidacji metod. Współpraca taka jak w ramach EPAA i APCRA wspiera starania Komisji; |
| --- | --- |

2.

wspieranie rozwoju, walidacji i wdrażania nowych, alternatywnych podejść: Komisja wywiązała się ze swojego zobowiązania do wspierania rozwoju, walidacji i wdrażania alternatywnych podejść do zastosowań regulacyjnych i badawczych, kontynuując finansowanie alternatywnych podejść oraz działań EURL ECVAM w zakresie walidacji metod. Współpraca taka jak w ramach EPAA i APCRA wspiera starania Komisji;

| 3. | monitorowanie zgodności z dyrektywą 2010/63/UE: Komisja i jej agencje nadal promowały stosowanie alternatywnych podejść, np. w odniesieniu do badania gorączkotwórczości szczepionek i produktów biologicznych (45). Komisja zaktualizowała również rozporządzenie w sprawie metod badawczych, aby wspierać stosowanie uznanych na szczeblu międzynarodowym metod alternatywnych; |
| --- | --- |

3.

monitorowanie zgodności z dyrektywą 2010/63/UE: Komisja i jej agencje nadal promowały stosowanie alternatywnych podejść, np. w odniesieniu do badania gorączkotwórczości szczepionek i produktów biologicznych (45). Komisja zaktualizowała również rozporządzenie w sprawie metod badawczych, aby wspierać stosowanie uznanych na szczeblu międzynarodowym metod alternatywnych;

| 4. | podjęcie dialogu ze środowiskiem naukowym: Komisja zobowiązała się do zorganizowania konferencji z udziałem przedstawicieli środowiska naukowego i odpowiednich zainteresowanych stron, którzy będą uczestniczyli w debacie na temat osiągnięcia celu polegającego na stopniowym zaprzestaniu badań na zwierzętach. Komisja zorganizowała dwie konferencje na ten temat w latach 2016 i 2021 (46). |
| --- | --- |

4.

podjęcie dialogu ze środowiskiem naukowym: Komisja zobowiązała się do zorganizowania konferencji z udziałem przedstawicieli środowiska naukowego i odpowiednich zainteresowanych stron, którzy będą uczestniczyli w debacie na temat osiągnięcia celu polegającego na stopniowym zaprzestaniu badań na zwierzętach. Komisja zorganizowała dwie konferencje na ten temat w latach 2016 i 2021 (46).

3.   OCENA WNIOSKÓW W RAMACH INICJATYWY ORAZ ODPOWIEDZI

Komisja dokładnie przeanalizowała trzy główne cele europejskiej inicjatywy obywatelskiej.

3.1.   Cel 1: Ochrona i wzmocnienie zakazu testowania produktów kosmetycznych na zwierzętach

Cel 1 opisano w europejskiej inicjatywie obywatelskiej następująco: „Ochrona i wzmocnienie zakazu testowania kosmetyków na zwierzętach. Zainicjowanie zmiany przepisów, tak by zapewniały ochronę konsumentów, pracowników i środowiska w odniesieniu do wszystkich składników kosmetycznych bez badań na zwierzętach w jakimkolwiek celu i czasie”. W załączniku do inicjatywy cel ten rozpisano na cztery następujące punkty:

| 1. | Niezwłoczne wdrożenie istniejącego unijnego zakazu testowania kosmetyków na zwierzętach oraz zakazu wprowadzania do obrotu składników testowanych na zwierzętach. |
| --- | --- |

1.

Niezwłoczne wdrożenie istniejącego unijnego zakazu testowania kosmetyków na zwierzętach oraz zakazu wprowadzania do obrotu składników testowanych na zwierzętach.

| 2. | Sprecyzowanie, że do oceny bezpieczeństwa składników kosmetycznych musi być stosowany wymóg oparcia się na danych niepochodzących z testów na zwierzętach i że dane pochodzące z testów na zwierzętach muszą zostać odrzucone, bez względu na miejsce i cel testów na zwierzętach. |
| --- | --- |

2.

Sprecyzowanie, że do oceny bezpieczeństwa składników kosmetycznych musi być stosowany wymóg oparcia się na danych niepochodzących z testów na zwierzętach i że dane pochodzące z testów na zwierzętach muszą zostać odrzucone, bez względu na miejsce i cel testów na zwierzętach.

| 3. | Zmiana przepisów w celu zapewnienia oceny bezpieczeństwa chemicznego składników kosmetycznych, w tym dla zdrowia pracowników i środowiska, bez przeprowadzania testów na zwierzętach. |
| --- | --- |

3.

Zmiana przepisów w celu zapewnienia oceny bezpieczeństwa chemicznego składników kosmetycznych, w tym dla zdrowia pracowników i środowiska, bez przeprowadzania testów na zwierzętach.

| 4. | Opracowanie solidnej strategii testowania składników kosmetycznych przy użyciu metod oceny bez wykorzystania zwierząt. |
| --- | --- |

4.

Opracowanie solidnej strategii testowania składników kosmetycznych przy użyciu metod oceny bez wykorzystania zwierząt.

Odpowiedź na cel 1:

| Komisja odpowiada na europejską inicjatywę obywatelską w sposób przedstawiony poniżej.






  — | Komisja podkreśla, że zakaz testowania składników kosmetycznych na zwierzętach oraz zakaz wprowadzania do obrotu produktów kosmetycznych zawierających składniki testowane na zwierzętach w pełni wdrożono na mocy rozporządzenia dotyczącego produktów kosmetycznych. |
| --- | --- |

Komisja odpowiada na europejską inicjatywę obywatelską w sposób przedstawiony poniżej.

—

Komisja podkreśla, że zakaz testowania składników kosmetycznych na zwierzętach oraz zakaz wprowadzania do obrotu produktów kosmetycznych zawierających składniki testowane na zwierzętach w pełni wdrożono na mocy rozporządzenia dotyczącego produktów kosmetycznych.

| — | Już teraz na mocy rozporządzenia dotyczącego produktów kosmetycznych zakazuje się przeprowadzania testów na zwierzętach przy ocenie składników kosmetyków. |
| --- | --- |

—

Już teraz na mocy rozporządzenia dotyczącego produktów kosmetycznych zakazuje się przeprowadzania testów na zwierzętach przy ocenie składników kosmetyków.

| — | Komisja nie zamierza obecnie proponować zmian legislacyjnych w rozporządzeniu dotyczącym kosmetyków ani w rozporządzeniu REACH w odniesieniu do badania składników kosmetycznych. Związek między tymi dwoma rozporządzeniami obecnie bada Sąd w dwóch sprawach wniesionych przeciwko ECHA. Po ogłoszeniu wyroków Komisja je przeanalizuje i uwzględni przy podejmowaniu decyzji o konieczności wprowadzenia zmian legislacyjnych. |
| --- | --- |

—

Komisja nie zamierza obecnie proponować zmian legislacyjnych w rozporządzeniu dotyczącym kosmetyków ani w rozporządzeniu REACH w odniesieniu do badania składników kosmetycznych. Związek między tymi dwoma rozporządzeniami obecnie bada Sąd w dwóch sprawach wniesionych przeciwko ECHA. Po ogłoszeniu wyroków Komisja je przeanalizuje i uwzględni przy podejmowaniu decyzji o konieczności wprowadzenia zmian legislacyjnych.

| — | W ramach ukierunkowanego przeglądu rozporządzenia REACH Komisja zamierza ponadto, w miarę możliwości, zaproponować zastąpienie niektórych wymogów informacyjnych opartych na badaniach na zwierzętach metodami niewymagającymi wykorzystania zwierząt. |
| --- | --- |

—

W ramach ukierunkowanego przeglądu rozporządzenia REACH Komisja zamierza ponadto, w miarę możliwości, zaproponować zastąpienie niektórych wymogów informacyjnych opartych na badaniach na zwierzętach metodami niewymagającymi wykorzystania zwierząt.

| — | Wniosek dotyczący solidnej strategii oceny składników kosmetyków w oparciu o metody niewymagające wykorzystania zwierząt wydaje się podobny do wniosków złożonych w ramach celu 2 europejskiej inicjatywy obywatelskiej dotyczącego działań służących opracowaniu i wdrożeniu podejść do ocen bezpieczeństwa chemicznego niewymagających wykorzystania zwierząt oraz spójnego przejścia w przestrzeni regulacyjnej na podejścia niewymagające wykorzystania zwierząt. W związku z tym odpowiedź na ten wniosek znajduje się w sekcji 3.2. |
| --- | --- |

—

Wniosek dotyczący solidnej strategii oceny składników kosmetyków w oparciu o metody niewymagające wykorzystania zwierząt wydaje się podobny do wniosków złożonych w ramach celu 2 europejskiej inicjatywy obywatelskiej dotyczącego działań służących opracowaniu i wdrożeniu podejść do ocen bezpieczeństwa chemicznego niewymagających wykorzystania zwierząt oraz spójnego przejścia w przestrzeni regulacyjnej na podejścia niewymagające wykorzystania zwierząt. W związku z tym odpowiedź na ten wniosek znajduje się w sekcji 3.2.

Komisja podkreśla, że w rozporządzeniu dotyczącym produktów kosmetycznych zakazuje się już wprowadzania do obrotu produktów kosmetycznych testowanych na zwierzętach w celu spełnienia wymogów tego rozporządzenia. Zakaz ten, w pełni obowiązujący od marca 2013 r., dotyczy również składników kosmetycznych testowanych na zwierzętach do celów tego rozporządzenia. Dane uzyskane w wyniku badań na zwierzętach przeprowadzanych w celu spełnienia wymogów dotyczących kosmetyków w państwach spoza UE nie mogą być wykorzystywane do oceny kosmetyków w UE.

Większość składników stosowanych w produktach kosmetycznych jest jednak stosowana również w innych produktach konsumenckich i przemysłowych. Prowadzenie badań na zwierzętach może być konieczne do zapewnienia zgodności z przepisami mającymi zastosowanie do tych produktów. W takich przypadkach Komisja wyjaśniła (47), że badania na zwierzętach, które były motywowane przestrzeganiem przepisów niezwiązanych z kosmetykami, nie powinny skutkować zakazem wprowadzania do obrotu kosmetyków. Takie dane można wykorzystać przy ocenie bezpieczeństwa kosmetyków prowadzonej zgodnie z rozporządzeniem dotyczącym produktów kosmetycznych, jeśli dane te mają znaczenie dla tej oceny (48).

Substancje chemiczne stosowane jako składniki kosmetyczne również podlegają wymogom rozporządzenia REACH, jeżeli ich produkcja wynosi co najmniej jedną tonę rocznie, w celu oceny zagrożeń i ryzyka dla zdrowia ludzi i środowiska. W październiku 2014 r. Komisja we współpracy z ECHA doprecyzowała (49) związek między zakazem wprowadzania do obrotu a wymogami informacyjnymi wynikającymi z rozporządzenia REACH. W przypadku chemikaliów, które nie są wykorzystywane wyłącznie w kosmetykach, dopuszcza się badanie na zwierzętach, jak opisano powyżej, w celu spełnienia wymogów rozporządzenia REACH.

W rozporządzeniu dotyczącym produktów kosmetycznych wymaga się oceny ryzyka dla konsumentów i użytkowników profesjonalnych (50). W przypadku tych ocen zabrania się przeprowadzania badań na zwierzętach. Rozporządzenie REACH wymaga jednak dodatkowo oceny ryzyka dla pracowników narażonych na działanie substancji oraz ryzyka dla środowiska. W związku z tym rejestrujący substancje chemiczne stosowane wyłącznie w kosmetykach mogą być zmuszeni do przeprowadzania badań na zwierzętach, aby spełnić wymóg oceny ryzyka dla pracowników i dla środowiska zgodnie z rozporządzeniem REACH. Podobnie jak w przypadku wszystkich substancji zarejestrowanych na podstawie rozporządzenia REACH, rejestrujący muszą jednak w miarę możliwości dostarczyć wymagane informacje, stosując metody alternatywne wobec badań na zwierzętach (np. modelowanie komputerowe, podejście przekrojowe, wagę dowodów). Badania na zwierzętach pozostają ostatecznością i można od nich odstąpić, a w rzeczywistości często się od nich odstępuje zgodnie z rozporządzeniem REACH.

W europejskiej inicjatywie obywatelskiej apeluje się o zmianę przepisów i rozszerzenie zakresu stosowania rozporządzenia dotyczącego produktów kosmetycznych, aby objąć nim ocenę ryzyka dla zdrowia pracowników i dla środowiska. Wymagałoby to zasadniczych zmian w tym rozporządzeniu i w rozporządzeniu REACH. Byłoby tak również w przypadku wprowadzenia zmian wyłącznie w rozporządzeniu REACH, tj. wprowadzenia zakazu badania składników kosmetycznych na zwierzętach wyłącznie w rozporządzeniu REACH. Zmiany w którymkolwiek z tych dwóch rozporządzeń doprowadziłyby do luk informacyjnych dotyczących ryzyka dla pracowników i środowiska, ponieważ, jak wskazano powyżej, ze względu na brak przyjętych metod alternatywnych nie uznaje się jeszcze za wystarczające przeprowadzania ocen bezpieczeństwa dla zdrowia ludzi i środowiska bez przeprowadzania badań na zwierzętach. Mogłoby to również prowadzić do wycofania z rynku zasadniczo bezpiecznych składników kosmetycznych, ponieważ niemożliwe jest pełne wykazanie ich bezpieczeństwa. Podsumowując, wszelkie zmiany przepisów wymagałyby postępów w opracowywaniu metod oceny bez wykorzystania zwierząt oraz odpowiednich kryteriów ich stosowania, a także dogłębnej analizy skutków.

Powyższą interpretację związku między rozporządzeniem dotyczącym produktów kosmetycznych a rozporządzeniem REACH obecnie bada Sąd w dwóch sprawach wniesionych przeciwko ECHA. Rejestrujący kwestionuje obowiązek przeprowadzenia badań na zwierzętach, których zażądała ECHA w decyzjach dotyczących oceny dokumentacji na podstawie rozporządzenia REACH. Oczekuje się, że wyroki zostaną wydane w 2023 r. i będą mogły mieć wpływ na bieżącą interpretację, która stanowi podstawę reakcji Komisji na niniejszą europejską inicjatywę obywatelską.

| Sprawa T-655/20 i sprawa T-656/20 (Symrise/ECHA).

  Skarżący wnoszą o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Rady Odwoławczej ECHA. W decyzjach tych Rada Odwoławcza potwierdziła wniosek ECHA o przeprowadzenie określonych badań na zwierzętach w odniesieniu do chemikaliów stosowanych wyłącznie w kosmetykach.
  Skarżący, wspierany przez organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa działające w sektorze produkcji kosmetyków, podnosi między innymi, iż żądając przeprowadzenia badań na zwierzętach kręgowych w celu oceny ryzyka dla zdrowia pracowników i nie uwzględniając bezpieczeństwa substancji ocenianej na podstawie rozporządzenia dotyczącego kosmetyków, ECHA popełniła oczywisty błąd w ocenie i błędnie zinterpretowała rozporządzenie REACH. |
| --- |

Sprawa T-655/20 i sprawa T-656/20 (Symrise/ECHA).

Skarżący wnoszą o stwierdzenie nieważności dwóch decyzji Rady Odwoławczej ECHA. W decyzjach tych Rada Odwoławcza potwierdziła wniosek ECHA o przeprowadzenie określonych badań na zwierzętach w odniesieniu do chemikaliów stosowanych wyłącznie w kosmetykach.

Skarżący, wspierany przez organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa działające w sektorze produkcji kosmetyków, podnosi między innymi, iż żądając przeprowadzenia badań na zwierzętach kręgowych w celu oceny ryzyka dla zdrowia pracowników i nie uwzględniając bezpieczeństwa substancji ocenianej na podstawie rozporządzenia dotyczącego kosmetyków, ECHA popełniła oczywisty błąd w ocenie i błędnie zinterpretowała rozporządzenie REACH.

3.2.   Cel nr 2: Ulepszenie regulacji UE dotyczących chemikaliów

W europejskiej inicjatywie obywatelskiej wzywa się Komisję do zmiany przepisów UE dotyczących chemikaliów oraz do zapewnienia ochrony zdrowia ludzi i ochrony środowiska poprzez zarządzanie chemikaliami bez dodawania nowych wymogów w zakresie testów na zwierzętach. W ramach celu 2 inicjatywy apeluje się o podjęcie konkretnych kroków w celu opracowania, walidacji i wdrożenia metod identyfikacji toksycznych dla człowieka substancji chemicznych, które to metody nie wymagają badań na zwierzętach. W ramach tego celu apeluje się o działania na rzecz pełnego odejścia od badań na zwierzętach, zapewnienia stosowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt, które to metody byłyby dostosowane wśród wszystkich odpowiednich agencji regulacyjnych odpowiedzialnych za substancje chemiczne, produkty biobójcze, środki ochrony roślin, produkty farmaceutyczne i inne produkty, a także dostosowania ram regulacyjnych w celu zapewnienia szybkiego wdrożenia metodyk nowego podejścia. Apeluje się ponadto o zapewnienie, aby terminy określone w wymogach w zakresie testów nie były stosowane ze szkodą dla rzetelności naukowej lub bezpieczeństwa ludzi i środowiska poprzez domyślne zezwalanie na poleganie na niewiarygodnych testach na zwierzętach. Zasadniczo cele inicjatywy odpowiadają wprowadzeniu strategii lub planu działania na rzecz odejścia od badań na zwierzętach. Wydaje się, że punkty wymienione w celu 2, które bardziej szczegółowo opisano na spotkaniu z Komisją 17 marca 2023 r., częściowo pokrywają się z punktami w celu 3, w których zaapelowano o sformułowanie planu działania oraz o nadanie priorytetu finansowaniu rozwoju i walidacji metod niewymagających wykorzystania zwierząt, również do celów regulacyjnych, oraz o koordynację wprowadzania tych metod. W szczególności apel o podjęcie konkretnych kroków w ramach celu 2 odpowiada ustanowieniu planu działania na rzecz stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach na potrzeby ocen bezpieczeństwa chemicznego.

Odpowiedź na cel 2:

| Plan działania na rzecz stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach na potrzeby ocen bezpieczeństwa chemicznego

  Komisja niezwłocznie rozpocznie prace nad opracowaniem planu działania, w którym określi kamienie milowe i konkretne działania do wdrożenia w perspektywie krótko- i długoterminowej, aby ograniczyć badania na zwierzętach. Będzie to podstawowy warunek przejścia na system regulacyjny bez wykorzystania zwierząt określony w odpowiednich aktach prawnych dotyczących chemikaliów (np. rozporządzeniu REACH, rozporządzeniu w sprawie produktów biobójczych, rozporządzeniu w sprawie środków ochrony roślin, przepisach dotyczących produktów leczniczych stosowanych u ludzi i zwierząt). Głównym elementem planu działania będzie analiza i opisanie niezbędnych kroków w celu zastąpienia badań na zwierzętach w aktach prawnych, w których obecnie wymaga się przeprowadzania badań na zwierzętach na potrzeby oceny bezpieczeństwa chemicznego. W planie działania nakreślony zostanie sposób rozszerzenia i przyspieszenia rozwoju, walidacji i wdrażania metod niewymagających wykorzystania zwierząt, a także środki ułatwiające ich stosowanie w całym prawodawstwie. Komisja zamierza omówić z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami elementy planu działania podczas warsztatów w drugiej połowie 2023 r. oraz przedstawić poczynione postępy podczas drugich warsztatów w drugiej połowie 2024 r. Prace nad planem działania mają zostać zakończone w pierwszym kwartale następnej kadencji Komisji.
  Opracowując plan działania, Komisja będzie ściśle współpracować ze swoimi agencjami, państwami członkowskimi i odpowiednimi zainteresowanymi stronami spośród organizacji pozarządowych oraz z sektorów przemysłu i badań. Przy opracowywaniu planu działania wykorzystane zostaną oceny przeprowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze, prace EFSA dotyczące podejść niewymagających wykorzystania zwierząt, plan działania EFSA oraz wiedza fachowa ECHA, EFSA i EMA. |
| --- |

Plan działania na rzecz stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach na potrzeby ocen bezpieczeństwa chemicznego

Komisja niezwłocznie rozpocznie prace nad opracowaniem planu działania, w którym określi kamienie milowe i konkretne działania do wdrożenia w perspektywie krótko- i długoterminowej, aby ograniczyć badania na zwierzętach. Będzie to podstawowy warunek przejścia na system regulacyjny bez wykorzystania zwierząt określony w odpowiednich aktach prawnych dotyczących chemikaliów (np. rozporządzeniu REACH, rozporządzeniu w sprawie produktów biobójczych, rozporządzeniu w sprawie środków ochrony roślin, przepisach dotyczących produktów leczniczych stosowanych u ludzi i zwierząt). Głównym elementem planu działania będzie analiza i opisanie niezbędnych kroków w celu zastąpienia badań na zwierzętach w aktach prawnych, w których obecnie wymaga się przeprowadzania badań na zwierzętach na potrzeby oceny bezpieczeństwa chemicznego. W planie działania nakreślony zostanie sposób rozszerzenia i przyspieszenia rozwoju, walidacji i wdrażania metod niewymagających wykorzystania zwierząt, a także środki ułatwiające ich stosowanie w całym prawodawstwie. Komisja zamierza omówić z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami elementy planu działania podczas warsztatów w drugiej połowie 2023 r. oraz przedstawić poczynione postępy podczas drugich warsztatów w drugiej połowie 2024 r. Prace nad planem działania mają zostać zakończone w pierwszym kwartale następnej kadencji Komisji.

Opracowując plan działania, Komisja będzie ściśle współpracować ze swoimi agencjami, państwami członkowskimi i odpowiednimi zainteresowanymi stronami spośród organizacji pozarządowych oraz z sektorów przemysłu i badań. Przy opracowywaniu planu działania wykorzystane zostaną oceny przeprowadzone przez Wspólne Centrum Badawcze, prace EFSA dotyczące podejść niewymagających wykorzystania zwierząt, plan działania EFSA oraz wiedza fachowa ECHA, EFSA i EMA.

Plan działania będzie zawierał poniższe elementy służące wsparciu przejścia na oceny bezpieczeństwa chemicznego oparte na metodach badawczych niewymagających wykorzystania zwierząt i będzie opierał się na tych elementach.

| 1. | Zastąpienie badań na zwierzętach: Chociaż w ostatnich latach poczyniono znaczne postępy w opracowywaniu metod alternatywnych wobec badań na zwierzętach, nadal nie jest możliwe zastąpienie badań na zwierzętach na potrzeby ocen bezpieczeństwa chemicznego w odniesieniu do wszystkich (eko-)toksykologicznych punktów końcowych. W przypadku niektórych punktów końcowych konieczne są dalsze badania. W przypadku innych punktów końcowych metody badawcze niewymagające wykorzystania zwierząt nie zaspokajają obecnie w pełni potrzeb regulacyjnych, np. w odniesieniu do ilościowej oceny zagrożeń i ryzyka. Konieczne jest zatem przeanalizowanie w odniesieniu do każdego (eko-)toksykologicznego punktu końcowego możliwości zastąpienia badań na zwierzętach oraz określenia luk, które należy zlikwidować, i potrzeb w zakresie rozwoju. W niektórych przypadkach konieczne może być ponadto przeformułowanie w przepisach wymogów dotyczących danych, tak aby metody niewymagające wykorzystania zwierząt można było stosować w celu zaspokojenia potrzeb regulacyjnych. Analiza ta będzie kluczowym elementem planu działania, który będzie również obejmował działania i kamienie milowe służące osiągnięciu ostatecznego celu, jakim jest stopniowe zaprzestanie wykorzystywania zwierząt w odniesieniu do poszczególnych punktów końcowych. |
| --- | --- |

1.

Zastąpienie badań na zwierzętach: Chociaż w ostatnich latach poczyniono znaczne postępy w opracowywaniu metod alternatywnych wobec badań na zwierzętach, nadal nie jest możliwe zastąpienie badań na zwierzętach na potrzeby ocen bezpieczeństwa chemicznego w odniesieniu do wszystkich (eko-)toksykologicznych punktów końcowych. W przypadku niektórych punktów końcowych konieczne są dalsze badania. W przypadku innych punktów końcowych metody badawcze niewymagające wykorzystania zwierząt nie zaspokajają obecnie w pełni potrzeb regulacyjnych, np. w odniesieniu do ilościowej oceny zagrożeń i ryzyka. Konieczne jest zatem przeanalizowanie w odniesieniu do każdego (eko-)toksykologicznego punktu końcowego możliwości zastąpienia badań na zwierzętach oraz określenia luk, które należy zlikwidować, i potrzeb w zakresie rozwoju. W niektórych przypadkach konieczne może być ponadto przeformułowanie w przepisach wymogów dotyczących danych, tak aby metody niewymagające wykorzystania zwierząt można było stosować w celu zaspokojenia potrzeb regulacyjnych. Analiza ta będzie kluczowym elementem planu działania, który będzie również obejmował działania i kamienie milowe służące osiągnięciu ostatecznego celu, jakim jest stopniowe zaprzestanie wykorzystywania zwierząt w odniesieniu do poszczególnych punktów końcowych.

| 2. | Połączenie sił – zaangażowanie zainteresowanych stron: Zaangażowanie zainteresowanych stron ma kluczowe znaczenie dla łączenia wiedzy naukowej, która stanowi podstawę planu działania, i ma zasadnicze znaczenie dla uzyskania wsparcia ze strony państw członkowskich, agencji i zainteresowanych stron spośród organizacji pozarządowych oraz sektorów przemysłu i badań. W pierwszej kolejności, w okresie od 31 maja do 1 czerwca 2023 r. (51), Komisja, wraz z ECHA i szeregiem zainteresowanych stron, zorganizowała warsztaty, w ramach których podsumowano postęp naukowy w zakresie metod badawczych niewymagających wykorzystania zwierząt i omówiono wymogi, które takie metody muszą spełniać w kontekście regulacyjnym. Organizatorzy europejskiej inicjatywy obywatelskiej uczestniczyli w tych warsztatach. Uczestnicy warsztatów wyrazili poparcie dla opracowania planu działania na rzecz stopniowego zaprzestania testów na zwierzętach. Stałe zaangażowanie zainteresowanych stron zostanie zagwarantowane m.in. poprzez organizację serii kolejnych warsztatów:






  — | Komisja zorganizuje warsztaty w drugiej połowie 2023 r. w celu omówienia kroków niezbędnych do zastąpienia badań na zwierzętach w odniesieniu do każdego toksykologicznego punktu końcowego oraz elementów planu działania; |
| --- | --- | --- |

2.

Połączenie sił – zaangażowanie zainteresowanych stron: Zaangażowanie zainteresowanych stron ma kluczowe znaczenie dla łączenia wiedzy naukowej, która stanowi podstawę planu działania, i ma zasadnicze znaczenie dla uzyskania wsparcia ze strony państw członkowskich, agencji i zainteresowanych stron spośród organizacji pozarządowych oraz sektorów przemysłu i badań. W pierwszej kolejności, w okresie od 31 maja do 1 czerwca 2023 r. (51), Komisja, wraz z ECHA i szeregiem zainteresowanych stron, zorganizowała warsztaty, w ramach których podsumowano postęp naukowy w zakresie metod badawczych niewymagających wykorzystania zwierząt i omówiono wymogi, które takie metody muszą spełniać w kontekście regulacyjnym. Organizatorzy europejskiej inicjatywy obywatelskiej uczestniczyli w tych warsztatach. Uczestnicy warsztatów wyrazili poparcie dla opracowania planu działania na rzecz stopniowego zaprzestania testów na zwierzętach. Stałe zaangażowanie zainteresowanych stron zostanie zagwarantowane m.in. poprzez organizację serii kolejnych warsztatów:

—

Komisja zorganizuje warsztaty w drugiej połowie 2023 r. w celu omówienia kroków niezbędnych do zastąpienia badań na zwierzętach w odniesieniu do każdego toksykologicznego punktu końcowego oraz elementów planu działania;

| — | w drugiej połowie 2024 r. Komisja zamierza zorganizować drugie warsztaty, aby przedstawić postępy w opracowywaniu planu działania, a także zebrać uwagi od państw członkowskich i zainteresowanych stron; oraz |
| --- | --- |

—

w drugiej połowie 2024 r. Komisja zamierza zorganizować drugie warsztaty, aby przedstawić postępy w opracowywaniu planu działania, a także zebrać uwagi od państw członkowskich i zainteresowanych stron; oraz

| — | kolejne warsztaty poświęcone aspektom naukowym i regulacyjnym zostaną zorganizowane we współpracy z EPAA lub przez agencje. |
| --- | --- |

—

kolejne warsztaty poświęcone aspektom naukowym i regulacyjnym zostaną zorganizowane we współpracy z EPAA lub przez agencje.

| 3. | Zacieśnienie współpracy między agencjami i komitetami ekspertów: Komisja przygotowuje obecnie wniosek do przyjęcia w 2023 r. pt. „Usprawnienie prac naukowych i technicznych UE nad chemikaliami za pośrednictwem agencji UE”, którego celem jest zacieśnienie współpracy między agencjami i zwiększenie ich skuteczności dzięki pełnemu wykorzystaniu synergii w ocenie chemikaliów. W ramach planu działania Komisja przeanalizuje ponadto mocne i słabe strony obecnej sytuacji, jeżeli chodzi o agencje, komitety i grupy robocze, które doradzają w zakresie metod niewymagających wykorzystania zwierząt. Takie działania, które zostaną zakończone wraz z planem działania, mogłyby również posłużyć zbadaniu możliwości ściślejszej współpracy i przeanalizowaniu możliwości przyspieszenia transferu dostępnej wiedzy naukowej do przepisów. |
| --- | --- |

3.

