# Iris Oifigiúil C 312/2023

| | ISSN 1977-107X |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | C 312 |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Faisnéis agus Fógraí | 661 Meán Fómhair 2023 |

ISSN 1977-107X

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

C 312

An t-eagrán Gaeilge

Faisnéis agus Fógraí

661 Meán Fómhair 2023

---

| Clár | Leathanach |
| --- | --- |
| | I   Rúin, Moltaí agus Tuairimí |
| | MOLTAÍ |
| | An Chomhairle |
| 2023/C 312/01 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Beilge um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Beilge 2023 | 1 |
| | MOLTAÍ |
| 2023/C 312/02 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Bulgáire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Bulgáire 2023 | 13 |
| 2023/C 312/03 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Seicia um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Seicia 2023 | 22 |
| 2023/C 312/04 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Danmhairge um Athchóiriú 2023 | 31 |
| 2023/C 312/05 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Gearmáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gearmáine 2023 | 38 |
| 2023/C 312/06 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hEastóine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hEastóine 2023 | 49 |
| 2023/C 312/07 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hÉireann um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÉireann 2023 | 58 |
| 2023/C 312/08 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Gréige um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gréige 2023 | 67 |
| 2023/C 312/09 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Spáinne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Spáinne 2023 | 77 |
| 2023/C 312/10 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Fraince um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Fraince 2023 | 86 |
| 2023/C 312/11 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Cróite um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Cróite 2023 | 97 |
| 2023/C 312/12 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hIodáile um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hIodáile don bhliain 2023 | 105 |
| 2023/C 312/13 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Cipire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Cipire 2023 | 116 |
| 2023/C 312/14 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Laitvia um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Laitvia | 125 |
| 2023/C 312/15 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Liotuáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Liotuáine 2023 | 135 |
| 2023/C 312/16 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta Lucsamburg um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Lucsamburg 2023 | 145 |
| 2023/C 312/17 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hUngáire um Athchóiriú 2023 agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na hUngáire um Chóineasú 2023 | 155 |
| 2023/C 312/18 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta Mhálta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Mhálta don bhliain 2023 | 167 |
| 2023/C 312/19 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hÍsiltíre um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÍsiltíre 2023 | 176 |
| 2023/C 312/20 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hOstaire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hOstaire 2023 | 186 |
| 2023/C 312/21 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Polainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Polainne 2023 | 197 |
| 2023/C 312/22 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Portaingéile um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Portaingéile 2023 | 206 |
| 2023/C 312/23 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Rómáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Rómáine 2023 | 216 |
| 2023/C 312/24 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Slóivéine um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Slóivéine um Chobhsaíocht don bhliain 2023 | 224 |
| 2023/C 312/25 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Slóvaice um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Slóvaice 2023 | 233 |
| 2023/C 312/26 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Fionlainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Fionlainne 2023 | 243 |
| 2023/C 312/27 | Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Sualainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Sualainne um Chóineasú 2023 | 252 |

Clár

Leathanach

I   Rúin, Moltaí agus Tuairimí

MOLTAÍ

An Chomhairle

2023/C 312/01

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Beilge um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Beilge 2023

1

MOLTAÍ

2023/C 312/02

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Bulgáire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Bulgáire 2023

13

2023/C 312/03

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Seicia um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Seicia 2023

22

2023/C 312/04

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Danmhairge um Athchóiriú 2023

31

2023/C 312/05

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Gearmáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gearmáine 2023

38

2023/C 312/06

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hEastóine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hEastóine 2023

49

2023/C 312/07

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hÉireann um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÉireann 2023

58

2023/C 312/08

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Gréige um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gréige 2023

67

2023/C 312/09

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Spáinne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Spáinne 2023

77

2023/C 312/10

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Fraince um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Fraince 2023

86

2023/C 312/11

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Cróite um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Cróite 2023

97

2023/C 312/12

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hIodáile um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hIodáile don bhliain 2023

105

2023/C 312/13

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Cipire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Cipire 2023

116

2023/C 312/14

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Laitvia um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Laitvia

125

2023/C 312/15

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Liotuáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Liotuáine 2023

135

2023/C 312/16

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta Lucsamburg um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Lucsamburg 2023

145

2023/C 312/17

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hUngáire um Athchóiriú 2023 agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na hUngáire um Chóineasú 2023

155

2023/C 312/18

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta Mhálta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Mhálta don bhliain 2023

167

2023/C 312/19

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hÍsiltíre um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÍsiltíre 2023

176

2023/C 312/20

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na hOstaire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hOstaire 2023

186

2023/C 312/21

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Polainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Polainne 2023

197

2023/C 312/22

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Portaingéile um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Portaingéile 2023

206

2023/C 312/23

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Rómáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Rómáine 2023

216

2023/C 312/24

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Slóivéine um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Slóivéine um Chobhsaíocht don bhliain 2023

224

2023/C 312/25

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Slóvaice um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Slóvaice 2023

233

2023/C 312/26

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Fionlainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Fionlainne 2023

243

2023/C 312/27

Moladh ón gComhairle an 14 Iúil 2023 maidir le Clár Náisiúnta na Sualainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Sualainne um Chóineasú 2023

252

---

| GA | |
| --- | --- |

GA

---

I Rúin, Moltaí agus Tuairimí

MOLTAÍ

An Chomhairle

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/1 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/1

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Beilge um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Beilge 2023

(2023/C 312/01)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagail 121(2) agus 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú, agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Bheilg inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Beilge don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Bheilg inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Beilge don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun na haistrithe glasa agus digiteacha a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun na haistrithe glasa agus digiteacha a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, infheistíochtaí dea-dhírithe agus bearta rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, infheistíochtaí dea-dhírithe agus bearta rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a ghlacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a ghlacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na n-aistrithe glasa agus digiteacha agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na n-aistrithe glasa agus digiteacha agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún tograí reachtacha i láthair maidir le hathchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún tograí reachtacha i láthair maidir le hathchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 30 Aibreán 2021, chuir an Bheilg a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Beilge (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Bheilg tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 30 Aibreán 2021, chuir an Bheilg a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Beilge (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Bheilg tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 30 Aibreán 2023, thíolaic an Bheilg a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, léiríonn an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 freisin tuairisciú débhliantúil na Beilge ar an dul chun cinn atá déanta maidir lena plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

(10)

An 30 Aibreán 2023, thíolaic an Bheilg a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, léiríonn an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 freisin tuairisciú débhliantúil na Beilge ar an dul chun cinn atá déanta maidir lena plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Bheilg. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Beilge ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Beilge. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Beilge ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Bheilg. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Beilge ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Beilge. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Beilge ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Beilge ó 5,5 % de OTI in 2021 go 3,9 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 109,1 % de OTI ag deireadh 2021 go 105,1 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Beilge, ós rud é gur sháraigh a heasnamh rialtais ghinearálta a hollfhiachas rialtais in 2022 3 % luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar fiachais. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Bheilg é sin a chur san áireamh i bhforghníomhú bhuiséad 2023 agus nuair atá a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(12)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Beilge ó 5,5 % de OTI in 2021 go 3,9 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 109,1 % de OTI ag deireadh 2021 go 105,1 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Beilge, ós rud é gur sháraigh a heasnamh rialtais ghinearálta a hollfhiachas rialtais in 2022 3 % luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar fiachais. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Bheilg é sin a chur san áireamh i bhforghníomhú bhuiséad 2023 agus nuair atá a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh a d'fhág gur lú ioncam a bhí ann, bhí laghdú ar dhleachtanna máil ar bhreosla peitril agus laghduithe CBL ar chonarthaí leictreachais agus gáis tí, agus maidir le bearta beartais fhioscaigh caiteachais a d’fhág gur mó ioncam a bhí ann, bhí cumhdach leathnaithe na taraife sóisialta ar leictreachas agus ar ghás nádúrtha do theaghlaigh leochaileacha, aistrithe ioncaim trasna an bhoird chuig teaghlaigh go díreach trína mbillí fuinnimh gáis agus leictreachais (“an pacáiste fuinnimh”), aistrithe cnapshuime atá curtha ar leataobh (do na teaghlaigh sin a úsáideann ola téimh, própán nó breosla millíní), agus tacaíocht dhíreach chun cabhrú le cuideachtaí a bhfuil costais fuinnimh ag dul i méid dóibh. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus na soláthróirí fuinnimh, mar atá in earnáil an leictreachais agus in earnáil na hola. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,9 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,5 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh a d'fhág gur lú ioncam a bhí ann, bhí laghdú ar dhleachtanna máil ar bhreosla peitril agus laghduithe CBL ar chonarthaí leictreachais agus gáis tí, agus maidir le bearta beartais fhioscaigh caiteachais a d’fhág gur mó ioncam a bhí ann, bhí cumhdach leathnaithe na taraife sóisialta ar leictreachas agus ar ghás nádúrtha do theaghlaigh leochaileacha, aistrithe ioncaim trasna an bhoird chuig teaghlaigh go díreach trína mbillí fuinnimh gáis agus leictreachais (“an pacáiste fuinnimh”), aistrithe cnapshuime atá curtha ar leataobh (do na teaghlaigh sin a úsáideann ola téimh, própán nó breosla millíní), agus tacaíocht dhíreach chun cabhrú le cuideachtaí a bhfuil costais fuinnimh ag dul i méid dóibh. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus na soláthróirí fuinnimh, mar atá in earnáil an leictreachais agus in earnáil na hola. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,9 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,5 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go n-úsáidfeadh an Bheilg (7) an tSaoráid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici an tráth céanna. Thairis sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Bheilg infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go n-úsáidfeadh an Bheilg (7) an tSaoráid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici an tráth céanna. Thairis sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Bheilg infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú.

| (15) | De réir na réamh-mheastachán ón gCoimisiún, bhí staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, ag – 2 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Bheilg de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach ar fáil (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Bheilg infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach de 1,9 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áirítear leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 0,8 % de OTI i gcomparáid le 2021) chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). An tráth céanna, an méadú ar chaiteachas reatha, arna spreagadh go háirithe ag innéacsú uathoibríoch sochar sóisialta agus pá na hearnála poiblí agus caiteachas reatha eile atá ag méadú go struchtúrach, go háirithe caiteachas a léiríonn aosú déimeagrafach, chuir an méadú sin leis an bhfás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil freisin. Dá bhrí sin, ní raibh ach cuid de na bearta chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh mar thoradh ar rannchuidiú suntasach forleathnaitheach an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin. Dá bhrí sin, níor chuir an Bheilg teorainn leordhóthanach leis an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

De réir na réamh-mheastachán ón gCoimisiún, bhí staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, ag – 2 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Bheilg de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach ar fáil (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Bheilg infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach de 1,9 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áirítear leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 0,8 % de OTI i gcomparáid le 2021) chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). An tráth céanna, an méadú ar chaiteachas reatha, arna spreagadh go háirithe ag innéacsú uathoibríoch sochar sóisialta agus pá na hearnála poiblí agus caiteachas reatha eile atá ag méadú go struchtúrach, go háirithe caiteachas a léiríonn aosú déimeagrafach, chuir an méadú sin leis an bhfás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil freisin. Dá bhrí sin, ní raibh ach cuid de na bearta chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh mar thoradh ar rannchuidiú suntasach forleathnaitheach an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin. Dá bhrí sin, níor chuir an Bheilg teorainn leordhóthanach leis an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,7 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás de 1,2 % ar OTI ann in 2023 agus 1,4 % in 2024. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,7 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás de 1,2 % ar OTI ann in 2023 agus 1,4 % in 2024.

| (17) | Ina Clár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go méadóidh an easnamh rialtais ghinearálta go 5,1 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 den chuid is mó an méadú atá ag teacht ar an gcaiteachas reatha buan, go háirithe mar gheall ar innéacsú uathoibríoch sochar sóisialta agus pá na hearnála poiblí chomh maith le haosú déimeagrafach, an tionchar buiséadach atá ag laghdú sealadach ar ranníocaíochtaí sóisialta gnólachta sa chéad leath de 2023, agus athchóiriú méadaithe easnaimh ar chánachas ar tháirgí fuinnimh tí. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 105,1 % ag deireadh 2022 go 106,7 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais dar luach 5 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé tuartha go mbeidh an cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI beagán níos ísle, 106 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin OTI ainmniúil atá beagán níos airde in 2023 i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

(17)

Ina Clár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go méadóidh an easnamh rialtais ghinearálta go 5,1 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 den chuid is mó an méadú atá ag teacht ar an gcaiteachas reatha buan, go háirithe mar gheall ar innéacsú uathoibríoch sochar sóisialta agus pá na hearnála poiblí chomh maith le haosú déimeagrafach, an tionchar buiséadach atá ag laghdú sealadach ar ranníocaíochtaí sóisialta gnólachta sa chéad leath de 2023, agus athchóiriú méadaithe easnaimh ar chánachas ar tháirgí fuinnimh tí. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 105,1 % ag deireadh 2022 go 106,7 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais dar luach 5 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé tuartha go mbeidh an cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI beagán níos ísle, 106 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin OTI ainmniúil atá beagán níos airde in 2023 i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún.

| (18) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe an laghdú ar dhleachtanna máil ar bhreosla peitril ar tháinig deireadh leis an 31 Márta 2023, laghduithe CBL ar chonarthaí leictreachais agus gáis tí, leathnú ar chumhdach na taraife sóisialta ar tháirgí fuinnimh, an pacáiste fuinnimh, aistrithe cnapshuime atá curtha ar leataobh (do na teaghlaigh sin a úsáideann foinsí eile téimh seachas gás agus leictreachas), agus tacaíocht dhíreach chun cabhrú le cuideachtaí a bhfuil costais fuinnimh ag dul i méid dóibh. Tá costas na mbeart sin fós á fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, mar atá, cánacha ar na hearnálacha leictreachais agus ola, atá i bhfeidhm ó 2022 i leith, agus le cáin in 2023 ar oibreoir líonra idirnáisiúnta gáis (Fluxys). Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,4 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, cé go gcaomhnaíonn go leor acu an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí ar dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,5 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe an laghdú ar dhleachtanna máil ar bhreosla peitril ar tháinig deireadh leis an 31 Márta 2023, laghduithe CBL ar chonarthaí leictreachais agus gáis tí, leathnú ar chumhdach na taraife sóisialta ar tháirgí fuinnimh, an pacáiste fuinnimh, aistrithe cnapshuime atá curtha ar leataobh (do na teaghlaigh sin a úsáideann foinsí eile téimh seachas gás agus leictreachas), agus tacaíocht dhíreach chun cabhrú le cuideachtaí a bhfuil costais fuinnimh ag dul i méid dóibh. Tá costas na mbeart sin fós á fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, mar atá, cánacha ar na hearnálacha leictreachais agus ola, atá i bhfeidhm ó 2022 i leith, agus le cáin in 2023 ar oibreoir líonra idirnáisiúnta gáis (Fluxys). Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,4 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, cé go gcaomhnaíonn go leor acu an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí ar dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,5 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Bheilg beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin á cur san áireamh. An tráth céanna, ba cheart don Bheilg a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Bheilg freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Bheilg beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin á cur san áireamh. An tráth céanna, ba cheart don Bheilg a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Bheilg freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach fhorleathnaitheach (– 1,1 % de OTI) i gcomhthéacs ráta ard boilscithe. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,7 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. Dá bhrí sin, ní hí an tacaíocht spriocdhírithe a thugtar do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i leith ardú praghsanna fuinnimh ná do dhaoine atá ar a dteitheadh ón Úcráin is cúis le fás an chaiteachais reatha phríomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta de bhreis ar an bhfás a d’fhéadfadh teacht ar aschur meántéarmach. Tá an fás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) á spreagadh freisin trí mhéaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta (i ngeall ar innéacsú an phá agus na sochar sin), trí chaiteachas reatha atá ag dul i méid ó thaobh struchtúir de mar thoradh ar aosú déimeagrafach, trí athchóiriú ar chánachas ar chonarthaí fuinnimh tí, agus trí laghdú sealadach ar rannchuidithe sóisialta gnólachta sa chéad leath de 2023. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,3 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an mBeilg infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus tá sé beartaithe aici freisin go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla tionscadail infheistíochta in athchóiriú foirgneamh, soghluaisteacht inbhuanaithe agus dícharbónú na hearnála fuinnimh, agus infheistíochtaí tábhachtacha chun dlús a chur leis an aistriú digiteach lena n-áirítear an riarachán poiblí a dhigitiú, cuimsiú digiteach a chur chun cinn agus cibearshlándáil a threisiú a mhaoinítear faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach fhorleathnaitheach (– 1,1 % de OTI) i gcomhthéacs ráta ard boilscithe. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,7 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. Dá bhrí sin, ní hí an tacaíocht spriocdhírithe a thugtar do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i leith ardú praghsanna fuinnimh ná do dhaoine atá ar a dteitheadh ón Úcráin is cúis le fás an chaiteachais reatha phríomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta de bhreis ar an bhfás a d’fhéadfadh teacht ar aschur meántéarmach. Tá an fás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) á spreagadh freisin trí mhéaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta (i ngeall ar innéacsú an phá agus na sochar sin), trí chaiteachas reatha atá ag dul i méid ó thaobh struchtúir de mar thoradh ar aosú déimeagrafach, trí athchóiriú ar chánachas ar chonarthaí fuinnimh tí, agus trí laghdú sealadach ar rannchuidithe sóisialta gnólachta sa chéad leath de 2023. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,3 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an mBeilg infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus tá sé beartaithe aici freisin go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla tionscadail infheistíochta in athchóiriú foirgneamh, soghluaisteacht inbhuanaithe agus dícharbónú na hearnála fuinnimh, agus infheistíochtaí tábhachtacha chun dlús a chur leis an aistriú digiteach lena n-áirítear an riarachán poiblí a dhigitiú, cuimsiú digiteach a chur chun cinn agus cibearshlándáil a threisiú a mhaoinítear faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,2 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 freisin aistarraingt na mbeart tacaíochta sealadacha a glacadh i gcomhthéacs praghsanna fuinnimh atá ag ardú. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 107,1 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn beart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar bhearta laghdaithe easnaimh nach bhfuil sonraithe go fóill i gClár Cobhsaíochta 2023 arb é 0,2 % de OTI atá i gceist leis sin (dá bhrí sin níor cuireadh san áireamh i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún) agus réamh-mheastachán ioncaim rialtais nach bhfuil chomh fabhrach sin, go háirithe maidir le cánacha corparáideacha. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 107,3 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(21)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,2 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 freisin aistarraingt na mbeart tacaíochta sealadacha a glacadh i gcomhthéacs praghsanna fuinnimh atá ag ardú. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 107,1 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn beart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar bhearta laghdaithe easnaimh nach bhfuil sonraithe go fóill i gClár Cobhsaíochta 2023 arb é 0,2 % de OTI atá i gceist leis sin (dá bhrí sin níor cuireadh san áireamh i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún) agus réamh-mheastachán ioncaim rialtais nach bhfuil chomh fabhrach sin, go háirithe maidir le cánacha corparáideacha. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 107,3 % ag deireadh 2024.

| (22) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (23) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach do 2024 de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 0,4 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Má dheimhnítear sin, b’iomchuí fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024. |
| --- | --- |

(23)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach do 2024 de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 0,4 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Má dheimhnítear sin, b’iomchuí fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024.

| (24) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún réamh-mheastar maidir leis an nglanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta go dtiocfadh fás 2,7 % air in 2024, ráta atá os cionn an ráta fáis a mholtar. |
| --- | --- |

(24)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún réamh-mheastar maidir leis an nglanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta go dtiocfadh fás 2,7 % air in 2024, ráta atá os cionn an ráta fáis a mholtar.

| (25) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 2,9 % de OTI in 2023 go 3,1 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin tionscadal le haghaidh athchóiriú fioscach ar an gcóras cánach agus sochar arb é is aidhm dó borradh a chur faoin bhfostaíocht agus faoin ngníomhaíocht eacnamaíoch, agus ar an gcaoi sin inbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí a chothú, sin agus athchóiriú pinsean (mar a fhoráiltear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta) chun inbhuanaitheacht airgeadais an chórais pinsean a fheabhsú. Ina theannta sin, tá sé beartaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta dlús a chur leis na hiarrachtaí chun borradh a chur faoin infheistíocht phoiblí d’fhonn dlús a chur leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach, lena n-áirítear tríd an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

(25)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 2,9 % de OTI in 2023 go 3,1 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin tionscadal le haghaidh athchóiriú fioscach ar an gcóras cánach agus sochar arb é is aidhm dó borradh a chur faoin bhfostaíocht agus faoin ngníomhaíocht eacnamaíoch, agus ar an gcaoi sin inbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí a chothú, sin agus athchóiriú pinsean (mar a fhoráiltear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta) chun inbhuanaitheacht airgeadais an chórais pinsean a fheabhsú. Ina theannta sin, tá sé beartaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta dlús a chur leis na hiarrachtaí chun borradh a chur faoin infheistíocht phoiblí d’fhonn dlús a chur leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach, lena n-áirítear tríd an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme.

| (26) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,3 % de OTI in 2025 agus go 2,9 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go rachaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI in 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 107,1 % ag deireadh 2024 go 107,8 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,3 % de OTI in 2025 agus go 2,9 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go rachaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI in 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 107,1 % ag deireadh 2024 go 107,8 % faoi dheireadh 2026.

| (27) | Tá dúshláin shuntasacha maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach le sárú ag an mBeilg. Baineann na dúshláin sin leis an leibhéal ard fiachais rialtais agus leis an meath a bhfuil coinne leis ar thionchar an chaiteachais a bhaineann le haosú ar airgeadas poiblí i bhfianaise daonra atá ag dul in aois go tapa, meath a tharlóidh mura rud é go n-athrófar na beartais atá i bhfeidhm. I dTuarascáil 2021 ón gCoimisiún maidir le hAosú, tuartar méadú 3,6 pointe céatadáin de OTI faoi 2040 agus méadú 5,4 pointe céatadáin de OTI faoi 2070 sa chaiteachas a bhaineann le haosú, de bharr caiteachas ar phinsean agus ar chúram fadtéarmach den chuid is mó. Tuartar go dtiocfaidh méadú 3 phointe céatadáin de OTI ar an gcaiteachas pinsin thar 2019-2070, i gcomparáid le 0,1 pointe céatadáin OTI ar an meán sa limistéar euro. I gcás na Beilge, bheadh an chuid is mó den mhéadú réamh-mheasta ann cheana féin faoi 2040, nuair a thiocfadh méadú 2,7 pointe céatadáin de OTI ar chaiteachas pinsean, go 14,9 % de OTI. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Beilge athchóiriú pinsean arb é is aidhm dó aghaidh a thabhairt ar an dúshlán sin, mar aon le cuspóirí eile mar shampla inbhuanaitheacht shóisialta an chórais a fheabhsú, daoine a dhreasú chun bheith gníomhach i margadh an tsaothair tar éis dóibh coinníollacha luathscoir a chomhlíonadh agus cóineasú níos fearr a áirithiú idir córais pinsean agus laistigh díobh. Maidir le cúram fadtéarmach, is 2,2 % de OTI in 2019 a bhí i gceist le caiteachas poiblí (meán an Aontais: 1,7 %), rud a d’fhág go raibh an Bheilg ar cheann de na tíortha a raibh an caiteachas is airde ar chúram fadtéarmach aici san Aontas. Faoi 2070, tuartar go dtiocfaidh méadú breise ar chaiteachas cúraim fhadtéarmaigh go 4,3 % de OTI sa chás bunlíne. Mar sin féin, d’fhéadfadh na costais sin méadú go 6,0 % de OTI sna cásanna is diúltaí (16). Tugann an fhianaise le fios go bhféadfaí ró-úsáid a bhaint as cúram cónaithe agus go bhféadfaí daoine scothaosta a institiúidiú gan gá a bheith leis nó roimh am. Tugann na sonraí atá ar fáil le fios go bhfuil líon na ndaoine scothaosta a chuirtear in ionad cónaithe gan ghá nó ró-luath fós ard, cé go bhfuil sé ag laghdú le blianta beaga anuas. Go háirithe, cuireadh in iúl sna sonraí go raibh sciar mór daoine aonair a raibh tionchar ag an tsaincheist seo orthu sa Bhruiséil agus sa Vallúin. Tá tús curtha ag na heintitis chónasctha le hathchóirithe chun feabhas a chur ar úsáid chostéifeachtúil na socruithe cúraim éagsúla, go háirithe chun institiúidiú neamhriachtanach nó róluath a sheachaint agus chun moill a chur orthu, agus tá freagracht as cúram fadtéarmach cineachta do na heintitis sin ó 2019 i leith. Mar sin féin, ní dhíríonn siad a dhóthain ar aghaidh a thabhairt ar dhúshlán na hinbhuanaitheachta fioscaí. |
| --- | --- |

(27)

Tá dúshláin shuntasacha maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach le sárú ag an mBeilg. Baineann na dúshláin sin leis an leibhéal ard fiachais rialtais agus leis an meath a bhfuil coinne leis ar thionchar an chaiteachais a bhaineann le haosú ar airgeadas poiblí i bhfianaise daonra atá ag dul in aois go tapa, meath a tharlóidh mura rud é go n-athrófar na beartais atá i bhfeidhm. I dTuarascáil 2021 ón gCoimisiún maidir le hAosú, tuartar méadú 3,6 pointe céatadáin de OTI faoi 2040 agus méadú 5,4 pointe céatadáin de OTI faoi 2070 sa chaiteachas a bhaineann le haosú, de bharr caiteachas ar phinsean agus ar chúram fadtéarmach den chuid is mó. Tuartar go dtiocfaidh méadú 3 phointe céatadáin de OTI ar an gcaiteachas pinsin thar 2019-2070, i gcomparáid le 0,1 pointe céatadáin OTI ar an meán sa limistéar euro. I gcás na Beilge, bheadh an chuid is mó den mhéadú réamh-mheasta ann cheana féin faoi 2040, nuair a thiocfadh méadú 2,7 pointe céatadáin de OTI ar chaiteachas pinsean, go 14,9 % de OTI. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Beilge athchóiriú pinsean arb é is aidhm dó aghaidh a thabhairt ar an dúshlán sin, mar aon le cuspóirí eile mar shampla inbhuanaitheacht shóisialta an chórais a fheabhsú, daoine a dhreasú chun bheith gníomhach i margadh an tsaothair tar éis dóibh coinníollacha luathscoir a chomhlíonadh agus cóineasú níos fearr a áirithiú idir córais pinsean agus laistigh díobh. Maidir le cúram fadtéarmach, is 2,2 % de OTI in 2019 a bhí i gceist le caiteachas poiblí (meán an Aontais: 1,7 %), rud a d’fhág go raibh an Bheilg ar cheann de na tíortha a raibh an caiteachas is airde ar chúram fadtéarmach aici san Aontas. Faoi 2070, tuartar go dtiocfaidh méadú breise ar chaiteachas cúraim fhadtéarmaigh go 4,3 % de OTI sa chás bunlíne. Mar sin féin, d’fhéadfadh na costais sin méadú go 6,0 % de OTI sna cásanna is diúltaí (16). Tugann an fhianaise le fios go bhféadfaí ró-úsáid a bhaint as cúram cónaithe agus go bhféadfaí daoine scothaosta a institiúidiú gan gá a bheith leis nó roimh am. Tugann na sonraí atá ar fáil le fios go bhfuil líon na ndaoine scothaosta a chuirtear in ionad cónaithe gan ghá nó ró-luath fós ard, cé go bhfuil sé ag laghdú le blianta beaga anuas. Go háirithe, cuireadh in iúl sna sonraí go raibh sciar mór daoine aonair a raibh tionchar ag an tsaincheist seo orthu sa Bhruiséil agus sa Vallúin. Tá tús curtha ag na heintitis chónasctha le hathchóirithe chun feabhas a chur ar úsáid chostéifeachtúil na socruithe cúraim éagsúla, go háirithe chun institiúidiú neamhriachtanach nó róluath a sheachaint agus chun moill a chur orthu, agus tá freagracht as cúram fadtéarmach cineachta do na heintitis sin ó 2019 i leith. Mar sin féin, ní dhíríonn siad a dhóthain ar aghaidh a thabhairt ar dhúshlán na hinbhuanaitheachta fioscaí.

| (28) | D’ainneoin na n-athchóirithe a rinneadh le déanaí, tá an ding chánach (ranníocaíochtaí slándála sóisialta agus cánachas ar ioncam saothair) sa Bheilg i bhfad os cionn mheán an Aontais ar gach leibhéal pá, ach amháin i gcás saothraithe pá an-íseal (50 % den mheán), rud a d’fhéadfadh dídhreasachtaí chun oibre a chruthú. Tugadh isteach roinnt beart chun glanioncam saothraithe ar phá íseal a mhéadú, mar shampla an bónas poist (i bhFlóndras) agus sochair laistigh den obair do dhaoine atá dífhostaithe go fadtéarmach nó don tsoghluaisteacht idir-réigiúnach (ar leibhéal feidearálach). Mar sin féin, leis na bearta sin, méadaítear an ráta cánach imeallach ard le haghaidh saothraithe meánioncaim níos ísle (“sáinn an phá ísil”), rud a d’fhéadfadh infheistíochtaí san fhoghlaim ar feadh an tsaoil a dhíspreagadh chomh maith le líon na n-uaireanta an chloig a oibrítear a mhéadú. Tá sochair dífhostaíochta neamhtheoranta ó thaobh ama de agus ní dhéantar tástáil acmhainne orthu i gcás daoine atá dífhostaithe go fadtéarmach. Thairis sin, tá roinnt sochar sóisialta neamhairgid nasctha le stádas dífhostaíochta tairbhithe, rud a d’fhéadfadh cur leis an neamhghníomhaíocht atá ann cheana, leis an dífhostaíocht agus le sáinn an phá ísil. Dá ndéanfaí athbhreithniú leathan ar an gcóras sochar, chuirfí feabhas ar thrédhearcacht ó thaobh dreasachtaí oibre de agus d’fhéadfaí cur le héifeachtacht na mbeartas gníomhachtaithe. |
| --- | --- |

(28)

D’ainneoin na n-athchóirithe a rinneadh le déanaí, tá an ding chánach (ranníocaíochtaí slándála sóisialta agus cánachas ar ioncam saothair) sa Bheilg i bhfad os cionn mheán an Aontais ar gach leibhéal pá, ach amháin i gcás saothraithe pá an-íseal (50 % den mheán), rud a d’fhéadfadh dídhreasachtaí chun oibre a chruthú. Tugadh isteach roinnt beart chun glanioncam saothraithe ar phá íseal a mhéadú, mar shampla an bónas poist (i bhFlóndras) agus sochair laistigh den obair do dhaoine atá dífhostaithe go fadtéarmach nó don tsoghluaisteacht idir-réigiúnach (ar leibhéal feidearálach). Mar sin féin, leis na bearta sin, méadaítear an ráta cánach imeallach ard le haghaidh saothraithe meánioncaim níos ísle (“sáinn an phá ísil”), rud a d’fhéadfadh infheistíochtaí san fhoghlaim ar feadh an tsaoil a dhíspreagadh chomh maith le líon na n-uaireanta an chloig a oibrítear a mhéadú. Tá sochair dífhostaíochta neamhtheoranta ó thaobh ama de agus ní dhéantar tástáil acmhainne orthu i gcás daoine atá dífhostaithe go fadtéarmach. Thairis sin, tá roinnt sochar sóisialta neamhairgid nasctha le stádas dífhostaíochta tairbhithe, rud a d’fhéadfadh cur leis an neamhghníomhaíocht atá ann cheana, leis an dífhostaíocht agus le sáinn an phá ísil. Dá ndéanfaí athbhreithniú leathan ar an gcóras sochar, chuirfí feabhas ar thrédhearcacht ó thaobh dreasachtaí oibre de agus d’fhéadfaí cur le héifeachtacht na mbeartas gníomhachtaithe.

| (29) | Leis an úsáid fhorleathan a bhaintear as caiteachas cánach, chun rátaí arda cánach a fhrithchothromú go páirteach, cruthaítear neamhéifeachtúlachtaí agus tugtar tús áite do chineálacha áirithe luacha saothair agus speansas. Eascraíonn saobhadh eacnamaíoch, sóisialta agus comhshaoil as sin. Tá scéimeanna speisialta ar nós dearbháin bhéile, fóirdheontais chomaitéireachta nó díolúine ó cháin a choinneáil siar le haghaidh ragoibre, obair maidir le taighde agus forbairt agus obair oíche/sealobair costasach don bhuiséad agus fuarthas amach go gcruthaíonn siad neamhéifeachtúlachtaí. Baineann saothraithe ardioncaim tairbhe dhíréireach as roinnt asbhaintí cánach ioncaim phearsanta (e.g. asbhaint i leith dearbháin seirbhíse). Tá dreasachtaí cánach ann fós d’infheistíochtaí réadmaoine ar leibhéal feidearálach (luachanna acadúla a dhéanann meastachán ar ioncam cíosa iarbhír, in-asbhainteacht úis d’iasachtaí tithíochta tánaisteacha) agus ar an leibhéal réigiúnach (chèque-habitat sa Vallúin). Déanann na dreasachtaí cánach sin saobhadh ar leithdháileadh acmhainní agus d’fhéadfadh siad ró-infheistíocht cháin-spreagtha i gcineálacha áirithe sócmhainní a ghiniúint. Tá méadú tagtha ar fhóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol a bhaineann le cáin. An laghdú ar an ráta CBL ar leictreachas agus ar ghás le haghaidh conarthaí tí, cé go gcuireann sé tacaíocht teaghlaigh ar fáil, tugann sé tús áite do bhreoslaí iontaise fós san fhadtéarma agus díspreagtar tuilleadh éagsúlaithe agus coigiltis fuinnimh. I bhfianaise an mhéadaithe atá ag teacht ar bhrú tráchta agus ar shaincheisteanna truaillithe aeir, is cosúil go bhfuil tearcúsáid á baint fós as cánacha iompair agus cánacha truaillithe. Táthar ag súil leis an athchóiriú cánach níos leithne, a bhfuil sé beartaithe ag an rialtas é a chéimniú isteach faoi 2024 – má ghlactar agus má chuirtear chun feidhme é – chun an t-ualach cánach ar shaothar a laghdú agus chun cuid den saobhadh a laghdú. |
| --- | --- |

(29)

Leis an úsáid fhorleathan a bhaintear as caiteachas cánach, chun rátaí arda cánach a fhrithchothromú go páirteach, cruthaítear neamhéifeachtúlachtaí agus tugtar tús áite do chineálacha áirithe luacha saothair agus speansas. Eascraíonn saobhadh eacnamaíoch, sóisialta agus comhshaoil as sin. Tá scéimeanna speisialta ar nós dearbháin bhéile, fóirdheontais chomaitéireachta nó díolúine ó cháin a choinneáil siar le haghaidh ragoibre, obair maidir le taighde agus forbairt agus obair oíche/sealobair costasach don bhuiséad agus fuarthas amach go gcruthaíonn siad neamhéifeachtúlachtaí. Baineann saothraithe ardioncaim tairbhe dhíréireach as roinnt asbhaintí cánach ioncaim phearsanta (e.g. asbhaint i leith dearbháin seirbhíse). Tá dreasachtaí cánach ann fós d’infheistíochtaí réadmaoine ar leibhéal feidearálach (luachanna acadúla a dhéanann meastachán ar ioncam cíosa iarbhír, in-asbhainteacht úis d’iasachtaí tithíochta tánaisteacha) agus ar an leibhéal réigiúnach (chèque-habitat sa Vallúin). Déanann na dreasachtaí cánach sin saobhadh ar leithdháileadh acmhainní agus d’fhéadfadh siad ró-infheistíocht cháin-spreagtha i gcineálacha áirithe sócmhainní a ghiniúint. Tá méadú tagtha ar fhóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol a bhaineann le cáin. An laghdú ar an ráta CBL ar leictreachas agus ar ghás le haghaidh conarthaí tí, cé go gcuireann sé tacaíocht teaghlaigh ar fáil, tugann sé tús áite do bhreoslaí iontaise fós san fhadtéarma agus díspreagtar tuilleadh éagsúlaithe agus coigiltis fuinnimh. I bhfianaise an mhéadaithe atá ag teacht ar bhrú tráchta agus ar shaincheisteanna truaillithe aeir, is cosúil go bhfuil tearcúsáid á baint fós as cánacha iompair agus cánacha truaillithe. Táthar ag súil leis an athchóiriú cánach níos leithne, a bhfuil sé beartaithe ag an rialtas é a chéimniú isteach faoi 2024 – má ghlactar agus má chuirtear chun feidhme é – chun an t-ualach cánach ar shaothar a laghdú agus chun cuid den saobhadh a laghdú.

| (30) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Beilge faoi lán seoil, ach tá baol méadaitheach ann go mbeidh moilleanna ann. Níl iarratas ar íocaíocht curtha isteach ag an mBeilg go fóill. Beidh gá le rialachas éifeachtach chun go bhféadfar é a chur chun feidhme go mear agus go leanúnach. Meastar go ndéanfar athbhreithniú ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta in 2023, chun caibidil REPowerEU a chur san áireamh, i measc rudaí eile, agus an t-athbhreithniú síos ar leithdháileadh deontais uasta na Saoráide ar an mBeilg á chur san áireamh. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Beilge i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 31 Márta 2023, chuir an Bheilg in iúl go raibh rún aici EUR 1 024 900 000 de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(30)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Beilge faoi lán seoil, ach tá baol méadaitheach ann go mbeidh moilleanna ann. Níl iarratas ar íocaíocht curtha isteach ag an mBeilg go fóill. Beidh gá le rialachas éifeachtach chun go bhféadfar é a chur chun feidhme go mear agus go leanúnach. Meastar go ndéanfar athbhreithniú ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta in 2023, chun caibidil REPowerEU a chur san áireamh, i measc rudaí eile, agus an t-athbhreithniú síos ar leithdháileadh deontais uasta na Saoráide ar an mBeilg á chur san áireamh. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Beilge i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 31 Márta 2023, chuir an Bheilg in iúl go raibh rún aici EUR 1 024 900 000 de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (31) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Beilge in 2022 maidir le beartas comhtháthaithe cé is moite de Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa do Réigiún Caipitil na Bruiséile, a glacadh in 2023. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar na haistrithe glasa agus digiteacha a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Bheilg. |
| --- | --- |

(31)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Beilge in 2022 maidir le beartas comhtháthaithe cé is moite de Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa do Réigiún Caipitil na Bruiséile, a glacadh in 2023. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar na haistrithe glasa agus digiteacha a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Bheilg.

| (32) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an mBeilg a bhaineann lena margadh saothair, lena córas oideachais, lena beartas fuinnimh agus leis an aistriú glas. Tá an ráta folúntas sa Bheilg ar cheann de na rátaí is airde san Aontas faoi láthair agus tá sé ag éirí níos deacra d’fhostóirí fostaithe a bhfuil na scileanna cearta acu a fhostú. Is suntasach iad na héagothromaíochtaí réigiúnacha i ndáil le rannpháirtíocht i margadh an tsaothair, áfach. Tá ganntanas lucht saothair mór ann i ngairmeacha ar bheagán oiliúna agus i ngairmeacha ardoilte araon ina bhfuil ganntanas i roinnt earnálacha, lena n-áirítear teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide, poist ghairmiúla, theicniúla agus eolaíochta, fáilteachas agus cúram sláinte. Tá líon na gcéimithe, go háirithe mná, san eolaíocht, sa teicneolaíocht, san innealtóireacht agus sa mhatamaitic (ETIM) fós íseal agus níl a sciar ag méadú go mall, in ainneoin pleananna gníomhaíochta tiomnaithe ETIM. Mínítear mí-oiriúint scileanna freisin mar gheall ar rannpháirtíocht íseal san fhoghlaim aosach. D’fhéadfadh sé nach mbeadh teacht ag daoine a bhfuil leibhéal íseal oideachais acu ar na dreasachtaí atá ann faoi láthair don fhoghlaim aosach agus d’fhéadfadh uas-sciliú deiseanna fostaíochta níos fearr a chur ar fáil dóibh. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Is príomhluamhán é aghaidh a thabhairt ar ghanntanais lucht saothair agus ar mhí-oiriúint scileanna chun dul i ngleic leis an gclaochlú digiteach agus chun an t-aistriú glas a chumasú, agus chun príomhspriocanna 2030 an Aontais maidir le fostaíocht agus scileanna a bhaint amach. |
| --- | --- |

(32)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an mBeilg a bhaineann lena margadh saothair, lena córas oideachais, lena beartas fuinnimh agus leis an aistriú glas. Tá an ráta folúntas sa Bheilg ar cheann de na rátaí is airde san Aontas faoi láthair agus tá sé ag éirí níos deacra d’fhostóirí fostaithe a bhfuil na scileanna cearta acu a fhostú. Is suntasach iad na héagothromaíochtaí réigiúnacha i ndáil le rannpháirtíocht i margadh an tsaothair, áfach. Tá ganntanas lucht saothair mór ann i ngairmeacha ar bheagán oiliúna agus i ngairmeacha ardoilte araon ina bhfuil ganntanas i roinnt earnálacha, lena n-áirítear teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide, poist ghairmiúla, theicniúla agus eolaíochta, fáilteachas agus cúram sláinte. Tá líon na gcéimithe, go háirithe mná, san eolaíocht, sa teicneolaíocht, san innealtóireacht agus sa mhatamaitic (ETIM) fós íseal agus níl a sciar ag méadú go mall, in ainneoin pleananna gníomhaíochta tiomnaithe ETIM. Mínítear mí-oiriúint scileanna freisin mar gheall ar rannpháirtíocht íseal san fhoghlaim aosach. D’fhéadfadh sé nach mbeadh teacht ag daoine a bhfuil leibhéal íseal oideachais acu ar na dreasachtaí atá ann faoi láthair don fhoghlaim aosach agus d’fhéadfadh uas-sciliú deiseanna fostaíochta níos fearr a chur ar fáil dóibh. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Is príomhluamhán é aghaidh a thabhairt ar ghanntanais lucht saothair agus ar mhí-oiriúint scileanna chun dul i ngleic leis an gclaochlú digiteach agus chun an t-aistriú glas a chumasú, agus chun príomhspriocanna 2030 an Aontais maidir le fostaíocht agus scileanna a bhaint amach.

| (33) | Chomh maith le dídhreasachtaí oibre ón gcóras cánach agus sochar a laghdú, d’fhéadfadh bearta gníomhachtúcháin níos éifeachtaí agus níos spriocdhírithe cabhrú chun leas a bhaint as an acmhainneacht mhór lucht saothair nár baineadh leas aisti agus chun an easpa lucht saothair agus scileanna atá ag dul i méid a mhaolú. Níl grúpaí faoi mhíbhuntáiste, lena n-áirítear daoine a bhfuil gnóthachtáil oideachais íseal acu, a mbaineann cúlra imirceach leo nó atá faoi mhíchumas, chomh comhtháite céanna i margadh an tsaothair. Tá ráta trasdula íseal ar an meán ó dhífhostaíocht nó neamhghníomhaíocht go fostaíocht. Tugann sé sin le fios go bhfuil deis ann fós éifeachtacht na mbeartas gníomhach maidir le margadh an tsaothair a neartú, go háirithe le meastóireachtaí níos córasaí agus bealaí comhtháite do chuardaitheoirí poist a bhfuil bacainní iomadúla rompu maidir le post a fháil. Beidh gá freisin le beartais a shaothrú chun borradh a chur faoi athimeascadh oibrithe ar shaoire bhreoiteachta fhadtéarmach, go háirithe mar gheall ar an dó amach agus an dúlagar (25 % de na cásanna), ar mó iad anois ná líon na ndaoine dífhostaithe, chun an ráta fostaíochta a mhéadú tuilleadh. |
| --- | --- |

(33)

Chomh maith le dídhreasachtaí oibre ón gcóras cánach agus sochar a laghdú, d’fhéadfadh bearta gníomhachtúcháin níos éifeachtaí agus níos spriocdhírithe cabhrú chun leas a bhaint as an acmhainneacht mhór lucht saothair nár baineadh leas aisti agus chun an easpa lucht saothair agus scileanna atá ag dul i méid a mhaolú. Níl grúpaí faoi mhíbhuntáiste, lena n-áirítear daoine a bhfuil gnóthachtáil oideachais íseal acu, a mbaineann cúlra imirceach leo nó atá faoi mhíchumas, chomh comhtháite céanna i margadh an tsaothair. Tá ráta trasdula íseal ar an meán ó dhífhostaíocht nó neamhghníomhaíocht go fostaíocht. Tugann sé sin le fios go bhfuil deis ann fós éifeachtacht na mbeartas gníomhach maidir le margadh an tsaothair a neartú, go háirithe le meastóireachtaí níos córasaí agus bealaí comhtháite do chuardaitheoirí poist a bhfuil bacainní iomadúla rompu maidir le post a fháil. Beidh gá freisin le beartais a shaothrú chun borradh a chur faoi athimeascadh oibrithe ar shaoire bhreoiteachta fhadtéarmach, go háirithe mar gheall ar an dó amach agus an dúlagar (25 % de na cásanna), ar mó iad anois ná líon na ndaoine dífhostaithe, chun an ráta fostaíochta a mhéadú tuilleadh.

| (34) | Maidir le ganntanas lucht saothair agus mí-oiriúint scileanna, tá imní ann faoi fheidhmíocht, cuimsitheacht agus cothromas na gcóras oideachais, i bhfianaise an ardchaiteachais phoiblí ar an oideachas freisin. Tá dlúthnasc idir an bhearna sna torthaí oideachais agus cúlra socheacnamaíoch agus imirceach na mac léinn agus tá sí ar an gceann is mó san Aontas, rud a fhágann go bhfuil éagothroime san oideachas. Beidh sé ríthábhachtach ábharthacht an mhargaidh saothair agus tarraingteacht an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna a mhéadú. Dá neartófaí gairm na múinteoireachta trí oiliúint níos fearr do mhúinteoirí agus forbairt ghairmiúil leanúnach a chur ar fáil, agus trí chonairí gairme níos solúbtha agus níos tarraingtí a fhorbairt, chuideofaí le ganntanas múinteoirí cáilithe atá ag dul i méid a laghdú, rud a d’fhéadfadh neamhionannais oideachais atá ann cheana a mhéadú tuilleadh. Tá roinnt céimeanna déanta le déanaí nó tá sé beartaithe iad a dhéanamh chun gairm na múinteoireachta a neartú. Beidh sé ríthábhachtach leanúint de chur chun feidhme na mbeart sin agus faireachán a dhéanamh orthu agus ar an tionchar atá acu. |
| --- | --- |

(34)

Maidir le ganntanas lucht saothair agus mí-oiriúint scileanna, tá imní ann faoi fheidhmíocht, cuimsitheacht agus cothromas na gcóras oideachais, i bhfianaise an ardchaiteachais phoiblí ar an oideachas freisin. Tá dlúthnasc idir an bhearna sna torthaí oideachais agus cúlra socheacnamaíoch agus imirceach na mac léinn agus tá sí ar an gceann is mó san Aontas, rud a fhágann go bhfuil éagothroime san oideachas. Beidh sé ríthábhachtach ábharthacht an mhargaidh saothair agus tarraingteacht an ghairmoideachais agus na gairmoiliúna a mhéadú. Dá neartófaí gairm na múinteoireachta trí oiliúint níos fearr do mhúinteoirí agus forbairt ghairmiúil leanúnach a chur ar fáil, agus trí chonairí gairme níos solúbtha agus níos tarraingtí a fhorbairt, chuideofaí le ganntanas múinteoirí cáilithe atá ag dul i méid a laghdú, rud a d’fhéadfadh neamhionannais oideachais atá ann cheana a mhéadú tuilleadh. Tá roinnt céimeanna déanta le déanaí nó tá sé beartaithe iad a dhéanamh chun gairm na múinteoireachta a neartú. Beidh sé ríthábhachtach leanúint de chur chun feidhme na mbeart sin agus faireachán a dhéanamh orthu agus ar an tionchar atá acu.

| (35) | Clúdaítear thart ar 70 % d’olltomhaltas fuinnimh intíre na Beilge le hallmhairí breosla iontaise. In 2021, ola a bhí i gceist le 45 % de mheascán fuinnimh na Beilge agus gás nádúrtha a bhí i gceist le 23 % de. Tháinig laghdú 15 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Bheilg sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, i gcomhréir leis an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). D’fhéadfadh an Bheilg leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (18). Níor bhain ach 13 % den tomhaltas fuinnimh deiridh in 2021 leis an bhfuinneamh in-athnuaite. Beidh ar an mBeilg a sprioc maidir le fuinneamh in-athnuaite a mhéadú go suntasach faoi 2030, sprioc atá ag 17,5 % faoi láthair agus a mheastar a bheith neamhuaillmhianach i measúnú 2020 an Choimisiúin, chun cuspóirí níos uaillmhianaí an Aontais a léiriú. Chun freastal ar an laghdú atá beartaithe ar an bhfuinneamh núicléach agus an méadú réamh-mheasta ar an éileamh ar leictreachas, beidh gá le méadú suntasach ar éifeachtúlacht fuinnimh agus ar sciar an leictreachais ó fhoinsí in-athnuaite. Tá bac mór fós, áfach, ar fhorbairt tionscadal gaoithe ar tír agus ar an leathnú ar an eangach chumhachta a bhaineann leis an bhforbairt sin, toisc gur sciar bheag é den phobal a ghlacann leis agus mar gheall ar mhoilleanna fada i ndáil le nósanna imeachta ceadaithe, go háirithe mar gheall ar nósanna imeachta achomhairc atriallacha agus fada. Is féidir céimeanna breise a ghlacadh chun dlús a chur le húsáid na cumhachta gaoithe ar tír agus le treisiú na heangaí a bhaineann leis sin. D’fhéadfadh pleanáil spásúil agus athbhreithniú ar na rialacha maidir le fad íosta tuirbíní gaoithe ó aerfoirt, ó radair agus o chriosanna míleata níos mó spáis a chur ar fáil d’fhuinneamh gaoithe. Ina theannta sin, d’fhéadfaí an ceadú a dhéanamh níos éasca trí stádas leasa phoiblí sháraithigh a dheonú do thionscadail bhonneagair gaoithe agus eangaí agus trí achomhairc a phróiseáil níos tapúla. D’fhéadfadh rannpháirtíocht bardas agus saoránach i dtionscadail giniúna fuinnimh in-athnuaite cur le hinghlacthacht áitiúil.
  D’fhéadfaí leathnú na cumhachta gréine dín (suiteálacha ar scála beag agus ar mhórscála araon) a spreagadh tuilleadh trí athchóirithe a ghlacadh lena bhforáiltear maidir le ceanglais cheangailteacha d’fhoirgnimh mhóra phoiblí agus thráchtála, dreasachtaí do thiarnaí talún, agus creataí dlíthiúla lena n-éascaítear comhroinnt fuinnimh. Ina theannta sin, d’fhéadfaí féintomhaltas agus solúbthacht ó thaobh an éilimh de a chur chun cinn. Dá ndéanfaí pleananna infheistíochta deich mbliana do ghréasáin leictreachais níos comhtháite agus níos comhsheasmhaí a fhorbairt go réamhghníomhach, d’fhéadfaí moilleanna a sheachaint maidir le tionscadail nua fuinnimh gaoithe (agus foinsí in-athnuaite eile) a nascadh chomh maith le húsáideoirí deiridh (teaschaidéil, pointí luchtaithe le haghaidh carranna leictreacha), agus ba cheart go mbeifí ag súil leis an mborradh a bhfuil coinne leis i dtomhaltas leictreachais tionsclaíoch. |
| --- | --- |

(35)

Clúdaítear thart ar 70 % d’olltomhaltas fuinnimh intíre na Beilge le hallmhairí breosla iontaise. In 2021, ola a bhí i gceist le 45 % de mheascán fuinnimh na Beilge agus gás nádúrtha a bhí i gceist le 23 % de. Tháinig laghdú 15 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Bheilg sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, i gcomhréir leis an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). D’fhéadfadh an Bheilg leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (18). Níor bhain ach 13 % den tomhaltas fuinnimh deiridh in 2021 leis an bhfuinneamh in-athnuaite. Beidh ar an mBeilg a sprioc maidir le fuinneamh in-athnuaite a mhéadú go suntasach faoi 2030, sprioc atá ag 17,5 % faoi láthair agus a mheastar a bheith neamhuaillmhianach i measúnú 2020 an Choimisiúin, chun cuspóirí níos uaillmhianaí an Aontais a léiriú. Chun freastal ar an laghdú atá beartaithe ar an bhfuinneamh núicléach agus an méadú réamh-mheasta ar an éileamh ar leictreachas, beidh gá le méadú suntasach ar éifeachtúlacht fuinnimh agus ar sciar an leictreachais ó fhoinsí in-athnuaite. Tá bac mór fós, áfach, ar fhorbairt tionscadal gaoithe ar tír agus ar an leathnú ar an eangach chumhachta a bhaineann leis an bhforbairt sin, toisc gur sciar bheag é den phobal a ghlacann leis agus mar gheall ar mhoilleanna fada i ndáil le nósanna imeachta ceadaithe, go háirithe mar gheall ar nósanna imeachta achomhairc atriallacha agus fada. Is féidir céimeanna breise a ghlacadh chun dlús a chur le húsáid na cumhachta gaoithe ar tír agus le treisiú na heangaí a bhaineann leis sin. D’fhéadfadh pleanáil spásúil agus athbhreithniú ar na rialacha maidir le fad íosta tuirbíní gaoithe ó aerfoirt, ó radair agus o chriosanna míleata níos mó spáis a chur ar fáil d’fhuinneamh gaoithe. Ina theannta sin, d’fhéadfaí an ceadú a dhéanamh níos éasca trí stádas leasa phoiblí sháraithigh a dheonú do thionscadail bhonneagair gaoithe agus eangaí agus trí achomhairc a phróiseáil níos tapúla. D’fhéadfadh rannpháirtíocht bardas agus saoránach i dtionscadail giniúna fuinnimh in-athnuaite cur le hinghlacthacht áitiúil.

D’fhéadfaí leathnú na cumhachta gréine dín (suiteálacha ar scála beag agus ar mhórscála araon) a spreagadh tuilleadh trí athchóirithe a ghlacadh lena bhforáiltear maidir le ceanglais cheangailteacha d’fhoirgnimh mhóra phoiblí agus thráchtála, dreasachtaí do thiarnaí talún, agus creataí dlíthiúla lena n-éascaítear comhroinnt fuinnimh. Ina theannta sin, d’fhéadfaí féintomhaltas agus solúbthacht ó thaobh an éilimh de a chur chun cinn. Dá ndéanfaí pleananna infheistíochta deich mbliana do ghréasáin leictreachais níos comhtháite agus níos comhsheasmhaí a fhorbairt go réamhghníomhach, d’fhéadfaí moilleanna a sheachaint maidir le tionscadail nua fuinnimh gaoithe (agus foinsí in-athnuaite eile) a nascadh chomh maith le húsáideoirí deiridh (teaschaidéil, pointí luchtaithe le haghaidh carranna leictreacha), agus ba cheart go mbeifí ag súil leis an mborradh a bhfuil coinne leis i dtomhaltas leictreachais tionsclaíoch.

| (36) | Chuideodh tuilleadh athchóirithe beartais agus infheistíochtaí breise chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú in earnálacha an fhuinnimh, na tionsclaíochta, na tógála agus an iompair chun spleáchas foriomlán ard na Beilge ar allmhairí breosla iontaise a laghdú. D’fhéadfaí gnóthachain éifeachtúlachta fuinnimh in earnáil na tionsclaíochta a dhreasú trí chomhaontuithe deonacha a fheabhsú, trí phleananna coigiltis fuinnimh agus dícharbónaithe a thabhairt isteach do na húsáideoirí breosla iontaise is mó, trí leictriú a spreagadh agus trí theaschaidéil thionsclaíocha a úsáid agus trí mhodhanna táirgthe ciorclacha a leabú tuilleadh. Tá an baol ann nach mbainfidh an Bheilg a spriocanna athchóirithe agus éifeachtúlachta fuinnimh amach do 2030. Tá an dúshlán a bhaineann le hídiú breosla iontaise i bhfoirgnimh a laghdú fós suntasach. Dá bhrí sin, ba cheart dlús a chur leis na hiarrachtaí infheistíochta atá á ndéanamh faoi láthair maidir le hathchóiriú fuinnimh agus ba cheart iad a chomhlánú le hathchóirithe beartais amhail toirmeasc ar bhreoslaí iontaise i bhfoirgnimh nua, athchóirithe éigeantacha atá tíosach ar fhuinneamh, deireadh a chur le téamh atá bunaithe ar bhreoslaí iontaise de réir a chéile agus dreasachtaí a aistriú i dtreo réitigh téimh ísealcharbóin amhail teaschaidéil agus gréasáin teasa a soláthraítear fuinneamh aisghafa agus inathnuaite dóibh. Ba cheart é sin a mheaitseáil trí oideachas agus oiliúint a chur in oiriúint do na scileanna teicniúla glasa ábhartha atá ag teacht chun cinn agus trí theicneoirí agus oibrithe tógála atá oilte go leordhóthanach agus a bhfuil na scileanna iomchuí acu a áirithiú. San iompar, is cuid mhór den tomhaltas ola sa Bheilg an sciar ard den úsáid a bhaintear as carranna príobháideacha. Dá gcuirfí chun cinn “soghluaisteacht bhog” (mar shampla, rothaíocht agus soghluaisteacht chomhroinnte) agus úsáid iompair phoiblí, chabhrófaí le húsáid gluaisteán príobháideach a laghdú, mar aon leis na costais a bhaineann leis an mbrú tráchta ar bhóithre. In 2022, tháinig méadú ar an rothaíocht mar mhodh chun comaitéireacht a dhéanamh chun na hoibre, go háirithe i bhFlóndras agus sa Bhruiséil, a bhuí le hinfheistíochtaí leanúnacha i mbonneagar rothaíochta, i dtionscnaimh cur chun cinn agus i ndreasachtaí spriocdhírithe. Mar sin féin, tá deis ann fós an cineál seo soghluaisteachta boige a spreagadh tuilleadh trí infheistíochtaí i mbonneagar rothaíochta agus i sábháilteacht ar bhóithre do rothaithe. Níl úsáid an iompair phoiblí téarnaithe go hiomlán fós tar éis ghéarchéim COVID-19 agus d’fhéadfaí í a chur chun cinn tuilleadh trí fheabhas a chur ar sheirbhísí fo-uirbeacha agus idirchathrach, infheistíochtaí in athnuachan cabhlaigh agus minicíocht níos airde seirbhísí. |
| --- | --- |

(36)

Chuideodh tuilleadh athchóirithe beartais agus infheistíochtaí breise chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú in earnálacha an fhuinnimh, na tionsclaíochta, na tógála agus an iompair chun spleáchas foriomlán ard na Beilge ar allmhairí breosla iontaise a laghdú. D’fhéadfaí gnóthachain éifeachtúlachta fuinnimh in earnáil na tionsclaíochta a dhreasú trí chomhaontuithe deonacha a fheabhsú, trí phleananna coigiltis fuinnimh agus dícharbónaithe a thabhairt isteach do na húsáideoirí breosla iontaise is mó, trí leictriú a spreagadh agus trí theaschaidéil thionsclaíocha a úsáid agus trí mhodhanna táirgthe ciorclacha a leabú tuilleadh. Tá an baol ann nach mbainfidh an Bheilg a spriocanna athchóirithe agus éifeachtúlachta fuinnimh amach do 2030. Tá an dúshlán a bhaineann le hídiú breosla iontaise i bhfoirgnimh a laghdú fós suntasach. Dá bhrí sin, ba cheart dlús a chur leis na hiarrachtaí infheistíochta atá á ndéanamh faoi láthair maidir le hathchóiriú fuinnimh agus ba cheart iad a chomhlánú le hathchóirithe beartais amhail toirmeasc ar bhreoslaí iontaise i bhfoirgnimh nua, athchóirithe éigeantacha atá tíosach ar fhuinneamh, deireadh a chur le téamh atá bunaithe ar bhreoslaí iontaise de réir a chéile agus dreasachtaí a aistriú i dtreo réitigh téimh ísealcharbóin amhail teaschaidéil agus gréasáin teasa a soláthraítear fuinneamh aisghafa agus inathnuaite dóibh. Ba cheart é sin a mheaitseáil trí oideachas agus oiliúint a chur in oiriúint do na scileanna teicniúla glasa ábhartha atá ag teacht chun cinn agus trí theicneoirí agus oibrithe tógála atá oilte go leordhóthanach agus a bhfuil na scileanna iomchuí acu a áirithiú. San iompar, is cuid mhór den tomhaltas ola sa Bheilg an sciar ard den úsáid a bhaintear as carranna príobháideacha. Dá gcuirfí chun cinn “soghluaisteacht bhog” (mar shampla, rothaíocht agus soghluaisteacht chomhroinnte) agus úsáid iompair phoiblí, chabhrófaí le húsáid gluaisteán príobháideach a laghdú, mar aon leis na costais a bhaineann leis an mbrú tráchta ar bhóithre. In 2022, tháinig méadú ar an rothaíocht mar mhodh chun comaitéireacht a dhéanamh chun na hoibre, go háirithe i bhFlóndras agus sa Bhruiséil, a bhuí le hinfheistíochtaí leanúnacha i mbonneagar rothaíochta, i dtionscnaimh cur chun cinn agus i ndreasachtaí spriocdhírithe. Mar sin féin, tá deis ann fós an cineál seo soghluaisteachta boige a spreagadh tuilleadh trí infheistíochtaí i mbonneagar rothaíochta agus i sábháilteacht ar bhóithre do rothaithe. Níl úsáid an iompair phoiblí téarnaithe go hiomlán fós tar éis ghéarchéim COVID-19 agus d’fhéadfaí í a chur chun cinn tuilleadh trí fheabhas a chur ar sheirbhísí fo-uirbeacha agus idirchathrach, infheistíochtaí in athnuachan cabhlaigh agus minicíocht níos airde seirbhísí.

| (37) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair le haghaidh roinnt gairmeacha a éilíonn scileanna sonracha nó eolas sonrach le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear feidhmeanna innealtóireachta sibhialta agus oibreoirí stáisiúin cumhachta. |
| --- | --- |

(37)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair le haghaidh roinnt gairmeacha a éilíonn scileanna sonracha nó eolas sonrach le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear feidhmeanna innealtóireachta sibhialta agus oibreoirí stáisiúin cumhachta.

| (38) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (19) i moladh (1). |
| --- | --- |

(38)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (19) i moladh (1).

| (39) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis na haistrithe glasa agus digiteacha; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Beilge, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(39)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis na haistrithe glasa agus digiteacha; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Beilge, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Bheilg in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 2 % (20) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, go leanfar de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Iarrachtaí a neartú chun éifeachtúlacht an chúraim fhadtéarmaigh a fheabhsú. Athchóiriú ar na córais chánachais agus sochair a shaothrú ar mhaithe le dídhreasachtaí chun oibre a laghdú tríd an ualach cánach a aistriú ón saothar agus tríd an gcóras cánach agus sochar a shimpliú. Athbhreithniú a dhéanamh ar chaiteachas cánach chun a dtionchar díobhálach eacnamaíoch, sóisialta agus comhshaoil a laghdú.