Zacieśnienie współpracy między agencjami i komitetami ekspertów: Komisja przygotowuje obecnie wniosek do przyjęcia w 2023 r. pt. „Usprawnienie prac naukowych i technicznych UE nad chemikaliami za pośrednictwem agencji UE”, którego celem jest zacieśnienie współpracy między agencjami i zwiększenie ich skuteczności dzięki pełnemu wykorzystaniu synergii w ocenie chemikaliów. W ramach planu działania Komisja przeanalizuje ponadto mocne i słabe strony obecnej sytuacji, jeżeli chodzi o agencje, komitety i grupy robocze, które doradzają w zakresie metod niewymagających wykorzystania zwierząt. Takie działania, które zostaną zakończone wraz z planem działania, mogłyby również posłużyć zbadaniu możliwości ściślejszej współpracy i przeanalizowaniu możliwości przyspieszenia transferu dostępnej wiedzy naukowej do przepisów.

| 4. | Doradczy komitet naukowy ds. metod niewymagających wykorzystania zwierząt: w ramach prac objętych planem działania Komisja przeanalizuje potrzebę i wykonalność powołania komitetu naukowego ekspertów, który doradzałby w zakresie opracowywania podejść niewymagających wykorzystania zwierząt oraz wdrożenia i stosowania tych podejść w kontekście regulacyjnym. Analiza zostanie przedstawiona wraz z planem działania. |
| --- | --- |

4.

Doradczy komitet naukowy ds. metod niewymagających wykorzystania zwierząt: w ramach prac objętych planem działania Komisja przeanalizuje potrzebę i wykonalność powołania komitetu naukowego ekspertów, który doradzałby w zakresie opracowywania podejść niewymagających wykorzystania zwierząt oraz wdrożenia i stosowania tych podejść w kontekście regulacyjnym. Analiza zostanie przedstawiona wraz z planem działania.

| 5. | Akceptacja metod: w ramach planu działania Komisja przeanalizuje sposoby przyspieszenia akceptacji nowych metod niewymagających wykorzystania zwierząt, uwzględniając jednocześnie znaczenie wzajemnej akceptacji danych w różnych jurysdykcjach. Obejmuje to potrzebę zwiększenia walidacji, ale także regulacyjne wprowadzenie metod niewymagających wykorzystania zwierząt. |
| --- | --- |

5.

Akceptacja metod: w ramach planu działania Komisja przeanalizuje sposoby przyspieszenia akceptacji nowych metod niewymagających wykorzystania zwierząt, uwzględniając jednocześnie znaczenie wzajemnej akceptacji danych w różnych jurysdykcjach. Obejmuje to potrzebę zwiększenia walidacji, ale także regulacyjne wprowadzenie metod niewymagających wykorzystania zwierząt.

| 6. | Wymiar międzynarodowy: w planie działania określone zostaną sposoby usprawnienia działań informacyjnych realizowanych z krajami partnerskimi spoza UE i organizacjami wielostronnymi na potrzeby wspierania rozwoju i akceptacji metod badawczych niewymagających wykorzystania zwierząt do celów regulacyjnych, takich jak podstawowe metody klasyfikacji substancji i mieszanin w ramach Globalnego Zharmonizowanego Systemu Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów ONZ. |
| --- | --- |

6.

Wymiar międzynarodowy: w planie działania określone zostaną sposoby usprawnienia działań informacyjnych realizowanych z krajami partnerskimi spoza UE i organizacjami wielostronnymi na potrzeby wspierania rozwoju i akceptacji metod badawczych niewymagających wykorzystania zwierząt do celów regulacyjnych, takich jak podstawowe metody klasyfikacji substancji i mieszanin w ramach Globalnego Zharmonizowanego Systemu Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów ONZ.

| 7. | Udział agencji w forach międzynarodowych: agencje UE, takie jak EFSA, ECHA lub EMA, dysponują wyjątkową wiedzą fachową w zakresie metod niewymagających wykorzystania zwierząt. W planie działania przeanalizowane zostaną, w ścisłej współpracy z agencjami, możliwości zwiększenia widoczności i wpływu agencji na forach międzynarodowych, takich jak OECD na szczeblu regionalnym i WHO na szczeblu międzynarodowym. Współpraca organów regulacyjnych ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Europy i innych podmiotów w ramach projektu APCRA (Accelerating the Pace of Chemical Risk Assessment – przyspieszenie oceny ryzyka chemicznego) ułatwia dostosowanie na forach międzynarodowych. Prace te mają zasadnicze znaczenie dla umożliwienia postępów w kontekście międzynarodowym w kierunku stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach, tj. w świetle globalnej zharmonizowanej klasyfikacji i wzajemnej akceptacji danych. |
| --- | --- |

7.

Udział agencji w forach międzynarodowych: agencje UE, takie jak EFSA, ECHA lub EMA, dysponują wyjątkową wiedzą fachową w zakresie metod niewymagających wykorzystania zwierząt. W planie działania przeanalizowane zostaną, w ścisłej współpracy z agencjami, możliwości zwiększenia widoczności i wpływu agencji na forach międzynarodowych, takich jak OECD na szczeblu regionalnym i WHO na szczeblu międzynarodowym. Współpraca organów regulacyjnych ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, Europy i innych podmiotów w ramach projektu APCRA (Accelerating the Pace of Chemical Risk Assessment – przyspieszenie oceny ryzyka chemicznego) ułatwia dostosowanie na forach międzynarodowych. Prace te mają zasadnicze znaczenie dla umożliwienia postępów w kontekście międzynarodowym w kierunku stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach, tj. w świetle globalnej zharmonizowanej klasyfikacji i wzajemnej akceptacji danych.

| 8. | Poprawa dostępności i przystępności informacji: dostęp do informacji na temat metodyk nowego podejścia, dostępnych baz wiedzy i narzędzi ma kluczowe znaczenie dla przyspieszenia wdrożenia podejść niewymagających wykorzystania zwierząt. W 2023 r. Komisja przedstawi wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie danych chemicznych, które poprawi dostępność informacji na temat chemikaliów. Do końca 2024 r. Komisja przeanalizuje ponadto, w jaki sposób ułatwić dostęp do informacji, takich jak informacje na temat nadchodzących wydarzeń, zaproszeń do składania wniosków, ale również do wytycznych, np. za pośrednictwem specjalnych platform i interaktywnych narzędzi komunikacji. Większa dostępność i przystępność informacji na temat metod niewymagających wykorzystania zwierząt przyniesie korzyści przemysłowi i organom pod względem zastąpienia badań na zwierzętach oraz posłuży zapewnieniu informacji ogółowi społeczeństwa i wsparciu środowiska naukowego w opracowywaniu nowych metod. |
| --- | --- |

8.

Poprawa dostępności i przystępności informacji: dostęp do informacji na temat metodyk nowego podejścia, dostępnych baz wiedzy i narzędzi ma kluczowe znaczenie dla przyspieszenia wdrożenia podejść niewymagających wykorzystania zwierząt. W 2023 r. Komisja przedstawi wniosek dotyczący rozporządzenia w sprawie danych chemicznych, które poprawi dostępność informacji na temat chemikaliów. Do końca 2024 r. Komisja przeanalizuje ponadto, w jaki sposób ułatwić dostęp do informacji, takich jak informacje na temat nadchodzących wydarzeń, zaproszeń do składania wniosków, ale również do wytycznych, np. za pośrednictwem specjalnych platform i interaktywnych narzędzi komunikacji. Większa dostępność i przystępność informacji na temat metod niewymagających wykorzystania zwierząt przyniesie korzyści przemysłowi i organom pod względem zastąpienia badań na zwierzętach oraz posłuży zapewnieniu informacji ogółowi społeczeństwa i wsparciu środowiska naukowego w opracowywaniu nowych metod.

| 9. | Działania informacyjne skierowane do społeczności naukowej i zainteresowanych stron: wymiana poglądów ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym ze środowiskiem naukowym, ma zasadnicze znaczenie dla przyspieszenia zastąpienia badań na zwierzętach oraz dla uzyskania poparcia na rzecz stosowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt na potrzeby ocen chemicznych. Komisja przy wsparciu swoich agencji zintensyfikuje zatem działania informacyjne skierowane do zainteresowanych stron i środowiska naukowego, aby uzyskać niezbędne informacje na temat sposobu zastąpienia badań na zwierzętach podejściami niewymagającymi wykorzystania zwierząt, np. przez organizację warsztatów (pkt 2), doroczną konferencję w ramach EPAA (sekcja 2.5) lub wkład w konferencje. |
| --- | --- |

9.

Działania informacyjne skierowane do społeczności naukowej i zainteresowanych stron: wymiana poglądów ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym ze środowiskiem naukowym, ma zasadnicze znaczenie dla przyspieszenia zastąpienia badań na zwierzętach oraz dla uzyskania poparcia na rzecz stosowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt na potrzeby ocen chemicznych. Komisja przy wsparciu swoich agencji zintensyfikuje zatem działania informacyjne skierowane do zainteresowanych stron i środowiska naukowego, aby uzyskać niezbędne informacje na temat sposobu zastąpienia badań na zwierzętach podejściami niewymagającymi wykorzystania zwierząt, np. przez organizację warsztatów (pkt 2), doroczną konferencję w ramach EPAA (sekcja 2.5) lub wkład w konferencje.

W ramach przeglądu rozporządzenia REACH Komisja zamierza ponadto ocenić wszystkie możliwości zastąpienia wymogów informacyjnych opartych na badaniach na zwierzętach metodami niewymagającymi wykorzystania zwierząt. Nowe wymogi w zakresie informacji opartych na badaniach z wykorzystaniem zwierząt zostałyby wprowadzone jedynie w ostateczności.

3.3.   Cel nr 3: Modernizacja nauki w UE – zobowiązanie się do przedstawienia wniosku ustawodawczego określającego plan działania dotyczący stopniowego wycofania wszelkich testów na zwierzętach

W ramach europejskiej inicjatywy obywatelskiej apeluje się o modernizację nauki w UE przez ostateczne stopniowe zaprzestanie testowania na zwierzętach, w tym do celów badawczych i edukacyjnych. W ramach inicjatywy proponuje się osiągnięcie tego celu za pomocą „wniosku ustawodawczego określającego plan działania dotyczący stopniowego zaprzestania wszelkich testów na zwierzętach w UE przed końcem obecnej kadencji parlamentarnej”. Taki wniosek powinien zawierać cele dotyczące „zmniejszenia liczby wykorzystywanych zwierząt, dokonywania inwestycji w zaawansowane modele i infrastruktury niewymagające badań na zwierzętach, osiągnięcia synergii w dziedzinie kształcenia i szkolenia oraz prawnego usankcjonowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt”. Opis celu 3 inicjatywy wydaje się pokrywać z celem 2. W inicjatywie apeluje się również o opowiedzenie się za stopniowym zaprzestaniem wykorzystywania zwierząt do celów naukowych.

Odpowiedź na cel 3:

| Komisja odpowiada na europejską inicjatywę obywatelską w sposób przedstawiony poniżej.






  — | Komisja proponuje szereg działań mających na celu przyspieszenie ograniczenia badań na zwierzętach w dziedzinie badań naukowych, kształcenia i szkolenia, w tym działań, które posłużą zacieśnieniu współpracy z państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

Komisja odpowiada na europejską inicjatywę obywatelską w sposób przedstawiony poniżej.

—

Komisja proponuje szereg działań mających na celu przyspieszenie ograniczenia badań na zwierzętach w dziedzinie badań naukowych, kształcenia i szkolenia, w tym działań, które posłużą zacieśnieniu współpracy z państwami członkowskimi.

| — | Komisja będzie ponadto nadal wspierać znacznymi środkami finansowymi badania nad rozwiązaniami alternatywnymi wobec badań na zwierzętach. |
| --- | --- |

—

Komisja będzie ponadto nadal wspierać znacznymi środkami finansowymi badania nad rozwiązaniami alternatywnymi wobec badań na zwierzętach.

Komisja powtarza, że podziela cel, jakim jest stopniowe zaprzestanie badań na zwierzętach, gdy tylko będzie to naukowo możliwe, jak wspomniano również w motywie 10 dyrektywy 2010/63/UE, nie uważa jednak, aby wniosek ustawodawczy był właściwą drogą do stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach. Dyrektywa 2010/63/UE przewiduje środki ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych lub edukacyjnych. Nie zapewnia ona ram prawnych, które umożliwiają ustanawianie programów badawczych lub wyznaczanie celów w zakresie zmniejszenia liczby wykorzystywanych zwierząt ani pobudzanie inwestycji w zaawansowane modele i infrastruktury niewymagające badań na zwierzętach, osiągnięcie synergii w dziedzinie kształcenia i szkolenia lub prawne usankcjonowanie metod niewymagających wykorzystania zwierząt. Postępy we wspomnianych obszarach można natomiast osiągnąć przez tworzenie i rozszerzanie istniejących programów oraz opracowywanie konkretnych działań, jak zasugerowano poniżej. Postępy w nauce osiągane za pośrednictwem programów badawczych wymagają ponadto silnego wsparcia ze strony państw członkowskich. Jest to jeszcze bardziej widoczne w przypadku działań w dziedzinie kształcenia i szkolenia, za które odpowiedzialne są państwa członkowskie. Podobnie wdrożenie zatwierdzonych metod można osiągnąć jedynie przy zaangażowaniu państw członkowskich.

Wyznaczenie celów w zakresie zmniejszania liczby wykorzystywanych zwierząt wydaje się przydatne w obszarach polityki, w których można jasno określić możliwości osiągnięcia danego celu polityki. Nie dotyczy to jednak badań, w których postęp naukowy i innowacje są nieprzewidywalne i opierają się na najlepszych dostępnych metodach, technologiach i wiedzy. Wyznaczenie powszechnego celu w zakresie zmniejszania liczby wykorzystywanych zwierząt może ponadto nie uwzględniać różnorodności potrzeb badawczych. Poczyniono znaczne postępy w opracowywaniu rozwiązań alternatywnych, ale obecnie nie da się uniknąć modeli z wykorzystaniem zwierząt, jeżeli chodzi o zrozumienie bardziej złożonych procesów biologicznych lub fizjologicznych związanych ze zdrowiem, chorobami i różnorodnością biologiczną. Komisja powtarza, że na tym etapie nie można przewidzieć, kiedy dostępne będą potwierdzone naukowo metody mogące zastąpić określone procedury z wykorzystaniem zwierząt w badaniach. W związku z tym wyznaczanie celów w zakresie zmniejszania liczby wykorzystywanych zwierząt wydaje się nierealistyczne, a cele takie wymagałyby stałego dostosowywania.

Jak wspomniano powyżej w sekcji 3.2 (pkt 5), w odpowiedzi na wnioski inicjatywy w ramach celu 2 Komisja zaproponuje sporządzenie planu działania obejmującego opracowanie i walidację metod niewymagających wykorzystania zwierząt do celów regulacyjnych, a także wdrożenie i akceptację tych metod w procedurach regulacyjnych dotyczących oceny bezpieczeństwa chemikaliów, gdy tylko będą one dostępne. Jeżeli chodzi o finansowanie badań naukowych, UE już teraz dokonuje znacznych inwestycji w rozwój podejść niewymagających wykorzystania zwierząt. Pokrótce opisano to w sekcji 2.3. Komisja zamierza utrzymać tempo finansowania rozwiązań alternatywnych dla podejść opartych na wykorzystaniu zwierzętach.

Swoje zobowiązania dotyczące planu działania w zakresie oceny bezpieczeństwa chemicznego opisane w sekcji 3.2 Komisja uzupełni ponadto poniższymi konkretnymi działaniami, które mają przyspieszyć ograniczenie liczby zwierząt wykorzystywanych w badaniach, edukacji i prawnym przyjmowaniu.

| 1. | Dalsza poprawa koordynacji z państwami członkowskimi: Komisja bada możliwość opracowania środka z zakresu polityki w ramach europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) w celu ograniczenia wykorzystania zwierząt w badaniach naukowych i regulacyjnych. Zaangażowanie masy krytycznej państw członkowskich ma kluczowe znaczenie dla przyspieszenia wdrożenia metod alternatywnych i zobowiązania się do ograniczenia badań na zwierzętach. Działanie to byłoby bezpośrednią i potencjalnie skuteczną odpowiedzią na zawarty w inicjatywie wniosek o stopniowe zaprzestanie badań na zwierzętach. Mogłoby ono zmobilizować państwa członkowskie – pod przewodnictwem Komisji – do dostosowania polityki krajowej i regionalnej w celu ograniczenia badań na zwierzętach, a jednocześnie przyspieszenia opracowywania, walidacji i wdrażania metod alternatywnych. Ten środek z zakresu polityki w ramach EPB posłużyłby również informowaniu wszystkich zainteresowanych stron o możliwości stosowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt w miarę dostępności takich rozwiązań. Komisja przedstawiła ten wniosek państwom członkowskim 25 maja 2023 r. Obecnie państwa członkowskie oceniają swoje zainteresowanie uczestnictwem w takim działaniu. |
| --- | --- |

1.

Dalsza poprawa koordynacji z państwami członkowskimi: Komisja bada możliwość opracowania środka z zakresu polityki w ramach europejskiej przestrzeni badawczej (EPB) w celu ograniczenia wykorzystania zwierząt w badaniach naukowych i regulacyjnych. Zaangażowanie masy krytycznej państw członkowskich ma kluczowe znaczenie dla przyspieszenia wdrożenia metod alternatywnych i zobowiązania się do ograniczenia badań na zwierzętach. Działanie to byłoby bezpośrednią i potencjalnie skuteczną odpowiedzią na zawarty w inicjatywie wniosek o stopniowe zaprzestanie badań na zwierzętach. Mogłoby ono zmobilizować państwa członkowskie – pod przewodnictwem Komisji – do dostosowania polityki krajowej i regionalnej w celu ograniczenia badań na zwierzętach, a jednocześnie przyspieszenia opracowywania, walidacji i wdrażania metod alternatywnych. Ten środek z zakresu polityki w ramach EPB posłużyłby również informowaniu wszystkich zainteresowanych stron o możliwości stosowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt w miarę dostępności takich rozwiązań. Komisja przedstawiła ten wniosek państwom członkowskim 25 maja 2023 r. Obecnie państwa członkowskie oceniają swoje zainteresowanie uczestnictwem w takim działaniu.

| 2. | Dalsze finansowanie przez UE rozwiązań alternatywnych i widoczności: Komisja zapewnia już znaczne wsparcie na rzecz badań nad rozwiązaniami alternatywnymi dla badaniach na zwierzętach i nadal będzie to robić. Jak wspomniano w sekcji 2.3, program prac na lata 2023–2024 w ramach programów prac programu „Horyzont Europa” na lata 2023–2024 oraz inicjatywa w dziedzinie innowacji w ochronie zdrowia obejmują szereg tematów powiązanych z tymi kwestiami. Komisja zamierza również uwzględnić rozwiązania alternatywne dla badań na zwierzętach w następnym planowaniu strategicznym programu „Horyzont Europa” na lata 2025–2027. |
| --- | --- |

2.

Dalsze finansowanie przez UE rozwiązań alternatywnych i widoczności: Komisja zapewnia już znaczne wsparcie na rzecz badań nad rozwiązaniami alternatywnymi dla badaniach na zwierzętach i nadal będzie to robić. Jak wspomniano w sekcji 2.3, program prac na lata 2023–2024 w ramach programów prac programu „Horyzont Europa” na lata 2023–2024 oraz inicjatywa w dziedzinie innowacji w ochronie zdrowia obejmują szereg tematów powiązanych z tymi kwestiami. Komisja zamierza również uwzględnić rozwiązania alternatywne dla badań na zwierzętach w następnym planowaniu strategicznym programu „Horyzont Europa” na lata 2025–2027.

| 3. | Warsztaty rozpoznawcze: Komisja zamierza zorganizować co najmniej jedne warsztaty z udziałem ekspertów w celu określenia przyszłych priorytetowych obszarów badań. Warsztaty odbędą się przed połową 2025 r. i mogą stanowić część warsztatów zapowiedzianych w sekcji 3.2. |
| --- | --- |

3.

Warsztaty rozpoznawcze: Komisja zamierza zorganizować co najmniej jedne warsztaty z udziałem ekspertów w celu określenia przyszłych priorytetowych obszarów badań. Warsztaty odbędą się przed połową 2025 r. i mogą stanowić część warsztatów zapowiedzianych w sekcji 3.2.

| 4. | Kształcenie, szkolenie i świadomość: jak wskazano w sekcji 2.3, w ramach klastra ASPIS programu „Horyzont 2020” utworzono niedawno akademię dla młodych naukowców w zakresie rozwiązań alternatywnych dla badań na zwierzętach. Komisja bada możliwości kontynuowania tej inicjatywy. |
| --- | --- |

4.

Kształcenie, szkolenie i świadomość: jak wskazano w sekcji 2.3, w ramach klastra ASPIS programu „Horyzont 2020” utworzono niedawno akademię dla młodych naukowców w zakresie rozwiązań alternatywnych dla badań na zwierzętach. Komisja bada możliwości kontynuowania tej inicjatywy.

4.   WNIOSKI I PERSPEKTYWY

Europejska inicjatywa obywatelska „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach” jest wyrazem obaw społeczeństwa dotyczących wykorzystywania zwierząt do celów naukowych, w tym do oceny bezpieczeństwa chemicznego na podstawie różnych aktów prawnych.

Komisja podziela pogląd, że wszystkie badania na zwierzętach do celów regulacyjnych powinny być stopniowo zaprzestane. Jest to jednak długoterminowy cel, który będzie osiągany jedynie krok po kroku i wymaga dalszych postępów naukowych w zakresie identyfikacji zagrożeń i ryzyka wyłącznie na podstawie metod niewymagających wykorzystania zwierząt. W perspektywie krótko- i średnioterminowej badania na zwierzętach pozostają ważne dla oceny ryzyka związanego z chemikaliami dla zdrowia ludzi i dla środowiska. W miarę możliwości w obecnych przeglądach kilku aktów prawnych dotyczących chemikaliów propaguje się stosowanie podejść niewymagających wykorzystania zwierząt. Na przykład Komisja zamierza zastąpić niektóre metody z wykorzystaniem zwierząt wymagane obecnie na mocy rozporządzenia REACH oraz wprowadzić metody niewymagające wykorzystania zwierząt.

Ograniczenie badań na zwierzętach w perspektywie krótko- i średnioterminowej oraz stopniowe zaprzestanie takich badań w perspektywie długoterminowej będzie wymagało skoordynowanych i dostosowanych działań ze strony Komisji i jej agencji, państw członkowskich, środowiska naukowego i zainteresowanych stron. Wymaga to ponadto jasnego obrazu etapów, które są niezbędne do stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach. W związku z tym Komisja niezwłocznie rozpocznie prace nad planem działania, w którym określone zostaną kamienie milowe i konkretne działania do wdrożenia w perspektywie krótko- i długoterminowej, aby ograniczyć badania na zwierzętach i przejść na system regulacyjny bez wykorzystania zwierząt, określony we wszystkich odpowiednich aktach prawnych dotyczących chemikaliów. W planie tym przeanalizowane zostaną niezbędne zmiany w podejściach regulacyjnych oraz posłuży on nadaniu odpowiedniego bodźca do opracowywania, walidacji i wdrażania metod niewymagających wykorzystania zwierząt oraz szybkiego wprowadzenia tych metod w procedurach regulacyjnych na potrzeby oceny bezpieczeństwa chemicznego. Po określeniu tego planu działania mógłby on stanowić wzór dla innych obszarów polityki. Główne działania Komisji, które zostaną uwzględnione w tym planie działania, obejmują szereg działań o charakterze ustawodawczym i nieustawodawczym (przedstawionych szczegółowo w sekcji 3.2):

| — | dokładną analizę każdego (eko-)toksykologicznego punktu końcowego w celu określenia niezbędnych działań i kamieni milowych na potrzeby stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach; |
| --- | --- |

—

dokładną analizę każdego (eko-)toksykologicznego punktu końcowego w celu określenia niezbędnych działań i kamieni milowych na potrzeby stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach;

| — | pełne zaangażowanie zainteresowanych stron w warsztaty w latach 2023 i 2024 r., podczas których omawiany będzie plan działania ; |
| --- | --- |

—

pełne zaangażowanie zainteresowanych stron w warsztaty w latach 2023 i 2024 r., podczas których omawiany będzie plan działania ;

| — | zacieśnioną współpracę agencji i komitetów ekspertów, m.in. dzięki przyjęciu w drugiej połowie 2023 r. wniosku Komisji pt. „Usprawnienie prac naukowych i technicznych UE nad chemikaliami za pośrednictwem agencji UE”; |
| --- | --- |

—

zacieśnioną współpracę agencji i komitetów ekspertów, m.in. dzięki przyjęciu w drugiej połowie 2023 r. wniosku Komisji pt. „Usprawnienie prac naukowych i technicznych UE nad chemikaliami za pośrednictwem agencji UE”;

| — | poprawę dostępności informacji na temat metodyk nowego podejścia, m.in. dzięki przedstawionemu w drugiej połowie 2023 r. wnioskowi Komisji dotyczącemu rozporządzenia w sprawie danych chemicznych, które poprawi dostępność informacji na temat chemikaliów; |
| --- | --- |

—

poprawę dostępności informacji na temat metodyk nowego podejścia, m.in. dzięki przedstawionemu w drugiej połowie 2023 r. wnioskowi Komisji dotyczącemu rozporządzenia w sprawie danych chemicznych, które poprawi dostępność informacji na temat chemikaliów;

| — | przeprowadzenie w ramach planu działania analizy sposobów przyspieszenia walidacji i akceptacji nowych metod niewymagających wykorzystania zwierząt; |
| --- | --- |

—

przeprowadzenie w ramach planu działania analizy sposobów przyspieszenia walidacji i akceptacji nowych metod niewymagających wykorzystania zwierząt;

| — | analizę ewentualnej potrzeby i wykonalności powołania komitetu naukowego ekspertów, który doradzałby w zakresie opracowywania podejść niewymagających wykorzystania zwierząt oraz wdrożenia i stosowania tych podejść w kontekście regulacyjnym; |
| --- | --- |

—

analizę ewentualnej potrzeby i wykonalności powołania komitetu naukowego ekspertów, który doradzałby w zakresie opracowywania podejść niewymagających wykorzystania zwierząt oraz wdrożenia i stosowania tych podejść w kontekście regulacyjnym;

| — | analizę sposobów usprawnienia działań informacyjnych z krajami partnerskimi spoza UE i organizacjami wielostronnymi, a także zwiększenia widoczności agencji UE na odpowiednich forach międzynarodowych. |
| --- | --- |

—

analizę sposobów usprawnienia działań informacyjnych z krajami partnerskimi spoza UE i organizacjami wielostronnymi, a także zwiększenia widoczności agencji UE na odpowiednich forach międzynarodowych.

Podobnie aby osiągnąć cel, jakim jest modernizacja nauki, konieczny jest dalszy rozwój metod niewymagających wykorzystania zwierząt. W związku z tym Komisja będzie nadal zdecydowanie wspierać rozwój alternatywnych podejść za pomocą odpowiedniego finansowania. Komisja bada również możliwość koordynowania działań państw członkowskich w tej dziedzinie.

Komisja nie podziela poglądu, że wniosek ustawodawczy jest właściwym narzędziem do osiągnięcia celu, jakim jest stopniowe zaprzestanie wykorzystywania zwierząt w badaniach i edukacji. W nauce nie poczyniono jeszcze wystarczających postępów, aby zaoferować odpowiednie rozwiązania niewymagające wykorzystania zwierząt, a umożliwiające pełne zrozumienie zdrowia i chorób lub różnorodności biologicznej. Komisja proponuje zatem opracowanie konkretnych środków mających na celu przyspieszenie ograniczenia badań na zwierzętach w nauce. Działania te przedstawiono w sekcji 3.3 w obszarze badań, kształcenia i szkolenia na potrzeby dalszych starań na rzecz stopniowego zaprzestania badań na zwierzętach.

Poprzez proponowany nowy środek z zakresu polityki w ramach nowej europejskiej przestrzeni badawczej Komisja zachęca ponadto państwa członkowskie, by w ramach swoich uprawnień, w szczególności do celów badawczych i edukacyjnych, dołożyły większych starań na rzecz ograniczenia metod wymagających wykorzystania zwierząt i aktywnie uczestniczyły w opracowywaniu podejść alternatywnych.

---

(1)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/788 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (Dz.U. L 130 z 17.5.2019, s. 55).

(2)  https://europa.eu/citizens-initiative/initiatives/details/2021/000006_pl

(3)  Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2021/1136 z dnia 30 czerwca 2021 r. w sprawie wniosku o rejestrację europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach” („Save Cruelty-free Cosmetics – Commit to a Europe without Animal Testing”) zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/788.

(4)  W załączniku do EIO „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach” zawarto dodatkowe szczegółowe informacje proceduralne dotyczące inicjatywy, w tym wymagane progi oraz liczbę deklaracji poparcia.

(5)  Spotkanie organizatorów europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt” z przedstawicielami Komisji Europejskiej (europa.eu); https://audiovisual.ec.europa.eu/en/reportage/P-060517

(6)  Wysłuchanie poświęcone EIO „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach”; https://www.europarl.europa.eu/committees/en/eci-hearing-save-cruelty-free-cosmetics-/product-details/20230524ECI00141

(7)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zakazu przeprowadzania testów na zwierzętach i zakazu wprowadzania do obrotu oraz w sprawie aktualnej sytuacji w zakresie metod alternatywnych w branży produktów kosmetycznych (COM(2013) 135 final).

(8)  https://webgate.ec.europa.eu/envdataportal/content/alures/section1_number-of-animals.html

(9)  Spadek odnotowany w 2020 r. jest również częściowo spowodowany ograniczeniem działalności w związku z obostrzeniami oraz anulowaniem lub odroczeniem realizacji projektów w następstwie pandemii COVID-19.

(10)  Rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH), utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE (Dz.U. L 396 z 30.12.2006, s. 1).

(11)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/63/UE z dnia 22 września 2010 r. w sprawie ochrony zwierząt wykorzystywanych do celów naukowych (Dz.U. L 276 z 20.10.2010, s. 33).

(12)  Laboratorium referencyjne UE ds. metod alternatywnych wobec testów na zwierzętach (EURL ECVAM) (europa.eu).

https://joint-research-centre.ec.europa.eu/eu-reference-laboratory-alternatives-animal-testing-eurl-ecvam_en

(13)  Zob. najnowsze sprawozdanie statystyczne https://ec.europa.eu/environment/chemicals/lab_animals/reports_en.htm

(14)  Publiczna baza danych statystycznych https://webgate.ec.europa.eu/envdataportal/content/alures/section1_number-of-animals.html

(15)  Wykaz poradników dotyczących rozporządzenia REACH jest dostępny na stronie internetowej ECHA: https://echa.europa.eu/pl/guidance-documents/guidance-on-reach

(16)  Rozporządzenie Rady (WE) nr 440/2008 z dnia 30 maja 2008 r. ustalające metody badań zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) (Dz.U. L 142 z 31.5.2008, s. 1).

(17)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1107/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczące wprowadzania do obrotu środków ochrony roślin i uchylające dyrektywy Rady 79/117/EWG i 91/414/EWG (Dz.U. L 309 z 24.11.2009, s. 1).

(18)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych (Dz.U. L 167 z 27.6.2012, s. 1).

(19)  Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2021/525 z dnia 19 października 2020 r. zmieniające załączniki II i III do rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 528/2012 w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych (Dz.U. L 106 z 26.3.2021, s. 3).

(20)  Dyrektywa 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz.U. L 311 z 28.11.2001, s. 67).

(21)  Rozporządzenie (WE) nr 726/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. ustanawiające wspólnotowe procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i do celów weterynaryjnych i nadzoru nad nimi oraz ustanawiające Europejską Agencję Leków (Dz.U. L 136 z 30.4.2004, s. 1).

(22)  Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego unijne procedury wydawania pozwoleń dla produktów leczniczych stosowanych u ludzi i nadzoru nad nimi oraz ustanawiającego przepisy regulujące Europejską Agencję Leków, COM(2023) 193.

(23)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/6 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie weterynaryjnych produktów leczniczych i uchylające dyrektywę 2001/82/WE (Dz.U. L 4 z 7.1.2019, s. 43).

(24)  https://vichsec.org/en/home.html

(25)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/745 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych (Dz.U. L 117 z 5.5.2017, s. 1).EUR-Lex - 52020DC0381 - EN - EUR-Lex (europa.eu)

(26)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/746 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro oraz uchylenia dyrektywy 98/79/WE i decyzji Komisji 2010/227/UE.

(27)  COM(2019) 640 https://commission.europa.eu/document/daef3e5c-a456-4fbb-a067-8f1cbe8d9c78_pl

(28)  Bezpieczeństwo chemiczne – lepszy dostęp do danych chemicznych na potrzeby oceny bezpieczeństwa (europa.eu)

(29)  Zalecenie Komisji (UE) 2022/2510 z dnia 8 grudnia 2022 r. ustanawiające europejskie ramy oceny chemikaliów i materiałów „bezpiecznych i zrównoważonych na etapie projektowania”.

(30)  Dokumentacja procedury: 2021/2784(RSP) | Obserwatorium Legislacyjne | Parlament Europejski (europa.eu)

(31)  Animal-free Safety assessment of chemicals: Project cluster for Implementation of novel Strategies [Ocena bezpieczeństwa chemikaliów bez wykorzystania zwierząt: klaster projektów na potrzeby wdrażania nowatorskich strategii]. (aspis-cluster.eu)

(32)  Partnership for the Assessment of Risks from Chemicals [Partnerstwo na rzecz oceny ryzyka związanego z chemikaliami] | Parc (eu-parc.eu)

(33)  Marx-Stoelting, P., Rivière, G., Luijten, M., i in. A walk in the PARC: developing and implementing 21st century chemical risk assessment in Europe [PARC: opracowanie i wdrożenie w Europie oceny ryzyka chemicznego na miarę XXI wieku]. Arch Toxicol
  97, 893–908 (2023). https://doi.org/10.1007/s00204-022-03435-7

(34)  Decyzja Komisji Europejskiej C(2023) 2178. Program prac programu „Horyzont Europa” na lata 2023–2024. 4. Zdrowie. 31 marca 2023 r.

(35)  https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/search-all-eu-institutions-and-bodies/innovative-health-initiative-joint-undertaking-ihi-ju_pl

(36)  Np. w ramach wyzwania społecznego nr 1 w programie „Horyzont 2020”, klastra „Zdrowie” w programie „Horyzont Europa”, inicjatywy w zakresie leków innowacyjnych i inicjatywy w dziedzinie innowacji w ochronie zdrowia, sieci Marie Curie itp.

(37)  Np. Komitet Naukowy ds. Bezpieczeństwa Konsumentów (SCCS), Komitet Naukowy ds. Zagrożeń dla Zdrowia i Środowiska oraz Pojawiających się Zagrożeń (SCHEER) lub Naukowy Komitet Doradczy EURL ECVAM.

(38)  Np. Accelerating the Pace of Chemical Risk Assessment (przyspieszenie oceny ryzyka chemicznego – APCRA), projekty EU ToxRisk, ASPIS, PARC i MATCHING,).

(39)  Np. zestaw narzędzi OECD QSAR lub prace nad ramami oceny QSAR prowadzone w OECD.

(40)  Np. podczas dorocznych zgromadzeń SETAC, EUROTOX, QSAR 2023.

(41)  Consolidated 3-year work plan for the Non-clinical domain including the priorities for 2023 [Skonsolidowany 3-letni plan pracy dla domeny nieklinicznej, w tym priorytety na 2023 r.] (europa.eu)

(42)  Development of a Roadmap for Action on New Approach Methodologies in Risk Assessment [Opracowanie planu działania dotyczącego działania w zakresie metodyk nowego podejścia w ocenie ryzyka], EFSA Journal 2022;19(6):EN-7341.

(43)  Komitet przedstawia opinie na temat zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa (ryzyka chemicznego, biologicznego, mechanicznego i innego ryzyka fizycznego) w przypadku nieżywnościowych produktów konsumpcyjnych (np. produktów kosmetycznych i ich składników, zabawek, materiałów włókienniczych, odzieży, produktów higieny osobistej i artykułów gospodarstwa domowego) i usług (np. tatuaży, sztucznego opalania).

(44)  https://learn.etplas.eu/ Platforma na rzecz kształcenia i szkolenia w zakresie nauk o zwierzętach laboratoryjnych

(45)  Joint EDQM-EPAA Event: The future of pyrogenicity testing: phasing out the rabbit pyrogen test - European Directorate for the Quality of Medicines & HealthCare [Dołącz do wydarzenia Europejskiej Dyrekcji ds. Jakości Leków i Opieki Zdrowotnej oraz Europejskiego Partnerstwa na rzecz Alternatywnego Podejścia do Testów na Zwierzętach: Przyszłość badania gorączkotwórczości: stopniowe odchodzenie od badania gorączkotwórczości na królikach – Europejska Dyrekcja ds. Jakości Leków i Opieki Zdrowotnej]

(46)  Non-animal approaches [Podejścia niewymagające wykorzystania zwierząt] – Urząd Publikacji Unii Europejskiej (europa.eu) (2017); Towards replacement of animals for scientific purposes [W kierunku zastąpienia wykorzystywania zwierząt do celów naukowych] – Urząd Publikacji Unii Europejskiej (europa.eu) (2021)

(47)  Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zakazu przeprowadzania testów na zwierzętach i zakazu wprowadzania do obrotu oraz w sprawie aktualnej sytuacji w zakresie metod alternatywnych w branży produktów kosmetycznych, 11.3.2013 r., COM(2013) 135 final.

(48)  Art. 10 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.

(49)  Interface between REACH and Cosmetics regulations [Związek między rozporządzeniem REACH a rozporządzeniem dotyczącym produktów kosmetycznych], nota faktograficzna, ECHA-14-FS-04-EN. https://echa.europa.eu/documents/10162/13628/reach_cosmetics_factsheet_en.pdf/2fbcf6bf-cc78-4a2c-83fa-43ca87cfb314

(50)  Przez użytkowników profesjonalnych rozumie się osoby wykorzystujące produkty kosmetyczne w ramach swojej działalności gospodarczej (np. fryzjerzy), a pracownicy wytwarzają składniki lub produkty na terenie zakładu przemysłowego.

(51)  https://echa.europa.eu/-/echa-s-workshop-opens-way-for-animal-testing-free-chemicals-regulation

---

| 18.8.2023 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/16 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/16

---

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa M.11144 – COLT TECHNOLOGY SERVICES GROUP / LUMEN EMEA BUSINESS)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2023/C 290/02)

W dniu 9 sierpnia 2023 r. Komisja podjęła decyzję o niewyrażaniu sprzeciwu wobec powyższej zgłoszonej koncentracji i uznaniu jej za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Decyzja ta została oparta na art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1). Pełny tekst decyzji dostępny jest wyłącznie w języku angielskim i zostanie podany do wiadomości publicznej po uprzednim usunięciu ewentualnych informacji stanowiących tajemnicę handlową. Tekst zostanie udostępniony:

| — | w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (https://competition-cases.ec.europa.eu/search). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora, |
| --- | --- |

—

w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (https://competition-cases.ec.europa.eu/search). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora,

| — | w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32023M11144. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

—

w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32023M11144. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY

| 18.8.2023 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/17 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/17

---

OPINIA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO

z dnia 5 lipca 2023 r.

w sprawie projektu reform zarządzania gospodarczego w Unii

(CON/2023/20)

(2023/C 290/03)

Wprowadzenie i podstawa prawna

W dniach 12 maja i 27 czerwca 2023 r. Europejski Bank Centralny (EBC) otrzymał, odpowiednio, od Rady Unii Europejskiej i Parlamentu Europejskiego wnioski o wydanie opinii w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie skutecznej koordynacji polityk gospodarczych i wielostronnego nadzoru budżetowego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 (zwanego dalej „proponowanym nowym rozporządzeniem w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu”) (1). W dniu 12 maja 2023 r. EBC otrzymał od Rady Unii Europejskiej wnioski o wydanie opinii w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 1467/97 w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (zwanego dalej „proponowanymi zmianami do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu”) (2) oraz wniosku dotyczącego dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę Rady 2011/85/UE w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich (zwanego dalej „proponowanymi zmianami do dyrektywy w sprawie ram budżetowych”) (3), przy czym wniosek ten wraz z proponowanym nowym rozporządzeniem w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu oraz proponowanymi zmianami do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu będzie dalej zwany „wnioskami Komisji”.

Uprawnienie EBC do wydania opinii na temat proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu oraz proponowanych zmian do dyrektywy w sprawie ram budżetowych opiera się na art. 127 ust. 4 i art. 282 ust. 5 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, ponieważ skuteczna koordynacja polityki gospodarczej i wielostronny nadzór budżetowy mają znaczenie dla głównego celu Europejskiego Systemu Banków Centralnych (ESBC), jakim jest utrzymanie stabilności cen zgodnie z art. 127 ust. 1 i art. 282 ust. 2 TFUE oraz art. 2 Statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego (zwanego dalej „Statutem ESBC”).

Uprawnienie EBC do wydania opinii w sprawie proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu opiera się na art. 126 ust. 14 akapit drugi TFUE, który stanowi, że Rada, po konsultacji między innymi z EBC, przyjmuje odpowiednie przepisy dotyczące procedury nadmiernego deficytu, które są również istotne dla wyżej wymienionego głównego celu ESBC.

Rada Prezesów wydała niniejszą opinię zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 17 ust. 5 Regulaminu Europejskiego Banku Centralnego.

Uwagi ogólne

EBC z zadowoleniem przyjmuje wnioski Komisji dotyczące reformy unijnych ram zarządzania gospodarczego. Reforma ma na celu zapewnienie stabilności długu publicznego, antycykliczności polityki budżetowej, przyjęcie średniookresowego podejścia do polityki budżetowej, a także uproszczenie i zwiększenie odpowiedzialności krajowej za te ramy. Uznaje się w nim również, że reformy, inwestycje i stabilność fiskalna wzajemnie się wzmacniają i w związku z tym należy je wspierać za pomocą zintegrowanego podejścia. Reforma ma również na celu zapewnienie skuteczniejszego egzekwowania przepisów. Aby wesprzeć osiągnięcie tych celów, EBC przedstawia pewne szczegółowe uwagi techniczne i sugestie dotyczące wniosków Komisji z myślą o dalszym udoskonaleniu nowych ram i zapewnieniu ich większej przejrzystości i przewidywalności.

Solidne unijne ramy koordynacji i nadzoru polityki gospodarczej i fiskalnej leżą w głębokim i żywotnym interesie Unii Europejskiej i państw członkowskich, a w szczególności strefy euro (4)
  . EBC podkreśla znaczenie stabilnej sytuacji budżetowej dla stabilności cen i trwałego wzrostu gospodarczego w sprawnie funkcjonującej unii gospodarczej i walutowej (UGW) (5). Reforma unijnych ram zarządzania gospodarczego może zapewnić realistyczną, stopniową i trwałą korektę długu publicznego w połączeniu z usprawnieniem prowadzenia niezbędnej krajowej polityki strukturalnej.

EBC wzywa unijnych prawodawców do jak najszybszego osiągnięcia porozumienia w sprawie reformy unijnych ram zarządzania gospodarczego – najpóźniej do końca 2023 r. Ponieważ ogólna klauzula wyjścia zawarta w pakcie stabilności i wzrostu zostanie do tego czasu zdezaktywowana (6), takie porozumienie miałoby kluczowe znaczenie dla spełnienia oczekiwań dotyczących zdolności obsługi zadłużenia oraz trwałego wzrostu gospodarczego sprzyjającego włączeniu społecznemu. Brak szybkiego uzgodnienia i wprowadzenia wiarygodnych, przejrzystych i przewidywalnych ram budżetowych może spowodować niepewność i nieuzasadnione opóźnienie niezbędnych dostosowań fiskalnych oraz impulsu do reform i inwestycji.

EBC zwraca uwagę na następujące powody uzasadniające reformę ram zarządzania gospodarczego. Po pierwsze, zwiększone wskaźniki zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz heterogeniczność długu w następstwie pandemii koronawirusa zwiększają potrzebę skutecznej koordynacji sytuacji fiskalnej za pośrednictwem paktu stabilności i wzrostu. Realistyczna, stopniowa i trwała korekta długu publicznego z uwzględnieniem panujących perspektyw wzrostu i inflacji jest ważna dla zapewnienia stabilności finansów publicznych i odbudowy przestrzeni fiskalnej przed ewentualnym pogorszeniem koniunktury. Po drugie, zasadnicze znaczenie ma uczynienie polityki fiskalnej bardziej antycykliczną. Aby uniknąć niekorzystnego rozwoju sytuacji gospodarczej, konieczne są zdecydowane działania w okresie recesji, ale kluczowe znaczenie ma również odbudowa buforów, gdy tylko gospodarka znajdzie się na dobrej drodze, aby zapewnić zdolność obsługi zadłużenia. Przyczyniając się skutecznie do stabilizacji makroekonomicznej w czasach dużych wstrząsów, antycykliczna polityka fiskalna wspiera politykę pieniężną w osiąganiu stabilności cen w średnim okresie. Po trzecie, istotne jest, aby ramy zarządzania gospodarczego określały warunki wstępne zwiększonej przyjazności polityki gospodarczej dla wzrostu gospodarczego. Reformy strukturalne, inwestycje i stabilność fiskalna powinny zostać lepiej włączone do nadzoru budżetowego i makroekonomicznego, w tym w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej (7). Ponadto sprostanie wyzwaniom związanym z transformacją ekologiczną i cyfrową, w szczególności wypełnienie zobowiązań klimatycznych Unii i państw członkowskich wynikających z prawa międzynarodowego i unijnego (8), będzie wymagało znacznych inwestycji prywatnych i publicznych, wspieranych przez uzupełniające polityki strukturalne. Wiarygodna stabilizacja wskaźników długu publicznego wymaga polityki gospodarczej sprzyjającej wzrostowi gospodarczemu, w tym inwestycji publicznych, które należy odpowiednio wspierać w ramach zreformowanych unijnych ram zarządzania gospodarczego. Jeżeli skutecznie wdrożony zostanie instrument NextGenerationEU zostanie, a w szczególności Instrument na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności, będzie on wspierał państwa członkowskie w stawianiu czoła tym wyzwaniom i wykazywał potencjał działań ogólnounijnych. Potrzebne będą jednak większe zasoby i inwestycje na poziomie Unii, a także trwałe inwestycje finansowane ze środków krajowych, wymagające dodatkowych źródeł dochodów lub zmiany priorytetów wydatków, zwłaszcza w państwach członkowskich o podwyższonych wskaźnikach zadłużenia. Po czwarte, w przyszłości EBC z zadowoleniem przyjąłby dalsze postępy w zakresie związanych ze strefą euro aspektów unijnych ram zarządzania gospodarczego, takich jak skuteczniejsza koordynacja kursu polityki budżetowej w strefie euro oraz ustanowienie odpowiednio zaprojektowanego stałego centralnego mechanizmu zdolności fiskalnej. W szerszym ujęciu dokończenie budowy struktury gospodarczej i instytucjonalnej UGW ma nadal zasadnicze znaczenie dla wzmocnienia zdolności strefy euro do amortyzowania wstrząsów oraz dla wspierania stabilności i wzrostu gospodarczego (9).

Uwagi szczegółowe

1.   Zdolność obsługi długu publicznego i dostosowanie fiskalne

1.1.   Rola analizy zdolności obsługi zadłużenia

| 1.1.1. | EBC rozumie, że zgodnie z proponowanym nowym rozporządzeniem w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu analiza zdolności obsługi zadłużenia przygotowana przez Komisję będzie odgrywać ważną rolę w opracowywaniu trajektorii technicznych wydatków publicznych netto przedstawionych przez Komisję w celu zapewnienia państwom członkowskim odpowiednich wytycznych (10). Analiza zdolności obsługi zadłużenia przygotowana przez Komisję jest cennym narzędziem identyfikacji ryzyka fiskalnego, które nie jest w wystarczającym stopniu uwzględnione w odnotowanych poziomach zadłużenia, na przykład przyszłych kosztów związanych ze starzeniem się społeczeństwa, zobowiązań warunkowych i struktury zapadalności zadłużenia. Aby zapewnić powtarzalność, przewidywalność i przejrzystość analizy zdolności obsługi zadłużenia oraz spójne wdrażanie ram we wszystkich państwach członkowskich i czasie, EBC podkreśla potrzebę określenia metodyki leżącej u podstaw tej analizy w porozumieniu z państwami członkowskimi i przy ich wsparciu. Ponadto EBC widzi również podstawy do zasięgnięcia opinii Europejskiej Rady Budżetowej w sprawie tej metodyki. |
| --- | --- |

1.1.1.

| 1.1.2. | EBC z zadowoleniem przyjmuje fakt, że trajektoria techniczna Komisji koncentruje się na ścieżce wydatków netto, która zasadniczo nie opiera się na rocznych szacunkach nieobserwowalnej luki produktowej w czasie rzeczywistym. Może to poprawić antycykliczność polityki budżetowej, w tym wahania dochodów wynikające z warunków koniunkturalnych. W celu dalszego zwiększenia jasności wniosków Komisji EBC zaleca doprecyzowanie definicji „wydatków netto” (11) w celu wyjaśnienia następujących aspektów. Definicja powinna: (a) wyjaśniać, czy ścieżka wydatków netto została zdefiniowana w ujęciu nominalnym, czy realnym; (b) określać i oceniać metodologię w celu obliczenia środków uznaniowych po stronie dochodów podlegających odliczeniu od wydatków brutto, oraz (c) określać, do jakiego stopnia obliczenie wskaźnika opiera się na pozycjach obserwowalnych, w szczególności poprzez określenie metodologii obliczania cyklicznych elementów wydatków na zasiłki dla bezrobotnych. |
| --- | --- |

1.1.2.

| 1.1.3. | Proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu wymaga, aby trajektoria techniczna wydatków netto zapewniała osiągnięcie lub utrzymanie akceptowalnej tendencji spadkowej wskaźnika długu publicznego albo pozostawanie tego wskaźnika na ostrożnym poziomie (12). Komisja jest zobowiązana do oceny i opublikowania swojej analizy prawdopodobieństwa tendencji i danych bazowych (13). EBC zaleca, aby we wnioskach Komisji dokładniej określić kluczowe parametry i założenia, na których opiera się metodologia oceny prawdopodobieństwa tendencji (14). Ponadto EBC z zadowoleniem przyjmuje i popiera fakt, że sprawozdanie Komisji dla Komitetu Ekonomiczno-Finansowego, zawierające trajektorie techniczne, zostanie podane do wiadomości publicznej przed przygotowaniem przez państwa członkowskie ich krajowych średniookresowych planów fiskalno-strukturalnych (zwanych dalej „planami krajowymi”) (15). Ponadto EBC zaleca opracowanie wspólnych ram w odniesieniu do „solidnych i weryfikowalnych argumentów ekonomicznych”, które państwa członkowskie muszą przedstawić w swoich planach krajowych w każdym przypadku, gdy uwzględniają one trajektorię wydatków netto wyższą niż ta przedstawiona przez Komisję (16). |
| --- | --- |

1.1.3.

1.2.   Zabezpieczenia

EBC przypomina, że art. 126 ust. 2 lit. b) TFUE odnosi się do sytuacji, w których relacja długu publicznego do produktu krajowego brutto (PKB) „zmniejsza się dostatecznie i zbliża się do wartości odniesienia w zadowalającym tempie” (17). W związku z potrzebą uniknięcia sytuacji, w której dług ustabilizuje się na wysokim poziomie, EBC z zadowoleniem przyjmuje fakt, że wnioski Komisji zawierają pewne zabezpieczenia wspierające redukcję zadłużenia i deficytu, w szczególności poprzez zapewnienie, aby kurs polityki budżetowej przewidywał niższy wskaźnik długu publicznego na koniec okresu planowania niż na początku trajektorii technicznej, poprzez unikanie przenoszenia dostosowania fiskalnego na końcowe lata okresu dostosowania oraz poprzez zaproponowanie minimalnej korekty w latach, w których oczekuje się, że deficyt przekroczy wartość odniesienia wynoszącą 3 % (18). EBC rozumie, że kwestia zabezpieczeń jest przedmiotem toczących się dyskusji, i uważa, że potrzebna jest równowaga między złożonością i własnością z jednej strony a skutecznością redukcji długu z drugiej strony, aby zagwarantować, że dług zostanie poddany wystarczająco zróżnicowanej ścieżce spadkowej.

2.   Krajowe średniookresowe plany fiskalno-strukturalne

2.1.   Reformy i inwestycje

Inwestycje produkcyjne są warunkiem wstępnym wzrostu gospodarczego, który wspiera długoterminową stabilność finansów publicznych. W związku z tym niezwykle ważne jest, aby dostosowanie fiskalne nie odbywało się ze szkodą dla inwestycji, zwłaszcza inwestycji wspierających wspólne priorytety Unii. W tym celu należy również skutecznie monitorować poziom i jakość inwestycji publicznych. Ponadto EBC zgadza się, że istnieje pilna potrzeba wspierania reform sprzyjających wzrostowi gospodarczemu. Z tego względu kluczowe znaczenie ma odpowiedzialność państw członkowskich za plany krajowe. EBC podkreśla, że dialog techniczny między państwem członkowskim a Komisją w ramach proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu (19), który jest ważnym elementem odpowiedzialności krajowej, powinien być prowadzony w sposób sprawny, przejrzysty i przewidywalny. Dialog techniczny powinien być odpowiednio zorganizowany i szczegółowy, aby pomóc w jasnym określeniu treści planów krajowych. W związku z tym EBC zaleca, aby proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu zawierało bardziej szczegółowe informacje na temat wymogów w zakresie zobowiązań dotyczących reform i inwestycji, które należy uwzględnić we wszystkich planach krajowych (20).

2.2.   Okres dostosowania

Proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu stanowi, że plany krajowe państw członkowskich muszą przedstawiać trajektorię wydatków netto obejmującą okres co najmniej 4 lat (21). W przypadku gdy państwo członkowskie zobowiązuje się do realizacji odpowiedniego pakietu reform i inwestycji, okres dostosowania może zostać przedłużony o maksymalnie trzy lata (22). Taki horyzont czasowy jest długi i wykracza poza typowy cykl wyborczy, a zatem może utrudnić wypełnienie tych zobowiązań. W związku z tym EBC popiera ostrożne wykorzystywanie przedłużania okresu dostosowania planów krajowych i podkreśla potrzebę podjęcia zobowiązań dotyczących dodatkowych reform i inwestycji, które mają zostać w pełni zrealizowane. Ponadto EBC ma dwie sugestie dotyczące okresu dostosowania i jego przedłużenia. Po pierwsze, EBC z zadowoleniem przyjmuje wymóg, zgodnie z którym każde z zobowiązań dotyczących reform i inwestycji, które stanowią podstawę przedłużenia okresu dostosowania, musi być wystarczająco szczegółowe, przewidywać koncentrację działań na wstępie, oraz być terminowe i weryfikowalne (23). W celu zapewnienia, aby metodologia była wystarczająco jasna i przejrzysta, EBC sugeruje dalsze rozwijanie ram oceny zobowiązań państw członkowskich (24). W szczególności należy zapewnić, aby takie zobowiązania sprzyjały zwiększeniu potencjalnego wzrostu gospodarczego, a tym samym zdolności obsługi zadłużenia. Ponadto EBC zaleca wprowadzenie dalszych zabezpieczeń, aby zapewnić zwiększenie inwestycji w kluczowe priorytety polityki, takie jak transformacja ekologiczna i cyfrowa, oraz by zobowiązania do reform i inwestycji przewidywały koncentrację działań na wstępie, podobnie jak już istniejące zabezpieczenia dotyczące dostosowania fiskalnego (25). Po drugie, do 2026 r. można uwzględnić zobowiązania do reform i inwestycji zawarte w zatwierdzonych planach odbudowy i zwiększania odporności państw członkowskich przy przedłużeniu okresu dostosowania (26). EBC z zadowoleniem przyjmuje rozważenie planów odbudowy i zwiększania odporności, ale zaleca, aby ramy oceny zapewniły, by znaczna część reform i inwestycji proponowanych przez państwa członkowskie stanowiła uzupełnienie wcześniej istniejących zobowiązań.

2.3.   Zmienione plany krajowe

Proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu określa możliwość przedstawienia przez państwo członkowskie zmienionego planu krajowego, jeżeli wystąpiły obiektywne okoliczności uniemożliwiające realizację pierwotnego planu lub lub gdy wniosek o przedłożenie nowego planu składa nowy rząd (27). EBC zaleca, aby w proponowanym nowym rozporządzeniu w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu określono obiektywne okoliczności, które zostałyby uznane za istotne, oraz wyjaśniono, w jaki sposób Komisja ocenia wcześniejsze dostosowanie dokonane przez dane państwo członkowskie lub jego brak w ramach przygotowania nowej trajektorii technicznej. Ponadto EBC zaleca, aby proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu zapewniało, aby zmieniony plan nie pozwalał na opóźnienie reform i inwestycji.