2.

Rialachas éifeachtach a áirithiú chun gur féidir a plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go mear agus go leanúnach. Bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur go tapa lena cur chun feidhme. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Aghaidh a thabhairt ar ghanntanais lucht saothair agus ar mhí-oiriúint scileanna, go háirithe trí bheartais ghníomhachtaithe (lena n-áirítear treoir) a neartú chun grúpaí faoi mhíbhuntáiste a chomhtháthú i margadh an tsaothair. Feabhas a chur ar fheidhmíocht agus ar chothromas na gcóras oideachais agus oiliúna agus leanúint le hathchóirithe chun gairm na múinteoireachta a neartú.

4.

Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le feabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh agus úsáid breoslaí iontaise i bhfoirgnimh a laghdú, trí dhícharbónú na hearnála tionsclaíochta a spreagadh a thuilleadh agus trí úsáid agus soláthar iompair phoiblí agus soghluaisteachta boige a chur chun cinn. Dlús a chur le húsáid fuinnimh inathnuaite agus bonneagar eangaí a bhaineann leo trí na nósanna imeachta ceadaithe a chuíchóiriú a thuilleadh, lena n-áirítear trí fhad na nósanna imeachta achomhairc a laghdú, agus trí chreataí dlíthiúla a ghlacadh chun borradh breise a chur faoi infheistíochtaí i suiteálacha fuinnimh inathnuaite agus chun comhroinnt fuinnimh a éascú. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  ST 10161/21 INIT; ST 10161/21 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Beilge 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 1).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Rannchuidiú neodrach a bhí i gceist leis an gcaiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta, dar luach 0 pointe céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr sin agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le, i gcás inarb ábhartha, bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Beilge um Athchóiriú 2022 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Beilge 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 1).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar go mbeidh fás aschuir ionchasach meántéarmach (meán 10 mbliana) na Beilge ag 5,4 % i dtéarmaí ainmniúla.

12

(13)  Táthar ag tuar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin de OTI leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta.

13

(14)  Ceanglaítear freisin le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  An Coimisiún Eorpach 2021, Tuarascáil ar an Aosú. Tuartar go sroichfidh caiteachas fadtéarmach ar chúram na Beilge 6 % de OTI i gcás chóineasú na gcostas agus i gcás chóineasú an chostais agus an chumhdaigh.

16

(17)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

17

(18)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

18

(19)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

19

(20)  A mheastar a chomhfhreagraíonn d’fheabhas bliantúil de 0,7 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 23.

20

---

MOLTAÍ

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/13 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/13

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Bulgáire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Bulgáire 2023

(2023/C 312/02)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 9(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Bhulgáir inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Bhulgáir inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun na haistrithe glasa agus digiteacha a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun na haistrithe glasa agus digiteacha a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na n-aistrithe glasa agus digiteacha agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na n-aistrithe glasa agus digiteacha agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún tograí reachtacha i láthair maidir le hathchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún tograí reachtacha i láthair maidir le hathchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 15 Deireadh Fómhair 2021, chuir an Bhulgáir a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 4 Bealtaine 2022, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Bhulgáir tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 15 Deireadh Fómhair 2021, chuir an Bhulgáir a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 4 Bealtaine 2022, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Bhulgáir tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 5 Bealtaine 2023, thíolaic an Bhulgáir a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú débhliantúil na Bulgáire maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 5 Bealtaine 2023, thíolaic an Bhulgáir a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú débhliantúil na Bulgáire maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Bhulgáir. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Bulgáire ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Bulgáire ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Bhulgáir. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Bulgáire ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Bulgáire ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Bulgáire ó 3,9 % de OTI in 2021 go 2,8 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 23,9 % de OTI ag deireadh 2021 go 22,9 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na Bulgáire sa tuarascáil sin, ós rud é go meastar go mbeidh a heasnamh ginearálta rialtais os cionn 3 % de OTI in 2023. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Bhulgáir é sin a chur san áireamh agus a buiséad 2023 á phlé agus á fhorghníomhú agus a buiséad do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(12)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Bulgáire ó 3,9 % de OTI in 2021 go 2,8 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 23,9 % de OTI ag deireadh 2021 go 22,9 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na Bulgáire sa tuarascáil sin, ós rud é go meastar go mbeidh a heasnamh ginearálta rialtais os cionn 3 % de OTI in 2023. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Bhulgáir é sin a chur san áireamh agus a buiséad 2023 á phlé agus á fhorghníomhú agus a buiséad do 2024 á ullmhú aici.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh a d'fhág gur lú ioncam a bhí ann, bhí rátaí laghdaithe cánach breisluacha le haghaidh téimh agus gáis agus dleacht mháil níos ísle ar leictreachas agus ar ghás nádúrtha agus leachtach, ach is éard a airíodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin a d'fhág gur mó caiteachas a bhí ann fóirdheontais do thomhaltóirí neamhtheaghlaigh agus d’oibreoirí dáileacháin córas leictreachais i gcomhair tomhaltas leictreachais, do theaghlaigh le haghaidh tomhaltas gáis nádúrtha agus do chuideachtaí téimh ceantair chomh maith. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthraithe fuinnimh, is é sin tobhach sealadach ar fhiontair atá faoi úinéireacht stáit san earnáil fuinnimh. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,0 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3,7 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh a d'fhág gur lú ioncam a bhí ann, bhí rátaí laghdaithe cánach breisluacha le haghaidh téimh agus gáis agus dleacht mháil níos ísle ar leictreachas agus ar ghás nádúrtha agus leachtach, ach is éard a airíodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin a d'fhág gur mó caiteachas a bhí ann fóirdheontais do thomhaltóirí neamhtheaghlaigh agus d’oibreoirí dáileacháin córas leictreachais i gcomhair tomhaltas leictreachais, do theaghlaigh le haghaidh tomhaltas gáis nádúrtha agus do chuideachtaí téimh ceantair chomh maith. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthraithe fuinnimh, is é sin tobhach sealadach ar fhiontair atá faoi úinéireacht stáit san earnáil fuinnimh. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,0 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3,7 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go saothródh an Bhulgáir (7) in 2022 staid fhioscach a thacaíonn léi, lena n-áirítear ón spreagadh a d’eascair as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle don Bhulgáir an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi smacht. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go saothródh an Bhulgáir (7) in 2022 staid fhioscach a thacaíonn léi, lena n-áirítear ón spreagadh a d’eascair as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle don Bhulgáir an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi smacht.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, le – 1,2 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Bhulgáir de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais. 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,9 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,5 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Bhulgáir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach de 0,8 pointe céatadáin don staid fhioscach. Sa rannchuidiú forleathnaitheach sin, bhí tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus tionchar sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas fioscach díreach breise de 0,9 % de OTI) a mhaolú, mar aon leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an mBulgáir ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, le – 1,2 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Bhulgáir de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais. 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,9 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,5 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Bhulgáir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach de 0,8 pointe céatadáin don staid fhioscach. Sa rannchuidiú forleathnaitheach sin, bhí tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus tionchar sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas fioscach díreach breise de 0,9 % de OTI) a mhaolú, mar aon leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an mBulgáir ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,8 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3,3 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI níos ísle de 1,5 % in 2023 agus 2,4 % in 2024, go príomha mar gheall ar thoimhde níos diúltaí maidir le forbairt na bhfardal i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún agus in ainneoin réamh-mheastachán níos fabhraí a bheith aige maidir le honnmhairí agus allmhairí in 2023. Maidir leis an mbliain 2024, is mar gheall ar dhifríochtaí móra diúltacha sna ranníocaíochtaí tomhaltais phríobháidigh, infheistíochta agus onnmhairí is mó atá an fás níos ísle ar an OTI i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,8 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3,3 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI níos ísle de 1,5 % in 2023 agus 2,4 % in 2024, go príomha mar gheall ar thoimhde níos diúltaí maidir le forbairt na bhfardal i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún agus in ainneoin réamh-mheastachán níos fabhraí a bheith aige maidir le honnmhairí agus allmhairí in 2023. Maidir leis an mbliain 2024, is mar gheall ar dhifríochtaí móra diúltacha sna ranníocaíochtaí tomhaltais phríobháidigh, infheistíochta agus onnmhairí is mó atá an fás níos ísle ar an OTI i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún.

| (17) | Ina Chlár um Chóineasú 2023, tá coinne ag an rialtas go n-ardóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 6,1 % de OTI in 2023. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, léiríonn an méadú ar easnamh in 2023 den chuid is mó bearta a glacadh chun pinsin agus pá a mhéadú, tionchar innéacsú pinsean go boilsciú agus meánphá, caiteachas níos airde ar an mbeartas sóisialta, sláinte agus oideachais agus caiteachas náisiúnta níos airde ar infheistíocht phoiblí. Níl aon bheart eile maidir le hathrú nó comhdhlúthú beartais san áireamh sa Chlár, ós rud é nár glacadh buiséad 2023 lena bhféadfaí bearta beartais fhioscaigh den sórt sin a áireamh faoin tráth a cuireadh an Clár um Chóineasú isteach. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 22,9 % ag deireadh 2022 go 26,6 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais dar luach 4,8 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023, go príomha mar gheall ar infheistíocht phoiblí a bhfuiltear ag súil léi a bheith níos ísle agus ioncam níos airde ó chánacha agus ón Aontas araon. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 25 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tá an difríocht ann mar gheall ar easnamh réamh-mheasta níos ísle agus toimhdí éagsúla a bhaineann le cur chun feidhme na Saoráide agus na híocaíochtaí uaithi. |
| --- | --- |

(17)

Ina Chlár um Chóineasú 2023, tá coinne ag an rialtas go n-ardóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 6,1 % de OTI in 2023. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, léiríonn an méadú ar easnamh in 2023 den chuid is mó bearta a glacadh chun pinsin agus pá a mhéadú, tionchar innéacsú pinsean go boilsciú agus meánphá, caiteachas níos airde ar an mbeartas sóisialta, sláinte agus oideachais agus caiteachas náisiúnta níos airde ar infheistíocht phoiblí. Níl aon bheart eile maidir le hathrú nó comhdhlúthú beartais san áireamh sa Chlár, ós rud é nár glacadh buiséad 2023 lena bhféadfaí bearta beartais fhioscaigh den sórt sin a áireamh faoin tráth a cuireadh an Clár um Chóineasú isteach. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 22,9 % ag deireadh 2022 go 26,6 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais dar luach 4,8 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023, go príomha mar gheall ar infheistíocht phoiblí a bhfuiltear ag súil léi a bheith níos ísle agus ioncam níos airde ó chánacha agus ón Aontas araon. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 25 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tá an difríocht ann mar gheall ar easnamh réamh-mheasta níos ísle agus toimhdí éagsúla a bhaineann le cur chun feidhme na Saoráide agus na híocaíochtaí uaithi.

| (18) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, go háirithe na fóirdheontais do thomhaltóirí neamhtheaghlaigh. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin ranníocaíocht dhaingean faoi Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle (10). Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,8 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (11). De réir dealraimh, níl na bearta in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,0 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, go háirithe na fóirdheontais do thomhaltóirí neamhtheaghlaigh. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin ranníocaíocht dhaingean faoi Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle (10). Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,8 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (11). De réir dealraimh, níl na bearta in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,0 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022 (12), mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Bhulgáir gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (13) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Bhulgáir a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Bhulgáir freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022 (12), mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Bhulgáir gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (13) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Bhulgáir a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Bhulgáir freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach fhorleathnaitheach (– 3,1 % de OTI) i gcomhthéacs ráta ard boilscithe. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 1,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 1,9 % de OTI leis an staid fhioscach. Níl rannchuidiú forleathnaitheach caiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ar thacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar go ndéanfaidh an Bhulgáir infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais agus infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Meastar gur 1,9 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (14). |
| --- | --- |

(20)

In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach fhorleathnaitheach (– 3,1 % de OTI) i gcomhthéacs ráta ard boilscithe. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 1,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 1,9 % de OTI leis an staid fhioscach. Níl rannchuidiú forleathnaitheach caiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ar thacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar go ndéanfaidh an Bhulgáir infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais agus infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Meastar gur 1,9 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (14).

| (21) | De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 4,7 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó ioncam níos airde ón Aontas agus céimniú amach na mbeart tacaíochta fuinnimh. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 30,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,8 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir tríd is tríd leis an easnamh atá tuartha i gClár um Chóineasú 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 28,1 % a bheidh ann ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(21)

De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 4,7 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó ioncam níos airde ón Aontas agus céimniú amach na mbeart tacaíochta fuinnimh. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 30,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,8 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir tríd is tríd leis an easnamh atá tuartha i gClár um Chóineasú 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 28,1 % a bheidh ann ag deireadh 2024.

| (22) | Beartaítear leis an gClár um Chóineasú 2023 go gcuirfear deireadh de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh faoi 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún le glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh 0,1 % de OTI in 2024, i gcomparáid le 0,8 % de OTI in 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair le fanacht i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear leis an gClár um Chóineasú 2023 go gcuirfear deireadh de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh faoi 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún le glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh 0,1 % de OTI in 2024, i gcomparáid le 0,8 % de OTI in 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair le fanacht i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (23) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (15). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,6 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 0,8 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(23)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (15). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,6 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 0,8 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (24) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún réamh-mheastar maidir leis an nglanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta go dtiocfadh fás 5,4 % air in 2024, ráta atá os cionn an ráta fáis a mholtar. Tá an coigeartú a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh, arb é is cúis leis go príomha tionchar bliantúlaithe na méaduithe pinsin agus méaduithe pleanáilte ar phá áirithe san earnáil phoiblí lena bhfritháirítear an tionchar dearfach a bheadh ann agus deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh. |
| --- | --- |

(24)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún réamh-mheastar maidir leis an nglanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta go dtiocfadh fás 5,4 % air in 2024, ráta atá os cionn an ráta fáis a mholtar. Tá an coigeartú a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh, arb é is cúis leis go príomha tionchar bliantúlaithe na méaduithe pinsin agus méaduithe pleanáilte ar phá áirithe san earnáil phoiblí lena bhfritháirítear an tionchar dearfach a bheadh ann agus deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh.

| (25) | De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 4 % de OTI in 2023 go 4,6 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. |
| --- | --- |

(25)

De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 4 % de OTI in 2023 go 4,6 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid.

| (26) | Leagtar amach sa Chlár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go méadóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,9 % de OTI in 2025 agus go 5 % faoi 2026. Dá bhrí sin, níl sé beartaithe go bhfillfidh an t-easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 30,7 % a bheidh ann ag deireadh 2024 agus gur 37,1 % a bheidh ann faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach sa Chlár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go méadóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,9 % de OTI in 2025 agus go 5 % faoi 2026. Dá bhrí sin, níl sé beartaithe go bhfillfidh an t-easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 30,7 % a bheidh ann ag deireadh 2024 agus gur 37,1 % a bheidh ann faoi dheireadh 2026.

| (27) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire faoi lán seoil, ach tá baol méadaitheach ann go mbeidh moilleanna ann. Thíolaic an Bhulgáir aon iarraidh ar íocaíocht, a chomhfhreagraíonn do 22 gharsprioc agus sprioc sa phlean agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 1.37 billiún mar thoradh uirthi. Mar thoradh ar ardleibhéal éagobhsaíochta rialtais, tá moill ar phríomh-athchóirithe reachtacha, amhail na cinn maidir le soláthar poiblí, frith-éilliú, agus cuntasacht an ionchúisitheora ghinearálta. Mar thoradh ar easpa cobhsaíochta polaitiúla agus acmhainneachta riaracháin, cuireadh moill ar an obair cur chun feidhme maidir le roinnt infheistíochtaí tábhachtacha fuinnimh agus iompair agus ceistiú phríomhghnéithe an phlean, is é sin dícharbónú na hearnála fuinnimh. Cuireadh moill ar an dara hiarraidh ar íocaíocht agus tá sé beartaithe anois do mhí Mheán Fómhair 2023. Mar sin féin, tá baol suntasach ann nach gcomhlíonfar roinnt garspriocanna agus spriocanna a bhaineann le príomh-athchóirithe tráth an tíolactha. Tá obair ar aguisín an phlean agus caibidil REPowerEU fós ar siúl. Tá an amlíne chun an obair sin a thabhairt chun críche fós doiléir mar gheall ar an staid pholaitiúil. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa i bplean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Bulgáire i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(27)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire faoi lán seoil, ach tá baol méadaitheach ann go mbeidh moilleanna ann. Thíolaic an Bhulgáir aon iarraidh ar íocaíocht, a chomhfhreagraíonn do 22 gharsprioc agus sprioc sa phlean agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 1.37 billiún mar thoradh uirthi. Mar thoradh ar ardleibhéal éagobhsaíochta rialtais, tá moill ar phríomh-athchóirithe reachtacha, amhail na cinn maidir le soláthar poiblí, frith-éilliú, agus cuntasacht an ionchúisitheora ghinearálta. Mar thoradh ar easpa cobhsaíochta polaitiúla agus acmhainneachta riaracháin, cuireadh moill ar an obair cur chun feidhme maidir le roinnt infheistíochtaí tábhachtacha fuinnimh agus iompair agus ceistiú phríomhghnéithe an phlean, is é sin dícharbónú na hearnála fuinnimh. Cuireadh moill ar an dara hiarraidh ar íocaíocht agus tá sé beartaithe anois do mhí Mheán Fómhair 2023. Mar sin féin, tá baol suntasach ann nach gcomhlíonfar roinnt garspriocanna agus spriocanna a bhaineann le príomh-athchóirithe tráth an tíolactha. Tá obair ar aguisín an phlean agus caibidil REPowerEU fós ar siúl. Tá an amlíne chun an obair sin a thabhairt chun críche fós doiléir mar gheall ar an staid pholaitiúil. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa i bplean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Bulgáire i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (28) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid uile chlársceidealaithe bheartas comhtháthaithe na Bulgáire in 2022 cé is moite de thosaíocht an Chiste um Aistriú Cóir agus Pleananna Críochacha um Aistriú Cóir, atá ríthábhachtach chun tionchar aistriú na réigiún guail a mhaolú. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a ghlacadh agus iad a chur chun feidhme go pras sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar na haistrithe glasa agus digiteacha a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Bhulgáir. |
| --- | --- |

(28)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid uile chlársceidealaithe bheartas comhtháthaithe na Bulgáire in 2022 cé is moite de thosaíocht an Chiste um Aistriú Cóir agus Pleananna Críochacha um Aistriú Cóir, atá ríthábhachtach chun tionchar aistriú na réigiún guail a mhaolú. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a ghlacadh agus iad a chur chun feidhme go pras sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar na haistrithe glasa agus digiteacha a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Bhulgáir.

| (29) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an mBulgáir a bhaineann le dícharbónú an gheilleagair agus an táirgthe fuinnimh. |
| --- | --- |

(29)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an mBulgáir a bhaineann le dícharbónú an gheilleagair agus an táirgthe fuinnimh.

| (30) | Is sa Bhulgáir atá an geilleagar is déine ó thaobh carbóin de san Aontas fós, agus déine na ngás ceaptha teasa níos mó ná ceithre huaire níos airde ná meán an Aontais. Ba é 63 % sciar 2021 de bhreoslaí iontaise i meascán fuinnimh na Bulgáire, agus sciar 26 % gual, 22 % den fhuinneamh núicléach agus fuinneamh in-athnuaite 15 % (níos ísle ná meán fuinnimh in-athnuaite an Aontais de 18 %). Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire athchóiriú ar an gcreat straitéiseach chun an geilleagar a dhícharbónú, go háirithe in earnáil an fhuinnimh. Áirítear leis sin cásanna agus moltaí ón gCoimisiún um Aistriú Fuinnimh a ullmhú agus treochlár i dtreo neodracht aeráide a ghlacadh ina dhiaidh sin ag an Tionól Náisiúnta, le dáta deiridh chun deireadh a chur de réir a chéile le gual/liginít, faoi 2038 ar a dhéanaí. Cé gur bunaíodh an Coimisiún um Aistriú Fuinnimh in 2022, cuireadh moill ar a thuarascáil mholta. Thairis sin, ghlac an Tionól Náisiúnta rún i mí Eanáir 2023 lena gcuirtear d’oibleagáid ar an rialtas gealltanais dícharbónaithe na Bulgáire a chaibidliú an athuair, lena n-áirítear infheistíocht i stóráil leictreachais, faoina phlean téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(30)

Is sa Bhulgáir atá an geilleagar is déine ó thaobh carbóin de san Aontas fós, agus déine na ngás ceaptha teasa níos mó ná ceithre huaire níos airde ná meán an Aontais. Ba é 63 % sciar 2021 de bhreoslaí iontaise i meascán fuinnimh na Bulgáire, agus sciar 26 % gual, 22 % den fhuinneamh núicléach agus fuinneamh in-athnuaite 15 % (níos ísle ná meán fuinnimh in-athnuaite an Aontais de 18 %). Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire athchóiriú ar an gcreat straitéiseach chun an geilleagar a dhícharbónú, go háirithe in earnáil an fhuinnimh. Áirítear leis sin cásanna agus moltaí ón gCoimisiún um Aistriú Fuinnimh a ullmhú agus treochlár i dtreo neodracht aeráide a ghlacadh ina dhiaidh sin ag an Tionól Náisiúnta, le dáta deiridh chun deireadh a chur de réir a chéile le gual/liginít, faoi 2038 ar a dhéanaí. Cé gur bunaíodh an Coimisiún um Aistriú Fuinnimh in 2022, cuireadh moill ar a thuarascáil mholta. Thairis sin, ghlac an Tionól Náisiúnta rún i mí Eanáir 2023 lena gcuirtear d’oibleagáid ar an rialtas gealltanais dícharbónaithe na Bulgáire a chaibidliú an athuair, lena n-áirítear infheistíocht i stóráil leictreachais, faoina phlean téarnaimh agus athléimneachta.

| (31) | Tá ardleibhéal cinnteachta soláthair gáis léirithe ag an mBulgáir i bhfianaise imthosca dúshlánacha, go háirithe a soláthairtí gáis ón Rúis a ghearradh go gairid tar éis ionradh na hÚcráine. Bhí an Bhulgáir in ann conarthaí gearrthéarmacha a fháil le haghaidh seachadtaí gáis nádúrtha leachtaithe (GNL) tríd an nGréig. Cuireadh tús le hoibríochtaí an idirnascaire gáis idir an Ghréig agus an Bhulgáir (IGB) i mí Dheireadh Fómhair 2022. Chuir sé sin ar chumas na Bulgáire méideanna iomlána na soláthairtí conraithe a fháil ón Asarbaiseáin (1 bcm in aghaidh na bliana, lena gcumhdaítear thart ar 30 % den tomhaltas intíre). B’ionann an sciar gáis sa mheascán fuinnimh níos lú ná 14 %, sciar a bhí faoi bhun mheán an Aontais de 23 %. Tá an tionscal fós ar an tomhaltóir gáis is mó, le sciar 42 %, lena n-áirítear úsáidí neamhfhuinnimh. Braitheann córais téimh ceantair i mbailte móra Shóifia agus Plovdiv ar ghás nádúrtha, arb ionann iad agus thart ar aon trian de thomhaltas iomlán gáis nádúrtha na Bulgáire. Tháinig laghdú 22 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Bhulgáir sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá thar an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). Moltar don Bhulgáir leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (18). |
| --- | --- |

(31)

Tá ardleibhéal cinnteachta soláthair gáis léirithe ag an mBulgáir i bhfianaise imthosca dúshlánacha, go háirithe a soláthairtí gáis ón Rúis a ghearradh go gairid tar éis ionradh na hÚcráine. Bhí an Bhulgáir in ann conarthaí gearrthéarmacha a fháil le haghaidh seachadtaí gáis nádúrtha leachtaithe (GNL) tríd an nGréig. Cuireadh tús le hoibríochtaí an idirnascaire gáis idir an Ghréig agus an Bhulgáir (IGB) i mí Dheireadh Fómhair 2022. Chuir sé sin ar chumas na Bulgáire méideanna iomlána na soláthairtí conraithe a fháil ón Asarbaiseáin (1 bcm in aghaidh na bliana, lena gcumhdaítear thart ar 30 % den tomhaltas intíre). B’ionann an sciar gáis sa mheascán fuinnimh níos lú ná 14 %, sciar a bhí faoi bhun mheán an Aontais de 23 %. Tá an tionscal fós ar an tomhaltóir gáis is mó, le sciar 42 %, lena n-áirítear úsáidí neamhfhuinnimh. Braitheann córais téimh ceantair i mbailte móra Shóifia agus Plovdiv ar ghás nádúrtha, arb ionann iad agus thart ar aon trian de thomhaltas iomlán gáis nádúrtha na Bulgáire. Tháinig laghdú 22 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Bhulgáir sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá thar an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). Moltar don Bhulgáir leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (18).

| (32) | Maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh, níl an Bhulgáir tar éis fáil réidh fós leis na bacainní ar shaoráidí fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil agus a nascadh leis an eangach atá mar chuid de ghealltanas faoina plean téarnaimh agus athléimneachta. I mí Eanáir 2023, tharchuir an Coimisiún an Bhulgáir chuig Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, i gcomhréir le hAirteagal 260(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, toisc nár trasuíodh Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19) sa dlí náisiúnta. Dá ndíreofaí níos mó ar stóráil fuinnimh, chuideofaí le dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh ar scála na heangaí sa Bhulgáir. Ina theannta sin, d’fhéadfaí comhtháthú suiteálacha breise fuinnimh in-athnuaite a éascú trí fheabhas a chur ar bhainistiú eangaí chun é a dhéanamh níos solúbtha. San am céanna, ba cheart don Bhulgáir leanúint de bheith ag forbairt idirnascairí fuinnimh a mbeidh acmhainneacht leordhóthanach acu le tíortha comharsanachta. Ní mór an infheistíocht i mbonneagar na mbreoslaí iontaise a theorannú don fhíorghá agus ní mór í a dhearadh le bheith slán i bhfad na haimsire, chun gaibhniú i dteicneolaíochtaí nach bhfuil comhsheasmhach leis na cuspóirí aeráide a sheachaint nó chun costas an aistrithe fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(32)

Maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh, níl an Bhulgáir tar éis fáil réidh fós leis na bacainní ar shaoráidí fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil agus a nascadh leis an eangach atá mar chuid de ghealltanas faoina plean téarnaimh agus athléimneachta. I mí Eanáir 2023, tharchuir an Coimisiún an Bhulgáir chuig Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, i gcomhréir le hAirteagal 260(3) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, toisc nár trasuíodh Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19) sa dlí náisiúnta. Dá ndíreofaí níos mó ar stóráil fuinnimh, chuideofaí le dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh ar scála na heangaí sa Bhulgáir. Ina theannta sin, d’fhéadfaí comhtháthú suiteálacha breise fuinnimh in-athnuaite a éascú trí fheabhas a chur ar bhainistiú eangaí chun é a dhéanamh níos solúbtha. San am céanna, ba cheart don Bhulgáir leanúint de bheith ag forbairt idirnascairí fuinnimh a mbeidh acmhainneacht leordhóthanach acu le tíortha comharsanachta. Ní mór an infheistíocht i mbonneagar na mbreoslaí iontaise a theorannú don fhíorghá agus ní mór í a dhearadh le bheith slán i bhfad na haimsire, chun gaibhniú i dteicneolaíochtaí nach bhfuil comhsheasmhach leis na cuspóirí aeráide a sheachaint nó chun costas an aistrithe fuinnimh a mhéadú.

| (33) | Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire os cionn EUR 1 bhilliún d’infheistíochtaí atá dírithe ar éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú i bhfoirgnimh phoiblí agus phríobháideacha araon, agus iarrtar ann tionscadail ar an láthair a chur i ngníomh. Tá bunú an chiste dícharbónaithe náisiúnta, a bhfuiltear ag súil leis in 2023, ríthábhachtach chun straitéis fhadtéarmach na Bulgáire a bhaint amach chun a stoc foirgneamh a athchóiriú, mar aon le tuilleadh infheistíochta príobháidí a mhealladh trína cur chuige maidir le cláir athchóirithe a oiriúnú. Tá gá le hiarracht bhreise chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh go struchtúrach, go háirithe trí scéimeanna tiomnaithe agus trí chúnamh teicniúil agus riaracháin chun riachtanais grúpaí leochaileacha a léiriú. Chun go mbeidh an Bhulgáir i gcomhréir leis na cuspóirí “Oiriúnach do 55”, beidh gá le huaillmhian níos mó chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun spriocanna in-athnuaite agus éifeachtúlachta fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(33)

Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Bulgáire os cionn EUR 1 bhilliún d’infheistíochtaí atá dírithe ar éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú i bhfoirgnimh phoiblí agus phríobháideacha araon, agus iarrtar ann tionscadail ar an láthair a chur i ngníomh. Tá bunú an chiste dícharbónaithe náisiúnta, a bhfuiltear ag súil leis in 2023, ríthábhachtach chun straitéis fhadtéarmach na Bulgáire a bhaint amach chun a stoc foirgneamh a athchóiriú, mar aon le tuilleadh infheistíochta príobháidí a mhealladh trína cur chuige maidir le cláir athchóirithe a oiriúnú. Tá gá le hiarracht bhreise chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh go struchtúrach, go háirithe trí scéimeanna tiomnaithe agus trí chúnamh teicniúil agus riaracháin chun riachtanais grúpaí leochaileacha a léiriú. Chun go mbeidh an Bhulgáir i gcomhréir leis na cuspóirí “Oiriúnach do 55”, beidh gá le huaillmhian níos mó chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun spriocanna in-athnuaite agus éifeachtúlachta fuinnimh a mhéadú.

| (34) | Idir 2005 agus 2021, tá méadú 19,5 % tagtha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ón iompar intíre seachas eitlíocht sa Bhulgáir, agus laghdú 7,5 % tagtha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa san Aontas ar an meán. Cuireann an earnáil sin thart ar an gceathrú cuid d’astaíochtaí gás ceaptha teasa na tíre ar fáil. Tá glacadh gluaisteán paisinéirí astaíochtaí nialasacha íseal, chomh maith le dlús na bpointí luchtaithe leictreacha poiblí sa Bhulgáir. Bhí moill ar chuid na Bulgáire den Ghréasán Tras-Eorpach Iompair a fhorbairt, go háirithe maidir le bonneagar iarnróid: cuireann sé sin bac ar ilmhódúlacht agus ar an acmhainneacht chun éifeachtúlacht agus inbhuanaitheacht san iompar a fheabhsú. Tá truailliú aeir ina bhaol suntasach don tsláinte do dhaonra na Bulgáire. |
| --- | --- |

(34)

Idir 2005 agus 2021, tá méadú 19,5 % tagtha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ón iompar intíre seachas eitlíocht sa Bhulgáir, agus laghdú 7,5 % tagtha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa san Aontas ar an meán. Cuireann an earnáil sin thart ar an gceathrú cuid d’astaíochtaí gás ceaptha teasa na tíre ar fáil. Tá glacadh gluaisteán paisinéirí astaíochtaí nialasacha íseal, chomh maith le dlús na bpointí luchtaithe leictreacha poiblí sa Bhulgáir. Bhí moill ar chuid na Bulgáire den Ghréasán Tras-Eorpach Iompair a fhorbairt, go háirithe maidir le bonneagar iarnróid: cuireann sé sin bac ar ilmhódúlacht agus ar an acmhainneacht chun éifeachtúlacht agus inbhuanaitheacht san iompar a fheabhsú. Tá truailliú aeir ina bhaol suntasach don tsláinte do dhaonra na Bulgáire.

| (35) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Bhulgáir le haghaidh roinnt gairmeacha a raibh scileanna sonracha nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais (20). Leithdháil Ciste Sóisialta na hEorpa Plus EUR 152 mhilliún ar bhearta chun scileanna glasa agus poist ghlasa a chur chun cinn do 2021–2027. Leis an gCiste um Aistriú Cóir, tugtar deis freisin chun aghaidh a thabhairt ar ghné shóisialta an aistrithe ghlais do na trí réigiún incháilithe sa tír. |
| --- | --- |

(35)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Bhulgáir le haghaidh roinnt gairmeacha a raibh scileanna sonracha nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais (20). Leithdháil Ciste Sóisialta na hEorpa Plus EUR 152 mhilliún ar bhearta chun scileanna glasa agus poist ghlasa a chur chun cinn do 2021–2027. Leis an gCiste um Aistriú Cóir, tugtar deis freisin chun aghaidh a thabhairt ar ghné shóisialta an aistrithe ghlais do na trí réigiún incháilithe sa tír.

| (36) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, scrúdaigh an Chomhairle an Clár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (21) i moltaí (1), (2) agus (3). |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, scrúdaigh an Chomhairle an Clár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (21) i moltaí (1), (2) agus (3).

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfaidh an Bhulgáir gníomhaíocht in 2023 agus in 2024 chun:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 4,6 % (22) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, go leanfar de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

2.

Struchtúr rialachais éifeachtach a áirithiú agus an acmhainneacht riaracháin a neartú chun gur féidir a plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go pras agus go leanúnach. Bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur go tapa lena cur chun feidhme. Dul ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais chomhtháthaithe, sa chaoi gur dlúthchomhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh dlúthshineirge ann idir iad féin agus an plean sin.

3.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus dlús a chur leis an aistriú fuinnimh trí úsáid níos tapúla a bhaint as foinsí fuinnimh in-athnuaite, agus acmhainneachtaí stórála chun solúbthacht an chórais fuinnimh a mhéadú á n-áirithiú ag an am céanna. Bonneagar na heangaí leictreachais a neartú agus a bhainistiú a fheabhsú trí na nósanna imeachta nasctha a chuíchóiriú agus eilimintí eangaí cliste a thabhairt isteach. Leanúint de na hiarrachtaí chun an t-idirnasc le tíortha comharsanachta a mhéadú. Dlús a chur le hathchóiriú foirgneamh chun éifeachtúlacht fuinnimh a dhreasú agus chun aghaidh a thabhairt ar bhochtaineacht fuinnimh. Réitigh nua a sheasfaidh an aimsir a chur chun cinn i dtéamh ceantair agus in iompar uirbeach inbhuanaithe, agus dlús a chur le forbairt an bhonneagair iarnróid. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch.1).

5

(6)  ST 8091/2022 INIT; ST 8091/2022 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Bulgáire 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 6).

7

(8)  Is é an rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

8

(9)  Tuartar go soláthróidh caiteachas caipitil eile atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht neodrach pointe céatadáin nialas de OTI.

9

(10)  Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2022 maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh (IO L 261I, 7.10.2022, lch. 1).

10

(11)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

11

(12)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta 2022 na Bulgáire um Athchóiriú agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Bulgáire 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 11).

12

(13)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 12,9 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na Bulgáire (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

13

(14)  Réamh-mheastar go soláthróidh caiteachas caipitil eile atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht chraptha 0,1 pointe céatadáin de OTI.

14

(15)  Ceanglaítear freisin le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

15

(16)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

16

(17)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

17

(18)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

18

(19)  Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82).

19

(20)  Tuarascáil 2022 maidir le ganntanas lucht saothair — an tÚdarás Eorpach Saothair.

20

(21)  Faoi Airteagal 9(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

21

(22)  A mheastar a chomhfhreagraíonn d’fheabhas bliantúil de 0,5 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 23.

22

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/22 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/22

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Seicia um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Seicia 2023

(2023/C 312/03)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 9(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil ar shainaithin sé inti go bhfuil an tSeicia ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil ar shainaithin sé inti go bhfuil an tSeicia ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú Chláir na mBallstáit um Chobhsaíocht agus um Chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na n-infheistíochtaí a maoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú Chláir na mBallstáit um Chobhsaíocht agus um Chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na n-infheistíochtaí a maoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 1 Meitheamh 2021, chuir an tSeicia a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 8 Meán Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir leis an measúnú ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don tSeicia a fhormheas (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an tSeicia tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil nach ndeachthas siar ar bhaint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a baineadh amach roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 1 Meitheamh 2021, chuir an tSeicia a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 8 Meán Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir leis an measúnú ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don tSeicia a fhormheas (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an tSeicia tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil nach ndeachthas siar ar bhaint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a baineadh amach roimhe sin.

| (10) | An 13 Aibreán 2023, thíolaic an tSeicia a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus, an 28 Aibreán 2023, a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, léiríonn Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú freisin tuairisciú débhliantúil na Seicia ar an dul chun cinn atá déanta maidir lena plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

(10)

An 13 Aibreán 2023, thíolaic an tSeicia a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus, an 28 Aibreán 2023, a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, léiríonn Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú freisin tuairisciú débhliantúil na Seicia ar an dul chun cinn atá déanta maidir lena plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don tSeicia. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Seicia ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Seicia. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Seicia ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don tSeicia. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Seicia ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Seicia. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Seicia ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an tSeicia agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa tSeicia. Go háirithe, baineann leochaileachtaí le hiomaíochas praghsanna agus praghsanna tithe, ach is dócha go mbeidh siad teoranta amach anseo toisc go bhfuil fiachas na dteaghlach faoi smacht agus meastar go dtiocfaidh moill i bhfad níos tapúla leis an mboilsciú ná meán an Aontais. Bhí tionchar mór ag suaitheadh praghsanna fuinnimh ar an ngeilleagar agus tháinig méadú tapa ar an mboilsciú. Le staid fhioscach scaoilte ó bhí paindéim COVID-19 ann, cuireadh le dlús a chur leis an mboilsciú freisin. Cé go bhfuil brú foriomlán praghsanna fós ard, tuartar go dtiocfaidh téarnamh i bpáirt ar iomaíochas praghsanna i bhfianaise laghdú ar phraghsanna fuinnimh, agus níl aon dúshláin láithreach ann maidir le hinbhuanaitheacht sheachtrach. Meastar go dtiocfaidh moill ar an mboilsciú i bhfad níos tapúla ná meán an Aontais. Mar sin féin, má leanann an boilsciú ar aghaidh, d’fhéadfadh rioscaí áirithe a bheith ag baint leis d’iomaíochas na Seicia. Mar gheall ar an meath a tháinig ar an gcuntas reatha le déanaí, tá gá le tuilleadh dlúthfhaireacháin a dhéanamh. Le blianta beaga anuas, tháinig méadú mór ar an éileamh ar thithíocht, rud a spreagadh ag rátaí úis ísle, fás ard ioncaim agus bearta macrastuamachta scaoilte, agus níor choinnigh soláthar tithíochta suas. D’fhás praghsanna tithe níos láidre le linn na paindéime ach thosaigh siad ag maolú i lár 2022 i bhfianaise rátaí úis níos airde agus coinníollacha iasachtaithe níos déine. Is cosúil, áfach, go bhfuil na rioscaí a bhaineann le praghas tithe a cheartú íseal, go bhfuil fiachas na dteaghlach faoi smacht, agus go bhfuil an earnáil baincéireachta fónta. Mar sin féin, dá mbeadh freagairt theoranta i gcónaí ann i ndáil le soláthar sa mheántéarma, leanfaí de phraghsanna a ardú. Tá gá le hiarrachtaí leanúnacha chun srian a chur leis an mboilsciú. Chun an boilsciú a laghdú go tapa, tá gá le luasmhoilliú láidir i bhfás an éilimh, rud is féidir a bhaint amach trí bheartas airgeadaíochta agus fioscach atá dian go leordhóthanach. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an tSeicia agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa tSeicia. Go háirithe, baineann leochaileachtaí le hiomaíochas praghsanna agus praghsanna tithe, ach is dócha go mbeidh siad teoranta amach anseo toisc go bhfuil fiachas na dteaghlach faoi smacht agus meastar go dtiocfaidh moill i bhfad níos tapúla leis an mboilsciú ná meán an Aontais. Bhí tionchar mór ag suaitheadh praghsanna fuinnimh ar an ngeilleagar agus tháinig méadú tapa ar an mboilsciú. Le staid fhioscach scaoilte ó bhí paindéim COVID-19 ann, cuireadh le dlús a chur leis an mboilsciú freisin. Cé go bhfuil brú foriomlán praghsanna fós ard, tuartar go dtiocfaidh téarnamh i bpáirt ar iomaíochas praghsanna i bhfianaise laghdú ar phraghsanna fuinnimh, agus níl aon dúshláin láithreach ann maidir le hinbhuanaitheacht sheachtrach. Meastar go dtiocfaidh moill ar an mboilsciú i bhfad níos tapúla ná meán an Aontais. Mar sin féin, má leanann an boilsciú ar aghaidh, d’fhéadfadh rioscaí áirithe a bheith ag baint leis d’iomaíochas na Seicia. Mar gheall ar an meath a tháinig ar an gcuntas reatha le déanaí, tá gá le tuilleadh dlúthfhaireacháin a dhéanamh. Le blianta beaga anuas, tháinig méadú mór ar an éileamh ar thithíocht, rud a spreagadh ag rátaí úis ísle, fás ard ioncaim agus bearta macrastuamachta scaoilte, agus níor choinnigh soláthar tithíochta suas. D’fhás praghsanna tithe níos láidre le linn na paindéime ach thosaigh siad ag maolú i lár 2022 i bhfianaise rátaí úis níos airde agus coinníollacha iasachtaithe níos déine. Is cosúil, áfach, go bhfuil na rioscaí a bhaineann le praghas tithe a cheartú íseal, go bhfuil fiachas na dteaghlach faoi smacht, agus go bhfuil an earnáil baincéireachta fónta. Mar sin féin, dá mbeadh freagairt theoranta i gcónaí ann i ndáil le soláthar sa mheántéarma, leanfaí de phraghsanna a ardú. Tá gá le hiarrachtaí leanúnacha chun srian a chur leis an mboilsciú. Chun an boilsciú a laghdú go tapa, tá gá le luasmhoilliú láidir i bhfás an éilimh, rud is féidir a bhaint amach trí bheartas airgeadaíochta agus fioscach atá dian go leordhóthanach.

| (13) | Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Seicia ó 5.1 % de OTI in 2021 go 3,6 % in 2022, agus tháinig méadú ar an ollfhiachas rialtais ó 42,0 % de OTI ag deireadh 2021 go 44.1 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil ar staid bhuiséadach na Seicia, ós rud é gur sháraigh a hollfhiachas rialtais in 2022 3 % luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don tSeicia é sin a chur san áireamh i bhforghníomhú a bhuiséad do 2023 agus in ullmhú a bhuiséid do 2024. |
| --- | --- |

(13)

Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Seicia ó 5.1 % de OTI in 2021 go 3,6 % in 2022, agus tháinig méadú ar an ollfhiachas rialtais ó 42,0 % de OTI ag deireadh 2021 go 44.1 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil ar staid bhuiséadach na Seicia, ós rud é gur sháraigh a hollfhiachas rialtais in 2022 3 % luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don tSeicia é sin a chur san áireamh i bhforghníomhú a bhuiséad do 2023 agus in ullmhú a bhuiséid do 2024.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú ar dhleachtanna máil ar pheitril agus díosail, cealú na cánach bóthair do ghnólachtaí agus laghdú ar an bhformhuirear ar fhuinneamh in-athnuaite a d’íoc úsáideoirí deiridh; agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas ranníocaíocht chnapshuime leis na billí fuinnimh (an “taraif coigiltis”), an tacaíocht don tionscal a bhfuil tionchar ag praghsanna arda fuinnimh air agus liúntas aonuaire le haghaidh leanaí. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,7 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,3 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,1 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,0 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú ar dhleachtanna máil ar pheitril agus díosail, cealú na cánach bóthair do ghnólachtaí agus laghdú ar an bhformhuirear ar fhuinneamh in-athnuaite a d’íoc úsáideoirí deiridh; agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas ranníocaíocht chnapshuime leis na billí fuinnimh (an “taraif coigiltis”), an tacaíocht don tionscal a bhfuil tionchar ag praghsanna arda fuinnimh air agus liúntas aonuaire le haghaidh leanaí. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,7 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,3 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,1 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,0 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don tSeicia (7) staid fhioscach thacúil a chothú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don tSeicia (7) staid fhioscach thacúil a chothú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) in 2022 neodrach den chuid is mó, ag – 0,1 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an tSeicia de thacaíocht a thabhairt don téarnamh, lena n-áirítear trí infheistíochtaí arna maoiniú ag an tSaoráid. 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,1 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta ranníocaíocht neodrach ar fáil don staid fhioscach (9). An tráth céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach de 0,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an tSeicia an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta faoi smacht leordhóthanach. Dá bhrí sin, chaomhnaigh an tSeicia infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) in 2022 neodrach den chuid is mó, ag – 0,1 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an tSeicia de thacaíocht a thabhairt don téarnamh, lena n-áirítear trí infheistíochtaí arna maoiniú ag an tSaoráid. 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,1 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta ranníocaíocht neodrach ar fáil don staid fhioscach (9). An tráth céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach de 0,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an tSeicia an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta faoi smacht leordhóthanach. Dá bhrí sin, chaomhnaigh an tSeicia infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 0,1 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI comhchosúil de 0,2 % in 2023 agus 2,6 % in 2024. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 0,1 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI comhchosúil de 0,2 % in 2023 agus 2,6 % in 2024.

| (18) | Ina Chlár um Chóineasú 2023, tá an rialtas ag súil go dtiocfaidh laghdú ar easnamh ginearálta an rialtais go 3,5 % de OTI in 2023. Léiríonn an laghdú imeallach in 2023 den chuid is mó caiteachas níos airde mar shampla fóirdheontais a bhaineann leis na bearta tacaíochta fuinnimh, nó ollfhoirmiú caipitil sheasta níos airde, rudaí a dhéantar a fhritháireamh trí fhás níos ísle in ítimí caiteachais eile agus ioncam níos airde ó chistí an Aontais. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 44.1 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 43,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh easnamh rialtais de 3,6 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin i gcomhréir leis an easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtas le OTI níos ísle, 42,9 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin fás ainmniúil níos airde OTI a thuar. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár um Chóineasú 2023, tá an rialtas ag súil go dtiocfaidh laghdú ar easnamh ginearálta an rialtais go 3,5 % de OTI in 2023. Léiríonn an laghdú imeallach in 2023 den chuid is mó caiteachas níos airde mar shampla fóirdheontais a bhaineann leis na bearta tacaíochta fuinnimh, nó ollfhoirmiú caipitil sheasta níos airde, rudaí a dhéantar a fhritháireamh trí fhás níos ísle in ítimí caiteachais eile agus ioncam níos airde ó chistí an Aontais. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 44.1 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 43,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh easnamh rialtais de 3,6 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin i gcomhréir leis an easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtas le OTI níos ísle, 42,9 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin fás ainmniúil níos airde OTI a thuar.

| (19) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022 (go háirithe: laghdú ar an bhformhuirear ar fhuinneamh in-athnuaite a íocann úsáideoirí deiridh agus ar dhleachtanna máil ar díosail) agus bearta nua mar shampla uasteorainn ar phraghsanna leictreachais agus gáis agus tacaíocht in earnáil an téimh. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin tobhach a íocann táirgeoirí leictreachais ar ioncam os cionn leibhéal praghsanna áirithe agus cáin ar bhrabúis amhantair do chuideachtaí atá gníomhach i dtáirgeadh agus i dtrádáil leictreachais agus gáis, mianadóireacht iontaise, breoslaí agus peitriceimiceáin. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 1,3 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh laghdú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tairiscint do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022 (go háirithe: laghdú ar an bhformhuirear ar fhuinneamh in-athnuaite a íocann úsáideoirí deiridh agus ar dhleachtanna máil ar díosail) agus bearta nua mar shampla uasteorainn ar phraghsanna leictreachais agus gáis agus tacaíocht in earnáil an téimh. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin tobhach a íocann táirgeoirí leictreachais ar ioncam os cionn leibhéal praghsanna áirithe agus cáin ar bhrabúis amhantair do chuideachtaí atá gníomhach i dtáirgeadh agus i dtrádáil leictreachais agus gáis, mianadóireacht iontaise, breoslaí agus peitriceimiceáin. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 1,3 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh laghdú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tairiscint do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an tSeicia gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don tSeicia a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don tSeicia freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an tSeicia gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don tSeicia a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don tSeicia freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar go mbeidh an staid fhioscach i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún crapthach (+ 1,4 % de OTI), i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Leanann sé sin staid fhioscach a bhí neodrach den chuid is mó in 2022 (– 0,1 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 1,2 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. Áirítear leis sin freisin costais níos ísle chun cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (faoi 0,1 % de OTI). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 1,6 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,5 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSeicia infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus níltear ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh amhail feabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh i bhfoirgnimh phoiblí nó infheistíochtaí in iarnróid nó i seirbhísí digiteacha a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar go mbeidh an staid fhioscach i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún crapthach (+ 1,4 % de OTI), i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Leanann sé sin staid fhioscach a bhí neodrach den chuid is mó in 2022 (– 0,1 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 1,2 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. Áirítear leis sin freisin costais níos ísle chun cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (faoi 0,1 % de OTI). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 1,6 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,5 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSeicia infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus níltear ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh amhail feabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh i bhfoirgnimh phoiblí nó infheistíochtaí in iarnróid nó i seirbhísí digiteacha a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 2,9 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó deireadh a chur de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh a bhfuil fóirdheontais níos ísle mar thoradh orthu, agus fás níos ísle ar íocaíochtaí sóisialta i gcomparáid leis an bhfás ar OTI ainmniúil. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 44.0 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,0 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir, a bheag nó a mhór, leis an easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtas le OTI níos ísle, 43,1 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 2,9 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó deireadh a chur de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh a bhfuil fóirdheontais níos ísle mar thoradh orthu, agus fás níos ísle ar íocaíochtaí sóisialta i gcomparáid leis an bhfás ar OTI ainmniúil. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 44.0 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,0 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir, a bheag nó a mhór, leis an easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtas le OTI níos ísle, 43,1 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear leis an gClár um Chóineasú 2023 deireadh a chur de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún leis go mbeidh glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh ag 0,0 % de OTI in 2024, i gcomparáid le 1,3 % de OTI in 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear leis an gClár um Chóineasú 2023 deireadh a chur de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún leis go mbeidh glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh ag 0,0 % de OTI in 2024, i gcomparáid le 1,3 % de OTI in 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI do 2024 ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 6.0 %, mar a léirítear sa Mholadh sin. Cuideoidh sé sin freisin leis an bpríomhbhoilsciú a laghdú, rud atá go mór os cionn mheán an Aontais, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mairfeadh sé i gcónaí. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna meas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 1,3 % de OTI in 2023), má cheadaíonn na forbairtí sa mhargadh fuinnimh é agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhíriú, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Dé réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

(24)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI do 2024 ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 6.0 %, mar a léirítear sa Mholadh sin. Cuideoidh sé sin freisin leis an bpríomhbhoilsciú a laghdú, rud atá go mór os cionn mheán an Aontais, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mairfeadh sé i gcónaí. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna meas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 1,3 % de OTI in 2023), má cheadaíonn na forbairtí sa mhargadh fuinnimh é agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhíriú, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Dé réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin.

| (25) | Má ghlactar leis nach mbeidh aon athrú ar na beartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás de 3,0 % ar ghlanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, ráta atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach mbeidh aon athrú ar na beartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás de 3,0 % ar ghlanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, ráta atá faoi bhun an ráta fáis atá molta.

| (26) | De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht rialtais ó 4.9 % de OTI in 2023 go 4.4 % de OTI in 2024. Léirítear leis an infheistíocht níos lú infheistíocht níos lú a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíocht níos lú a mhaoinítear ag an Aontas, seachas an tSaoráid. |
| --- | --- |

(26)

De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht rialtais ó 4.9 % de OTI in 2023 go 4.4 % de OTI in 2024. Léirítear leis an infheistíocht níos lú infheistíocht níos lú a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíocht níos lú a mhaoinítear ag an Aontas, seachas an tSaoráid.

| (27) | Leagtar amach sa Chlár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 2,4 % de OTI in 2025, agus go 2,2 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe easnamh ginearálta an rialtais a laghdú faoi bhun 3 % de OTI in 2024. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 44.0 % ag deireadh 2024 go 45.0 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach sa Chlár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 2,4 % de OTI in 2025, agus go 2,2 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe easnamh ginearálta an rialtais a laghdú faoi bhun 3 % de OTI in 2024. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 44.0 % ag deireadh 2024 go 45.0 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | Tá rioscaí maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach le sárú ag an tSeicia sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Rinneadh sraith beart fioscach a raibh tionchar buan acu le 3 bliana anuas, lena n-áirítear laghdú ar an mbonn cánach ioncaim phearsanta agus ar roinnt innéacsuithe caiteachais slándála sóisialta os cionn an íosmhéid reachtúil, agus bhí an meath atá tagtha ar an gcomhardú struchtúrach mar thoradh orthu sin. Tá brú breise ar inbhuanaitheacht fhioscach sa mheántéarma agus san fhadtéarma mar gheall ar mhéaduithe ar chostas an aosaithe. Meastar go dtiocfaidh méadú ó 8.8 % de OTI in 2030 go 11,4 % faoi 2050 mar thoradh ar dhúbailt réamh-mheasta an chóimheasa cleithiúnais seanaoise (16) agus uasteorannú na haoise scoir tar éis 2030. Ina theannta sin, réamh-mheastar go dtiocfaidh méadú 0,9 pointe céatadáin agus 1,7 pointe céatadáin de OTI ar chaiteachas poiblí ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach faoi seach faoi 2070 mar gheall ar an daonra a bheith ag dul in aois. Áirítear ar na bearta a d’fhéadfaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar inbhuanaitheacht fhioscach san fhadtéarma an aois scoir a choigeartú i gcomhréir leis an méadú ar ionchas saoil, dreasachtaí a chur ar fáil rátaí rannpháirtíochta daoine scothaosta a mhéadú, scor luath a theorannú, rátaí innéacsaithe pinsin a choigeartú agus an soláthar lucht saothair a mhéadú chun ioncam níos airde a áirithiú don chóras pinsin. |
| --- | --- |

(28)

Tá rioscaí maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach le sárú ag an tSeicia sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Rinneadh sraith beart fioscach a raibh tionchar buan acu le 3 bliana anuas, lena n-áirítear laghdú ar an mbonn cánach ioncaim phearsanta agus ar roinnt innéacsuithe caiteachais slándála sóisialta os cionn an íosmhéid reachtúil, agus bhí an meath atá tagtha ar an gcomhardú struchtúrach mar thoradh orthu sin. Tá brú breise ar inbhuanaitheacht fhioscach sa mheántéarma agus san fhadtéarma mar gheall ar mhéaduithe ar chostas an aosaithe. Meastar go dtiocfaidh méadú ó 8.8 % de OTI in 2030 go 11,4 % faoi 2050 mar thoradh ar dhúbailt réamh-mheasta an chóimheasa cleithiúnais seanaoise (16) agus uasteorannú na haoise scoir tar éis 2030. Ina theannta sin, réamh-mheastar go dtiocfaidh méadú 0,9 pointe céatadáin agus 1,7 pointe céatadáin de OTI ar chaiteachas poiblí ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach faoi seach faoi 2070 mar gheall ar an daonra a bheith ag dul in aois. Áirítear ar na bearta a d’fhéadfaí a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar inbhuanaitheacht fhioscach san fhadtéarma an aois scoir a choigeartú i gcomhréir leis an méadú ar ionchas saoil, dreasachtaí a chur ar fáil rátaí rannpháirtíochta daoine scothaosta a mhéadú, scor luath a theorannú, rátaí innéacsaithe pinsin a choigeartú agus an soláthar lucht saothair a mhéadú chun ioncam níos airde a áirithiú don chóras pinsin.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Seicia faoi lánseol, cé go bhfuil baol ann go mbeidh roinnt moilleanna ann. Chuir an tSeicia iarratas ar íocaíocht amháin isteach, a chomhfhreagraíonn do 37 ngarsprioc agus sprioc sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán de thart ar EUR 928 milliún mar thoradh air. Tá gá le tuilleadh feabhas a chur ar an gcumas riaracháin agus le tosaíocht a thabhairt do na príomhathchóirithe agus na príomhinfheistíochtaí a bhfuil gá leo chun cur chun feidhme tráthúil an phlean a áirithiú. Tá coinne leis go ndéanfar athbhreithniú ar an bplean in 2023 le haguisín chun an chaibidil nua REPowerEU a chumhdach agus chun an méadú ar thacaíocht neamh-inaisíoctha a chur san áireamh. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 30 Márta 2023, chuir an tSeicia in iúl go raibh sé ar intinn aici suas le EUR 11 bhilliún de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Tríd an gcaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Seicia i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Seicia faoi lánseol, cé go bhfuil baol ann go mbeidh roinnt moilleanna ann. Chuir an tSeicia iarratas ar íocaíocht amháin isteach, a chomhfhreagraíonn do 37 ngarsprioc agus sprioc sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán de thart ar EUR 928 milliún mar thoradh air. Tá gá le tuilleadh feabhas a chur ar an gcumas riaracháin agus le tosaíocht a thabhairt do na príomhathchóirithe agus na príomhinfheistíochtaí a bhfuil gá leo chun cur chun feidhme tráthúil an phlean a áirithiú. Tá coinne leis go ndéanfar athbhreithniú ar an bplean in 2023 le haguisín chun an chaibidil nua REPowerEU a chumhdach agus chun an méadú ar thacaíocht neamh-inaisíoctha a chur san áireamh. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 30 Márta 2023, chuir an tSeicia in iúl go raibh sé ar intinn aici suas le EUR 11 bhilliún de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Tríd an gcaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Seicia i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Seicia maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa tSeicia. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Seicia maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa tSeicia.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an tSeicia a bhaineann le tithíocht, beartas fuinnimh agus an aistriú glas. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an tSeicia a bhaineann le tithíocht, beartas fuinnimh agus an aistriú glas.

| (32) | Tá inacmhainneacht tithíochta sa tSeicia ar cheann de na hinacmhainneachtaí is ísle san Aontas le 5 bliana anuas, agus tá difríochtaí móra ann idir réigiúin éagsúla. Mar gheall ar fhás mór ar phraghsanna tithe, tá sé deacair do ghrúpaí meánioncaim maoin a cheannach. Chothaigh sé seo an t-éileamh ar mhaoin ar cíos, agus dá bharr sin laghdaítear inacmhainneacht maoine ar cíos. Ina theannta sin, ní féidir leis an stoc íseal tithíochta sóisialta freastal ar éileamh gach teaghlach íseal-ioncaim agus leochaileach (b’ionann é agus 0,4 % den stoc iomlán tithíochta in 2020 i gcomparáid le 7-8 % ar an meán san Aontas (17)), agus níl an oiread sin liúntas tithíochta á n-úsáid faoi láthair, mar gheall, i bpáirt, ar ualach riaracháin, stiogma agus easpa feasachta. Mar thoradh air sin, tá méadú ag teacht ar líon na dteaghlach atá i ngátar tithíochta le blianta beaga anuas, rud a fhágann go bhfuil costais mhéadaitheacha ag baint leis an mbuiséad poiblí agus leis an gcóras cúraim sláinte. Tá paindéim COVID-19 agus insreabhadh na ndaoine atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin tar éis cur leis na dúshláin sin a bhí ann cheana. Tá maoiniú beartais comhtháthaithe fós ina fhoinse thábhachtach d’infheistíochtaí píolótacha agus cistithe i dtithíocht shóisialta, rud a chuireann le cosaint shóisialta agus le cuimsiú sóisialta. Mar sin féin, tá gá le foinsí maoinithe eile chun feabhas suntasach a chur ar an gcás. Tá reachtaíocht agus creat cuimsitheach maidir le tithíocht shóisialta in easnamh sa tSeicia, rud a fhágann go bhfuil sé deacair na beartais tithíochta ilroinnte a chomhordú agus freagrachtaí a shainiú i measc comhlachtaí náisiúnta agus réigiúnacha. Le maoiniú cobhsaí agus inbhuanaithe ó fhoinsí náisiúnta, mar aon le dreasachtaí a ghlacadh do thithíocht chíosa nó do thithíocht chomhoibritheach, chuideofar le soláthar tithíochta inacmhainne a mhéadú agus leanúnachas agus méadú na n-iarrachtaí sin a áirithiú. Bheadh comhordú éifeachtach ríthábhachtach chun an soláthar tithíochta a mhéadú, chun aonaid tithíochta atá ann cheana a atógáil agus a athchóiriú agus chun teaghaisí folmha a úsáid. |
| --- | --- |

(32)

Tá inacmhainneacht tithíochta sa tSeicia ar cheann de na hinacmhainneachtaí is ísle san Aontas le 5 bliana anuas, agus tá difríochtaí móra ann idir réigiúin éagsúla. Mar gheall ar fhás mór ar phraghsanna tithe, tá sé deacair do ghrúpaí meánioncaim maoin a cheannach. Chothaigh sé seo an t-éileamh ar mhaoin ar cíos, agus dá bharr sin laghdaítear inacmhainneacht maoine ar cíos. Ina theannta sin, ní féidir leis an stoc íseal tithíochta sóisialta freastal ar éileamh gach teaghlach íseal-ioncaim agus leochaileach (b’ionann é agus 0,4 % den stoc iomlán tithíochta in 2020 i gcomparáid le 7-8 % ar an meán san Aontas (17)), agus níl an oiread sin liúntas tithíochta á n-úsáid faoi láthair, mar gheall, i bpáirt, ar ualach riaracháin, stiogma agus easpa feasachta. Mar thoradh air sin, tá méadú ag teacht ar líon na dteaghlach atá i ngátar tithíochta le blianta beaga anuas, rud a fhágann go bhfuil costais mhéadaitheacha ag baint leis an mbuiséad poiblí agus leis an gcóras cúraim sláinte. Tá paindéim COVID-19 agus insreabhadh na ndaoine atá ar a dteitheadh ón gcogadh san Úcráin tar éis cur leis na dúshláin sin a bhí ann cheana. Tá maoiniú beartais comhtháthaithe fós ina fhoinse thábhachtach d’infheistíochtaí píolótacha agus cistithe i dtithíocht shóisialta, rud a chuireann le cosaint shóisialta agus le cuimsiú sóisialta. Mar sin féin, tá gá le foinsí maoinithe eile chun feabhas suntasach a chur ar an gcás. Tá reachtaíocht agus creat cuimsitheach maidir le tithíocht shóisialta in easnamh sa tSeicia, rud a fhágann go bhfuil sé deacair na beartais tithíochta ilroinnte a chomhordú agus freagrachtaí a shainiú i measc comhlachtaí náisiúnta agus réigiúnacha. Le maoiniú cobhsaí agus inbhuanaithe ó fhoinsí náisiúnta, mar aon le dreasachtaí a ghlacadh do thithíocht chíosa nó do thithíocht chomhoibritheach, chuideofar le soláthar tithíochta inacmhainne a mhéadú agus leanúnachas agus méadú na n-iarrachtaí sin a áirithiú. Bheadh comhordú éifeachtach ríthábhachtach chun an soláthar tithíochta a mhéadú, chun aonaid tithíochta atá ann cheana a atógáil agus a athchóiriú agus chun teaghaisí folmha a úsáid.