3.   Związek z procedurą dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej

| 3.1. | EBC z zadowoleniem przyjmuje całościowe monitorowanie krajowych zobowiązań w zakresie reform strukturalnych, wraz z inwestycjami i polityką fiskalną, w ramach planów krajowych, w odniesieniu do wszystkich krajowych polityk strukturalnych, w szczególności tych, które mogą ułatwić zapobieganie zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowanie, monitorowane w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej (28). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EBC z zadowoleniem przyjmuje wymóg, aby plany krajowe uwzględniały zalecenia Unii dla poszczególnych krajów, w tym zalecenia dotyczące zakłóceń równowagi makroekonomicznej stwierdzonych w ramach procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej (29). EBC zaleca, aby plany krajowe koncentrowały się na eliminowaniu głównych zagrożeń związanych z zakłóceniami równowagi makroekonomicznej dla stabilności finansów publicznych, utrzymującym się spadkiem konkurencyjności i dużymi zakłóceniami równowagi zewnętrznej. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu stanowi, że jeżeli państwo członkowskie nie wykonuje zobowiązań dotyczących reform i inwestycji zawartych w planie krajowym w celu uwzględnienia skierowanych do niego zaleceń dla poszczególnych krajów, które są istotne z punktu widzenia procedury dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej, istnieje możliwość wszczęcia procedury dotyczącej nadmiernego zakłócenia równowagi zgodnie z art. 7 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011 (30) (31). W takim przypadku państwo członkowskie musi przedłożyć zmieniony plan krajowy, który służy również jako plan działań naprawczych wymagany na mocy art. 8 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1176/2011. EBC pragnie poczynić dwie uwagi w tym kontekście. Po pierwsze, biorąc pod uwagę zmieniający się charakter wyzwań makroekonomicznych, EBC uważa, że pomocne byłoby, gdyby ramy te ułatwiały również dostosowanie planów krajowych niezależnie od tego, czy wszczęta została procedura dotycząca nadmiernego zakłócenia równowagi. Dzięki temu odpowiednie reformy i inwestycje mogą zostać dostosowane, aby w sposób bardziej terminowy i skuteczny zaradzić wszystkim nowo pojawiającym się zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i wyzwaniom makroekonomicznym. Po drugie, EBC zauważa, że głównym problemem w ramach istniejących ram zarządzania gospodarczego było egzekwowanie przepisów w odniesieniu do zakłóceń równowagi makroekonomicznej. EBC podkreśla, że procedury zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania powinny być określane za pomocą przejrzystych i skutecznych mechanizmów wszczęcia tych procedur, w tym szczegółowego informowania o decyzjach proceduralnych (32). Aby zapewnić terminowe i skuteczne przeciwdziałanie zakłóceniom równowagi makroekonomicznej przez państwa członkowskie, jak również zauważyła Rada (33), EBC podkreśla, że procedurę dotyczącą zakłóceń równowagi makroekonomicznej należy wykorzystywać w pełni oraz w sposób przejrzysty i spójny, zapewniając odpowiedzialność państw członkowskich za tę procedurę, w tym w stosownych przypadkach za uruchomienie procedury dotyczącej nadmiernego zakłócenia równowagi. |
| --- | --- |

3.3.

4.   Zgodność i egzekwowanie

4.1.   Zadowalające wywiązanie się przez państwa członkowskie ze zobowiązań stanowiących podstawę przedłużenia okresu dostosowania

Proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu stanowi, że jeżeli państwu członkowskiemu przyznano przedłużenie okresu dostosowania, ale nie wywiązuje się ono w sposób zadowalający ze swoich zobowiązań dotyczących pakietu reform i inwestycji stanowiących podstawę przedłużenia, Rada może, na zalecenie Komisji, zalecić zmienioną ścieżkę wydatków netto z krótszym okresem dostosowania (34). W tym kontekście EBC podkreśla potrzebę zapewnienia terminowego, odpowiedniego i przejrzystego monitorowania i egzekwowania przestrzegania przez państwa członkowskie ich zobowiązań w zakresie reform i inwestycji, aby zapewnić stabilność fiskalną i makroekonomiczną. W związku z tym bardziej pożądane może być, aby w niniejszym przypadku proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu zobowiązywało Radę do działania na podstawie zalecenia Komisji, zgodnie z zasadą „przestrzegaj lub wyjaśnij” (35), w celu zalecenia zmienionej ścieżki wydatków netto z krótszym okresem dostosowania (36). W tym kontekście EBC odnotowuje odniesienie Komisji do przyszłych prac nad opracowaniem nowego narzędzia egzekwowania (37). EBC z zadowoleniem przyjąłby dalsze szczegóły dotyczące nowego narzędzia egzekwowania, jako że nie jest ono jeszcze częścią wniosków Komisji.

4.2.   Ocena poważnych wyzwań związanych z długiem publicznym i innych istotnych czynników w kontekście sprawozdania Komisji na podstawie art. 126 ust. 3 TFUE

EBC z zadowoleniem przyjmuje fakt, że stopień wyzwań związanych z długiem publicznym danego państwa członkowskiego został uwzględniony jako kluczowy czynnik istotny dla wszczęcia procedury nadmiernego deficytu (38). Biorąc pod uwagę znaczenie oceny istotnych czynników dla wdrażania procedury nadmiernego deficytu, EBC wzywa do uwzględnienia w proponowanych zmianach do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu dobrze zdefiniowanego i przejrzystego podejścia metodologicznego do oceny tych czynników.

4.3.   Koncepcja ścieżki korekty wydatków netto

EBC podkreśla potrzebę stopniowej, lecz szybkiej korekty nadmiernego zadłużenia i deficytu. W tym kontekście EBC uznaje, że wprowadzono zabezpieczenia mające na celu ograniczenie ryzyka skoncentrowania dostosowania fiskalnego na etapie końcowym w odniesieniu do sposobu, w jaki ścieżka korekty wydatków netto musi uwzględniać wskaźnik zadłużenia (39). EBC z zadowoleniem przyjmuje wymóg liczbowy w odniesieniu do deficytów, potwierdzając, że w latach, w których oczekuje się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych przekroczy wartość referencyjną, ścieżka korekty wydatków netto musi być zgodna z minimalnym dostosowaniem. Należy jednak wyjaśnić, w jaki sposób dokonuje się pomiaru tego dostosowania. EBC zauważa jednak, że proponowane zmiany do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu (40) usunęłyby obecny wymóg, zgodnie z którym w zaleceniu Rady wydanym na mocy art. 126 ust. 7 TFUE należy określić konkretny termin obniżenia nadmiernego deficytu, które „powinno zostać dokonane w kolejnym roku od jego stwierdzenia, chyba że zaistnieją szczególne okoliczności” (41).

4.4.   Rachunek kontrolny

EBC z zadowoleniem przyjmuje wymóg utworzenia przez Komisję rachunku kontrolnego w celu śledzenia skumulowanych odchyleń, zarówno w górę, jak i w dół, rzeczywistych wydatków netto od ścieżki wydatków netto (42). Jest to kluczowy element zapewnienia zgodności i wsparcia antycykliczności poprzez możliwość tworzenia buforów fiskalnych w okresach dobrej koniunktury gospodarczej, które mogą być wykorzystywane w okresach złej koniunktury gospodarczej. Informacje zawarte w rachunku kontrolnym są uwzględniane w kontekście sprawozdania Komisji na podstawie art. 126 ust. 3 TFUE (43), a zatem są ważnym czynnikiem istotnym dla wszczęcia procedury nadmiernego deficytu. Z tego względu EBC zaleca doprecyzowanie funkcjonowania i kluczowych parametrów rachunku kontrolnego. Ponadto EBC zaleca, aby obliczenia dla poszczególnych krajów oraz status każdego państwa członkowskiego w ramach rachunku kontrolnego były publikowane na stronie internetowej Komisji, najlepiej wraz z wiosennymi i jesiennymi prognozami Komisji. Ponadto EBC zaleca wprowadzenie progu dla odchyleń rzeczywistych wydatków netto od ścieżki wydatków netto, co spowodowałoby nałożenie na Komisję wymogu przygotowania sprawozdania na mocy art. 126 ust. 3 TFUE (44).

5.   Rola niezależnych instytucji fiskalnych i Europejskiej Rady Budżetowej

| 5.1. | Wzmocnienie roli niezależnych organów w procesie nadzoru budżetowego może pomóc w ograniczeniu tendencji procyklicznych nieodłącznie związanych z kształtowaniem polityki budżetowej, a jednocześnie wspierać odpowiedzialność krajową, która ma zasadnicze znaczenie dla trwałego wdrażania ram (45). W związku z tym EBC popiera przepisy wniosków, które mają na celu wzmocnienie roli niezależnych instytucji fiskalnych (46) poprzez uwzględnienie wymogów związanych z ich zarządzaniem i niezależnością oraz przydzielanie im zadań (47) wykraczających poza ich obecne zadania na mocy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 (48). W szczególności EBC z zadowoleniem przyjmuje umocowanie zasady „przestrzegaj lub wyjaśnij” w prawodawstwie Unii. EBC popiera wzmocnienie roli niezależnych instytucji fiskalnych, pod warunkiem że ich ogólna zdolność zostanie również zwiększona proporcjonalnie do ich dodatkowych zadań oraz że zapewnione zostaną własne odpowiednie i stabilne zasoby umożliwiające im skuteczne wykonywanie ich mandatu (49). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EBC zaleca, aby – z zastrzeżeniem wyżej wspomnianego wzmocnienia zdolności i bez uszczerbku dla roli Komisji na mocy Traktatów – rola niezależnych instytucji fiskalnych w ramach proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu mogła zostać jeszcze bardziej wzmocniona poprzez przyznanie im roli w przygotowywaniu planów krajowych państw członkowskich oraz w ocenie celów niekwantyfikowalnych (np. w odniesieniu do wpływu reform). Niezależne instytucje fiskalne mogłyby przedstawiać ocenę podstawowych założeń, zgodności planu krajowego z trajektorią techniczną Komisji oraz, w stosownych przypadkach, wiarygodności zobowiązań dotyczących reform i inwestycji. Podobnie EBC zaleca dalsze wzmocnienie zaangażowania niezależnych instytucji fiskalnych w ramach proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu poprzez zobowiązanie tych instytucji do przygotowania opinii na temat przeprowadzonej przez Komisję analizy istotnych czynników do celów sprawozdania na podstawie art. 126 ust. 3 TFUE. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ponadto EBC wysoko ocenia pracę Europejskiej Rady Budżetowej (50) i w pełni popiera zamiar Komisji dotyczący przeanalizowania środków służących jej wzmocnieniu. W tym zakresie, bez uszczerbku dla kompetencji Komisji, EBC popiera przyznanie Europejskiej Radzie Budżetowej znaczącej roli w ramach zarządzania gospodarczego Unii (51). W szczególności EBC z zadowoleniem przyjmuje możliwość wydawania przez Europejską Radę Budżetową opinii wspierających Radę w podejmowaniu decyzji w sprawie uruchomienia (lub przedłużenia obowiązywania) ogólnej klauzuli wyjścia zgodnie z proponowanym nowym rozporządzeniem w sprawie funkcji zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu (52). Jak zauważono powyżej w pkt 1.1.1, EBC dostrzega również zalety konsultacji z Europejską Radą Budżetową w sprawie metodyki leżącej u podstaw analizy zdolności obsługi zadłużenia. Ponadto należy również wzmocnić rolę Europejskiej Rady Budżetowej w ocenie odpowiedniego kursu polityki budżetowej w strefie euro. |
| --- | --- |

5.3.

6.   Przekazanie uprawnień do zmiany załączników

| 6.1. | Proponowane nowe rozporządzenie w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu uprawnia Komisję do przyjmowania aktów delegowanych w celu zmiany załączników II-VII w celu dostosowania ich do dalszego rozwoju sytuacji lub potrzeb (53). |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Ponieważ załączniki stanowią integralną część proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu, EBC zaleca, aby załączniki zawierały już dalsze szczegóły i specyfikacje ex ante. W szczególności, jak zauważono powyżej, można przedstawić dalsze szczegółowe informacje na temat informacji zawartych w krajowym średniookresowym planie fiskalno-strukturalnym (załącznik II), rachunku kontrolnym (załącznik IV), metody oceny prawdopodobieństwa tendencji (załącznik V) oraz ram oceny zobowiązań dotyczących pakietu reform i inwestycji, które stanowią podstawę przedłużenia okresu dostosowania (załącznik VII). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Ponadto EBC pragnie podkreślić znaczenie konsultowania się z nim w odpowiednim terminie w sprawie wszystkich aktów delegowanych i wykonawczych, które wchodzą w zakres jego kompetencji, zgodnie z art. 127 ust. 4 tiret pierwsze i art. 282 ust. 5 TFUE (54). |
| --- | --- |

6.3.

7.   Związek z Traktatem o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej

EBC z zadowoleniem przyjmuje cel wniosków Komisji, jakim jest włączenie treści Traktatu o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej (TSCG) do ram prawnych Unii, zgodnie z jego art. 16 (55). Treść TSCG została zinterpretowana przez Komisję jako zgodna z paktem fiskalnym (tytuł III TSCG). Ponadto EBC zauważa, że art. 2 TSCG zapewnia, aby przyjęcie wniosków Komisji nie wymagało zmiany lub uchylenia TSCG. Artykuł 2 ust. 1 TSCG wymaga, aby umawiające się strony stosowały i interpretowały jego postanowienia zgodnie z Traktatami stanowiącymi podstawę Unii Europejskiej, w szczególności z artykułem 4 ustęp 3 Traktatu o Unii Europejskiej, oraz z prawem Unii Europejskiej, w tym z przepisami dotyczącymi procedury w przypadkach, w których konieczne jest przyjęcie prawodawstwa wtórnego. Ponadto art. 2 ust. 2 TSCG stanowi, że ma on zastosowanie w zakresie, w jakim jest zgodny z Traktatami stanowiącymi podstawę Unii Europejskiej oraz z prawem Unii Europejskiej, oraz że nie narusza on kompetencji Unii do podejmowania działań w ramach unii gospodarczej. W związku z tym EBC rozumie, że gdy wnioski Komisji zostaną przyjęte i wejdą w życie, TSCG będzie miał zastosowanie i będzie interpretowany zgodnie z nowymi ramami zarządzania gospodarczego.

8.   Budowa unii gospodarczej i walutowej w Europie

Biorąc pod uwagę znaczenie solidnych unijnych ram koordynacji polityki gospodarczej i fiskalnej w kontekście unii walutowej, EBC podkreśla, że konieczne są dalsze postępy w zakresie aspektów specyficznych dla strefy euro. Opracowanie ram monitorowania i kierowania wspólnym kursem polityki budżetowej w strefie euro ma istotne znaczenie dla zapewnienia wsparcia fiskalnego dla polityki pieniężnej, ponieważ może przyczynić się do lepszego wzajemnego uzupełniania się polityki pieniężnej i fiskalnej. Ponadto nadal istnieje potrzeba stałego centralnego mechanizmu zdolności fiskalnej. Takie narzędzie, o ile zostanie odpowiednio zaprojektowane, mogłoby odegrać rolę we wzmacnianiu stabilizacji makroekonomicznej i konwergencji w strefie euro w dłuższej perspektywie, w tym poprzez inwestycje, wspierając tym samym również jednolitą politykę pieniężną. W tym celu stały centralny mechanizm zdolności fiskalnej musiałby być wystarczający pod względem wielkości i mieć stałe finansowanie (56).

Sporządzono we Frankfurcie nad Menem dnia 5 lipca 2023 r.

Prezes EBC

Christine LAGARDE

---

(1)  COM (2023) 240 final.

1

(2)  COM (2023) 241 final.

2

(3)  COM (2023) 242 final.

3

(4)  Zob. pkt 1.1 opinii CON/2018/25 Europejskiego Banku Centralnego z dnia 11 maja 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Rady ustanawiającej przepisy służące wzmocnieniu odpowiedzialności budżetowej i średniookresowej orientacji polityki budżetowej w państwach członkowskich (Dz.U. C 261 z 25.7.2018, s. 1). Opinie EBC są dostępne na stronie internetowej EUR-Lex.

4

(5)  Zob. odpowiedź Eurosystemu na komunikat Komisji Europejskiej pt. „Gospodarka UE po pandemii COVID-19: wpływ na zarządzanie gospodarcze”, 1 grudnia 2021 r., dostępna na stronie internetowej EBC pod adresem www.ecb.europa.eu

5

(6)  Zob. „Fiscal policy guidance for 2024: Promoting debt sustainability and sustainable and inclusive growth”, Komisja Europejska, 8 marca 2023 r.

6

(7)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

7

(8)  Porozumienie paryskie przyjęte na mocy Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (Dz.U. L 282 z 19.10.2016, s. 4). Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/1119 z dnia 30 czerwca 2021 r. ustanawiające ramy na potrzeby osiągnięcia neutralności klimatycznej i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 401/2009 i rozporządzenie (UE) 2018/1999 (Europejskie prawo o klimacie) (Dz.U. L 243 z 9.7.2021, s. 1).

8

(9)  Zob. „Dokończenie budowy europejskiej unii gospodarczej i walutowej”, sprawozdanie opracowane przez Jeana-Claude’a Junckera w ścisłej współpracy z Donaldem Tuskiem, Jeroenem Dijsselbloemem, Mario Draghim i Martinem Schulzem, 22 czerwca 2015 r., s. 4, dostępne na stronie internetowej Komisji Europejskiej pod adresem: www.ec.europa.eu. Zob. także uwagi ogólne zawarte w opinii Europejskiego Banku Centralnego CON/2018/51 z dnia 9 listopada 2018 r. w sprawie projektu rozporządzenia w sprawie ustanowienia Europejskiego Instrumentu Stabilizacji Inwestycji (Dz.U. C 444 z 10.12.2018, s. 11); pkt 1.3 opinii Europejskiego Banku Centralnego CON/2019/37 z dnia 30 października 2019 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia w sprawie ram zarządzania instrumentem budżetowym na rzecz konwergencji i konkurencyjności dla strefy euro (Dz.U. C 408 z 4.12.2019, s. 3).

9

(10)  Zob. art. 5 i 6 oraz załącznik I do proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu. Zob. również komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat w sprawie kierunków reformy unijnych ram zarządzania gospodarczego”, COM(2022) 583 final, 9 listopada 2022 r.

10

(11)  Na przykład w art. 2 pkt 2) lub w załączniku II pkt (a) proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

11

(12)  Zob. art. 6 lit. a) proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

12

(13)  Zob. art. 8 i załącznik V do proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

13

(14)  W szczególności może to zostać włączone do załącznika V do proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

14

(15)  Zob. art. 5 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

15

(16)  Zob. art. 11 ust. 2 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

16

(17)  Zob. także art. 1 pkt 1 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 2 ust. 1a rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie przyspieszenia i wyjaśnienia procedury nadmiernego deficytu (Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 6).

17

(18)  Zob. art. 6 lit. c) oraz d), art. 15 ust. 2 i załącznik I lit. c) proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu. Zob. art. 1 pkt 2 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 3 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, oraz art. 1 pkt 4 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 5 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97.

18

(19)  Zob. art. 10 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

19

(20)  Zob. art. 11, 12 i 14 oraz załącznik II do proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

20

(21)  Zob. art. 5 i art. 11 ust. 1 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

21

(22)  Zob. art. 13 ust. 1 rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

22

(23)  Zob. art. 13 ust. 3 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

23

(24)  Zob. art. 13 ust. 5 i załącznik VII do proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

24

(25)  Zob. art. 6 lit. c) oraz d) i art. 15 ust. 2 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

25

(26)  Zob. art. 13 ust. 4 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

26

(27)  Zob. art. 14 ust. 1 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

27

(28)  Zob. art. 11 ust. 1, art. 12 lit. lit. b), art. 13 ust. 2 oraz art. 16 i 30 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

28

(29)  Zob. art. 11 ust. 1 i art. 12 lit. b) proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

29

(30)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1176/2011 z dnia 16 listopada 2011 r. w sprawie zapobiegania zakłóceniom równowagi makroekonomicznej i ich korygowania (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 25).

30

(31)  Zob. art. 30 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

31

(32)  Zob. pkt 18 opinii Europejskiego Banku Centralnego CON/2011/13 z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie reformy zarządzania gospodarczego w Unii Europejskiej (Dz.U. C 150 z 20.5.2011, s. 1).

32

(33)  Zob. komunikat prasowy Rady z 12 lipca 2022 r. pt. „Procedura dotycząca zakłóceń równowagi makroekonomicznej: Rada przyjmuje konkluzje”, dostępny na stronie internetowej Rady pod adresem www.consilium.europa.eu.

33

(34)  Zob. art. 19 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

34

(35)  Zob. art. 27 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

35

(36)  Zob. art. 19 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu. Brzmienie tego przepisu mogłoby zostać zmienione w następujący sposób: „[...] Rada, na zalecenie Komisji, zaleca zmienioną ścieżkę wydatków netto z krótszym okresem dostosowania”.

36

„[...] Rada, na zalecenie Komisji, zaleca zmienioną ścieżkę wydatków netto z krótszym okresem dostosowania”.

(37)  Zob. również komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat w sprawie kierunków reformy unijnych ram zarządzania gospodarczego”, COM(2022) 583 final, 9 listopada 2022 r.

37

(38)  Art. 1 pkt 1 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97.

38

(39)  Zob. art. 1 pkt 2 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 3 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, oraz art. 1 pkt 4 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 5 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97.

39

(40)  Zob. art. 1 pkt 2 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 3 ust. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97.

40

(41)  Zob. art. 3 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1467/97.

41

(42)  Zob. drugi akapit art. 21 i załącznik IV do proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

42

(43)  Zob. art. 1 pkt 1 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 2 ust. 3 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97.

43

(44)  Na przykład na podstawie art. 1 pkt 1 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97.

44

(45)  Zob. odpowiedź Eurosystemu na komunikat Komisji Europejskiej pt. „Gospodarka UE po pandemii COVID-19: wpływ na zarządzanie gospodarcze” z dnia 19 października 2021 r., 1 grudnia 2021 r.

45

(46)  Zob. pkt 2.4.1 opinii CON/2018/25.

46

(47)  Zob. art. 1 pkt 8 proponowanych zmian do dyrektywy w sprawie ram budżetowych, który zmienia art. 8 dyrektywy Rady 2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich (Dz.U. L 306 z 23.11.2011, s. 41). Zob. art. 22 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu. Zob. art. 1 pkt 1 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 2 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97, oraz art. 1 pkt 3 proponowanych zmian do rozporządzenia w sprawie części naprawczej paktu stabilności i wzrostu, który zmienia art. 3 ust. 5 rozporządzenia Rady (WE) nr 1467/97.

47

(48)  Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 473/2013 z dnia 21 maja 2013 r. w sprawie wspólnych przepisów dotyczących monitorowania i oceny projektów planów budżetowych oraz zapewnienia korekty nadmiernego deficytu w państwach członkowskich należących do strefy euro (Dz.U. L 140 z 27.5.2013, s. 11).

48

(49)  Zob. art. 1 pkt 8 proponowanych zmian do dyrektywy w sprawie ram budżetowych, który zmienia art. 8 ust. 3 lit. c) dyrektywy Rady 2011/85/UE.

49

(50)  Decyzja Komisji (UE) 2015/1937 z dnia 21 października 2015 r. ustanawiająca niezależną doradczą Europejską Radę Budżetową (Dz.U. L 282 z 28.10.2015, s. 37).

50

(51)  Zob. pkt 22 opinii CON/2011/13.

51

(52)  Zob. art. 24 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

52

(53)  Zob. art. 32 proponowanego nowego rozporządzenia w sprawie części zapobiegawczej paktu stabilności i wzrostu.

53

(54)  Zob. opinię CON/2011/42 z dnia 4 maja 2011 r. w sprawie projektu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 2003/71/WE i 2009/138/WE w zakresie uprawnień Europejskiego Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń i Pracowniczych Programów Emerytalnych oraz Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych; zob. pkt 8 opinii Europejskiego Banku Centralnego CON/2011/44 z dnia 19 maja 2011 r. w sprawie projektu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiego systemu rachunków narodowych i regionalnych w Unii Europejskiej; zob. pkt 4 opinii Europejskiego Banku Centralnego CON/2012/5 z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie projektu dyrektywy w sprawie warunków podejmowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi oraz projektu rozporządzenia w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych; zob. pkt 1.9 opinii Europejskiego Banku Centralnego CON/2018/1 z dnia 2 stycznia 2018 r. w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiej statystyki gospodarczej zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 184/2005 i uchylającego 10 aktów prawnych w dziedzinie statystyki gospodarczej.

54

(55)  Zob. pkt 1.2 opinii CON/2018/25. Art. 16 TSCG przewiduje, że w ciągu maksymalnie pięciu lat od daty wejścia w życie TSCG, tj. do dnia 1 stycznia 2018 r., zostaną podjęte niezbędne kroki w celu włączenia treści TSCG do ram prawnych Unii.

55

(56)  Zob. odpowiedź Eurosystemu na komunikat Komisji Europejskiej pt. „Gospodarka UE po pandemii COVID-19: wpływ na zarządzanie gospodarcze” z dnia 19 października 2021 r., 1 grudnia 2021 r. Zob. również uwagi ogólne zawarte w opinii CON/2018/51 oraz pkt 1.3 opinii CON/2019/37.

56

---

IV Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

| 18.8.2023 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/26 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/26

---

Kursy walutowe euro (1)

17 sierpnia 2023 r.

(2023/C 290/04)

1 euro =

| | Waluta | Kurs wymiany |
| --- | --- | --- |
| USD | Dolar amerykański | 1,0900 |
| JPY | Jen | 158,88 |
| DKK | Korona duńska | 7,4518 |
| GBP | Funt szterling | 0,85395 |
| SEK | Korona szwedzka | 11,8666 |
| CHF | Frank szwajcarski | 0,9555 |
| ISK | Korona islandzka | 144,10 |
| NOK | Korona norweska | 11,4985 |
| BGN | Lew | 1,9558 |
| CZK | Korona czeska | 24,078 |
| HUF | Forint węgierski | 384,73 |
| PLN | Złoty polski | 4,4718 |
| RON | Lej rumuński | 4,9385 |
| TRY | Lir turecki | 29,5376 |
| AUD | Dolar australijski | 1,6931 |
| CAD | Dolar kanadyjski | 1,4718 |
| HKD | Dolar Hongkongu | 8,5318 |
| NZD | Dolar nowozelandzki | 1,8298 |
| SGD | Dolar singapurski | 1,4793 |
| KRW | Won | 1 458,28 |
| ZAR | Rand | 20,7417 |
| CNY | Yuan renminbi | 7,9387 |
| IDR | Rupia indonezyjska | 16 726,82 |
| MYR | Ringgit malezyjski | 5,0712 |
| PHP | Peso filipińskie | 61,738 |
| RUB | Rubel rosyjski | |
| THB | Bat tajlandzki | 38,542 |
| BRL | Real | 5,4127 |
| MXN | Peso meksykańskie | 18,6156 |
| INR | Rupia indyjska | 90,4995 |

Waluta

Kurs wymiany

USD

Dolar amerykański

1,0900

JPY

Jen

158,88

DKK

Korona duńska

7,4518

GBP

Funt szterling

0,85395

SEK

Korona szwedzka

11,8666

CHF

Frank szwajcarski

0,9555

ISK

Korona islandzka

144,10

NOK

Korona norweska

11,4985

BGN

Lew

1,9558

CZK

Korona czeska

24,078

HUF

Forint węgierski

384,73

PLN

Złoty polski

4,4718

RON

Lej rumuński

4,9385

TRY

Lir turecki

29,5376

AUD

Dolar australijski

1,6931

CAD

Dolar kanadyjski

1,4718

HKD

Dolar Hongkongu

8,5318

NZD

Dolar nowozelandzki

1,8298

SGD

Dolar singapurski

1,4793

KRW

Won

1 458,28

ZAR

Rand

20,7417

CNY

Yuan renminbi

7,9387

IDR

Rupia indonezyjska

16 726,82

MYR

Ringgit malezyjski

5,0712

PHP

Peso filipińskie

61,738

RUB

Rubel rosyjski

THB

Bat tajlandzki

38,542

BRL

Real

5,4127

MXN

Peso meksykańskie

18,6156

INR

Rupia indyjska

90,4995

---

(1)  Źródło: referencyjny kurs wymiany walut opublikowany przez EBC.

---

INFORMACJE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

| 18.8.2023 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/27 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/27

---

Aktualizacja wykazu przejść granicznych, o których mowa w art. 2 ust. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (1)

(2023/C 290/05)

Publikacja wykazu przejść granicznych zgodnie z art. 2 ust. 8 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (2) opiera się na informacjach przekazanych Komisji przez państwa członkowskie zgodnie z art. 39 kodeksu granicznego Schengen.

Oprócz publikacji w Dzienniku Urzędowym, aktualizowane informacje dostępne są na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej do Spraw Wewnętrznych.