| (33) | Ó thús ionradh na Rúise ar an Úcráin, d’fhreagair an tSeicia dá spleáchas suntasach ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis trína soláthairtí gáis a éagsúlú. Mar shampla, d’aistrigh an tSeicia ó bheith ag brath go hiomlán ar sholáthairtí gáis na Rúise go soláthairtí gáis éagsúlaithe ón Iorua agus allmhairí gáis nádúrtha leachtaithe (GNL). Mar sin féin, níor tháinig laghdú ar thomhaltas na mbreoslaí iontaise sa tír, rud a d’fhág go raibh baol mór ann go gcuirfí isteach ar an soláthar agus go mbeadh arduithe tobanna ar phraghsanna, rud a mbeadh tionchar diúltach mór aige ar theaghlaigh agus ar an tionscal. Tháinig laghdú 17 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Seicia sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc laghdaithe de 15 %. D’fhéadfadh an tSeicia leanúint dá hiarrachtaí a dhéanamh chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18). |
| --- | --- |

(33)

Ó thús ionradh na Rúise ar an Úcráin, d’fhreagair an tSeicia dá spleáchas suntasach ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis trína soláthairtí gáis a éagsúlú. Mar shampla, d’aistrigh an tSeicia ó bheith ag brath go hiomlán ar sholáthairtí gáis na Rúise go soláthairtí gáis éagsúlaithe ón Iorua agus allmhairí gáis nádúrtha leachtaithe (GNL). Mar sin féin, níor tháinig laghdú ar thomhaltas na mbreoslaí iontaise sa tír, rud a d’fhág go raibh baol mór ann go gcuirfí isteach ar an soláthar agus go mbeadh arduithe tobanna ar phraghsanna, rud a mbeadh tionchar diúltach mór aige ar theaghlaigh agus ar an tionscal. Tháinig laghdú 17 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Seicia sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc laghdaithe de 15 %. D’fhéadfadh an tSeicia leanúint dá hiarrachtaí a dhéanamh chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18).

| (34) | Ba iad srianta rialála, nósanna imeachta ceadaithe agus acmhainneacht shrianta na heangaí dáileacháin is mó a chur isteach ar chun in úsáid fuinnimh in-athnuaite sa tSeicia. Tá an tSeicia tar éis bogadh ar aghaidh chun aghaidh a thabhairt ar roinnt dúshláin rialála mar shampla deireadh a chur leis an ngá atá le ceadúnas chun leictreachas a ghiniúint agus leis an ngá atá le cead tógála le haghaidh fótavoltacha níos lú (suas le 50 kWp), agus athruithe rialála a dhéanamh chun suiteáil a éascú. Mar sin féin, tá gá le hiarrachtaí breise chun pobail fuinnimh agus féintomhaltóirí foinsí in-athnuaite fuinnimh a chumhachtú, chun ionad ilfhreastail a thabhairt isteach le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh, agus chun sprioclimistéir a thabhairt isteach chun borradh a chur faoi chur in úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh trí leathnú na heangaí a spreagadh agus trí sholúbthacht an chórais chumhachta (mar shampla freagairt don éileamh nó stóráil). Beidh suiteáil córas beag agus méadrú cliste ríthábhachtach. Ba cheart na hathchóirithe rialála in eangacha a mheaitseáil le hinfheistíochtaí chun inacmhainneacht na heangaí a mhéadú, solúbthacht a dhreasú agus foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur in úsáid. Thairis sin, tá acmhainneacht thionsclaíoch láidir ag an tSeicia chun teicneolaíochtaí glasa a mhonarú agus d’fhéadfadh sí infheistíochtaí a spreagadh i bhforbairt agus in uas-scálú réiteach atá neamhdhíobhálach don aeráid agus réiteach dícharbónaithe chun glanastaíochtaí nialasacha a bhaint amach faoi 2050. |
| --- | --- |

(34)

Ba iad srianta rialála, nósanna imeachta ceadaithe agus acmhainneacht shrianta na heangaí dáileacháin is mó a chur isteach ar chun in úsáid fuinnimh in-athnuaite sa tSeicia. Tá an tSeicia tar éis bogadh ar aghaidh chun aghaidh a thabhairt ar roinnt dúshláin rialála mar shampla deireadh a chur leis an ngá atá le ceadúnas chun leictreachas a ghiniúint agus leis an ngá atá le cead tógála le haghaidh fótavoltacha níos lú (suas le 50 kWp), agus athruithe rialála a dhéanamh chun suiteáil a éascú. Mar sin féin, tá gá le hiarrachtaí breise chun pobail fuinnimh agus féintomhaltóirí foinsí in-athnuaite fuinnimh a chumhachtú, chun ionad ilfhreastail a thabhairt isteach le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh, agus chun sprioclimistéir a thabhairt isteach chun borradh a chur faoi chur in úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh trí leathnú na heangaí a spreagadh agus trí sholúbthacht an chórais chumhachta (mar shampla freagairt don éileamh nó stóráil). Beidh suiteáil córas beag agus méadrú cliste ríthábhachtach. Ba cheart na hathchóirithe rialála in eangacha a mheaitseáil le hinfheistíochtaí chun inacmhainneacht na heangaí a mhéadú, solúbthacht a dhreasú agus foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur in úsáid. Thairis sin, tá acmhainneacht thionsclaíoch láidir ag an tSeicia chun teicneolaíochtaí glasa a mhonarú agus d’fhéadfadh sí infheistíochtaí a spreagadh i bhforbairt agus in uas-scálú réiteach atá neamhdhíobhálach don aeráid agus réiteach dícharbónaithe chun glanastaíochtaí nialasacha a bhaint amach faoi 2050.

| (35) | Leis an méadú tobann ar phraghsanna fuinnimh a d’eascair as fogha na Rúise faoin Úcráin, leagadh béim ar an ngá atá le héifeachtúlacht fuinnimh stoc foirgneamh na Seicia a fheabhsú agus dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh. D’fhreagair an tSeicia dó sin trí chláir a sheoladh d’fhoirgnimh chónaithe agus trí chabhrú le daoine scothaosta agus teaghlaigh ar ioncam íseal. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú trína dhéanamh níos inrochtana. Is féidir sin a dhéanamh trí rochtain riaracháin ar fhóirdheontais a éascú do theaghlaigh agus don tionscal araon, lena n-áirítear trí acmhainneacht agus scileanna a fhorbairt in údaráis phoiblí. Tá feachtais faisnéise agus seirbhísí comhairleacha tiomnaithe ar fud na tíre de dhíth freisin chun a áirithiú go bhfuil an pobal ar an eolas faoin ngá agus faoi na tairbhí a bhaineann le tomhaltas fuinnimh a laghdú agus chun cabhrú le daoine aonair agus le lucht tionscail rochtain éasca a fháil ar fhóirdheontais. Thairis sin, ní mór don tSeicia dlús a chur le huas-sciliú agus athsciliú oibrithe nach bhfuil na scileanna is gá acu faoi láthair le haghaidh athchóirithe foirgneamh. |
| --- | --- |

(35)

Leis an méadú tobann ar phraghsanna fuinnimh a d’eascair as fogha na Rúise faoin Úcráin, leagadh béim ar an ngá atá le héifeachtúlacht fuinnimh stoc foirgneamh na Seicia a fheabhsú agus dul i ngleic leis an mbochtaineacht fuinnimh. D’fhreagair an tSeicia dó sin trí chláir a sheoladh d’fhoirgnimh chónaithe agus trí chabhrú le daoine scothaosta agus teaghlaigh ar ioncam íseal. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú trína dhéanamh níos inrochtana. Is féidir sin a dhéanamh trí rochtain riaracháin ar fhóirdheontais a éascú do theaghlaigh agus don tionscal araon, lena n-áirítear trí acmhainneacht agus scileanna a fhorbairt in údaráis phoiblí. Tá feachtais faisnéise agus seirbhísí comhairleacha tiomnaithe ar fud na tíre de dhíth freisin chun a áirithiú go bhfuil an pobal ar an eolas faoin ngá agus faoi na tairbhí a bhaineann le tomhaltas fuinnimh a laghdú agus chun cabhrú le daoine aonair agus le lucht tionscail rochtain éasca a fháil ar fhóirdheontais. Thairis sin, ní mór don tSeicia dlús a chur le huas-sciliú agus athsciliú oibrithe nach bhfuil na scileanna is gá acu faoi láthair le haghaidh athchóirithe foirgneamh.

| (36) | Is féidir neamhchosaint na Seicia do bhreoslaí iontaise a laghdú freisin trí aistriú chuig iarnród astaíochtaí nialasacha agus chuig cineálacha eile soghluaisteachta astaíochtaí nialasacha. Mar sin féin, bhí cur in úsáid feithiclí astaíochtaí nialasacha agus bonneagair réamhbhreathnaithigh luchtaithe agus athbhreoslaithe ardacmhainne easpach. Ó thaobh na rialála de, ba cheart an t-athbhreithniú ar an bPlean Gníomhaíochta Náisiúnta maidir leis an tSoghluaisteacht Ghlan agus na hathruithe rialála gaolmhara a bheith ina dtúsphointe chun coinníollacha cumasúcháin a sholáthar don aistriú chuig soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus chun bacainní ar an aistriú chuig soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha a bhaint. |
| --- | --- |

(36)

Is féidir neamhchosaint na Seicia do bhreoslaí iontaise a laghdú freisin trí aistriú chuig iarnród astaíochtaí nialasacha agus chuig cineálacha eile soghluaisteachta astaíochtaí nialasacha. Mar sin féin, bhí cur in úsáid feithiclí astaíochtaí nialasacha agus bonneagair réamhbhreathnaithigh luchtaithe agus athbhreoslaithe ardacmhainne easpach. Ó thaobh na rialála de, ba cheart an t-athbhreithniú ar an bPlean Gníomhaíochta Náisiúnta maidir leis an tSoghluaisteacht Ghlan agus na hathruithe rialála gaolmhara a bheith ina dtúsphointe chun coinníollacha cumasúcháin a sholáthar don aistriú chuig soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus chun bacainní ar an aistriú chuig soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha a bhaint.

| (37) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa tSeicia le haghaidh seacht ngairm a bhfuil scileanna sonracha ag teastáil ina leith a bhaineann leis an aistriú glas (mar shampla pluiméirí, feisteoirí píopaí, leictreoirí agus meicneoirí leictreacha) (19). |
| --- | --- |

(37)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa tSeicia le haghaidh seacht ngairm a bhfuil scileanna sonracha ag teastáil ina leith a bhaineann leis an aistriú glas (mar shampla pluiméirí, feisteoirí píopaí, leictreoirí agus meicneoirí leictreacha) (19).

| (38) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1), |
| --- | --- |

(38)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1),

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an tSeicia in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 6.0 % (21) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach stuama mheántréimhseach a bhaint amach.

Bearta a dhéanamh chun inbhuanaitheacht fhadtéarmach fhioscach an airgeadais phoiblí a áirithiú, lena n-áirítear inbhuanaitheacht chóras na bpinsean.

2.

Dlús a chur le cur chun feidhme a plean téarnaimh agus athléimneachta, trí acmhainneacht riaracháin leordhóthanach a áirithiú freisin, agus tríd an aguisín, lena n-áirítear an chaibidil REPowerEU, a thabhairt chun críche go pras, chun tús a chur go tapa lena cur chun feidhme. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Soláthar tithíochta sóisialta agus inacmhainne a neartú, lena n-áirítear trí chreat reachtach sonrach a ghlacadh, comhordú idir comhlachtaí poiblí éagsúla a fheabhsú, agus tógáil aonad tithíochta nua chomh maith le hathchóiriú na n-aonad atá ann cheana a dhreasú.

4.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Cur in úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh a mhéadú trí infheistíochtaí breise a dhéanamh in eangacha leictreachais agus trí chur in úsáid díreach acmhainneachta in-athnuaite. Nósanna imeachta um cheadanna a shruthlíniú le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh agus an eangach a dhéanamh oiriúnach chun rochtain ar fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a éascú trí athchóirithe breise a dhéanamh, srianta ar fhoinsí in-athnuaite ar mhionscála a bhaint agus ionad ilfhreastail a chur ar bun, solúbthacht na heangaí a threisiú agus dálaí fabhracha a chruthú do phobail fuinnimh. Éifeachtúlacht fuinnimh na gcóras téimh ceantair agus an stoic foirgneamh a mhéadú trí athchóirithe doimhne agus foinsí teasa in-athnuaite a dhreasú, rochtain riaracháin ar fhóirdheontais a éascú do theaghlaigh agus don tionscal araon, agus fothú acmhainneachta agus scileanna in údaráis phoiblí a fheabhsú. Glacadh feithiclí astaíochtaí nialasacha a chur chun cinn agus borradh a chur faoi infhaighteacht bonneagair ardacmhainne luchtaithe agus athbhreoslaithe trí athchóirithe nua chun coinníollacha cumasúcháin a chruthú agus na bacainní atá ann cheana ar cur in úsáid feithiclí agus bonneagair a bhaint. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755 agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  11047/2021 INIT; 11047/2021 ADD 1; 11047/2021 ADD 1 COR 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Seicia 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 10).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Le caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta, cuireadh ranníocaíocht fhorleathnaitheach 0,4 pointe céatadáin de OTI ar fáil, arna spreagadh i measc rudaí eile ag íocaíochtaí le Czech Post chun seirbhísí poist uilíocha a sholáthar don tréimhse 2018–2022.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le – i gcás inarb ábhartha – bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Seicia 2022 um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Seicia um Chóineasú 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 19).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 13,3 %, i dtéarmaí ainmniúla, a bheidh san fhás aschuir féideartha meántéarmach a dhéanfaidh an tSeicia (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Réamh-mheastar go soláthróidh caiteachas caipitil eile atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht chraptha 0,1 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  Le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, ceanglaítear freisin coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  De réir Thuarascáil 2021 maidir le hAosú a d’eisigh an Coimisiún i mí na Bealtaine 2021.

16

(17)  Bunachar Sonraí Tithíochta Inacmhainne na hEagraíochta um Chomhar agus Forbairt Eacnamaíochta (ECFE), http://oe.cd/ahd.

17

(18)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

18

(19)  Bunaithe ar Thuarascáil an líonra Eorpaigh Seirbhíse Fostaíochta (EURES) maidir le ganntanas agus barrachas lucht saothair 2022 arna ullmhú ag an Údarás Eorpach Saothair, i.e. sonraí arna gcur isteach ag oifigí náisiúnta comhordúcháin EURES. Tá riachtanais scileanna agus eolais bunaithe ar an tacsanomaíocht Eorpach Inniúlachtaí, Scileanna agus Gairmeacha (ESCO) maidir le scileanna don aistriú glas. Déantar anailís ar shamplaí ar bhonn sciar scileanna ESCO don aistriú glas in earnálacha ábhartha. Níl sonraí inchomparáide ar fud na dtíortha agus clúdaíonn siad raon leathan earnálacha.

19

(20)  Faoi Airteagal 9(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle.

20

(21)  A mheastar a chomhfhreagraíonn d’fheabhas bliantúil de 0,5 % d’OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

21

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/31 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/31

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Danmhairge um Athchóiriú 2023

(2023/C 312/04)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 9(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Danmhairg inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Danmhairg inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 30 Aibreán 2021, chuir an Danmhairg a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 6 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Danmhairg (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh ina luaitear go bhfuil an Danmhairg tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 30 Aibreán 2021, chuir an Danmhairg a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 6 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Danmhairg (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh ina luaitear go bhfuil an Danmhairg tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 1 Bealtaine 2023, chuir an Danmhairg a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 isteach. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú débhliantúil na Danmhairge maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. Ós rud é nár chuir an Danmhairg a Clár um Chóineasú 2023 isteach go tráthúil, ní raibh an Coimisiún in ann measúnú a dhéanamh air. |
| --- | --- |

(10)

An 1 Bealtaine 2023, chuir an Danmhairg a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 isteach. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú débhliantúil na Danmhairge maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. Ós rud é nár chuir an Danmhairg a Clár um Chóineasú 2023 isteach go tráthúil, ní raibh an Coimisiún in ann measúnú a dhéanamh air.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Danmhairg. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Danmhairge ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Danmhairge. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Danmhairge ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Danmhairg. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Danmhairge ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Danmhairge. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Danmhairge ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar bharrachas rialtais ghinearálta na Danmhairge ó 3,6 % de OTI in 2021 go 3,3 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 36,7 % de OTI ag deireadh 2021 go 30,1 % ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(12)

Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar bharrachas rialtais ghinearálta na Danmhairge ó 3,6 % de OTI in 2021 go 3,3 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 36,7 % de OTI ag deireadh 2021 go 30,1 % ag deireadh 2022.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh a d’fhág gur lú ioncam a bhí ann sin laghdú ar an tobhach leictreachais agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh caiteachais a d’fhág gur mó ioncam a bhí ann sochair shóisialta a bhí dírithe ar theaghlaigh ar ioncam íseal chun costais arda fuinnimh a chúiteamh. Measann an Coimisiún go mbeidh costas buiséadach na mbeart sin cothrom le 0,1 % de OTI in 2022. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,0 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 4,0 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh a d’fhág gur lú ioncam a bhí ann sin laghdú ar an tobhach leictreachais agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh caiteachais a d’fhág gur mó ioncam a bhí ann sochair shóisialta a bhí dírithe ar theaghlaigh ar ioncam íseal chun costais arda fuinnimh a chúiteamh. Measann an Coimisiún go mbeidh costas buiséadach na mbeart sin cothrom le 0,1 % de OTI in 2022. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,0 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 4,0 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Danmhairg (7) staid fhioscach thacúil a chothú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Danmhairg (7) staid fhioscach thacúil a chothú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) in 2022 crapthach ag leibhéal 0,6 % de OTI a bhí iomchuí i gcomhthéacs boilsciú ard. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Danmhairg de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,3 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach de 0,2 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Danmhairg infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, chuir an méadú ar chaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ranníocaíocht chrapthach dar méid 0,7 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Danmhairg an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta faoi smacht leordhóthanach. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) in 2022 crapthach ag leibhéal 0,6 % de OTI a bhí iomchuí i gcomhthéacs boilsciú ard. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Danmhairg de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,3 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach de 0,2 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Danmhairg infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, chuir an méadú ar chaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ranníocaíocht chrapthach dar méid 0,7 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Danmhairg an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta faoi smacht leordhóthanach.

| (16) | Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI de 0,3 % in 2023 agus de 1,5 % in 2024. |
| --- | --- |

(16)

Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI de 0,3 % in 2023 agus de 1,5 % in 2024.

| (17) | Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún barrachas rialtais de 2,3 % de OTI le haghaidh 2023 agus cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI de 30,1 % ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(17)

Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún barrachas rialtais de 2,3 % de OTI le haghaidh 2023 agus cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI de 30,1 % ag deireadh 2023.

| (18) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe sochair shóisialta áirithe a bhí dírithe ar theaghlaigh ar ioncam íseal, agus bearta nua mar shampla tobhach leictreachais atá níos ísle go sealadach. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,3 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 le bheith dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). |
| --- | --- |

(18)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe sochair shóisialta áirithe a bhí dírithe ar theaghlaigh ar ioncam íseal, agus bearta nua mar shampla tobhach leictreachais atá níos ísle go sealadach. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,3 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 le bheith dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022).

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Danmhairg gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (12) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Danmhairg a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Danmhairg freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Danmhairg gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (12) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Danmhairg a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Danmhairg freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh an staid fhioscach fhorleathnaitheach in 2023(– 0,4 % de OTI), i gcomhthéacs boilsciú ard. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (0,6 % de OTI). Réamh-mheastar go gcuirfidh fás an chaiteachais phríomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023 rannchuidiú forleathnaitheach de 0,6 % de OTI leis an staid fhioscach. Níl rannchuidiú forleathnaitheach glanchaiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ar an tacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Tá sé mar thoradh ar an gcostas a bhaineann le bearta fuinnimh neamh-spriocdhírithe agus méaduithe ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta agus ar chaiteachas níos airde ar an gcúram sláinte. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ba é 0,3 % de OTI an caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus thug infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach de 0,1 pointe céatadáin don staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Danmhairg infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlas agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, ar nós bearta éifeachtúlachta fuinnimh, athchóiriú cánach glas agus bearta soghluaisteachta glaise a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh an staid fhioscach fhorleathnaitheach in 2023(– 0,4 % de OTI), i gcomhthéacs boilsciú ard. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (0,6 % de OTI). Réamh-mheastar go gcuirfidh fás an chaiteachais phríomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023 rannchuidiú forleathnaitheach de 0,6 % de OTI leis an staid fhioscach. Níl rannchuidiú forleathnaitheach glanchaiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ar an tacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Tá sé mar thoradh ar an gcostas a bhaineann le bearta fuinnimh neamh-spriocdhírithe agus méaduithe ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta agus ar chaiteachas níos airde ar an gcúram sláinte. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ba é 0,3 % de OTI an caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus thug infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach de 0,1 pointe céatadáin don staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Danmhairg infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlas agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, ar nós bearta éifeachtúlachta fuinnimh, athchóiriú cánach glas agus bearta soghluaisteachta glaise a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | Ar bhonn bearta beartais atá ar eolas ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún barrachas rialtais de 1,3 % de OTI in 2024 agus cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI de 28,8 % ag deireadh 2024. Glacann an Coimisiún leis faoi láthair go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh méaduithe eile ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(21)

Ar bhonn bearta beartais atá ar eolas ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún barrachas rialtais de 1,3 % de OTI in 2024 agus cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI de 28,8 % ag deireadh 2024. Glacann an Coimisiún leis faoi láthair go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh méaduithe eile ar phraghsanna fuinnimh.

| (22) | Is dócha go leanfaidh an Danmhairg de chuspóir buiséadach meántéarmach de -1,0 % de OTI a bhaint amach, mar a mheas an Coimisiún le haghaidh na tréimhse 2023–2025, in 2023 agus in 2024. Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh an comhardú struchtúrach cothrom le 3,5 % de OTI in 2023 agus 2,1 % de OTI in 2024, a bheidh os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh. |
| --- | --- |

(22)

Is dócha go leanfaidh an Danmhairg de chuspóir buiséadach meántéarmach de -1,0 % de OTI a bhaint amach, mar a mheas an Coimisiún le haghaidh na tréimhse 2023–2025, in 2023 agus in 2024. Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh an comhardú struchtúrach cothrom le 3,5 % de OTI in 2023 agus 2,1 % de OTI in 2024, a bheidh os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh.

| (23) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 4,6 % ar an nglanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024. |
| --- | --- |

(23)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 4,6 % ar an nglanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024.

| (24) | Tá uasteorainn le cánacha reatha athfhillteacha maoine sa Danmhairg, rud a chiallaíonn nach méadaíonn siad de réir phraghsanna an mhargaidh. Níl siad in ann, dá bhrí sin, deireadh a chur le timthriallta praghsanna tithe agus tá éifeachtaí díobhálacha dáileacháin i gceist leo. D’fhormheas Parlaimint na Danmhairge córas nua cánach maoine chun deireadh a chur leis an uasteorainn in 2017 a bhfuiltear ag súil leis anois go dtiocfaidh sé i bhfeidhm ón 1 Eanáir 2024. Tá sé fós ina dhúshlán mór do go leor daoine tithíocht inacmhainne a fháil. Tá ganntanas tithíochta inacmhainne i mórlimistéir uirbeacha mar thoradh ar an teaglaim de phraghsanna arda tithe agus amanna feithimh fada le haghaidh tithíocht shóisialta. Léiríonn an Danmhairg sciar méadaitheach de mhorgáistí amúchta ar ráta athraitheach agus ar mhorgáistí amúchta iarchurtha, rud a mhéadaíonn leochaileacht sealbhóirí morgáiste a bhfuil fiachais ollmhóra acu i leith laghduithe féideartha breise i bpraghsanna tithe agus/nó méaduithe i rátaí úis. |
| --- | --- |

(24)

Tá uasteorainn le cánacha reatha athfhillteacha maoine sa Danmhairg, rud a chiallaíonn nach méadaíonn siad de réir phraghsanna an mhargaidh. Níl siad in ann, dá bhrí sin, deireadh a chur le timthriallta praghsanna tithe agus tá éifeachtaí díobhálacha dáileacháin i gceist leo. D’fhormheas Parlaimint na Danmhairge córas nua cánach maoine chun deireadh a chur leis an uasteorainn in 2017 a bhfuiltear ag súil leis anois go dtiocfaidh sé i bhfeidhm ón 1 Eanáir 2024. Tá sé fós ina dhúshlán mór do go leor daoine tithíocht inacmhainne a fháil. Tá ganntanas tithíochta inacmhainne i mórlimistéir uirbeacha mar thoradh ar an teaglaim de phraghsanna arda tithe agus amanna feithimh fada le haghaidh tithíocht shóisialta. Léiríonn an Danmhairg sciar méadaitheach de mhorgáistí amúchta ar ráta athraitheach agus ar mhorgáistí amúchta iarchurtha, rud a mhéadaíonn leochaileacht sealbhóirí morgáiste a bhfuil fiachais ollmhóra acu i leith laghduithe féideartha breise i bpraghsanna tithe agus/nó méaduithe i rátaí úis.

| (25) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Danmhairge faoi lánseol. Chuir an Danmhairg iarraidh amháin ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 25 gharsprioc agus sprioc sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 301 milliún mar thoradh uirthi. Anuas ar an gcéad iarraidh ar íocaíocht, tá cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta ar an mbóthar ceart, agus táthar ag súil go gcuirfear an dara híocaíocht isteach faoi dheireadh 2023. An 31 Bealtaine 2023, thíolaic an Danmhairg leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear caibidil REPowerEU. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Danmhairge i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(25)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Danmhairge faoi lánseol. Chuir an Danmhairg iarraidh amháin ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 25 gharsprioc agus sprioc sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 301 milliún mar thoradh uirthi. Anuas ar an gcéad iarraidh ar íocaíocht, tá cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta ar an mbóthar ceart, agus táthar ag súil go gcuirfear an dara híocaíocht isteach faoi dheireadh 2023. An 31 Bealtaine 2023, thíolaic an Danmhairg leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear caibidil REPowerEU. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Danmhairge i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (26) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Danmhairge maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Danmhairg. |
| --- | --- |

(26)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Danmhairge maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Danmhairg.

| (27) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Danmhairg a bhaineann le dícharbónú an gheilleagair agus le neartú an gheilleagair chiorclaigh chun tacú leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(27)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Danmhairg a bhaineann le dícharbónú an gheilleagair agus le neartú an gheilleagair chiorclaigh chun tacú leis an aistriú glas.

| (28) | Ní leor an dul chun cinn atá déanta ag an Danmhairg i dtreo geilleagar ciorclach agus is gá dlús a chur leis chun spriocanna an Aontais maidir leis an ngeilleagar ciorclach a bhaint amach. In ainneoin roinnt beart beartais a tugadh isteach, mar shampla an Plean Aeráide ó 2020, tá an dul chun cinn teoranta. Léirítear sa phlean gníomhaíochta don gheilleagar ciorclach ó 2021 gur as na 129 dtionscnamh sa phlean, tá 27 dtionscnamh curtha i gcrích, tá 88 dtionscnamh de réir an sceidil agus tá moill ar 14 cinn díobh. Léiríonn na staitisticí atá ar fáil nach ndearna an Danmhairg aon dul chun cinn maidir le giniúint dramhaíola, leis an athchúrsáil agus leis an ngeilleagar ciorclach in 2022. Is ar éigean a tháinig laghdú ar an úsáid chiorclach a baineadh as ábhar, ó leibhéal 8 % in 2016 go 7,8 % in 2021, rud a thit faoi bhun mheán an Aontais de 11,7 % in 2021. Cé gurb é is aidhm do phlean gníomhaíochta an gheilleagair chiorclaigh lorg amhábhair an Aontais a laghdú go suntasach, bhí lorg amhábhair na Danmhairge in 2020 cothrom le 25.6 tona/capita, leibhéal atá i bhfad os cionn mheán 2020 an Aontais (13,7 tona/capita). Níl an Danmhairg ag feidhmiú go cuí i roinnt gnéithe den gheilleagar ciorclach, go háirithe maidir le giniúint dramhaíola cathrach, le rátaí athchúrsála agus le cur amú bia. Maidir le dramhaíl chathrach, is ag an Danmhairg fós atá an méid is airde dramhaíola cathrach in aghaidh an duine san Aontas ar úsáideadh 786 kg in aghaidh na bliana in aghaidh an duine in 2021 (530 kg in aghaidh na bliana in aghaidh an duine in 2021 a bhí i meán an Aontais), i gcomhthéacs nach bhfuil aon sprioc náisiúnta ann maidir le laghdú foriomlán ar dramhaíl. Maidir le hathchúrsáil, ní mór don Danmhairg iarrachtaí suntasacha a dhéanamh chun sprioc athchúrsála an Aontais le haghaidh 2025 a bhaint amach maidir le dramhaíl chathrach agus dramhaíl ó phacáistíocht, agus tá sí rangaithe faoi bhun mheán an Aontais de 49,6 %, le ráta 34,3 % (14) in 2021. Ar deireadh, bíonn an Danmhairg ag feidhmiú go dona san Aontas de réir táscairí cur amú bia. Braitheann an Danmhairg go mór ar loscadh dramhaíola, agus déantar os cionn 50 % dá dramhaíl chathrach a loscadh i gcomparáid le meán an Aontais de thart ar 26 %. |
| --- | --- |

(28)

Ní leor an dul chun cinn atá déanta ag an Danmhairg i dtreo geilleagar ciorclach agus is gá dlús a chur leis chun spriocanna an Aontais maidir leis an ngeilleagar ciorclach a bhaint amach. In ainneoin roinnt beart beartais a tugadh isteach, mar shampla an Plean Aeráide ó 2020, tá an dul chun cinn teoranta. Léirítear sa phlean gníomhaíochta don gheilleagar ciorclach ó 2021 gur as na 129 dtionscnamh sa phlean, tá 27 dtionscnamh curtha i gcrích, tá 88 dtionscnamh de réir an sceidil agus tá moill ar 14 cinn díobh. Léiríonn na staitisticí atá ar fáil nach ndearna an Danmhairg aon dul chun cinn maidir le giniúint dramhaíola, leis an athchúrsáil agus leis an ngeilleagar ciorclach in 2022. Is ar éigean a tháinig laghdú ar an úsáid chiorclach a baineadh as ábhar, ó leibhéal 8 % in 2016 go 7,8 % in 2021, rud a thit faoi bhun mheán an Aontais de 11,7 % in 2021. Cé gurb é is aidhm do phlean gníomhaíochta an gheilleagair chiorclaigh lorg amhábhair an Aontais a laghdú go suntasach, bhí lorg amhábhair na Danmhairge in 2020 cothrom le 25.6 tona/capita, leibhéal atá i bhfad os cionn mheán 2020 an Aontais (13,7 tona/capita). Níl an Danmhairg ag feidhmiú go cuí i roinnt gnéithe den gheilleagar ciorclach, go háirithe maidir le giniúint dramhaíola cathrach, le rátaí athchúrsála agus le cur amú bia. Maidir le dramhaíl chathrach, is ag an Danmhairg fós atá an méid is airde dramhaíola cathrach in aghaidh an duine san Aontas ar úsáideadh 786 kg in aghaidh na bliana in aghaidh an duine in 2021 (530 kg in aghaidh na bliana in aghaidh an duine in 2021 a bhí i meán an Aontais), i gcomhthéacs nach bhfuil aon sprioc náisiúnta ann maidir le laghdú foriomlán ar dramhaíl. Maidir le hathchúrsáil, ní mór don Danmhairg iarrachtaí suntasacha a dhéanamh chun sprioc athchúrsála an Aontais le haghaidh 2025 a bhaint amach maidir le dramhaíl chathrach agus dramhaíl ó phacáistíocht, agus tá sí rangaithe faoi bhun mheán an Aontais de 49,6 %, le ráta 34,3 % (14) in 2021. Ar deireadh, bíonn an Danmhairg ag feidhmiú go dona san Aontas de réir táscairí cur amú bia. Braitheann an Danmhairg go mór ar loscadh dramhaíola, agus déantar os cionn 50 % dá dramhaíl chathrach a loscadh i gcomparáid le meán an Aontais de thart ar 26 %.

| (29) | Tá an Danmhairg tiomanta do chuspóirí uaillmhianacha dícharbónaithe agus is ceannródaí í maidir le glacadh fuinnimh in-athnuaite, go háirithe maidir le táirgeadh gaoithe. Tháinig laghdú 25,2 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Danmhairg sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá níos faide chun cinn ná an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 (15) ón gComhairle. D’ fhéadfadh an Danmhairg leanúint d’iarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (16). Chun a chuspóirí dícharbónaithe a bhaint amach agus sciar na bhfoinsí in-athnuaite sa mheascán fuinnimh a mhéadú, tá sé ríthábhachtach tionscadail a choimisiúnú ar bhealach níos tapúla agus rialacha simplithe ceadaithe chun uaillmhianta náisiúnta a bhaint amach maidir le leathadh amach na hacmhainneachta fuinnimh gaoithe amach ón gcósta agus ar tír. Le hacmhainneachtaí breise, lena n-áirítear oileáin fuinnimh i Muir Bhailt agus sa Mhuir Thuaidh, beidh gá le pleanáil leordhóthanach chun an eangach a leathnú ar an leibhéal tarchurtha agus dáileacháin. Idir an dá linn, is féidir le hinfheistíochtaí in éifeachtúlacht fuinnimh an gá atá le hinfheistíochtaí sa bhonneagar fuinnimh a laghdú. Trí bhorradh a chur faoi bhearta éifeachtúlachta fuinnimh i bhfoirgnimh, trí bhearta inslithe agus leathadh amach foinsí téimh dícharbónaithe a chomhcheangal, d’fhéadfaí an spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú tuilleadh agus an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú. D’fhéadfaí tuilleadh tacaíochta a thabhairt d’fheabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh i bhfoirgnimh phoiblí trí dheireadh a chur leis na teorainneacha buiséid ar thionscadail ghlasa do bhardais agus do réigiúin. Chabhródh bearta breise a thacaíonn le héifeachtúlacht fuinnimh i bhfoirgnimh phríobháideacha le costais arda fuinnimh a laghdú sa Danmhairg a raibh na billí fuinnimh teaghlaigh ar an meán sa tír ar an dara méid ab airde in 2022. Is féidir feabhas a chur ar éifeachtúlacht fuinnimh trí ghníomhaíochtaí tionsclaíocha intíre, go háirithe trí bharrachas teasa i dtéamh ceantair a shaothrú. |
| --- | --- |

(29)

Tá an Danmhairg tiomanta do chuspóirí uaillmhianacha dícharbónaithe agus is ceannródaí í maidir le glacadh fuinnimh in-athnuaite, go háirithe maidir le táirgeadh gaoithe. Tháinig laghdú 25,2 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Danmhairg sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá níos faide chun cinn ná an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 (15) ón gComhairle. D’ fhéadfadh an Danmhairg leanúint d’iarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (16). Chun a chuspóirí dícharbónaithe a bhaint amach agus sciar na bhfoinsí in-athnuaite sa mheascán fuinnimh a mhéadú, tá sé ríthábhachtach tionscadail a choimisiúnú ar bhealach níos tapúla agus rialacha simplithe ceadaithe chun uaillmhianta náisiúnta a bhaint amach maidir le leathadh amach na hacmhainneachta fuinnimh gaoithe amach ón gcósta agus ar tír. Le hacmhainneachtaí breise, lena n-áirítear oileáin fuinnimh i Muir Bhailt agus sa Mhuir Thuaidh, beidh gá le pleanáil leordhóthanach chun an eangach a leathnú ar an leibhéal tarchurtha agus dáileacháin. Idir an dá linn, is féidir le hinfheistíochtaí in éifeachtúlacht fuinnimh an gá atá le hinfheistíochtaí sa bhonneagar fuinnimh a laghdú. Trí bhorradh a chur faoi bhearta éifeachtúlachta fuinnimh i bhfoirgnimh, trí bhearta inslithe agus leathadh amach foinsí téimh dícharbónaithe a chomhcheangal, d’fhéadfaí an spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú tuilleadh agus an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú. D’fhéadfaí tuilleadh tacaíochta a thabhairt d’fheabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh i bhfoirgnimh phoiblí trí dheireadh a chur leis na teorainneacha buiséid ar thionscadail ghlasa do bhardais agus do réigiúin. Chabhródh bearta breise a thacaíonn le héifeachtúlacht fuinnimh i bhfoirgnimh phríobháideacha le costais arda fuinnimh a laghdú sa Danmhairg a raibh na billí fuinnimh teaghlaigh ar an meán sa tír ar an dara méid ab airde in 2022. Is féidir feabhas a chur ar éifeachtúlacht fuinnimh trí ghníomhaíochtaí tionsclaíocha intíre, go háirithe trí bharrachas teasa i dtéamh ceantair a shaothrú.

| (30) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Danmhairg le haghaidh 60 gairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear innealtóirí comhshaoil, gairmithe cosanta comhshaoil agus ailtirí tógála. Cé go bhfuil méadú ag teacht ar an éileamh ar scileanna don aistriú glas, tá laghdú suntasach tagtha ar líon na n-oibrithe i dtionscail dianfhuinnimh a ghlacann páirt san oideachas agus san oiliúint le linn na tréimhse roimhe seo, ó 24,6 % in 2015 go 15,6 % in 2021, |
| --- | --- |

(30)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Danmhairg le haghaidh 60 gairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear innealtóirí comhshaoil, gairmithe cosanta comhshaoil agus ailtirí tógála. Cé go bhfuil méadú ag teacht ar an éileamh ar scileanna don aistriú glas, tá laghdú suntasach tagtha ar líon na n-oibrithe i dtionscail dianfhuinnimh a ghlacann páirt san oideachas agus san oiliúint le linn na tréimhse roimhe seo, ó 24,6 % in 2015 go 15,6 % in 2021,

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Danmhairg in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Agus staid fhioscach fhónta á coinneáil ar bun in 2024, infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Le haghaidh na tréimhse tar éis 2024, leanfaidh siad d’infheistíocht agus d’athchóirithe a shaothrú a chuideoidh le fás inbhuanaithe níos airde agus staid fhioscach mheántéarmach stuama a chaomhnú.

An córas nua cánach maoine a chur chun feidhme chun an nasc idir praghsanna agus cánacha an mhargaidh a athshlánú agus cánachas níos cothroime a áirithiú. Dlús a chur leis an infheistíocht i dtógáil tithíochta inacmhainne chun na riachtanais is práinní a mhaolú.

2.

Leanúint dá phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go seasta agus, tar éis an aguisín a tíolacadh le déanaí, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, tús a chur go tapa le cur chun feidhme na mbeart gaolmhar. Leanúint de chur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

An geilleagar ciorclach agus beartais bainistithe dramhaíola a neartú, lena n-áirítear trí dhlús a chur le cur chun feidhme phlean gníomhaíochta náisiúnta na Danmhairge le haghaidh an gheilleagair chiorclaigh, trí chosc dramhaíola agus athúsáid dramhaíola cathrach agus dramhaíola eile a chur chun cinn, trí rátaí athchúrsála a mhéadú, trí dhramhaíl bhia a laghdú, agus trí aistriú ó dhramhaíl chathrach a loscadh i dtreo foinsí giniúna teasa níos glaise.

4.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus sciar na bhfoinsí in-athnuaite sa soláthar fuinnimh a mhéadú. Aghaidh a thabhairt ar riachtanais mhéadaitheacha éilimh agus solúbthachta trí na forbairtí riachtanacha ar an ngréasán leictreachais ar an leibhéal tarchurtha agus dáileacháin a dhreasú. Cuíchóiriú a dhéanamh ar na rialacha ceadaithe is infheidhme le haghaidh fuinneamh in-athnuaite. Bearta breise a chur chun feidhme a thacaíonn le héifeachtúlacht fuinnimh i bhfoirgnimh phríobháideacha agus phoiblí chun billí fuinnimh agus costais an chórais fuinnimh a laghdú. Leathadh amach níos fearr d’fhoinsí téimh dícharbónaithe a áirithiú. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10154/2021 INIT.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Danmhairge um Chóineasú 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 14).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Táthar ag tuar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,3 pointe céatadáin de OTI leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta.

9

(10)  Is ionann an figiúr sin agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le, i gcás inarb ábhartha, bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Danmhairge um Athchóiriú agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Danmhairge um Chóineasú 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 27).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 1,9 %, i dtéarmaí ainmniúla, a bheidh san fhás aschuir féideartha meántéarmach a dhéanfaidh an Danmhairg (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Réamh-mheastar go soláthróidh caiteachas caipitil eile atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht chraptha 0,2 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  Chuir an Danmhairg in iúl don Choimisiún go raibh an ráta athchúrsála a tuairiscíodh in 2021 bunaithe ar shonraí míchearta agus go mbeidh sé faoi réir athbhreithnithe.

14

(15)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

15

(16)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe-éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1)

16

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/38 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/38

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Gearmáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gearmáine 2023

(2023/C 312/05)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, ar tuarascáil í inar sainaithníodh go bhfuil an Ghearmáin ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Gearmáine 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, ar tuarascáil í inar sainaithníodh go bhfuil an Ghearmáin ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Gearmáine 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach (Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach (Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 28 Aibreán 2021, chuir an Ghearmáin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle cinneadh cur chun feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Ghearmáin (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ghearmáin tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 28 Aibreán 2021, chuir an Ghearmáin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle cinneadh cur chun feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Ghearmáin (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ghearmáin tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 24 Aibreán 2023, chuir an Ghearmáin isteach a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus, an 26 Aibreán 2023, chuir sí isteach a Chlár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú débhliantúil na Gearmáine maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 24 Aibreán 2023, chuir an Ghearmáin isteach a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus, an 26 Aibreán 2023, chuir sí isteach a Chlár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú débhliantúil na Gearmáine maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ghearmáin. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Gearmáine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Gearmáine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ghearmáin. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Gearmáine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Gearmáine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an nGearmáin agus d’fhoilsigh sé a chuid conclúidí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha ag an nGearmáin. Go háirithe, tá laghdú de réir a chéile tagtha ar an mbarrachas mór leanúnach sa chuntas reatha, rud a léiríonn freisin infheistíocht lag i gcomparáid le coigilteas, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leis, agus le déanaí le linn na géarchéime fuinnimh, ach meastar go dtiocfaidh méadú suntasach air. Tháinig cúlú go mall ar bharrachas an chuntais reatha go dtí 2019 le cóimheas infheistíochta intíre a bhí ag méadú go réidh agus le comhardú trádála atá ag titim agus tá imthosca eacnamaíocha neamhghnácha ann ó shin. Tháinig laghdú suntasach air in 2022 mar thoradh ar phraghsanna fuinnimh allmhairiúcháin níos airde, mar aon leis an mbarrachas trádála neamhfhuinnimh a chúngú agus téarnamh in allmhairí turasóireachta. In 2022, d’fhan an barrachas os cionn na leibhéal a mhol bunphrionsabail na tíre agus táthar ag súil go dtiocfaidh méadú mór air in 2023 agus go bhfanfaidh sé beagnach gan athrú in 2024. Meastar go bhfanfaidh sé faoi bhun thairseach an nós imeachta do mhíchothromaíocht mhaicreacnamaíoch. Tuartar go dtiocfaidh fás láidir ar phá, ag tacú leis an éileamh intíre, agus d’fhéadfadh costais aonaid saothair fás níos tapúla ná sa chuid eile den limistéar euro. Mar sin féin, déantar tomhaltas agus infheistíocht a mhaolú go sealadach trí bhoilsciú ard. Le blianta beaga anuas, tá méadú mór tagtha ar phraghsanna tithe, fiú má mhaolaíonn siad beagán ó lár 2022 i leith. Ní féidir leis an soláthar tithíochta teacht suas leis an éileamh mar gheall ar infheistíocht chónaitheach lag, rud a d’fhéadfadh cur le rioscaí leanúnacha ró-luachála. Bhainfeadh laghdú breise ar leochaileachtaí tairbhe as cur chun feidhme tráthúil agus éifeachtach na dtionscnamh infheistíochta poiblí agus as deireadh a chur le bacainní ar infheistíocht. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an nGearmáin agus d’fhoilsigh sé a chuid conclúidí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha ag an nGearmáin. Go háirithe, tá laghdú de réir a chéile tagtha ar an mbarrachas mór leanúnach sa chuntas reatha, rud a léiríonn freisin infheistíocht lag i gcomparáid le coigilteas, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leis, agus le déanaí le linn na géarchéime fuinnimh, ach meastar go dtiocfaidh méadú suntasach air. Tháinig cúlú go mall ar bharrachas an chuntais reatha go dtí 2019 le cóimheas infheistíochta intíre a bhí ag méadú go réidh agus le comhardú trádála atá ag titim agus tá imthosca eacnamaíocha neamhghnácha ann ó shin. Tháinig laghdú suntasach air in 2022 mar thoradh ar phraghsanna fuinnimh allmhairiúcháin níos airde, mar aon leis an mbarrachas trádála neamhfhuinnimh a chúngú agus téarnamh in allmhairí turasóireachta. In 2022, d’fhan an barrachas os cionn na leibhéal a mhol bunphrionsabail na tíre agus táthar ag súil go dtiocfaidh méadú mór air in 2023 agus go bhfanfaidh sé beagnach gan athrú in 2024. Meastar go bhfanfaidh sé faoi bhun thairseach an nós imeachta do mhíchothromaíocht mhaicreacnamaíoch. Tuartar go dtiocfaidh fás láidir ar phá, ag tacú leis an éileamh intíre, agus d’fhéadfadh costais aonaid saothair fás níos tapúla ná sa chuid eile den limistéar euro. Mar sin féin, déantar tomhaltas agus infheistíocht a mhaolú go sealadach trí bhoilsciú ard. Le blianta beaga anuas, tá méadú mór tagtha ar phraghsanna tithe, fiú má mhaolaíonn siad beagán ó lár 2022 i leith. Ní féidir leis an soláthar tithíochta teacht suas leis an éileamh mar gheall ar infheistíocht chónaitheach lag, rud a d’fhéadfadh cur le rioscaí leanúnacha ró-luachála. Bhainfeadh laghdú breise ar leochaileachtaí tairbhe as cur chun feidhme tráthúil agus éifeachtach na dtionscnamh infheistíochta poiblí agus as deireadh a chur le bacainní ar infheistíocht.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Gearmáine ó 3,7 % de OTI in 2021 go 2,6 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 69,3 % de OTI ag deireadh 2021 go 66,3 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na Gearmáine sa tuarascáil sin, ós rud é go raibh a heasnamh ginearálta rialtais in 2023 os cionn 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Luaigh an Coimisiún ina dhiaidh sin go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Ghearmáin é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú a buiséid do 2023 agus a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Gearmáine ó 3,7 % de OTI in 2021 go 2,6 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 69,3 % de OTI ag deireadh 2021 go 66,3 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na Gearmáine sa tuarascáil sin, ós rud é go raibh a heasnamh ginearálta rialtais in 2023 os cionn 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Luaigh an Coimisiún ina dhiaidh sin go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Ghearmáin é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú a buiséid do 2023 agus a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh a d’fhág gur lú ioncam a bhí ann, bhí laghdú ar an gcáin fuinnimh ar bhreoslaí agus laghdú ar an gcáin bhreisluacha ar ghás agus ar théamh ceantair, cé gur áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh méadaithe caiteachais sin bónas cnapshuime fuinnimh agus táthcheangal bhille mhí na Nollag do thomhaltóirí gáis príobháideacha. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,2 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a mheastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 4,2 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh a d’fhág gur lú ioncam a bhí ann, bhí laghdú ar an gcáin fuinnimh ar bhreoslaí agus laghdú ar an gcáin bhreisluacha ar ghás agus ar théamh ceantair, cé gur áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh méadaithe caiteachais sin bónas cnapshuime fuinnimh agus táthcheangal bhille mhí na Nollag do thomhaltóirí gáis príobháideacha. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,2 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a mheastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 4,2 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Ghearmáin (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a d’eascair as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht atá maoinithe go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Ghearmáin (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a d’eascair as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht atá maoinithe go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, thacaigh an staid fhioscach (8) in 2022 le ‒ 2,7 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Ghearmáin de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta ranníocaíocht neodrach ar fáil don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an nGearmáin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach de 2.4 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áirítear leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart fioscach a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostais bhuiséadacha bhreise dar luach 1,2 % de OTI) a mhaolú, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Ag an am céanna, laghdaigh laghduithe cánach i gcánachas ioncaim ioncam rialtais agus rannchuidigh siad freisin (0,1 % de OTI) leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomha reatha. Maidir leis na bearta chun aghaidh a thabhairt ar an tionchar eacnamaíoch agus sóisialta a bhí ag an méadú a tháinig ar phraghsanna fuinnimh agus ar na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, ba chúis iad i bpáirt le rannchuidiú suntasach forleathnaitheach an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. Dá bhrí sin, níor choinnigh an Ghearmáin smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, thacaigh an staid fhioscach (8) in 2022 le ‒ 2,7 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Ghearmáin de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta ranníocaíocht neodrach ar fáil don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an nGearmáin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach de 2.4 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áirítear leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart fioscach a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostais bhuiséadacha bhreise dar luach 1,2 % de OTI) a mhaolú, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Ag an am céanna, laghdaigh laghduithe cánach i gcánachas ioncaim ioncam rialtais agus rannchuidigh siad freisin (0,1 % de OTI) leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomha reatha. Maidir leis na bearta chun aghaidh a thabhairt ar an tionchar eacnamaíoch agus sóisialta a bhí ag an méadú a tháinig ar phraghsanna fuinnimh agus ar na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, ba chúis iad i bpáirt le rannchuidiú suntasach forleathnaitheach an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. Dá bhrí sin, níor choinnigh an Ghearmáin smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 0,2 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,8 % air in 2024. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta rialtais níos airde idir 0,2 % in 2023 agus 1,4 % in 2024. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 0,2 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,8 % air in 2024. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta rialtais níos airde idir 0,2 % in 2023 agus 1,4 % in 2024.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta do 2023, measann an rialtas go n-ardóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go dtí 41⁄4 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 den chuid is mó an caiteachas breise ar na coscáin praghsanna fuinnimh maidir le gás agus leictreachas. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 66,3 % ag deireadh 2022, go 673⁄4 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais de 2,3 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas a mheastar a bheith níos ísle do choscáin praghsanna fuinnimh. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta rialtais-OTI níos ísle ann, is é sin 65,2 % ag deireadh 2023. Tá an difríocht mar gheall ar an easnamh níos ísle. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta do 2023, measann an rialtas go n-ardóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go dtí 41⁄4 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 den chuid is mó an caiteachas breise ar na coscáin praghsanna fuinnimh maidir le gás agus leictreachas. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 66,3 % ag deireadh 2022, go 673⁄4 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais de 2,3 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas a mheastar a bheith níos ísle do choscáin praghsanna fuinnimh. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, réamh-mheastar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta rialtais-OTI níos ísle ann, is é sin 65,2 % ag deireadh 2023. Tá an difríocht mar gheall ar an easnamh níos ísle.

| (19) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta nua i gcomparáid le 2022, go háirithe na coscáin praghsanna fuinnimh le haghaidh gáis agus leictreachais. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, eadhon tobhach ar bhrabúis urghnácha. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 2,0 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar na teaghlaigh ná na gnólachtaí is leochailí atá formhór na mbeart dírithe in 2023, ach caomhnaíonn roinnt mhaith dóibh an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,5 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,3 % de OTI in 2022). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí ar dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta nua i gcomparáid le 2022, go háirithe na coscáin praghsanna fuinnimh le haghaidh gáis agus leictreachais. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, eadhon tobhach ar bhrabúis urghnácha. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 2,0 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar na teaghlaigh ná na gnólachtaí is leochailí atá formhór na mbeart dírithe in 2023, ach caomhnaíonn roinnt mhaith dóibh an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,5 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,3 % de OTI in 2022). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí ar dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ghearmáin gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ag an am céanna, ba cheart don Ghearmáin a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag athrú. Moladh don Ghearmáin freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ghearmáin gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ag an am céanna, ba cheart don Ghearmáin a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag athrú. Moladh don Ghearmáin freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar go mbeidh an staid fhioscach i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag (+ 0,5 % de OTI) ar thoimhde gan athrú beartais. Tagann sé sin sna sála ar staid fhioscach fhorleathnaitheach in 2022 (‒ 2,7 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,3 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de 0,2 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,2 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an nGearmáin infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla athchóiriú fuinnimh foirgneamh, feabhas a chur ar bhonneagar luchtaithe le haghaidh carranna leictreacha agus scoileanna a fheistiú don ré dhigiteach, a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar go mbeidh an staid fhioscach i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag (+ 0,5 % de OTI) ar thoimhde gan athrú beartais. Tagann sé sin sna sála ar staid fhioscach fhorleathnaitheach in 2022 (‒ 2,7 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,3 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de 0,2 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,2 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an nGearmáin infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla athchóiriú fuinnimh foirgneamh, feabhas a chur ar bhonneagar luchtaithe le haghaidh carranna leictreacha agus scoileanna a fheistiú don ré dhigiteach, a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh meath ar an easnamh rialtais ghinearálta go 13⁄4 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar dheireadh a chur de réir a chéile leis coscáin praghais fuinnimh. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 661⁄2 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,2 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar mheastacháin níos ísle do na bearta tacaíochta fuinnimh. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas níos ísle fiachais rialtais ghinearálta le OTI, de 64,1 % ag deireadh 2024, mar gheall ar easnamh níos ísle den chuid is mó. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh meath ar an easnamh rialtais ghinearálta go 13⁄4 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar dheireadh a chur de réir a chéile leis coscáin praghais fuinnimh. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 661⁄2 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,2 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar mheastacháin níos ísle do na bearta tacaíochta fuinnimh. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas níos ísle fiachais rialtais ghinearálta le OTI, de 64,1 % ag deireadh 2024, mar gheall ar easnamh níos ísle den chuid is mó.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le formhór na mbearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,3 % de OTI in 2024. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. An chuid is mó de na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair le fanacht i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. An chuid is mó acu a chaomhnú an comhartha praghas a laghdú éileamh fuinnimh agus éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le formhór na mbearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,3 % de OTI in 2024. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. An chuid is mó de na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair le fanacht i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. An chuid is mó acu a chaomhnú an comhartha praghas a laghdú éileamh fuinnimh agus éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (24) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go gcuirfí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh le 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2,5 %, mar a léirítear sa mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a measann an Coimisiún faoi láthair gur 2,0 % de OTI in 2023 iad), má cheadaítear sin leis na forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú ó na bearta is lú ar díríodh orthu, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, is é an toradh a bheadh air sin go dtiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024. |
| --- | --- |

(24)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go gcuirfí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh le 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2,5 %, mar a léirítear sa mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a measann an Coimisiún faoi láthair gur 2,0 % de OTI in 2023 iad), má cheadaítear sin leis na forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú ó na bearta is lú ar díríodh orthu, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, is é an toradh a bheadh air sin go dtiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024.

| (25) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé beartaithe ag réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 2,4 % ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Tá an coigeartú a réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh a chur go hiomlán, de réir a chéile, le bearta tacaíochta fuinnimh, toisc cuid de na bearta sin a bheith fós i bhfeidhm in 2024 agus toisc bearta lánroghnacha a laghdaíonn ioncam ar nós laghduithe éagsúla ar cháin ioncaim. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé beartaithe ag réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 2,4 % ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Tá an coigeartú a réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh a chur go hiomlán, de réir a chéile, le bearta tacaíochta fuinnimh, toisc cuid de na bearta sin a bheith fós i bhfeidhm in 2024 agus toisc bearta lánroghnacha a laghdaíonn ioncam ar nós laghduithe éagsúla ar cháin ioncaim.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh infheistíocht rialtais cobhsaí ag 21⁄2 % de OTI in 2023 agus in 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear orthu sin athchóirithe éagsúla ar an gcóras cánach ioncaim chomh maith leis an gcóras pinsin. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh infheistíocht rialtais cobhsaí ag 21⁄2 % de OTI in 2023 agus in 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear orthu sin athchóirithe éagsúla ar an gcóras cánach ioncaim chomh maith leis an gcóras pinsin.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú de réir a chéile ar an easnamh rialtais ghinearálta go 3⁄4 % de OTI in 2025 agus 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI in 2024. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 661⁄2 % ag deireadh 2024 go 651⁄2 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú de réir a chéile ar an easnamh rialtais ghinearálta go 3⁄4 % de OTI in 2025 agus 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI in 2024. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 661⁄2 % ag deireadh 2024 go 651⁄2 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | Cé go bhfuil feidhmíocht láidir fostaíochta fós ann, i gcomhthéacs aosú tapa an daonra, meastar go dtiocfaidh méadú breise ar ghanntanas lucht saothair agus ar ghanntanas scileanna. Táthar ag súil go dtiocfaidh laghdú 3.7 milliún ar an daonra in aois oibre sna 2020idí mar gheall ar glúin an bhabaíbhorrtha atá ag dul ar scor. Cuirfidh sé sin go mór le riachtanais mhaoinithe an chórais “íoc-mar-a-úsáidtear” (an chéad cholún pinsin), agus d’fhéadfadh sé go gcuirfí dúshlán roimh leordhóthanacht na bpinsean. Bheadh gá le cothromaíocht ghlan imirce de thart ar 400 000 duine in aghaidh na bliana chun laghdú a dhéanamh ar leibhéal an lucht saothair a d’fhéadfadh a bheith ann. Ardóidh an aois reachtúil scoir de réir a chéile go 67 mbliana in 2031. Cé go bhfuil ráta fostaíochta na n-oibrithe idir 55 agus 64 bliana d’aois i measc na rátaí is airde san Aontas, tá moill tagtha ar an méadú ar an aois scoir iarbhír le blianta beaga anuas, agus tá an fhostaíocht san aoisghrúpa os cionn 65 bliana d’aois ag dul chun deiridh ar na daoine is fearr san Aontas. Is é is cúis leis sin freisin roghanna luathscoir, rud a chuireann tuilleadh brú ar inbhuanaitheacht chóras na bpinsean. Is féidir le daoine a d’oibrigh ar a laghad 35 bliana d’aois dul ar scor go luath, le laghdú measartha beag ar shochair phinsin. Is féidir leo siúd a d’oibrigh 45 bliana oibre ar a laghad dul ar scor gan teidlíochtaí pinsin a chailleadh (Rente nach 45 Beitragsjahren). Níor úsáideadh na scéimeanna pinsin príobháideacha fóirdheontais stáit (scéimeanna pinsin phearsanta an tríú colún – Riester Rente) go dtí seo. D’ainneoin iarrachtaí chun úsáid pinsean ceirde a mhéadú (an dara colún), tá cumhdach fós ag thart ar 56 %. |
| --- | --- |

(28)

Cé go bhfuil feidhmíocht láidir fostaíochta fós ann, i gcomhthéacs aosú tapa an daonra, meastar go dtiocfaidh méadú breise ar ghanntanas lucht saothair agus ar ghanntanas scileanna. Táthar ag súil go dtiocfaidh laghdú 3.7 milliún ar an daonra in aois oibre sna 2020idí mar gheall ar glúin an bhabaíbhorrtha atá ag dul ar scor. Cuirfidh sé sin go mór le riachtanais mhaoinithe an chórais “íoc-mar-a-úsáidtear” (an chéad cholún pinsin), agus d’fhéadfadh sé go gcuirfí dúshlán roimh leordhóthanacht na bpinsean. Bheadh gá le cothromaíocht ghlan imirce de thart ar 400 000 duine in aghaidh na bliana chun laghdú a dhéanamh ar leibhéal an lucht saothair a d’fhéadfadh a bheith ann. Ardóidh an aois reachtúil scoir de réir a chéile go 67 mbliana in 2031. Cé go bhfuil ráta fostaíochta na n-oibrithe idir 55 agus 64 bliana d’aois i measc na rátaí is airde san Aontas, tá moill tagtha ar an méadú ar an aois scoir iarbhír le blianta beaga anuas, agus tá an fhostaíocht san aoisghrúpa os cionn 65 bliana d’aois ag dul chun deiridh ar na daoine is fearr san Aontas. Is é is cúis leis sin freisin roghanna luathscoir, rud a chuireann tuilleadh brú ar inbhuanaitheacht chóras na bpinsean. Is féidir le daoine a d’oibrigh ar a laghad 35 bliana d’aois dul ar scor go luath, le laghdú measartha beag ar shochair phinsin. Is féidir leo siúd a d’oibrigh 45 bliana oibre ar a laghad dul ar scor gan teidlíochtaí pinsin a chailleadh (Rente nach 45 Beitragsjahren). Níor úsáideadh na scéimeanna pinsin príobháideacha fóirdheontais stáit (scéimeanna pinsin phearsanta an tríú colún – Riester Rente) go dtí seo. D’ainneoin iarrachtaí chun úsáid pinsean ceirde a mhéadú (an dara colún), tá cumhdach fós ag thart ar 56 %.

| (29) | Tá an meascán cánach sa Ghearmáin fós ag brath go mór ar ioncam ó cháin saothair, agus tá tearcúsáid á baint i gcónaí as boinn chánach ar féidir leo tacú le fás cuimsitheach inbhuanaithe. Tá an ding chánach saothair ar cheann de na dingeacha is airde san Aontas, agus mar thoradh ar an idirghníomhú idir an córas cánach agus aistrithe tá dreasachtaí laga ann chun líon na n-uaireanta a oibrítear do phá íseal agus don dara saothraí, ar mná iad go minic, a mhéadú. Is ualach é sin ar sholáthar lucht saothair agus tá an ganntanas lucht saothair ag dul in olcas dá bharr. Tá sciar na Gearmáine de chánacha comhshaoil faoi bhun mheán an Aontais le haghaidh cánachas fuinnimh agus iompair araon. Ní spreagann cánachas feithiclí iompar atá níos neamhdhíobhálaí don chomhshaol. Tá fóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol amhail fóirdheontais do bhreoslaí iontaise (lena n-áirítear díolúintí cánach agus laghduithe cánach) suntasach i gcónaí, rud a chuireann bac ar an aistriú glas. |
| --- | --- |

(29)

Tá an meascán cánach sa Ghearmáin fós ag brath go mór ar ioncam ó cháin saothair, agus tá tearcúsáid á baint i gcónaí as boinn chánach ar féidir leo tacú le fás cuimsitheach inbhuanaithe. Tá an ding chánach saothair ar cheann de na dingeacha is airde san Aontas, agus mar thoradh ar an idirghníomhú idir an córas cánach agus aistrithe tá dreasachtaí laga ann chun líon na n-uaireanta a oibrítear do phá íseal agus don dara saothraí, ar mná iad go minic, a mhéadú. Is ualach é sin ar sholáthar lucht saothair agus tá an ganntanas lucht saothair ag dul in olcas dá bharr. Tá sciar na Gearmáine de chánacha comhshaoil faoi bhun mheán an Aontais le haghaidh cánachas fuinnimh agus iompair araon. Ní spreagann cánachas feithiclí iompar atá níos neamhdhíobhálaí don chomhshaol. Tá fóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol amhail fóirdheontais do bhreoslaí iontaise (lena n-áirítear díolúintí cánach agus laghduithe cánach) suntasach i gcónaí, rud a chuireann bac ar an aistriú glas.