WYKAZ PRZEJŚĆ GRANICZNYCH

NIEMCY

Zmiana informacji opublikowanych w Dz.U. C 202 z 9.6.2023, s. 33.

Porty na Morzu Północnym

| (1) | Borkum |
| --- | --- |

(1)

Borkum

| (2) | Brake |
| --- | --- |

(2)

Brake

| (3) | Brunsbüttel |
| --- | --- |

(3)

Brunsbüttel

| (4) | Büsum |
| --- | --- |

(4)

Büsum

| (5) | Bützflether Sand |
| --- | --- |

(5)

Bützflether Sand

| (6) | Brema |
| --- | --- |

(6)

Brema

| (7) | Bremerhaven |
| --- | --- |

(7)

Bremerhaven

| (8) | Cuxhaven |
| --- | --- |

(8)

Cuxhaven

| (9) | Eckwarderhörne |
| --- | --- |

(9)

Eckwarderhörne

| (10) | Elsfleth |
| --- | --- |

(10)

Elsfleth

| (11) | Emden |
| --- | --- |

(11)

Emden

| (12) | Fedderwardersiel |
| --- | --- |

(12)

Fedderwardersiel

| (13) | Glückstadt |
| --- | --- |

(13)

Glückstadt

| (14) | Hamburg |
| --- | --- |

(14)

Hamburg

| (15) | Hamburg-Neuenfelde |
| --- | --- |

(15)

Hamburg-Neuenfelde

| (16) | Helgoland |
| --- | --- |

(16)

Helgoland

| (17) | Husum |
| --- | --- |

(17)

Husum

| (18) | Leer |
| --- | --- |

(18)

Leer

| (19) | Lemwerder |
| --- | --- |

(19)

Lemwerder

| (20) | List/Sylt |
| --- | --- |

(20)

List/Sylt

| (21) | Norddeich |
| --- | --- |

(21)

Norddeich

| (22) | Nordenham |
| --- | --- |

(22)

Nordenham

| (23) | Norderney |
| --- | --- |

(23)

Norderney

| (24) | Papenburg |
| --- | --- |

(24)

Papenburg

| (25) | Stadersand |
| --- | --- |

(25)

Stadersand

| (26) | Wangerooge |
| --- | --- |

(26)

Wangerooge

| (27) | Wedel |
| --- | --- |

(27)

Wedel

| (28) | Wewelsfleth |
| --- | --- |

(28)

Wewelsfleth

| (29) | Wilhelmshaven |
| --- | --- |

(29)

Wilhelmshaven

Porty na morzu bałtyckim

| (1) | Eckernförde (urządzenia portowe marynarki wojennej) |
| --- | --- |

(1)

Eckernförde (urządzenia portowe marynarki wojennej)

| (2) | Port we Flensburgu |
| --- | --- |

(2)

Port we Flensburgu

| (3) | Port w Greifswald-Ladebow |
| --- | --- |

(3)

Port w Greifswald-Ladebow

| (4) | Jägersberg (urządzenia portowe marynarki wojennej) |
| --- | --- |

(4)

Jägersberg (urządzenia portowe marynarki wojennej)

| (5) | Kilonia |
| --- | --- |

(5)

Kilonia

| (6) | Kilonia (urządzenia portowe marynarki wojennej) |
| --- | --- |

(6)

Kilonia (urządzenia portowe marynarki wojennej)

| (7) | Kilonia-Holtenau |
| --- | --- |

(7)

Kilonia-Holtenau

| (8) | Lubmin |
| --- | --- |

(8)

Lubmin

| (9) | Lubeka |
| --- | --- |

(9)

Lubeka

| (10) | Lubeka-Travemünde |
| --- | --- |

(10)

Lubeka-Travemünde

| (11) | Mukran |
| --- | --- |

(11)

Mukran

| (12) | Neustadt |
| --- | --- |

(12)

Neustadt

| (13) | Puttgarden |
| --- | --- |

(13)

Puttgarden

| (14) | Rendsburg |
| --- | --- |

(14)

Rendsburg

| (15) | Port w Rostocku (połączenie portu Warnemünde i portu morskiego Rostock) |
| --- | --- |

(15)

Port w Rostocku (połączenie portu Warnemünde i portu morskiego Rostock)

| (16) | Sassnitz |
| --- | --- |

(16)

Sassnitz

| (17) | Stralsund |
| --- | --- |

(17)

Stralsund

| (18) | Surendorf (urządzenia portowe marynarki wojennej) |
| --- | --- |

(18)

Surendorf (urządzenia portowe marynarki wojennej)

| (19) | Vierow |
| --- | --- |

(19)

Vierow

| (20) | Wismar |
| --- | --- |

(20)

Wismar

| (21) | Wolgast |
| --- | --- |

(21)

Wolgast

ZALEW SZCZECIŃSKI

| (1) | Ueckermünde |
| --- | --- |

(1)

Ueckermünde

Komercyjne porty lotnicze, lotniska, pola wzlotów

W KRAJU ZWIĄZKOWYM BADENIA-WIRTEMBERGIA

| (1) | Aalen-Heidenheim-Elchingen |
| --- | --- |

(1)

Aalen-Heidenheim-Elchingen

| (2) | Baden, port lotniczy Karlsruhe/Baden-Baden |
| --- | --- |

(2)

Baden, port lotniczy Karlsruhe/Baden-Baden

| (3) | Donaueschingen-Villingen |
| --- | --- |

(3)

Donaueschingen-Villingen

| (4) | Fryburg Bryzgowijski |
| --- | --- |

(4)

Fryburg Bryzgowijski

| (5) | Friedrichshafen-Löwental |
| --- | --- |

(5)

Friedrichshafen-Löwental

| (6) | Heubach (okręg Schwäb. Gmünd) |
| --- | --- |

(6)

Heubach (okręg Schwäb. Gmünd)

| (7) | Lahr |
| --- | --- |

(7)

Lahr

| (8) | Laupheim |
| --- | --- |

(8)

Laupheim

| (9) | Leutkirch-Unterzeil |
| --- | --- |

(9)

Leutkirch-Unterzeil

| (10) | Mannheim |
| --- | --- |

(10)

Mannheim

| (11) | Mengen |
| --- | --- |

(11)

Mengen

| (12) | Niederstetten |
| --- | --- |

(12)

Niederstetten

| (13) | Schwäbisch Hall |
| --- | --- |

(13)

Schwäbisch Hall

| (14) | Stuttgart |
| --- | --- |

(14)

Stuttgart

W KRAJU ZWIĄZKOWYM BAWARIA

| (1) | Aschaffenburg |
| --- | --- |

(1)

Aschaffenburg

| (2) | Augsburg-Mühlhausen |
| --- | --- |

(2)

Augsburg-Mühlhausen

| (3) | Bayreuth – Bindlacher Berg |
| --- | --- |

(3)

Bayreuth – Bindlacher Berg

| (4) | Coburg-Brandebsteinsebene |
| --- | --- |

(4)

Coburg-Brandebsteinsebene

| (5) | Giebelstadt |
| --- | --- |

(5)

Giebelstadt

| (6) | Hof-Plauen |
| --- | --- |

(6)

Hof-Plauen

| (7) | Ingolstadt |
| --- | --- |

(7)

Ingolstadt

| (8) | Lechfeld |
| --- | --- |

(8)

Lechfeld

| (9) | Memmingerberg |
| --- | --- |

(9)

Memmingerberg

| (10) | Monachium, port lotniczy „Franz Joseph Strauß” |
| --- | --- |

(10)

Monachium, port lotniczy „Franz Joseph Strauß”

| (11) | Neuburg |
| --- | --- |

(11)

Neuburg

| (12) | Norymberga |
| --- | --- |

(12)

Norymberga

| (13) | Oberpfaffenhofen |
| --- | --- |

(13)

Oberpfaffenhofen

| (14) | Roth |
| --- | --- |

(14)

Roth

| (15) | Straubing-Wallmühle |
| --- | --- |

(15)

Straubing-Wallmühle

W KRAJU ZWIĄZKOWYM BERLIN

| (1) | Berlin-Tegel |
| --- | --- |

(1)

Berlin-Tegel

W KRAJU ZWIĄZKOWYM BRANDENBURGIA

| (1) | Berlin Brandenburgia, port lotniczy „Willy Brandt” |
| --- | --- |

(1)

Berlin Brandenburgia, port lotniczy „Willy Brandt”

| (2) | Schönhagen |
| --- | --- |

(2)

Schönhagen

W KRAJU ZWIĄZKOWYM BREMA

| (1) | Brema |
| --- | --- |

(1)

Brema

W KRAJU ZWIĄZKOWYM HAMBURG

| (1) | Hamburg |
| --- | --- |

(1)

Hamburg

W KRAJU ZWIĄZKOWYM HESJA

| (1) | Allendorf/Eder |
| --- | --- |

(1)

Allendorf/Eder

| (2) | Egelsbach |
| --- | --- |

(2)

Egelsbach

| (3) | Frankfurt nad Menem |
| --- | --- |

(3)

Frankfurt nad Menem

| (4) | Fritzlar |
| --- | --- |

(4)

Fritzlar

| (5) | Kassel-Calden |
| --- | --- |

(5)

Kassel-Calden

| (6) | Reichelsheim |
| --- | --- |

(6)

Reichelsheim

W KRAJU ZWIĄZKOWYM MEKLEMBURGIA-POMORZE PRZEDNIE

| (1) | Neubrandenburg-Trollenhagen |
| --- | --- |

(1)

Neubrandenburg-Trollenhagen

| (2) | Rostock-Laage |
| --- | --- |

(2)

Rostock-Laage

W KRAJU ZWIĄZKOWYM DOLNA SAKSONIA

| (1) | Braunschweig-Waggum |
| --- | --- |

(1)

Braunschweig-Waggum

| (2) | Bückeburg-Achum |
| --- | --- |

(2)

Bückeburg-Achum

| (3) | Celle |
| --- | --- |

(3)

Celle

| (4) | Damme/Dümmer-See |
| --- | --- |

(4)

Damme/Dümmer-See

| (5) | Diepholz |
| --- | --- |

(5)

Diepholz

| (6) | Emden |
| --- | --- |

(6)

Emden

| (7) | Fassberg |
| --- | --- |

(7)

Fassberg

| (8) | Hanower |
| --- | --- |

(8)

Hanower

| (9) | Leer-Nüttermoor |
| --- | --- |

(9)

Leer-Nüttermoor

| (10) | Nordholz |
| --- | --- |

(10)

Nordholz

| (11) | Osnabrück-Atterheide |
| --- | --- |

(11)

Osnabrück-Atterheide

| (12) | Wilhelmshaven-Mariensiel |
| --- | --- |

(12)

Wilhelmshaven-Mariensiel

| (13) | Wittmundhafen |
| --- | --- |

(13)

Wittmundhafen

| (14) | Wunstorf |
| --- | --- |

(14)

Wunstorf

W KRAJU ZWIĄZKOWYM NADRENIA PÓŁNOCNA-WESTFALIA

| (1) | Akwizgran-Merzbrück |
| --- | --- |

(1)

Akwizgran-Merzbrück

| (2) | Arnsberg |
| --- | --- |

(2)

Arnsberg

| (3) | Bielefeld-Windelsbleiche |
| --- | --- |

(3)

Bielefeld-Windelsbleiche

| (4) | Bonn-Hardthöhe |
| --- | --- |

(4)

Bonn-Hardthöhe

| (5) | Dortmund-Wickede |
| --- | --- |

(5)

Dortmund-Wickede

| (6) | Düsseldorf |
| --- | --- |

(6)

Düsseldorf

| (7) | Essen-Mülheim |
| --- | --- |

(7)

Essen-Mülheim

| (8) | Bonn Hangelar |
| --- | --- |

(8)

Bonn Hangelar

| (9) | Kolonia/Bonn |
| --- | --- |

(9)

Kolonia/Bonn

| (10) | Marl/Loemühle |
| --- | --- |

(10)

Marl/Loemühle

| (11) | Mönchengladbach |
| --- | --- |

(11)

Mönchengladbach

| (12) | Münster-Osnabrück |
| --- | --- |

(12)

Münster-Osnabrück

| (13) | Nörvenich |
| --- | --- |

(13)

Nörvenich

| (14) | Paderborn-Lippstadt |
| --- | --- |

(14)

Paderborn-Lippstadt

| (15) | Porta Westfalica |
| --- | --- |

(15)

Porta Westfalica

| (16) | Rheine-Bentlage |
| --- | --- |

(16)

Rheine-Bentlage

| (17) | Siegerland |
| --- | --- |

(17)

Siegerland

| (18) | Stadtlohn-Wenningfeld |
| --- | --- |

(18)

Stadtlohn-Wenningfeld

| (19) | Weeze-Lahrbruch |
| --- | --- |

(19)

Weeze-Lahrbruch

W KRAJU ZWIĄZKOWYM NADRENIA-PALATYNAT

| (1) | Büchel |
| --- | --- |

(1)

Büchel

| (2) | Föhren |
| --- | --- |

(2)

Föhren

| (3) | Hahn |
| --- | --- |

(3)

Hahn

| (4) | Koblencja-Winningen |
| --- | --- |

(4)

Koblencja-Winningen

| (5) | Moguncja-Finthen |
| --- | --- |

(5)

Moguncja-Finthen

| (6) | Pirmasens-Pottschütthöhe |
| --- | --- |

(6)

Pirmasens-Pottschütthöhe

| (7) | Ramstein (baza lotnicza Stanów Zjednoczonych) |
| --- | --- |

(7)

Ramstein (baza lotnicza Stanów Zjednoczonych)

| (8) | Spira |
| --- | --- |

(8)

Spira

| (9) | Spangdahlem (baza lotnicza Stanów Zjednoczonych) |
| --- | --- |

(9)

Spangdahlem (baza lotnicza Stanów Zjednoczonych)

| (10) | Zweibrücken |
| --- | --- |

(10)

Zweibrücken

W KRAJU ZWIĄZKOWYM KRAJ SAARY

| (1) | Saarbrücken-Ensheim |
| --- | --- |

(1)

Saarbrücken-Ensheim

| (2) | Saarlouis/Düren |
| --- | --- |

(2)

Saarlouis/Düren

W KRAJU ZWIĄZKOWYM SAKSONIA

| (1) | Drezno |
| --- | --- |

(1)

Drezno

| (2) | Lipsk-Halle |
| --- | --- |

(2)

Lipsk-Halle

| (3) | Rothenburg/Oberlausitz |
| --- | --- |

(3)

Rothenburg/Oberlausitz

W KRAJU ZWIĄZKOWYM SAKSONIA-ANHALT

| (1) | Cochstedt |
| --- | --- |

(1)

Cochstedt

| (2) | Magdeburg |
| --- | --- |

(2)

Magdeburg

W KRAJU ZWIĄZKOWYM SZLEZWIK-HOLSZTYN

| (1) | Helgoland-Düne |
| --- | --- |

(1)

Helgoland-Düne

| (2) | Hohn |
| --- | --- |

(2)

Hohn

| (3) | Kiel-Holtenau |
| --- | --- |

(3)

Kiel-Holtenau

| (4) | Lübeck-Blankensee |
| --- | --- |

(4)

Lübeck-Blankensee

| (5) | Schleswig/Jagel |
| --- | --- |

(5)

Schleswig/Jagel

| (6) | Westerland/Sylt |
| --- | --- |

(6)

Westerland/Sylt

W KRAJU ZWIĄZKOWYM TURYNGIA

| (1) | Altenburg-Nobitz |
| --- | --- |

(1)

Altenburg-Nobitz

| (2) | Erfurt-Weimar |
| --- | --- |

(2)

Erfurt-Weimar

GRECJA

Zmiana informacji opublikowanych w Dz.U. C 261 z 25.7.2018, s. 6.

| Εναέρια σύνορα

   (*1) | Porty lotnicze (granice powietrzne): |
| --- | --- |
| 1. | Αθήνα | Αthina |
| 2. | Ηράκλειο | Heraklion |
| 3. | Θεσσαλονίκη | Thessaloniki |
| 4. | Ρόδος | Rodos (Rhodes) |
| 5. | Κέρκυρα | Kerkira (Corfou) |
| 6. | Αντιμάχεια Κω | Antimachia (Kos) |
| 7. | Χανιά | Chania |
| 8. | Πυθαγόρειο Σάμου | Pithagorio, Samos |
| 9. | Μυτιλήνη | Mitilini |
| 10. | Ιωάννινα | Ioannina |
| 11. | Άραξος | Araxos |
| 12. | Σητεία | Sitia |
| 13. | Χίος | Chios (*1) |
| 14. | Αργοστόλι | Argostoli |
| 15. | Καλαμάτα | Kalamata |
| 16. | Καβάλα | Kavala |
| 17. | Άκτιο Βόνιτσας | Aktio Vonitsas |
| 18. | Ζάκυνθος | Zakinthos |
| 19. | Θήρα | Thira |
| 20. | Σκιάθος | Skiathos |
| 21. | Κάρπαθος | Karpathos (*1) |
| 22. | Μύκονος | Mikonos |
| 23. | Αλεξανδρούπολη | Alexandroupoli |
| 24. | Ελευσίνα | Elefsina |
| 25. | Ανδραβίδα | Andravida |
| 26. | Ατσική Λήμνου | Atsiki - Limnos |
| 27 | Νέα Αγχίαλος | Νea Aghialos |
| 28. | Αργος Ορεστικού (Καστοριά) | Argos |

Εναέρια σύνορα

   (*1)

Porty lotnicze (granice powietrzne):

1.

Αθήνα

Αthina

2.

Ηράκλειο

Heraklion

3.

Θεσσαλονίκη

Thessaloniki

4.

Ρόδος

Rodos (Rhodes)

5.

Κέρκυρα

Kerkira (Corfou)

6.

Αντιμάχεια Κω

Antimachia (Kos)

7.

Χανιά

Chania

8.

Πυθαγόρειο Σάμου

Pithagorio, Samos

9.

Μυτιλήνη

Mitilini

10.

Ιωάννινα

Ioannina

11.

Άραξος

Araxos

12.

Σητεία

Sitia

13.

Χίος

Chios (*1)

14.

Αργοστόλι

Argostoli

15.

Καλαμάτα

Kalamata

16.

Καβάλα

Kavala

17.

Άκτιο Βόνιτσας

Aktio Vonitsas

18.

Ζάκυνθος

Zakinthos

19.

Θήρα

Thira

20.

Σκιάθος

Skiathos

21.

Κάρπαθος

Karpathos (*1)

22.

Μύκονος

Mikonos

23.

Αλεξανδρούπολη

Alexandroupoli

24.

Ελευσίνα

Elefsina

25.

Ανδραβίδα

Andravida

26.

Ατσική Λήμνου

Atsiki - Limnos

27

Νέα Αγχίαλος

Νea Aghialos

28.

Αργος Ορεστικού (Καστοριά)

Argos

| Θαλάσσια σύνορα | Porty (granice morskie) |
| --- | --- |
| 1. | Γύθειο | Githio |
| 2. | Σύρος | Siros |
| 3. | Ηγουμενίτσα | Igoymenitsa |
| 4. | Στυλίδα | Stilida |
| 5. | Άγιος Νικόλαος | Agios Nikolaos |
| 6. | Ρέθυμνο | Rethimno |
| 7. | Λευκάδα | Lefkada |
| 8. | Σάμος | Samos |
| 9. | Βόλος | Volos |
| 10. | Κως | Kos |
| 11. | Δάφνη Αγίου Όρους | Dafni, Agiou Oros |
| 12. | Ίβηρα Αγίου Όρους | Ivira, Agiou Oros |
| 13. | Γλυφάδα | Glifada |
| 14. | Πρέβεζα | Preveza |
| 15. | Πάτρα | Patra |
| 16. | Κέρκυρα | Kerkira |
| 17. | Σητεία | Sitia |
| 18. | Χίος | Chios |
| 19. | Αργοστόλι | Argostoli |
| 20. | Θεσσαλονίκη | Thessaloniki |
| 21. | Κόρινθος | Korinthos |
| 22. | Καλαμάτα | Kalamata |
| 23. | Κάλυμνος | Kalymnos (*2) |
| 24. | Καβάλα | Kavala |
| 25. | Ιθάκη | Ithaki |
| 26. | Πύλος | Pilos |
| 27. | Πυθαγόρειο Σάμου | Pithagorio - Samos |
| 28. | Λαύριο | Lavrio |
| 29. | Ηράκλειο | Heraklio |
| 30. | Σάμη Κεφαλληνίας | Sami, Kefalonia |
| 31. | Πειραιάς | Pireas |
| 32. | Μήλος | Milos |
| 33. | Κατάκολο | Katakolo |
| 34. | Σούδα Χανίων | Souda - Chania |
| 35. | Ιτέα | Itea |
| 36. | Ελευσίνα | Elefsina |
| 37. | Μύκονος | Mikonos |
| 38. | Ναύπλιο | Nafplio |
| 39. | Χαλκίδα | Chalkida |
| 40. | Ρόδος | Rodos |
| 41. | Ζάκυνθος | Zakinthos |
| 42. | Θήρα | Thira |
| 43. | Καλοί Λιμένες Ηρακλείου | Kali - Limenes - Herakliou |
| 44. | Μύρινα Λήμνου | Myrina - Limnos |
| 45. | Παξοί | Paxi |
| 46. | Σκιάθος | Skiathos |
| 47. | Αλεξανδρούπολη | Alexandroupoli |
| 48. | Αίγιο | Aighio |
| 49. | Πάτμος | Patmos |
| 50. | Σύμη | Simi |
| 51. | Μυτιλήνη | Mitilini |
| 52. | Χανιά | Chania |
| 53. | Αστακός | Astakos |
| 54. | Καρλόβασι Σάμου | Karlovasi Samos (*2) |
| 55. | Πέτρα Λέσβου | Petra, Lesvos (*2) |
| 56. | Αγία Μαρίνα Λέρου | Agia Marina Leros (*2) |
| 57. | Νέα Μουδανιά Χαλκιδικής | Nea Moudania |
| 58. | Άγιοι Θεόδωροι | Agioi Theodoroi |
| 59. | Καστελόριζο | Kastellorizo |
| 60. | Πλωμάρι Λέσβου | Plomari, Lesvos (*2) |

Θαλάσσια σύνορα

Porty (granice morskie)

1.

Γύθειο

Githio

2.

Σύρος

Siros

3.

Ηγουμενίτσα

Igoymenitsa

4.

Στυλίδα

Stilida

5.

Άγιος Νικόλαος

Agios Nikolaos

6.

Ρέθυμνο

Rethimno

7.

Λευκάδα

Lefkada

8.

Σάμος

Samos

9.

Βόλος

Volos

10.

Κως

Kos

11.

Δάφνη Αγίου Όρους

Dafni, Agiou Oros

12.

Ίβηρα Αγίου Όρους

Ivira, Agiou Oros

13.

Γλυφάδα

Glifada

14.

Πρέβεζα

Preveza

15.

Πάτρα

Patra

16.

Κέρκυρα

Kerkira

17.

Σητεία

Sitia

18.

Χίος

Chios

19.

Αργοστόλι

Argostoli

20.

Θεσσαλονίκη

Thessaloniki

21.

Κόρινθος

Korinthos

22.

Καλαμάτα

Kalamata

23.

Κάλυμνος

Kalymnos (*2)

24.

Καβάλα

Kavala

25.

Ιθάκη

Ithaki

26.

Πύλος

Pilos

27.

Πυθαγόρειο Σάμου

Pithagorio - Samos

28.

Λαύριο

Lavrio

29.

Ηράκλειο

Heraklio

30.

Σάμη Κεφαλληνίας

Sami, Kefalonia

31.

Πειραιάς

Pireas

32.

Μήλος

Milos

33.

Κατάκολο

Katakolo

34.

Σούδα Χανίων

Souda - Chania

35.

Ιτέα

Itea

36.

Ελευσίνα

Elefsina

37.

Μύκονος

Mikonos

38.

Ναύπλιο

Nafplio

39.

Χαλκίδα

Chalkida

40.

Ρόδος

Rodos

41.

Ζάκυνθος

Zakinthos

42.

Θήρα

Thira

43.

Καλοί Λιμένες Ηρακλείου

Kali - Limenes - Herakliou

44.

Μύρινα Λήμνου

Myrina - Limnos

45.

Παξοί

Paxi

46.

Σκιάθος

Skiathos

47.

Αλεξανδρούπολη

Alexandroupoli

48.

Αίγιο

Aighio

49.

Πάτμος

Patmos

50.

Σύμη

Simi

51.

Μυτιλήνη

Mitilini

52.

Χανιά

Chania

53.

Αστακός

Astakos

54.

Καρλόβασι Σάμου

Karlovasi Samos (*2)

55.

Πέτρα Λέσβου

Petra, Lesvos (*2)

56.

Αγία Μαρίνα Λέρου

Agia Marina Leros (*2)

57.

Νέα Μουδανιά Χαλκιδικής

Nea Moudania

58.

Άγιοι Θεόδωροι

Agioi Theodoroi

59.

Καστελόριζο

Kastellorizo

60.

Πλωμάρι Λέσβου

Plomari, Lesvos (*2)

| Χερσαία σύνορα | Granice lądowe |
| --- | --- |
| Με την Αλβανία | Z Albanią |
| 1. | Κακαβιά | 1. | Kakavia |
| 2. | Κρυσταλλοπηγή | 2 | Kristalopigi |
| 3 | Σαγιάδα | 3 | Sagiada |
| 4 | Μερτζάνη | 4 | Mertzani |
| Με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας | Z byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii |
| 1. | Νίκη | 1. | Niki |
| 2. | Ειδομένη (σιδηροδρομικό) | 2. | Idomeni (kolejowe) |
| 3. | Εύζωνοι | 3. | Evzoni |
| 4. | Δοϊράνη | 4. | Doirani |
| Με τη Βουλγαρία | Z Bułgarią |
| 1. | Προμαχώνας | 1. | Promachonas |
| 2. | Προμαχώνας (σιδηροδρομικό) | 2. | Promachonas (kolejowe) |
| 3. | Δίκαια (σιδηροδρομικό) | 3. | Dikea, Evros (kolejowe) |
| 4. | Ορμένιο | 4. | Ormenio, Evros |
| 5 | Εξοχή | 5 | Εχοηι |
| 6 | Άγιος Κωνσταντίνος Ξάνθης | 6 | Agios Konstantinos (Xanthi) |
| 7 | Κυπρίνος Έβρου | 7 | Kyprinos (Evros) |
| 8 | Νυμφαία | 8 | Nymfaia |
| Με την Τουρκία | Z Turcją |
| 1. | Καστανιές Έβρου | 1. | Kastanies |
| 2. | Πύθιο (σιδηροδρομικό) | 2. | Pithio (kolejowe) |
| 3. | Κήποι Έβρου | 3. | Kipi |

Χερσαία σύνορα

Granice lądowe

Με την Αλβανία

Z Albanią

1.

Κακαβιά

1.

Kakavia

2.

Κρυσταλλοπηγή

2

Kristalopigi

3

Σαγιάδα

3

Sagiada

4

Μερτζάνη

4

Mertzani

Με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Z byłą Jugosłowiańską Republiką Macedonii

1.

Νίκη

1.

Niki

2.

Ειδομένη (σιδηροδρομικό)

2.

Idomeni (kolejowe)

3.

Εύζωνοι

3.

Evzoni

4.

Δοϊράνη

4.

Doirani

Με τη Βουλγαρία

Z Bułgarią

1.

Προμαχώνας

1.

Promachonas

2.

Προμαχώνας (σιδηροδρομικό)

2.

Promachonas (kolejowe)

3.

Δίκαια (σιδηροδρομικό)

3.

Dikea, Evros (kolejowe)

4.

Ορμένιο

4.

Ormenio, Evros

5

Εξοχή

5

Εχοηι

6

Άγιος Κωνσταντίνος Ξάνθης

6

Agios Konstantinos (Xanthi)

7

Κυπρίνος Έβρου

7

Kyprinos (Evros)

8

Νυμφαία

8

Nymfaia

Με την Τουρκία

Z Turcją

1.

Καστανιές Έβρου

1.

Kastanies

2.

Πύθιο (σιδηροδρομικό)

2.

Pithio (kolejowe)

3.

Κήποι Έβρου

3.

Kipi

FRANCJA

Zmiana informacji opublikowanych w Dz.U. C 202 z 9.6.2023, s. 33.