| (30) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh go pras le cur chun feidhme an phlean, ós rud é gur saoráid shealadach í an tSaoráid a bheidh i bhfeidhm go dtí 2026. Mar sin féin, cé go bhfuil cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine faoi lánseol, tá moilleanna suntasacha ann. De bharr na n-acmhainní teoranta a ghabhann le cur chun feidhme an phlean agus le beartú tosaíochta neamhleor, thit an Ghearmáin chun deiridh ar an bpróiseas cur chun feidhme. Ní mór don Ghearmáin fós a socruithe oibríochtúla a shíniú agus a céad iarraidh ar íocaíocht a chur isteach. Rinneadh athbhreithniú cheana féin ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine uair amháin an 14 Feabhra 2023, lena gcoigeartaíodh dhá bheart infheistíochta nárbh fhéidir a thabhairt chun críche go hiomlán mar gheall ar imthosca oibiachtúla (16). Táthar ag súil go ndéanfar athbhreithniú ar an bplean arís in 2023 le haguisín eile, chun caibidil REPowerEU a chumhdach agus chun an méadú ar thacaíocht neamh-inaisíoctha a chur san áireamh. Mar sin féin, tá caibidlíocht fós ar siúl maidir le caibidil REPowerEU agus chun freastal ar an méadú ar thacaíocht neamh-inaisíoctha. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa i bplean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Gearmáine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(30)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh go pras le cur chun feidhme an phlean, ós rud é gur saoráid shealadach í an tSaoráid a bheidh i bhfeidhm go dtí 2026. Mar sin féin, cé go bhfuil cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine faoi lánseol, tá moilleanna suntasacha ann. De bharr na n-acmhainní teoranta a ghabhann le cur chun feidhme an phlean agus le beartú tosaíochta neamhleor, thit an Ghearmáin chun deiridh ar an bpróiseas cur chun feidhme. Ní mór don Ghearmáin fós a socruithe oibríochtúla a shíniú agus a céad iarraidh ar íocaíocht a chur isteach. Rinneadh athbhreithniú cheana féin ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine uair amháin an 14 Feabhra 2023, lena gcoigeartaíodh dhá bheart infheistíochta nárbh fhéidir a thabhairt chun críche go hiomlán mar gheall ar imthosca oibiachtúla (16). Táthar ag súil go ndéanfar athbhreithniú ar an bplean arís in 2023 le haguisín eile, chun caibidil REPowerEU a chumhdach agus chun an méadú ar thacaíocht neamh-inaisíoctha a chur san áireamh. Mar sin féin, tá caibidlíocht fós ar siúl maidir le caibidil REPowerEU agus chun freastal ar an méadú ar thacaíocht neamh-inaisíoctha. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa i bplean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Gearmáine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (31) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid uile chlársceidealaithe bheartas comhtháthaithe na Gearmáine in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Ghearmáin. |
| --- | --- |

(31)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid uile chlársceidealaithe bheartas comhtháthaithe na Gearmáine in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Ghearmáin.

| (32) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an nGearmáin a bhaineann leis an digiteáil, leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(32)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an nGearmáin a bhaineann leis an digiteáil, leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas.

| (33) | Cé go bhfuil iarrachtaí déanta ag an nGearmáin feabhas a chur ar dhigitiú na seirbhísí poiblí, tá an cur chun feidhme mall i gcónaí. Níor baineadh amach ach roinnt de chuspóirí an Ghnímh um Rochtain ar Líne, rud a fhágann go bhfuil digitiú leanúnach dheireadh tosaigh na seirbhísí riaracháin uile éigeantach faoin spriocdháta (deireadh 2022). Léiríonn Tagarmharc Ríomhsheirbhísí Rialtais an Choimisiúin go bhfuil tearcfheidhmíocht á déanamh ag an tír freisin maidir leis an gcúloifig a dhigitiú, rud atá ríthábhachtach chun seirbhísí a sheachadadh go héifeachtach lasmuigh de raon feidhme an Achta um Rochtain ar Líne. I ndáil leis sin, fógraíodh gur tosaíocht é cláir a nuachóiriú mar chuid den Ghníomh um Nuachóiriú Clár chun prionsabal “aon-uaire” an Aontais a chur chun feidhme – i gcás nach mbeidh ar dhaoine aonair agus ar ghnólachtaí ach faisnéis chaighdeánach a chur ar fáil aon uair amháin do na húdaráis. Is beag dul chun cinn atá déanta, áfach, ó tháinig an dlí i bhfeidhm in 2021. Thairis sin, tá glacadh íseal seirbhísí a ndearnadh digitiú orthu: Tá an Ghearmáin faoi bhun mheán an Aontais ó thaobh líon na ndaoine a úsáideann ríomhsheirbhísí rialtais. Feidhmíonn an Ghearmáin freisin faoi bhun mheán an Aontais i ngnéithe éagsúla de tháscairí Thagarmharcanna r-Rialtais amhail trédhearcacht, príomhchumasóirí a bheith ann agus inrochtaineacht seirbhísí poiblí digiteacha do dhaoine aonair ó thar lear. Measann an Chomhairle Náisiúnta um Rialú Rialála nach leor cur chun feidhme an Ghnímh um Rochtain ar Líne agus tá ganntanais réamh-mheasta lucht saothair sainaitheanta aici mar phríomhriosca in éagmais gnóthachain éifeachtúlachta tríd an digitiú. Na scrogaill a sainaithníodh i ndigitiú na seirbhísí poiblí, tá feidhm acu freisin maidir le bearta comhfhreagracha i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine. |
| --- | --- |

(33)

Cé go bhfuil iarrachtaí déanta ag an nGearmáin feabhas a chur ar dhigitiú na seirbhísí poiblí, tá an cur chun feidhme mall i gcónaí. Níor baineadh amach ach roinnt de chuspóirí an Ghnímh um Rochtain ar Líne, rud a fhágann go bhfuil digitiú leanúnach dheireadh tosaigh na seirbhísí riaracháin uile éigeantach faoin spriocdháta (deireadh 2022). Léiríonn Tagarmharc Ríomhsheirbhísí Rialtais an Choimisiúin go bhfuil tearcfheidhmíocht á déanamh ag an tír freisin maidir leis an gcúloifig a dhigitiú, rud atá ríthábhachtach chun seirbhísí a sheachadadh go héifeachtach lasmuigh de raon feidhme an Achta um Rochtain ar Líne. I ndáil leis sin, fógraíodh gur tosaíocht é cláir a nuachóiriú mar chuid den Ghníomh um Nuachóiriú Clár chun prionsabal “aon-uaire” an Aontais a chur chun feidhme – i gcás nach mbeidh ar dhaoine aonair agus ar ghnólachtaí ach faisnéis chaighdeánach a chur ar fáil aon uair amháin do na húdaráis. Is beag dul chun cinn atá déanta, áfach, ó tháinig an dlí i bhfeidhm in 2021. Thairis sin, tá glacadh íseal seirbhísí a ndearnadh digitiú orthu: Tá an Ghearmáin faoi bhun mheán an Aontais ó thaobh líon na ndaoine a úsáideann ríomhsheirbhísí rialtais. Feidhmíonn an Ghearmáin freisin faoi bhun mheán an Aontais i ngnéithe éagsúla de tháscairí Thagarmharcanna r-Rialtais amhail trédhearcacht, príomhchumasóirí a bheith ann agus inrochtaineacht seirbhísí poiblí digiteacha do dhaoine aonair ó thar lear. Measann an Chomhairle Náisiúnta um Rialú Rialála nach leor cur chun feidhme an Ghnímh um Rochtain ar Líne agus tá ganntanais réamh-mheasta lucht saothair sainaitheanta aici mar phríomhriosca in éagmais gnóthachain éifeachtúlachta tríd an digitiú. Na scrogaill a sainaithníodh i ndigitiú na seirbhísí poiblí, tá feidhm acu freisin maidir le bearta comhfhreagracha i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine.

| (34) | Tá sé ríthábhachtach scileanna digiteacha a fheabhsú don aistriú digiteach chun aghaidh a thabhairt ar ghanntanais oibrithe oilte agus chun táirgiúlacht a mhéadú. Ag 49 % in 2021, tá an Ghearmáin faoi bhun mheán an Aontais de 54 % díobh siúd atá idir 16 agus 74 bliana d’aois a bhfuil bunscileanna digiteacha acu ar a laghad, rud a chuireann bac ar an aistriú digiteach. San aoisghrúpa 16-19 mbliana d’aois, ní raibh bunscileanna digiteacha ar a laghad ag 50 % díobh in 2021, 19 bpointe céatadáin faoi bhun mheán an Aontais. Cé go bhfaigheann an Ghearmáin scór os cionn mheán an Aontais Eorpaigh ar chéatadán na speisialtóirí TFC san fhostaíocht agus go bhfuil sí ag teacht le meán an Aontais do speisialtóirí TFC ar mná iad, tá líon ard folúntas gan líonadh, rud a léiríonn riachtanais bhreise. Bheadh iarrachtaí breise chun dul i ngleic le ganntanas múinteoirí agus oiliúint níos fearr a chur ar mhúinteoirí sa digitiú ar gach leibhéal oideachais ríthábhachtach chun scileanna digiteacha a fheabhsú. Níl comhtháthú na teicneolaíochta digití i ngníomhaíochtaí gnó ach thart ar mheán an Aontais, lena n-áirítear sciar na ngnólachtaí beaga agus meánmhéide a bhfuil leibhéal bunúsach déine digití acu ar a laghad agus an glacadh atá ag gnólachtaí le hardteicneolaíochtaí amhail néalríomhaireacht, mórshonraí agus intleacht shaorga. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine roinnt beart a thacaíonn le scileanna digiteacha, agus go háirithe leis an oideachas digiteach, amhail infheistíocht i ngléasanna digiteacha do mhúinteoirí, ardán oideachais agus ionaid oideachais barr feabhais. Thairis sin, tá bearta á gcur chun feidhme ag an nGearmáin chun cabhrú lena lucht saothair a uas-sciliú agus a athsciliú. Áirítear leis sin díriú ar dhigitiú gnólachtaí (e.g. Moil Eorpacha maidir leis an Nuálaíocht Dhigiteach nó an scéim tacaíochta infheistíochta Digiteáil Anois (Digital Jetzt). |
| --- | --- |

(34)

Tá sé ríthábhachtach scileanna digiteacha a fheabhsú don aistriú digiteach chun aghaidh a thabhairt ar ghanntanais oibrithe oilte agus chun táirgiúlacht a mhéadú. Ag 49 % in 2021, tá an Ghearmáin faoi bhun mheán an Aontais de 54 % díobh siúd atá idir 16 agus 74 bliana d’aois a bhfuil bunscileanna digiteacha acu ar a laghad, rud a chuireann bac ar an aistriú digiteach. San aoisghrúpa 16-19 mbliana d’aois, ní raibh bunscileanna digiteacha ar a laghad ag 50 % díobh in 2021, 19 bpointe céatadáin faoi bhun mheán an Aontais. Cé go bhfaigheann an Ghearmáin scór os cionn mheán an Aontais Eorpaigh ar chéatadán na speisialtóirí TFC san fhostaíocht agus go bhfuil sí ag teacht le meán an Aontais do speisialtóirí TFC ar mná iad, tá líon ard folúntas gan líonadh, rud a léiríonn riachtanais bhreise. Bheadh iarrachtaí breise chun dul i ngleic le ganntanas múinteoirí agus oiliúint níos fearr a chur ar mhúinteoirí sa digitiú ar gach leibhéal oideachais ríthábhachtach chun scileanna digiteacha a fheabhsú. Níl comhtháthú na teicneolaíochta digití i ngníomhaíochtaí gnó ach thart ar mheán an Aontais, lena n-áirítear sciar na ngnólachtaí beaga agus meánmhéide a bhfuil leibhéal bunúsach déine digití acu ar a laghad agus an glacadh atá ag gnólachtaí le hardteicneolaíochtaí amhail néalríomhaireacht, mórshonraí agus intleacht shaorga. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Gearmáine roinnt beart a thacaíonn le scileanna digiteacha, agus go háirithe leis an oideachas digiteach, amhail infheistíocht i ngléasanna digiteacha do mhúinteoirí, ardán oideachais agus ionaid oideachais barr feabhais. Thairis sin, tá bearta á gcur chun feidhme ag an nGearmáin chun cabhrú lena lucht saothair a uas-sciliú agus a athsciliú. Áirítear leis sin díriú ar dhigitiú gnólachtaí (e.g. Moil Eorpacha maidir leis an Nuálaíocht Dhigiteach nó an scéim tacaíochta infheistíochta Digiteáil Anois (Digital Jetzt).

| (35) | Ar an iomlán, níl rochtain ach ag 19,3 % de theaghlaigh ar nasc leathanbhanda snáithíneach, rud a fhágann go bhfuil an Ghearmáin i measc na mBallstát a bhfuil an clúdach snáithín is ísle acu (an dara ceann is ísle san Aontas, agus 85 % ar a laghad de chlúdach snáithíní ag an gcúigear is fearr san Aontas). Tá an easpa nasc snáithíní agus líonraí fíor-ardacmhainne i gcoitinne le sonrú go háirithe i gceantair thuaithe. Cuireann sé sin bac ar fhás táirgiúlachta, go háirithe i gcás gnólachtaí beaga agus meánmhéide. Tá an baol ann nach mbainfear amach an sprioc 50 % de theaghlaigh agus de ghnólachtaí a nascadh leis an líonra trí optaic snáithín faoi 2025 (agus 100 % faoi 2030). Áiríodh bearta comhfhreagracha i Straitéis Ghigighiotáin mhí Iúil 2022. Tá sé ríthábhachtach feabhas a chur ar chreatchoinníollacha, mar shampla trí chumas pleanála agus cur chun feidhme san earnáil phoiblí a mhéadú, chun dlús a chur le cumhdach snáithíní. Chun na spriocanna gréasáin a bhaint amach, beidh gá freisin le feabhas a chur ar na nósanna imeachta riaracháin a bhaineann le hiarratas a dhéanamh ar cheadanna agus le ceadanna a dheonú agus le caighdeánú a dhéanamh ar mhodhanna suiteála eile nach bhfuil chomh huaineach céanna. |
| --- | --- |

(35)

Ar an iomlán, níl rochtain ach ag 19,3 % de theaghlaigh ar nasc leathanbhanda snáithíneach, rud a fhágann go bhfuil an Ghearmáin i measc na mBallstát a bhfuil an clúdach snáithín is ísle acu (an dara ceann is ísle san Aontas, agus 85 % ar a laghad de chlúdach snáithíní ag an gcúigear is fearr san Aontas). Tá an easpa nasc snáithíní agus líonraí fíor-ardacmhainne i gcoitinne le sonrú go háirithe i gceantair thuaithe. Cuireann sé sin bac ar fhás táirgiúlachta, go háirithe i gcás gnólachtaí beaga agus meánmhéide. Tá an baol ann nach mbainfear amach an sprioc 50 % de theaghlaigh agus de ghnólachtaí a nascadh leis an líonra trí optaic snáithín faoi 2025 (agus 100 % faoi 2030). Áiríodh bearta comhfhreagracha i Straitéis Ghigighiotáin mhí Iúil 2022. Tá sé ríthábhachtach feabhas a chur ar chreatchoinníollacha, mar shampla trí chumas pleanála agus cur chun feidhme san earnáil phoiblí a mhéadú, chun dlús a chur le cumhdach snáithíní. Chun na spriocanna gréasáin a bhaint amach, beidh gá freisin le feabhas a chur ar na nósanna imeachta riaracháin a bhaineann le hiarratas a dhéanamh ar cheadanna agus le ceadanna a dheonú agus le caighdeánú a dhéanamh ar mhodhanna suiteála eile nach bhfuil chomh huaineach céanna.

| (36) | D’éirigh leis an nGearmáin a spleáchas ard ar ghás agus ola na Rúise a laghdú go héifeachtach in 2022 i gcomparáid le 2021 (ó 65 % go beagnach nialas le haghaidh gáis, agus ó 34,12 % go dtí faoi bhun 25 % i gcás ola (17)). Tá sé beartaithe agus thosaigh sé bonneagar gáis nádúrtha a chur chun feidhme a thiocfadh in ionad allmhairí gáis na Rúise go hiomlán sa mheántéarma. Chomhlíon an Ghearmáin a hoibleagáidí stórála gáis an geimhreadh seo caite, agus shroich sí 99,2 % faoin 1 Samhain 2022. A bhuí le margaí gáis idirnasctha, chuirfeadh gás nádúrtha leachtaithe (GNL) arna allmhairiú ag an nGearmáin le slándáil an tsoláthair san Aontas, ar choinníoll go gcuirfear an bonneagar ábhartha chun feidhme gan a thuilleadh moille. Ag an am céanna, tá an tír fós ag brath ar bhreoslaí iontaise allmhairithe. Tháinig laghdú 16 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Ghearmáin sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, méid atá níos airde ná an sprioclaghdú 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18). Moltar don Ghearmáin leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19). |
| --- | --- |

(36)

D’éirigh leis an nGearmáin a spleáchas ard ar ghás agus ola na Rúise a laghdú go héifeachtach in 2022 i gcomparáid le 2021 (ó 65 % go beagnach nialas le haghaidh gáis, agus ó 34,12 % go dtí faoi bhun 25 % i gcás ola (17)). Tá sé beartaithe agus thosaigh sé bonneagar gáis nádúrtha a chur chun feidhme a thiocfadh in ionad allmhairí gáis na Rúise go hiomlán sa mheántéarma. Chomhlíon an Ghearmáin a hoibleagáidí stórála gáis an geimhreadh seo caite, agus shroich sí 99,2 % faoin 1 Samhain 2022. A bhuí le margaí gáis idirnasctha, chuirfeadh gás nádúrtha leachtaithe (GNL) arna allmhairiú ag an nGearmáin le slándáil an tsoláthair san Aontas, ar choinníoll go gcuirfear an bonneagar ábhartha chun feidhme gan a thuilleadh moille. Ag an am céanna, tá an tír fós ag brath ar bhreoslaí iontaise allmhairithe. Tháinig laghdú 16 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Ghearmáin sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, méid atá níos airde ná an sprioclaghdú 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18). Moltar don Ghearmáin leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19).

| (37) | Tá leictreachas in-athnuaite ríthábhachtach chun pleananna aistrithe glasa na Gearmáine a chur i bhfeidhm go rathúil, lena n-áirítear le haghaidh táirgeadh hidrigine in-athnuaite, feithiclí leictreacha agus teaschaidéil agus chun slándáil fuinnimh a bhaint amach sa mheántéarma. Mar sin féin, bheadh gá le dlús trí huaire a chur le húsáid fuinnimh in-athnuaite (ó + 67 % le 8 mbliana anuas go dtí + 196 % sna 8 mbliana amach romhainn) chun spriocanna náisiúnta imlonnaithe a bhaint amach. Tá nósanna imeachta casta fada ceadaithe ag coinneáil siar ar leathadh amach foinsí in-athnuaite fuinnimh agus teicneolaíochtaí glan-nialasacha breise, agus tá reachtaíocht a glacadh le déanaí chun na próisis a fheabhsú fós le cur chun feidhme. Anuas ar na dúshláin a dtugtar aghaidh orthu, tá bac á chur ar cheadú mar gheall ar an easpa digitithe agus scileanna gaolmhara chomh maith le húdaráis nach bhfuil dóthain foirne acu, lena n-áirítear cúirteanna. Tá scrogaill ann fós maidir le solúbthacht na heangaí, lena n-áirítear stóráil, agus leathnú na n-eangach tarchurtha ardvoltais, lena n-áirítear Tionscadail Leasa Choitinn a chur chun feidhme. Thairis sin, níl dóthain digitithe agus uasghrádaithe déanta ar eangacha dáileacháin na Gearmáine chun freastal ar an iliomad monaróirí agus tomhaltóirí nua feithiclí leictreacha, ar chórais fhótavoltacha gréine agus ar theaschaidéil, agus d’fhéadfaí stóráil leictreachais a leathnú. Tá dúshláin roimh iarrachtaí maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, lena n-áirítear an t-iompar, téamh intíre agus tionscal, agus leathadh amach teaschaidéal ar bhealach inacmhainne, ó thaobh méadú agus cur chun feidhme tráthúil chun go mbeidh an Ghearmáin in ann a spriocanna aeráide agus fuinnimh a bhaint amach, a spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus borradh a chur faoin iomaíochas agus faoi chruthú post, lena n-áirítear in earnáil na monaraíochta teicneolaíochta glaine. Chun spriocanna aeráide a bhaint amach, tá gá le tuilleadh gníomhaíochta chun earnáil an iompair agus earnáil na tógála a dhícharbónú, earnálacha ar theip orthu spriocanna náisiúnta a bhaineann go sonrach le hearnáil faoi leith a bhaint amach do 2022, in ainneoin gur tugadh isteach bearta mar shampla praghas náisiúnta carbóin chun astaíochtaí a laghdú sa dá earnáil sin. Tá laghdú tagtha ar an linn charbóin nádúrtha sa Ghearmáin ó 2016, rud a éilíonn gníomhaíocht maidir le foraoisí agus athchóiriú tailte portaigh. Le hiarrachtaí níos láidre maidir le hoiriúnú don athrú aeráide, leis an ngeilleagar ciorclach agus le cosaint an chomhshaoil, laghdaítear na rioscaí a bhaineann le dúshláin dhomhanda agus rannchuidítear le hathléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide, le hacmhainní nádúrtha a dhaingniú agus le spleáchas an tionscail ar amhábhair chriticiúla a laghdú. |
| --- | --- |

(37)

Tá leictreachas in-athnuaite ríthábhachtach chun pleananna aistrithe glasa na Gearmáine a chur i bhfeidhm go rathúil, lena n-áirítear le haghaidh táirgeadh hidrigine in-athnuaite, feithiclí leictreacha agus teaschaidéil agus chun slándáil fuinnimh a bhaint amach sa mheántéarma. Mar sin féin, bheadh gá le dlús trí huaire a chur le húsáid fuinnimh in-athnuaite (ó + 67 % le 8 mbliana anuas go dtí + 196 % sna 8 mbliana amach romhainn) chun spriocanna náisiúnta imlonnaithe a bhaint amach. Tá nósanna imeachta casta fada ceadaithe ag coinneáil siar ar leathadh amach foinsí in-athnuaite fuinnimh agus teicneolaíochtaí glan-nialasacha breise, agus tá reachtaíocht a glacadh le déanaí chun na próisis a fheabhsú fós le cur chun feidhme. Anuas ar na dúshláin a dtugtar aghaidh orthu, tá bac á chur ar cheadú mar gheall ar an easpa digitithe agus scileanna gaolmhara chomh maith le húdaráis nach bhfuil dóthain foirne acu, lena n-áirítear cúirteanna. Tá scrogaill ann fós maidir le solúbthacht na heangaí, lena n-áirítear stóráil, agus leathnú na n-eangach tarchurtha ardvoltais, lena n-áirítear Tionscadail Leasa Choitinn a chur chun feidhme. Thairis sin, níl dóthain digitithe agus uasghrádaithe déanta ar eangacha dáileacháin na Gearmáine chun freastal ar an iliomad monaróirí agus tomhaltóirí nua feithiclí leictreacha, ar chórais fhótavoltacha gréine agus ar theaschaidéil, agus d’fhéadfaí stóráil leictreachais a leathnú. Tá dúshláin roimh iarrachtaí maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, lena n-áirítear an t-iompar, téamh intíre agus tionscal, agus leathadh amach teaschaidéal ar bhealach inacmhainne, ó thaobh méadú agus cur chun feidhme tráthúil chun go mbeidh an Ghearmáin in ann a spriocanna aeráide agus fuinnimh a bhaint amach, a spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus borradh a chur faoin iomaíochas agus faoi chruthú post, lena n-áirítear in earnáil na monaraíochta teicneolaíochta glaine. Chun spriocanna aeráide a bhaint amach, tá gá le tuilleadh gníomhaíochta chun earnáil an iompair agus earnáil na tógála a dhícharbónú, earnálacha ar theip orthu spriocanna náisiúnta a bhaineann go sonrach le hearnáil faoi leith a bhaint amach do 2022, in ainneoin gur tugadh isteach bearta mar shampla praghas náisiúnta carbóin chun astaíochtaí a laghdú sa dá earnáil sin. Tá laghdú tagtha ar an linn charbóin nádúrtha sa Ghearmáin ó 2016, rud a éilíonn gníomhaíocht maidir le foraoisí agus athchóiriú tailte portaigh. Le hiarrachtaí níos láidre maidir le hoiriúnú don athrú aeráide, leis an ngeilleagar ciorclach agus le cosaint an chomhshaoil, laghdaítear na rioscaí a bhaineann le dúshláin dhomhanda agus rannchuidítear le hathléimneacht in aghaidh an athraithe aeráide, le hacmhainní nádúrtha a dhaingniú agus le spleáchas an tionscail ar amhábhair chriticiúla a laghdú.

| (38) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Trí thorthaí oideachais na ngrúpaí faoi mhíbhuntáiste a fheabhsú, cuirtear bonn níos fearr ar fáil don oideachas leanúnach. Tá an fhoghlaim aosach ríthábhachtach chun dul i ngleic le ganntanas leanúnach scileanna. Le 10 mbliana anuas, áfach, bhí ráta rannpháirtíochta na ndaoine fásta san fhoghlaim le 4 seachtaine anuas cobhsaí a bheag nó a mhór agus níos ísle ná meán an Aontais (8,1 % in 2022 i gcomparáid le meán an Aontais de 11,9 %), agus ní raibh sé ach 4 % i gcás oibrithe ar bheagán cáilíochtaí. Ina theannta sin, i dtionscail dianfhuinnimh, tháinig laghdú ar rannpháirtíocht oibrithe san oideachas agus san oiliúint ó 9,8 % in 2015 go 7,6 % in 2021 agus tá sé faoi bhun mheán an Aontais (8,9 %). Bheadh cur chun cinn rannpháirtíochta i gcláir ghairmoideachais agus foghlama tosaigh agus leanúnacha chun tacú leis an aistriú glas i gcomhréir le sprioc na Gearmáine 65 % de dhaoine fásta a bheith ag foghlaim gach bliain faoi 2030. |
| --- | --- |

(38)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Trí thorthaí oideachais na ngrúpaí faoi mhíbhuntáiste a fheabhsú, cuirtear bonn níos fearr ar fáil don oideachas leanúnach. Tá an fhoghlaim aosach ríthábhachtach chun dul i ngleic le ganntanas leanúnach scileanna. Le 10 mbliana anuas, áfach, bhí ráta rannpháirtíochta na ndaoine fásta san fhoghlaim le 4 seachtaine anuas cobhsaí a bheag nó a mhór agus níos ísle ná meán an Aontais (8,1 % in 2022 i gcomparáid le meán an Aontais de 11,9 %), agus ní raibh sé ach 4 % i gcás oibrithe ar bheagán cáilíochtaí. Ina theannta sin, i dtionscail dianfhuinnimh, tháinig laghdú ar rannpháirtíocht oibrithe san oideachas agus san oiliúint ó 9,8 % in 2015 go 7,6 % in 2021 agus tá sé faoi bhun mheán an Aontais (8,9 %). Bheadh cur chun cinn rannpháirtíochta i gcláir ghairmoideachais agus foghlama tosaigh agus leanúnacha chun tacú leis an aistriú glas i gcomhréir le sprioc na Gearmáine 65 % de dhaoine fásta a bheith ag foghlaim gach bliain faoi 2030.

| (39) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1). |
| --- | --- |

(39)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1).

| (40) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Gearmáine, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(40)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Gearmáine, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

| (41) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar an gClár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí atá nasctha leis an mbarrachas mór leanúnach sa chuntas reatha. Cuidíonn moltaí (2), (3) agus (4) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1) a mhéid a bhaineann le hinfheistíocht níos airde. Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) chun aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus chun na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 a chur chun feidhme le haghaidh an limistéir euro, i gcomhréir le haithris 40, |
| --- | --- |

(41)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar an gClár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí atá nasctha leis an mbarrachas mór leanúnach sa chuntas reatha. Cuidíonn moltaí (2), (3) agus (4) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1) a mhéid a bhaineann le hinfheistíocht níos airde. Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) chun aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus chun na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 a chur chun feidhme le haghaidh an limistéir euro, i gcomhréir le haithris 40,

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Ghearmáin in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 2,5 % (21) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú. Tionscnaimh infheistíochta poiblí a chur chun feidhme mar atá beartaithe.

I gcás na tréimhse tar éis 2024, leanfaidh siad de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Feabhas a chur ar an meascán cánach chun fás níos cuimsithí agus níos inbhuanaithe a bhaint amach, go háirithe trí dhreasachtaí cánach a fheabhsú d’fhonn uaireanta an chloig oibrithe a mhéadú. Inbhuanaitheacht fhadtéarmach chóras na bpinsean a chosaint.

2.

Dlús suntasach a chur le cur chun feidhme a plean téarnaimh agus athléimneachta athbhreithnithe, lena n-áirítear trí acmhainní leordhóthanacha a áirithiú freisin, agus an aguisín agus an chaibidil REPowerEU a thabhairt chun críche go pras d’fhonn tús a chur go mear lena chur chun feidhme. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Dlús a chur le digitiú an tslabhra seirbhíse ina iomláine do sheirbhísí poiblí agus scileanna digiteacha daoine a fheabhsú. Bacainní infheistíochta a bhaint agus borradh a chur faoin infheistíocht i líonraí cumarsáide digití fíor-ardacmhainneachta.

4.

Iarrachtaí a mhéadú chun an spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú a thuilleadh trí bhorradh a chur faoin infheistíocht i líonraí fuinnimh in-athnuaite agus leictreachais agus dlús a chur lena n-úsáid trí acmhainneacht riaracháin fheabhsaithe agus trí phróisis chuíchóirithe, lena n-áirítear nósanna imeachta ceadaithe. Dlús a chur le hiarrachtaí éifeachtúlachta fuinnimh san iompar, sa tógáil agus sa tionsclaíocht, lena n-áirítear trí infheistíochtaí i gcórais téimh agus trí bhearta beartais breise atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10158/2021 INIT; 10158/2021 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gearmáine 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 18).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,4 pointe céatadáin de OTI. Baineann an ranníocaíocht sin go príomha le náisiúnú agus athchaipitliú soláthróirí mórdhíola gáis sa Ghearmáin chun slándáil fuinnimh a ráthú.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta 2022 um Athchóiriú de chuid na Gearmáine agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gearmáine 2022, IO C 334, 1.9.2022, lch. 35.

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 7,1 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na Gearmáine (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Réamh-mheastar go soláthróidh caiteachas caipitil eile atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht chraptha 0,3 pointe céatadáin de OTI. Baineann an ranníocaíocht sin go príomha le scor an bhirt chun soláthróirí mórdhíola gáis sa Ghearmáin a náisiúnú agus a athchaipitliú chun slándáil fuinnimh na bliana roimhe sin a ráthú.

13

(14)  Le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle, ceanglaítear freisin coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 14 Feabhra 2023 lena leasaítear Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 13 Iúil 2021 maidir leis an measúnú ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Ghearmáin a fhormheas (5536/2023).

16

(17)  Níor allmhairigh an Ghearmáin aon ghás ón Rúis ó mhí Lúnasa 2022, agus níor allmhairigh sí aon ola uaithi ó mhí Feabhra 2023.

17

(18)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

18

(19)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

19

(20)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

20

(21)  A mheastar a chomhfhreagraíonn d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

21

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/49 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/49

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na hEastóine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hEastóine 2023

(2023/C 312/06)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil ar shainaithin sé inti go bhfuil an Eastóin ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na hEastóine 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil ar shainaithin sé inti go bhfuil an Eastóin ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na hEastóine 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 18 Meitheamh 2021, chuir an Eastóin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 29 Deireadh Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hEastóine (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an Eastóin. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. An 9 Márta 2023, chuir an Eastóin plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta athbhreithnithe, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 21c de Rialachán (AE) 2021/241. Cuirtear san áireamh freisin sa phlean téarnaimh agus athléimneachta athbhreithnithe an ranníocaíocht uasta airgeadais nuashonraithe i gcomhréir le hAirteagal 18(2) den Rialachán sin agus áirítear ann iarraidh réasúnaithe ar an gCoimisiún Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 3 Samhain 2021 a leasú i gcomhréir le hAirteagal 21(1) de Rialachán (AE) 2021/241, i bhfianaise nach féidir an plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach a thuilleadh de bharr imthosca oibiachtúla. An 12 Bealtaine 2023, ghlac an Coimisiún a thogra le haghaidh Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hEastóine. An 16 Meitheamh 2023, ghlac an Chomhairle Cinneadh Cur Chun Feidhme uaithi lena leasaítear Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 29 Deireadh Fómhair 2021 maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hEastóine (7). |
| --- | --- |

(9)

An 18 Meitheamh 2021, chuir an Eastóin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 29 Deireadh Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hEastóine (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an Eastóin. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. An 9 Márta 2023, chuir an Eastóin plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta athbhreithnithe, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 21c de Rialachán (AE) 2021/241. Cuirtear san áireamh freisin sa phlean téarnaimh agus athléimneachta athbhreithnithe an ranníocaíocht uasta airgeadais nuashonraithe i gcomhréir le hAirteagal 18(2) den Rialachán sin agus áirítear ann iarraidh réasúnaithe ar an gCoimisiún Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 3 Samhain 2021 a leasú i gcomhréir le hAirteagal 21(1) de Rialachán (AE) 2021/241, i bhfianaise nach féidir an plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach a thuilleadh de bharr imthosca oibiachtúla. An 12 Bealtaine 2023, ghlac an Coimisiún a thogra le haghaidh Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hEastóine. An 16 Meitheamh 2023, ghlac an Chomhairle Cinneadh Cur Chun Feidhme uaithi lena leasaítear Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 29 Deireadh Fómhair 2021 maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hEastóine (7).

| (10) | An 11 Bealtaine 2023, thíolaic an Eastóin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 28 Aibreán 2023, thíolaic an Eastóin a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. |
| --- | --- |

(10)

An 11 Bealtaine 2023, thíolaic an Eastóin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 28 Aibreán 2023, thíolaic an Eastóin a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Eastóin. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hEastóine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hEastóine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hEastóine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Eastóin. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hEastóine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hEastóine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hEastóine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Eastóin agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Ba é an chonclúid ar tháinig an Coimisiún air nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha ag baint don Eastóin. Go háirithe, tá méadú tagtha le déanaí ar leochaileachtaí a bhaineann le hiomaíochas agus le forbairtí i bpraghsanna tithe ach is cosúil, ar an iomlán, go bhfuil siad faoi smacht faoi láthair. Tháinig méadú mór ar phá agus go háirithe ar phraghsanna in 2022, ach is cosúil go bhfuil na caillteanais iomaíochais teoranta, agus níl ach easnamh beag taifeadta sa chuntas reatha agus táthar ag tuar go dtiocfaidh sé gar don chomhardú in 2023 agus 2024. Mar sin féin, tá an baol ann go gcuirfidh boilsciú agus brúnna pá isteach ar iomaíochas na hEastóine, go háirithe ós rud é go bhfuil an croí-bhoilsciú i bhfad os cionn mheán an limistéir euro. Tá fás mór tagtha ar phraghsanna tithe ó bhí phaindéim COVID-19 ann, ach ní léiríonn siad comharthaí láidre ró-luachála. Is dócha go mbeidh praghsanna tithe measartha, i bhfianaise na n-arduithe ar an ráta úis agus an chúlaithe eacnamaíochta a tharla le déanaí. Thairis sin, tá fiachas teaghlaigh agus iasachtaíocht measartha beag agus tá an earnáil airgeadais ar fónamh. Tá an socrú beartais fabhrach ar an iomlán, cé go bhféadfadh roinnt iarrachtaí breise a bheith ina gcuidiú chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann leis na leochaileachtaí sainaitheanta. Bheadh beartais fhioscacha agus mhacrastuamachta leanúnacha frith-thimthriallacha, a threiseofaí nuair is gá, tábhachtach ina leith sin. D’fhéadfadh iomaíocht a chothú sa mhargadh baile cuidiú le brúnna praghsanna a bhainistiú. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Eastóin agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Ba é an chonclúid ar tháinig an Coimisiún air nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha ag baint don Eastóin. Go háirithe, tá méadú tagtha le déanaí ar leochaileachtaí a bhaineann le hiomaíochas agus le forbairtí i bpraghsanna tithe ach is cosúil, ar an iomlán, go bhfuil siad faoi smacht faoi láthair. Tháinig méadú mór ar phá agus go háirithe ar phraghsanna in 2022, ach is cosúil go bhfuil na caillteanais iomaíochais teoranta, agus níl ach easnamh beag taifeadta sa chuntas reatha agus táthar ag tuar go dtiocfaidh sé gar don chomhardú in 2023 agus 2024. Mar sin féin, tá an baol ann go gcuirfidh boilsciú agus brúnna pá isteach ar iomaíochas na hEastóine, go háirithe ós rud é go bhfuil an croí-bhoilsciú i bhfad os cionn mheán an limistéir euro. Tá fás mór tagtha ar phraghsanna tithe ó bhí phaindéim COVID-19 ann, ach ní léiríonn siad comharthaí láidre ró-luachála. Is dócha go mbeidh praghsanna tithe measartha, i bhfianaise na n-arduithe ar an ráta úis agus an chúlaithe eacnamaíochta a tharla le déanaí. Thairis sin, tá fiachas teaghlaigh agus iasachtaíocht measartha beag agus tá an earnáil airgeadais ar fónamh. Tá an socrú beartais fabhrach ar an iomlán, cé go bhféadfadh roinnt iarrachtaí breise a bheith ina gcuidiú chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann leis na leochaileachtaí sainaitheanta. Bheadh beartais fhioscacha agus mhacrastuamachta leanúnacha frith-thimthriallacha, a threiseofaí nuair is gá, tábhachtach ina leith sin. D’fhéadfadh iomaíocht a chothú sa mhargadh baile cuidiú le brúnna praghsanna a bhainistiú.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na hEastóine ó 2,4 % de OTI in 2021 go 0,9 % in 2022, agus tháinig méadú ar an ollfhiachas rialtais ó 17,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 18,4 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na hEastóine sa tuarascáil sin, ós rud é go bhfuil sé beartaithe go sáróidh a heasnamh rialtais ghinearálta 3 % de luach tagartha OTI an Chonartha in 2023. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina theannta sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnamh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Eastóin é sin a chur san áireamh i gcur chun feidhme bhuiséad 2023 na hEastóine agus an dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na hEastóine ó 2,4 % de OTI in 2021 go 0,9 % in 2022, agus tháinig méadú ar an ollfhiachas rialtais ó 17,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 18,4 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na hEastóine sa tuarascáil sin, ós rud é go bhfuil sé beartaithe go sáróidh a heasnamh rialtais ghinearálta 3 % de luach tagartha OTI an Chonartha in 2023. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina theannta sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnamh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Eastóin é sin a chur san áireamh i gcur chun feidhme bhuiséad 2023 na hEastóine agus an dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, ar na bearta beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam, bhí máil níos ísle ar bhreosla talmhaíochta; agus ar na bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, áiríodh páirtchúiteamh ar bhillí fuinnimh le haghaidh teaghlaigh a thuilleann níos lú ná an t-ioncam airmheánach, muirir líonra laghdaithe ar theaghlaigh agus corparáidí as leictreachas agus gás, caidhpeanna praghais leictreachais agus gáis le haghaidh teaghlach, agus aistriú sóisialta aon uaire EUR 50 chuig pinsinéirí agus teaghlaigh a bhfuil leanaí acu. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,8 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a mheastar a bheith ina 0,6 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,3 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, ar na bearta beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam, bhí máil níos ísle ar bhreosla talmhaíochta; agus ar na bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, áiríodh páirtchúiteamh ar bhillí fuinnimh le haghaidh teaghlaigh a thuilleann níos lú ná an t-ioncam airmheánach, muirir líonra laghdaithe ar theaghlaigh agus corparáidí as leictreachas agus gás, caidhpeanna praghais leictreachais agus gáis le haghaidh teaghlach, agus aistriú sóisialta aon uaire EUR 50 chuig pinsinéirí agus teaghlaigh a bhfuil leanaí acu. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,8 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a mheastar a bheith ina 0,6 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,3 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Eastóin (8) staid fhioscach thacúil a choinneáil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Eastóin (8) staid fhioscach thacúil a choinneáil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (9) in 2022 crapthach ag leibhéal 1,3 % de OTI a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Eastóin de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,4 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,6 % de OTI a bhí ann in 2021). Ba é an t-ardú tapa gan choinne ar phraghsanna tógála ba chúis leis an laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus cistí eile an Aontais in 2022. Rinne infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,6 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (10). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Eastóin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021. Ag an am céanna, meastar gur sholáthair an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú crapthach dar méid 0,8 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, chuir an Eastóin teorainn leordhóthanach leis an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (9) in 2022 crapthach ag leibhéal 1,3 % de OTI a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Eastóin de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,4 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,6 % de OTI a bhí ann in 2021). Ba é an t-ardú tapa gan choinne ar phraghsanna tógála ba chúis leis an laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus cistí eile an Aontais in 2022. Rinne infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,6 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (10). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Eastóin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021. Ag an am céanna, meastar gur sholáthair an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú crapthach dar méid 0,8 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, chuir an Eastóin teorainn leordhóthanach leis an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | Tá an cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023 faichilleach in 2023, agus is cás é atá i gcomhréir le Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún agus na blianta ina dhiaidh sin. Tá sé measta ag an rialtas go dtiocfaidh laghdú 1,5 % ar an bhfíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 3,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh crapadh iarbhír OTI níos ísle de 0,1 % ann in 2023 agus go mbeidh fás 3,0 % comhchosúil ann in 2024. Is é is cúis go príomha leis an difríocht in 2023 go bhfuil an Coimisiún ag súil le forbairtí níos fabhraí maidir le tomhaltas príobháideach, mar aon le boilsciú beagán níos ísle (arna thomhas leis an innéacs comhchuibhithe praghsanna do thomhaltóirí (ICPT)) agus réamh-mheastacháin fáis níos airde ar phá. |
| --- | --- |

(17)

Tá an cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023 faichilleach in 2023, agus is cás é atá i gcomhréir le Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún agus na blianta ina dhiaidh sin. Tá sé measta ag an rialtas go dtiocfaidh laghdú 1,5 % ar an bhfíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 3,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh crapadh iarbhír OTI níos ísle de 0,1 % ann in 2023 agus go mbeidh fás 3,0 % comhchosúil ann in 2024. Is é is cúis go príomha leis an difríocht in 2023 go bhfuil an Coimisiún ag súil le forbairtí níos fabhraí maidir le tomhaltas príobháideach, mar aon le boilsciú beagán níos ísle (arna thomhas leis an innéacs comhchuibhithe praghsanna do thomhaltóirí (ICPT)) agus réamh-mheastacháin fáis níos airde ar phá.

| (18) | Sa Chlár Cobhsaíochta 2023 uaidh, tá an rialtas ag súil go méadóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,3 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 bearta lánroghnacha den chuid is mó, mar shampla caiteachas breise ar shochair theaghlaigh, pinsin, cosaint agus oideachas agus réimeanna cánach a choigeartú chun cáin ioncaim a laghdú, chomh maith le méadú measta ar chaiteachas ag rialtais áitiúla. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 18,4 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 20,2 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Meastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 3,1 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar éifeacht an ainmneora ó réamh-mheastachán OTI ainmniúil níos airde agus fás measta níos airde ar bhoinn chánach agus ar ioncam cánach agus neamhchánach. |
| --- | --- |

(18)

Sa Chlár Cobhsaíochta 2023 uaidh, tá an rialtas ag súil go méadóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,3 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 bearta lánroghnacha den chuid is mó, mar shampla caiteachas breise ar shochair theaghlaigh, pinsin, cosaint agus oideachas agus réimeanna cánach a choigeartú chun cáin ioncaim a laghdú, chomh maith le méadú measta ar chaiteachas ag rialtais áitiúla. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 18,4 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 20,2 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Meastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 3,1 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar éifeacht an ainmneora ó réamh-mheastachán OTI ainmniúil níos airde agus fás measta níos airde ar bhoinn chánach agus ar ioncam cánach agus neamhchánach.

| (19) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is é atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe sciar de bhillí téimh, leictreachais agus gáis na dteaghlach ar fad a aisíoc. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,3 % de OTI in 2023 (11). De réir dealraimh, níl na bearta in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (12) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh méadú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is é atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe sciar de bhillí téimh, leictreachais agus gáis na dteaghlach ar fad a aisíoc. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,3 % de OTI in 2023 (11). De réir dealraimh, níl na bearta in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (12) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh méadú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Eastóin gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (13), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Eastóin a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Eastóin freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Eastóin gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (13), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Eastóin a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Eastóin freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, meastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach forleathnaitheach a bheidh ann (‒ 0,8 % de OTI) i gcomhthéacs boilscithe ard. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (+ 1,3 % de OTI). Meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023 rannchuidiú forleathnaitheach de 1,2 % de OTI don staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. San áireamh ann sin freisin tá costas níos airde a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, ní mar gheall ar an tacaíocht spriocdhírithe a thugtar do na teaghlaigh agus do na gnólachtaí is leochailí i leith ardú praghsanna fuinnimh ná do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin is cúis le rannchuidiú forleathnaitheach an ghlanchaiteachais phríomha reatha arna maoiniú go náisiúnta. Is é caiteachas sóisialta, pá poiblí, caiteachas oideachais agus cosanta is mó is cúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gurb ionann an caiteachas a mhaoinítear le deontais ón tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais agus 1,8 % de OTI in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú crapthach dar méid 0,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Eastóin infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (14). Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla éifeachtúlacht fuinnimh tithíochta, neartú na líonraí tarchurtha leictreachais chun go mbeidh táirgeadh fuinnimh níos glaise ann, leathanbhanda idirlín, seirbhísí digiteacha, modúil uas-scilithe agus athoiliúna le haghaidh scileanna don aistriú glas. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, meastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach forleathnaitheach a bheidh ann (‒ 0,8 % de OTI) i gcomhthéacs boilscithe ard. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (+ 1,3 % de OTI). Meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023 rannchuidiú forleathnaitheach de 1,2 % de OTI don staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. San áireamh ann sin freisin tá costas níos airde a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, ní mar gheall ar an tacaíocht spriocdhírithe a thugtar do na teaghlaigh agus do na gnólachtaí is leochailí i leith ardú praghsanna fuinnimh ná do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin is cúis le rannchuidiú forleathnaitheach an ghlanchaiteachais phríomha reatha arna maoiniú go náisiúnta. Is é caiteachas sóisialta, pá poiblí, caiteachas oideachais agus cosanta is mó is cúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gurb ionann an caiteachas a mhaoinítear le deontais ón tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais agus 1,8 % de OTI in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú crapthach dar méid 0,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Eastóin infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (14). Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla éifeachtúlacht fuinnimh tithíochta, neartú na líonraí tarchurtha leictreachais chun go mbeidh táirgeadh fuinnimh níos glaise ann, leathanbhanda idirlín, seirbhísí digiteacha, modúil uas-scilithe agus athoiliúna le haghaidh scileanna don aistriú glas.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú beag ar an easnamh rialtais ghinearálta go 4,2 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó laghdú ar chaiteachas mar sciar de OTI. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 23,6 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Mar sin féin, mar a luaitear sa Chlár, níl na bearta comhdhlúthaithe fhioscaigh atá beartaithe ag an rialtas nua a chuaigh i mbun oifige an 17 Aibreán 2023 san áireamh sna réamh-mheastacháin sin go fóill, toisc nach sonraítear na bearta go fóill i ngníomhartha dlíthiúla. Tá sé beartaithe ag an rialtas nua an cháin bhreisluacha, cánacha comhshaoil, dleachtanna máil ar alcól agus tobac a ardú agus cáin ghluaisteáin a thionscnamh. Ar thaobh an chaiteachais, tá sé beartaithe ag an rialtas sochair leanaí áirithe a ghearradh. Ar an iomlán, measann Clár Cobhsaíochta 2023 go gcuirfeadh na bearta sin feabhas 1,3 % ar chomhardú an bhuiséid in 2024. Bunaithe ar bhearta beartais ar a bhfuil eolas mionsonraithe go leor ag scoithdháta na réamhaisnéise (i.e. gan na bearta comhdhlúthaithe fhioscaigh atá beartaithe ag an rialtas nua), tuartar easnamh rialtais le haghaidh 2024 de 2,7 % de OTI i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar an mbonn easnaimh níos ísle atá tuartha do 2023 agus ionchas OTI agus ioncaim cánach níos fabhraí do 2024 i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI níos ísle de 21,3 % ann ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú beag ar an easnamh rialtais ghinearálta go 4,2 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó laghdú ar chaiteachas mar sciar de OTI. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 23,6 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Mar sin féin, mar a luaitear sa Chlár, níl na bearta comhdhlúthaithe fhioscaigh atá beartaithe ag an rialtas nua a chuaigh i mbun oifige an 17 Aibreán 2023 san áireamh sna réamh-mheastacháin sin go fóill, toisc nach sonraítear na bearta go fóill i ngníomhartha dlíthiúla. Tá sé beartaithe ag an rialtas nua an cháin bhreisluacha, cánacha comhshaoil, dleachtanna máil ar alcól agus tobac a ardú agus cáin ghluaisteáin a thionscnamh. Ar thaobh an chaiteachais, tá sé beartaithe ag an rialtas sochair leanaí áirithe a ghearradh. Ar an iomlán, measann Clár Cobhsaíochta 2023 go gcuirfeadh na bearta sin feabhas 1,3 % ar chomhardú an bhuiséid in 2024. Bunaithe ar bhearta beartais ar a bhfuil eolas mionsonraithe go leor ag scoithdháta na réamhaisnéise (i.e. gan na bearta comhdhlúthaithe fhioscaigh atá beartaithe ag an rialtas nua), tuartar easnamh rialtais le haghaidh 2024 de 2,7 % de OTI i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar an mbonn easnaimh níos ísle atá tuartha do 2023 agus ionchas OTI agus ioncaim cánach níos fabhraí do 2024 i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI níos ísle de 21,3 % ann ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh de réir a chéile agus go hiomlán le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh de réir a chéile agus go hiomlán le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go gcuirfí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh le 0,5 % de OTI mar thagarmharc (15). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,3 % de OTI ar a laghad le haghaidh 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,9 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an gcroí-bhoilsciú a laghdú, rud atá i bhfad os cionn mheán an limistéir euro, agus a bhféadfadh caillteanais iomaíochais a bheith mar thoradh air dá mairfeadh sé. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a measann an Coimisiún faoi láthair gur 0,3 % de OTI in 2023 iad), má cheadaítear sin leis na forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú ó na bearta is lú ar díríodh orthu, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Mar sin féin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(24)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go gcuirfí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh le 0,5 % de OTI mar thagarmharc (15). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,3 % de OTI ar a laghad le haghaidh 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,9 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an gcroí-bhoilsciú a laghdú, rud atá i bhfad os cionn mheán an limistéir euro, agus a bhféadfadh caillteanais iomaíochais a bheith mar thoradh air dá mairfeadh sé. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a measann an Coimisiún faoi láthair gur 0,3 % de OTI in 2023 iad), má cheadaítear sin leis na forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú ó na bearta is lú ar díríodh orthu, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Mar sin féin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (25) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé measta ag réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go méadóidh glanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta ag 4,5 % in 2024, rud atá faoi bhun an ráta atá molta. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé measta ag réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go méadóidh glanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta ag 4,5 % in 2024, rud atá faoi bhun an ráta atá molta.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh infheistíocht rialtais ag 5,3 % de OTI in 2024 i gcomparáid le meán 5,3 % de OTI in 2018-2023. Maidir le foinsí maoiniúcháin, tuartar go dtiocfaidh meath ar infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta agus go dtiocfaidh méadú ar infheistíocht arna maoiniú ag an Aontas, is é sin tríd an tSaoráid. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh infheistíocht rialtais ag 5,3 % de OTI in 2024 i gcomparáid le meán 5,3 % de OTI in 2018-2023. Maidir le foinsí maoiniúcháin, tuartar go dtiocfaidh meath ar infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta agus go dtiocfaidh méadú ar infheistíocht arna maoiniú ag an Aontas, is é sin tríd an tSaoráid.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar gurb ionann an t-easnamh rialtais ghinearálta agus 4,0 % de OTI in 2025, 4,5 % ag 2026 agus 4,2 % faoi 2027. Dá bhrí sin, níl sé beartaithe go dtitfidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI arís thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 23,6 % ag deireadh 2024 go 33 % faoi dheireadh 2027. Mar sin féin, mar a luaitear thuas, níl na bearta comhdhlúthaithe fhioscaigh atá beartaithe ag an rialtas nua san áireamh sna réamh-mheastacháin sin go fóill. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar gurb ionann an t-easnamh rialtais ghinearálta agus 4,0 % de OTI in 2025, 4,5 % ag 2026 agus 4,2 % faoi 2027. Dá bhrí sin, níl sé beartaithe go dtitfidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI arís thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 23,6 % ag deireadh 2024 go 33 % faoi dheireadh 2027. Mar sin féin, mar a luaitear thuas, níl na bearta comhdhlúthaithe fhioscaigh atá beartaithe ag an rialtas nua san áireamh sna réamh-mheastacháin sin go fóill.

| (28) | Thíolaic an Eastóin athbhreithniú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta in éineacht le caibidil REPowerEU an 9 Márta 2023. An 12 Bealtaine 2023, mhol an Coimisiún a mheasúnú dearfach agus tá sé faoi réir fhormheas na Comhairle. Mar gheall ar bhoilsciú ard agus cur isteach ar shlabhraí soláthair mar thoradh ar an gcogadh san Úcráin, cuireadh moill ar roinnt infheistíochtaí nó cuireadh deireadh leo, rud a d’fhág go ndearnadh athbhreithniú ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta tosaigh. Is í an Eastóin an chéad Bhallstát a chuir caibidil REPowerEU san athbhreithniú ar an bplean agus tá sé ar intinn aici an chéad iarraidh ar íocaíocht agus an dara hiarraidh ar íocaíocht a thíolacadh a luaithe a bheidh an plean athbhreithnithe formheasta ag an gComhairle. |
| --- | --- |

(28)

Thíolaic an Eastóin athbhreithniú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta in éineacht le caibidil REPowerEU an 9 Márta 2023. An 12 Bealtaine 2023, mhol an Coimisiún a mheasúnú dearfach agus tá sé faoi réir fhormheas na Comhairle. Mar gheall ar bhoilsciú ard agus cur isteach ar shlabhraí soláthair mar thoradh ar an gcogadh san Úcráin, cuireadh moill ar roinnt infheistíochtaí nó cuireadh deireadh leo, rud a d’fhág go ndearnadh athbhreithniú ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta tosaigh. Is í an Eastóin an chéad Bhallstát a chuir caibidil REPowerEU san athbhreithniú ar an bplean agus tá sé ar intinn aici an chéad iarraidh ar íocaíocht agus an dara hiarraidh ar íocaíocht a thíolacadh a luaithe a bheidh an plean athbhreithnithe formheasta ag an gComhairle.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Leis an gcaibidil nua REPowerEU sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, beifear in ann athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hEastóine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Leis an gcaibidil nua REPowerEU sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, beifear in ann athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hEastóine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hEastóine maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Eastóin. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hEastóine maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Eastóin.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Eastóin a bhaineann le leordhóthanacht an líontáin sábháilteachta sóisialta, go háirithe do dhaoine dífhostaithe agus do dhaoine scothaosta, le cúram fadtéarmach agus cúram sláinte agus fuinneamh agus an t-aistriú glas. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Eastóin a bhaineann le leordhóthanacht an líontáin sábháilteachta sóisialta, go háirithe do dhaoine dífhostaithe agus do dhaoine scothaosta, le cúram fadtéarmach agus cúram sláinte agus fuinneamh agus an t-aistriú glas.

| (32) | Tá feabhas tagtha ar leordhóthanacht an líontáin sábháilteachta sóisialta, ach tá baol na bochtaineachta nó an eisiaimh shóisialta fós ard i measc roinnt grúpaí, go háirithe daoine scothaosta (41,6 % san Eastóin i gcoinne 19,5 % san Aontas in 2021) agus daoine faoi mhíchumas (40,4 % san Eastóin i gcoinne 28,9 % san Aontas in 2021). I gcás daoine scothaosta (65+), tá baol na bochtaineachta nó an eisiaimh shóisialta ard den chuid is mó mar gheall ar an meánphinsean a bheith íseal. Ina theannta sin, tá bearna inscne fós ann sa bhochtaineacht i measc daoine scothaosta (tá ráta riosca na bochtaineachta do mhná scothaosta 47,9 %, beagnach 21 phointe céatadáin níos airde ná mar a bhíonn i gcás na bhfear). Critéir shriantacha maidir le sochair dhífhostaíochta a fháil, go háirithe na tairseacha arda d’fhostaíocht agus d’ioncam roimh dhífhostaíocht, leanann siad de dhaoine dífhostaithe a chur i mbaol na bochtaineachta. Níl daoine a mbíonn tréimhsí gearra oibre acu agus atá i gcineálacha oibre neamhchaighdeánacha incháilithe do shochair dhífhostaíochta nuair a bhíonn siad dífhostaithe. In 2022, ní bhfuair ach 29 % de na daoine dífhostaithe nuachláraithe sochair árachais dífhostaíochta agus fuair 39 % an liúntas dífhostaíochta seasta. D’fhéadfaí an chosaint shóisialta a neartú dá leathnófaí cumhdach na sochar dífhostaíochta agus dá maolófaí na critéir íosta chun rochtain a fháil orthu, go háirithe dóibh siúd a mbíonn tréimhsí gearra oibre acu agus atá i gcineálacha oibre neamhchaighdeánacha, agus dá méadófaí leordhóthanacht na bpinsean. |
| --- | --- |

(32)

Tá feabhas tagtha ar leordhóthanacht an líontáin sábháilteachta sóisialta, ach tá baol na bochtaineachta nó an eisiaimh shóisialta fós ard i measc roinnt grúpaí, go háirithe daoine scothaosta (41,6 % san Eastóin i gcoinne 19,5 % san Aontas in 2021) agus daoine faoi mhíchumas (40,4 % san Eastóin i gcoinne 28,9 % san Aontas in 2021). I gcás daoine scothaosta (65+), tá baol na bochtaineachta nó an eisiaimh shóisialta ard den chuid is mó mar gheall ar an meánphinsean a bheith íseal. Ina theannta sin, tá bearna inscne fós ann sa bhochtaineacht i measc daoine scothaosta (tá ráta riosca na bochtaineachta do mhná scothaosta 47,9 %, beagnach 21 phointe céatadáin níos airde ná mar a bhíonn i gcás na bhfear). Critéir shriantacha maidir le sochair dhífhostaíochta a fháil, go háirithe na tairseacha arda d’fhostaíocht agus d’ioncam roimh dhífhostaíocht, leanann siad de dhaoine dífhostaithe a chur i mbaol na bochtaineachta. Níl daoine a mbíonn tréimhsí gearra oibre acu agus atá i gcineálacha oibre neamhchaighdeánacha incháilithe do shochair dhífhostaíochta nuair a bhíonn siad dífhostaithe. In 2022, ní bhfuair ach 29 % de na daoine dífhostaithe nuachláraithe sochair árachais dífhostaíochta agus fuair 39 % an liúntas dífhostaíochta seasta. D’fhéadfaí an chosaint shóisialta a neartú dá leathnófaí cumhdach na sochar dífhostaíochta agus dá maolófaí na critéir íosta chun rochtain a fháil orthu, go háirithe dóibh siúd a mbíonn tréimhsí gearra oibre acu agus atá i gcineálacha oibre neamhchaighdeánacha, agus dá méadófaí leordhóthanacht na bpinsean.

| (33) | Tá céimeanna glactha ag an Eastóin chun inrochtaineacht agus inacmhainneacht an chúraim fhadtéarmaigh a fheabhsú, ach tá dúshláin fós ann. Tá an caiteachas poiblí ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach íseal i gcomparáid le meán an Aontais, rud a chuireann bac ar rochtain thráthúil chomhionann ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach. Níl aon chabhair ag sciar ard den daonra atá 65 bliana d’aois agus os a chionn sin agus a bhfuil cúram fadtéarmach de dhíth orthu le cúram pearsanta ná le gníomhaíochtaí teaghlaigh. Tá an gá atá le seirbhísí cúraim baile ar cheann de na cinn is airde san Aontas Eorpach. Ina theannta sin, agus an daonra ag dul in aois agus go bhfuil an t-ionchas saoil san Eastóin ar cheann de na cinn is ísle san Aontas, tá ráta ard ann maidir le gá le cúram leighis nár riaradh arna fhéintuairisciú, cé gur thit sé i gcomparáid leis na blianta roimhe sin (13 % in 2020 agus 8,1 % in 2021, i gcomparáid le meán AE de 2 %). Tá an ráta ard sin nasctha go háirithe le liostaí feithimh agus le ganntanas agus dáileadh míchothrom oibrithe sláinte sa tír. Cé go bhfuil laghdú beag tagtha ar íocaíochtaí neamh-in-aisíoctha, tá siad ard ó thaobh cúram sláinte agus cúraim fhadtéarmaigh de agus i bhfad os cionn mheán an Aontais. Dá n-áiritheofaí maoiniú inbhuanaithe do chúram sláinte agus do chúram fadtéarmach, d’fhéadfaí cabhrú chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sna réimsí sin. |
| --- | --- |

(33)

Tá céimeanna glactha ag an Eastóin chun inrochtaineacht agus inacmhainneacht an chúraim fhadtéarmaigh a fheabhsú, ach tá dúshláin fós ann. Tá an caiteachas poiblí ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach íseal i gcomparáid le meán an Aontais, rud a chuireann bac ar rochtain thráthúil chomhionann ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach. Níl aon chabhair ag sciar ard den daonra atá 65 bliana d’aois agus os a chionn sin agus a bhfuil cúram fadtéarmach de dhíth orthu le cúram pearsanta ná le gníomhaíochtaí teaghlaigh. Tá an gá atá le seirbhísí cúraim baile ar cheann de na cinn is airde san Aontas Eorpach. Ina theannta sin, agus an daonra ag dul in aois agus go bhfuil an t-ionchas saoil san Eastóin ar cheann de na cinn is ísle san Aontas, tá ráta ard ann maidir le gá le cúram leighis nár riaradh arna fhéintuairisciú, cé gur thit sé i gcomparáid leis na blianta roimhe sin (13 % in 2020 agus 8,1 % in 2021, i gcomparáid le meán AE de 2 %). Tá an ráta ard sin nasctha go háirithe le liostaí feithimh agus le ganntanas agus dáileadh míchothrom oibrithe sláinte sa tír. Cé go bhfuil laghdú beag tagtha ar íocaíochtaí neamh-in-aisíoctha, tá siad ard ó thaobh cúram sláinte agus cúraim fhadtéarmaigh de agus i bhfad os cionn mheán an Aontais. Dá n-áiritheofaí maoiniú inbhuanaithe do chúram sláinte agus do chúram fadtéarmach, d’fhéadfaí cabhrú chun aghaidh a thabhairt ar na dúshláin sna réimsí sin.

| (34) | Tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin, d’éirigh leis an Eastóin allmhairí gáis ón Rúis a thréigean trí allmhairí fuinnimh a atreorú tríd an gcríochfort gáis nádúrtha leachtaithe (GNL) in Klaipėda, sa Liotuáin agus tríd an gcríochfort GNL in Inkoo na Fionlainne. Tháinig laghdú 36 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na hEastóine sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc laghdaithe 15 %. D’fhéadfadh an Eastóin leanúint dá hiarrachtaí an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). Cé go bhfuil dul chun cinn á dhéanamh ag an Eastóin maidir le húsáid fuinnimh in-athnuaite, tá sciar na scealla ola ina meascán fuinnimh fós suntasach. Tháinig méadú ar sciar an fhuinnimh in-athnuaite san olltomhaltas deiridh fuinnimh ó 30,1 % in 2020 go 37,6 % in 2021. B’ionann sciar na scealla ola agus 58 % den mheascán fuinnimh in 2021, laghdú 5 phointe céatadáin ó 2018 i leith, ach méadú 2 phointe céatadáin ó 2020. I gcaibidil REPowerEU den phlean téarnaimh agus athléimneachta a athbhreithníodh le déanaí, tá gealltanas tugtha ag an Eastóin maidir le athchóiriú a dhéanamh ar an bpróiseas ceadanna agus feabhas a chur ar fhothú acmhainneachta na n-údarás áitiúil ceadúnúcháin. Leis na hathchóirithe sin táthar ag súil go mbeifear in ann tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh i dtreo úsáid an fhuinnimh in-athnuaite. Tá acmhainneacht neamhleor eangaí chun freastal ar níos mó foinsí in-athnuaite fuinnimh fós ag cur bac ar thuilleadh dul chun cinn. Ní mór don Eastóin freisin leanúint dá hiarrachtaí a líonra leictreachais a shioncrónú le líonra leictreachais na coda eile den Aontas chun deireadh a chur de réir a chéile lena spleáchas ar eangach cumhachta BRELL (an Bhealarúis, an Rúis, an Eastóin, an Liotuáin agus an Laitvia). Tá dul chun cinn á dhéanamh, ach ní mór an t-aistriú a thabhairt chun críche fós. Chuige sin, tá gá le comhar leis an Laitvia agus leis an Liotuáin. Tá éifeachtúlacht fuinnimh ríthábhachtach le haghaidh aistriú glas na hEastóine. Chun éifeachtúlacht fuinnimh an gheilleagair a mhéadú, lena n-áirítear an stoc foirgneamh, beidh gá le spriocanna éifeachtúlachta fuinnimh níos uaillmhianaí agus le méadú ar acmhainneacht athchóirithe na mbardas beag trí bhearta tacaíochta a spriocdhíriú ar bhealach níos fearr. Dhírigh an Eastóin ar inbhuanaitheacht a hearnála iompair a mhéadú trí Phlean Forbartha Iompair agus Soghluaisteachta 2021-2035 a ghlacadh, ach ba cheart bearta níos iomchuí a dhéanamh chun dlús a chur leis an aistriú chuig earnáil iompair nach bhfuil chomh truaillitheach céanna.
  Cé go n-infheistíonn an Eastóin i leictriú an ghréasáin iarnróid, níl measúnú déanta ar a chur chun feidhme go fóill. Ní mór aistriú chuig iompar inbhuanaithe freisin i réimse na bhfeithiclí príobháideacha, áit a bhfuil gá le húsáid níos leithne a bhaint as feithiclí astaíochtaí ísle agus astaíochtaí nialasacha. Dreasachtaí ábhartha mar shampla cánacha comhshaoil, lena n-áirítear cáin bhliantúil ar fheithiclí bóthair atá bunaithe ar astaíochtaí, d’fhéadfadh siad sin cabhrú chun dlús a chur leis an aistriú i dtreo roghanna iompair nach bhfuil chomh truaillitheach céanna. |
| --- | --- |

(34)

Tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin, d’éirigh leis an Eastóin allmhairí gáis ón Rúis a thréigean trí allmhairí fuinnimh a atreorú tríd an gcríochfort gáis nádúrtha leachtaithe (GNL) in Klaipėda, sa Liotuáin agus tríd an gcríochfort GNL in Inkoo na Fionlainne. Tháinig laghdú 36 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na hEastóine sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc laghdaithe 15 %. D’fhéadfadh an Eastóin leanúint dá hiarrachtaí an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). Cé go bhfuil dul chun cinn á dhéanamh ag an Eastóin maidir le húsáid fuinnimh in-athnuaite, tá sciar na scealla ola ina meascán fuinnimh fós suntasach. Tháinig méadú ar sciar an fhuinnimh in-athnuaite san olltomhaltas deiridh fuinnimh ó 30,1 % in 2020 go 37,6 % in 2021. B’ionann sciar na scealla ola agus 58 % den mheascán fuinnimh in 2021, laghdú 5 phointe céatadáin ó 2018 i leith, ach méadú 2 phointe céatadáin ó 2020. I gcaibidil REPowerEU den phlean téarnaimh agus athléimneachta a athbhreithníodh le déanaí, tá gealltanas tugtha ag an Eastóin maidir le athchóiriú a dhéanamh ar an bpróiseas ceadanna agus feabhas a chur ar fhothú acmhainneachta na n-údarás áitiúil ceadúnúcháin. Leis na hathchóirithe sin táthar ag súil go mbeifear in ann tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh i dtreo úsáid an fhuinnimh in-athnuaite. Tá acmhainneacht neamhleor eangaí chun freastal ar níos mó foinsí in-athnuaite fuinnimh fós ag cur bac ar thuilleadh dul chun cinn. Ní mór don Eastóin freisin leanúint dá hiarrachtaí a líonra leictreachais a shioncrónú le líonra leictreachais na coda eile den Aontas chun deireadh a chur de réir a chéile lena spleáchas ar eangach cumhachta BRELL (an Bhealarúis, an Rúis, an Eastóin, an Liotuáin agus an Laitvia). Tá dul chun cinn á dhéanamh, ach ní mór an t-aistriú a thabhairt chun críche fós. Chuige sin, tá gá le comhar leis an Laitvia agus leis an Liotuáin. Tá éifeachtúlacht fuinnimh ríthábhachtach le haghaidh aistriú glas na hEastóine. Chun éifeachtúlacht fuinnimh an gheilleagair a mhéadú, lena n-áirítear an stoc foirgneamh, beidh gá le spriocanna éifeachtúlachta fuinnimh níos uaillmhianaí agus le méadú ar acmhainneacht athchóirithe na mbardas beag trí bhearta tacaíochta a spriocdhíriú ar bhealach níos fearr. Dhírigh an Eastóin ar inbhuanaitheacht a hearnála iompair a mhéadú trí Phlean Forbartha Iompair agus Soghluaisteachta 2021-2035 a ghlacadh, ach ba cheart bearta níos iomchuí a dhéanamh chun dlús a chur leis an aistriú chuig earnáil iompair nach bhfuil chomh truaillitheach céanna.