Granice powietrzne

| (1) | Ajaccio-Napoléon-Bonaparte |
| --- | --- |

(1)

Ajaccio-Napoléon-Bonaparte

| (2) | Albert-Bray |
| --- | --- |

(2)

Albert-Bray

| (3) | Angers-Marcé |
| --- | --- |

(3)

Angers-Marcé

| (4) | Angoulême-Brie-Champniers |
| --- | --- |

(4)

Angoulême-Brie-Champniers

| (5) | Annecy-Methet |
| --- | --- |

(5)

Annecy-Methet

| (6) | Auxerre-Branches |
| --- | --- |

(6)

Auxerre-Branches

| (7) | Avignon-Caumont |
| --- | --- |

(7)

Avignon-Caumont

| (8) | Bâle-Mulhouse |
| --- | --- |

(8)

Bâle-Mulhouse

| (9) | Bastia-Poretta |
| --- | --- |

(9)

Bastia-Poretta

| (10) | Beauvais-Tillé |
| --- | --- |

(10)

Beauvais-Tillé

| (11) | Bergerac-Dordonge-Périgord |
| --- | --- |

(11)

Bergerac-Dordonge-Périgord

| (12) | Béziers-Vias |
| --- | --- |

(12)

Béziers-Vias

| (13) | Biarritz-Pays Basque |
| --- | --- |

(13)

Biarritz-Pays Basque

| (14) | Bordeaux-Mérignac |
| --- | --- |

(14)

Bordeaux-Mérignac

| (15) | Brest-Bretagne |
| --- | --- |

(15)

Brest-Bretagne

| (16) | Brive-Souillac |
| --- | --- |

(16)

Brive-Souillac

| (17) | Caen-Carpiquet |
| --- | --- |

(17)

Caen-Carpiquet

| (18) | Calais-Dunkerque |
| --- | --- |

(18)

Calais-Dunkerque

| (19) | Calvi-Sainte-Catherine |
| --- | --- |

(19)

Calvi-Sainte-Catherine

| (20) | Cannes-Mandelieu |
| --- | --- |

(20)

Cannes-Mandelieu

| (21) | Carcassonne-Salvaza |
| --- | --- |

(21)

Carcassonne-Salvaza

| (22) | Châlons-Vatry |
| --- | --- |

(22)

Châlons-Vatry

| (23) | Chambéry-Aix-les-Bains |
| --- | --- |

(23)

Chambéry-Aix-les-Bains

| (24) | Châteauroux-Déols |
| --- | --- |

(24)

Châteauroux-Déols

| (25) | Cherbourg-Mauperthus |
| --- | --- |

(25)

Cherbourg-Mauperthus

| (26) | Clermont-Ferrand-Auvergne |
| --- | --- |

(26)

Clermont-Ferrand-Auvergne

| (27) | Colmar-Houssen |
| --- | --- |

(27)

Colmar-Houssen

| (28) | Deauville-Normandie |
| --- | --- |

(28)

Deauville-Normandie

| (29) | Dijon-Longvic |
| --- | --- |

(29)

Dijon-Longvic

| (30) | Dinard-Pleurtuit-Saint-Malo |
| --- | --- |

(30)

Dinard-Pleurtuit-Saint-Malo

| (31) | Dôle-Tavaux |
| --- | --- |

(31)

Dôle-Tavaux

| (32) | Epinal-Mirecourt |
| --- | --- |

(32)

Epinal-Mirecourt

| (33) | Figari-Sud Corse |
| --- | --- |

(33)

Figari-Sud Corse

| (34) | Grenoble-Alpes-Isère |
| --- | --- |

(34)

Grenoble-Alpes-Isère

| (35) | Hyères-le Palivestre |
| --- | --- |

(35)

Hyères-le Palivestre

| (36) | Istres-Le-Tubé |
| --- | --- |

(36)

Istres-Le-Tubé

| (37) | La Môle – Saint-Tropez (otwarte co roku od 1 lipca do 15 października) |
| --- | --- |

(37)

La Môle – Saint-Tropez (otwarte co roku od 1 lipca do 15 października)

| (38) | La Rochelle-Ile de Ré |
| --- | --- |

(38)

La Rochelle-Ile de Ré

| (39) | La Roche-sur-Yon |
| --- | --- |

(39)

La Roche-sur-Yon

| (40) | Laval-Entrammes |
| --- | --- |

(40)

Laval-Entrammes

| (41) | Le Castellet (otwarte co roku od 1 czerwca do 31 lipca. Otwarte wyjątkowo od 22 do 31 października 2022 r.) |
| --- | --- |

(41)

Le Castellet (otwarte co roku od 1 czerwca do 31 lipca. Otwarte wyjątkowo od 22 do 31 października 2022 r.)

| (42) | Le Havre-Octeville |
| --- | --- |

(42)

Le Havre-Octeville

| (43) | Le Mans-Arnage |
| --- | --- |

(43)

Le Mans-Arnage

| (44) | Le Touquet-Côte ďOpale |
| --- | --- |

(44)

Le Touquet-Côte ďOpale

| (45) | Lille-Lesquin |
| --- | --- |

(45)

Lille-Lesquin

| (46) | Limoges-Bellegarde |
| --- | --- |

(46)

Limoges-Bellegarde

| (47) | Lorient-Lann-Bihoué |
| --- | --- |

(47)

Lorient-Lann-Bihoué

| (48) | Lyon-Bron |
| --- | --- |

(48)

Lyon-Bron

| (49) | Lyon-Saint-Exupéry |
| --- | --- |

(49)

Lyon-Saint-Exupéry

| (50) | Marseille-Provence |
| --- | --- |

(50)

Marseille-Provence

| (51) | Metz-Nancy-Lorraine |
| --- | --- |

(51)

Metz-Nancy-Lorraine

| (52) | Monaco-Héliport |
| --- | --- |

(52)

Monaco-Héliport

| (53) | Montpellier-Méditérranée |
| --- | --- |

(53)

Montpellier-Méditérranée

| (54) | Nantes-Atlantique |
| --- | --- |

(54)

Nantes-Atlantique

| (55) | Nice-Côte d’Azur |
| --- | --- |

(55)

Nice-Côte d’Azur

| (56) | Nîmes-Garons |
| --- | --- |

(56)

Nîmes-Garons

| (57) | Orléans-Bricy |
| --- | --- |

(57)

Orléans-Bricy

| (58) | Orléans-Saint-Denis-de-l’Hôtel |
| --- | --- |

(58)

Orléans-Saint-Denis-de-l’Hôtel

| (59) | Paris-Charles de Gaulle |
| --- | --- |

(59)

Paris-Charles de Gaulle

| (60) | Paris-Issy-les-Moulineaux |
| --- | --- |

(60)

Paris-Issy-les-Moulineaux

| (61) | Paris-le Bourget |
| --- | --- |

(61)

Paris-le Bourget

| (62) | Paris-Orly |
| --- | --- |

(62)

Paris-Orly

| (63) | Pau-Pyrénées |
| --- | --- |

(63)

Pau-Pyrénées

| (64) | Perpignan-Rivesaltes |
| --- | --- |

(64)

Perpignan-Rivesaltes

| (65) | Poitiers-Biard |
| --- | --- |

(65)

Poitiers-Biard

| (66) | Pontoise / Cormeille-en-Vexin (14-22 czerwca 2023, 13:30-16:30; 23-25 czerwca 2023, 12:30-17:30) |
| --- | --- |

(66)

Pontoise / Cormeille-en-Vexin (14-22 czerwca 2023, 13:30-16:30; 23-25 czerwca 2023, 12:30-17:30)

| (67) | Quimper-Pluguffan (otwarte od początku maja do początku września) |
| --- | --- |

(67)

Quimper-Pluguffan (otwarte od początku maja do początku września)

| (68) | Rennes Saint-Jacques |
| --- | --- |

(68)

Rennes Saint-Jacques

| (69) | Rodez-Aveyron |
| --- | --- |

(69)

Rodez-Aveyron

| (70) | Rouen-Vallée de Seine |
| --- | --- |

(70)

Rouen-Vallée de Seine

| (71) | Saint-Brieuc-Armor |
| --- | --- |

(71)

Saint-Brieuc-Armor

| (72) | Saint-Etienne Loire |
| --- | --- |

(72)

Saint-Etienne Loire

| (73) | Saint-Nazaire-Montoir |
| --- | --- |

(73)

Saint-Nazaire-Montoir

| (74) | Salon de Provence (10 maja 2023–27 maja 2023) |
| --- | --- |

(74)

Salon de Provence (10 maja 2023–27 maja 2023)

| (75) | Strasbourg-Entzheim |
| --- | --- |

(75)

Strasbourg-Entzheim

| (76) | Tarbes-Lourdes-Pyrénées |
| --- | --- |

(76)

Tarbes-Lourdes-Pyrénées

| (77) | Toulouse-Blagnac |
| --- | --- |

(77)

Toulouse-Blagnac

| (78) | Toulouse-Francazal |
| --- | --- |

(78)

Toulouse-Francazal

| (79) | Tours-Val de Loire |
| --- | --- |

(79)

Tours-Val de Loire

| (80) | Troyes-Barberey |
| --- | --- |

(80)

Troyes-Barberey

| (81) | Valence – Chabeuil (od 1 czerwca 2021 r.) |
| --- | --- |

(81)

Valence – Chabeuil (od 1 czerwca 2021 r.)

| (82) | Vélizy-Villacoublay |
| --- | --- |

(82)

Vélizy-Villacoublay

Granice morskie

| (1) | Ajaccio |
| --- | --- |

(1)

Ajaccio

| (2) | Bastia |
| --- | --- |

(2)

Bastia

| (3) | Bayonne |
| --- | --- |

(3)

Bayonne

| (4) | Bordeaux |
| --- | --- |

(4)

Bordeaux

| (5) | Boulogne |
| --- | --- |

(5)

Boulogne

| (6) | Brest |
| --- | --- |

(6)

Brest

| (7) | Caen-Ouistreham |
| --- | --- |

(7)

Caen-Ouistreham

| (8) | Calais |
| --- | --- |

(8)

Calais

| (9) | Cannes-Vieux Port |
| --- | --- |

(9)

Cannes-Vieux Port

| (10) | Carteret |
| --- | --- |

(10)

Carteret

| (11) | Cherbourg |
| --- | --- |

(11)

Cherbourg

| (12) | Dieppe |
| --- | --- |

(12)

Dieppe

| (13) | Douvres |
| --- | --- |

(13)

Douvres

| (14) | Dunkerque |
| --- | --- |

(14)

Dunkerque

| (15) | Granville |
| --- | --- |

(15)

Granville

| (16) | Honfleur |
| --- | --- |

(16)

Honfleur

| (17) | La Rochelle-La Pallice |
| --- | --- |

(17)

La Rochelle-La Pallice

| (18) | Le Havre |
| --- | --- |

(18)

Le Havre

| (19) | Les Sables-d’Olonne-Port |
| --- | --- |

(19)

Les Sables-d’Olonne-Port

| (20) | Lorient |
| --- | --- |

(20)

Lorient

| (21) | Marseille |
| --- | --- |

(21)

Marseille

| (22) | Monaco-Port de la Condamine |
| --- | --- |

(22)

Monaco-Port de la Condamine

| (23) | Nantes-Saint-Nazaire |
| --- | --- |

(23)

Nantes-Saint-Nazaire

| (24) | Nice |
| --- | --- |

(24)

Nice

| (25) | Port-de-Bouc-Fos/Port-Saint-Louis |
| --- | --- |

(25)

Port-de-Bouc-Fos/Port-Saint-Louis

| (26) | Port-la-Nouvelle |
| --- | --- |

(26)

Port-la-Nouvelle

| (27) | Port-Vendres |
| --- | --- |

(27)

Port-Vendres

| (28) | Roscoff |
| --- | --- |

(28)

Roscoff

| (29) | Rouen |
| --- | --- |

(29)

Rouen

| (30) | Saint-Brieuc |
| --- | --- |

(30)

Saint-Brieuc

| (31) | Saint-Malo |
| --- | --- |

(31)

Saint-Malo

| (32) | Sète |
| --- | --- |

(32)

Sète

| (33) | Toulon |
| --- | --- |

(33)

Toulon

Granice lądowe

| (1) | Dworzec kolejowy Bourg-Saint-Maurice (otwarty od początku grudnia do połowy kwietnia) |
| --- | --- |

(1)

Dworzec kolejowy Bourg-Saint-Maurice (otwarty od początku grudnia do połowy kwietnia)

| (2) | Dworzec kolejowy Moûtiers (otwarty od początku grudnia do połowy kwietnia) |
| --- | --- |

(2)

Dworzec kolejowy Moûtiers (otwarty od początku grudnia do połowy kwietnia)

| (3) | Dworzec kolejowy Ashford International |
| --- | --- |

(3)

Dworzec kolejowy Ashford International

| (4) | Cheriton/Coquelles |
| --- | --- |

(4)

Cheriton/Coquelles

| (5) | Dworzec kolejowy Chessy-Marne-la-Vallée |
| --- | --- |

(5)

Dworzec kolejowy Chessy-Marne-la-Vallée

| (6) | Dworzec kolejowy Fréthun |
| --- | --- |

(6)

Dworzec kolejowy Fréthun

| (7) | Dworzec kolejowy Lille-Europe |
| --- | --- |

(7)

Dworzec kolejowy Lille-Europe

| (8) | Dworzec kolejowy Paris-Nord |
| --- | --- |

(8)

Dworzec kolejowy Paris-Nord

| (9) | Dworzec kolejowy Saint-Pancras |
| --- | --- |

(9)

Dworzec kolejowy Saint-Pancras

| (10) | Dworzec kolejowy Ebbsfleet |
| --- | --- |

(10)

Dworzec kolejowy Ebbsfleet

| (11) | Pas de la Case-Porta |
| --- | --- |

(11)

Pas de la Case-Porta

| (12) | Dworzec kolejowy TGV Roissy – port lotniczy |
| --- | --- |

(12)

Dworzec kolejowy TGV Roissy – port lotniczy

POLSKA

Zmiana informacji opublikowanych w Dz.U. C 84 z 4.3.2016, s. 2.

Przejścia graniczne:

| 1) | ogólnodostępne:










  Lp. | Nazwa | Rodzaj | Dozwolony rodzaj ruchu granicznego | Czas otwarcia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| a) | granica państwowa z Federacją Rosyjską: |

1)

ogólnodostępne:

Lp.

Nazwa

Rodzaj

Dozwolony rodzaj ruchu granicznego

Czas otwarcia

a)

granica państwowa z Federacją Rosyjską:

1

Braniewo - Mamonovo

kolejowe

osobowy, towarowy

całodobowo

2

Bezledy - Bagrationovsk

drogowe

osobowy, towarowy – pojazdami o nacisku na os do 8 t wykonujacymi przewozy miedzynarodowe

całodobowo

3

Glomno - Bagrationovsk

kolejowe

towarowy

całodobowo

4

Skandawa - Zheleznodorozhny

kolejowe

towarowy

całodobowo

5

Gołdap — Gusev

drogowe

towarowy – pojazdami o dopuszczalnej masie calkowitej do 7,5 t

całodobowo

6

Grzechotki - Mamonovo II

drogowe

osobowy, towarowy

całodobowo

7

Gronowo - Mamonovo

drogowe

osobowy, towarowy - pojazdami o masie całkowitej do 6 t

całodobowo

| b) | granica państwowa z Republiką Białoruś: |
| --- | --- |

b)

granica państwowa z Republiką Białoruś:

1

Rudawka - Lesnaya

rzeczne

osobowy

od 01.05 do 01.10 w godz. 700-1900

2

Kuźnica Białostocka - Grodno

kolejowe

osobowy, towarowy

całodobowo

3

Kuźnica Białostocka -Bruzgi

drogowe

osobowy, towarowy

całodobowo

4

Bobrowniki - Bierestovica

drogowe

osobowy, towarowy

całodobowo

5

Zubki Białostockie - Bierestovica

kolejowe

towarowy

całodobowo

6

Siemianówka - Svislach

kolejowe

towarowy

całodobowo

7

Białowieża - Piererov

drogowe

osobowy: pieszy, rowerowy

od 01.04 do 30.09 w godz. 800-2000, aod 1.10 do 31.03 w godz. 800—1800

8

Czeremcha - Vysoko-Litovsk

kolejowe

towarowy

całodobowo

9

Kukuryki - Kozłowiczy

drogowe

towarowy

całodobowo

10

Terespol - Brest

kolejowe

osobowy, towarowy

całodobowo

11

Terespol - Brest

drogowe

osobowy

całodobowo

12

Sławatycze - Damachava

drogowe

osobowy - z wyłączeniem ruchu autobusowego

całodobowo

| c) | granica państwowa z Ukrainą: |
| --- | --- |

c)

granica państwowa z Ukrainą:

1

Dorohusk - Jagodzin

drogowe

osobowy, towarowy

całodobowo

2

Dorohusk - Jagodzin

kolejowe

osobowy, towarowy

całodobowo

3

Zosin - Ustilug

drogowe

osobowy

całodobowo

4

Hrubieszów — Volodymyr-Volynsky

kolejowe

osobowy, towarowy

całodobowo

5

Dołhobyczów - Uhryniv

drogowe

osobowy pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t oraz autobusami

całodobowo

6

Hrebenne - Rava-Rus’ka

drogowe

osobowy, towarowy

całodobowo

7

Hrebenne - Rava-Rus’ka

kolejowe

osobowy

całodobowo

8

Werchrata - Rava-Rus’ka

kolejowe

towarowy

całodobowo

9

Budomierz - Hrushiv

drogowe

osobowy, towarowy - pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t

całodobowo

10

Korczowa - Krakovets’

drogowe

osobowy, towarowy

całodobowo

11

Przemyśl — Mostys’ka

kolejowe

osobowy, towarowy

całodobowo

12

Medyka - Shehyni

drogowe

osobowy, towarowy

całodobowo

13

Krościenko - Smil’nytsya

drogowe

osobowy, towarowy - pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej do 7,5 t

całodobowo

14

Krościenko - Khyriv

kolejowe

osobowy

całodobowo

| d) | morskie: |
| --- | --- |

d)

morskie:

1

Szczecin

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

2

Trzebież

morskie

osobowy

całodobowo

3

Nowe Warpno

morskie

osobowy

całodobowo

4

Swinoujscie

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

5

Dziwnów

morskie

ruch osobowy morskimi statkami sportowymi, towarowy - rybołówstwo Rzeczypospolitej Polskiej

całodobowo

6

Mrzeżyno

morskie

towarowy - rybołówstwo Rzeczypospolitej Polskiej

całodobowo

7

Kołobrzeg

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

8

Darłowo

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

9

Ustka

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

10

Łeba

morskie

ruch osobowy morskimi statkami sportowymi, towarowy - rybołówstwo Rzeczypospolitej Polskiej

całodobowo

11

Władysławowo

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

12

Jastarnia

morskie

ruch osobowy morskimi statkami sportowymi, towarowy - rybołówstwo Rzeczypospolitej Polskiej

całodobowo

13

Hel

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

14

Gdynia

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

15

Gdańsk-Port

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

16

Gdańsk-Górki Zachodnie

morskie

ruch osobowy morskimi statkami sportowymi - rybołówstwo Rzeczypospolitej Polskiej

całodobowo

17

Elbląg

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

18

Frombork

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

19

Nowy Świat

morskie

osobowy, towarowy

całodobowo

| e) | stale lotnicze: |
| --- | --- |

e)

stale lotnicze:

1

Poznań-Ławica

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

2

Bydgoszcz

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

3

Łódż-Lublinek

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

4

Świdnik k/Lublina

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

5

Kraków-Balice

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

6

Katowice-Pyrzowice

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

7

Wroclaw-Strachowice

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

8

Gdańsk-Rębiechowo

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

9

Rzeszów-Jasionka

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

10

Warsaw-Okęcie

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

11

Warsaw-Modlin

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

12

Szczecin-Goleniów

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

13

Radom-Sadków

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

14

Mazury

lotnicze

osobowy

całodobowo

15

Zielona Góra-Babimost

lotnicze

osobowy, towarowy

całodobowo

| f) | dodatkowe lotnicze: |
| --- | --- |

f)

dodatkowe lotnicze:

1

Jelenia Góra

lotnicze

osobowy

between 07:00 and 20:00; from 01.05 to 30.09, between 07:00 and 22:00

2

Mielec

lotnicze

osobowy

between 08:00 and 20:00; from 01.05 to 30.09, between 07:00 and 22:00

3

Zielona Góra–Przylep

lotnicze

osobowy

between 06:00 and 20:00; from 01.05 to 30.09, between 06:00 and 22:00

4

Gdynia-Kosakowo

lotnicze

osobowy

between 06:00 and 20:00; from 01.05 to 30.09, between 06:00 and 22:00

5

Kielce-Maslów

lotnicze

osobowy, towarowy

between 06:00 and 20:00; from 01.05 to 30.09, between 06:00 and 22:00

| 2) | międzypaństwowe dla obywateli określonych panstw:










  Lp. | Nazwa | Rodzaj | Dozwolony rodzaj ruchu granicznego | Czas otwarcia |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Polowce-Pieszczatka | drogowe | osobowy - z wyłączeniem ruchu autobusowego, dla obywateli Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Białoruś | całodobowo |

2)

międzypaństwowe dla obywateli określonych panstw:

Lp.

Nazwa

Rodzaj

Dozwolony rodzaj ruchu granicznego

Czas otwarcia

1

Polowce-Pieszczatka

drogowe

osobowy - z wyłączeniem ruchu autobusowego, dla obywateli Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Białoruś

całodobowo

SŁOWENIA

Zmiana informacji opublikowanych w Dz.U. C 210 z 16.7.2011, s. 30.

Granice morskie

| (1) | Koper – Capodistria |
| --- | --- |

(1)

Koper – Capodistria

| (2) | Piran – Pirano |
| --- | --- |

(2)

Piran – Pirano

Granice powietrzne

| (1) | Ljubljana–Brnik |
| --- | --- |

(1)

Ljubljana–Brnik

| (2) | Maribor–Slivnica |
| --- | --- |

(2)

Maribor–Slivnica

| (3) | Portorož–Portorose |
| --- | --- |

(3)

Portorož–Portorose

Wykaz wcześniejszych publikacji

Dz.U. C 247 z 13.10.2006, s. 25.

Dz.U. C 77 z 5.4.2007, s. 11.

Dz.U. C 153 z 6.7.2007, s. 22.

Dz.U. C 164 z 18.7.2008, s. 45.

Dz.U. C 316 z 28.12.2007, s. 1.

Dz.U. C 134 z 31.5.2008, s. 16.

Dz.U. C 177 z 12.7.2008, s. 9.

Dz.U. C 200 z 6.8.2008, s. 10.

Dz.U. C 331 z 31.12.2008, s. 13.

Dz.U. C 3 z 8.1.2009, s. 10.

Dz.U. C 37 z 14.2.2009, s. 10.

Dz.U. C 64 z 19.3.2009, s. 20.

Dz.U. C 99 z 30.4.2009, s. 7.

Dz.U. C 229 z 23.9.2009, s. 28.

Dz.U. C 263 z 5.11.2009, s. 22.

Dz.U. C 298 z 8.12.2009, s. 17.

Dz.U. C 74 z 24.3.2010, s. 13.

Dz.U. C 326 z 3.12.2010, s. 17.

Dz.U. C 355 z 29.12.2010, s. 34.

Dz.U. C 22 z 22.1.2011, s. 22.

Dz.U. C 37 z 5.2.2011, s. 12.

Dz.U. C 149 z 20.5.2011, s. 8.

Dz.U. C 190 z 30.6.2011, s. 17.

Dz.U. C 203 z 9.7.2011, s. 14.

Dz.U. C 210 z 16.7.2011, s. 30.

Dz.U. C 271 z 14.9.2011, s. 18.

Dz.U. C 356 z 6.12.2011, s. 12.

Dz.U. C 111 z 18.4.2012, s. 3.

Dz.U. C 183 z 23.6.2012, s. 7.

Dz.U. C 313 z 17.10.2012, s. 11.

Dz.U. C 394 z 20.12.2012, s. 22.

Dz.U. C 51 z 22.2.2013, s. 9.

Dz.U. C 167 z 13.6.2013, s. 9.

Dz.U. C 242 z 23.8.2013, s. 2.

Dz.U. C 275 z 24.9.2013, s. 7.

Dz.U. C 314 z 29.10.2013, s. 5.

Dz.U. C 324 z 9.11.2013, s. 6.

Dz.U. C 57 z 28.2.2014, s. 4.

Dz.U. C 167 z 4.6.2014, s. 9.

Dz.U. C 244 z 26.7.2014, s. 22.

Dz.U. C 332 z 24.9.2014, s. 12.

Dz.U. C 420 z 22.11.2014, s. 9.

Dz.U. C 72 z 28.2.2015, s. 17.

Dz.U. C 126 z 18.4.2015, s. 10.

Dz.U. C 229 z 14.7.2015, s. 5.

Dz.U. C 341 z 16.10.2015, s. 19.

Dz.U. C 84 z 4.3.2016, s. 2.

Dz.U. C 236 z 30.6.2016, s. 6.

Dz.U. C 278 z 30.7.2016, s. 47.

Dz.U. C 331 z 9.9.2016, s. 2.

Dz.U. C 401 z 29.10.2016, s. 4.

Dz.U. C 484 z 24.12.2016, s. 30.

Dz.U. C 32 z 1.2.2017, s. 4.

Dz.U. C 74 z 10.3.2017, s. 9.

Dz.U. C 120 z 13.4.2017, s. 17.

Dz.U. C 152 z 16.5.2017, s. 5.

Dz.U. C 411 z 2.12.2017, s. 10.

Dz.U. C 31 z 27.1.2018, s. 12.

Dz.U. C 261 z 25.7.2018, s. 6.

Dz.U. C 264 z 26.7.2018, s. 8.

Dz.U. C 368 z 11.10.2018, s. 4.

Dz.U. C 459 z 20.12.2018, s. 40.

Dz.U. C 43 z 4.2.2019, s. 2.

Dz.U. C 64 z 27.2.2020, s. 17.

Dz.U. C 231 z 14.7.2020, s. 2.

Dz.U. C 58 z 18.2.2021, s. 35.

Dz.U. C 81 z 10.3.2021, s. 27.

Dz.U. C 184 z 12.5.2021, s. 8.

Dz.U. C 219 z 9.6.2021, s. 9.

Dz.U. C 279 z 13.7.2021, s. 4.

Dz.U. C 290 z 20.7.2021, s. 10.

Dz.U. C 380 z 20.9.2021, s. 3.

Dz.U. C 483 z 1.12.2021, s. 19.

Dz.U. C 201 z 18.5.2022, s. 82.

Dz.U. C 229 z 14.6.2022, s. 8.

Dz.U. C 241 z 24.6.2022, s. 6.

Dz.U. C 286 z 27.7.2022, s. 33.

Dz.U. C 335 z 2.9.2022, s. 15.

Dz.U. C 202 z 9.6.2023, s. 33.

---

(1)  Zob. wykaz wcześniejszych publikacji zamieszczony na końcu niniejszej aktualizacji.

(2)  Dz.U. L 77 z 23.3.2016, s. 1.

(*1)  Uwaga: Funkcjonują one wyłącznie w okresie letnim.

(*2)  Uwaga: Funkcjonują one wyłącznie w okresie letnim.

---

V Ogłoszenia

INNE AKTY

Komisja Europejska

| 18.8.2023 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/45 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/45

---

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

(2023/C 290/06)

Niniejsza informacja zostaje opublikowana zgodnie z art. 17 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 (1).

INFORMACJA DOTYCZĄCA ZATWIERDZENIA STANDARDOWEJ ZMIANY

„Maremma toscana”

PDO-IT-A1413-AM03

Data przekazania informacji: 18.05.2023

OPIS I UZASADNIENIE ZATWIERDZONEJ ZMIANY

1.   Wskazanie określenia „Rosè” jako alternatywy dla określenia „Rosato”

W celu oznaczenia win typu Rosato wprowadzono również możliwość stosowania określenia „Rosè” w odniesieniu do następujących rodzajów produktów: Rosato, Alicante Rosato, Grenache Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato, Syrah Rosato.

Dzięki temu możliwy jest rozwój rynków zbytu, szczególnie w krajach anglosaskich.

Zmiana odnosi się do następujących punktów w specyfikacji produktu 1,2,4,5,6,7 oraz do jednolitego dokumentu w punktach: 4, 9.

2.   Wprowadzenia rodzaju Vermentino Superiore

Wprowadza się nowy rodzaj Vermentino z określeniem Superiore.

Wprowadzenie tego rodzaju ma na celu wydobycie wartości jakościowej odmiany winorośli Vermentino poprzez stosowanie technik agronomicznych i winiarskich innych niż dla rodzaju Vermentino (podstawowego).

Zmiana odnosi się do następujących punktów w specyfikacji produktu 1,2,4,5,6,7,8, 9 oraz do jednolitego dokumentu w punktach: 4, 5, 8.

3.   Podstawa ampelograficzna rodzaju Vermentino Superiore

Minimalny udział procentowy odmiany Vermentino podnosi się do 85 % dla rodzaju podstawowego i do 95 % dla wina z określeniem Superiore.

W ten sposób właściwości odmiany winorośli stają się bardziej wyróżniające.

Zmiana dotyczy pkt 2 specyfikacji produktu i nie ma wpływu na jednolity dokument.

4.   Wprowadzenie wymogów agronomicznych dla rodzaju Vermentino Superiore

W odniesieniu do tego rodzaju dodaje się maksymalną produkcję winogron na hektar oraz minimalną naturalną objętościową zawartość alkoholu.

Wynika to z samego wprowadzenia przedmiotowego rodzaju wina, zgodnie z wymogami dotyczącymi stosowania określenia Superiore.