Cé go n-infheistíonn an Eastóin i leictriú an ghréasáin iarnróid, níl measúnú déanta ar a chur chun feidhme go fóill. Ní mór aistriú chuig iompar inbhuanaithe freisin i réimse na bhfeithiclí príobháideacha, áit a bhfuil gá le húsáid níos leithne a bhaint as feithiclí astaíochtaí ísle agus astaíochtaí nialasacha. Dreasachtaí ábhartha mar shampla cánacha comhshaoil, lena n-áirítear cáin bhliantúil ar fheithiclí bóthair atá bunaithe ar astaíochtaí, d’fhéadfadh siad sin cabhrú chun dlús a chur leis an aistriú i dtreo roghanna iompair nach bhfuil chomh truaillitheach céanna.

| (35) | Tá ganntanas lucht saothair agus scileanna ann in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach maidir leis an aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imscaradh agus cothabháil teicneolaíochtaí aeráidneodracha, rud a fhágann go bhfuil scrogaill ann i dtaca leis an aistriú chuig geilleagar aeráidneodrach. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair san Eastóin le haghaidh 68 ngairm bheatha a éilíonn scileanna sonracha nó eolas sonrach don aistriú glas, lena n-áirítear sórtálaithe bruscair, teicneoirí innealtóireachta sibhialta agus innealtóirí sibhialta. Ina theannta sin, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair mar thoisc a chuireann teorainn le táirgeadh i dtionscal agus i dtógáil. |
| --- | --- |

(35)

Tá ganntanas lucht saothair agus scileanna ann in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach maidir leis an aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imscaradh agus cothabháil teicneolaíochtaí aeráidneodracha, rud a fhágann go bhfuil scrogaill ann i dtaca leis an aistriú chuig geilleagar aeráidneodrach. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair san Eastóin le haghaidh 68 ngairm bheatha a éilíonn scileanna sonracha nó eolas sonrach don aistriú glas, lena n-áirítear sórtálaithe bruscair, teicneoirí innealtóireachta sibhialta agus innealtóirí sibhialta. Ina theannta sin, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair mar thoisc a chuireann teorainn le táirgeadh i dtionscal agus i dtógáil.

| (36) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1). |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1).

| (37) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hEastóine, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hEastóine, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro,

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfadh an Eastóin gníomhaíocht in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 4,9 % (19) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, ba cheart leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach stuama mheántéarmach a bhaint amach.

2.

Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme leanúnach a phlean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear caibidil REPowerEU. Leanúint de chláir beartais comhtháthaithe a chur chun feidhme go pras, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirge leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Cosaint shóisialta a neartú trí chumhdach sochar dífhostaíochta a leathnú, go háirithe dóibh siúd a mbíonn tréimhsí gearr oibre acu agus i gcineálacha neamhchaighdeánacha oibre, chun aghaidh a thabhairt, i measc nithe eile, ar bhochtaineacht seanaoise. Rochtain ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach a fheabhsú agus inacmhainneacht an chúraim sláinte agus an chúraim fhadtéarmaigh a fheabhsú, go háirithe trína gcistiú inbhuanaithe a áirithiú.

4.

Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú, dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, lena n-áirítear trí acmhainneacht na heangaí leictreachais náisiúnta a neartú. Acmhainneacht leordhóthanach idirnaisc leictreachais a áirithiú chun cinnteacht an tsoláthair a mhéadú agus leanúint den sioncrónú le heangach leictreachais an Aontais. Éifeachtúlacht fuinnimh a neartú trí bhearta nua maoinithe agus tacaíochta chun spriocanna na straitéise athchóirithe fadtéarmaí a bhaint amach. Leanúint de na hiarrachtaí chun sciar an iompair inbhuanaithe a mhéadú tríd an ngréasán iarnróid a leictriú agus trí chánachas lena ndreasaítear an stoc feithiclí a athnuachan de réir a chéile i dtreo feithiclí astaíochtaí nialasacha nó ísle. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna na hinniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  12532/2021 INIT; 12532/2021 ADD 1; 12532/2021 ADD 1 COR 1; 12532/2021 ADD 1 COR 1 REV 1.

6

(7)  9367/2023 INIT; 9367/2023 ADD 1; 9367/2023 ADD 1 REV 1.

7

(8)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hEastóine 2021, (IO C 304, 29.7.2021, lch. 23).

8

(9)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

9

(10)  Is léiriú é an laghdú ar infheistíochtaí ar mhoilleanna ar thabhairt i gcrích roinnt tionscadal mar gheall ar an méadú mór atá tagtha ar chostais tógála, rud atá nasctha le suaití sa slabhra soláthair lenar cúis an cogadh san Úcráin. Ag an am céanna, sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach de 0,4 pointe céatadáin OTI, rud a léirigh go bhfuarthas cúlchistí gáis agus breosla.

10

(11)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

11

(12)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta um Athchóiriú na hEastóine agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hEastóine 2022, (IO C 334, 1.9.2022, lch. 44).

12

(13)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 13,3 %, i dtéarmaí ainmniúla, a bheidh i bhfás aschuir féideartha na hEastóine, sa mheántéarma (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

13

(14)  Meastar go gcuirfidh caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,3 pointe céatadáin OTI ar fáil, rud a léiríonn an bhunéifeacht ó 2022 nuair a fuarthas cúlchistí móra gáis.

14

(15)  Le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, ceanglaítear freisin coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

15

(16)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

16

(17)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

17

(18)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

18

(19)  A mheastar a chomhfhreagraíonn d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

19

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/58 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/58

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na hÉireann um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÉireann 2023

(2023/C 312/07)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú, a neartú (1), agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh Éire inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na hÉireann 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh Éire inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na hÉireann 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun na haistrithe glasa agus digiteacha a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun na haistrithe glasa agus digiteacha a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na n-aistrithe glasa agus digiteacha agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na n-aistrithe glasa agus digiteacha agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha le haghaidh athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha le haghaidh athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 28 Bealtaine 2021, chuir Éire a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 8 Meán Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÉireann (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil Éire tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 28 Bealtaine 2021, chuir Éire a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 8 Meán Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÉireann (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil Éire tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 4 Bealtaine 2023, thíolaic Éire a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 2 Bealtaine 2023, thíolaic sí a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hÉireann maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 4 Bealtaine 2023, thíolaic Éire a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 2 Bealtaine 2023, thíolaic sí a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hÉireann maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 d’Éirinn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hÉireann ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÉireann. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hÉireann ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 d’Éirinn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hÉireann ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÉireann. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hÉireann ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, d’fheabhsaigh comhardú ginearálta rialtais na hÉireann sa chaoi gur easnamh 1,6 % de OTI a bhí ann in 2021, agus gur barrachas 1,6 % a bhí ann in 2022, agus chuaigh ollfhiachas an rialtais i laghad sa chaoi gur 55,4 % de OTI a bhí ann ag deireadh 2021 agus gur 44,7 % a bhí ann ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(12)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, d’fheabhsaigh comhardú ginearálta rialtais na hÉireann sa chaoi gur easnamh 1,6 % de OTI a bhí ann in 2021, agus gur barrachas 1,6 % a bhí ann in 2022, agus chuaigh ollfhiachas an rialtais i laghad sa chaoi gur 55,4 % de OTI a bhí ann ag deireadh 2021 agus gur 44,7 % a bhí ann ag deireadh 2022.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh a d'fhág gur lú ioncam a bhí ann, bhí laghdú ar dhleacht mháil ar bhreoslaí, agus ciorruithe cháin bhreisluacha ar ghás agus ar leictreachas; agus maidir le bearta beartais fhioscaigh caiteachais a d’fhág gur mó ioncam a bhí ann, bhí íocaíochtaí le gach cuntas leictreachais intíre i gceist, maille le raon aistrithe sóisialta. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,7 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,8 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh a d'fhág gur lú ioncam a bhí ann, bhí laghdú ar dhleacht mháil ar bhreoslaí, agus ciorruithe cháin bhreisluacha ar ghás agus ar leictreachas; agus maidir le bearta beartais fhioscaigh caiteachais a d’fhág gur mó ioncam a bhí ann, bhí íocaíochtaí le gach cuntas leictreachais intíre i gceist, maille le raon aistrithe sóisialta. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,7 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,8 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle d'Éirinn (7) staid fhioscach thacúil a shaothrú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle d'Éirinn (7) staid fhioscach thacúil a shaothrú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, an staid fhioscach (8) a bhí ann in 2022, bhí sí neodrach den chuid is mó, agus ‒ 0,2 % de OTI i gceist, méid a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann. Mar a mhol an Chomhairle, lean Éire de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,04 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,1 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh Éire infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, an méadú ar an gcaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim), is rud é trínar soláthraíodh rannchuidiú a bhí neodrach tríd is tríd leis an staid fhioscach, rannchuidiú dar luach – 0,2 pointe céatadáin. Dá bhrí sin, chuir Éire teorainn leormhaith leis an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, an staid fhioscach (8) a bhí ann in 2022, bhí sí neodrach den chuid is mó, agus ‒ 0,2 % de OTI i gceist, méid a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann. Mar a mhol an Chomhairle, lean Éire de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,04 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,1 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh Éire infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, an méadú ar an gcaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim), is rud é trínar soláthraíodh rannchuidiú a bhí neodrach tríd is tríd leis an staid fhioscach, rannchuidiú dar luach – 0,2 pointe céatadáin. Dá bhrí sin, chuir Éire teorainn leormhaith leis an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023, atá faichilleach maidir le blianta eile ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 5,6 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 4,1 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur fíorfhás OTI níos ísle ná sin a bheidh ann in 2023, is é sin 5,5 %, agus gur fíorfhás OTI níos airde ná sin a bheidh ann in 2024, is é sin 5,0 %. Thar aon rud eile, luas fáis níos inbhuanaithe i dtaca le glan-onnmhairí is cúis leis an ráta fáis atá tuartha ag an gCoimisiún maidir le 2024 a bheith níos airde. Mar sin féin, i gcás na hÉireann, d’fhéadfadh luaineacht mhór a bheith ag baint le glan-onnmhairí atá á stiúradh ag líon beag cuideachtaí móra ilnáisiúnta, cuideachtaí a bhfuil ag éirí go maith leo ó thaobh na tráchtála de le blianta beaga anuas. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023, atá faichilleach maidir le blianta eile ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 5,6 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 4,1 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur fíorfhás OTI níos ísle ná sin a bheidh ann in 2023, is é sin 5,5 %, agus gur fíorfhás OTI níos airde ná sin a bheidh ann in 2024, is é sin 5,0 %. Thar aon rud eile, luas fáis níos inbhuanaithe i dtaca le glan-onnmhairí is cúis leis an ráta fáis atá tuartha ag an gCoimisiún maidir le 2024 a bheith níos airde. Mar sin féin, i gcás na hÉireann, d’fhéadfadh luaineacht mhór a bheith ag baint le glan-onnmhairí atá á stiúradh ag líon beag cuideachtaí móra ilnáisiúnta, cuideachtaí a bhfuil ag éirí go maith leo ó thaobh na tráchtála de le blianta beaga anuas.

| (17) | I gClár Cobhsaíochta an rialtais 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar bharrachas ginearálta an rialtais ionas gur 1,8 % de OTI a bheidh ann in 2023. Toradh is ea an méadú in 2023 ar fhás ioncaim buacach den chuid is mó. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 44,7 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 40,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh barrachas rialtais dar luach 1,7 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin ag teacht leis an mbarrachas a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna – tuartar gur 40,4 % a bheidh ann ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(17)

I gClár Cobhsaíochta an rialtais 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar bharrachas ginearálta an rialtais ionas gur 1,8 % de OTI a bheidh ann in 2023. Toradh is ea an méadú in 2023 ar fhás ioncaim buacach den chuid is mó. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 44,7 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 40,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh barrachas rialtais dar luach 1,7 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin ag teacht leis an mbarrachas a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna – tuartar gur 40,4 % a bheidh ann ag deireadh 2023.

| (18) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is bearta iad sin ar cuireadh síneadh leo ó 2022, agus ar na bearta atá i gceist, tá siad seo go háirithe: an dara babhta de dhá íocaíocht le gach cuntas leictreachas intíre, agus sraith nua aistrithe sóisialta. Táthar ag súil le costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach a bhuí le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin uasteorainn ar ioncam ó tháirgeadh leictreachais. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,3 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, ach caomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh méadú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tairiscint do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,7 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is bearta iad sin ar cuireadh síneadh leo ó 2022, agus ar na bearta atá i gceist, tá siad seo go háirithe: an dara babhta de dhá íocaíocht le gach cuntas leictreachas intíre, agus sraith nua aistrithe sóisialta. Táthar ag súil le costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach a bhuí le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin uasteorainn ar ioncam ó tháirgeadh leictreachais. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,3 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, ach caomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh méadú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tairiscint do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,7 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh Éire gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart d’Éirinn a bheith ullamh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint de réir mar a thiocfaidh athruithe ar an staid atá i gceist. Moladh d’Éirinn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh Éire gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart d’Éirinn a bheith ullamh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint de réir mar a thiocfaidh athruithe ar an staid atá i gceist. Moladh d’Éirinn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach neodrach tríd is tríd (0,2 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Leanann sé sin an staid fhioscach a bhí ann roimhe sin in 2022, staid a bhí neodrach tríd is tríd (‒ 0,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,3 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. San áireamh ann sin freisin tá costas níos airde a bhaineann le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,1 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú neodrach 0,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag Éirinn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, ar nós infheistíocht le haghaidh éascaíocht a dhéanamh do chur in úsáid foinsí in-athnuaite, agus le haghaidh leictriú teicneolaíochtaí eile a chumasú, dhá rud a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach neodrach tríd is tríd (0,2 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Leanann sé sin an staid fhioscach a bhí ann roimhe sin in 2022, staid a bhí neodrach tríd is tríd (‒ 0,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,3 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. San áireamh ann sin freisin tá costas níos airde a bhaineann le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,1 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú neodrach 0,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag Éirinn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, ar nós infheistíocht le haghaidh éascaíocht a dhéanamh do chur in úsáid foinsí in-athnuaite, agus le haghaidh leictriú teicneolaíochtaí eile a chumasú, dhá rud a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh an barrachas rialtais ghinearálta go 2,8 % de OTI in 2024. Den chuid is mó, léiríonn an méadú in 2024 an laghdú ar chaiteachas de réir mar a scoirtear de bhearta sealadacha caiteachais. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 38,2 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún barrachas rialtais 2,2 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an barrachas a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas níos airde i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 38,3 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(21)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh an barrachas rialtais ghinearálta go 2,8 % de OTI in 2024. Den chuid is mó, léiríonn an méadú in 2024 an laghdú ar chaiteachas de réir mar a scoirtear de bhearta sealadacha caiteachais. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 38,2 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún barrachas rialtais 2,2 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an barrachas a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas níos airde i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 38,3 % ag deireadh 2024.

| (22) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (23) | Sa chlár sin, tá sé beartaithe ag Éirinn an cuspóir buiséadach meántéarmach — comhardú struchtúrach buiséid – 0,5 % de OTI (14) — a bhaint amach in 2023 agus in 2024 agus é a choinneáil ar bun ar feadh na coda eile de thréimhse an chláir. Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur easnamh 0,1 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcomhardú struchtúrach in 2023 agus barrachas 1,0 % de OTI in 2024, is é sin céatadán os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh. |
| --- | --- |

(23)

Sa chlár sin, tá sé beartaithe ag Éirinn an cuspóir buiséadach meántéarmach — comhardú struchtúrach buiséid – 0,5 % de OTI (14) — a bhaint amach in 2023 agus in 2024 agus é a choinneáil ar bun ar feadh na coda eile de thréimhse an chláir. Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur easnamh 0,1 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcomhardú struchtúrach in 2023 agus barrachas 1,0 % de OTI in 2024, is é sin céatadán os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh.

| (24) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 1,9 % ar an nglanchaiteachas príomha (15) a mhaoinítear go náisiúnta in 2024. |
| --- | --- |

(24)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 1,9 % ar an nglanchaiteachas príomha (15) a mhaoinítear go náisiúnta in 2024.

| (25) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 2,0 % de OTI in 2023 go 2,1 % in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin an plean gníomhaíochta ar son na haeráide a thabhairt cothrom le dáta agus saoráid lárionaid sonraí a thógáil, ar rudaí iad atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin. |
| --- | --- |

(25)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 2,0 % de OTI in 2023 go 2,1 % in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin an plean gníomhaíochta ar son na haeráide a thabhairt cothrom le dáta agus saoráid lárionaid sonraí a thógáil, ar rudaí iad atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin.

| (26) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh an barrachas rialtais ghinearálta go 2,9 % de OTI in 2025 agus go 3,1 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbainfidh an comhardú rialtais ghinearálta amach luach tagartha ábhartha an Chonartha thar thréimhse an chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 38,2 % ag deireadh 2024 go 32,0 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh an barrachas rialtais ghinearálta go 2,9 % de OTI in 2025 agus go 3,1 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbainfidh an comhardú rialtais ghinearálta amach luach tagartha ábhartha an Chonartha thar thréimhse an chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 38,2 % ag deireadh 2024 go 32,0 % faoi dheireadh 2026.

| (27) | Tuartar go dtiocfaidh breis agus dúbailt ar an sciar den daonra atá níos sine ná 64 bliana d’aois i gcomparáid leis an daonra in aois oibre (20-64) faoi 2070, ionas go mbeadh níos lú ná beirt ranníocóirí féideartha ann in aghaidh gach duine ar scor, san áit a raibh beagnach ceathrar ranníocóirí ann in 2022. Mar gheall ar aosú sin an daonra, ní mór an córas pinsin a chosaint ar chostais mhéadaitheacha. De réir an athchóirithe pinsin a fógraíodh i mí Mheán Fómhair 2022, coinnítear 66 bliana d’aois an aois inphinsin. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an rialtas aghaidh a thabhairt ar inbhuanaitheacht an chórais pinsin ar thaobh na ranníocaíochtaí. In 2023, meastar go dtíolacfaidh an rialtas treochlár le haghaidh méadú de réir a chéile ar ranníocaíochtaí árachais shóisialta idir 2024 agus 2034. D’fhágfadh sé sin gur shoiléire an chaoi a bhfuil sé beartaithe aige socruithe maoiniúcháin chóras na bpinsean Stáit a leagan amach. |
| --- | --- |

(27)

Tuartar go dtiocfaidh breis agus dúbailt ar an sciar den daonra atá níos sine ná 64 bliana d’aois i gcomparáid leis an daonra in aois oibre (20-64) faoi 2070, ionas go mbeadh níos lú ná beirt ranníocóirí féideartha ann in aghaidh gach duine ar scor, san áit a raibh beagnach ceathrar ranníocóirí ann in 2022. Mar gheall ar aosú sin an daonra, ní mór an córas pinsin a chosaint ar chostais mhéadaitheacha. De réir an athchóirithe pinsin a fógraíodh i mí Mheán Fómhair 2022, coinnítear 66 bliana d’aois an aois inphinsin. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an rialtas aghaidh a thabhairt ar inbhuanaitheacht an chórais pinsin ar thaobh na ranníocaíochtaí. In 2023, meastar go dtíolacfaidh an rialtas treochlár le haghaidh méadú de réir a chéile ar ranníocaíochtaí árachais shóisialta idir 2024 agus 2034. D’fhágfadh sé sin gur shoiléire an chaoi a bhfuil sé beartaithe aige socruithe maoiniúcháin chóras na bpinsean Stáit a leagan amach.

| (28) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÉireann faoi lán seoil, ach tá moilleanna suntasacha air. Mar gheall ar acmhainní teoranta agus beartú tosaíochta neamhleor, tá Éire tite chun deiridh sa phróiseas cur chun feidhme. Thíolaic Éire leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta i mí na Bealtaine 2023. Níor chuir Éire a céad iarratas ar íocaíocht isteach go fóill. Tá caibidil REPowerEU á hullmhú faoi láthair. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hÉireann i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(28)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÉireann faoi lán seoil, ach tá moilleanna suntasacha air. Mar gheall ar acmhainní teoranta agus beartú tosaíochta neamhleor, tá Éire tite chun deiridh sa phróiseas cur chun feidhme. Thíolaic Éire leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta i mí na Bealtaine 2023. Níor chuir Éire a céad iarratas ar íocaíocht isteach go fóill. Tá caibidil REPowerEU á hullmhú faoi láthair. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hÉireann i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (29) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hÉireann maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar na haistrithe glasa agus digiteacha a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin in Éirinn. |
| --- | --- |

(29)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hÉireann maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar na haistrithe glasa agus digiteacha a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin in Éirinn.

| (30) | Anuas ar na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus le cláir an bheartais chomhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise roimh Éirinn a bhaineann leis an ngeilleagar ciorclach, soláthar uisce óil agus cóireáil fuíolluisce, chomh maith leis an gcóras leictreachais, an bonneagar fuinnimh agus teicneolaíochtaí eangaí cliste, an creat ceadaithe, éifeachtúlacht fuinnimh, iompar inbhuanaithe agus scileanna is gá chun an t-aistriú glas a bhaint amach. |
| --- | --- |

(30)

Anuas ar na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus le cláir an bheartais chomhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise roimh Éirinn a bhaineann leis an ngeilleagar ciorclach, soláthar uisce óil agus cóireáil fuíolluisce, chomh maith leis an gcóras leictreachais, an bonneagar fuinnimh agus teicneolaíochtaí eangaí cliste, an creat ceadaithe, éifeachtúlacht fuinnimh, iompar inbhuanaithe agus scileanna is gá chun an t-aistriú glas a bhaint amach.

| (31) | Tá méadú ag teacht fós ar ghiniúint dramhaíola na hÉireann agus tá sí fós i bhfad os cionn mheán an Aontais. Níl aon athrú tagtha ar a feidhmíocht athchúrsála le roinnt blianta anuas. Tháinig méadú beag ar úsáid chiorclach ábhar ionas gur 2 % a bhí ann in 2021, ach tá an méid sin go mór faoi bhun mheán an Aontais Eorpaigh go fóill, is é sin 11,7 %. Cé go bhfuil feabhsuithe á ndéanamh ó thaobh bainistiú dramhaíola de, níl tionchar phlean gníomhaíochta dramhaíola 2020 don gheilleagar ciorclach, ná tionchar na straitéise geilleagair chiorclaigh uile-rialtais a foilsíodh i mí na Nollag 2021 le brath go fóill. Tá gá le tuilleadh infheistíochtaí chun cuspóirí an Aontais maidir leis an ngeilleagar ciorclach a bhaint amach. Is éard atá i gceist leis sin feabhas a chur ar bhonneagar bailithe agus cóireála dramhaíola ar leithligh chun dramhaíl a atreorú ón líonadh talún agus ón loscadh, agus béim ar leith á leagan ar an bplaisteach agus ar an mbithdhramhaíl. Maidir le bainistiú agus cáilíocht uisce, tá ar Éirinn aghaidh a thabhairt ar bhonneagar atá ag dul in aois agus atá as dáta, rud a fhágann go bhfuil ceann de na rátaí sceite píopaí is airde san Aontas aici. Ina theannta sin, is fadhb é cáilíocht an uisce óil i limistéir áirithe fós. Ní thugtar aghaidh ar bhealach leordhóthanach ar dhíghrádú cháilíocht an uisce de dheasca leathnú na talmhaíochta. Tá gá le hinfheistíocht bhonneagair i dtaca le hathshlánú na n-aibhneacha freisin, sin agus le cur chuige níos cuimsithí chun éilliú uisce ó ghníomhaíochtaí talmhaíochta a rialú. |
| --- | --- |

(31)

Tá méadú ag teacht fós ar ghiniúint dramhaíola na hÉireann agus tá sí fós i bhfad os cionn mheán an Aontais. Níl aon athrú tagtha ar a feidhmíocht athchúrsála le roinnt blianta anuas. Tháinig méadú beag ar úsáid chiorclach ábhar ionas gur 2 % a bhí ann in 2021, ach tá an méid sin go mór faoi bhun mheán an Aontais Eorpaigh go fóill, is é sin 11,7 %. Cé go bhfuil feabhsuithe á ndéanamh ó thaobh bainistiú dramhaíola de, níl tionchar phlean gníomhaíochta dramhaíola 2020 don gheilleagar ciorclach, ná tionchar na straitéise geilleagair chiorclaigh uile-rialtais a foilsíodh i mí na Nollag 2021 le brath go fóill. Tá gá le tuilleadh infheistíochtaí chun cuspóirí an Aontais maidir leis an ngeilleagar ciorclach a bhaint amach. Is éard atá i gceist leis sin feabhas a chur ar bhonneagar bailithe agus cóireála dramhaíola ar leithligh chun dramhaíl a atreorú ón líonadh talún agus ón loscadh, agus béim ar leith á leagan ar an bplaisteach agus ar an mbithdhramhaíl. Maidir le bainistiú agus cáilíocht uisce, tá ar Éirinn aghaidh a thabhairt ar bhonneagar atá ag dul in aois agus atá as dáta, rud a fhágann go bhfuil ceann de na rátaí sceite píopaí is airde san Aontas aici. Ina theannta sin, is fadhb é cáilíocht an uisce óil i limistéir áirithe fós. Ní thugtar aghaidh ar bhealach leordhóthanach ar dhíghrádú cháilíocht an uisce de dheasca leathnú na talmhaíochta. Tá gá le hinfheistíocht bhonneagair i dtaca le hathshlánú na n-aibhneacha freisin, sin agus le cur chuige níos cuimsithí chun éilliú uisce ó ghníomhaíochtaí talmhaíochta a rialú.

| (32) | Chonacthas in 2022 go bhfuil leochaileacht ag baint le córas cumhachta na hÉireann mar gur ghá bearta tacaíochta éigeandála a dhéanamh mar thoradh ar fhadhbanna soláthair leictreachais. Áirítear ina plean um ghníomhú ar son na haeráide an sprioc uaillmhianach córas fuinnimh na tíre a athrú ó bhonn faoi 2030 ionas go méadófar a sciar leictreachais ó fhoinsí in-athnuaite go 80 %. Is é an toradh a bheidh air sin go mbeidh lear mór giniúint athraitheach ann. An tsolúbthacht atá ag baint leis an gcóras féin agus le comhtháthú an chórais faoi láthair, ní leor iad chun dul i ngleic leis an lear mór giniúint athraitheach sin ná leis an méadú atá ag teacht ar an éileamh ar fhuinneamh, go háirithe ó lárionaid sonraí, agus d’fhéadfadh sé go bhfágfadh an méid sin gur dheacair an sprioc maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh a bhaint amach. Solúbthacht ar thaobh an éilimh, agus uasghráduithe móra ar an mbonneagar tarchurtha, dáilte agus stórála, is rudaí iad sin a bheidh ríthábhachtach i dtaca le spleáchas na hÉireann ar allmhairí breosla iontaise a laghdú agus leis an aistriú chuig córas fuinnimh aeráidneodrach a éascú agus a luathú. Áirítear ar na príomhdhúshláin a bhaineann le solúbthacht ar thaobh an éilimh a fhorbairt easpa straitéise comhordaithe lena gcumhdófaí an córas fuinnimh ina iomláine, lena n-áirítear téamh agus fuarú, chomh maith le heaspa bonneagair méadraithe chliste. Ach feabhas a chur ar éifeachtúlacht an chórais pleanála agus ceadaithe le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh, stórála agus nascóirí eangaí, trína áirithiú go mbeadh líon foirne iomchuí ar fáil ag gach céim de phróisis phleanála, agus scileanna leormhaithe ag an bhfoireann sin, agus tríd an gcreat foriomlán a chuíchóiriú, d’fhéadfaí dlús a chur le forbairtí mórscála agus, ar an gcaoi sin, dlús a chur leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(32)

Chonacthas in 2022 go bhfuil leochaileacht ag baint le córas cumhachta na hÉireann mar gur ghá bearta tacaíochta éigeandála a dhéanamh mar thoradh ar fhadhbanna soláthair leictreachais. Áirítear ina plean um ghníomhú ar son na haeráide an sprioc uaillmhianach córas fuinnimh na tíre a athrú ó bhonn faoi 2030 ionas go méadófar a sciar leictreachais ó fhoinsí in-athnuaite go 80 %. Is é an toradh a bheidh air sin go mbeidh lear mór giniúint athraitheach ann. An tsolúbthacht atá ag baint leis an gcóras féin agus le comhtháthú an chórais faoi láthair, ní leor iad chun dul i ngleic leis an lear mór giniúint athraitheach sin ná leis an méadú atá ag teacht ar an éileamh ar fhuinneamh, go háirithe ó lárionaid sonraí, agus d’fhéadfadh sé go bhfágfadh an méid sin gur dheacair an sprioc maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh a bhaint amach. Solúbthacht ar thaobh an éilimh, agus uasghráduithe móra ar an mbonneagar tarchurtha, dáilte agus stórála, is rudaí iad sin a bheidh ríthábhachtach i dtaca le spleáchas na hÉireann ar allmhairí breosla iontaise a laghdú agus leis an aistriú chuig córas fuinnimh aeráidneodrach a éascú agus a luathú. Áirítear ar na príomhdhúshláin a bhaineann le solúbthacht ar thaobh an éilimh a fhorbairt easpa straitéise comhordaithe lena gcumhdófaí an córas fuinnimh ina iomláine, lena n-áirítear téamh agus fuarú, chomh maith le heaspa bonneagair méadraithe chliste. Ach feabhas a chur ar éifeachtúlacht an chórais pleanála agus ceadaithe le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh, stórála agus nascóirí eangaí, trína áirithiú go mbeadh líon foirne iomchuí ar fáil ag gach céim de phróisis phleanála, agus scileanna leormhaithe ag an bhfoireann sin, agus tríd an gcreat foriomlán a chuíchóiriú, d’fhéadfaí dlús a chur le forbairtí mórscála agus, ar an gcaoi sin, dlús a chur leis an aistriú glas.

| (33) | Tháinig laghdú 0,2 % ar thomhaltas gáis nádúrtha in Éirinn sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá i bhfad faoi bhun an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). Cé go gcáilíonn Éire do dhíolúine ón sprioc sin, moltar di feabhas a chur ar na hiarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). Beidh ról ríthábhachtach ag bearta éifeachtúlachta fuinnimh maidir le tomhaltas fuinnimh a laghdú agus le cuidiú an sprioc uile-Aontais a bhaint amach, is é sin glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 55 % ar a laghad. Uasghráduithe fuinnimh cónaithe, iarfheistiú agus imscaradh tapa téimh in-athnuaite, is rudaí iad sin a bheidh ríthábhachtach i dtaca le cuspóirí aeráide a bhaint amach. Tá spriocanna uaillmhianacha ann coibhéis 500 000 teach a iarfheistiú ionas go mbainfidh siad amach Rátáil Fuinnimh Foirgnimh (BER) B2, chomh maith le 400 000 teaschaidéal a shuiteáil i dtithe atá ann cheana lena gcur in ionad córais téimh atá níos sine agus nach bhfuil chomh héifeachtúil céanna faoi dheireadh 2030, ach ina ainneoin sin, tá dúshláin fós ann, mar gheall ar an nganntanas oibrithe oilte den chuid is mó. Tá líon na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha i bhflít na hÉireann ag fás go tapa ó bhonn an-íseal, ach táthar ag streachailt ó thaobh dlús na bpointí athluchtaithe poiblí a choinneáil cab ar chab leis an bhfás sin. Níl ach thart ar 100 ciliméadar de línte iarnróid ann atá leictrithe, rud a fhágann gurb í Éire an Ballstát den Aontas a bhfuil an sciar is ísle d’iarnróid leictrithe aici. Ina theannta sin, tá brú tráchta ann a bhfuil cáilíocht an aeir agus am comaitéireachta thíos go mór leis. |
| --- | --- |

(33)

Tháinig laghdú 0,2 % ar thomhaltas gáis nádúrtha in Éirinn sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá i bhfad faoi bhun an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). Cé go gcáilíonn Éire do dhíolúine ón sprioc sin, moltar di feabhas a chur ar na hiarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). Beidh ról ríthábhachtach ag bearta éifeachtúlachta fuinnimh maidir le tomhaltas fuinnimh a laghdú agus le cuidiú an sprioc uile-Aontais a bhaint amach, is é sin glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 55 % ar a laghad. Uasghráduithe fuinnimh cónaithe, iarfheistiú agus imscaradh tapa téimh in-athnuaite, is rudaí iad sin a bheidh ríthábhachtach i dtaca le cuspóirí aeráide a bhaint amach. Tá spriocanna uaillmhianacha ann coibhéis 500 000 teach a iarfheistiú ionas go mbainfidh siad amach Rátáil Fuinnimh Foirgnimh (BER) B2, chomh maith le 400 000 teaschaidéal a shuiteáil i dtithe atá ann cheana lena gcur in ionad córais téimh atá níos sine agus nach bhfuil chomh héifeachtúil céanna faoi dheireadh 2030, ach ina ainneoin sin, tá dúshláin fós ann, mar gheall ar an nganntanas oibrithe oilte den chuid is mó. Tá líon na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha i bhflít na hÉireann ag fás go tapa ó bhonn an-íseal, ach táthar ag streachailt ó thaobh dlús na bpointí athluchtaithe poiblí a choinneáil cab ar chab leis an bhfás sin. Níl ach thart ar 100 ciliméadar de línte iarnróid ann atá leictrithe, rud a fhágann gurb í Éire an Ballstát den Aontas a bhfuil an sciar is ísle d’iarnróid leictrithe aici. Ina theannta sin, tá brú tráchta ann a bhfuil cáilíocht an aeir agus am comaitéireachta thíos go mór leis.

| (34) | Tá ganntanas lucht saothair agus scileanna ann in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach maidir leis an aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imscaradh agus cothabháil teicneolaíochtaí aeráidneodracha, rud a fhágann go bhfuil scrogaill ann i dtaca leis an aistriú chuig geilleagar aeráidneodrach. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh go raibh ganntanas lucht saothair ann in Éirinn i gcás 12 ghairm bheatha ina dteastaíonn scileanna nó eolas sonrach le haghaidh an aistrithe ghlais, gairmithe cosanta comhshaoil, gairmithe innealtóireachta agus innealtóirí leictreacha ina measc. Ina theannta sin, tuairiscíodh gur rud ab ea ganntanas lucht saothair a chuir srian ar tháirgeadh sa tionsclaíocht (46,8 % de ghnólachtaí) agus sa tógáil (60,3 % de ghnólachtaí). |
| --- | --- |

(34)

Tá ganntanas lucht saothair agus scileanna ann in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach maidir leis an aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imscaradh agus cothabháil teicneolaíochtaí aeráidneodracha, rud a fhágann go bhfuil scrogaill ann i dtaca leis an aistriú chuig geilleagar aeráidneodrach. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh go raibh ganntanas lucht saothair ann in Éirinn i gcás 12 ghairm bheatha ina dteastaíonn scileanna nó eolas sonrach le haghaidh an aistrithe ghlais, gairmithe cosanta comhshaoil, gairmithe innealtóireachta agus innealtóirí leictreacha ina measc. Ina theannta sin, tuairiscíodh gur rud ab ea ganntanas lucht saothair a chuir srian ar tháirgeadh sa tionsclaíocht (46,8 % de ghnólachtaí) agus sa tógáil (60,3 % de ghnólachtaí).

| (35) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1). |
| --- | --- |

(35)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1).

| (36) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis na haistrithe glasa agus digiteacha; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hÉireann, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis na haistrithe glasa agus digiteacha; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hÉireann, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh Éire in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint d’infheistíochtaí agus d’athchóirithe a shaothrú a chuideoidh le tuilleadh fás inbhuanaithe agus staid fhioscach meántéarmach stuama a chaomhnú.

Inbhuanaitheacht fhioscach chóras na bpinsean Stáit a áirithiú trí shocruithe maoiniúcháin an chórais sin a shonrú.

2.

Dlús suntasach a chur le cur chun feidhme a plean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear trí acmhainní leordhóthanacha a áirithiú freisin, agus an aguisín agus an chaibidil REPowerEU a thabhairt chun críche go pras d’fhonn tús a chur go mear lena chur chun feidhme. Dul ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais chomhtháthaithe, sa chaoi gur dlúthchomhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh dlúthshineirge ann idir iad féin agus an plean sin.

3.

Dlús a chur le hinfheistíochtaí chun borradh a chur faoin ngeilleagar ciorclach. An bonneagar cóireála dramhaíola a bhaineann leis na céimeanna arda d’ord na réiteach dramhaíola a fhorbairt a thuilleadh, sin agus ionstraimí eacnamaíocha chun dramhaíl a chosc agus chun cur lena mhéad ábhar a athúsáidtear, a athmhonaraítear agus a athchúrsáiltear. Córas níos éifeachtaí a fhorbairt chun dramhaíl in-athchúrsáilte a bhailiú ar leithligh, lena n-áirítear dramhaíl in-bhithdhíghrádaithe. Dramhaíl a atreorú, go háirithe plaisteach agus bithdhramhaíl, ón líonadh talún agus ón loscadh. Tuilleadh díchill a dhéanamh i dtaca le dlús a chur le hinfheistíochtaí sa bhonneagar uisce óil agus fuíolluisce.

4.

An spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Díriú ar fheabhas a chur ar an tsolúbthacht sa chóras leictreachais agus ar chomhtháthú an chórais fuinnimh. Straitéis thiomnaithe a cheapadh agus a chur chun feidhme chun freagairt ar thaobh an éilimh a fhorbairt, agus dlús a chur le feidhmiú céimneach bonneagair méadraithe chliste agus teicneolaíochtaí eangaí cliste. Cuíchóiriú a dhéanamh ar an gcreat pleanála agus ceadaithe le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh, stórála agus nascóirí eangaí. Bearta breise a chur chun feidhme a thacódh leis an éifeachtúlacht fuinnimh i bhfoirgnimh phríobháideacha agus phoiblí chun billí fuinnimh agus costais córais fuinnimh a laghdú. Dlús a chur le suiteáil pointí athluchtaithe poiblí le haghaidh feithiclí astaíochtaí nialasacha. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna na hinniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  ST 11046/21; ST 11046/21 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÉireann 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 28).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

8

(9)  Rannchuidiú neodrach a bhí i gceist leis an gcaiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta, dar luach 0,0 pointe céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Athchóirithe Náisiúnta na hÉireann 2022 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÉireann 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 52).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 12,3 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na hÉireann (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Táthar ag tuar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin de OTI leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta.

13

(14)  An comhardú struchtúrach (iarmhéid atá coigeartaithe go timthriallach agus atá glan ó bhearta aonuaire agus sealadacha) arna athríomh ag an gCoimisiún agus úsáid á baint as an modheolaíocht a comhaontaíodh go comhchoiteann, léirítear leis easnamh struchtúrach 0,9 % de OTI in 2023 agus barrachas 0,1 % in 2024.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

16

(17)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

17

(18)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

18

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/67 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/67

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Gréige um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gréige 2023

(2023/C 312/08)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil ar shainaithin sé inti go bhfuil an Ghréig ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Gréige don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil ar shainaithin sé inti go bhfuil an Ghréig ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Gréige don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach fiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach fiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 27 Aibreán 2021, chuir an Ghréig a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gréige (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ghréig tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 27 Aibreán 2021, chuir an Ghréig a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gréige (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ghréig tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 2 Bealtaine 2023, chuir an Ghréig isteach a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus an 29 Aibreán 2023, chuir sí isteach a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Gréige maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 2 Bealtaine 2023, chuir an Ghréig isteach a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus an 29 Aibreán 2023, chuir sí isteach a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Gréige maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ghréig. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Gréige ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gréige. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Gréige ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ghréig. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Gréige ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gréige. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Gréige ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an nGréig agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha iomarcacha sa Ghréig. Go háirithe, tá laghdú ag teacht ar na leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas rialtais agus le stoc ard iasachtaí neamhthuillmheacha i gcomhthéacs an ardleibhéil dífhostaíochta, ach tá meath tagtha ar a staid sheachtrach. Is cúis mhór imní é gur tháinig méadú mór ar an easnamh sa chuntas reatha in 2022, mar gheall freisin ar an méadú mór ar phraghsanna fuinnimh ar fud an Aontais, d’ainneoin an téarnaimh ar an ioncam turasóireachta. Cé go bhfuiltear ag tuar go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh seachtrach i mbliana agus an bhliain seo chugainn, fanfaidh sé i bhfad os cionn an leibhéil is gá chun a áirithiú go dtiocfaidh feabhas buan ar an nglanstaid infheistíochta idirnáisiúnta. Cé gurb é an cóimheas fiachais rialtais-OTI an cóimheas is airde san Aontas, tháinig feabhas mór air in 2022, a bhuí, den chuid is mó, le fás láidir ainmniúil OTI, agus tá coinne leis go laghdóidh sé a thuilleadh in 2023 agus in 2024. Thit iasachtaí neamhthuillmheacha go mór anuraidh, ag tógáil ar na laghduithe móra sna blianta roimhe sin, ach tá siad fós ard i gcomparáid le meán an Aontais, agus is ualach iad fós ar bhrabúsacht agus ar acmhainneacht iasachtaithe na mbanc, rud a chuireann isteach ar dhoimhniú an chaipitil agus ar fhás táirgiúlachta an gheilleagair. Chuidigh an fhreagairt bheartais le míchothromaíochtaí a leachtú agus is deis mhór é cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta chun dul i ngleic le laigí struchtúracha atá fós ann. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh iarrachtaí, go háirithe chun a áirithiú go gcuirfear feabhas mór ar chomhardaithe seachtracha, agus go dtiocfaidh laghdú breise ar iasachtaí neamhthuillmheacha, lena n-áirítear trí éifeachtacht fhorfheidhmiú na bhfiachas a mhéadú agus trí fheabhas a chur ar mhargadh na n-iasachtaí neamhthuillmheacha tánaisteacha. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an nGréig agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha iomarcacha sa Ghréig. Go háirithe, tá laghdú ag teacht ar na leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas rialtais agus le stoc ard iasachtaí neamhthuillmheacha i gcomhthéacs an ardleibhéil dífhostaíochta, ach tá meath tagtha ar a staid sheachtrach. Is cúis mhór imní é gur tháinig méadú mór ar an easnamh sa chuntas reatha in 2022, mar gheall freisin ar an méadú mór ar phraghsanna fuinnimh ar fud an Aontais, d’ainneoin an téarnaimh ar an ioncam turasóireachta. Cé go bhfuiltear ag tuar go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh seachtrach i mbliana agus an bhliain seo chugainn, fanfaidh sé i bhfad os cionn an leibhéil is gá chun a áirithiú go dtiocfaidh feabhas buan ar an nglanstaid infheistíochta idirnáisiúnta. Cé gurb é an cóimheas fiachais rialtais-OTI an cóimheas is airde san Aontas, tháinig feabhas mór air in 2022, a bhuí, den chuid is mó, le fás láidir ainmniúil OTI, agus tá coinne leis go laghdóidh sé a thuilleadh in 2023 agus in 2024. Thit iasachtaí neamhthuillmheacha go mór anuraidh, ag tógáil ar na laghduithe móra sna blianta roimhe sin, ach tá siad fós ard i gcomparáid le meán an Aontais, agus is ualach iad fós ar bhrabúsacht agus ar acmhainneacht iasachtaithe na mbanc, rud a chuireann isteach ar dhoimhniú an chaipitil agus ar fhás táirgiúlachta an gheilleagair. Chuidigh an fhreagairt bheartais le míchothromaíochtaí a leachtú agus is deis mhór é cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta chun dul i ngleic le laigí struchtúracha atá fós ann. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh iarrachtaí, go háirithe chun a áirithiú go gcuirfear feabhas mór ar chomhardaithe seachtracha, agus go dtiocfaidh laghdú breise ar iasachtaí neamhthuillmheacha, lena n-áirítear trí éifeachtacht fhorfheidhmiú na bhfiachas a mhéadú agus trí fheabhas a chur ar mhargadh na n-iasachtaí neamhthuillmheacha tánaisteacha.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Gréige ó 7,1 % de OTI in 2021 go 2,3 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 194.6 % de OTI ag deireadh 2021 go 171.3 % ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Gréige ó 7,1 % de OTI in 2021 go 2,3 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 194.6 % de OTI ag deireadh 2021 go 171.3 % ag deireadh 2022.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh caiteachais sin a d’fhág gur mó ioncam a bhí ann fóirdheontais leictreachais do theaghlaigh agus do ghnólachtaí agus sochair shóisialta mhéadaithe do theaghlaigh leochaileacha. Fritháiríodh costas na mbeart sin go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, is é sin an chaidhp phraghais uasta ar tháirgeoirí leictreachais agus an tobhach urghnách ar tháirgeoirí leictreachais don tréimhse Deireadh Fómhair 2021 go Meitheamh 2022. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 2,5 % de OTI. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,5 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 6,5 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh caiteachais sin a d’fhág gur mó ioncam a bhí ann fóirdheontais leictreachais do theaghlaigh agus do ghnólachtaí agus sochair shóisialta mhéadaithe do theaghlaigh leochaileacha. Fritháiríodh costas na mbeart sin go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, is é sin an chaidhp phraghais uasta ar tháirgeoirí leictreachais agus an tobhach urghnách ar tháirgeoirí leictreachais don tréimhse Deireadh Fómhair 2021 go Meitheamh 2022. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 2,5 % de OTI. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,5 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 6,5 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle gur cheart don Ghréig (7) an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a úsáid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici ag an am céanna. Thairis sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ghréig infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle gur cheart don Ghréig (7) an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta a úsáid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici ag an am céanna. Thairis sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ghréig infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, arbh ionann í agus ‒ 1.0 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Ghréig de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 2,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (2.6 % de OTI a bhí ann in 2021). Ba é an deireadh a cuireadh de réir a chéile leis an gclárthréimhse roimhe sin ba chúis leis an laghdú ar chaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais in 2022 agus níor tháinig méadú ar chaiteachas infheistíochta sa chlárthréimhse nua go fóill. Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,6 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Ghréig an infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. Ag an am céanna, sholáthraigh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach 0,6 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 2 % de OTI). Dá bhrí sin, chuir an Ghréig teorainn leordhóthanach leis an bhfás ar chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, arbh ionann í agus ‒ 1.0 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Ghréig de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 2,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (2.6 % de OTI a bhí ann in 2021). Ba é an deireadh a cuireadh de réir a chéile leis an gclárthréimhse roimhe sin ba chúis leis an laghdú ar chaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais in 2022 agus níor tháinig méadú ar chaiteachas infheistíochta sa chlárthréimhse nua go fóill. Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,6 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Ghréig an infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. Ag an am céanna, sholáthraigh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach 0,6 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 2 % de OTI). Dá bhrí sin, chuir an Ghréig teorainn leordhóthanach leis an bhfás ar chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus tá sé níos fabhraí ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 2,3 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI níos airde de 2,4 % in 2023 agus fíorfhás OTI níos ísle de 1,9 % in 2024, go príomha mar gheall ar dhifríochtaí sna toimhdí maidir le gníomhaíocht infheistíochta agus ranníocaíochtaí ón earnáil sheachtrach. Réamh-mheasann Clár Cobhsaíochta 2023 ranníocaíochtaí níos airde ó ollfhoirmiú caipitil sheasta, go háirithe in 2024, agus tá an Coimisiún ag súil go bhfanfaidh allmhairí earraí níos airde ná mar atá i réamh-mheastacháin na n-údarás. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus tá sé níos fabhraí ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 2,3 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI níos airde de 2,4 % in 2023 agus fíorfhás OTI níos ísle de 1,9 % in 2024, go príomha mar gheall ar dhifríochtaí sna toimhdí maidir le gníomhaíocht infheistíochta agus ranníocaíochtaí ón earnáil sheachtrach. Réamh-mheasann Clár Cobhsaíochta 2023 ranníocaíochtaí níos airde ó ollfhoirmiú caipitil sheasta, go háirithe in 2024, agus tá an Coimisiún ag súil go bhfanfaidh allmhairí earraí níos airde ná mar atá i réamh-mheastacháin na n-údarás.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 1,8 % de OTI in 2023. Is léiriú é an laghdú in 2023 den chuid is mó ar dheireadh a chur de réir a chéile leis na bearta fioscacha a bhain leis an bpaindéim agus ar an laghdú ar chostas na mbeart a bhaineann le fuinneamh chomh maith leis an ioncam atá ag dul i méid i ngeall ar an bhfás eacnamaíoch. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 171,3 % ag deireadh 2022 go 162,6 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 1,3 % de OTI ann le haghaidh 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar éabhlóid níos fabhraí ar bhoinn chánach arna spreagadh ag na toimhdí maicreacnamaíocha, lena n-áirítear comhdhéanamh an fháis agus caiteachais níos ísle an bhuiséid shóisialta i gcomhréir leis an tearc-chaiteachas córasach a tugadh faoi deara le blianta beaga anuas. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 160,2 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht den chuid is mó fás ainmniúil OTI níos airde, agus ar bhonn níos lú, réamhaisnéis an Choimisiúin maidir le heasnamh rialtais ghinearálta níos ísle. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 1,8 % de OTI in 2023. Is léiriú é an laghdú in 2023 den chuid is mó ar dheireadh a chur de réir a chéile leis na bearta fioscacha a bhain leis an bpaindéim agus ar an laghdú ar chostas na mbeart a bhaineann le fuinneamh chomh maith leis an ioncam atá ag dul i méid i ngeall ar an bhfás eacnamaíoch. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 171,3 % ag deireadh 2022 go 162,6 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 1,3 % de OTI ann le haghaidh 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar éabhlóid níos fabhraí ar bhoinn chánach arna spreagadh ag na toimhdí maicreacnamaíocha, lena n-áirítear comhdhéanamh an fháis agus caiteachais níos ísle an bhuiséid shóisialta i gcomhréir leis an tearc-chaiteachas córasach a tugadh faoi deara le blianta beaga anuas. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 160,2 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht den chuid is mó fás ainmniúil OTI níos airde, agus ar bhonn níos lú, réamhaisnéis an Choimisiúin maidir le heasnamh rialtais ghinearálta níos ísle.

| (19) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, go háirithe: na fóirdheontais leictreachais do theaghlaigh agus do ghnólachtaí. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach fós le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin an chaidhp phraghais uasta ar tháirgeoirí leictreachais agus an ranníocaíocht dlúthpháirtíochta ó scaglanna. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,2 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,5 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,5 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, go háirithe: na fóirdheontais leictreachais do theaghlaigh agus do ghnólachtaí. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach fós le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin an chaidhp phraghais uasta ar tháirgeoirí leictreachais agus an ranníocaíocht dlúthpháirtíochta ó scaglanna. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,2 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,5 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,5 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ghréig beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Ag an am céanna, ba cheart don Ghréig a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag athrú. Moladh don Ghréig freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ghréig beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Ag an am céanna, ba cheart don Ghréig a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag athrú. Moladh don Ghréig freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach neodrach tríd is tríd (‒ 0,2 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 1.0 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,3 % de OTI leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Is é is cúis le ranníocaíocht chrapthach réamh-mheasta an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta, go bunúsach, costais laghdaithe na mbeart tacaíochta (spriocdhírithe agus neamh-spriocdhírithe) do theaghlaigh agus do ghnólachtaí mar fhreagairt ar ardú praghsanna fuinnimh (laghdú 2,3 % de OTI). Is é an méadú ar chaiteachas sóisialta an príomhspreagadh don fhás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim). B’ionann caiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais agus 2,5 de OTI in 2023, agus maidir le hinfheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú neodrach 0,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an nGréig infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla 8 000 pointe luchtaithe a bhfuil rochtain ag an bpobal orthu a shuiteáil i bpríomhshuíomhanna uirbeacha agus fo-uirbeacha, riarachán poiblí a dhigitiú, agus feabhas a chur ar idirnascadh leictreachais na n-oileán. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach neodrach tríd is tríd (‒ 0,2 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 1.0 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,3 % de OTI leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Is é is cúis le ranníocaíocht chrapthach réamh-mheasta an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta, go bunúsach, costais laghdaithe na mbeart tacaíochta (spriocdhírithe agus neamh-spriocdhírithe) do theaghlaigh agus do ghnólachtaí mar fhreagairt ar ardú praghsanna fuinnimh (laghdú 2,3 % de OTI). Is é an méadú ar chaiteachas sóisialta an príomhspreagadh don fhás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim). B’ionann caiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais agus 2,5 de OTI in 2023, agus maidir le hinfheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú neodrach 0,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an nGréig infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla 8 000 pointe luchtaithe a bhfuil rochtain ag an bpobal orthu a shuiteáil i bpríomhshuíomhanna uirbeacha agus fo-uirbeacha, riarachán poiblí a dhigitiú, agus feabhas a chur ar idirnascadh leictreachais na n-oileán.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 0,8 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar dheireadh a chur de réir a chéile leis na bearta fuinneamh atá fágtha, i measc bearta eile, agus ar an méadú ar ioncam mar gheall ar fhás eacnamaíoch láidir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 150,8 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 0,6 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar na toimhdí maidir le forghníomhú an bhuiséid shóisialta, go háirithe an caiteachas níos ísle ar shochair shóisialta agus ar phinsin. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI níos airde, is é sin 154.5 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 0,8 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar dheireadh a chur de réir a chéile leis na bearta fuinneamh atá fágtha, i measc bearta eile, agus ar an méadú ar ioncam mar gheall ar fhás eacnamaíoch láidir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 150,8 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 0,6 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar na toimhdí maidir le forghníomhú an bhuiséid shóisialta, go háirithe an caiteachas níos ísle ar shochair shóisialta agus ar phinsin. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI níos airde, is é sin 154.5 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh iomlán le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh iomlán le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (14). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2,6 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an seasamh seachtrach a neartú. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 0,2 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. |
| --- | --- |

(24)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (14). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2,6 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an seasamh seachtrach a neartú. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 0,2 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú.

| (25) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 0,7 % ar an nglanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Is mó an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh iomlán a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh. |
| --- | --- |