Zmiana dotyczy pkt 4 specyfikacji produktu oraz pkt 5.2 jednolitego dokumentu.

5.   Dostosowania formalne

Do wykazu wymogów związanych z wprowadzeniem do obrotu dodaje się rodzaj Canaiolo.

Do wykazu wymogów wydajności winogron/wina i maksymalnej produkcji wina dodano rodzaj Merlot Passito.

Jest to zmiana czysto formalna wynikająca z błędu pisarskiego w poprzednich wersjach.

Zmiany dotyczą pkt 5 specyfikacji produktu i nie mają wpływu na jednolity dokument.

6.   Przepisy dotyczące produkcji wina i dopuszczenia do obrotu wina rodzaju Vermentino Superiore

W odniesieniu do tego rodzaju wina dodano maksymalną wydajność winogron przetworzonych na wino i maksymalną wielkość produkcji wina na hektar oraz wymogi dotyczące dopuszczenia do obrotu.

Wskazanie wydajności i maksymalnej wielkości produkcji wina na hektar jest konsekwencją wymogów agronomicznych ustanowionych dla tego rodzaju wina; poza tym ustanowienie minimalnego okresu na dopuszczenie do obrotu pozwala na zróżnicowanie produktu zarówno pod względem jakości, jak i warunków handlowych.

Zmiany dotyczą pkt 5 specyfikacji produktu i nie mają wpływu na jednolity dokument.

7.   Opis rodzaju wina Vermentino Superiore

Wprowadza się deskryptory fizykochemiczne i organoleptyczne dla nowo dodanego rodzaju wina.

Cechy charakterystyczne produktu wprowadzanego do obrotu pozwalają wyraźnie zidentyfikować wina uzyskane z odmiany Vermentino, która posiada określenie Superiore.

Zmiana dotyczy pkt 6 specyfikacji produktu oraz pkt 4 w jednolitym dokumencie.

8.   Dostosowanie wymogów w zakresie etykietowania

W odniesieniu do wina tego koloru wprowadzono określenie „Rosè” jako alternatywę dla określenia „Rosato”.

Określenie „Superiore” wykreślono z wykazu określeń zakazanych na etykiecie.

Te dostosowania są zgodne ze zmianami wprowadzonymi w odniesieniu do nazw win objętych ChNP „Maremma toscana”.

Zmiany dotyczą pkt 7 specyfikacji produktu, nie mają wpływu na jednolity dokument.

9.   Dostosowanie wymogów dotyczących opakowań

Zmniejszono z 3 do 2 litrów minimalną pojemność pojemnika „bag in box”; ponadto wyklucza się stosowanie pojemników będących alternatywą dla pojemników szklanych, czyli z politereftalanu etylenu (PET) i kartonu kompozytowego (Brick). Zmniejszenie pojemności tego pojemnika pozwala zwiększyć możliwości wprowadzania do obrotu produktów na rynkach wspólnotowych i międzynarodowych, co odpowiada potrzebom wielu konsumentów, którzy doceniają taki mały format. Natomiast wykluczenie pojemników typu PET i Brick ma na celu zachowanie wizerunku produktu oznaczonego ChNP i prezentowanego konsumentowi.

W przypadku wina rodzaju „Superiore” oraz „Riserva”, „Vigna”, „Passito”, „Vin Santo” i „Vendemmia tardiva” w celu lepszego wzmocnienia wizerunku produktów można używać wyłącznie szklanych butelek; ponadto w przypadku tych rodzajów wina pojemność butelek zwiększono do 18 litrów w celu zaspokojenia potrzeb rynków, które oczekują dla konkretnych, cenionych rodzajów wina pojemników wielkoformatowych, stosowanych głównie w celach promocyjnych.

Zmiany dotyczą pkt 8 specyfikacji produktu oraz pkt 9 jednolitego dokumentu.

10.   Dostosowania formalne dotyczące związku ze środowiskiem geograficznym

Opis związku został dostosowany w następstwie wprowadzenia nowego rodzaju wina Vermentino z oznaczeniem Superiore.

Chodzi o zmianę formalną tekstu polegającą na wprowadzeniu odniesień do wymienionego wyżej rodzaju.

Zmiana dotyczy pkt 9 specyfikacji produktu i nie ma wpływu na jednolity dokument.

JEDNOLITY DOKUMENT

1.   Nazwa produktu

Maremma toscana

2.   Rodzaj oznaczenia geograficznego

ChNP – chroniona nazwa pochodzenia

3.   Kategorie produktów sektora wina

| 1. | Wino |
| --- | --- |

1.

Wino

| 4. | Wino musujące |
| --- | --- |

4.

Wino musujące

| 5. | Gatunkowe wino musujące |
| --- | --- |

5.

Gatunkowe wino musujące

4.   Opis wina lub win

1.   Bianco i Riserva z oznaczeniem jednej lub dwóch odmian winorośli

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: słomkowożółta o różnej intensywności. Zapach: szlachetny i delikatny, z nutami bardziej owocowymi w przypadku win Viognier i Ansonica oraz bardziej kompleksowymi i złożonymi w przypadku win Riserva. Smak: od wytrawnego do półwytrawnego w przypadku win Bianco; miękki i aksamitny w Vermentino, Viognier i Ansonica oraz bardziej świeży, o korzennych nutach i pełnej strukturze w winach Riserva. Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: Bianco:10,50; Ansonica, Viogner, Vermentino, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano: 11,00; Riserva: 12,00. Minimalna zawartość ekstraktu bezcukrowego: Bianco:14,00 g/l; Ansonica, Viogner, Vermentino, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano: 16 g/l; Riserva: 18 g/l; Wszelkie parametry analityczne nieprzedstawione w poniższej tabeli są zgodne z przedziałami określonymi w przepisach krajowych i unijnych.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

2.   Vermentino Superiore

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: jasna słomkowożółta, czasami z odcieniami przechodzącymi w złoty. Zapach: delikatny, charakterystyczny, szlachetny. Smak: wytrawny, pełny, miękki, aksamitny. Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: co najmniej 12,50 % ekstraktu bezcukrowego: 20,0 g/l.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,5 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

4,5 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

3.   Rosso, Novello, Riserva oraz z oznaczeniem jednej i dwóch odmian winorośli

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: rubinowoczerwona o zróżnicowanej intensywności z fioletowawymi refleksami; intensywnie rubinowa, w miarę dojrzewania nabierająca barwy granatu.

Zapach: o owocowych nutach w przypadku win Novello, Alicante lub Grenache, Merlot, Pugnitello i Sangiovese; o korzennych nutach w winach Cabernet franc, Cabernet Sauvignon, Syrah i Petit Verdot, bardziej delikatnych w winie Ciliegiolo. W winach Riserva smak staje się bardziej wyrafinowany dzięki dojrzewaniu.

Smak: od wytrawnego do półwytrawnego w winach czerwonych i lekko kwaśny, wyrazisty w winach Novello, Alicante lub Grenache; o pełniejszym ciele w winach Cabernet, Cabernet franc, Cabernet Sauvignon, Ciliegiolo, Petit Verdot, Pugnitello, Sangiovese, Merlot i Riserva; intensywny i korzenny w przypadku Syrah; produkty typu Rosso i Sangiovese, które opatrzone są oznaczeniem „Governo all’uso toscano”, mają smak mocny i pełny.

Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: Rosso, Novello: 11,00; Alicante lub Grenache, Cabernet, Cabernet franc, Cabernet Sauvignon, Canaiolo, Merlot, Petit Verdot, Pugnitello, Sangiovese i Ciliegiolo, Syrah: 11,50; Riserva: 12,00;

Minimalna zawartość ekstraktu bezcukrowego: Rosso 22,00 g/l; i 20,00 g/l dla rodzaju Novello; Alicante lub Grenache, Cabernet, Cabernet franc, Cabernet Sauvignon, Canaiolo, Merlot, Petit Verdot, Pugnitello, Sangiovese i Ciliegiolo, Syrah: 22 g/l; Riserva 24,00;

Wszelkie parametry analityczne nieprzedstawione w poniższej tabeli są zgodne z przedziałami określonymi w przepisach krajowych i unijnych.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

4.   Rosato lub Rosè ze wskazaniem odmiany winorośli

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: różowa o różnej intensywności.

Zapach: delikatny, o intensywnych owocowych nutach, trwalszy w Alicante i delikatniejszy w Sangiovese.

Smak: od wytrawnego do półwytrawnego, lekko kwaśny, harmonijny.

Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: 10,50 % obj.;

Minimalna zawartość ekstraktu bezcukrowego: 16,00 g/l;

Wszelkie parametry analityczne nieprzedstawione w poniższej tabeli są zgodne z przedziałami określonymi w przepisach krajowych i unijnych.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

5.   Vin Santo

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: od słomkowożółtej do brunatno bursztynowej.

Zapach: eteryczny, rozgrzewający i charakterystyczny.

Smak: od wytrawnego do słodkiego, harmonijny i aksamitny.

Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: 16,00 % obj.;

Minimalna zawartość ekstraktu bezcukrowego wynosi 22,00 g/l.

Wszelkie parametry analityczne nieprzedstawione w poniższej tabeli są zgodne z przedziałami określonymi w przepisach krajowych i unijnych.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | 12,00 |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | 30,00 |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

12,00

Minimalna kwasowość ogólna

4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

30,00

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

6.   Vendemmia tardiva, w tym ze wskazaniem odmiany winorośli

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: od intensywnej słomkowożółtej do złotożółtej, o różnej intensywności.

Zapach: delikatny, intensywny, czasami korzenny.

Smak: od wytrawnego do słodkiego, pełny i harmonijny.

Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: 15,00 % obj.;

Minimalna zawartość ekstraktu bezcukrowego: 22,00 g/l.

Wszelkie parametry analityczne nieprzedstawione w poniższej tabeli są zgodne z przedziałami określonymi w przepisach krajowych i unijnych.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | 25 |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

25

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

7.   Passito Bianco, w tym ze wskazaniem odmiany winorośli

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: od złotożółtej do bursztynowej o różnej intensywności.

Zapach: intensywny, charakterystyczny dla dojrzałych owoców;

Smak: od wytrawnego do słodkiego, pełny i aksamitny.

Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: 15,50 % obj.;

Minimalna zawartość ekstraktu bezcukrowego: 23,00 g/l;

Wszelkie parametry analityczne nieprzedstawione w poniższej tabeli są zgodne z przedziałami określonymi w przepisach krajowych i unijnych.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | 12,00 |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | 25 |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

12,00

Minimalna kwasowość ogólna

4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

25

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

8.   Passito Rosso, w tym ze wskazaniem odmiany winorośli

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: intensywnie rubinowa.

Zapach: intensywny, złożony.

Smak: od wytrawnego do słodkiego, aksamitny.

Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: 15,50 % obj.;

Minimalna zawartość ekstraktu bezcukrowego: 24,00 g/l.

Wszelkie parametry analityczne nieprzedstawione w poniższej tabeli są zgodne z przedziałami określonymi w przepisach krajowych i unijnych.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | 12,00 |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | 25 |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

12,00

Minimalna kwasowość ogólna

4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

25

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

9.   Wino musujące i gatunkowe wino musujące – rodzaje Bianco, również ze wskazaniem odmiany winorośli, i rodzaju Rosato lub Rosè

ZWIĘZŁY OPIS SŁOWNY

Barwa: słomkowożółta o różnej intensywności. w winach Ansonica słomkowożółta, lśniąca; czasami z zielonkawymi refleksami w Vermentino; od jasnoróżowej po wiśniową w Rosato lub Rosé.

Pianka: delikatna i długo utrzymująca się.

Zapach: delikatny, owocowy, trwały, lżejszy w rodzaju Ansonica, delikatniejszy w rodzaju Vermentino; z bardziej zauważalnymi owocowymi nutami w Rosato lub Rosé.

Smak: od nieoznaczonego (dossaggio zero) do bardzo wytrawnego (extra dry), harmonijny w Ansonica; żywy, kwaskowaty, lekko gorzkawy w Rosato lub Rosé.

Minimalna całkowita objętościowa zawartość alkoholu: Bianco i Rosato: 10,50 % obj.; Ansonica i Vermentino: 11,00 % obj.;

Minimalna zawartość ekstraktu bezcukrowego: Bianco: 14,00 g/l; Ansonica, Vermentino, Rosato lub Rosé: 16,00 g/l.

Wszelkie parametry analityczne nieprzedstawione w poniższej tabeli są zgodne z przedziałami określonymi w przepisach krajowych i unijnych.

| Ogólne cechy analityczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | 4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne cechy analityczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

4,50 grama na litr wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

5.   PRAKTYKI WINIARSKIE

5.1.   Szczególne praktyki enologiczne

1.   Metoda produkcji wina Vin Santo

Szczególna praktyka enologiczna

Po dokładnym sortowaniu winogrona muszą zostać poddane naturalnemu suszeniu w odpowiednich pomieszczeniach aż do osiągnięcia odpowiedniej zawartości cukru przed zacieraniem. Winifikacja, przechowywanie i leżakowanie otrzymanego produktu musi odbywać się w drewnianych pojemnikach o pojemności nieprzekraczającej 500 litrów. Natomiast wprowadzenie do obrotu nie może nastąpić przed dniem 1 marca trzeciego roku następującego po produkcji winogron.

2.   Metoda winifikacji „Governo all’uso toscano”

Szczególna praktyka enologiczna

Tradycyjna praktyka dozwolona dla rodzajów Rosso i Sangiovese polega na powolnej fermentacji wtórnej wina, dodaniu lekko suszonych czarnych winogron, które po uprzednim zacieraniu rozpoczynają proces fermentacji, w ilości nie mniejszej niż 10 kg na hektolitr.

5.2.   Maksymalna wydajność:

| 1. | Bianco, Bianco Riserva i Spumante
  13 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

1.

Bianco, Bianco Riserva i Spumante

13 000 kg winogron z hektara

| 2. | Bianco, Bianco Riserva i Spumante
  91,00 hektolitrów z hektara |
| --- | --- |

2.

Bianco, Bianco Riserva i Spumante

91,00 hektolitrów z hektara

| 3. | Rosso, Rosso Riserva, Rosato, Rosato Spumante, Novello
  12 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

3.

Rosso, Rosso Riserva, Rosato, Rosato Spumante, Novello

12 000 kg winogron z hektara

| 4. | Rosso, Rosso Riserva, Rosato, Rosato Spumante, Novello
  84,00 hektolitry z hektara |
| --- | --- |

4.

Rosso, Rosso Riserva, Rosato, Rosato Spumante, Novello

84,00 hektolitry z hektara

| 5. | Vin Santo
  13 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

5.

Vin Santo

13 000 kg winogron z hektara

| 6. | Vin Santo
  45,50 hektolitrów z hektara |
| --- | --- |

6.

Vin Santo

45,50 hektolitrów z hektara

| 7. | Ansonica, Ansonica Spumante, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano, Vermentino, Vermentino Spumante, Viognier
  12 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

7.

Ansonica, Ansonica Spumante, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano, Vermentino, Vermentino Spumante, Viognier

12 000 kg winogron z hektara

| 8. | Ansonica, Ansonica Spumante, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano, Vermentino, Vermentino Spumante, Viognier
  84,00 hektolitry z hektara |
| --- | --- |

8.

Ansonica, Ansonica Spumante, Chardonnay, Sauvignon, Trebbiano, Vermentino, Vermentino Spumante, Viognier

84,00 hektolitry z hektara

| 9. | Vermentino Superiore
  9 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

9.

Vermentino Superiore

9 000 kg winogron z hektara

| 10. | Vermentino Superiore
  63,00 hektolitry z hektara |
| --- | --- |

10.

Vermentino Superiore

63,00 hektolitry z hektara

| 11. | Alicante, Cabernet, Cabernet Sauvignon, Cabernet franc, Canaiolo Ciliegiolo, Merlot, Petit Verdot, Sangiovese, Syrah
  11 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

11.

Alicante, Cabernet, Cabernet Sauvignon, Cabernet franc, Canaiolo Ciliegiolo, Merlot, Petit Verdot, Sangiovese, Syrah

11 000 kg winogron z hektara

| 12. | Alicante, Cabernet, Cabernet Sauvignon, Cabernet franc, Canaiolo Ciliegiolo, Merlot, Petit Verdot, Sangiovese, Syrah
  77,00 hektolitrów z hektara |
| --- | --- |

12.

Alicante, Cabernet, Cabernet Sauvignon, Cabernet franc, Canaiolo Ciliegiolo, Merlot, Petit Verdot, Sangiovese, Syrah

77,00 hektolitrów z hektara

| 13. | Pugnitello
  9 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

13.

Pugnitello

9 000 kg winogron z hektara

| 14. | Pugnitello
  63,00 hektolitry z hektara |
| --- | --- |

14.

Pugnitello

63,00 hektolitry z hektara

| 15. | Alicante Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato, Syrah Rosato
  11 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

15.

Alicante Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato, Syrah Rosato

11 000 kg winogron z hektara

| 16. | Alicante Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato, Syrah Rosato
  77,00 hektolitrów z hektara |
| --- | --- |

16.

Alicante Rosato, Ciliegiolo Rosato, Merlot Rosato, Sangiovese Rosato, Syrah Rosato

77,00 hektolitrów z hektara

| 17. | Passito Bianco, Ansonica Passito, Chardonnay Passito, Sauvignon Passito, Vermentino Passito
  11 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

17.

Passito Bianco, Ansonica Passito, Chardonnay Passito, Sauvignon Passito, Vermentino Passito

11 000 kg winogron z hektara

| 18. | Passito Bianco, Ansonica Passito, Chardonnay Passito, Sauvignon Passito, Vermentino Passito
  44,00 hektolitry z hektara |
| --- | --- |

18.

Passito Bianco, Ansonica Passito, Chardonnay Passito, Sauvignon Passito, Vermentino Passito

44,00 hektolitry z hektara

| 19. | Passito Rosso, Cabernet Passito, Cabernet Sauvignon Passito, Ciliegiolo Passito, Merlot Passito, Sangiovese Passito
  11 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

19.

Passito Rosso, Cabernet Passito, Cabernet Sauvignon Passito, Ciliegiolo Passito, Merlot Passito, Sangiovese Passito

11 000 kg winogron z hektara

| 20. | Passito Rosso, Cabernet Passito, Cabernet Sauvignon Passito, Ciliegiolo Passito, Merlot Passito, Sangiovese Passito
  44,00 hektolitry z hektara |
| --- | --- |

20.

Passito Rosso, Cabernet Passito, Cabernet Sauvignon Passito, Ciliegiolo Passito, Merlot Passito, Sangiovese Passito

44,00 hektolitry z hektara

| 21. | Vendemmia tardiva, Ansonica Vendemmia tardiva, Chardonnay Vendemmia tardiva, Sauvignon Vendemmia tardiva
  80 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

21.

Vendemmia tardiva, Ansonica Vendemmia tardiva, Chardonnay Vendemmia tardiva, Sauvignon Vendemmia tardiva

80 000 kg winogron z hektara

| 22. | Vendemmia tardiva, Ansonica Vendemmia tardiva, Chardonnay Vendemmia tardiva, Sauvignon Vendemmia tardiva
  40,00 hektolitrów z hektara |
| --- | --- |

22.

Vendemmia tardiva, Ansonica Vendemmia tardiva, Chardonnay Vendemmia tardiva, Sauvignon Vendemmia tardiva

40,00 hektolitrów z hektara

| 23. | Trebbiano Vendemmia tardiva, Vermentino Vendemmia tardiva, Viognier Vendemmia tardiva
  80 000 kg winogron z hektara |
| --- | --- |

23.

Trebbiano Vendemmia tardiva, Vermentino Vendemmia tardiva, Viognier Vendemmia tardiva

80 000 kg winogron z hektara

| 24. | Trebbiano Vendemmia tardiva, Vermentino Vendemmia tardiva, Viognier Vendemmia tardiva
  40,00 hektolitrów z hektara |
| --- | --- |

24.

Trebbiano Vendemmia tardiva, Vermentino Vendemmia tardiva, Viognier Vendemmia tardiva

40,00 hektolitrów z hektara

6.   Wyznaczony obszar geograficzny

Obszar produkcji znajduje się na terytorium regionu Toskania i przede wszystkim obejmuje całą prowincję Grosseto.

7.   Odmiany winorośli

Alicante N. - Grenache

Ansonica B. - Inzolia

Cabernet franc N. - Cabernet

Cabernet sauvignon N. - Cabernet

Canaiolo nero N. - Canaiolo

Carmenère N. - Cabernet

Chardonnay B.

Ciliegiolo N.

Malvasia Istriana B. - Malvasia

Malvasia bianca Lunga B. - Malvoisier

Malvasia bianca di Candia B. - Malvasia

Merlot N.

Petit verdot N

Pugnitello N.

Sangiovese N. - Sangioveto

Sauvignon B. - Sauvignon blanc

Syrah N.

Trebbiano toscano B. - Procanico

Vermentino B. - Pigato B.

Viogner B.

8.   Opis związku lub związków

8.1.   DOC „Maremma toscana” – wino, w tym Vin Santo, Vendemmia Tardiva i Passito

Obszar ten obejmuje głównie pagórki i podnóża dolin, charakteryzuje się umiarkowanymi opadami deszczu i niskimi opadami deszczu w okresie letnim; jego gleba wyróżnia się znaczną głębokością, co jest korzystne dla rozwoju korzeni i możliwości melioracji. Jest historycznym obszarem uprawy winorośli, który został doceniony już przez Etrusków, a na przestrzeni wieków uznany za idealny do uprawy winorośli, z których większość była prowadzona w formie sznura skośnego (cordone speronato), a uprawa charakteryzowała się wysoką gęstością nasadzeń. Odmiany występujące na tym obszarze są tradycyjnymi odmianami, takimi jak Trebbiano toscano, Ansonica, Vermentino, Vermentino Superiore, Sangiovese, Ciliegiolo oraz bardziej współczesnymi (Chardonnay, Sauvignon, Viognier, Merlot, Cabernet, Syrah), które wyraźnie odznaczają się świeżością, zapachem i dobrą strukturą.

8.2.   DOC „Maremma toscana” – Wino musujące i gatunkowe wino musujące

Obszar ten obejmuje głównie pagórki i podnóża dolin, charakteryzuje się umiarkowanymi opadami deszczu i niskimi opadami deszczu w okresie letnim, dobrą wentylacją; Gleby wyróżniają się znaczną głębokością, co jest korzystne dla rozwoju korzeni i dla melioracji. Tradycyjna produkcja win musujących jest również związana z obecnością piwnic wydrążonych w naturalny sposób w tufie wulkanicznym, co pozwala na utrzymanie optymalnych temperatur. Winnice już w dawnych czasach charakteryzowały się wysoką gęstością nasadzeń. Występujące odmiany są tradycyjnymi odmianami tego obszaru (Trebbiano toscano, Vermentino i Ansonica), niekiedy uzupełnianymi bardziej współczesnymi odmianami (Chardonnay, Sauvignon), z których produkuje się wina świeże, lekko kwaskowate delikatne i owocowe.

9.   Dodatkowe wymogi zasadnicze (pakowanie, etykietowanie i inne wymogi)

Etykietowanie

Ramy prawne:

określone w prawodawstwie unijnym

Rodzaj wymogów dodatkowych:

przepisy dodatkowe dotyczące etykietowania

Opis wymogu:

Synonim „Grenache” określa się jako alternatywę dla nazwy odmiany Alicante.

Określono możliwość stosowania określenia „Rosè” jako alternatywy dla określenia „Rosato” w odniesieniu do win tego rodzaju koloru.

Obszar produkcji wina, na którym wytwarzane są produkty

Ramy prawne:

określone w prawodawstwie unijnym

Rodzaj wymogów dodatkowych:

odstępstwo dotyczące produkcji na określonym obszarze geograficznym

Opis wymogu:

Dodatkowo oprócz prowincji: Piza, Livorno, Siena i Florencja uwzględnia się terytorium prowincji Arezzo, na którym dozwolony jest proces winifikacji produktów objętych ChNP.

Wskazanie odmian winogron

Ramy prawne:

określone w prawodawstwie unijnym

Rodzaj wymogów dodatkowych:

przepisy dodatkowe dotyczące etykietowania

Opis wymogu:

Dodaje się możliwość umieszczenia na etykiecie specyfikacji dwóch odmian winorośli o podobnym kolorze spośród tych wskazanych w specyfikacji produktu. Muszą być one wymienione w porządku malejącym zgodnie z rzeczywistą ilością użytych winogron zgodnie z art. 50 ust. 1 lit. a) pkt (ii) rozporządzenia 2019/33.

Dostosowanie wymogów dotyczących opakowań

Ramy prawne:

określone w prawodawstwie unijnym

Rodzaj wymogów dodatkowych:

przepisy dodatkowe dotyczące etykietowania

Opis wymogu:

Przewidziano stosowanie wszystkich pojemników o pojemności nominalnej dozwolonej na mocy obowiązujących przepisów, w tym pojemników innych niż szkło, będących rodzajem bukłaka z tworzywa sztucznego, wykonanego z polietylenu i poliestru, umieszczonych w obudowie z tektury (lub z innego sztywnego materiału), o objętości 2–5 litrów.

Wyłączone są pojemniki, takie jak balony i gąsiory, a także pojemniki nieszklane, takie jak politereftalan etylenu (PET) i kompozyt kartonu (Brick).

Każdy rodzaj zamknięć przewidziany w przepisach może być stosowany do zamykania win w szklanych butelkach, z wyjątkiem kapsli koronowych.

W odniesieniu do win opatrzonych określeniem „Riserva”, „Superiore” i „Vigna” oraz win rodzaju „Passito”, „Vin Santo” i „Vendemmia tardiva” zezwala się wyłącznie na butelki szklane o kształcie i wyglądzie zewnętrznym dostosowanym do charakteru wina, które jest cenione, o pojemności nominalnej do 18 litrów i zamknięciu niebędącym kapslem koronowym.

Link do specyfikacji produktu

https://www.politicheagricole.it/flex/cm/pages/ServeBLOB.php/L/IT/IDPagina/19593

---

(1)  Dz.U. L 9 z 11.1.2019, s. 2.

---

| 18.8.2023 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/57 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/57

---

Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych

(2023/C 290/07)

Niniejsza publikacja uprawnia do zgłoszenia sprzeciwu zgodnie z art. 51 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 (1) w terminie trzech miesięcy od daty niniejszej publikacji.

JEDNOLITY DOKUMENT

„Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias”

Nr UE: PGI-CY-02872

Przedłożony dnia 21.10.2022 r.

1.   Nazwa lub nazwy [ChNP lub ChOG]

„Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias”

2.   Państwo członkowskie lub państwo trzecie

Cypr

3.   Opis produktu rolnego lub środka spożywczego

3.1.   Typ produktu

Klasa 1.3 Sery

3.2.   Opis produktu, do którego odnosi się nazwa podana w pkt 1

„Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” jest białym serem, o konsystencji miękkiej do półtwardej, produkowanym z poddanego obróbce termicznej świeżego mleka koziego, podpuszczki (innej niż podpuszczka wieprzowa) i soli.

Zanim będzie gotowy do spożycia, ser „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” dojrzewa w słonej serwatce przez okres co najmniej czterdziestu (40) dni od momentu produkcji. Ser „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” jest wprowadzany do obrotu w przezroczystych opakowaniach, przy czym każde opakowanie zawiera wiele bryłek sera zanurzonych w słonej serwatce. Bryłki te mają nieregularny kształt i każda z nich waży mniej więcej od 20 do 80 gramów.

Właściwości chemiczne

Zawartość tłuszczu w suchej masie: co najmniej 43 %

Zawartość wilgoci: nie więcej niż 56 %

Zawartość soli: nie więcej niż 4,5 %

Właściwości organoleptyczne

„Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” jest serem o dość kruchej, miękkiej do półtwardej konsystencji, z charakterystycznymi otworami o różnej wielkości i różnym kształcie. Ser ten odznacza się cierpkim, świeżym smakiem oraz cytrynowym i nieco słonawym aromatem.

3.3.   Pasza (wyłącznie w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego) i surowce (wyłącznie w odniesieniu do produktów przetworzonych)

—

3.4.   Poszczególne etapy produkcji, które muszą odbywać się na określonym obszarze geograficznym

Wszystkie etapy produkcji, od dostawy mleka po dojrzewanie sera, odbywają się na określonym obszarze geograficznym.

3.5.   Szczegółowe zasady dotyczące krojenia, tarcia, pakowania itp. produktu, do którego odnosi się zarejestrowana nazwa

Ser „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” jest pakowany w przezroczyste opakowania, przy czym każde opakowanie zawiera wiele bryłek sera.

Aby ser „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” mógł zachować swój nieregularny kształt i swoją kruchą konsystencję, musi być pakowany na określonym obszarze geograficznym, gdyż jego transport i pakowanie poza tym obszarem mogą zwiększyć ryzyko utraty tych specyficznych właściwości. Pakowanie na określonym obszarze geograficznym zapewnia również lepszą identyfikowalność.