(25)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 0,7 % ar an nglanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Is mó an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh iomlán a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 4,8 % de OTI in 2023 go 5,4 % de OTI in 2024. Léiríonn an infheistíocht níos airde an infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta atá beagán níos ísle agus infheistíocht níos airde a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin infheistíochtaí ard-bhreisluacha agus athchóirithe struchtúracha i dtreo na n-aistrithe glasa, digiteacha agus fuinnimh, atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 4,8 % de OTI in 2023 go 5,4 % de OTI in 2024. Léiríonn an infheistíocht níos airde an infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta atá beagán níos ísle agus infheistíocht níos airde a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin infheistíochtaí ard-bhreisluacha agus athchóirithe struchtúracha i dtreo na n-aistrithe glasa, digiteacha agus fuinnimh, atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 0,5 % de OTI in 2025 agus go 0,1 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ginearálta faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 150,8 % ag deireadh 2024 go 135.2 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 0,5 % de OTI in 2025 agus go 0,1 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ginearálta faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 150,8 % ag deireadh 2024 go 135.2 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | Ag tógáil ar na dea-chleachtais agus ar na hathchóirithe a gabhadh de láimh mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta, d'fhéadfaí cabhrú chun aghaidh a thabhairt ar an mbearna infheistíochta de bharr leasuithe a rinneadh ar chreat beartais cánach na Gréige. Go sonrach, dá dtabharfaí isteach réamhchóras rialaithe cánach níos leithne, d“fhéadfaí an deimhneacht dhlíthiúil a neartú d’infheisteoirí agus d’fhéadfaí na hiarrachtaí leanúnacha atá á ndéanamh chun an córas cánach a shimpliú a mhéadú. D’fhéadfadh athbhreithniú ar an gcóras cánach cabhrú freisin leis an mbonn cánach a mhéadú a mhéid a bhaineann le daoine féinfhostaithe agus tacú le hinfheistíocht. D’fhéadfaí feabhas a chur ar chomhlíonadh cánach trí chur i bhfeidhm íocaíochtaí leictreonacha a leathnú agus trí úsáid mhéadaithe a bhaint as an bhfaisnéis a eascraíonn as íocaíochtaí leictreonacha, agus aird á tabhairt go háirithe ar fhianaise le déanaí go bhfuil éagothromaíocht ag dul i méid idir ioncam íseal dearbhaithe agus láimhdeachas daoine féinfhostaithe atá ag dul i méid go tapa, de réir dealraimh. D”fhéadfaí é sin a dhéanamh, go háirithe, trí úsáid níos fearr a bhaint as an bhfaisnéis a eascraíonn as íocaíochtaí leictreonacha i gcás gairmeacha spriocdhírithe. Tá coinne leis go gcuirfidh claochlú digiteach leanúnach an Údaráis Neamhspleách um Ioncam Poiblí leis an gcuspóir sin. Mar sin féin, tá sé ríthábhachtach go méadófar neamhspleáchas oibríochtúil an údaráis chun a bhonneagar acmhainní daonna agus TF a bhainistiú agus a fhorbairt i bhfianaise na ndúshlán leanúnach atá roimh chórais chánach ar fud an domhain. |
| --- | --- |

(28)

Ag tógáil ar na dea-chleachtais agus ar na hathchóirithe a gabhadh de láimh mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta, d'fhéadfaí cabhrú chun aghaidh a thabhairt ar an mbearna infheistíochta de bharr leasuithe a rinneadh ar chreat beartais cánach na Gréige. Go sonrach, dá dtabharfaí isteach réamhchóras rialaithe cánach níos leithne, d“fhéadfaí an deimhneacht dhlíthiúil a neartú d’infheisteoirí agus d’fhéadfaí na hiarrachtaí leanúnacha atá á ndéanamh chun an córas cánach a shimpliú a mhéadú. D’fhéadfadh athbhreithniú ar an gcóras cánach cabhrú freisin leis an mbonn cánach a mhéadú a mhéid a bhaineann le daoine féinfhostaithe agus tacú le hinfheistíocht. D’fhéadfaí feabhas a chur ar chomhlíonadh cánach trí chur i bhfeidhm íocaíochtaí leictreonacha a leathnú agus trí úsáid mhéadaithe a bhaint as an bhfaisnéis a eascraíonn as íocaíochtaí leictreonacha, agus aird á tabhairt go háirithe ar fhianaise le déanaí go bhfuil éagothromaíocht ag dul i méid idir ioncam íseal dearbhaithe agus láimhdeachas daoine féinfhostaithe atá ag dul i méid go tapa, de réir dealraimh. D”fhéadfaí é sin a dhéanamh, go háirithe, trí úsáid níos fearr a bhaint as an bhfaisnéis a eascraíonn as íocaíochtaí leictreonacha i gcás gairmeacha spriocdhírithe. Tá coinne leis go gcuirfidh claochlú digiteach leanúnach an Údaráis Neamhspleách um Ioncam Poiblí leis an gcuspóir sin. Mar sin féin, tá sé ríthábhachtach go méadófar neamhspleáchas oibríochtúil an údaráis chun a bhonneagar acmhainní daonna agus TF a bhainistiú agus a fhorbairt i bhfianaise na ndúshlán leanúnach atá roimh chórais chánach ar fud an domhain.

| (29) | Lean an Ghréig de bhearta a dhéanamh chun a riarachán poiblí a nuachóiriú, ach tá a feidhmíocht fhoriomlán sách íseal go fóill. Tar éis coigeartú suntasach tar éis 2010, rinneadh méid agus costas an riaracháin phoiblí a ailíniú go ginearálta le meán an Aontais. D’fhan bille pá na Gréige cobhsaí in 2022 ag 10,8 % de OTI, rud a bhí beagán os cionn mheán an Aontais (10,2 % de OTI). Chun na gnóthachain sin a chosaint, beidh sé ríthábhachtach a áirithiú go leanfar den ghreille pá aontaithe a chur i bhfeidhm, agus ag an am céanna na leibhéil foirne atá ann faoi láthair a choinneáil ar bun tríd an riail earcaíochta “ceann amháin isteach, ceann amháin amach” a chur i bhfeidhm maidir le baill foirne bhuana mar aon leis an uasteorainn do bhaill foirne shealadacha a tugadh isteach in 2022. Tá bearta sa phlean téarnaimh agus athléimneachta chun feabhas a chur ar éifeachtacht an riaracháin phoiblí agus béim ar leith á leagan ar fheabhas a chur ar a sheirbhísí digiteacha. Ag an am céanna, is dúshlán fós é baill foirne ar ardchaighdeán a mhealladh agus a choinneáil. D’fhéadfaí aghaidh a thabhairt air sin ar bhealach struchtúrach trí ghreillí pá speisialta/forlíontacha le haghaidh feidhmeanna nó comhlachtaí sonracha a thabhairt isteach chomh maith le córas dea-shainithe lamháltas mar chuid lárnach den chóras nua bainistithe acmhainní daonna, agus sláine an ghreille pá aontaithe agus méid foriomlán an bhille pá á gcosaint ag an am céanna. |
| --- | --- |

(29)

Lean an Ghréig de bhearta a dhéanamh chun a riarachán poiblí a nuachóiriú, ach tá a feidhmíocht fhoriomlán sách íseal go fóill. Tar éis coigeartú suntasach tar éis 2010, rinneadh méid agus costas an riaracháin phoiblí a ailíniú go ginearálta le meán an Aontais. D’fhan bille pá na Gréige cobhsaí in 2022 ag 10,8 % de OTI, rud a bhí beagán os cionn mheán an Aontais (10,2 % de OTI). Chun na gnóthachain sin a chosaint, beidh sé ríthábhachtach a áirithiú go leanfar den ghreille pá aontaithe a chur i bhfeidhm, agus ag an am céanna na leibhéil foirne atá ann faoi láthair a choinneáil ar bun tríd an riail earcaíochta “ceann amháin isteach, ceann amháin amach” a chur i bhfeidhm maidir le baill foirne bhuana mar aon leis an uasteorainn do bhaill foirne shealadacha a tugadh isteach in 2022. Tá bearta sa phlean téarnaimh agus athléimneachta chun feabhas a chur ar éifeachtacht an riaracháin phoiblí agus béim ar leith á leagan ar fheabhas a chur ar a sheirbhísí digiteacha. Ag an am céanna, is dúshlán fós é baill foirne ar ardchaighdeán a mhealladh agus a choinneáil. D’fhéadfaí aghaidh a thabhairt air sin ar bhealach struchtúrach trí ghreillí pá speisialta/forlíontacha le haghaidh feidhmeanna nó comhlachtaí sonracha a thabhairt isteach chomh maith le córas dea-shainithe lamháltas mar chuid lárnach den chóras nua bainistithe acmhainní daonna, agus sláine an ghreille pá aontaithe agus méid foriomlán an bhille pá á gcosaint ag an am céanna.

| (30) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Go dtí seo, tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gréige faoi lánseol. Amach anseo, beidh sé tábhachtach leanúint den chur chun feidhme. Thíolaic an Ghréig trí iarraidh ar íocaíocht (16) ar thacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha agus dhá iarraidh ar íocaíocht ar thacaíocht iasachta, rud a chomhfhreagraíonn do 85 gharsprioc agus sprioc sa phlean. Go dtí seo, tá eisíocaíocht fhoriomlán EUR 7 126 mhilliún faighte ag an nGréig (17). I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 29 Márta 2023, chuir an Ghréig in iúl go raibh rún aici EUR 5 000 milliún de thacaíocht bhreise iasachta a iarraidh faoin tSaoráid. Tá tús maith curtha ag an nGréig lena plean a chur chun feidhme agus tá córas bainistithe agus rialaithe bunaithe aici chun faireachán agus comhordú a dhéanamh ar chur i gcrích tráthúil na n-athchóirithe agus na n-infheistíochtaí. Amach anseo, beidh sé tábhachtach na hiarrachtaí sin a choinneáil ar bun agus a fheabhsú i bhfianaise líon suntasach na n-athchóirithe agus na n-infheistíochtaí atá beartaithe a chur chun feidhme, go háirithe ós rud é go mbeidh gá le dul chun cinn tráthúil maidir le céimeanna éagsúla ullmhúcháin, lena n-áirítear nósanna imeachta soláthair phoiblí, chun roinnt de na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin a thabhairt chun críche. Tá cur chun feidhme leanúnach an phlean ag brath ar acmhainneacht riaracháin agus cur chun feidhme na gcomhlachtaí cur chun feidhme sannta, lena n-áirítear an riarachán réigiúnach agus áitiúil. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Gréige i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(30)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Go dtí seo, tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gréige faoi lánseol. Amach anseo, beidh sé tábhachtach leanúint den chur chun feidhme. Thíolaic an Ghréig trí iarraidh ar íocaíocht (16) ar thacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha agus dhá iarraidh ar íocaíocht ar thacaíocht iasachta, rud a chomhfhreagraíonn do 85 gharsprioc agus sprioc sa phlean. Go dtí seo, tá eisíocaíocht fhoriomlán EUR 7 126 mhilliún faighte ag an nGréig (17). I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 29 Márta 2023, chuir an Ghréig in iúl go raibh rún aici EUR 5 000 milliún de thacaíocht bhreise iasachta a iarraidh faoin tSaoráid. Tá tús maith curtha ag an nGréig lena plean a chur chun feidhme agus tá córas bainistithe agus rialaithe bunaithe aici chun faireachán agus comhordú a dhéanamh ar chur i gcrích tráthúil na n-athchóirithe agus na n-infheistíochtaí. Amach anseo, beidh sé tábhachtach na hiarrachtaí sin a choinneáil ar bun agus a fheabhsú i bhfianaise líon suntasach na n-athchóirithe agus na n-infheistíochtaí atá beartaithe a chur chun feidhme, go háirithe ós rud é go mbeidh gá le dul chun cinn tráthúil maidir le céimeanna éagsúla ullmhúcháin, lena n-áirítear nósanna imeachta soláthair phoiblí, chun roinnt de na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin a thabhairt chun críche. Tá cur chun feidhme leanúnach an phlean ag brath ar acmhainneacht riaracháin agus cur chun feidhme na gcomhlachtaí cur chun feidhme sannta, lena n-áirítear an riarachán réigiúnach agus áitiúil. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Gréige i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (31) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Gréige maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Ghréig. |
| --- | --- |

(31)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Gréige maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Ghréig.

| (32) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an nGréig i ndáil le cúram fadtéarmach, mapáil chadastrach, beartas fuinnimh agus an t-aistriú glas. |
| --- | --- |

(32)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an nGréig i ndáil le cúram fadtéarmach, mapáil chadastrach, beartas fuinnimh agus an t-aistriú glas.

| (33) | Tá an caiteachas ar chúram sláinte poiblí faoi bhun mheán an Aontais, agus tá na híocaíochtaí neamh-in-aisíoctha a dhéanann othair sa Ghréig ar an dara ceann is airde san Aontas mar sciar de OTI. Tá an córas cúraim sláinte fós dírithe ar an ospidéal, agus tá an caiteachas ar chúram íceach dírithe ar ospidéalú. Ina theannta sin, tá an Ghréig sa chéad áit i measc na mBallstát uile maidir le caiteachas poiblí ar chógais mar sciar de OTI. Tá an caiteachas poiblí ar chúram fadtéarmach agus coisctheach go mór faoi bhun mheán an Aontais, agus níl aon straitéis chuimsitheach náisiúnta i bhfeidhm maidir le cúram fadtéarmach. Chun dul i ngleic leis sin, tá córas cúraim sláinte príomhúil a glacadh le déanaí á chur chun feidhme ag an nGréig chun an spleáchas ar chúram ospidéil a laghdú agus chun éifeachtúlacht na rochtana ar earraí agus ar sheirbhísí cúraim sláinte a mhéadú. Cuirtear bac ar chur i bhfeidhm iomlán an athchóirithe ar chúram sláinte príomhúil mar gheall ar ghanntanas dochtúirí teaghlaigh. Ní leor líon na ndochtúirí teaghlaigh chun an daonra ar fad a chumhdach. Beidh gá le cumhdach leordhóthanach chun córas éifeachtach cuimsitheach bunaithe ar rialú rochtana a thabhairt isteach ina iomláine, córas a reachtófar chun tosú an 1 Meán Fómhair 2023. Chun na críche sin, beidh dreasachtaí níos láidre ríthábhachtach chun cur le líon na ndochtúirí teaghlaigh ar mhaithe le cumhdach iomlán daonra a bhaint amach agus leis an daonra a chlárú chun rochtain leordhóthanach chomhionann ar chúram sláinte a áirithiú don phobal. |
| --- | --- |

(33)

Tá an caiteachas ar chúram sláinte poiblí faoi bhun mheán an Aontais, agus tá na híocaíochtaí neamh-in-aisíoctha a dhéanann othair sa Ghréig ar an dara ceann is airde san Aontas mar sciar de OTI. Tá an córas cúraim sláinte fós dírithe ar an ospidéal, agus tá an caiteachas ar chúram íceach dírithe ar ospidéalú. Ina theannta sin, tá an Ghréig sa chéad áit i measc na mBallstát uile maidir le caiteachas poiblí ar chógais mar sciar de OTI. Tá an caiteachas poiblí ar chúram fadtéarmach agus coisctheach go mór faoi bhun mheán an Aontais, agus níl aon straitéis chuimsitheach náisiúnta i bhfeidhm maidir le cúram fadtéarmach. Chun dul i ngleic leis sin, tá córas cúraim sláinte príomhúil a glacadh le déanaí á chur chun feidhme ag an nGréig chun an spleáchas ar chúram ospidéil a laghdú agus chun éifeachtúlacht na rochtana ar earraí agus ar sheirbhísí cúraim sláinte a mhéadú. Cuirtear bac ar chur i bhfeidhm iomlán an athchóirithe ar chúram sláinte príomhúil mar gheall ar ghanntanas dochtúirí teaghlaigh. Ní leor líon na ndochtúirí teaghlaigh chun an daonra ar fad a chumhdach. Beidh gá le cumhdach leordhóthanach chun córas éifeachtach cuimsitheach bunaithe ar rialú rochtana a thabhairt isteach ina iomláine, córas a reachtófar chun tosú an 1 Meán Fómhair 2023. Chun na críche sin, beidh dreasachtaí níos láidre ríthábhachtach chun cur le líon na ndochtúirí teaghlaigh ar mhaithe le cumhdach iomlán daonra a bhaint amach agus leis an daonra a chlárú chun rochtain leordhóthanach chomhionann ar chúram sláinte a áirithiú don phobal.

| (34) | Cuirfidh críochnú an chadastair náisiúnta — tionscadal seanbhunaithe — feabhas breise ar thimpeallacht ghnó na Gréige. Faoi dheireadh mhí na Bealtaine 2023, bhí 72 % den mhapáil chadastrach curtha i gcrích, agus bailíodh 25 % eile de chearta maoine agus tá siad á bpróiseáil faoi láthair. Táthar ag súil go mbeidh próiseáil na gceart bailithe curtha i gcrích faoi dheireadh 2023, rud a chuirfeadh an cadastar i gcrích faoi dheireadh na bliana. Maidir leis an aistriú go dtí an ghníomhaireacht nua “an Cadastar Heilléanach”, osclaíodh 12 oifig chadastracha agus 49 mbrainse agus tá siad i mbun oibríochta. Tá sé beartaithe ag Gníomhaireacht an Chadastair Heilléanaigh na seirbhísí do shaoránaigh a dhigitiú go hiomlán agus cuireann an tSaoráid tacaíocht ar fáil chun na clárúcháin agus gníomhais ar chearta maoine uile atá i bhfoirm páipéir faoi láthair a dhigitiú. |
| --- | --- |

(34)

Cuirfidh críochnú an chadastair náisiúnta — tionscadal seanbhunaithe — feabhas breise ar thimpeallacht ghnó na Gréige. Faoi dheireadh mhí na Bealtaine 2023, bhí 72 % den mhapáil chadastrach curtha i gcrích, agus bailíodh 25 % eile de chearta maoine agus tá siad á bpróiseáil faoi láthair. Táthar ag súil go mbeidh próiseáil na gceart bailithe curtha i gcrích faoi dheireadh 2023, rud a chuirfeadh an cadastar i gcrích faoi dheireadh na bliana. Maidir leis an aistriú go dtí an ghníomhaireacht nua “an Cadastar Heilléanach”, osclaíodh 12 oifig chadastracha agus 49 mbrainse agus tá siad i mbun oibríochta. Tá sé beartaithe ag Gníomhaireacht an Chadastair Heilléanaigh na seirbhísí do shaoránaigh a dhigitiú go hiomlán agus cuireann an tSaoráid tacaíocht ar fáil chun na clárúcháin agus gníomhais ar chearta maoine uile atá i bhfoirm páipéir faoi láthair a dhigitiú.

| (35) | D’ainneoin na n-iarrachtaí a rinne an Ghréig freisin i gcomhthéacs na géarchéime fuinnimh, tá an Ghréig fós ag brath go mór ar bhreoslaí iontaise, agus ba ionann ola agus gás agus 52 % agus 24 % faoi seach dá meascán fuinnimh in 2021. Chun dlús a chur leis na hiarrachtaí dícharbónaithe, d’fhéadfaí roinnt beart a shaothrú a thuilleadh, ar bearta iad a chuirfeadh leis na hinfheistíochtaí agus na hathchóirithe atá mar chuid de phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gréige agus a théann níos faide ná na hinfheistíochtaí agus na hathchóirithe sin. D’fhéadfadh an Ghréig dlús a chur le leathnú an fhuinnimh in-athnuaite trí chreataí dlíthiúla a bhunú agus a thabhairt chun críche chun forbairt an bhonneagair hidrigine in-athnuaite agus na gaoithe amach ón gcósta a chur chun cinn. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun dlús a chur le forbairt creata reachtaigh agus rialála don bhithmheatán agus chun acmhainneacht táirgeachta iarbhír a dhéanamh den acmhainneacht inbhuanaithe bhithmheatáin atá ar fáil chun allmhairí gáis nádúrtha a fhritháireamh. |
| --- | --- |

(35)

D’ainneoin na n-iarrachtaí a rinne an Ghréig freisin i gcomhthéacs na géarchéime fuinnimh, tá an Ghréig fós ag brath go mór ar bhreoslaí iontaise, agus ba ionann ola agus gás agus 52 % agus 24 % faoi seach dá meascán fuinnimh in 2021. Chun dlús a chur leis na hiarrachtaí dícharbónaithe, d’fhéadfaí roinnt beart a shaothrú a thuilleadh, ar bearta iad a chuirfeadh leis na hinfheistíochtaí agus na hathchóirithe atá mar chuid de phlean téarnaimh agus athléimneachta na Gréige agus a théann níos faide ná na hinfheistíochtaí agus na hathchóirithe sin. D’fhéadfadh an Ghréig dlús a chur le leathnú an fhuinnimh in-athnuaite trí chreataí dlíthiúla a bhunú agus a thabhairt chun críche chun forbairt an bhonneagair hidrigine in-athnuaite agus na gaoithe amach ón gcósta a chur chun cinn. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun dlús a chur le forbairt creata reachtaigh agus rialála don bhithmheatán agus chun acmhainneacht táirgeachta iarbhír a dhéanamh den acmhainneacht inbhuanaithe bhithmheatáin atá ar fáil chun allmhairí gáis nádúrtha a fhritháireamh.

| (36) | Ós rud é go bhfuil níos mó foinsí in-athnuaite fuinnimh comhtháite, beidh gá le tuilleadh infheistíochtaí chun an acmhainneacht stórála agus líonra a mhéadú ar mhaithe le cothromaíocht na heangaí leictreachais a chosaint. D’fhéadfadh comhscéimeanna luacha saothair agus cur chun cinn na gcóras taobh thiar den mhéadar a bheith ina n-uirlisí tábhachtacha chun leathnú tráthúil agus inmharthana na hacmhainneachta stórála a chur chun cinn. D’fhéadfaí idirnaisc bhreise leictreachais le tíortha comharsanachta a fhorbairt chun an gá atá le ciorruithe ar fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a sheachaint. Maidir le foinsí fuinnimh in-athnuaite a chur in úsáid a thuilleadh, beidh sé tábhachtach an creat dlíthiúil nua a glacadh in 2022 a fhorfheidhmiú ina iomláine, creat lena simplítear agus lena gcuirtear dlús leis an bpróiseas ceadúnúcháin le haghaidh tionscadail in-athnuaite agus stórála. Ina theannta sin, d’fhéadfadh cur chun cinn scéimeanna féintomhaltais, lena n-áirítear tacaíocht bhreise a thabhairt chun córais fhótavoltacha gréine le ceallraí a shuiteáil, agus pobail fuinnimh borradh a chur faoin inghlacthacht shóisialta maidir le cur in úsáid foinsí in-athnuaite. |
| --- | --- |

(36)

Ós rud é go bhfuil níos mó foinsí in-athnuaite fuinnimh comhtháite, beidh gá le tuilleadh infheistíochtaí chun an acmhainneacht stórála agus líonra a mhéadú ar mhaithe le cothromaíocht na heangaí leictreachais a chosaint. D’fhéadfadh comhscéimeanna luacha saothair agus cur chun cinn na gcóras taobh thiar den mhéadar a bheith ina n-uirlisí tábhachtacha chun leathnú tráthúil agus inmharthana na hacmhainneachta stórála a chur chun cinn. D’fhéadfaí idirnaisc bhreise leictreachais le tíortha comharsanachta a fhorbairt chun an gá atá le ciorruithe ar fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a sheachaint. Maidir le foinsí fuinnimh in-athnuaite a chur in úsáid a thuilleadh, beidh sé tábhachtach an creat dlíthiúil nua a glacadh in 2022 a fhorfheidhmiú ina iomláine, creat lena simplítear agus lena gcuirtear dlús leis an bpróiseas ceadúnúcháin le haghaidh tionscadail in-athnuaite agus stórála. Ina theannta sin, d’fhéadfadh cur chun cinn scéimeanna féintomhaltais, lena n-áirítear tacaíocht bhreise a thabhairt chun córais fhótavoltacha gréine le ceallraí a shuiteáil, agus pobail fuinnimh borradh a chur faoin inghlacthacht shóisialta maidir le cur in úsáid foinsí in-athnuaite.

| (37) | D’fhéadfadh an Ghréig raon feidhme agus uaillmhian na mbeart coigilte fuinnimh atá ann cheana a leathnú agus leibhéal ard na bochtaineachta fuinnimh a laghdú. Tháinig laghdú 22 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Ghréig sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá os cionn an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18). D’fhéadfadh an Ghréig leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19). |
| --- | --- |

(37)

D’fhéadfadh an Ghréig raon feidhme agus uaillmhian na mbeart coigilte fuinnimh atá ann cheana a leathnú agus leibhéal ard na bochtaineachta fuinnimh a laghdú. Tháinig laghdú 22 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Ghréig sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá os cionn an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18). D’fhéadfadh an Ghréig leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19).

| (38) | Dá dtabharfaí isteach ionstraimí airgeadais nua mar shampla ceantanna éifeachtúlachta fuinnimh, d’fhéadfaí cumhdach na gclár tacaíochta athchóirithe atá ann cheana a dhíriú ar theaghlaigh fhuinneamhbhochta ar bhealach níos éifeachtúla. Tá sciar na méadar cliste sa Ghréig i bhfad taobh thiar de mheán an Aontais (3 % i gcomparáid le 54 %, figiúirí 2021) agus d’fhéadfaí an sciar sin a mhéadú toisc go gcuireann sé ar chumas tomhaltóirí páirt ghníomhach a ghlacadh sa mhargadh agus tacú leis an bhfreagairt don éileamh. Ina theannta sin, maidir le hearnálacha sonracha mar shampla earnáil an iompair agus earnáil an uisce, tá féidearthacht nach beag ann tuilleadh coigiltis fuinnimh a dhéanamh toisc go bhfuil na hearnálacha sin fós ag brath go mór ar ola. |
| --- | --- |

(38)

Dá dtabharfaí isteach ionstraimí airgeadais nua mar shampla ceantanna éifeachtúlachta fuinnimh, d’fhéadfaí cumhdach na gclár tacaíochta athchóirithe atá ann cheana a dhíriú ar theaghlaigh fhuinneamhbhochta ar bhealach níos éifeachtúla. Tá sciar na méadar cliste sa Ghréig i bhfad taobh thiar de mheán an Aontais (3 % i gcomparáid le 54 %, figiúirí 2021) agus d’fhéadfaí an sciar sin a mhéadú toisc go gcuireann sé ar chumas tomhaltóirí páirt ghníomhach a ghlacadh sa mhargadh agus tacú leis an bhfreagairt don éileamh. Ina theannta sin, maidir le hearnálacha sonracha mar shampla earnáil an iompair agus earnáil an uisce, tá féidearthacht nach beag ann tuilleadh coigiltis fuinnimh a dhéanamh toisc go bhfuil na hearnálacha sin fós ag brath go mór ar ola.

| (39) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Sa Ghréig, is mó an easpa scileanna glasa san earnáil tógála faoi láthair, rud atá thar a bheith ábhartha don aistriú glas, agus do ghairmeacha teicniúla sonracha. Ar deireadh, tá deis ann i gcónaí tuilleadh gníomhaíochta a dhéanamh chun infhostaitheacht daoine óga agus ban a mhéadú. Trí chumais riaracháin na seirbhísí poiblí fostaíochta a mhéadú agus, ag an am céanna, úsáid an chur chuige aonair maidir le cuardaitheoirí poist a leathnú, d’fhéadfaí borradh a chur faoi thorthaí fostaíochta na ngrúpaí sin agus tacú le haistriú réidh cothrom. |
| --- | --- |

(39)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Sa Ghréig, is mó an easpa scileanna glasa san earnáil tógála faoi láthair, rud atá thar a bheith ábhartha don aistriú glas, agus do ghairmeacha teicniúla sonracha. Ar deireadh, tá deis ann i gcónaí tuilleadh gníomhaíochta a dhéanamh chun infhostaitheacht daoine óga agus ban a mhéadú. Trí chumais riaracháin na seirbhísí poiblí fostaíochta a mhéadú agus, ag an am céanna, úsáid an chur chuige aonair maidir le cuardaitheoirí poist a leathnú, d’fhéadfaí borradh a chur faoi thorthaí fostaíochta na ngrúpaí sin agus tacú le haistriú réidh cothrom.

| (40) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1). |
| --- | --- |

(40)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1).

| (41) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Gréige, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú, an ceathrú agus an cúigiú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(41)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Gréige, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú, an ceathrú agus an cúigiú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

| (42) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas rialtais, staid sheachtrach agus iasachtaí neamhthuillmheacha. Cuidíonn moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus leis na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 don limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 41. |
| --- | --- |

(42)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas rialtais, staid sheachtrach agus iasachtaí neamhthuillmheacha. Cuidíonn moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus leis na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 don limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 41.

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Ghréig in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 2,6 % (21) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Cur leis na hathchóirithe a rinneadh mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta, an córas cánachais a dhéanamh níos fabhraí don infheistíocht trí réamhchóras rialaithe cánach níos leithne a thabhairt isteach, an bonn cánach a mhéadú, lena n-áirítear trí athbhreithniú a dhéanamh ar an struchtúr cánachais atá ann faoi láthair do dhaoine féinfhostaithe, agus comhlíonadh cánach a neartú trí úsáid íocaíochtaí leictreonacha a leathnú. Neamhspleáchas oibríochtúil an údaráis chánach a chaomhnú agus a mhéadú. Éifeachtúlacht an riaracháin phoiblí a chosaint agus a áirithiú ag an am céanna gur féidir na scileanna cearta a mhealladh agus comhsheasmhacht leis an eangach pá aontaithe a chaomhnú. Leanúint den laghdú leanúnach ar iasachtaí neamhthuillmheacha agus feidhmiú mhargadh na n-iasachtaí neamhthuillmheacha tánaisteacha a fheabhsú a thuilleadh.

2.

Leanúint de chur chun feidhme seasta a plean téarnaimh agus athléimneachta agus an chaibidil REPowerEU a thabhairt chun críche go pras d’fhonn tús a chur go mear lena chur chun feidhme. Acmhainneacht riaracháin leordhóthanach leanúnach a áirithiú i bhfianaise mhéid an phlean. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhar agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Chun rochtain leordhóthanach chomhionann ar chúram sláinte a áirithiú, cur i bhfeidhm céimneach an chreata cúraim sláinte phríomhúil a chur i gcrích agus dreasachtaí níos láidre a ghlacadh ar mhaithe le líon leordhóthanach dochtúirí teaghlaigh a chlárú chun clúdach iomlán daonra agus clárú daonra a bhaint amach. An t-athchóiriú cadastrach a thabhairt chun críche trí mhapáil chadastrach agus trí bhunú agus oibriú Ghníomhaireacht an Chadastair Heilléanaigh a chur i gcrích.

4.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus dlús breise a chur le héagsúlú na mbealaí soláthair fuinnimh. Úsáid fuinnimh in-athnuaite a leathnú a thuilleadh trí na creataí dlíthiúla nua don phróiseas ceadúnúcháin agus d’fheirmeacha gaoithe amach ón gcósta a chomhlánú agus a fhorfheidhmiú, gréasán leictreachais agus acmhainneacht stórála a mhéadú, táirgeadh díláraithe fuinnimh in-athnuaite a chur chun cinn, agus creataí reachtacha a chur i bhfeidhm chun hidrigin in-athnuaite agus bithmheatán a tháirgeadh. Dlús a chur le cur i gcrích beart lena bhfeabhsaítear éifeachtúlacht fuinnimh, lena n-áirítear bearta spriocdhírithe do theaghlaigh fhuinneamhbhochta agus méadair chliste a shuiteáil, agus iarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais. Tacú le dícharbónú na hearnála iompair, go háirithe trí fheithiclí leictreacha a chur chun cinn.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10152/2021 INIT; 10152/2021 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gréige 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 33).

7

(8)  Is é an rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

8

(9)  Rannchuidiú neodrach a bhí i gceist leis an gcaiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta, dar luach 0,0 pointe céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Gréige um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Gréige 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 60).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar go mbeidh fás aschuir ionchasach meántéarmach (meán 10 mbliana) na Gréige ag 4,8 % i dtéarmaí ainmniúla.

12

(13)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  Ceanglaítear freisin le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Chuir an Ghréig a tríú hiarraidh ar dheontais isteach an 16 Bealtaine 2023 agus tá measúnú an Choimisiúin ar siúl faoi láthair.

16

(17)  I gcás deontas, is é EUR 3 436 mhilliún an méid a eisíocadh le haghaidh tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha (seachas réamh-mhaoiniú) agus is é EUR 3 690 milliún an méid a eisíocadh le haghaidh tacaíocht iasachta (seachas réamh-mhaoiniú).

17

(18)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe i ndáil le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

18

(19)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

19

(20)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

20

(21)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

21

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/77 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/77

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Spáinne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Spáinne 2023

(2023/C 312/09)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé an Spáinn inti ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Spáinne 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé an Spáinn inti ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Spáinne 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um Chobhsaíocht agus um Chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um Chobhsaíocht agus um Chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún tograí reachtacha i láthair maidir le hathchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún tograí reachtacha i láthair maidir le hathchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 30 Aibreán 2021, chuir an Spáinn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Spáinne (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Spáinn tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 30 Aibreán 2021, chuir an Spáinn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Spáinne (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Spáinn tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 28 Aibreán 2023, thíolaic an Spáinn a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Spáinne maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 28 Aibreán 2023, thíolaic an Spáinn a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Spáinne maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Spáinn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Spáinne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Spáinne. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Spáinne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Spáinn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Spáinne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Spáinne. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Spáinne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Spáinn agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Spáinn. Go háirithe, tá leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas príobháideach, rialtais agus seachtrach, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo, ag dul ar gcúl ach atá fós ann. Tháinig laghdú ar an bhfiachas seachtrach agus go háirithe ar chóimheasa fiachais phríobháidigh thar na 2010idí agus, tar éis briseadh sealadach in 2020, thosaigh siad ag laghdú arís in 2021 agus táthar ag súil go leanfaidh siad de bheith ag meath i ngeall ar an bhfás eacnamaíoch. Mar sin féin, tá siad fós ag leibhéil ardaithe. Bhain an staid sheachtrach tairbhe as cuntas reatha a bhí ina bharrachas le 10 mbliana fiú má chúngaigh sé le déanaí mar léiriú ar thionchar phaindéim COVID-19 ar onnmhairí turasóireachta agus na praghsanna fuinnimh níos airde in 2022. Tá fiachais rialtais fós ard. In 2022, d’atosaigh sé an chonair íslitheach a chuir staid feabhsaithe ar fáil roimh phaindéim COVID-19, rud a spreag fás láidir ainmniúil OTI, ach atá fós os cionn na leibhéal a bhí ann roimh phaindéim COVID-19. Ar luas níos measartha, táthar ag súil go leanfar leis an laghdú sin in 2023 agus in 2024, agus bearta beartais sa phlean téarnaimh agus athléimneachta mar bhonn taca leis. Léirigh an córas airgeadais athléimneacht i bhfianaise na suaití a tharla le déanaí mar thoradh ar phaindéim COVID-19 agus ar an ngéarchéim fuinnimh. Tá an dífhostaíocht ag laghdú arís, ach tá sé fós ard agus tá réimsí leochaileachta fós ann, lena n-áirítear dífhostaíocht fhadtéarmach agus dífhostaíocht i measc na hóige. Na rioscaí a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do chúngú breise na leochaileachtaí, baineann siad go príomha leis an tionchar a bheadh ag géarú na gcoinníollacha airgeadais ar staideanna airgeadais teaghlach agus gnólachtaí agus ar inbhuanaitheacht mheántéarmach go fadtéarmach fhiachas an rialtais i bhfianaise dhálaí reatha an mhargaidh agus aosú an daonra. Bhí dul chun cinn beartais fabhrach agus ba cheart go gcuirfí tuilleadh feabhsuithe ar fáil trí an phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Spáinn agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Spáinn. Go háirithe, tá leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas príobháideach, rialtais agus seachtrach, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo, ag dul ar gcúl ach atá fós ann. Tháinig laghdú ar an bhfiachas seachtrach agus go háirithe ar chóimheasa fiachais phríobháidigh thar na 2010idí agus, tar éis briseadh sealadach in 2020, thosaigh siad ag laghdú arís in 2021 agus táthar ag súil go leanfaidh siad de bheith ag meath i ngeall ar an bhfás eacnamaíoch. Mar sin féin, tá siad fós ag leibhéil ardaithe. Bhain an staid sheachtrach tairbhe as cuntas reatha a bhí ina bharrachas le 10 mbliana fiú má chúngaigh sé le déanaí mar léiriú ar thionchar phaindéim COVID-19 ar onnmhairí turasóireachta agus na praghsanna fuinnimh níos airde in 2022. Tá fiachais rialtais fós ard. In 2022, d’atosaigh sé an chonair íslitheach a chuir staid feabhsaithe ar fáil roimh phaindéim COVID-19, rud a spreag fás láidir ainmniúil OTI, ach atá fós os cionn na leibhéal a bhí ann roimh phaindéim COVID-19. Ar luas níos measartha, táthar ag súil go leanfar leis an laghdú sin in 2023 agus in 2024, agus bearta beartais sa phlean téarnaimh agus athléimneachta mar bhonn taca leis. Léirigh an córas airgeadais athléimneacht i bhfianaise na suaití a tharla le déanaí mar thoradh ar phaindéim COVID-19 agus ar an ngéarchéim fuinnimh. Tá an dífhostaíocht ag laghdú arís, ach tá sé fós ard agus tá réimsí leochaileachta fós ann, lena n-áirítear dífhostaíocht fhadtéarmach agus dífhostaíocht i measc na hóige. Na rioscaí a d’fhéadfadh difear a dhéanamh do chúngú breise na leochaileachtaí, baineann siad go príomha leis an tionchar a bheadh ag géarú na gcoinníollacha airgeadais ar staideanna airgeadais teaghlach agus gnólachtaí agus ar inbhuanaitheacht mheántéarmach go fadtéarmach fhiachas an rialtais i bhfianaise dhálaí reatha an mhargaidh agus aosú an daonra. Bhí dul chun cinn beartais fabhrach agus ba cheart go gcuirfí tuilleadh feabhsuithe ar fáil trí an phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Spáinne ó 6,9 % de OTI in 2021 go 4,8 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 118,3 % de OTI ag deireadh 2021 go 113,2 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Spáinne, ós rud é gur sháraigh a heasnamh rialtais ghinearálta a hollfhiachas rialtais in 2022 3 % luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Spáinn é sin a chur san áireamh i bhforghníomhú bhuiséad 2023 agus nuair atá a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Spáinne ó 6,9 % de OTI in 2021 go 4,8 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 118,3 % de OTI ag deireadh 2021 go 113,2 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Spáinne, ós rud é gur sháraigh a heasnamh rialtais ghinearálta a hollfhiachas rialtais in 2022 3 % luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Spáinn é sin a chur san áireamh i bhforghníomhú bhuiséad 2023 agus nuair atá a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam, bhí laghdú CBL ar leictreachas agus ar ghás, laghdú ar an gcáin speisialta ar leictreachas agus cuireadh an cháin ar luach na táirgeachta leictreachais ar fionraí, agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, bhí an lacáiste ginearálaithe 20 cent in aghaidh an lítir maidir le breosla feithiclí, tacaíocht ioncaim do theaghlaigh agus do thionscail dianfhuinnimh, tairbhí níos airde tríd an dearbhán sóisialta fuinnimh agus lascainí praghais maidir le hiompar poiblí a úsáid. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,6 % de OTI. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,5 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3,1 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam, bhí laghdú CBL ar leictreachas agus ar ghás, laghdú ar an gcáin speisialta ar leictreachas agus cuireadh an cháin ar luach na táirgeachta leictreachais ar fionraí, agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, bhí an lacáiste ginearálaithe 20 cent in aghaidh an lítir maidir le breosla feithiclí, tacaíocht ioncaim do theaghlaigh agus do thionscail dianfhuinnimh, tairbhí níos airde tríd an dearbhán sóisialta fuinnimh agus lascainí praghais maidir le hiompar poiblí a úsáid. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,6 % de OTI. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,5 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3,1 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go n-úsáidfeadh an Spáinn (7) an tSaoráid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici an tráth céanna. Thairis sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Spáinn infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Mhol an Chomhairle freisin don Spáinn an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a theorannú. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go n-úsáidfeadh an Spáinn (7) an tSaoráid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici an tráth céanna. Thairis sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Spáinn infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Mhol an Chomhairle freisin don Spáinn an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a theorannú.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, arbh ionann í agus – 2,5 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Spáinn de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,3 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Spáinn infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. Ag an am céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar méid 2,7 pointe céatadáin don staid fhioscach fhoriomlán. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 1,5 % de OTI). San am céanna, rannchuidigh caiteachas níos airde ar thomhaltas idirmheánach agus ar aistrithe sóisialta comhchineáil leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomha reatha. Ní raibh ach cuid de na bearta chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh mar thoradh ar rannchuidiú suntasach forleathnaitheach an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. Dá bhrí sin, níor theorannaigh an Spáinn an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, arbh ionann í agus – 2,5 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Spáinn de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,3 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Spáinn infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. Ag an am céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar méid 2,7 pointe céatadáin don staid fhioscach fhoriomlán. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 1,5 % de OTI). San am céanna, rannchuidigh caiteachas níos airde ar thomhaltas idirmheánach agus ar aistrithe sóisialta comhchineáil leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomha reatha. Ní raibh ach cuid de na bearta chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh mar thoradh ar rannchuidiú suntasach forleathnaitheach an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. Dá bhrí sin, níor theorannaigh an Spáinn an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus tá sé níos fabhraí ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2,1 % in 2023 agus 2,4 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI beagán níos ísle de 1,9 % in 2023 agus 2,0 % in 2024, go príomha mar gheall ar rannchuidiú ionchasach níos ísle ó thomhaltas príobháideach in 2023 agus in 2024, chomh maith le fás infheistíochta níos measartha in 2024. Léiríonn an t-ionchas níos fabhraí a leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 tionchar réamh-mheasta níos láidre an phlean téarnaimh agus athléimneachta ar ghníomhaíocht thar an tréimhse réamhaisnéise. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus tá sé níos fabhraí ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2,1 % in 2023 agus 2,4 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI beagán níos ísle de 1,9 % in 2023 agus 2,0 % in 2024, go príomha mar gheall ar rannchuidiú ionchasach níos ísle ó thomhaltas príobháideach in 2023 agus in 2024, chomh maith le fás infheistíochta níos measartha in 2024. Léiríonn an t-ionchas níos fabhraí a leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 tionchar réamh-mheasta níos láidre an phlean téarnaimh agus athléimneachta ar ghníomhaíocht thar an tréimhse réamhaisnéise.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta don bhliain 2023, measann an rialtas go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,9 % de OTI in 2023. Is léiriú é an laghdú in 2023 den chuid is mó ar chostas níos ísle na mbeart a rinneadh mar fhreagairt ar an méadú ar phraghsanna fuinnimh i gcomparáid le 2022. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023,meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 113,2 % ag deireadh 2022 go 111,9 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais dar luach 4,1 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle — tuartar gur 110,6 % a bheidh ann ag deireadh 2023 i ngeall ar choigeartú sreabhaidh i leith stoic níos ísle. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta don bhliain 2023, measann an rialtas go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,9 % de OTI in 2023. Is léiriú é an laghdú in 2023 den chuid is mó ar chostas níos ísle na mbeart a rinneadh mar fhreagairt ar an méadú ar phraghsanna fuinnimh i gcomparáid le 2022. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023,meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 113,2 % ag deireadh 2022 go 111,9 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais dar luach 4,1 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle — tuartar gur 110,6 % a bheidh ann ag deireadh 2023 i ngeall ar choigeartú sreabhaidh i leith stoic níos ísle.

| (19) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, go háirithe laghdú CBL ar leictreachas agus ar ghás, an cháin speisialta ar leictreachas a laghdú, an cháin ar luach na táirgeachta leictreachais a chur ar fionraí, tacaíocht ioncaim do theaghlaigh agus do thionscail dianfhuinnimh, sochair níos airde tríd an dearbhán sóisialta fuinnimh agus lascainí praghais maidir le hiompar poiblí a úsáid, chomh maith le bearta nua mar shampla lacáiste 20 cent in aghaidh an lítir ar bhreosla feithicle atá dírithe anois ar iompar de bhóthar agus ar mhuiriompar agus ar earnáil na talmhaíochta agus ar earnáil na hiascaireachta agus fóirdheontas cnapshuime EUR 200 do theaghlaigh ar ioncam íseal. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le tobhach ar bhrabúis amhantair na soláthraithe móra fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,6 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn roinnt acu an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,2 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,5 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,5 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, go háirithe laghdú CBL ar leictreachas agus ar ghás, an cháin speisialta ar leictreachas a laghdú, an cháin ar luach na táirgeachta leictreachais a chur ar fionraí, tacaíocht ioncaim do theaghlaigh agus do thionscail dianfhuinnimh, sochair níos airde tríd an dearbhán sóisialta fuinnimh agus lascainí praghais maidir le hiompar poiblí a úsáid, chomh maith le bearta nua mar shampla lacáiste 20 cent in aghaidh an lítir ar bhreosla feithicle atá dírithe anois ar iompar de bhóthar agus ar mhuiriompar agus ar earnáil na talmhaíochta agus ar earnáil na hiascaireachta agus fóirdheontas cnapshuime EUR 200 do theaghlaigh ar ioncam íseal. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le tobhach ar bhrabúis amhantair na soláthraithe móra fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 0,6 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn roinnt acu an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,2 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,5 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,5 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Spáinn beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Spáinn a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Spáinn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Spáinn beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Spáinn a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Spáinn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheidh ann (– 0,3 % de OTI). Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 2,5 % de OTI). Maidir leis an bhfás ar an gcaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta discréideacha ioncaim) in 2023, meastar go soláthrófar rannchuidiú neodrach den chuid is mó de 0,2 % de OTI leis an staid fhioscach leis an bhfás sin. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ó thaobh substainte de, is é is cúis leis an rannchuidiú a mheastar a bheidh neodrach a bheag nó a mhór de chaiteachas príomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta glanchostais laghdaithe na mbeart tacaíochta (spriocdhírithe agus neamhdhírithe) le teaghlaigh agus le gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de (faoi 1,0 % de OTI). Is iad na príomhspreagthaí fáis i gcaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) an méadú ar aistrithe sóisialta, arna spreagadh ag athnascadh pinsean le boilsciú roimhe seo, agus caiteachas níos airde ar thomhaltas idirmheánach. Meastar gur 1,6 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Spáinn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (14). Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, mar shampla an beartas tionsclaíoch treisithe España 2030, an Plean le haghaidh athshlánú tithíochta agus athghiniúint uirbeach nó an spreagadh a thugtar don nascacht chibearshlándála agus 5G, a mhaoinítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheidh ann (– 0,3 % de OTI). Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 2,5 % de OTI). Maidir leis an bhfás ar an gcaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta discréideacha ioncaim) in 2023, meastar go soláthrófar rannchuidiú neodrach den chuid is mó de 0,2 % de OTI leis an staid fhioscach leis an bhfás sin. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ó thaobh substainte de, is é is cúis leis an rannchuidiú a mheastar a bheidh neodrach a bheag nó a mhór de chaiteachas príomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta glanchostais laghdaithe na mbeart tacaíochta (spriocdhírithe agus neamhdhírithe) le teaghlaigh agus le gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de (faoi 1,0 % de OTI). Is iad na príomhspreagthaí fáis i gcaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) an méadú ar aistrithe sóisialta, arna spreagadh ag athnascadh pinsean le boilsciú roimhe seo, agus caiteachas níos airde ar thomhaltas idirmheánach. Meastar gur 1,6 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Spáinn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (14). Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, mar shampla an beartas tionsclaíoch treisithe España 2030, an Plean le haghaidh athshlánú tithíochta agus athghiniúint uirbeach nó an spreagadh a thugtar don nascacht chibearshlándála agus 5G, a mhaoinítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,0 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 freisin ar dheireadh a chur le bearta fuinnimh de réir a chéile. Le Clár Cobhsaíochta 2023, táthar ag súil go dtiocfaidh laghdú go 109,1 % ag deireadh 2024 ar chóimheas ollfhiachas rialtais — OTI. Ar bhonn beart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 109,1 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,0 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 freisin ar dheireadh a chur le bearta fuinnimh de réir a chéile. Le Clár Cobhsaíochta 2023, táthar ag súil go dtiocfaidh laghdú go 109,1 % ag deireadh 2024 ar chóimheas ollfhiachas rialtais — OTI. Ar bhonn beart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 109,1 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024, cé is moite den tobhach ar bhrabúis amhantair do chuideachtaí fuinnimh. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh de réir a chéile le beagnach gach beart tacaíochta fuinnimh in 2024 (glanioncam de 0,1 % de OTI in 2024). Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024, cé is moite den tobhach ar bhrabúis amhantair do chuideachtaí fuinnimh. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh de réir a chéile le beagnach gach beart tacaíochta fuinnimh in 2024 (glanioncam de 0,1 % de OTI in 2024). Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (15). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach do 2024 de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2,6 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 0,6 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. |
| --- | --- |

(24)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (15). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach do 2024 de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2,6 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 0,6 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú.

| (25) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 1,4 % ar ghlanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. |
| --- | --- |

(25)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 1,4 % ar ghlanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar infheistíocht rialtais (gan infheistíocht arna maoiniú ag an tSaoráid a áireamh) ó 2,7 % de OTI in 2023 go 2,6 % de OTI in 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin creat buan lena n-áirithítear feabhsuithe ar cháilíocht an chaiteachais phoiblí, bearta lena ndéantar calaois chánach agus imghabháil cánach a chosc agus a chomhrac agus an córas cánach a athchóiriú chun go mbeidh sé níos cuimsithí, níos inbhuanaithe agus níos cumasaí chun inbhuanaitheacht mheántéarmach agus fhadtéarmach an airgeadais phoiblí a chothú, ar cuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta iad freisin. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar infheistíocht rialtais (gan infheistíocht arna maoiniú ag an tSaoráid a áireamh) ó 2,7 % de OTI in 2023 go 2,6 % de OTI in 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin creat buan lena n-áirithítear feabhsuithe ar cháilíocht an chaiteachais phoiblí, bearta lena ndéantar calaois chánach agus imghabháil cánach a chosc agus a chomhrac agus an córas cánach a athchóiriú chun go mbeidh sé níos cuimsithí, níos inbhuanaithe agus níos cumasaí chun inbhuanaitheacht mheántéarmach agus fhadtéarmach an airgeadais phoiblí a chothú, ar cuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta iad freisin.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta de réir a chéile go 2,7 % de OTI in 2025 agus go 2,5 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go rachaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI in 2025. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 109,1 % ag deireadh 2024 go 106,8 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta de réir a chéile go 2,7 % de OTI in 2025 agus go 2,5 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go rachaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI in 2025. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 109,1 % ag deireadh 2024 go 106,8 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Go dtí seo, tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Spáinne faoi lánseol. Thíolaic an Spáinn trí iarraidh ar íocaíocht, a chomhfhreagraíonn do 121 gharsprioc agus sprioc sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 28 000 000 000 mar thoradh uirthi. Tá an Spáinn ar cheann de na Ballstáit a bhfuil an dul chun cinn is mó déanta aige maidir le cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta. An 6 Meitheamh 2023, thíolaic an Spáinn leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta, ina raibh bearta nua chun go mbeadh sé níos mó ná dhá oiread a mhéid. Ba cheart acmhainneacht riaracháin leordhóthanach a bheith ag gabháil leis sin chun a áirithiú go n-ionsúfar na cistí téarnaimh agus athléimneachta, cistí eile de chuid an Aontais agus cistí náisiúnta eile ar bhealach éifeachtach agus éifeachtúil. Go háirithe, bainfidh an Spáinn tairbhe as leithdháileadh deontais níos airde ón tSaoráid. Áirítear sa phlean athbhreithnithe caibidil REPowerEU, atá le cistiú i bpáirt le deontais bhreise REPowerEU. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Spáinne i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, thíolaic an Spáinn freisin a hiarraidh ar EUR 84 000 000 000 de thacaíocht iasachta bhreise faoin tSaoráid. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(28)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Go dtí seo, tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Spáinne faoi lánseol. Thíolaic an Spáinn trí iarraidh ar íocaíocht, a chomhfhreagraíonn do 121 gharsprioc agus sprioc sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 28 000 000 000 mar thoradh uirthi. Tá an Spáinn ar cheann de na Ballstáit a bhfuil an dul chun cinn is mó déanta aige maidir le cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta. An 6 Meitheamh 2023, thíolaic an Spáinn leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta, ina raibh bearta nua chun go mbeadh sé níos mó ná dhá oiread a mhéid. Ba cheart acmhainneacht riaracháin leordhóthanach a bheith ag gabháil leis sin chun a áirithiú go n-ionsúfar na cistí téarnaimh agus athléimneachta, cistí eile de chuid an Aontais agus cistí náisiúnta eile ar bhealach éifeachtach agus éifeachtúil. Go háirithe, bainfidh an Spáinn tairbhe as leithdháileadh deontais níos airde ón tSaoráid. Áirítear sa phlean athbhreithnithe caibidil REPowerEU, atá le cistiú i bpáirt le deontais bhreise REPowerEU. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Spáinne i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, thíolaic an Spáinn freisin a hiarraidh ar EUR 84 000 000 000 de thacaíocht iasachta bhreise faoin tSaoráid. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (29) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Spáinne maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Spáinn. |
| --- | --- |

(29)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Spáinne maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Spáinn.

| (30) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Spáinn i ndáil leis an aistriú glas, le hidirnaisc fuinnimh agus le tithíocht shóisialta agus inacmhainne atá tíosach ar fhuinneamh. |
| --- | --- |

(30)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Spáinn i ndáil leis an aistriú glas, le hidirnaisc fuinnimh agus le tithíocht shóisialta agus inacmhainne atá tíosach ar fhuinneamh.

| (31) | In ainneoin nochtadh íseal díreach do bhreoslaí iontaise na Rúise, leis an mborradh atá tagtha ar phraghsanna fuinnimh in 2022, cuirtear i bhfios go láidir gur gá don Spáinn dlús a chur lena haistriú i dtreo fuinneamh glan. Tá dul chun cinn á dhéanamh ag an Spáinn maidir le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, agus tá sí ar cheann de na Ballstáit ag a bhfuil an toilleadh suiteáilte is airde de chumhacht gaoithe agus gréine, le tuairim is 49.8 GW. Chuidigh roinnt feabhsuithe ar na nósanna imeachta ceadaithe, go háirithe le haghaidh féintomhaltais, le tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh maidir leis na teicneolaíochtaí sin a chur in úsáid. Mar sin féin, tá riaráiste mór d’iarratais le haghaidh gléasraí nua fuinnimh in-athnuaite os comhair na Spáinne. Cuireann srianta le hacmhainneacht an ghréasáin teorainn le comhtháthú breise foinsí in-athnuaite isteach san eangach leictreachais. Tá an Spáinn ar cheann de na tíortha ina bhfuil an sciar is airde de mhéadair chliste, ach bheadh gá le hinfheistíochtaí breise i mbonneagar agus i stóráil líonra chun leictreachas in-athnuaite breise a chomhtháthú. D’fhéadfaí a áireamh ar na bearta chun dlús a chur le cur in úsáid fuinnimh in-athnuaite nósanna imeachta ceadaithe a chuíchóiriú agus a dhigitiú a thuilleadh, acmhainneacht líonra a leithdháileadh ar thionscadail níos tapúla agus tacú le hobair na n-údarás i dtaca le ceadanna próiseála trí scileanna agus soláthar foirne iomchuí a áirithiú maidir leis na húdaráis sin chomh maith le feabhas a chur ar chomhordú idir gach leibhéal rialtais. Ina theannta sin, tá leibhéal idirnaisc leictreachais trasteorann na Spáinne in 2022 (5,4 %) fós i bhfad faoi bhun na spriocanna idirnaisc do 2020 (10 %) agus 2030 (15 %). |
| --- | --- |

(31)

In ainneoin nochtadh íseal díreach do bhreoslaí iontaise na Rúise, leis an mborradh atá tagtha ar phraghsanna fuinnimh in 2022, cuirtear i bhfios go láidir gur gá don Spáinn dlús a chur lena haistriú i dtreo fuinneamh glan. Tá dul chun cinn á dhéanamh ag an Spáinn maidir le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, agus tá sí ar cheann de na Ballstáit ag a bhfuil an toilleadh suiteáilte is airde de chumhacht gaoithe agus gréine, le tuairim is 49.8 GW. Chuidigh roinnt feabhsuithe ar na nósanna imeachta ceadaithe, go háirithe le haghaidh féintomhaltais, le tuilleadh dul chun cinn a dhéanamh maidir leis na teicneolaíochtaí sin a chur in úsáid. Mar sin féin, tá riaráiste mór d’iarratais le haghaidh gléasraí nua fuinnimh in-athnuaite os comhair na Spáinne. Cuireann srianta le hacmhainneacht an ghréasáin teorainn le comhtháthú breise foinsí in-athnuaite isteach san eangach leictreachais. Tá an Spáinn ar cheann de na tíortha ina bhfuil an sciar is airde de mhéadair chliste, ach bheadh gá le hinfheistíochtaí breise i mbonneagar agus i stóráil líonra chun leictreachas in-athnuaite breise a chomhtháthú. D’fhéadfaí a áireamh ar na bearta chun dlús a chur le cur in úsáid fuinnimh in-athnuaite nósanna imeachta ceadaithe a chuíchóiriú agus a dhigitiú a thuilleadh, acmhainneacht líonra a leithdháileadh ar thionscadail níos tapúla agus tacú le hobair na n-údarás i dtaca le ceadanna próiseála trí scileanna agus soláthar foirne iomchuí a áirithiú maidir leis na húdaráis sin chomh maith le feabhas a chur ar chomhordú idir gach leibhéal rialtais. Ina theannta sin, tá leibhéal idirnaisc leictreachais trasteorann na Spáinne in 2022 (5,4 %) fós i bhfad faoi bhun na spriocanna idirnaisc do 2020 (10 %) agus 2030 (15 %).

| (32) | Tháinig laghdú 10,8 % (17) ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Spáinn sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá os cionn a sprioc laghdaithe 7 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18). Moltar don Spáinn iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19). Dá ndéanfaí tuilleadh infheistíochta i dtithíocht atá tíosach ar fhuinneamh, chuideofaí le dúshláin inacmhainneachta tithíochta a mhaolú. Tá an caillteanas suntasach cumhachta ceannaigh, an fás leanúnach ar phraghsanna cíosa agus íocaíochtaí morgáiste níos airde tar éis fadhbanna inacmhainneachta tithíochta a mhéadú, go háirithe do theaghlaigh leochaileacha. Tá srian i gcónaí le sholáthar tithíochta inacmhainne agus sóisialta agus tá sé i bhfad níos ísle ná meán an Aontais. Tá sé beartaithe i bplean fuinnimh agus aeráide náisiúnta reatha na Spáinne 1.2 milliún athchóiriú ar fhoirgnimh chónaithe a bhaint amach faoi 2030, agus clúdóidh an plean téarnaimh agus athléimneachta thart ar an tríú cuid díobh. Trí thithíocht bhreise atá tíosach ar fhuinneamh a chur in úsáid i limistéir ina bhfuil ganntanas suntasach agus margaí faoi strus, lena n-áirítear trí athchóiriú agus leictriú, féadfar tomhaltas fuinnimh a shrianadh agus aghaidh a thabhairt ar an aistriú glas, chomh maith le tacú le teaghlaigh leochaileacha atá neamhchosanta ar bhochtaineacht fuinnimh. Is féidir le tithíocht dhea-spriocdhírithe cíosa shóisialta agus inacmhainne a chuirtear ar fáil i gcomhar leis an earnáil phríobháideach cuidiú leis an tionchar fioscach a theorannú. |
| --- | --- |

(32)

Tháinig laghdú 10,8 % (17) ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Spáinn sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá os cionn a sprioc laghdaithe 7 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18). Moltar don Spáinn iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19). Dá ndéanfaí tuilleadh infheistíochta i dtithíocht atá tíosach ar fhuinneamh, chuideofaí le dúshláin inacmhainneachta tithíochta a mhaolú. Tá an caillteanas suntasach cumhachta ceannaigh, an fás leanúnach ar phraghsanna cíosa agus íocaíochtaí morgáiste níos airde tar éis fadhbanna inacmhainneachta tithíochta a mhéadú, go háirithe do theaghlaigh leochaileacha. Tá srian i gcónaí le sholáthar tithíochta inacmhainne agus sóisialta agus tá sé i bhfad níos ísle ná meán an Aontais. Tá sé beartaithe i bplean fuinnimh agus aeráide náisiúnta reatha na Spáinne 1.2 milliún athchóiriú ar fhoirgnimh chónaithe a bhaint amach faoi 2030, agus clúdóidh an plean téarnaimh agus athléimneachta thart ar an tríú cuid díobh. Trí thithíocht bhreise atá tíosach ar fhuinneamh a chur in úsáid i limistéir ina bhfuil ganntanas suntasach agus margaí faoi strus, lena n-áirítear trí athchóiriú agus leictriú, féadfar tomhaltas fuinnimh a shrianadh agus aghaidh a thabhairt ar an aistriú glas, chomh maith le tacú le teaghlaigh leochaileacha atá neamhchosanta ar bhochtaineacht fuinnimh. Is féidir le tithíocht dhea-spriocdhírithe cíosa shóisialta agus inacmhainne a chuirtear ar fáil i gcomhar leis an earnáil phríobháideach cuidiú leis an tionchar fioscach a theorannú.

| (33) | Tá an t-iompar fós ag brath go mór ar bhreoslaí ola. Is í an earnáil sin is cúis le sciar mór d’astaíochtaí gás ceaptha teasa agus cuireann sí freisin le truailliú aeir, rud atá os cionn mheán an Aontais. Tá bonneagar neamhleor agus rochtain ar iompar poiblí fós ina ábhar imní i gceantair thuaithe. Tá imscaradh leictrea-soghluaisteachta tearcfhorbartha ó thaobh an tsoláthair agus an éilimh araon. Má chuirtear an croíghréasán iarnróid ardluais i gcrích, lena n-áirítear gréasán trasteorann, faoi 2030, cuirfear dlús leis an aistriú i dtreo na haeráidneodrachta agus beidh an t-iompar ag brath níos lú ar bhreoslaí iontaise. D’fhéadfadh bearta a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta iompar uirbeach agus meitreapholaiteach a athrú ó bhonn agus an Gréasán Tras-Eorpach Iompair a neartú, rud a chuideoidh le digitiú agus teicneolaíochtaí nua a thabhairt isteach san earnáil. |
| --- | --- |

(33)

Tá an t-iompar fós ag brath go mór ar bhreoslaí ola. Is í an earnáil sin is cúis le sciar mór d’astaíochtaí gás ceaptha teasa agus cuireann sí freisin le truailliú aeir, rud atá os cionn mheán an Aontais. Tá bonneagar neamhleor agus rochtain ar iompar poiblí fós ina ábhar imní i gceantair thuaithe. Tá imscaradh leictrea-soghluaisteachta tearcfhorbartha ó thaobh an tsoláthair agus an éilimh araon. Má chuirtear an croíghréasán iarnróid ardluais i gcrích, lena n-áirítear gréasán trasteorann, faoi 2030, cuirfear dlús leis an aistriú i dtreo na haeráidneodrachta agus beidh an t-iompar ag brath níos lú ar bhreoslaí iontaise. D’fhéadfadh bearta a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta iompar uirbeach agus meitreapholaiteach a athrú ó bhonn agus an Gréasán Tras-Eorpach Iompair a neartú, rud a chuideoidh le digitiú agus teicneolaíochtaí nua a thabhairt isteach san earnáil.

| (34) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Spáinn le haghaidh roinnt gairmeacha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais, mar shampla, teicneoirí innealtóireachta leictreonaice. |
| --- | --- |

(34)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Spáinn le haghaidh roinnt gairmeacha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais, mar shampla, teicneoirí innealtóireachta leictreonaice.

| (35) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1). |
| --- | --- |

(35)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1).

| (36) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíochtaí príobháideacha a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Spáinne, rannchuidíonn moltaí (1), (2) agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíochtaí príobháideacha a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Spáinne, rannchuidíonn moltaí (1), (2) agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

| (37) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas ard an rialtais. Cuireann Moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus leis na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 don limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 36. |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas ard an rialtais. Cuireann Moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus leis na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 don limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 36.