3.6.   Szczegółowe zasady dotyczące etykietowania produktu, do którego odnosi się zarejestrowana nazwa

—

4.   Zwięzłe określenie obszaru geograficznego

Określony obszar geograficzny wyznaczają granice administracyjne gmin Kato Pyrgos Tillirias, Pigenia, Pachyammos, Pano Pyrgos Tillirias oraz Mosfili. Gminy te znajdują się na półwyspie Tilliria, na Cyprze.

5.   Związek z obszarem geograficznym

Powodem złożenia wniosku o rejestrację nazwy „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” jako ChOG są właściwości fizyczne i organoleptyczne produktu, które są głównie wynikiem procesu produkcji oraz specjalistycznej wiedzy producentów działających na określonym obszarze geograficznym. Dzięki tym specyficznym właściwościom, a przede wszystkim swojemu kształtowi, produkt ten zyskał renomę ściśle wiążącą go z określonym obszarem produkcji.

W związku z charakterystycznym kształtem i barwą czystej bieli, a także dzięki nieregularnym otworom wewnątrz, które to cechy nadają im naturalny wygląd kamieni wygładzonych w wyniku oddziaływania wody morskiej, bryłki sera „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” przypominają duże białe kamyki, które można znaleźć nad morzem. Te specyficzne właściwości leżą u źródeł nazwy produktu, przy czym stosuje się liczbę mnogą, bo gdy bryłki sera są pakowane razem, jeszcze bardziej przypominają kamyki na plaży.

Wymienione poniżej techniki pomagają łącznie określić opisane wyżej właściwości fizyczne i organoleptyczne sera „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias”, tj. konkretnie białą barwę i przypominający kamyki kształt z nieregularnymi otworami, jak również miękką do półtwardej konsystencję.

| a) | Stosowanie wyłącznie mleka koziego, dzięki czemu ser jest bielszy niż inne sery zawierające, w większych proporcjach, inne rodzaje mleka. |
| --- | --- |

a)

Stosowanie wyłącznie mleka koziego, dzięki czemu ser jest bielszy niż inne sery zawierające, w większych proporcjach, inne rodzaje mleka.

| b) | Krojenie skrzepu twarogowego na krążki, a następnie na mniejsze bryłki, które są umieszczane w płytkich pojemnikach, w których pozostają przez 48 godzin w słonej serwatce. Gdy bryłki skrzepu są umieszczane w pojemnikach, dokłada się szczególnej staranności, by nie były one ułożone zbyt ściśle, co prowadziłoby do zmiany ich kształtu. Cały ten proces jest istotny, gdyż absorbując słoną serwatkę, bryłki skrzepu pęcznieją, dzięki czemu bryłki sera „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” nabierają typowego dla nich kształtu kamyków. |
| --- | --- |

b)

Krojenie skrzepu twarogowego na krążki, a następnie na mniejsze bryłki, które są umieszczane w płytkich pojemnikach, w których pozostają przez 48 godzin w słonej serwatce. Gdy bryłki skrzepu są umieszczane w pojemnikach, dokłada się szczególnej staranności, by nie były one ułożone zbyt ściśle, co prowadziłoby do zmiany ich kształtu. Cały ten proces jest istotny, gdyż absorbując słoną serwatkę, bryłki skrzepu pęcznieją, dzięki czemu bryłki sera „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” nabierają typowego dla nich kształtu kamyków.

| c) | Przeniesienie bryłek skrzepu do tzw. „talari” (rodzaj koszyka), ostrożnie przy tym potrząsając i delikatnie naciskając, co w drodze mechanicznych procesów prowadzi do powstania otworów wewnątrz bryłek, a następnie w końcowym produkcie. |
| --- | --- |

c)

Przeniesienie bryłek skrzepu do tzw. „talari” (rodzaj koszyka), ostrożnie przy tym potrząsając i delikatnie naciskając, co w drodze mechanicznych procesów prowadzi do powstania otworów wewnątrz bryłek, a następnie w końcowym produkcie.

| d) | Dojrzewanie w słonej serwatce, w trakcie którego zachodzą procesy mikrobiologiczne, które ułatwiają uzyskanie przez produkt nieregularnego, zaokrąglonego kształtu i chropowatej powierzchni, nasuwających skojarzenia z kamykami wygładzonymi w wyniku oddziaływania wody morskiej. |
| --- | --- |

d)

Dojrzewanie w słonej serwatce, w trakcie którego zachodzą procesy mikrobiologiczne, które ułatwiają uzyskanie przez produkt nieregularnego, zaokrąglonego kształtu i chropowatej powierzchni, nasuwających skojarzenia z kamykami wygładzonymi w wyniku oddziaływania wody morskiej.

| e) | Naturalny proces proteolizy, który jest istotny na etapie dojrzewania białych serów w słonej serwatce i ułatwia uzyskanie przez nie konsystencji miękkiej do półtwardej. |
| --- | --- |

e)

Naturalny proces proteolizy, który jest istotny na etapie dojrzewania białych serów w słonej serwatce i ułatwia uzyskanie przez nie konsystencji miękkiej do półtwardej.

Cechy charakterystyczne sera „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias”, jego podobieństwo do kamyków na plaży oraz jego związek z określonym obszarem geograficznym były również niedawno przedmiotem badań naukowych, w ramach których stwierdzono, że „Halitzia to tradycyjny biały ser dojrzewający w serwatce, produkowany z mleka koziego na półwyspie Tilliria w północno-zachodniej części Cypru, w małych ilościach w gospodarstwach rolnych” oraz że „nazwa sera wzięła się z tego, że przypomina on kształtem małe białe kamyki” (Photis Papademas et al. (2019), Conventional and omics approaches shed light on Halitzia cheese, a long-forgotten white-brined cheese from Cyprus, International Dairy Journal 98, s. 72–83).

Metoda wytwarzania sera „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” została najprawdopodobniej przekazana mieszkańcom przedmiotowego obszaru przez członków nacji, które podbiły ten obszar pod koniec XVI w. Teren produkcji sera „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” ograniczał się głównie do określonego obszaru geograficznego, ale w ostatnich latach produkt ten stał się popularny na całej wyspie.

Doświadczenie związane z produkcją sera „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” jest przekazywane z pokolenia na pokolenie i do dziś jest on wytwarzany w małych przedsiębiorstwach domowych lub w domach mieszkańców półwyspu Tilliria. W ostatnim czasie ser „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” był przedmiotem licznych artykułów prasowych oraz wzmianek w internecie. Nazwę „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” odnotowują również słowniki cypryjskiego dialektu oraz publikacje promujące cypryjską żywność, takie jak Gastronomical Map of Cyprus (gastronomiczna mapa Cypru). Informacje pochodzące ze źródeł bibliograficznych wskazują, że produkt ten był tradycyjnie wytwarzany z mieszanki mleka koziego i owczego, ale w ostatnich latach, zwłaszcza na półwyspie Tilliria, ustaloną praktyką stało się wykorzystywanie wyłącznie mleka koziego.

Począwszy od 2016 r., tradycyjnym wydarzeniem na półwyspie Tilliria stał się festyn poświęcony figom i serowi Halitzia, a w ramach nagród Cyprus Eating Awards 2020 ser „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” zdobył wyróżnienie jako cypryjski produkt roku. Ponadto ser „Χαλίτζια Τηλλυρίας / Halitzia Tillirias” znalazł się w grupie produktów, które wyróżniono znakiem jakości Taste Cyprus Delightful Journeys oraz oznaczeniem Cyprus breakfast, i pojawia się również w menu cypryjskich restauracji.

Publikacja odniesienia do specyfikacji

http://www.moa.gov.cy/moa/da/da.nsf/All/82B33F7D83ABF5A8C225879C00346BA5?OpenDocument

---

(1)  Dz.U. L 343 z 14.12.2012, s. 1.

---

| 18.8.2023 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 290/60 |
| --- | --- | --- | --- |

18.8.2023

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 290/60

---

Publikacja wniosku o rejestrację nazwy zgodnie z art. 50 ust. 2 lit. a) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 w sprawie systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych

(2023/C 290/08)

Niniejsza publikacja uprawnia do zgłoszenia sprzeciwu zgodnie z art. 51 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1151/2012 (1) w terminie trzech miesięcy od daty niniejszej publikacji.

JEDNOLITY DOKUMENT

„Meso crne slavonske svinje”

Nr UE: PDO-HR-02818 – 26.11.2021

ChNP (x) ChOG ( )

1.   Nazwa lub nazwy [ChNP lub ChOG]

„Meso crne slavonske svinje”

2.   Państwo członkowskie lub państwo trzecie

Republika Chorwacji

3.   Opis produktu rolnego lub środka spożywczego

3.1.   Typ produktu

Klasa 1.1. Mięso świeże (i podroby)

3.2.   Opis produktu, do którego odnosi się nazwa podana w pkt 1

„Meso crne slavonske svinje” jest to świeże mięso pochodzące z uboju samców i samic świń z kategorii prosiąt i tuczników będących potomstwem loch i knurów rasy Crna slavonska (Fajferica), w odpowiednim wieku i o końcowej masie ciała, chowanych w określonych warunkach (system ekstensywny i półintensywny) i karmionych według odpowiedniego schematu żywienia.

„Meso crne slavonske svinje” uzyskuje się z prosiąt poddanych ubojowi w wieku 120–150 dni, o żywej wadze 20–30 kg, a także z tuczników poddanych ubojowi w wieku 450–730 dni, o żywej wadze 100–170 kg. Tusze prosiąt poddanych ubojowi ważą 12–22 kg, a tusze tuczników 55–120 kg. Długość tusz (od spojenia łonowego do pierwszego kręgu szyjnego, kręgu szczytowego) wynosi 60–80 cm w przypadku prosiąt i 90–115 cm w przypadku tuczników. Zawartość chudego mięsa w tuszy poddanej ubojowi wynosi od 55 % do 60 % w przypadku prosiąt i od 35 % do 45 % w przypadku tuczników. W zależności od wieku i sposobu chowu zwierząt udział tłuszczu śródmięśniowego przekracza 5 %, dzięki czemu mięso ma „marmurkowaty” wygląd.

Tkanka tłuszczowa mięsa „Meso crne slavonske svinje” jest biała.

Skład chemiczny mięsa „Meso crne slavonske svinje” na każdym etapie produkcji musi spełniać wymogi określone w tabeli poniżej:

| Składnik | Prosięta | Tuczniki do 120 kg | Tuczniki od 120 kg do 180 kg |
| --- | --- | --- | --- |
| Tłuszcz (%) | > 2,0 | > 4,0 | > 5,0 |
| Białko (%) | > 21,0 | > 23,0 | > 23,0 |
| Popiół (%) | < 1,5 | < 1,5 | < 1,5 |
| Woda (%) | < 75,0 | < 75,0 | < 75,0 |

Składnik

Prosięta

Tuczniki do 120 kg

Tuczniki od 120 kg do 180 kg

Tłuszcz (%)

> 2,0

> 4,0

> 5,0

Białko (%)

> 21,0

> 23,0

> 23,0

Popiół (%)

< 1,5

< 1,5

< 1,5

Woda (%)

< 75,0

< 75,0

< 75,0

„Meso crne slavonske svinje” jest wprowadzane do obrotu jako mięso schłodzone (świeże) lub mrożone w postaci całych tusz, półtusz, części półtusz z kością, [ćwierćtusze, podstawowe wyręby (udziec, łopatka, boczek, karkówka, schab)] oraz jako mięso odkostnione (w kawałkach lub plastrach, luzem lub pakowane). „Meso crne slavonske svinje” spożywa się po ugotowaniu.

3.3.   Pasza (wyłącznie w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego) i surowce (wyłącznie w odniesieniu do produktów przetworzonych)

W okresie laktacji prosiętom podaje się dodatek gotowej mieszanki paszowej (20 % białka surowego). Po odsadzeniu i podczas chowu na świeżym powietrzu prosięta są karmione mieszanką zbóż (kukurydza, jęczmień, pszenica i pszenżyto) i roślin strączkowych (nasiona soi, groch polny, łubin, fasola) z dodatkiem paszy objętościowej (świeża zielona lucerna, koniczyna/mieszanka traw, dynia, pokrzywa i siano z lucerny). Co najmniej 16 % dawki pokarmowej prosiąt podczas chowu musi stanowić białko surowe. Stosowanie paszy modyfikowanej genetycznie w diecie prosiąt jest niedozwolone. Prosięta są karmione mączkami, przy czym dozwolone jest stosowanie dodatków witaminowo-mineralnych. Przez cały czas muszą mieć dostęp do wystarczającej ilości świeżej wody pitnej.

Tuczniki chowane na świeżym powietrzu są karmione mieszanką zbóż (kukurydza, jęczmień, pszenica, pszenżyto i owies) i roślin strączkowych (nasiona soi, groch polny, łubin, fasola) z dodatkiem paszy objętościowej i orzechów leśnych (żołędzie, kasztany i bukiew). Co najmniej 12 % dawki pokarmowej tuczników musi stanowić białko surowe. Stosowanie paszy modyfikowanej genetycznie w diecie tuczników jest niedozwolone. Tuczniki są karmione mączkami. Przez cały czas muszą mieć dostęp do wystarczającej ilości świeżej wody pitnej.

Cała pasza podawana zwierzętom musi pochodzić z obszaru określonego w pkt 4. Wyjątkowo, w przypadku klęsk żywiołowych uniemożliwiających produkcję paszy na określonym obszarze, można kupić paszę z innych obszarów, na co właściciel musi przedstawić dowód w postaci dokumentu. Udział paszy pochodzącej spoza określonego obszaru geograficznego w żadnym przypadku nie może jednak przekraczać w danym roku 50 % suchej masy.

3.4.   Poszczególne etapy produkcji, które muszą odbywać się na określonym obszarze geograficznym

Wszystkie etapy produkcji „Meso crne slavonske svinje”, od oproszenia i chowu, tuczu i karmienia po ubój świń, obróbkę tusz i wprowadzenie do obrotu, muszą odbywać się na obszarze geograficznym określonym w pkt 4.

3.5.   Szczegółowe zasady dotyczące krojenia, tarcia, pakowania itp. produktu, do którego odnosi się zarejestrowana nazwa

W celu zapewnienia skutecznych kontroli i identyfikowalności wszystkie etapy produkcji „Meso crne slavonske svinje” oraz jego pakowanie i etykietowanie muszą odbywać się na określonym obszarze geograficznym. Ważne jest, aby pakowanie produktu odbywało się na określonym obszarze geograficznym w celu zapewnienia utrzymania świeżości oraz jakości i higieny mięsa. W ten sposób ogranicza się do minimum możliwość skażenia mikrobiologicznego.

3.6.   Szczegółowe zasady dotyczące etykietowania produktu, do którego odnosi się zarejestrowana nazwa

W chwili wprowadzania do obrotu produkt końcowy „Meso crne slavonske svinje” musi zawierać logo, nazwę producenta oraz znak chronionej nazwy pochodzenia. Logo produktu ma kształt nieregularnego pięciokąta z czterokrotną podstawą skierowaną ku górze i trójkątnym wierzchołkiem skierowanym ku dołowi. Pięciokąt ma barwę ciemnoczerwoną ze złotym obrzeżem. W centrum pięciokąta znajduje się stylizowany wizerunek czarnej świni. Powyżej stylizowanego wizerunku czarnej świni znajduje się tekst zawierający nazwę produktu „Meso crne slavonske svinje” zapisany czcionką Papyrus w kolorze złotożółtym. Poniżej stylizowanego wizerunku czarnej świni znajdują się trzy stylizowane złote gwiazdy.

Image 1

4.   Zwięzłe określenie obszaru geograficznego

Produkcja „Meso crne slavonske svinje” odbywa się na obszarze kontynentalnej Chorwacji, który składa się z 13 żupanii i miasta Zagrzeb. Produkcja „Meso crne slavonske svinje” odbywa się wyłącznie w granicach administracyjnych miast i gmin następujących żupanii: vukowarsko-srijemskiej, osijecko-barańskiej, brodzko-posawskiej, pożedzko-slawońskiej, virowiticko-podrawskiej, bielowarsko-bilogorskiej, kopriwnicko-kriżewczyńskiej, medzimurskiej, varażdińskiej, krapińsko-zagorskiej, zagrzebskiej, sisacko-moslawińskiej i karlowackiej. Na tym obszarze tradycyjnie prowadzi się chów świń, a tradycyjna metoda hodowli trzody chlewnej we wszystkich częściach określonego obszaru jest prawie identyczna dzięki panującym tu warunkom geograficznym i klimatycznym. Obszar produkcji „Meso crne slavonske svinje” jest ograniczony przede wszystkim granicą państwową Chorwacji z Węgrami od północy, z Serbią od wschodu oraz Bośnią i Hercegowiną od południa i południowego wschodu, gdzie granica rozciąga się wzdłuż rzek Sawa i Una. Granicę obszaru produkcji „Meso crne slavonske svinje” od południowego zachodu wyznacza granica między żupanią Karlowacką a żupaniami licko-seńską, primorsko-gorską i zadarską.

5.   Związek z obszarem geograficznym

Produkt „Meso crne slavonske svinje” jest objęty ochroną ze względu na szczególną jakość mięsa wynikającą z uwarunkowań genetycznych, sposobu chowu i żywienia świń oraz wieku świń w chwili uboju.

5.1.   Specyfika obszaru geograficznego

Obszar geograficzny, na którym produkuje się „Meso crne slavonske svinje”, odznacza się znaczną różnorodnością topograficzną. Charakteryzuje się nizinnymi terenami na wschodzie i górzystym obszarem w części zachodniej i południowo zachodniej, powstałym podczas orogenezy hercyńskiej. Pozostała część krajobrazu ukształtowała się głównie w wyniku procesów fluwialnych (bieg rzek) i eolicznych (wiatrowych), których skutkiem były akumulacje (osadzania się) i erozje (wietrzenia). Procesy te doprowadziły do powstania równin zalewowych, meandrów i starorzeczy, ale także tarasów rzecznych poza strefami zalewowymi, które nadawały się do zasiedlenia przez ludzi i wykorzystania rolniczego, a także obszarów akumulacji eolicznej czarnoziemu i materiału drobnoziarnistego (lessu) nadającego się do wykorzystania rolniczego. W wyniku tych procesów powstało kilka rodzajów gleb (bogaty w próchnicę czarnoziem, gleby brunatne, czarnoziemy marszowe, gleby aluwialne oraz gleby bielicoziemne lub wyługowane).

Obszar kontynentalnej Chorwacji, na którym produkuje się „Meso crne slavonske svinje”, charakteryzuje się umiarkowanie ciepłym i wilgotnym klimatem, w którym lata są ciepłe, a zimy stosunkowo łagodne. Średnia temperatura powietrza wynosi 10,7 °C. Przeciętne miesięczne temperatury są najwyższe w lipcu (rzadziej w sierpniu lub w czerwcu) i według pomiarów stacji meteorologicznych wynoszą średnio 19,5–21,9 °C. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń, w którym średnia temperatura wynosi -1,4–1,2 °C. Średnie roczne opady wynoszą od 700 mm (latem) do 1 400 mm (zimą). Średnia wilgotność względna wynosi około 80 % w skali roku, przy czym w miesiącach wiosennych i letnich występuje deficyt wilgotności, a miesiące zimowe są przeważnie wilgotne; obserwuje się niewielką liczbę wyjątkowo suchych dni, w których średnia wilgotność nie przekracza 30 %. Do zwiększonej wilgotności na tym obszarze przyczyniają się rzeki.

Szczególne warunki klimatyczne i topograficzne doprowadziły również do rozwoju rozległych lasów, z przewagą wierzby, olchy, topoli, dębu szypułkowego, dębu bezszypułkowego, grabu, kasztana i buku (powyżej 300 m). W przeszłości dzięki żyznym gruntom i obfitości rzek w miejscu tym osiedlili się ludzie, którzy zajmowali się głównie produkcją rolną oraz uprawą i chowem zwierząt gospodarskich. Uprawę i produkcję zwierząt gospodarskich również dostosowano do warunków klimatycznych i szczególnych warunków geograficznych panujących na określonym obszarze. Cechy klimatyczne i topograficzne Slawonii miały znaczący wpływ na rozwój rolnictwa. Warunki klimatyczne sprzyjające produkcji zbóż i rozległe pastwiska na terasach zalewowych rzek były szczególnie korzystne dla rozwoju chowu zwierząt gospodarskich, w szczególności hodowli świń. Hodowla świń w Slawonii zmieniała się na przestrzeni wieków – od początkowej hodowli w posiadłościach przez hodowlę gospodarską, gdzie prawie każda rodzina na wsi hodowała świnie na własne potrzeby, po rozwój dużych systemów rolno-przemysłowych, w ramach których prowadzono chów świń w dużych gospodarstwach.

W swoich posiadłościach w miejscowościach Orlovnjak, Bezenica, Višnjevci i Gladoš hrabia Dragutin Karlo Pfeiffer de Orlovnjak selektywnie hodował liczne gatunki zwierząt domowych, z których najbardziej znaną była świnia Crna slavonska, którą później nazwano na cześć hrabiego Fajferica i nazwa ta przetrwała do dziś. Uznając szczególne cechy klimatu i gleby, Pfeiffer pragnął stworzyć rasę świń, która byłaby bardziej dojrzała, płodna i mięsista w młodszym wieku niż świnie hodowane ówcześnie w Slawonii. Jego celem było również stworzenie rasy świń, których cechy anatomiczne i wygląd byłyby dostosowane do chowu na świeżym powietrzu na pastwiskach na równinach zalewowych. Rasa Crna slavonska (Fajferica) zaczęła rozprzestrzeniać się w całej Chorwacji Panońskiej, w tym na obszarze wokół Zagrzebia i w żupanii barańskiej. Prawie wszyscy hodowcy przyjęli tę samą metodę hodowli rasy Crna slavonska. Świnie hodowano na otwartej przestrzeni w stadach (pasterstwo półkoczownicze), a po odpowiednim przystosowaniu się do warunków klimatycznych była to najliczniejsza rasa świń w Chorwacji Panońskiej do połowy XX w. („Specijalno stočarstvo”, Hrasnica et al, 1964, s. 250–253).

5.2.   Specyfika produktu

Rasa Crna slavonska (Fajferica) pojawiła się w wyniku zwiększonego popytu na wieprzowinę. Od samego początku uważano, że „Meso crne slavonske svinje” ma wyższą jakość niż dostępne na rynku mięso świń innych ras. Ritzoffy [M. Kurbanović, „Uzgoj svinja” (Hodowla świń), 1943] stwierdza, że rasę Crna slavonska stworzono, aby udoskonalić mięso rasy Mangalica, rozwijając jednocześnie jej zdolność w zakresie tuczu i dodaje, że „świnie rasy Crna slavonska miały więcej mięsa niż świnie rasy Mangalica. Różnica w zawartości mięsa wynosi 5–10 %. Mięso świń rasy Crna slavonska odznacza się najwyższą jakością”. W pochodzącej z lat 50. XX w. publikacji na temat jakości półtusz i mięsa świń rasy Crna slavonska S. Pribičević stwierdza, że rasa ta „dojrzewa wcześniej, jest dostatecznie płodna, odpowiednia do tuczu, dobrze wykorzystuje paszę, daje dobre mięso z korzystnym stosunku mięsa do tłuszczu, dobrze wykorzystuje pastwisko i jest odpowiednio dostosowana do naszych warunków trzymania i karmienia”. W publikacji pt. „Klaoničke vrijednosti kod tovljenika različitih pasmina svinja” [Wartości ubojowe tuczników różnych ras] Ilančić i Adilović stwierdzają, że średnia zawartość chudego mięsa w tuszach świń rasy Crna slavonska wynosi niemal 39 %, co jest wartością wyższą o 8 % niż w przypadku świń rasy Mangalica.

Jedną z najważniejszych właściwości wysokiej jakości wieprzowiny, która znacząco wypływa na smak i aromat, jest zawartość tłuszczu śródmięśniowego, która obecnie u większości handlowych ras świń i mieszańców nie przekracza 2 %. „Meso crne slavonske svinje” wszystkich kategorii charakteryzuje się wyższą zawartością tłuszczu śródmięśniowego w mięśniu grzbietu niż u handlowych ras, rodzajów i mieszańców świń. W zależności od wieku i sposobu chowu zwierząt udział tłuszczu śródmięśniowego u świń rasy Crna slavonska (Fajferica) przekracza 5 %, dzięki czemu mięso ma „marmurkowaty” wygląd. Dzięki wysokiej zawartości tłuszczu mięso jest bardziej soczyste, co obecnie jest szczególnie cenione przez konsumentów. Swoboda poruszania się i wypasu na otwartej przestrzeni oraz powolny wzrost, który jest częścią naturalnego rytmu życia, sprawia, że świnie rasy Crna slavonska mają mocniejszą budowę. Jednocześnie charakteryzują się większą ilością tkanki tłuszczowej w tuszy, w szczególności w mięśniach. Większa zawartość tłuszczu w mięśniach odpowiada za wyraźną miękkość i soczystość „Meso crne slavonske svinje” po ugotowaniu, dzięki czemu uzyskuje ono wyjątkowo miękką konsystencję przy przeżuwaniu w porównaniu z wieprzowiną uzyskaną z handlowych ras, rodzajów i mieszańców świń.

Przeprowadzone w 2017 r. badanie preferencji konsumentów dotyczących wieprzowiny i postrzegania przez nich produktów ze świń rasy Crna slavonska (Fajferica) wykazało znaczne zainteresowanie spożyciem „Meso crne slavonske svinje”. Świadczy o tym fakt, że większość respondentów (74 %) byłaby skłonna zapłacić więcej za „Meso crne slavonske svinje”, gdyby miała pewność, że mięso to wyprodukowano w tradycyjny i przyjazny dla środowiska sposób.

5.3.   Związek przyczynowy zachodzący pomiędzy obszarem geograficznym a produktem

Chów świń to od dawna główna gałąź chowu zwierząt gospodarskich w Slawonii dzięki żyznym glebom pod uprawę zbóż, które stanowią podstawę diety świń.

Naturalne cechy obszaru – żyzne równiny, rozległe terasy zalewowe rzek, tereny pagórkowate i górzyste oraz obfitość lasów – a także tradycyjna forma produkcji świń i fakt, że świnie są chowane na świeżym powietrzu, wyjątkowo sprzyjają hodowli świń rasy Crna slavonska, która jest niezwykle odporna na warunki klimatyczne.

Szczególna metoda produkcji „Meso crne slavonske svinje” wynika z warunków geograficznych i klimatycznych, a także konkretnych procesów technologicznych, które wprowadzono w produkcji świń dzięki wiedzy i doświadczeniu lokalnych mieszkańców. Te procesy technologiczne w produkcji świń rozwinęły się przez dostosowanie do szczególnych warunków geograficznych i klimatycznych i w dużej mierze wpływają na specyficzne cechy „Meso crne slavonske svinje”.

Jakość „Meso crne slavonske svinje” wynika z uwarunkowań genetycznych, ale przede wszystkim ze sposobu chowu i żywienia świń oraz ich wieku w chwili uboju. Bardzo dobre właściwości jakościowe i technologiczne „Meso crne slavonske svinje” (ciemniejsza barwa mięsa, wyższy stopień twardości, większa zawartość tłuszczu śródmięśniowego, wyższa zdolność utrzymywania wody itp.) wynikają z uwarunkowań genetycznych, swobodnego poruszania się i wypasu świń rasy Crna slavonska (Fajferica) na pastwiskach, stosowania specjalnej paszy w diecie świń (zielona lucerna, ziarna zbóż) oraz dłuższego okresu tuczu ze względu na niższy średni dzienny przyrost ich wagi.

Sposób chowu zwierząt (na świeżym powietrzu) nadaje mięsu ciemniejszą barwę, ponieważ świnie więcej się ruszają i przepływ krwi w ich mięśniach jest większy. Bezpośrednim skutkiem chowu świń na świeżym powietrzu jest wzmocnienie ich włókien mięśniowych i ograniczenie zdolności do uwalniania soków mięsnych.

Wyższa zawartość tłuszczu śródmięśniowego wynikająca z uwarunkowań genetycznych, chów świń na otwartej przestrzeni oraz sposób ich żywienia odpowiadają za większą soczystość i miękkość „Meso crne slavonske svinje”.

W kontynentalnej Chorwacji wieprzowinę spożywa się tradycyjnie z okazji świąt, uroczystości religijnych i rodzinnych i jest to główne danie podczas posiłku. Świnia ma również znaczenie symboliczne: miejscowi mieszkańcy uznali występujący u świń zwyczaj rycia ryjem w ziemi za symbol powodzenia i dążenia do dobrobytu. Dlatego pieczona wieprzowina jest tradycyjnym i nieodzownym daniem na pożegnanie starego roku i powitanie nowego.

Odesłanie do publikacji specyfikacji

https://poljoprivreda.gov.hr/UserDocsImages/dokumenti/hrana/proizvodi_u_postupku_zastite-zoi-zozp-zts/Specifikacija_Meso_crne_slavonske_svinje_Ispravak.pdf

---

(1)  Dz.U. L 343 z 14.12.2012, s. 1.

---