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfaidh an Spáinn gníomhaíocht in 2023 agus in 2024 chun:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 2,6 % (21) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, go leanfar de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

2.

An móiminteam a choinneáil ag imeacht maidir lena plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go seasta agus, tar éis an aguisín a tíolacadh le déanaí, lena n-áirítear caibidil REPowerEU agus an iarraidh bhreise ar iasacht, tús a chur go tapa le cur chun feidhme na mbeart gaolmhar. A áirithiú go leanfar d’acmhainneacht leordhóthanach riaracháin i bhfianaise an mhéadaithe atá beartaithe ar mhéid an phlean téarnaimh agus athléimneachta. Dul ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais chomhtháthaithe, sa chaoi gur dlúthchomhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh dlúthshineirge ann idir iad féin agus an plean sin.

3.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Dlús a chur le húsáid fuinnimh in-athnuaite, lena n-áirítear trí nósanna imeachta ceadaithe a chuíchóiriú agus a dhigitiú a thuilleadh, tacú le hobair na n-údarás ceadaithe, feabhas a chur ar an rochtain ar an eangach agus infheistíocht a dhéanamh i stóráil fuinnimh, tarchur agus dáileadh leictreachais, agus idirnaisc leictreachais trasteorann. Infhaighteacht tithíochta sóisialta agus inacmhainne atá tíosach ar fhuinneamh a mhéadú, lena n-áirítear trí athchóiriú, dlús a chur le leictriú foirgneamh agus le teacht chun cinn na leictrea-shoghluaisteachta. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10150/21 INIT; 10150/21 ADD 1; 10150/21 ADD 1 REV 1; 10150/21 ADD 1 REV 2; 10150/21 COR 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Spáinne 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 38).

7

(8)  Is é an rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

8

(9)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach dar méid 0,3 pointe céatadáin de OTI, i ngeall ar choigeartú de réir a chéile ar na leibhéil a bhí ann roimh phaindéim COVID-19.

9

(10)  Is ionann an figiúr sin agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le, i gcás inarb ábhartha, bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Spáinne um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Spáinne 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 70).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar go mbeidh fás aschuir ionchasach meántéarmach (meán 10 mbliana) na Spáinne ag 5,5 % i dtéarmaí ainmniúla.

12

(13)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú crapthach 0,2 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  B’ionann caiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais agus 1,6 de OTI in 2023, agus maidir le hinfheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach 0,2 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Réamh-mheastar go soláthróidh caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach dar méid 0,2 pointe céatadáin de OTI.

14

(15)  Ceanglaítear freisin le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

15

(16)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

16

(17)  Áirítear leis an titim 10,8 % tomhaltas gáis nádúrtha chun leictreachas a tháirgeadh sa Spáinn, a onnmhairíodh chuig Ballstát comharsanachta.

17

(18)  Tugadh maolú don Spáinn, dá bhrí sin, is é 7 % seachas 15 % an sprioc atá aici i gcás laghdú éigeantach ar éileamh i gcás foláireamh ón Aontas de bhun Airteagal 5(7) de Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

18

(19)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

19

(20)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

20

(21)  A mheastar a chomhfhreagraíonn d’fheabhas bliantúil de 0,7 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

21

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/86 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/86

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Fraince um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Fraince 2023

(2023/C 312/10)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), a tháinig i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), a tháinig i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil ar shainaithin sé inti go bhfuil an Fhrainc ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Fraince don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil ar shainaithin sé inti go bhfuil an Fhrainc ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Fraince don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n–urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n–urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 28 Aibreán 2021, chuir an Fhrainc a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fraince (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Fhrainc tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 28 Aibreán 2021, chuir an Fhrainc a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fraince (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Fhrainc tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 11 Bealtaine 2023, chuir an Fhrainc a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023 isteach, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Fraince maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 11 Bealtaine 2023, chuir an Fhrainc a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023 isteach, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Fraince maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Fhrainc. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Fraince ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fraince. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Fraince ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Fhrainc. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Fraince ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fraince. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Fraince ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an bhFrainc agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Fhrainc. Go háirithe, tá leochaileachtaí a bhaineann le fiachas ard rialtais, iomaíochas agus fás íseal táirgiúlachta, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo, fós ann in ainneoin go bhfuil laghdú tagtha orthu. Tá laghdú ag teacht ar fhiachas an rialtais ó tháinig téarnamh ar OTI in 2021, i ndiaidh méadú a theacht air le linn paindéim COVID-19. In 2022, rinne bearta fioscacha éagsúla maolú suntasach ar thionchar na géarchéime fuinnimh ach chuir siad moill ar laghdú fiachais. Tuartar go dtiocfaidh laghdú breise ar fhiachas i mbliana agus an bhliain seo chugainn, ach meastar go dtiocfaidh treocht aníos air arís ina dhiaidh sin in éagmais gníomhaíochta beartais agus go bhfanfaidh sé ard agus os cionn na leibhéal a bhí ann roimh phaindéim COVID-19. Tá dúshláin mheántéarmacha fós ann maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach. Na bearta beartais a glacadh le blianta beaga anuas a bhfuil sé d’aidhm acu fás féideartha a fheabhsú, d’fhéadfadh siad cuidiú leis an méadú réamh-mheasta ar fhiachas poiblí a cheartú sa mheántéarma. Glacadh roinnt athchóirithe chun borradh a chur faoin iomaíochas costais. Tá tionchar measartha dearfach ar an iomaíochas le feiceáil cheana féin, agus tá coinne leis go mbeidh tionchar iomlán na n-athchóirithe sin le feiceáil sna blianta amach romhainn. Ar an gcaoi chéanna, meastar go mbainfidh táirgiúlacht saothair tairbhe as cur chun feidhme éifeachtach na n-infheistíochtaí agus na n-athchóirithe atá beartaithe. Léirigh geilleagar na Fraince athléimneacht le bliain anuas, ós rud é gur lú an tionchar a bhí ag méaduithe ar phraghsanna fuinnimh ar an iomaíochas costais ná mar a bhí sa chuid eile den limistéar euro. Tá feabhas ag teacht ar onnmhairí mar gheall ar théarnamh breise na turasóireachta trasteorann agus thionscal na n-aerárthaí, a ndearna paindéim COVID-19 difear mór dóibh. Cé gur tháinig méadú ar fhiachas na hearnála príobháidí le linn na tréimhse is measa de phaindéim COVID-19, bhí iasachtaí corparáideacha níos airde fite fuaite le méaduithe ar chothromas agus ar charnadh maolán leachtachta. D’fhéadfadh sé go mbeadh díghiaráil phoiblí agus phríobháideach níos deacra mar gheall ar rátaí úis níos airde. Bhí an fhreagairt bheartais fabhrach, ach tá dúshláin fós ann atá dírithe ar bhainistíocht airgeadais phoiblí. Tá cur chun feidhme éifeachtach na n-athchóirithe a glacadh le déanaí ríthábhachtach i gcónaí chun leochaileachtaí a laghdú a thuilleadh, is é sin an t-athchóiriú ar an mbainistíocht airgeadais phoiblí agus an sásra nua chun meastóireachtaí bliantúla ar chaiteachas poiblí a dhéanamh. Tá an dá ghníomhaíocht ríthábhachtach chun leanúint de chaiteachas a shrianadh agus chun fiachas poiblí a choinneáil ag laghdú go leanúnach. Thairis sin, tá athchóiriú glactha ag an rialtas ar an gcóras pinsin phoiblí a bhfuil coinne leis go gcuideoidh sé le hinbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an bhFrainc agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Fhrainc. Go háirithe, tá leochaileachtaí a bhaineann le fiachas ard rialtais, iomaíochas agus fás íseal táirgiúlachta, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo, fós ann in ainneoin go bhfuil laghdú tagtha orthu. Tá laghdú ag teacht ar fhiachas an rialtais ó tháinig téarnamh ar OTI in 2021, i ndiaidh méadú a theacht air le linn paindéim COVID-19. In 2022, rinne bearta fioscacha éagsúla maolú suntasach ar thionchar na géarchéime fuinnimh ach chuir siad moill ar laghdú fiachais. Tuartar go dtiocfaidh laghdú breise ar fhiachas i mbliana agus an bhliain seo chugainn, ach meastar go dtiocfaidh treocht aníos air arís ina dhiaidh sin in éagmais gníomhaíochta beartais agus go bhfanfaidh sé ard agus os cionn na leibhéal a bhí ann roimh phaindéim COVID-19. Tá dúshláin mheántéarmacha fós ann maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach. Na bearta beartais a glacadh le blianta beaga anuas a bhfuil sé d’aidhm acu fás féideartha a fheabhsú, d’fhéadfadh siad cuidiú leis an méadú réamh-mheasta ar fhiachas poiblí a cheartú sa mheántéarma. Glacadh roinnt athchóirithe chun borradh a chur faoin iomaíochas costais. Tá tionchar measartha dearfach ar an iomaíochas le feiceáil cheana féin, agus tá coinne leis go mbeidh tionchar iomlán na n-athchóirithe sin le feiceáil sna blianta amach romhainn. Ar an gcaoi chéanna, meastar go mbainfidh táirgiúlacht saothair tairbhe as cur chun feidhme éifeachtach na n-infheistíochtaí agus na n-athchóirithe atá beartaithe. Léirigh geilleagar na Fraince athléimneacht le bliain anuas, ós rud é gur lú an tionchar a bhí ag méaduithe ar phraghsanna fuinnimh ar an iomaíochas costais ná mar a bhí sa chuid eile den limistéar euro. Tá feabhas ag teacht ar onnmhairí mar gheall ar théarnamh breise na turasóireachta trasteorann agus thionscal na n-aerárthaí, a ndearna paindéim COVID-19 difear mór dóibh. Cé gur tháinig méadú ar fhiachas na hearnála príobháidí le linn na tréimhse is measa de phaindéim COVID-19, bhí iasachtaí corparáideacha níos airde fite fuaite le méaduithe ar chothromas agus ar charnadh maolán leachtachta. D’fhéadfadh sé go mbeadh díghiaráil phoiblí agus phríobháideach níos deacra mar gheall ar rátaí úis níos airde. Bhí an fhreagairt bheartais fabhrach, ach tá dúshláin fós ann atá dírithe ar bhainistíocht airgeadais phoiblí. Tá cur chun feidhme éifeachtach na n-athchóirithe a glacadh le déanaí ríthábhachtach i gcónaí chun leochaileachtaí a laghdú a thuilleadh, is é sin an t-athchóiriú ar an mbainistíocht airgeadais phoiblí agus an sásra nua chun meastóireachtaí bliantúla ar chaiteachas poiblí a dhéanamh. Tá an dá ghníomhaíocht ríthábhachtach chun leanúint de chaiteachas a shrianadh agus chun fiachas poiblí a choinneáil ag laghdú go leanúnach. Thairis sin, tá athchóiriú glactha ag an rialtas ar an gcóras pinsin phoiblí a bhfuil coinne leis go gcuideoidh sé le hinbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí.

| (13) | Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Fraince ó 6,5 % de OTI in 2021 go 4,7 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 112,9 % de OTI ag deireadh 2021 go 111,6 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Sa tuarascáil sin pléadh staid bhuiséadach na Fraince, ós rud é gur sháraigh a heasnamh rialtais ghinearálta in 2022 luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, agus gur sháraigh a hollfhiachas rialtais an 60 % de luach tagartha OTI an Chonartha agus nár urramaigh sé an tagarmharc maidir le laghdú an fhiachais. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh na critéir easnaimh agus fiachais. Ina theannta sin, i gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a oscailt in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, luaigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Fhrainc é sin a chur san áireamh i bhforghníomhú a buiséid don bhliain 2023 agus le linn di a dréachtphlean buiséadach do 2024 a ullmhú. |
| --- | --- |

(13)

Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Fraince ó 6,5 % de OTI in 2021 go 4,7 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 112,9 % de OTI ag deireadh 2021 go 111,6 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Sa tuarascáil sin pléadh staid bhuiséadach na Fraince, ós rud é gur sháraigh a heasnamh rialtais ghinearálta in 2022 luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, agus gur sháraigh a hollfhiachas rialtais an 60 % de luach tagartha OTI an Chonartha agus nár urramaigh sé an tagarmharc maidir le laghdú an fhiachais. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh na critéir easnaimh agus fiachais. Ina theannta sin, i gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a oscailt in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, luaigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Fhrainc é sin a chur san áireamh i bhforghníomhú a buiséid don bhliain 2023 agus le linn di a dréachtphlean buiséadach do 2024 a ullmhú.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh i measc na mbeart beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam laghdú ar an gcáin intíre ar thomhaltas deiridh leictreachais (taxe intérieure sur le consommation finale d’électricité nó TICFE), agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas fóirdheontais dhíreacha chun soláthróirí gáis agus leictreachais a chúiteamh i leith na huasteorann ar phraghsanna gáis agus leictreachais rialáilte, fóirdheontais chun an méadú ar phraghsanna breosla iompair mhiondíola agus ar fhiontair dianfhuinnimh a theorannú, agus aistrithe chuig teaghlaigh ar ioncam íseal. Frithchúitíodh costas na mbeart sin go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, is é sin cáin dlúthpháirtíochta eisceachtúil ar bhreoslaí iontaise agus cuideachtaí scagtha agus sásra chun ioncam na margaí infrimeallacha ó ghiniúint leictreachais a uasteorannú, chomh maith le hioncaim cánach indíreacha ó tháirgeoirí fuinnimh in-athnuaite agus fóirdheontais níos ísle dóibh, rud a eascraíonn as an mbearna dhearfach idir an margadh agus na praghsanna tagartha leictreachais. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,9 % de OTI. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,5 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,6 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh i measc na mbeart beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam laghdú ar an gcáin intíre ar thomhaltas deiridh leictreachais (taxe intérieure sur le consommation finale d’électricité nó TICFE), agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas fóirdheontais dhíreacha chun soláthróirí gáis agus leictreachais a chúiteamh i leith na huasteorann ar phraghsanna gáis agus leictreachais rialáilte, fóirdheontais chun an méadú ar phraghsanna breosla iompair mhiondíola agus ar fhiontair dianfhuinnimh a theorannú, agus aistrithe chuig teaghlaigh ar ioncam íseal. Frithchúitíodh costas na mbeart sin go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, is é sin cáin dlúthpháirtíochta eisceachtúil ar bhreoslaí iontaise agus cuideachtaí scagtha agus sásra chun ioncam na margaí infrimeallacha ó ghiniúint leictreachais a uasteorannú, chomh maith le hioncaim cánach indíreacha ó tháirgeoirí fuinnimh in-athnuaite agus fóirdheontais níos ísle dóibh, rud a eascraíonn as an mbearna dhearfach idir an margadh agus na praghsanna tagartha leictreachais. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,9 % de OTI. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,5 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,6 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle gur cheart don Fhrainc (7) an tSaoráid a úsáid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici ag an am céanna. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Fhrainc infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle gur cheart don Fhrainc (7) an tSaoráid a úsáid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici ag an am céanna. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Fhrainc infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, arbh ionann í agus -2,0 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Fhrainc de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 0,6 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,7 % de OTI a bhí ann in 2021). Ba é cur chun feidhme tosaigh an phlean téarnaimh agus athléimneachta le linn an chéad dá bhliain ba chúis leis an laghdú imeallach ar chaiteachas a mhaoinigh deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais in 2022. Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Fhrainc infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. Ag an am céanna, sholáthraigh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 1,7 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 0,8 % de OTI). Ag an am céanna, chuir innéacsú na bpinsean, na sochar sóisialta agus an phá phoiblí (0,4 % de OTI) leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomhúil reatha. Dá bhrí sin, níor chuir an Fhrainc teorainn leordhóthanach leis an bhfás ar chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta. Maidir leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach de chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta, ní raibh sé sin ach i bpáirt mar gheall ar na bearta chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) thacúil a bhí ann in 2022, arbh ionann í agus -2,0 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Fhrainc de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 0,6 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,7 % de OTI a bhí ann in 2021). Ba é cur chun feidhme tosaigh an phlean téarnaimh agus athléimneachta le linn an chéad dá bhliain ba chúis leis an laghdú imeallach ar chaiteachas a mhaoinigh deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais in 2022. Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Fhrainc infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. Ag an am céanna, sholáthraigh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 1,7 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 0,8 % de OTI). Ag an am céanna, chuir innéacsú na bpinsean, na sochar sóisialta agus an phá phoiblí (0,4 % de OTI) leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomhúil reatha. Dá bhrí sin, níor chuir an Fhrainc teorainn leordhóthanach leis an bhfás ar chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta. Maidir leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach de chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta, ní raibh sé sin ach i bpáirt mar gheall ar na bearta chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,0 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,6 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur fíor-OTI is ísle ná sin a bheidh ann in 2023 agus in 2024, is é sin 0,7 % agus 1,4 %, go príomha mar gheall ar ranníocaíochtaí níos ísle le fás ar an éileamh intíre in 2023, rud a eascraíonn as ollfhoirmiú caipitil sheasta agus fardail, agus as éileamh seachtrach in 2024. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,0 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,6 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur fíor-OTI is ísle ná sin a bheidh ann in 2023 agus in 2024, is é sin 0,7 % agus 1,4 %, go príomha mar gheall ar ranníocaíochtaí níos ísle le fás ar an éileamh intíre in 2023, rud a eascraíonn as ollfhoirmiú caipitil sheasta agus fardail, agus as éileamh seachtrach in 2024.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go méadóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,9 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 den chuid is mó gur tháinig moill ar ghníomhaíocht eacnamaíoch agus go bhfuil easnaimh ionchasacha ioncaim ann. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 111,6 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 109,6 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais de 4,7 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh réamh-mheasta i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar leaisteachas cánach níos airde a bhfuil an Coimisiún ag súil leis, rud as a dtiocfaidh ioncam níos airde. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna — tuartar gur 109,6 % a bheidh ann ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go méadóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,9 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 den chuid is mó gur tháinig moill ar ghníomhaíocht eacnamaíoch agus go bhfuil easnaimh ionchasacha ioncaim ann. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 111,6 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 109,6 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais de 4,7 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh réamh-mheasta i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar leaisteachas cánach níos airde a bhfuil an Coimisiún ag súil leis, rud as a dtiocfaidh ioncam níos airde. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna — tuartar gur 109,6 % a bheidh ann ag deireadh 2023.

| (19) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe an laghdú ar TICFE agus na fóirdheontais dhíreacha chun soláthróirí gáis agus leictreachais a chúiteamh i leith na huasteorann ar phraghsanna gáis agus leictreachais rialáilte, chomh maith le bearta nua, mar shampla an dearbhán breosla iompair de réir tástáil acmhainne (Carburant Chèque) do theaghlaigh ar ioncam íseal, a chuirtear in ionad an lacáiste ginearálaithe a cuireadh i bhfeidhm in 2022, agus na fóirdheontais do mhicrifhiontair, d’fhiontair bheaga agus d’fhiontair mheánmhéide nach mbaineann tairbhe as taraifí leictreachais rialáilte, chun an méadú ar an mbille fuinnimh go dtí deireadh 2023 a chumhdach. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach go fóill le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, is é sin sásra chun ioncam na margaí infrimeallacha ó ghiniúint leictreachais a uasteorannú, chomh maith le hioncaim cánach indíreacha ó tháirgeoirí fuinnimh in-athnuaite agus fóirdheontais níos ísle dóibh, rud a eascraíonn as an mbearna dhearfach idir an margadh agus na praghsanna tagartha leictreachais. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,0 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú, cé gur ardaíodh na caidhpeanna praghais ar leictreachas agus ar ghás do theaghlaigh. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,2 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,5 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe an laghdú ar TICFE agus na fóirdheontais dhíreacha chun soláthróirí gáis agus leictreachais a chúiteamh i leith na huasteorann ar phraghsanna gáis agus leictreachais rialáilte, chomh maith le bearta nua, mar shampla an dearbhán breosla iompair de réir tástáil acmhainne (Carburant Chèque) do theaghlaigh ar ioncam íseal, a chuirtear in ionad an lacáiste ginearálaithe a cuireadh i bhfeidhm in 2022, agus na fóirdheontais do mhicrifhiontair, d’fhiontair bheaga agus d’fhiontair mheánmhéide nach mbaineann tairbhe as taraifí leictreachais rialáilte, chun an méadú ar an mbille fuinnimh go dtí deireadh 2023 a chumhdach. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach go fóill le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, is é sin sásra chun ioncam na margaí infrimeallacha ó ghiniúint leictreachais a uasteorannú, chomh maith le hioncaim cánach indíreacha ó tháirgeoirí fuinnimh in-athnuaite agus fóirdheontais níos ísle dóibh, rud a eascraíonn as an mbearna dhearfach idir an margadh agus na praghsanna tagartha leictreachais. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,0 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú, cé gur ardaíodh na caidhpeanna praghais ar leictreachas agus ar ghás do theaghlaigh. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,2 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,5 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfaidh an Fhrainc beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Ag an am céanna, ba cheart don Fhrainc a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag athrú. Moladh don Fhrainc freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfaidh an Fhrainc beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Ag an am céanna, ba cheart don Fhrainc a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag athrú. Moladh don Fhrainc freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar go mbeidh an staid fhioscach i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún crapthach (+ 0,5 % de OTI) i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 2,0 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,6 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh de 0,1 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Caiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, b’ionann sin agus 0,4 % de OTI in 2023, cé gur thug infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta ranníocaíocht neodrach don staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an bhFrainc infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus tá sé beartaithe aici go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, cosúil leis na hinfheistíochtaí faoi phlean infheistíochta France 2030 chun infheistíocht a chothú in T & F úrscothach agus sna réimsí digiteacha, chomh maith le hinfheistíochtaí i bhfuinneamh in-athnuaite i gcórais téimh agus athchóiriú foirgneamh poiblí agus príobháideach, bearta a thacaíonn le dícharbónú na hearnála tionsclaíochta, infheistíochtaí in iompar inbhuanaithe, sláinte agus oideachas, a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar go mbeidh an staid fhioscach i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún crapthach (+ 0,5 % de OTI) i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 2,0 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,6 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh de 0,1 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Caiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, b’ionann sin agus 0,4 % de OTI in 2023, cé gur thug infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta ranníocaíocht neodrach don staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an bhFrainc infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus tá sé beartaithe aici go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, cosúil leis na hinfheistíochtaí faoi phlean infheistíochta France 2030 chun infheistíocht a chothú in T & F úrscothach agus sna réimsí digiteacha, chomh maith le hinfheistíochtaí i bhfuinneamh in-athnuaite i gcórais téimh agus athchóiriú foirgneamh poiblí agus príobháideach, bearta a thacaíonn le dícharbónú na hearnála tionsclaíochta, infheistíochtaí in iompar inbhuanaithe, sláinte agus oideachas, a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár Chobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 4,4 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar tharraingt siar fhormhór na mbeart tacaíochta fuinnimh, i gcomhpháirt le leaisteachas cánach níos airde. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI cobhsaí den chuid is mó ag 109,5 % ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh a réamh-mheastar i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar bhunéifeacht a eascraíonn as easnamh níos ísle atá réamh-mheasta cheana féin ag an gCoimisiún le haghaidh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 109,5 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Chobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 4,4 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar tharraingt siar fhormhór na mbeart tacaíochta fuinnimh, i gcomhpháirt le leaisteachas cánach níos airde. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI cobhsaí den chuid is mó ag 109,5 % ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh a réamh-mheastar i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar bhunéifeacht a eascraíonn as easnamh níos ísle atá réamh-mheasta cheana féin ag an gCoimisiún le haghaidh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 109,5 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis an gcuid is mó de na bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Glacann an Coimisiún leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,2 % de OTI in 2024. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair le fanacht i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis an gcuid is mó de na bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Glacann an Coimisiún leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,2 % de OTI in 2024. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair le fanacht i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (24) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar an gcomhardú struchtúrach i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2,3 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Ag an am céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún gurb ionann iad faoi láthair agus 1,0 % de OTI in 2023), má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Dé réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil a bheadh faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

(24)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar an gcomhardú struchtúrach i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 2,3 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Ag an am céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún gurb ionann iad faoi láthair agus 1,0 % de OTI in 2023), má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Dé réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil a bheadh faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin.

| (25) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé beartaithe ag réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás 3,1 % ar ghlanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Is lú an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh iomlán a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh. Is é is cúis leis sin infheistíochtaí méadaithe faoin gclár France 2030 agus tarraingt siar iomlán na cánach táirgeachta ar bhreisluach gnólachtaí. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé beartaithe ag réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás 3,1 % ar ghlanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Is lú an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh iomlán a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh. Is é is cúis leis sin infheistíochtaí méadaithe faoin gclár France 2030 agus tarraingt siar iomlán na cánach táirgeachta ar bhreisluach gnólachtaí.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh infheistíocht rialtais cobhsaí ag 3,8 % de OTI idir 2023 agus 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin athchóiriú ar rialachas an airgeadais phoiblí agus sásra nua athbhreithnithe caiteachais, athchóirithe ar an gcóras sochar pinsin agus dífhostaíochta, chomh maith le hinfheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú, ar cuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta iad freisin. Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. Dé réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta de réir a chéile go 3,7 % de OTI in 2025, go 3,2 % in 2026 agus go 2,7 % faoi 2027. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI in 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 109,5 % ag deireadh 2024 go 108,3 % faoi dheireadh 2027. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh infheistíocht rialtais cobhsaí ag 3,8 % de OTI idir 2023 agus 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin athchóiriú ar rialachas an airgeadais phoiblí agus sásra nua athbhreithnithe caiteachais, athchóirithe ar an gcóras sochar pinsin agus dífhostaíochta, chomh maith le hinfheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú, ar cuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta iad freisin. Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. Dé réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta de réir a chéile go 3,7 % de OTI in 2025, go 3,2 % in 2026 agus go 2,7 % faoi 2027. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI in 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 109,5 % ag deireadh 2024 go 108,3 % faoi dheireadh 2027.

| (27) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fraince faoi lánseol. Chuir an Fhrainc iarraidh amháin ar íocaíocht isteach, rud a chomhfhreagraíonn do 38 ngarsprioc agus sprioc sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus a bhfuil eisíocaíocht fhoriomlán EUR 7 400 000 mar thoradh air. Léiríonn garspriocanna an dul chun cinn atá déanta maidir le hathchóirithe a chur chun feidhme i réimsí an airgeadais phoiblí, na tithíochta, na soghluaisteachta, na fostaíochta, na scileanna agus na sláinte. Léiríonn roinnt spriocanna infheistíochtaí móra i réimsí an athchóirithe fuinnimh ar fhoirgnimh, dícharbónú na tionsclaíochta, feithiclí glana, taighde, fostaíocht don aos óg, agus oideachas. An 20 Aibreán 2023, thíolaic an Fhrainc leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear caibidil REPowerEU. Tá an iarraidh ón bhFrainc a plean téarnaimh agus athléimneachta a leasú bunaithe ar an mboilsciú ard a tharla in 2022, na suaití sa slabhra soláthair agus an t-athbhreithniú anuas ar leithdháileadh uasta deontais na Saoráide. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Fraince i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(27)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fraince faoi lánseol. Chuir an Fhrainc iarraidh amháin ar íocaíocht isteach, rud a chomhfhreagraíonn do 38 ngarsprioc agus sprioc sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus a bhfuil eisíocaíocht fhoriomlán EUR 7 400 000 mar thoradh air. Léiríonn garspriocanna an dul chun cinn atá déanta maidir le hathchóirithe a chur chun feidhme i réimsí an airgeadais phoiblí, na tithíochta, na soghluaisteachta, na fostaíochta, na scileanna agus na sláinte. Léiríonn roinnt spriocanna infheistíochtaí móra i réimsí an athchóirithe fuinnimh ar fhoirgnimh, dícharbónú na tionsclaíochta, feithiclí glana, taighde, fostaíocht don aos óg, agus oideachas. An 20 Aibreán 2023, thíolaic an Fhrainc leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear caibidil REPowerEU. Tá an iarraidh ón bhFrainc a plean téarnaimh agus athléimneachta a leasú bunaithe ar an mboilsciú ard a tharla in 2022, na suaití sa slabhra soláthair agus an t-athbhreithniú anuas ar leithdháileadh uasta deontais na Saoráide. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Fraince i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (28) | D’fhormheas an Coimisiún formhór dhoiciméad clársceidealaithe na Fraince maidir le beartas comhtháthaithe in 2022 cé is moite de chlár Saint-Martin, a glacadh an 20 Márta 2023. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Fhrainc. |
| --- | --- |

(28)

D’fhormheas an Coimisiún formhór dhoiciméad clársceidealaithe na Fraince maidir le beartas comhtháthaithe in 2022 cé is moite de chlár Saint-Martin, a glacadh an 20 Márta 2023. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Fhrainc.

| (29) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an bhFrainc maidir le ganntanas scileanna, éagothromaíochtaí sa chóras oideachais, beartas fuinnimh agus an t-aistriú glas. Dá dtabharfaí aghaidh ar na dúshláin sin, d’fhéadfaí scileanna na n-oibrithe a neartú, táirgiúlacht saothair a mhéadú, gnólachtaí na Fraince a dhéanamh níos éifeachtúla ó thaobh fuinnimh de, agus, dá réir sin, geilleagar na Fraince a dhéanamh níos iomaíche ar an iomlán. |
| --- | --- |

(29)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an bhFrainc maidir le ganntanas scileanna, éagothromaíochtaí sa chóras oideachais, beartas fuinnimh agus an t-aistriú glas. Dá dtabharfaí aghaidh ar na dúshláin sin, d’fhéadfaí scileanna na n-oibrithe a neartú, táirgiúlacht saothair a mhéadú, gnólachtaí na Fraince a dhéanamh níos éifeachtúla ó thaobh fuinnimh de, agus, dá réir sin, geilleagar na Fraince a dhéanamh níos iomaíche ar an iomlán.

| (30) | Tá ganntanas lucht saothair fós ard sa Fhrainc. De réir shuirbhé 2023 ar riachtanais an lucht saothair (a rinne “Pôle Emploi”), measann 61 % d’fhostóirí go mbeidh deacrachtaí ann ó thaobh na fostaíochta de in 2023, go háirithe i gcás lucht saothair oilte san earnáil tógála agus san earnáil tionsclaíochta — dhá earnáil a bhfuil tionchar mór ag an aistriú glas agus ag an aistriú digiteach orthu. Le blianta beaga anuas, tá borradh curtha ag an bhFrainc faoin infheistíocht in uas-sciliú agus athsciliú oibrithe, le tacaíocht i bpáirt ón tSaoráid. Léiríonn meastóireachtaí, áfach, go bhfuil bacainní iomadúla fós ar uas-sciliú daoine ar bheagán oiliúna, rud a bhaineann an bonn d’éifeachtacht na gclár spriocdhírithe ar nós an “plean infheistíochta i scileanna”. Cé go bhfuil an ráta ag dul i méid, tá rannpháirtíocht na n-oibrithe ar bheagán oiliúna fós i bhfad níos ísle ná rannpháirtíocht oibrithe eile, agus is gnách leo níos lú tairbhe a bhaint as oiliúint a mbíonn cáilíocht mar thoradh uirthi. Tugann sé sin le fios gur cheart go mbeadh sé ina thosaíocht ag an gcóras oideachais i gcónaí borradh a chur faoi líon na ndaoine óga atá ag dul isteach i margadh an tsaothair a bhfuil bunscileanna agus cáilíochtaí leordhóthanacha acu. |
| --- | --- |

(30)

Tá ganntanas lucht saothair fós ard sa Fhrainc. De réir shuirbhé 2023 ar riachtanais an lucht saothair (a rinne “Pôle Emploi”), measann 61 % d’fhostóirí go mbeidh deacrachtaí ann ó thaobh na fostaíochta de in 2023, go háirithe i gcás lucht saothair oilte san earnáil tógála agus san earnáil tionsclaíochta — dhá earnáil a bhfuil tionchar mór ag an aistriú glas agus ag an aistriú digiteach orthu. Le blianta beaga anuas, tá borradh curtha ag an bhFrainc faoin infheistíocht in uas-sciliú agus athsciliú oibrithe, le tacaíocht i bpáirt ón tSaoráid. Léiríonn meastóireachtaí, áfach, go bhfuil bacainní iomadúla fós ar uas-sciliú daoine ar bheagán oiliúna, rud a bhaineann an bonn d’éifeachtacht na gclár spriocdhírithe ar nós an “plean infheistíochta i scileanna”. Cé go bhfuil an ráta ag dul i méid, tá rannpháirtíocht na n-oibrithe ar bheagán oiliúna fós i bhfad níos ísle ná rannpháirtíocht oibrithe eile, agus is gnách leo níos lú tairbhe a bhaint as oiliúint a mbíonn cáilíocht mar thoradh uirthi. Tugann sé sin le fios gur cheart go mbeadh sé ina thosaíocht ag an gcóras oideachais i gcónaí borradh a chur faoi líon na ndaoine óga atá ag dul isteach i margadh an tsaothair a bhfuil bunscileanna agus cáilíochtaí leordhóthanacha acu.

| (31) | D’ainneoin an leibhéal foriomlán caiteachais phoiblí os cionn mheán ECFE agus torthaí maithe, tá sciar suntasach de scoláirí lagchumasacha i gcóras oideachais na Fraince, agus tá an cúlra socheacnamaíoch fós ina thuarthóir láidir ar fheidhmíocht na ndaltaí. Is ábhar imní ar leith é tearcghnóthachtáil agus neamhionannais maidir le scileanna sealbhaithe sa mhatamaitic. De réir suirbhéanna náisiúnta agus idirnáisiúnta, tá laghdú leanúnach tagtha ar mheánfheidhmíocht sa mhatamaitic le 30 bliain anuas sa Fhrainc. Rinneadh roinnt céimeanna chun sealbhú bunscileanna a neartú, lena n-áirítear trí oiliúint leanúnach múinteoirí sa mhatamaitic agus sa Fhraincis a threisiú, rud ar cuireadh tús leis in 2019, agus trí mhodúl tacaíochta uair an chloig sa mhatamaitic agus sa Fhraincis a chur leis an gcéad bhliain den mheánscoil ón mbliain scoile 2023/24 ar aghaidh. Tá an plean chun méideanna ranga a laghdú faoina leath sa chéad agus sa dara grád i réamh-bhunscoileanna poiblí agus i mbunscoileanna poiblí faoi mhíbhuntáiste beagnach curtha i gcrích agus tá an tionchar fadtéarmach ar thorthaí foghlama an 300 000 dalta lena mbaineann á mheas. Mar sin féin, ní bhaineann sciar suntasach de dhaltaí faoi mhíbhuntáiste, lasmuigh de réimsí tosaíochta, tairbhe as. Tá dúshláin fós ann, in ainneoin infheistíochtaí agus dul chun cinn, maidir le rochtain daltaí agus mac léinn faoi mhíchumas ar an gcóras príomhshrutha oideachais. |
| --- | --- |

(31)

D’ainneoin an leibhéal foriomlán caiteachais phoiblí os cionn mheán ECFE agus torthaí maithe, tá sciar suntasach de scoláirí lagchumasacha i gcóras oideachais na Fraince, agus tá an cúlra socheacnamaíoch fós ina thuarthóir láidir ar fheidhmíocht na ndaltaí. Is ábhar imní ar leith é tearcghnóthachtáil agus neamhionannais maidir le scileanna sealbhaithe sa mhatamaitic. De réir suirbhéanna náisiúnta agus idirnáisiúnta, tá laghdú leanúnach tagtha ar mheánfheidhmíocht sa mhatamaitic le 30 bliain anuas sa Fhrainc. Rinneadh roinnt céimeanna chun sealbhú bunscileanna a neartú, lena n-áirítear trí oiliúint leanúnach múinteoirí sa mhatamaitic agus sa Fhraincis a threisiú, rud ar cuireadh tús leis in 2019, agus trí mhodúl tacaíochta uair an chloig sa mhatamaitic agus sa Fhraincis a chur leis an gcéad bhliain den mheánscoil ón mbliain scoile 2023/24 ar aghaidh. Tá an plean chun méideanna ranga a laghdú faoina leath sa chéad agus sa dara grád i réamh-bhunscoileanna poiblí agus i mbunscoileanna poiblí faoi mhíbhuntáiste beagnach curtha i gcrích agus tá an tionchar fadtéarmach ar thorthaí foghlama an 300 000 dalta lena mbaineann á mheas. Mar sin féin, ní bhaineann sciar suntasach de dhaltaí faoi mhíbhuntáiste, lasmuigh de réimsí tosaíochta, tairbhe as. Tá dúshláin fós ann, in ainneoin infheistíochtaí agus dul chun cinn, maidir le rochtain daltaí agus mac léinn faoi mhíchumas ar an gcóras príomhshrutha oideachais.

| (32) | In 2022, lean an Fhrainc d’infheistíocht a dhéanamh sa chóras printíseachta agus i roghanna foghlama obairbhunaithe breise, mar shampla an t-athchóiriú ar an ngairmoiliúint i meánscoileanna. Cé go bhféadfadh toradh dearfach a bheith ag na bearta sin, níl a dtionchar le brath go fóill agus bheadh gá le rannpháirtíocht níos mó ó ghairmithe agus ó mhúinteoirí i ndearadh na gclár. D’ainneoin bearta chun feabhas a chur ar dhálaí múinteoireachta, lena n-áirítear méadú ar phá na múinteoirí, tá imní fós ann maidir le tarraingteacht ghairm na múinteoireachta agus sciar ard na mball foirne ar conradh, ar ball foirne iad a mbíonn leibhéil níos ísle cáilíochtaí agus taithí acu go minic ná mar a bhíonn ag baill foirne bhuana agus rochtain neamhleor acu ar dheiseanna oiliúna. Ar an iomlán, tá an cóimheas idir múinteoirí agus mic léinn fós ar na cóimheasa is airde san Aontas. |
| --- | --- |

(32)

In 2022, lean an Fhrainc d’infheistíocht a dhéanamh sa chóras printíseachta agus i roghanna foghlama obairbhunaithe breise, mar shampla an t-athchóiriú ar an ngairmoiliúint i meánscoileanna. Cé go bhféadfadh toradh dearfach a bheith ag na bearta sin, níl a dtionchar le brath go fóill agus bheadh gá le rannpháirtíocht níos mó ó ghairmithe agus ó mhúinteoirí i ndearadh na gclár. D’ainneoin bearta chun feabhas a chur ar dhálaí múinteoireachta, lena n-áirítear méadú ar phá na múinteoirí, tá imní fós ann maidir le tarraingteacht ghairm na múinteoireachta agus sciar ard na mball foirne ar conradh, ar ball foirne iad a mbíonn leibhéil níos ísle cáilíochtaí agus taithí acu go minic ná mar a bhíonn ag baill foirne bhuana agus rochtain neamhleor acu ar dheiseanna oiliúna. Ar an iomlán, tá an cóimheas idir múinteoirí agus mic léinn fós ar na cóimheasa is airde san Aontas.

| (33) | Ní bhraitheann meascán fuinnimh na Fraince chomh mór sin ar bhreoslaí iontaise agus a bhraitheann Ballstáit eile, cé go bhfuil sí fós ag brath ar bhreoslaí iontaise allmhairithe. Tháinig laghdú 16 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Fhrainc sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioclaghdú 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). D’fhéadfadh an Fhrainc leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). Is práinní anois don Fhrainc dlús a chur lena hiarrachtaí na spriocanna maidir le fuinneamh in-athnuaite a leagtar síos ina plean náisiúnta fuinnimh agus aeráide a bhaint amach de bharr na staide geopholaitiúla atá ann faoi láthair agus na bpraghsanna arda fuinnimh. Le 19,1 % den olltomhaltas deiridh fuinnimh ag teacht ó fhuinneamh in-athnuaite, chaill an Fhrainc a sprioc maidir le 23 % dá cuid fuinnimh a bheith ag teacht ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh don bhliain 2020. Níl sí ar an mbóthar ceart ach oiread chun sprioc 2030 maidir le fuinneamh in-athnuaite a bhaint amach agus tá sí ag titim ar gcúl maidir le húsáid fuinnimh in-athnuaite, go háirithe maidir le táirgeadh leictreachais agus téamh. Dá ndéanfaí foinsí in-athnuaite fuinnimh, mar shampla fuinneamh gréine agus gaoithe, a chur in úsáid go tapa, chuirfí le slándáil fuinnimh agus éagsúlú soláthair na Fraince trí úsáid breoslaí iontaise a laghdú. Is féidir cur in úsáid na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh a mhíniú trí nósanna imeachta riaracháin mall agus casta a bhaineann le ceadú. Na moilleanna ar cheadú do na teicneolaíochtaí uile (gaoth ar tír agus amach ón gcósta chomh maith le grianfhuinneamh) baineann siad le heaspa tacaíochta polaitiúla do thionscadail, le pleanáil neamhleor agus le nósanna imeachta fada casta ceadanna. Tá glacadh an phobail agus dúshláin dhlíthiúla ann freisin, rud a chruthaíonn éiginnteacht d’infheisteoirí agus d’fhorbróirí. D’fhéadfaí dlús a chur leis an bpróiseas ceadaithe trí thuilleadh foirne agus acmhainní airgeadais a leithdháileadh sa riarachán lárnach ar an leibhéal réigiúnach agus sna húdaráis ábhartha agus oibreoirí eangaí chomh maith. Tá nósanna imeachta feabhsaithe maidir le pleanáil spásúil agus cur i bhfeidhm níos tapúla na nósanna imeachta tairisceana ríthábhachtach freisin chun suiteáil tionscadal in-athnuaite a dhaingniú.
  Ghlac an Fhrainc dlí in 2023 maidir le dlús a chur le táirgeadh fuinnimh in-athnuaite, lena n-aithnítear gur gá teas agus gás in-athnuaite a fhorbairt go mór agus sciar an leictreachais in-athnuaite a mhéadú chun freastal ar riachtanais mhéadaitheacha maidir le húsáidí a leictriú. Dá gcuirfí chun feidhme i gceart é, d’fhéadfadh an dlí sin cur in úsáid níos tapúla tionscadal in-athnuaite a chothú. D’fhéadfadh sé sin an Fhrainc a chur ar an gconair chun cuspóirí 2030 a bhaint amach. |
| --- | --- |

(33)

Ní bhraitheann meascán fuinnimh na Fraince chomh mór sin ar bhreoslaí iontaise agus a bhraitheann Ballstáit eile, cé go bhfuil sí fós ag brath ar bhreoslaí iontaise allmhairithe. Tháinig laghdú 16 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Fhrainc sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioclaghdú 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). D’fhéadfadh an Fhrainc leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). Is práinní anois don Fhrainc dlús a chur lena hiarrachtaí na spriocanna maidir le fuinneamh in-athnuaite a leagtar síos ina plean náisiúnta fuinnimh agus aeráide a bhaint amach de bharr na staide geopholaitiúla atá ann faoi láthair agus na bpraghsanna arda fuinnimh. Le 19,1 % den olltomhaltas deiridh fuinnimh ag teacht ó fhuinneamh in-athnuaite, chaill an Fhrainc a sprioc maidir le 23 % dá cuid fuinnimh a bheith ag teacht ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh don bhliain 2020. Níl sí ar an mbóthar ceart ach oiread chun sprioc 2030 maidir le fuinneamh in-athnuaite a bhaint amach agus tá sí ag titim ar gcúl maidir le húsáid fuinnimh in-athnuaite, go háirithe maidir le táirgeadh leictreachais agus téamh. Dá ndéanfaí foinsí in-athnuaite fuinnimh, mar shampla fuinneamh gréine agus gaoithe, a chur in úsáid go tapa, chuirfí le slándáil fuinnimh agus éagsúlú soláthair na Fraince trí úsáid breoslaí iontaise a laghdú. Is féidir cur in úsáid na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh a mhíniú trí nósanna imeachta riaracháin mall agus casta a bhaineann le ceadú. Na moilleanna ar cheadú do na teicneolaíochtaí uile (gaoth ar tír agus amach ón gcósta chomh maith le grianfhuinneamh) baineann siad le heaspa tacaíochta polaitiúla do thionscadail, le pleanáil neamhleor agus le nósanna imeachta fada casta ceadanna. Tá glacadh an phobail agus dúshláin dhlíthiúla ann freisin, rud a chruthaíonn éiginnteacht d’infheisteoirí agus d’fhorbróirí. D’fhéadfaí dlús a chur leis an bpróiseas ceadaithe trí thuilleadh foirne agus acmhainní airgeadais a leithdháileadh sa riarachán lárnach ar an leibhéal réigiúnach agus sna húdaráis ábhartha agus oibreoirí eangaí chomh maith. Tá nósanna imeachta feabhsaithe maidir le pleanáil spásúil agus cur i bhfeidhm níos tapúla na nósanna imeachta tairisceana ríthábhachtach freisin chun suiteáil tionscadal in-athnuaite a dhaingniú.

Ghlac an Fhrainc dlí in 2023 maidir le dlús a chur le táirgeadh fuinnimh in-athnuaite, lena n-aithnítear gur gá teas agus gás in-athnuaite a fhorbairt go mór agus sciar an leictreachais in-athnuaite a mhéadú chun freastal ar riachtanais mhéadaitheacha maidir le húsáidí a leictriú. Dá gcuirfí chun feidhme i gceart é, d’fhéadfadh an dlí sin cur in úsáid níos tapúla tionscadal in-athnuaite a chothú. D’fhéadfadh sé sin an Fhrainc a chur ar an gconair chun cuspóirí 2030 a bhaint amach.

| (34) | Chun an leibhéal idirnaisc a thabhairt cothrom leis an sprioc 10 % le haghaidh 2020, tá tacaíocht bhreise d’idirnascairí leictreachais trasteorann (atá á bhforbairt nó beartaithe) ríthábhachtach i gcónaí chun sciartha móra d’fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú. Má dhéantar infheistíocht i mbonneagar fuinnimh a thúsualú, ar bhonn intíre agus trasteorann araon, laghdófar an spleáchas ar bhreosla iontaise agus go háirithe ar ghás na Rúise. Moltar infheistíochtaí nua bonneagair agus líonraí a bheith slán i gcás inar féidir, chun a n-inbhuanaitheacht fhadtéarmach a éascú trí bhreoslaí inbhuanaithe a chur in ionad breoslaí inbhuanaithe amach anseo. Tá idirnaisc ríthábhachtach chun go bhfeidhmeoidh an margadh inmheánach fuinnimh go héifeachtúil trí acmhainní a chomhthiomsú chun cinnteacht fhoriomlán an tsoláthair a bhaint amach. |
| --- | --- |

(34)

Chun an leibhéal idirnaisc a thabhairt cothrom leis an sprioc 10 % le haghaidh 2020, tá tacaíocht bhreise d’idirnascairí leictreachais trasteorann (atá á bhforbairt nó beartaithe) ríthábhachtach i gcónaí chun sciartha móra d’fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú. Má dhéantar infheistíocht i mbonneagar fuinnimh a thúsualú, ar bhonn intíre agus trasteorann araon, laghdófar an spleáchas ar bhreosla iontaise agus go háirithe ar ghás na Rúise. Moltar infheistíochtaí nua bonneagair agus líonraí a bheith slán i gcás inar féidir, chun a n-inbhuanaitheacht fhadtéarmach a éascú trí bhreoslaí inbhuanaithe a chur in ionad breoslaí inbhuanaithe amach anseo. Tá idirnaisc ríthábhachtach chun go bhfeidhmeoidh an margadh inmheánach fuinnimh go héifeachtúil trí acmhainní a chomhthiomsú chun cinnteacht fhoriomlán an tsoláthair a bhaint amach.

| (35) | Tá mórthionscadail i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Fraince maidir le hathchóiriú tithíochta sóisialta agus tithíochta aonair, mar aon le foirgnimh phoiblí agus gnólachtaí beaga. Maidir le foirgnimh chónaithe a athchóiriú, dhírigh formhór na dtionscadal ar oibreacha aonchéime, rud a mbíonn athchóirithe teoranta mar thoradh air. Sa chéad leath de 2022, ní raibh dhá chéim athchóirithe ar a laghad ann ach i gcás 27 % de na hoibreacha, agus ní raibh ach 5 % díobh ina n-athchóirithe iomlána. D’fhéadfadh mórthionchar a bheith ag athchóirithe móra maidir le tomhaltas fuinnimh in earnáil na bhfoirgneamh a laghdú. Ina theannta sin, dá ndéanfaí iarrachtaí níos mó chun infheistíocht phoiblí agus phríobháideach a dhíriú ar chabhrú le teaghlaigh ar ioncam íseal foirgnimh a athchóiriú agus an stoc foirgneamh leis an bhfeidhmíocht fuinnimh is measa a athchóiriú, d’fhéadfaí cabhrú chun deireadh a chur leis an 5.2 milliún teaghais is neamhéifeachtúla ó thaobh fuinnimh de (tithíocht le rátáil éifeachtúlachta fuinnimh F agus G) faoi 2030. Le Dlí 2021 maidir leis an Aeráid agus an Athléimneacht, tugadh isteach roinnt beart chun athchóiriú fairsing foirgneamh a spreagadh, mar shampla an toirmeasc ar thithíochta cíosa ag a bhfuil rátáil éifeachtúlachta fuinnimh G ó 2025, F ó 2028 agus E ó 2034. Chun gnóthachain éifeachtúlachta fuinnimh níos suntasaí a spreagadh, d’fhéadfaí feabhas a chur ar an gcreat beartais chun athchóiriú domhain a spreagadh agus chun cabhrú leis an bhFrainc éifeachtúlacht fuinnimh a stoc foirgneamh a mhéadú a thuilleadh, agus béim ar leith á leagan ar theaghlaigh ar ioncam íseal. |
| --- | --- |

(35)

Tá mórthionscadail i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Fraince maidir le hathchóiriú tithíochta sóisialta agus tithíochta aonair, mar aon le foirgnimh phoiblí agus gnólachtaí beaga. Maidir le foirgnimh chónaithe a athchóiriú, dhírigh formhór na dtionscadal ar oibreacha aonchéime, rud a mbíonn athchóirithe teoranta mar thoradh air. Sa chéad leath de 2022, ní raibh dhá chéim athchóirithe ar a laghad ann ach i gcás 27 % de na hoibreacha, agus ní raibh ach 5 % díobh ina n-athchóirithe iomlána. D’fhéadfadh mórthionchar a bheith ag athchóirithe móra maidir le tomhaltas fuinnimh in earnáil na bhfoirgneamh a laghdú. Ina theannta sin, dá ndéanfaí iarrachtaí níos mó chun infheistíocht phoiblí agus phríobháideach a dhíriú ar chabhrú le teaghlaigh ar ioncam íseal foirgnimh a athchóiriú agus an stoc foirgneamh leis an bhfeidhmíocht fuinnimh is measa a athchóiriú, d’fhéadfaí cabhrú chun deireadh a chur leis an 5.2 milliún teaghais is neamhéifeachtúla ó thaobh fuinnimh de (tithíocht le rátáil éifeachtúlachta fuinnimh F agus G) faoi 2030. Le Dlí 2021 maidir leis an Aeráid agus an Athléimneacht, tugadh isteach roinnt beart chun athchóiriú fairsing foirgneamh a spreagadh, mar shampla an toirmeasc ar thithíochta cíosa ag a bhfuil rátáil éifeachtúlachta fuinnimh G ó 2025, F ó 2028 agus E ó 2034. Chun gnóthachain éifeachtúlachta fuinnimh níos suntasaí a spreagadh, d’fhéadfaí feabhas a chur ar an gcreat beartais chun athchóiriú domhain a spreagadh agus chun cabhrú leis an bhFrainc éifeachtúlacht fuinnimh a stoc foirgneamh a mhéadú a thuilleadh, agus béim ar leith á leagan ar theaghlaigh ar ioncam íseal.

| (36) | Is sa Fhrainc a dhéantar beagnach 11 % d’infheistíocht caipitil fiontair iomlán an Aontais i ngnólachtaí teicneolaíochta aeráide nuathionscanta agus i ngnólachtaí teicneolaíochta aeráide atá i mbun fáis. Mar sin féin, d’ainneoin tacaíocht mhór phoiblí, níl ach 29 % de ghnólachtaí beaga na Fraince tar éis níos mó ná 1 % dá láimhdeachas a infheistiú chun a bheith tíosach ar acmhainní (40 % ar an meán san Aontas). Bíonn ualach mór riaracháin ar thionscnóirí tionscadal monaraíochta teicneolaíochta glaine agus bíonn orthu aghaidh a thabhairt ar nósanna imeachta fada agus rioscaí dlíthíochta. Tógann sé 17 mí ar an meán chun cead tógála a fháil, údarú comhshaoil a fháil agus an próiseas imscrúdaithe phoiblí a chur i gcrích le haghaidh tionscadal tionsclaíoch. Is éard atá i gceist leis an nós imeachta pointí blocála, nuair a chaithfidh úinéir an tionscadail fanacht ar fhreagraí ó chomhlachtaí éagsúla (cúirt riaracháin, tuairim an údaráis comhshaoil, tuairisc ón imscrúdaitheoir poiblí). Ina theannta sin, ní mór comhairliúchán poiblí a reáchtáil le haghaidh tionscadail thionsclaíocha mhóra. Maireann an próiseas seo 6 mhí ar a laghad, rud a chuireann leis an am a thógann sé an cead tógála a fháil, údarú comhshaoil a fháil agus an t-imscrúdú poiblí a dhéanamh. D’fhéadfadh tionscadail infheistíochta a bheith faoi réir nósanna imeachta dlíthíochta a d’fhéadfadh leanúint ar aghaidh ar feadh roinnt blianta, rud a fhágann go dtréigfear tionscadail. Cé go bhfuil gá le nósanna imeachta ceadanna chun leasanna sáraitheacha poiblí agus príobháideacha a chosaint, ba cheart iad a shimpliú agus dlús a chur leo i gcás tionscadal monaraíochta teicneolaíochta glaine. Trí nósanna imeachta riaracháin a sheoladh i gcomhthráth agus láithreáin thionsclaíocha atá réidh lena n-úsáid a mholadh, d’fhéadfaí am a shábháil freisin. |
| --- | --- |

(36)

Is sa Fhrainc a dhéantar beagnach 11 % d’infheistíocht caipitil fiontair iomlán an Aontais i ngnólachtaí teicneolaíochta aeráide nuathionscanta agus i ngnólachtaí teicneolaíochta aeráide atá i mbun fáis. Mar sin féin, d’ainneoin tacaíocht mhór phoiblí, níl ach 29 % de ghnólachtaí beaga na Fraince tar éis níos mó ná 1 % dá láimhdeachas a infheistiú chun a bheith tíosach ar acmhainní (40 % ar an meán san Aontas). Bíonn ualach mór riaracháin ar thionscnóirí tionscadal monaraíochta teicneolaíochta glaine agus bíonn orthu aghaidh a thabhairt ar nósanna imeachta fada agus rioscaí dlíthíochta. Tógann sé 17 mí ar an meán chun cead tógála a fháil, údarú comhshaoil a fháil agus an próiseas imscrúdaithe phoiblí a chur i gcrích le haghaidh tionscadal tionsclaíoch. Is éard atá i gceist leis an nós imeachta pointí blocála, nuair a chaithfidh úinéir an tionscadail fanacht ar fhreagraí ó chomhlachtaí éagsúla (cúirt riaracháin, tuairim an údaráis comhshaoil, tuairisc ón imscrúdaitheoir poiblí). Ina theannta sin, ní mór comhairliúchán poiblí a reáchtáil le haghaidh tionscadail thionsclaíocha mhóra. Maireann an próiseas seo 6 mhí ar a laghad, rud a chuireann leis an am a thógann sé an cead tógála a fháil, údarú comhshaoil a fháil agus an t-imscrúdú poiblí a dhéanamh. D’fhéadfadh tionscadail infheistíochta a bheith faoi réir nósanna imeachta dlíthíochta a d’fhéadfadh leanúint ar aghaidh ar feadh roinnt blianta, rud a fhágann go dtréigfear tionscadail. Cé go bhfuil gá le nósanna imeachta ceadanna chun leasanna sáraitheacha poiblí agus príobháideacha a chosaint, ba cheart iad a shimpliú agus dlús a chur leo i gcás tionscadal monaraíochta teicneolaíochta glaine. Trí nósanna imeachta riaracháin a sheoladh i gcomhthráth agus láithreáin thionsclaíocha atá réidh lena n-úsáid a mholadh, d’fhéadfaí am a shábháil freisin.

| (37) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Fhrainc le haghaidh roinnt gairmeacha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu don aistriú glas, lena n-áirítear teicneoirí innealtóireachta sibhialta, oibreoirí gléasraí táirgthe cumhachta, agus gairmithe innealtóireachta. |
| --- | --- |

(37)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Fhrainc le haghaidh roinnt gairmeacha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu don aistriú glas, lena n-áirítear teicneoirí innealtóireachta sibhialta, oibreoirí gléasraí táirgthe cumhachta, agus gairmithe innealtóireachta.

| (38) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1). |
| --- | --- |

(38)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1).

| (39) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtacht, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Fraince, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú agus an ceathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(39)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtacht, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Fraince, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú agus an ceathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

| (40) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnú, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas rialtais, le hiomaíochas lag agus le fás íseal táirgiúlachta. Cuireann moltaí (2) agus (3) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus leis na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 39, |
| --- | --- |

(40)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnú, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas rialtais, le hiomaíochas lag agus le fás íseal táirgiúlachta. Cuireann moltaí (2) agus (3) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Na beartais dá dtagraítear i moladh (1), cuidíonn siad le haghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus leis na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 39,

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Fhrainc in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 2,3 % (19) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus ionsú éifeachtach dheontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais a áirithiú, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Dálaí creata a fheabhsú a thuilleadh chun infheistíocht agus nuálaíocht a éascú.

2.

Leanúint dá phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go seasta agus, tar éis an aguisín a tíolacadh le déanaí, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, tús a chur go tapa le cur chun feidhme na mbeart gaolmhar. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa cláir beartais chomhtháthaithe, i ndlúthchomhar agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Aghaidh a thabhairt ar an nganntanas scileanna, go háirithe trí roghanna foghlama obairbhunaithe breise a chur ar fáil agus trí sciar na ndaoine a bhfuil bunscileanna acu a ardú. Acmhainní agus modhanna a chur in oiriúint do riachtanais na mac léinn agus na scoileanna atá faoi mhíbhuntáiste chun an córas oideachais agus oiliúna a dhéanamh níos cothroime agus níos cuimsithí. Feabhas a chur ar na dálaí oibre agus ar an oiliúint tosaigh agus leanúnach do mhúinteoirí.

4.

Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Dlús a chur le cur in úsáid fuinnimh in-athnuaite, ag díriú go háirithe ar fhoinsí gaoithe, gréine agus geoiteirmeacha agus ar bhithghás, lena n-áirítear fuinnimh in-athnuaite a tháirgeadh ar mhionscála agus féintomhaltas comhchoiteann a chur chun cinn, agus teicneolaíochtaí stórála gaolmhara a chur chun cinn trí infheistíocht phoiblí mhéadaithe trí infheistíocht phríobháideach a éascú agus trí aghaidh a thabhairt ar scrogaill cheadaithe. Eangacha tarchurtha agus dáileacháin leictreachais a uasghrádú a thuilleadh agus idirnaisc leictreachais trasteorann a mhéadú. An creat beartais a fheabhsú a thuilleadh chun athchóiriú domhain foirgneamh agus dícharbónú na gcóras téimh a spreagadh, agus béim ar leith a leagan ar theaghlaigh ar ioncam íseal agus ar stoc foirgneamh ag a bhfuil an fheidhmíocht fuinnimh is ísle. Timpeallacht rialála tacaíochta a chothú chun infheistíocht a mhéadú i monaraíocht na teicneolaíochta glaine, lena n-áirítear tríd an gceadú a shimpliú agus dlús a chur leis. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10162/21 INIT; 10162/21 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Fraince 2021(IO C 304, 29.7.2021, lch. 43).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

8

(9)  Tuartar go soláthróidh caiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,3 pointe céatadáin de OTI, mar gheall ar thionchar na n-aistrithe caipitil a íoctar i gcomhthéacs phlean téarnaimh na Fraince, France Relance, nach bhfuil cistithe ag deontais faoin tSaoráid.

9

France Relance

(10)  Is ionann an figiúr sin agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le, i gcás inarb ábhartha, bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Fraince um Athchóiriú 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 79).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, is é 6,3 % an fás aschuir féideartha measta sa mheántéarma (meán 10 mbliana) i dtéarmaí ainmniúla.

12

(13)  Tuartar go soláthróidh caiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,3 pointe céatadáin de OTI, mar gheall ar thionchar na n-aistrithe caipitil a íoctar i gcomhthéacs phlean téarnaimh na Fraince (France Relance), nach bhfuil cistithe ag deontais faoin tSaoráid, agus mar gheall ar thionchar phlean infheistíochta France 2030.

13

(France Relance

(14)  Ceanglaítear le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 freisin coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1)

16

(17)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe- éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

17

(18)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

18

(19)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,7 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

19

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/97 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/97

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Cróite um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Cróite 2023

(2023/C 312/11)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár shainaithin sé inti go bhfuil an Chróit ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Cróite don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár shainaithin sé inti go bhfuil an Chróit ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Cróite don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha — ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha — 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha — ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha — 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta- an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta- an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023 thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023 thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 14 Bealtaine 2021, chuir an Chróit a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 28 Iúil 2021 ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Chróit (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Chróit tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 14 Bealtaine 2021, chuir an Chróit a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 28 Iúil 2021 ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Chróit (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Chróit tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 28 Aibreán 2023 thíolaic an Chróit a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Cróite maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 28 Aibreán 2023 thíolaic an Chróit a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Cróite maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Chróit. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Cróite ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cróite. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Cróite ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Chróit. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Cróite ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cróite. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Cróite ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, d’fheabhsaigh comhardú ginearálta rialtais na Cróite sa chaoi gur easnamh 2,5 % de OTI a bhí ann in 2021, agus gur barrachas 0,4 % a bhí ann in 2022, agus chuaigh ollfhiachas an rialtais i laghad sa chaoi gur 78,4 % de OTI a bhí ann ag deireadh 2021 agus gur 68,4 % a bhí ann ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(12)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, d’fheabhsaigh comhardú ginearálta rialtais na Cróite sa chaoi gur easnamh 2,5 % de OTI a bhí ann in 2021, agus gur barrachas 0,4 % a bhí ann in 2022, agus chuaigh ollfhiachas an rialtais i laghad sa chaoi gur 78,4 % de OTI a bhí ann ag deireadh 2021 agus gur 68,4 % a bhí ann ag deireadh 2022.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh i measc na mbeart beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam cáin bhreisluacha (CBL) agus laghduithe ar dhleachtanna máil, agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas uasteorainneacha ar phraghsanna fuinnimh, liúntais do thomhaltóirí leochaileacha, scéimeanna tacaíochta do ghnólachtaí, agus cúnamh sóisialta do phinsinéirí agus do theaghlaigh leochaileacha. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 ag 1,6 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,1 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 1,3 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh i measc na mbeart beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam cáin bhreisluacha (CBL) agus laghduithe ar dhleachtanna máil, agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas uasteorainneacha ar phraghsanna fuinnimh, liúntais do thomhaltóirí leochaileacha, scéimeanna tacaíochta do ghnólachtaí, agus cúnamh sóisialta do phinsinéirí agus do theaghlaigh leochaileacha. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 ag 1,6 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,1 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 1,3 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Chróit (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. Chomh maith leis sin, mhol an Chomhairle go leanadh an Chróit de rialú a dhéanamh ar chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Chróit (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. Chomh maith leis sin, mhol an Chomhairle go leanadh an Chróit de rialú a dhéanamh ar chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, an staid fhioscach (8) a bhí ann in 2022, bhí sí neodrach den chuid is mó, ag + 0,2 % de OTI, méid a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann (9). Mar a mhol an Chomhairle, lean an Chróit de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 2,6 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (2,7 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach 0,6 pointe céatadáin (10) leis an staid fhioscach (11). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Chróit infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil ag teacht leis an moladh ón gComhairle. Ag an am céanna, chuir an méadú ar an gcaiteachas príomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú neodrach, a bheag nó a mhór, de 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach fhoriomlán. Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an gCróit ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, an staid fhioscach (8) a bhí ann in 2022, bhí sí neodrach den chuid is mó, ag + 0,2 % de OTI, méid a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann (9). Mar a mhol an Chomhairle, lean an Chróit de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 2,6 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (2,7 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach 0,6 pointe céatadáin (10) leis an staid fhioscach (11). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Chróit infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil ag teacht leis an moladh ón gComhairle. Ag an am céanna, chuir an méadú ar an gcaiteachas príomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú neodrach, a bheag nó a mhór, de 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach fhoriomlán. Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an gCróit ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus i gcomhréir léi ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2,2 % in 2023 agus 2,6 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI níos ísle de 1,6 % in 2023 agus 2,3 % in 2024, go príomha mar gheall ar mheastacháin níos coimeádaí ar thomhaltas teaghlach agus an phobail, chomh maith le hinfheistíocht iomlán. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus i gcomhréir léi ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2,2 % in 2023 agus 2,6 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI níos ísle de 1,6 % in 2023 agus 2,3 % in 2024, go príomha mar gheall ar mheastacháin níos coimeádaí ar thomhaltas teaghlach agus an phobail, chomh maith le hinfheistíocht iomlán.

| (17) | Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go dtitfidh comhardú ginearálta an rialtais go cóimheas easnaimh 0,7 % de OTI in 2023. Léiríonn an meath in 2023 go príomha tionchar moillithe an bhoilscithe ar chaiteachas poiblí, eadhon trí shásraí innéacsaithe pá poiblí, pinsean agus sochar sóisialta. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 68,4 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 62,6 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 0,5 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin i gcomhréir tríd is tríd leis an easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna — tuartar gur 63,0 % a bheidh ann ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(17)

Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go dtitfidh comhardú ginearálta an rialtais go cóimheas easnaimh 0,7 % de OTI in 2023. Léiríonn an meath in 2023 go príomha tionchar moillithe an bhoilscithe ar chaiteachas poiblí, eadhon trí shásraí innéacsaithe pá poiblí, pinsean agus sochar sóisialta. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 68,4 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 62,6 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 0,5 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin i gcomhréir tríd is tríd leis an easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna — tuartar gur 63,0 % a bheidh ann ag deireadh 2023.

| (18) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is bearta iad ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, lena n-áirítear, ar thaobh an ioncaim de, laghduithe CBL agus dleachtanna máil, chomh maith le, ar thaobh an chaiteachais, uasteorainneacha ar phraghsanna fuinnimh, liúntais do thomhaltóirí leochaileacha, scéimeanna tacaíochta do ghnólachtaí agus cúnamh sóisialta do phinsinéirí agus do theaghlaigh leochaileacha. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,5 % de OTI in 2023 (12). Dealraíonn sé nach bhfuil an chuid is mó de bhearta 2023 chun a bheith dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, agus ní chaomhnaíonn cuid mhór acu an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,2 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (13) (i gcomparáid le 0,3 % de OTI in 2022). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí ar dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí i gcomparáid le 2022. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is bearta iad ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, lena n-áirítear, ar thaobh an ioncaim de, laghduithe CBL agus dleachtanna máil, chomh maith le, ar thaobh an chaiteachais, uasteorainneacha ar phraghsanna fuinnimh, liúntais do thomhaltóirí leochaileacha, scéimeanna tacaíochta do ghnólachtaí agus cúnamh sóisialta do phinsinéirí agus do theaghlaigh leochaileacha. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,5 % de OTI in 2023 (12). Dealraíonn sé nach bhfuil an chuid is mó de bhearta 2023 chun a bheith dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, agus ní chaomhnaíonn cuid mhór acu an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,2 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (13) (i gcomparáid le 0,3 % de OTI in 2022). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí ar dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí i gcomparáid le 2022.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Chróit gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (14) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Chróit a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Chróit freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Chróit gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (14) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Chróit a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Chróit freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | In 2023,réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh staid fhioscach fhorleathnaitheach ann (– 1,0 % de OTI), i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach neodrach tríd is tríd a bheith ann in 2022 (+ 0,2 % de OTI). Réamh-mheastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta ioncaim lánroghnacha) in 2023 ranníocaíocht forleathnaitheach de 0,4 % de OTI don staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. Dá bhrí sin, níl rannchuidiú forleathnaitheach glanchaiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ar an tacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Tá an fás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) á spreagadh freisin trí bhearta fuinnimh neamhspriocdhírithe a choinneáil, méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta, agus rátaí CBL níos ísle ar tháirgí neamhfhuinnimh. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 3,1 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,7 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (15). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an gCróit infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, amhail athchóiriú fuinnimh foirgneamh, digitiú an riaracháin phoiblí, infheistíocht i ndiagnóisic agus trealamh digiteach in ospidéil, agus tacaíocht d’aistriú glas agus d’aistriú digiteach na hearnála gnó, a mhaoinítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

In 2023,réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh staid fhioscach fhorleathnaitheach ann (– 1,0 % de OTI), i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach neodrach tríd is tríd a bheith ann in 2022 (+ 0,2 % de OTI). Réamh-mheastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta ioncaim lánroghnacha) in 2023 ranníocaíocht forleathnaitheach de 0,4 % de OTI don staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. Dá bhrí sin, níl rannchuidiú forleathnaitheach glanchaiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ar an tacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Tá an fás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) á spreagadh freisin trí bhearta fuinnimh neamhspriocdhírithe a choinneáil, méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta, agus rátaí CBL níos ísle ar tháirgí neamhfhuinnimh. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 3,1 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,7 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (15). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an gCróit infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, amhail athchóiriú fuinnimh foirgneamh, digitiú an riaracháin phoiblí, infheistíocht i ndiagnóisic agus trealamh digiteach in ospidéil, agus tacaíocht d’aistriú glas agus d’aistriú digiteach na hearnála gnó, a mhaoinítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtitfidh easnamh ginearálta an rialtais go 1,5 % de OTI in 2024. Den chuid is mó, léiríonn an méadú in 2024 caiteachas caipitil níos airde agus innéacsú pá, pinsean agus caiteachais ar chúnamh sóisialta atá réasúnta ard go fóill. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 59,8 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir tríd is tríd leis an easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta idir an rialtas agus OTI cothrom le 61,8 % ag deireadh 2024, agus go mbeidh an difríocht i leith réamh-mheastacháin Chlár Cobhsaíochta 2023 ann mar thoradh, den chuid is mó, ar an éifeacht ainmneora (difríocht san OTI ainmniúil in 2024) agus, ar bhonn níos lú, toimhdí éagsúla a bhaineann leis an gcoigeartú ar shreabhadh stoic. |
| --- | --- |

(21)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtitfidh easnamh ginearálta an rialtais go 1,5 % de OTI in 2024. Den chuid is mó, léiríonn an méadú in 2024 caiteachas caipitil níos airde agus innéacsú pá, pinsean agus caiteachais ar chúnamh sóisialta atá réasúnta ard go fóill. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 59,8 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir tríd is tríd leis an easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta idir an rialtas agus OTI cothrom le 61,8 % ag deireadh 2024, agus go mbeidh an difríocht i leith réamh-mheastacháin Chlár Cobhsaíochta 2023 ann mar thoradh, den chuid is mó, ar an éifeacht ainmneora (difríocht san OTI ainmniúil in 2024) agus, ar bhonn níos lú, toimhdí éagsúla a bhaineann leis an gcoigeartú ar shreabhadh stoic.

| (22) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis an gcuid is mó de bhearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Glacann an Coimisiún leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,2 % de OTI in 2024. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis an gcuid is mó de bhearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Glacann an Coimisiún leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,2 % de OTI in 2024. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (23) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (16). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (17) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 5,1 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna meas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 1,5 % de OTI in 2023), má cheadaíonn na forbairtí sa mhargadh fuinnimh é agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhíriú, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Dé réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl fás an chaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir le Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle ar ghlanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(23)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (16). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (17) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 5,1 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna meas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 1,5 % de OTI in 2023), má cheadaíonn na forbairtí sa mhargadh fuinnimh é agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhíriú, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. Dé réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl fás an chaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir le Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle ar ghlanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (24) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás 6,8 % ar an nglanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, rud atá os cionn an ráta fáis atá molta. Is lú an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas a thiocfaidh as céimniú amach iomlán na mbeart tacaíochta fuinnimh, arb é is cúis leis méadú ar dhinimic an chaipitil, an phá agus an chaiteachais shóisialta. |
| --- | --- |

(24)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás 6,8 % ar an nglanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, rud atá os cionn an ráta fáis atá molta. Is lú an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas a thiocfaidh as céimniú amach iomlán na mbeart tacaíochta fuinnimh, arb é is cúis leis méadú ar dhinimic an chaipitil, an phá agus an chaiteachais shóisialta.

| (25) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh infheistíocht an rialtais cobhsaí ag 4,6 % de OTI idir 2023 agus 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear orthu sin athchóirithe (an earnáil cúraim sláinte agus leasa, feabhas a chur ar bhainistiú na bhfiontar atá faoi úinéireacht an Stáit, feabhas a chur ar an ngníomh um fhreagracht fhioscach) agus infheistíochtaí (bonneagar iompair agus uisce, athchóiriú fuinnimh ar fhoirgnimh ilteaghaise agus ar thithe, infheistíochtaí san aistriú glas agus aistriú digiteach, chomh maith le bonneagar oideachais) atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin, den chuid is mó. |
| --- | --- |

(25)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh infheistíocht an rialtais cobhsaí ag 4,6 % de OTI idir 2023 agus 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear orthu sin athchóirithe (an earnáil cúraim sláinte agus leasa, feabhas a chur ar bhainistiú na bhfiontar atá faoi úinéireacht an Stáit, feabhas a chur ar an ngníomh um fhreagracht fhioscach) agus infheistíochtaí (bonneagar iompair agus uisce, athchóiriú fuinnimh ar fhoirgnimh ilteaghaise agus ar thithe, infheistíochtaí san aistriú glas agus aistriú digiteach, chomh maith le bonneagar oideachais) atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin, den chuid is mó.

| (26) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 0,8 % de OTI in 2025 agus go 0,6 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 59,8 % ag deireadh 2024 go 55,6 % faoi dheireadh 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go dtitfidh cóimheas fiachais ghinearálta idir an rialtas agus OTI agus go bhfanfaidh sé faoi bhun 60 % thar thréimhse an Chláir. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 0,8 % de OTI in 2025 agus go 0,6 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 59,8 % ag deireadh 2024 go 55,6 % faoi dheireadh 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go dtitfidh cóimheas fiachais ghinearálta idir an rialtas agus OTI agus go bhfanfaidh sé faoi bhun 60 % thar thréimhse an Chláir.

| (27) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cróite faoi lánseol. Thíolaic an Chróit dhá iarraidh ar íocaíocht, a chomhfhreagraíonn do 59 ngarsprioc agus sprioc sa phlean agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 1.4 billiún mar thoradh orthu. Táthar ag dréim leis go gcuirfidh an Chróit leasú ar a plean isteach, ar cheart caibidil faoi REPowerEU a bheith mar chuid de chomh maith le bearta breise i réimsí eile, a bheidh le maoiniú ag an gcomhpháirt iasachta. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 30 Márta 2023, chuir an Chróit in iúl go raibh rún aici EUR 3 612 000 000 de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Cróite i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(27)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cróite faoi lánseol. Thíolaic an Chróit dhá iarraidh ar íocaíocht, a chomhfhreagraíonn do 59 ngarsprioc agus sprioc sa phlean agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 1.4 billiún mar thoradh orthu. Táthar ag dréim leis go gcuirfidh an Chróit leasú ar a plean isteach, ar cheart caibidil faoi REPowerEU a bheith mar chuid de chomh maith le bearta breise i réimsí eile, a bheidh le maoiniú ag an gcomhpháirt iasachta. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 30 Márta 2023, chuir an Chróit in iúl go raibh rún aici EUR 3 612 000 000 de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Cróite i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (28) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Cróite maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Chróit. |
| --- | --- |

(28)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Cróite maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Chróit.

| (29) | Allmhairíonn an Chróit thart ar 53 % den fhuinneamh iomlán a ídítear gach bliain, cé go bhfuil acmhainneacht mhór aici i bhfuinneamh in-athnuaite, go háirithe ó fhoinsí gréine, gaoithe agus geoiteirmeacha. Is iad gléasraí hidreachumhachta a ghineann leath de leictreachas na tíre; tá méadú tagtha ar sciar an fhuinnimh gaoithe agus shroich sé 14 %, ach níl sciar an ghrianfhuinnimh fós ach ag 1 %. Is iad na príomhthosca chun dlús a chur le glacadh suiteálacha gréine agus gaoithe sruthlíniú na nósanna imeachta ceadúcháin agus bailchríoch ar an gcreat reachtach ábhartha chun deimhneacht dhlíthiúil níos mó a thabhairt do tháirgeoirí agus do fhéintomhaltóirí. I measc na dtosca eile tá uasghrádú suntasach ar an ngréasán tarchurtha agus é a leathnú chuig an gcuid theas den tír, arb é an áit a dtáirgtear foinsí in-athnuaite fuinnimh den chuid is mó, chomh maith le feidhmiú céimneach an mhéadraithe chliste le haghaidh suiteálacha beaga gréine. Tá tomhaltas fuinnimh san earnáil chónaithe sách ard sa Chróit (35 % den tomhaltas iomlán fuinnimh), agus 71 % ag brath ar ghás le haghaidh téimh. Is bearta ábhartha le haghaidh athchóiriú fuinnimh in earnáil na bhfoirgneamh iad athbhreithniú agus simpliú na nósanna imeachta maidir le saoráidí fótavoltacha gréine a shuiteáil i bhfoirgnimh ilárasáin chomh maith le leathadh amach luathaithe teaschaidéal don téamh agus don fhuarú. Tá sciar na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh a úsáidtear san iompar íseal (7 % i gcomparáid leis an sprioc de 14 % do 2030), mar aon leis an sciar d’iarnród in iompar paisinéirí (2,5 % i gcomparáid le 8 % san Aontas). Trí nuachóiriú a dhéanamh ar an mbonneagar iarnróid agus ar an rothstoc agus trí ghlacadh méadaithe feithiclí astaíochtaí nialasacha a áirithiú, is féidir rannchuidiú go mór le dícharbónú na hearnála iompair. Tháinig laghdú 22 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Chróit sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 (18) ón gComhairle, arb í laghdú 15 % í. D’fhéadfadh an Chróit leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19). |
| --- | --- |

(29)

Allmhairíonn an Chróit thart ar 53 % den fhuinneamh iomlán a ídítear gach bliain, cé go bhfuil acmhainneacht mhór aici i bhfuinneamh in-athnuaite, go háirithe ó fhoinsí gréine, gaoithe agus geoiteirmeacha. Is iad gléasraí hidreachumhachta a ghineann leath de leictreachas na tíre; tá méadú tagtha ar sciar an fhuinnimh gaoithe agus shroich sé 14 %, ach níl sciar an ghrianfhuinnimh fós ach ag 1 %. Is iad na príomhthosca chun dlús a chur le glacadh suiteálacha gréine agus gaoithe sruthlíniú na nósanna imeachta ceadúcháin agus bailchríoch ar an gcreat reachtach ábhartha chun deimhneacht dhlíthiúil níos mó a thabhairt do tháirgeoirí agus do fhéintomhaltóirí. I measc na dtosca eile tá uasghrádú suntasach ar an ngréasán tarchurtha agus é a leathnú chuig an gcuid theas den tír, arb é an áit a dtáirgtear foinsí in-athnuaite fuinnimh den chuid is mó, chomh maith le feidhmiú céimneach an mhéadraithe chliste le haghaidh suiteálacha beaga gréine. Tá tomhaltas fuinnimh san earnáil chónaithe sách ard sa Chróit (35 % den tomhaltas iomlán fuinnimh), agus 71 % ag brath ar ghás le haghaidh téimh. Is bearta ábhartha le haghaidh athchóiriú fuinnimh in earnáil na bhfoirgneamh iad athbhreithniú agus simpliú na nósanna imeachta maidir le saoráidí fótavoltacha gréine a shuiteáil i bhfoirgnimh ilárasáin chomh maith le leathadh amach luathaithe teaschaidéal don téamh agus don fhuarú. Tá sciar na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh a úsáidtear san iompar íseal (7 % i gcomparáid leis an sprioc de 14 % do 2030), mar aon leis an sciar d’iarnród in iompar paisinéirí (2,5 % i gcomparáid le 8 % san Aontas). Trí nuachóiriú a dhéanamh ar an mbonneagar iarnróid agus ar an rothstoc agus trí ghlacadh méadaithe feithiclí astaíochtaí nialasacha a áirithiú, is féidir rannchuidiú go mór le dícharbónú na hearnála iompair. Tháinig laghdú 22 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Chróit sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 (18) ón gComhairle, arb í laghdú 15 % í. D’fhéadfadh an Chróit leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19).

| (30) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Chróit le haghaidh 31 ghairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear in earnálacha na tógála agus na monaraíochta (faoi bhun mheán an Aontais araon). |
| --- | --- |

(30)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Chróit le haghaidh 31 ghairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear in earnálacha na tógála agus na monaraíochta (faoi bhun mheán an Aontais araon).

| (31) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1). |
| --- | --- |

(31)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1).

| (32) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachteacht-, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais- a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Cróite, rannchuidíonn moltaí (1), (2) agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, |
| --- | --- |

(32)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachteacht-, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais- a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Cróite, rannchuidíonn moltaí (1), (2) agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro,

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfadh an Chróit gníomhaíocht in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 5,1 % (21) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus ionsú éifeachtach deontas faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais a áirithiú, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

2.

Leanúint dá phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go leanúnach agus bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur go mear lena chur chun feidhme. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa cláir beartais comhtháthaithe, i ndlúth-chomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

An spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, go háirithe foinsí gaoithe, gréine agus geoiteirmeacha, tríd an gcreat reachtach neamhiomlán a thabhairt chun críche, trí nósanna imeachta riaracháin maidir le ceadú a chuíchóiriú, trí shimpliú a dhéanamh ar na nósanna imeachta chun foinsí fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil (e.g. saoráidí fótavoltacha gréine) i bhfoirgnimh ilárasáin agus trí níos mó cinnteachta dlíthiúla a sholáthar. Tacaíocht a thabhairt d’acmhainneacht giniúna fuinnimh in-athnuaite ar mhionscála. Na heangacha tarchurtha agus dáileacháin leictreachais a uasghrádú tuilleadh, go háirithe trí fheabhas a chur ar na naisc tarchurtha idir an tuaisceart agus an deisceart den tír, agus trí leathadh amach méadar cliste a chur chun cinn. Dlús a chur le cur chun feidhme beart éifeachtúlachta fuinnimh, lena n-áirítear teaschaidéil a shuiteáil. Spleáchas ar bhreoslaí iontaise san earnáil iompair a laghdú trí réitigh inbhuanaithe a chur chun cinn, go háirithe iompar d’iarnród agus leictriú an iompair de bhóthar. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10687/2021 INIT; 10687/2021 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Cróite um Chóineasú 2023(IO C 304, 29.7.2021, lch. 48).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Tháinig fíorfhás láidir ar OTI na Cróite in 2022.

9

(10)  Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach leis an staid fhioscach mar gheall ar laghdú ar chaiteachas infheistíochta arna dhéanamh ag údaráis áitiúla.

10

(11)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,5 pointe céatadáin de OTI. Costas aonuaire a bhain le cás eadrána idirnáisiúnta ba chúis leis sin go pointe.

11

(12)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

12

(13)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Cróite um Athchóiriú 2022 agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Cróite um Chóineasú 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 88).

13

(14)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 10,3 %, i dtéarmaí ainmniúla, a bheidh san fhás aschuir féideartha meántéarmach a dhéanfaidh an Chróit (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

14

(15)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú crapthach 0,5 pointe céatadáin de OTI. Is é is cúis leis sin, go pointe, bunéifeacht an chaiteachais níos airde in 2022 mar gheall ar bheart aonuaire, agus táthar ag súil go dtiocfaidh laghdú ar aistrithe chuig cuideachtaí fóntais in 2023.

15

(16)  Airteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, lena gceanglaítear freisin coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

16

(17)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

17

(18)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

18

(19)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

19

(20)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

20

(21)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 23.

21

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/105 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/105

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na hIodáile um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hIodáile don bhliain 2023

(2023/C 312/12)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé go bhfuil an Iodáil ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An 14 Nollaig 2022, ghlac an Coimisiún tuairim maidir le dréachtphlean buiséadach 2023 na hIodáile. An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé go bhfuil an Iodáil ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An 14 Nollaig 2022, ghlac an Coimisiún tuairim maidir le dréachtphlean buiséadach 2023 na hIodáile. An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 30 Aibreán 2021, chuir an Iodáil a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle Cinneadh Cur Chun Feidhme uaithi maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Iodáil (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an Iodáil. Glactar leis, trí na garspriocanna agus na spriocanna sin a bheith comhlíonta go sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 30 Aibreán 2021, chuir an Iodáil a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle Cinneadh Cur Chun Feidhme uaithi maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Iodáil (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an Iodáil. Glactar leis, trí na garspriocanna agus na spriocanna sin a bheith comhlíonta go sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 2 Bealtaine 2023, chuir an Iodáil a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus a Clár Cobhsaíochta 2023 isteach, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile chun na naisc eatarthu a chur san áireamh. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hIodáile maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 2 Bealtaine 2023, chuir an Iodáil a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus a Clár Cobhsaíochta 2023 isteach, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile chun na naisc eatarthu a chur san áireamh. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hIodáile maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Iodáil. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hIodáile ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hIodáile. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hIodáile ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Iodáil. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hIodáile ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hIodáile. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hIodáile ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Iodáil agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha iomarcacha san Iodáil. Go háirithe, cé go bhfuil roinnt feabhsuithe ann, tá leochaileachtaí fós ann a bhaineann le fiachas ard rialtais agus fás lag táirgiúlachta, i gcomhthéacs leochaileachtaí i margadh an tsaothair agus roinnt laigí i margaí airgeadais, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo. Tá leochaileachtaí seanbhunaithe na hIodáile imithe i léig le blianta beaga anuas, ach tá siad fós suntasach agus níltear ag súil go dtiocfaidh deireadh leo go tapa. Is príomhthoisc é fás seasmhach íseal na táirgiúlachta i dtaca le fás lag fadtréimhseach eacnamaíoch na hIodáile, rud a chuireann moill ar fhiachas an rialtais a dhíghiaráil, a thagann salach ar dheiseanna fostaíochta, agus a bhfuil tionchar aige ar chláir chomhardaithe na mbanc. Tháinig laghdú breise ar chóimheas fiachais an rialtais in 2022 i gcomhthráth leis an téarnamh eacnamaíoch. Mar sin féin, tá sé fós ard agus is dúshlán mór é maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach. Tuartar go dtiocfaidh laghdú breise ar chóimheas an fhiachais phoiblí faoi 2024 ach go dtiocfaidh méadú air sa mheántéarma in éagmais bearta comhdhlúthaithe. Tá bearta breise curtha chun feidhme ag an rialtas chun tacú le hathléimneacht na hearnála airgeadais agus tá laghdú mór tagtha ar iasachtaí neamhthuillmheacha, ach tá na bainc fós an-neamhchosanta ar an bhflaitheas. Tá roinnt dul chun cinn déanta le beartais chun dul i ngleic le míchothromaíochtaí, ach tá údar le hiarrachtaí leanúnacha agus is é cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta an phríomhthosaíocht bheartais toisc go n-áirítear athchóirithe cuimsitheacha agus infheistíochtaí suntasacha leis. Chun an t-ardfhiachas rialtais a ísliú go daingean, i gcomhthéacs costais seirbhísithe fiachais a bheith ag ardú agus costais a bhaineann le haois a ardú, tá gá le cur chuige ilghnéitheach a bheidh ag brath ar bheartais fhioscacha stuama a mbeidh barrachas príomhúil leordhóthanach acu, infheistíochtaí agus athchóirithe lena gcuirfear leis an bhfás, comhlíonadh cánach níos fearr chomh maith le húsáid éifeachtúil a bhaint as acmhainní náisiúnta agus acmhainní an Aontais. Na dúshláin atá roimh an Iodáil, chomh maith le cur chun feidhme láidir leanúnach an phlean téarnaimh agus athléimneachta, thairbheoidís d’iarrachtaí beartais breise, go háirithe i réimsí an chánachais, an chreata fhioscaigh agus na gcóras pinsean agus i réimsí na déimeagrafaíochta, an mhargaidh saothair agus an fhuinnimh chomh maith. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Iodáil agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha iomarcacha san Iodáil. Go háirithe, cé go bhfuil roinnt feabhsuithe ann, tá leochaileachtaí fós ann a bhaineann le fiachas ard rialtais agus fás lag táirgiúlachta, i gcomhthéacs leochaileachtaí i margadh an tsaothair agus roinnt laigí i margaí airgeadais, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo. Tá leochaileachtaí seanbhunaithe na hIodáile imithe i léig le blianta beaga anuas, ach tá siad fós suntasach agus níltear ag súil go dtiocfaidh deireadh leo go tapa. Is príomhthoisc é fás seasmhach íseal na táirgiúlachta i dtaca le fás lag fadtréimhseach eacnamaíoch na hIodáile, rud a chuireann moill ar fhiachas an rialtais a dhíghiaráil, a thagann salach ar dheiseanna fostaíochta, agus a bhfuil tionchar aige ar chláir chomhardaithe na mbanc. Tháinig laghdú breise ar chóimheas fiachais an rialtais in 2022 i gcomhthráth leis an téarnamh eacnamaíoch. Mar sin féin, tá sé fós ard agus is dúshlán mór é maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach. Tuartar go dtiocfaidh laghdú breise ar chóimheas an fhiachais phoiblí faoi 2024 ach go dtiocfaidh méadú air sa mheántéarma in éagmais bearta comhdhlúthaithe. Tá bearta breise curtha chun feidhme ag an rialtas chun tacú le hathléimneacht na hearnála airgeadais agus tá laghdú mór tagtha ar iasachtaí neamhthuillmheacha, ach tá na bainc fós an-neamhchosanta ar an bhflaitheas. Tá roinnt dul chun cinn déanta le beartais chun dul i ngleic le míchothromaíochtaí, ach tá údar le hiarrachtaí leanúnacha agus is é cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta an phríomhthosaíocht bheartais toisc go n-áirítear athchóirithe cuimsitheacha agus infheistíochtaí suntasacha leis. Chun an t-ardfhiachas rialtais a ísliú go daingean, i gcomhthéacs costais seirbhísithe fiachais a bheith ag ardú agus costais a bhaineann le haois a ardú, tá gá le cur chuige ilghnéitheach a bheidh ag brath ar bheartais fhioscacha stuama a mbeidh barrachas príomhúil leordhóthanach acu, infheistíochtaí agus athchóirithe lena gcuirfear leis an bhfás, comhlíonadh cánach níos fearr chomh maith le húsáid éifeachtúil a bhaint as acmhainní náisiúnta agus acmhainní an Aontais. Na dúshláin atá roimh an Iodáil, chomh maith le cur chun feidhme láidir leanúnach an phlean téarnaimh agus athléimneachta, thairbheoidís d’iarrachtaí beartais breise, go háirithe i réimsí an chánachais, an chreata fhioscaigh agus na gcóras pinsean agus i réimsí na déimeagrafaíochta, an mhargaidh saothair agus an fhuinnimh chomh maith.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na hIodáile ó 9,0 % de OTI in 2021 go 8,0 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 149,9 % de OTI ag deireadh 2021 go 144,4 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Sa tuarascáil sin, pléadh staid bhuiséadach na hIodáile, ós rud é gur sháraigh a heasnamh ginearálta rialtais in 2022 luach tagartha 3 % an Chonartha maidir le OTI, agus gur sháraigh a fiachas ginearálta rialtais an 60 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI agus nár urramaigh sé an tagarmharc maidir le laghdú an fhiachais. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh na critéir easnaimh agus fiachais. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, luaigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Iodáil é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú bhuiséad 2023 na hIodáile agus a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na hIodáile ó 9,0 % de OTI in 2021 go 8,0 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 149,9 % de OTI ag deireadh 2021 go 144,4 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Sa tuarascáil sin, pléadh staid bhuiséadach na hIodáile, ós rud é gur sháraigh a heasnamh ginearálta rialtais in 2022 luach tagartha 3 % an Chonartha maidir le OTI, agus gur sháraigh a fiachas ginearálta rialtais an 60 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI agus nár urramaigh sé an tagarmharc maidir le laghdú an fhiachais. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh na critéir easnaimh agus fiachais. I gcomhréir lena theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, luaigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Iodáil é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú bhuiséad 2023 na hIodáile agus a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (14) | Bhí tionchar ag an láimhseáil staidrimh nua ar roinnt creidmheasanna cánach athchóirithe tithíochta ar chothromaíocht an rialtais ghinearálta, thaifeadfar feasta mar aistrithe caipitil agus a fabhraíodh den chuid is mó go 2021-2022 (7). Bhí tionchar freisin ag na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú. In 2022, ar na bearta beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam, bhí bearta chun rialú a dhéanamh ar mhuirir ghinearálta chórais in earnáil an leictreachais agus in earnáil an gháis, laghdú ar an ráta CBL ar ghás, laghdú ar dhleachtanna máil ar phraghsanna breosla, laghdú ar ranníocaíochtaí slándála sóisialta d’oibrithe faoi thairseach áirithe ioncaim, agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas bhí fóirdheontais do chuideachtaí leictreachais agus gáis, méadú ar an “bónas sóisialta” le haghaidh billí leictreachais agus gáis do theaghlaigh ar ioncam íseal, liúntais de réir tástáil acmhainne d’oibrithe, pinsinéirí agus daoine dífhostaithe agus méadú 2 % ar phinsin seanaoise i mí Dheireadh Fómhair 2022, roimh an innéacsú reachtúil a bhaineann le boilsciú, rud atá dlite de ghnáth in 2023. Frithchúitíodh costas na mbeart sin go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh agus le hioncaim ón sásra fritháirimh ar phraghas an leictreachais arna tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite agus ó chur i bhfeidhm sásra cúitimh in earnáil an leictreachais, a mheastar a chuireann chun feidhme Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle (8) maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 2,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a mheastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, thit costas measta bhearta éigeandála sealadacha a bhain le COVID-19 go 1,1 % de OTI in 2022, ó 3,4 % in 2021, de réir mar a chuir an rialtas deireadh de réir a chéile le formhór na mbeart a glacadh mar fhreagairt ar ghéarchéim COVID-19. |
| --- | --- |

(14)

Bhí tionchar ag an láimhseáil staidrimh nua ar roinnt creidmheasanna cánach athchóirithe tithíochta ar chothromaíocht an rialtais ghinearálta, thaifeadfar feasta mar aistrithe caipitil agus a fabhraíodh den chuid is mó go 2021-2022 (7). Bhí tionchar freisin ag na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú. In 2022, ar na bearta beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam, bhí bearta chun rialú a dhéanamh ar mhuirir ghinearálta chórais in earnáil an leictreachais agus in earnáil an gháis, laghdú ar an ráta CBL ar ghás, laghdú ar dhleachtanna máil ar phraghsanna breosla, laghdú ar ranníocaíochtaí slándála sóisialta d’oibrithe faoi thairseach áirithe ioncaim, agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas bhí fóirdheontais do chuideachtaí leictreachais agus gáis, méadú ar an “bónas sóisialta” le haghaidh billí leictreachais agus gáis do theaghlaigh ar ioncam íseal, liúntais de réir tástáil acmhainne d’oibrithe, pinsinéirí agus daoine dífhostaithe agus méadú 2 % ar phinsin seanaoise i mí Dheireadh Fómhair 2022, roimh an innéacsú reachtúil a bhaineann le boilsciú, rud atá dlite de ghnáth in 2023. Frithchúitíodh costas na mbeart sin go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh agus le hioncaim ón sásra fritháirimh ar phraghas an leictreachais arna tháirgeadh ó fhoinsí in-athnuaite agus ó chur i bhfeidhm sásra cúitimh in earnáil an leictreachais, a mheastar a chuireann chun feidhme Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle (8) maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 2,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a mheastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, thit costas measta bhearta éigeandála sealadacha a bhain le COVID-19 go 1,1 % de OTI in 2022, ó 3,4 % in 2021, de réir mar a chuir an rialtas deireadh de réir a chéile le formhór na mbeart a glacadh mar fhreagairt ar ghéarchéim COVID-19.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Iodáil (9) an tSaoráid a úsáid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici ag an am céanna. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Iodáil infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú. Mhol an Chomhairle don Iodáil freisin teorainn a chur le fás an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Iodáil (9) an tSaoráid a úsáid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici ag an am céanna. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Iodáil infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú. Mhol an Chomhairle don Iodáil freisin teorainn a chur le fás an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (10) in 2022 tacúil – arbh ionann í agus – 3,2 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Iodáil de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 0,9 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais (0,4 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach ar fáil (11). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Iodáil an infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ranníocaíocht fhorleathnaitheach de 2.4 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas buiséadach breise de 2,2 % de OTI) a mhaolú, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, choinnigh an Iodáil smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha maoinithe náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (10) in 2022 tacúil – arbh ionann í agus – 3,2 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Iodáil de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 0,9 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais (0,4 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach ar fáil (11). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Iodáil an infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ranníocaíocht fhorleathnaitheach de 2.4 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas buiséadach breise de 2,2 % de OTI) a mhaolú, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, choinnigh an Iodáil smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha maoinithe náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus 2024 araon. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,0 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,5 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI beagán níos airde de 1,2 % in 2023 agus beagán níos ísle, ag 1,1 %, in 2024, go príomha mar gheall ar ranníocaíocht níos lú infheistíochta, a bhfuil sé beartaithe ag an rialtas méadú 3,4 % bliain ar bhliain a dhéanamh air agus tá sé tuartha ag an gCoimisiún go dtiocfaidh fás 1,4 % air. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus 2024 araon. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,0 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,5 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI beagán níos airde de 1,2 % in 2023 agus beagán níos ísle, ag 1,1 %, in 2024, go príomha mar gheall ar ranníocaíocht níos lú infheistíochta, a bhfuil sé beartaithe ag an rialtas méadú 3,4 % bliain ar bhliain a dhéanamh air agus tá sé tuartha ag an gCoimisiún go dtiocfaidh fás 1,4 % air.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go laghdófar an t-easnamh ginearálta rialtais go 4,5 % de OTI in 2023. Is léiriú é an laghdú in 2023 den chuid is mó ar an laghdú ar aistrithe caipitil a bhaineann le creidmheasanna cánach a thacaíonn le hinfheistíocht phríobháideach in éifeachtúlacht tithíochta, laghdú ar chúiteamh d’fhostaithe mar gheall ar athnuachan chúlghabhálach conarthaí poiblí le haghaidh na tréimhse 2019-2021, ar taifeadadh cuid shuntasach de na riaráistí ina leith in 2022, laghdú ar fhóirdheontais ar tháirgeadh i gcomhar le creidmheasanna cánach níos ísle do chuideachtaí leictreachais agus gáis agus caiteachas úis níos ísle a mhínítear go príomha le torthaí níos ísle ar bhannaí rialtais atá innéacsaithe le boilsciú. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 144,4 % ag deireadh 2022 go 142,1 % ag deireadh 2023. Tá sé tuartha ag an gCoimisiún i réamhaisnéis an earraigh 2023 go mbeidh easnamh rialtais 4,5 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachas rialtais le OTI níos ísle, is é sin 140,4 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin fás ainmniúil níos airde ar OTI i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go laghdófar an t-easnamh ginearálta rialtais go 4,5 % de OTI in 2023. Is léiriú é an laghdú in 2023 den chuid is mó ar an laghdú ar aistrithe caipitil a bhaineann le creidmheasanna cánach a thacaíonn le hinfheistíocht phríobháideach in éifeachtúlacht tithíochta, laghdú ar chúiteamh d’fhostaithe mar gheall ar athnuachan chúlghabhálach conarthaí poiblí le haghaidh na tréimhse 2019-2021, ar taifeadadh cuid shuntasach de na riaráistí ina leith in 2022, laghdú ar fhóirdheontais ar tháirgeadh i gcomhar le creidmheasanna cánach níos ísle do chuideachtaí leictreachais agus gáis agus caiteachas úis níos ísle a mhínítear go príomha le torthaí níos ísle ar bhannaí rialtais atá innéacsaithe le boilsciú. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 144,4 % ag deireadh 2022 go 142,1 % ag deireadh 2023. Tá sé tuartha ag an gCoimisiún i réamhaisnéis an earraigh 2023 go mbeidh easnamh rialtais 4,5 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachas rialtais le OTI níos ísle, is é sin 140,4 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin fás ainmniúil níos airde ar OTI i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún.

| (19) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó bhí 2022 ann, go háirithe na nithe seo a leanas: fóirdheontais do chuideachtaí leictreachais agus gáis, bearta chun muirir ghinearálta chórais in earnáil an gháis a rialú, an ráta CBL ar ghás a laghdú agus ranníocaíochtaí slándála sóisialta d’oibrithe faoi thairseach ioncaim áirithe a laghdú, chomh maith le bearta nua mar shampla bónas téimh do gach teaghlach don tréimhse idir Deireadh Fómhair agus Nollaig 2023. Leanfar de bheith ag fritháireamh chostas na mbeart sin go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,0 % de OTI in 2023 (12). Tá formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, cé nach gcaomhnaíonn an chuid is mó de na bearta tacaíochta fuinnimh an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,7 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (13) (i gcomparáid le 1,2 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh iomlán a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,1 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó bhí 2022 ann, go háirithe na nithe seo a leanas: fóirdheontais do chuideachtaí leictreachais agus gáis, bearta chun muirir ghinearálta chórais in earnáil an gháis a rialú, an ráta CBL ar ghás a laghdú agus ranníocaíochtaí slándála sóisialta d’oibrithe faoi thairseach ioncaim áirithe a laghdú, chomh maith le bearta nua mar shampla bónas téimh do gach teaghlach don tréimhse idir Deireadh Fómhair agus Nollaig 2023. Leanfar de bheith ag fritháireamh chostas na mbeart sin go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,0 % de OTI in 2023 (12). Tá formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, cé nach gcaomhnaíonn an chuid is mó de na bearta tacaíochta fuinnimh an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,7 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (13) (i gcomparáid le 1,2 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh iomlán a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,1 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Iodáil beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (14), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Ag tráth céanna, ba cheart don Iodáil a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Iodáil freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Iodáil beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (14), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Ag tráth céanna, ba cheart don Iodáil a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Iodáil freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach á crapadh (+ 2,6 % de OTI) i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 3,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,9 % de OTI leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ó thaobh substainte de, is é is cúis le ranníocaíocht chrapthach réamh-mheasta an chaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta costais laghdaithe (faoi 1.5 pointe céatadáin de OTI) na mbeart tacaíochta (spriocdhírithe agus neamhdhírithe) do theaghlaigh agus do ghnólachtaí mar fhreagairt ar ardú praghsanna fuinnimh. Is iad na príomhchúiseanna leis an bhfás i gcaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) an méadú ar chaiteachas pinsin mar gheall ar an innéacsú páirteach a rinneadh ar bhoilsciú na bliana roimhe sin (15) agus na ciorruithe breise a glacadh le déanaí ar an ding chánach saothair le haghaidh saothraithe ísealioncaim agus meánioncaim. Meastar gur 1,4 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (16). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Iodáil infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh slándáil fuinnimh, mar shampla infheistíochtaí sa ghréasán iarnróid, fuinneamh in-athnuaite, hidrigin, eangacha leictreachais agus soghluaisteacht inbhuanaithe, cosaint acmhainní talún agus uisce chomh maith le hinfheistíochtaí a bhaineann leis an néalbhonneagar don riarachán poiblí, a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. I bhfianaise na dtuilte tubaisteacha a bhuail an Iodáil i mí na Bealtaine 2023, cuirfear costas na tacaíochta éigeandála dírí a bhaineann leis na tuilte sin san áireamh i measúnuithe comhlíonta ina dhiaidh sin agus measfar, i bprionsabal, gur bearta aonuaire agus sealadacha iad (17). |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach á crapadh (+ 2,6 % de OTI) i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 3,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,9 % de OTI leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ó thaobh substainte de, is é is cúis le ranníocaíocht chrapthach réamh-mheasta an chaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta costais laghdaithe (faoi 1.5 pointe céatadáin de OTI) na mbeart tacaíochta (spriocdhírithe agus neamhdhírithe) do theaghlaigh agus do ghnólachtaí mar fhreagairt ar ardú praghsanna fuinnimh. Is iad na príomhchúiseanna leis an bhfás i gcaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) an méadú ar chaiteachas pinsin mar gheall ar an innéacsú páirteach a rinneadh ar bhoilsciú na bliana roimhe sin (15) agus na ciorruithe breise a glacadh le déanaí ar an ding chánach saothair le haghaidh saothraithe ísealioncaim agus meánioncaim. Meastar gur 1,4 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (16). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Iodáil infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh slándáil fuinnimh, mar shampla infheistíochtaí sa ghréasán iarnróid, fuinneamh in-athnuaite, hidrigin, eangacha leictreachais agus soghluaisteacht inbhuanaithe, cosaint acmhainní talún agus uisce chomh maith le hinfheistíochtaí a bhaineann leis an néalbhonneagar don riarachán poiblí, a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. I bhfianaise na dtuilte tubaisteacha a bhuail an Iodáil i mí na Bealtaine 2023, cuirfear costas na tacaíochta éigeandála dírí a bhaineann leis na tuilte sin san áireamh i measúnuithe comhlíonta ina dhiaidh sin agus measfar, i bprionsabal, gur bearta aonuaire agus sealadacha iad (17).

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an easnamh ginearálta rialtais de réir a chéile go 3,7 % de OTI in 2024. Den chuid is mó léiríonn an laghdú in 2024 laghdú ar chaiteachas do thomhaltas idirmheánach agus do chreidmheasanna cánach do chuideachtaí leictreachais agus gáis. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 141,4 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir leis an easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, cé nach n-áirítear i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún bearta beartaithe chun easnaimh a mhéadú ar 0,2 % de OTI iad agus nach bhfuil na sonraí ina leith ar eolas go fóill. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI rialtais 140,3 % níos lú ann ag deireadh 2024. Is é is cúis leis an difríocht sin fás ainmniúil níos airde ar OTI i réamhaisnéis an Choimisiúin. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an easnamh ginearálta rialtais de réir a chéile go 3,7 % de OTI in 2024. Den chuid is mó léiríonn an laghdú in 2024 laghdú ar chaiteachas do thomhaltas idirmheánach agus do chreidmheasanna cánach do chuideachtaí leictreachais agus gáis. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 141,4 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir leis an easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, cé nach n-áirítear i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún bearta beartaithe chun easnaimh a mhéadú ar 0,2 % de OTI iad agus nach bhfuil na sonraí ina leith ar eolas go fóill. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI rialtais 140,3 % níos lú ann ag deireadh 2024. Is é is cúis leis an difríocht sin fás ainmniúil níos airde ar OTI i réamhaisnéis an Choimisiúin.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar an gcomhardú struchtúrach i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, le 0,5 % de OTI mar thagarmharc (18). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luacha tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 1,3 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,0 % de OTI in 2023 iad) de réir a chéile, má cheadaítear sin leis na forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, bheadh fás níos ísle ar ghlanchaiteachas príomhúil ná mar a moladh do 2024 mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

(24)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar an gcomhardú struchtúrach i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, le 0,5 % de OTI mar thagarmharc (18). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luacha tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 1,3 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,0 % de OTI in 2023 iad) de réir a chéile, má cheadaítear sin leis na forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, bheadh fás níos ísle ar ghlanchaiteachas príomhúil ná mar a moladh do 2024 mar thoradh air sin.

| (25) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún réamh-mheastar maidir le glanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta go bhfásfaidh sé 0,8 % in 2024, ráta atá faoi bhun an ráta fáis a mholtar. I bhfianaise na dtuilte tubaisteacha a bhuail an Iodáil i mí na Bealtaine 2023, cuirfear costas na tacaíochta éigeandála dírí a bhaineann leis na tuilte sin san áireamh i measúnuithe comhlíonta ina dhiaidh sin agus measfar, i bprionsabal, gur bearta aonuaire agus sealadacha iad. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún réamh-mheastar maidir le glanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta go bhfásfaidh sé 0,8 % in 2024, ráta atá faoi bhun an ráta fáis a mholtar. I bhfianaise na dtuilte tubaisteacha a bhuail an Iodáil i mí na Bealtaine 2023, cuirfear costas na tacaíochta éigeandála dírí a bhaineann leis na tuilte sin san áireamh i measúnuithe comhlíonta ina dhiaidh sin agus measfar, i bprionsabal, gur bearta aonuaire agus sealadacha iad.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 3,3 % de OTI in 2023 go 3,8 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, lena n-áirítear tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin athchóiriú ar an gcód soláthair, atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta agus den chóras cánach a áirítear i ndlí cumasúcháin mhí an Mhárta 2023 freisin (“an dlí cumasúcháin maidir le hathchóiriú cánach”). |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 3,3 % de OTI in 2023 go 3,8 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, lena n-áirítear tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin athchóiriú ar an gcód soláthair, atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta agus den chóras cánach a áirítear i ndlí cumasúcháin mhí an Mhárta 2023 freisin (“an dlí cumasúcháin maidir le hathchóiriú cánach”).

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,0 % de OTI in 2025 agus go 2,5 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe nach rachaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta thar 3 % de OTI ó 2025. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 141,4 % ag deireadh 2024 go 140,4 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,0 % de OTI in 2025 agus go 2,5 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe nach rachaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta thar 3 % de OTI ó 2025. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 141,4 % ag deireadh 2024 go 140,4 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | D’fhan ding chánach na hIodáile ar shaothar ard ar gach leibhéal ioncaim i gcomparáid le Ballstáit eile, in ainneoin an laghdaithe ar chánacha ioncaim phearsanta a cuireadh chun feidhme in 2022. Ina theannta sin, an córas ráta comhréidh a leathnú chun daoine féinfhostaithe a chumhdach, is ábhar imní é sin maidir le cothromas agus éifeachtúlacht an chórais cánach. An córas nua ar ráta comhréidh atá á thabhairt isteach maidir le méaduithe tuillimh do 2023, chuir sé sin leis an gcastacht freisin. I mí an Mhárta 2023, ghlac an rialtas dlí cumasúcháin nua le haghaidh athchóiriú ginearálta ar an gcóras cánach (“an dlí cumasúcháin maidir le hathchóiriú cánach”). Tá coinne leis go rachaidh sé i ngleic le roinnt laigí seanbhunaithe, lena n-áirítear trí chánacha ar shaothar a laghdú agus trí chaiteachas cánach agus cánacha corparáideacha a réasúnú agus a chuíchóiriú. Agus an t-athchóiriú sin á chur chun feidhme, tá sé ríthábhachtach dul chun cinn an chórais chánach a chaomhnú, castacht a laghdú, dreasachtaí chun oibre a mhéadú, comhlíonadh cánach a neartú agus neodracht bhuiséadach a áirithiú. I ndáil leis an méid sin, d’fhéadfadh sé go méadófaí ioncaim ó fhoinsí eile nach bhfuil chomh díobhálach céanna don fhás, mar shampla maoin, CBL agus údarú chun sócmhainní cósta atá faoi úinéireacht an stáit a úsáid, chun an t-ualach cánach ar shaothar a laghdú ar bhealach atá neodrach ó thaobh buiséid de. Tá deis ann freisin feabhas a chur ar dhearadh cánacha comhshaoil, cánacha nach gcuireann an t-aistriú chuig teicneolaíochtaí níos glaine chun cinn go leordhóthanach, d’ainneoin ioncaim réasúnta ard, agus mar gheall ar úsáid fhorleathan fóirdheontas atá díobhálach don chomhshaol. Ina theannta sin, tá sé tábhachtach aghaidh a thabhairt ar dhúshlán seanbhunaithe nach n-áirítear sa dlí cumasúcháin maidir le hathchóiriú cánach, mar atá na luachanna cadastracha atá as dáta den chuid is mó, a fheidhmíonn mar bhonn chun cáin mhaoine a ríomh. |
| --- | --- |

(28)

D’fhan ding chánach na hIodáile ar shaothar ard ar gach leibhéal ioncaim i gcomparáid le Ballstáit eile, in ainneoin an laghdaithe ar chánacha ioncaim phearsanta a cuireadh chun feidhme in 2022. Ina theannta sin, an córas ráta comhréidh a leathnú chun daoine féinfhostaithe a chumhdach, is ábhar imní é sin maidir le cothromas agus éifeachtúlacht an chórais cánach. An córas nua ar ráta comhréidh atá á thabhairt isteach maidir le méaduithe tuillimh do 2023, chuir sé sin leis an gcastacht freisin. I mí an Mhárta 2023, ghlac an rialtas dlí cumasúcháin nua le haghaidh athchóiriú ginearálta ar an gcóras cánach (“an dlí cumasúcháin maidir le hathchóiriú cánach”). Tá coinne leis go rachaidh sé i ngleic le roinnt laigí seanbhunaithe, lena n-áirítear trí chánacha ar shaothar a laghdú agus trí chaiteachas cánach agus cánacha corparáideacha a réasúnú agus a chuíchóiriú. Agus an t-athchóiriú sin á chur chun feidhme, tá sé ríthábhachtach dul chun cinn an chórais chánach a chaomhnú, castacht a laghdú, dreasachtaí chun oibre a mhéadú, comhlíonadh cánach a neartú agus neodracht bhuiséadach a áirithiú. I ndáil leis an méid sin, d’fhéadfadh sé go méadófaí ioncaim ó fhoinsí eile nach bhfuil chomh díobhálach céanna don fhás, mar shampla maoin, CBL agus údarú chun sócmhainní cósta atá faoi úinéireacht an stáit a úsáid, chun an t-ualach cánach ar shaothar a laghdú ar bhealach atá neodrach ó thaobh buiséid de. Tá deis ann freisin feabhas a chur ar dhearadh cánacha comhshaoil, cánacha nach gcuireann an t-aistriú chuig teicneolaíochtaí níos glaine chun cinn go leordhóthanach, d’ainneoin ioncaim réasúnta ard, agus mar gheall ar úsáid fhorleathan fóirdheontas atá díobhálach don chomhshaol. Ina theannta sin, tá sé tábhachtach aghaidh a thabhairt ar dhúshlán seanbhunaithe nach n-áirítear sa dlí cumasúcháin maidir le hathchóiriú cánach, mar atá na luachanna cadastracha atá as dáta den chuid is mó, a fheidhmíonn mar bhonn chun cáin mhaoine a ríomh.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hIodáile faoi lán seoil, cé go bhfuil an baol go mbeidh moilleanna ag dul i méid. Chuir an Iodáil trí iarraidh ar íocaíocht isteach, a chomhfhreagraíonn do 151 gharsprioc agus sprioc sa phlean agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 42 bhilliún mar thoradh orthu (tagraíonn an méid don chéad dá iarraidh ar íocaíocht, agus measúnú á dhéanamh ar an tríú ceann). Tá sé bunriachtanach leanúint ar aghaidh go pras le cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta agus le caibidlíocht an leasaithe air mar gheall ar chineál sealadach na Saoráide a bhí i bhfeidhm go dtí 2026. Tá sé tábhachtach go neartódh an Iodáil an cumas riaracháin, go háirithe ar an leibhéal fonáisiúnta, chun leanúint de ghealltanais an phlean téarnaimh agus athléimneachta a chomhlíonadh, agus tá creat rialachais éifeachtach agus lánoibríochtúil ríthábhachtach i gcónaí chun an plean sin a chur chun feidhme go rianúil agus go tráthúil. Tá sé ríthábhachtach i gcónaí moilleanna agus saincheisteanna cur chun feidhme a d’fhéadfadh a bheith ann a shainaithint go luath agus gníomhaíocht thráthúil a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt orthu. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 31 Márta 2023, chuir an Iodáil in iúl go raibh sé ar intinn aici tacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Tá an chaibidlíocht ar an aguisín agus ar chaibidil REPowerEU fós ar siúl, cé nár chuir an Iodáil aon togra oifigiúil isteach. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hIodáile i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hIodáile faoi lán seoil, cé go bhfuil an baol go mbeidh moilleanna ag dul i méid. Chuir an Iodáil trí iarraidh ar íocaíocht isteach, a chomhfhreagraíonn do 151 gharsprioc agus sprioc sa phlean agus a raibh eisíocaíocht fhoriomlán EUR 42 bhilliún mar thoradh orthu (tagraíonn an méid don chéad dá iarraidh ar íocaíocht, agus measúnú á dhéanamh ar an tríú ceann). Tá sé bunriachtanach leanúint ar aghaidh go pras le cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta agus le caibidlíocht an leasaithe air mar gheall ar chineál sealadach na Saoráide a bhí i bhfeidhm go dtí 2026. Tá sé tábhachtach go neartódh an Iodáil an cumas riaracháin, go háirithe ar an leibhéal fonáisiúnta, chun leanúint de ghealltanais an phlean téarnaimh agus athléimneachta a chomhlíonadh, agus tá creat rialachais éifeachtach agus lánoibríochtúil ríthábhachtach i gcónaí chun an plean sin a chur chun feidhme go rianúil agus go tráthúil. Tá sé ríthábhachtach i gcónaí moilleanna agus saincheisteanna cur chun feidhme a d’fhéadfadh a bheith ann a shainaithint go luath agus gníomhaíocht thráthúil a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt orthu. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 31 Márta 2023, chuir an Iodáil in iúl go raibh sé ar intinn aici tacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Tá an chaibidlíocht ar an aguisín agus ar chaibidil REPowerEU fós ar siúl, cé nár chuir an Iodáil aon togra oifigiúil isteach. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hIodáile i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún an chuid is mó de dhoiciméid chlársceidealaithe na hIodáile maidir le beartas comhtháthaithe in 2022 agus ceann eile in 2023. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Iodáil. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún an chuid is mó de dhoiciméid chlársceidealaithe na hIodáile maidir le beartas comhtháthaithe in 2022 agus ceann eile in 2023. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Iodáil.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Iodáil a bhaineann leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas, go háirithe maidir le glacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh, tarchur gáis, éifeachtúlacht fuinnimh, soláthar agus sealbhú scileanna glasa agus soghluaisteachta inbhuanaithe. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Iodáil a bhaineann leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas, go háirithe maidir le glacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh, tarchur gáis, éifeachtúlacht fuinnimh, soláthar agus sealbhú scileanna glasa agus soghluaisteachta inbhuanaithe.

| (32) | Tháinig fás an-mhall ar an acmhainneacht in-athnuaite le bliain anuas, agus tá sciar na mbreoslaí iontaise sa mheascán fuinnimh fós suntasach. Chun dlús a chur le glacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh, ghlac an Iodáil roinnt leasuithe ar an gcreat atá ann cheana lena rialaítear an próiseas ceadaithe agus údaraithe le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun comhleanúnachas a áirithiú idir an creat riaracháin agus reachtach ar an leibhéal náisiúnta agus fonáisiúnta araon agus a n-ábharthacht do theicneolaíocht fuinnimh úrscothach. Mar shampla, d’fhéadfaí na noirm ghaolmhara uile a chomhdhlúthú i dtéacs uathúil (Testo unico); an tráth céanna, ní mór na treoirlínte a leanann údaráis fhonáisiúnta chun meastóireacht a dhéanamh ar thionscadail a thabhairt cothrom le dáta. Ar deireadh, tá gá le tuilleadh infheistíochtaí chun an eangach náisiúnta a uasghrádú agus chun idirnaisc a thógáil idir an mhórthír, an tSicil agus an tSairdín chun gur níos airde a bheidh an acmhainneacht ghiniúna a bhfuil coinne léi agus chun an méadú gaolmhar ar aschur in-athnuaite a ionsú. |
| --- | --- |

(32)

Tháinig fás an-mhall ar an acmhainneacht in-athnuaite le bliain anuas, agus tá sciar na mbreoslaí iontaise sa mheascán fuinnimh fós suntasach. Chun dlús a chur le glacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh, ghlac an Iodáil roinnt leasuithe ar an gcreat atá ann cheana lena rialaítear an próiseas ceadaithe agus údaraithe le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh. Tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun comhleanúnachas a áirithiú idir an creat riaracháin agus reachtach ar an leibhéal náisiúnta agus fonáisiúnta araon agus a n-ábharthacht do theicneolaíocht fuinnimh úrscothach. Mar shampla, d’fhéadfaí na noirm ghaolmhara uile a chomhdhlúthú i dtéacs uathúil (Testo unico); an tráth céanna, ní mór na treoirlínte a leanann údaráis fhonáisiúnta chun meastóireacht a dhéanamh ar thionscadail a thabhairt cothrom le dáta. Ar deireadh, tá gá le tuilleadh infheistíochtaí chun an eangach náisiúnta a uasghrádú agus chun idirnaisc a thógáil idir an mhórthír, an tSicil agus an tSairdín chun gur níos airde a bheidh an acmhainneacht ghiniúna a bhfuil coinne léi agus chun an méadú gaolmhar ar aschur in-athnuaite a ionsú.

| (33) | Tá scrogaill sa ghréasán gáis fós. Tá infheistíochtaí á bplé ag an Iodáil le comhpháirtithe san Afraic Thuaidh chun acmhainn allmhairithe na bpíblínte agus na n-idirnascairí gáis atá ann cheana a mhéadú. Chabhródh sé sin le hallmhairí a éagsúlú agus, dá bhrí sin, slándáil an tsoláthair a neartú. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh infheistíochtaí chun deireadh a chur le baic sa ghréasán intíre atá ann cheana, rud nach bhfuil an acmhainneacht tarchurtha aige chun iontógáil nua gáis a dháileadh ón deisceart go tuaisceart na tíre. Ní mór an infheistíocht i mbonneagar na mbreoslaí iontaise a theorannú don fhíorghá agus ní mór í a dhearadh le bheith slán i bhfad na haimsire, chun gaibhniú i dteicneolaíochtaí nach bhfuil comhsheasmhach leis na cuspóirí aeráide a sheachaint nó chun costas an aistrithe fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(33)

Tá scrogaill sa ghréasán gáis fós. Tá infheistíochtaí á bplé ag an Iodáil le comhpháirtithe san Afraic Thuaidh chun acmhainn allmhairithe na bpíblínte agus na n-idirnascairí gáis atá ann cheana a mhéadú. Chabhródh sé sin le hallmhairí a éagsúlú agus, dá bhrí sin, slándáil an tsoláthair a neartú. Mar sin féin, tá gá le tuilleadh infheistíochtaí chun deireadh a chur le baic sa ghréasán intíre atá ann cheana, rud nach bhfuil an acmhainneacht tarchurtha aige chun iontógáil nua gáis a dháileadh ón deisceart go tuaisceart na tíre. Ní mór an infheistíocht i mbonneagar na mbreoslaí iontaise a theorannú don fhíorghá agus ní mór í a dhearadh le bheith slán i bhfad na haimsire, chun gaibhniú i dteicneolaíochtaí nach bhfuil comhsheasmhach leis na cuspóirí aeráide a sheachaint nó chun costas an aistrithe fuinnimh a mhéadú.

| (34) | Tháinig laghdú 19 % ar thomhaltas gáis nádúrtha san Iodáil sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá thar an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (19). D’fhéadfadh an Iodáil leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (20). Ní mór díriú ar bhearta chun éifeachtúlacht fuinnimh foirgneamh a fheabhsú. Tá acmhainneacht shuntasach éifeachtúlachta fuinnimh ag stoc foirgneamh na hIodáile, go háirithe maidir leis an sciar mór d’fhoirgnimh atá dian ar fhuinneamh. D’fhéadfaí na bearta atá ann cheana sa phlean téarnaimh agus athléimneachta a chomhlánú le bearta mar shampla scéimeanna dreasachta spriocdhírithe chun éifeachtúlacht fuinnimh sna foirgnimh is neamhfheidhmiúla a mhéadú, lena n-áirítear foirgnimh thráchtála agus tithíocht phoiblí, agus a áirithiú an tráth céanna go mbainfidh teaghlaigh leochaileacha tairbhe as na bearta sin agus go seachnófar éifeachtaí cúlchéimnitheacha. Rachadh na bearta sin chun tairbhe go háirithe d’fhiontair bheaga, mheánmhéide agus micrifhiontair nach mbíonn an acmhainneacht theicniúil agus airgeadais acu go minic chun a n-éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú. Chuideodh na bearta céanna freisin le bochtaineacht fuinnimh a laghdú, rud a d’fhéadfaí dul i ngleic léi le bearta eile, mar shampla trí ionaid ilfhreastail a sholáthraíonn seirbhísí pearsantaithe le haghaidh coigilteas fuinnimh. Ina theannta sin, thairbheodh gnóthachain éifeachtúlachta fuinnimh de mhéadú ar fhaireachas margaidh ar éicidhearthóireacht agus ar lipéadú fuinnimh. |
| --- | --- |

(34)

Tháinig laghdú 19 % ar thomhaltas gáis nádúrtha san Iodáil sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá thar an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (19). D’fhéadfadh an Iodáil leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (20). Ní mór díriú ar bhearta chun éifeachtúlacht fuinnimh foirgneamh a fheabhsú. Tá acmhainneacht shuntasach éifeachtúlachta fuinnimh ag stoc foirgneamh na hIodáile, go háirithe maidir leis an sciar mór d’fhoirgnimh atá dian ar fhuinneamh. D’fhéadfaí na bearta atá ann cheana sa phlean téarnaimh agus athléimneachta a chomhlánú le bearta mar shampla scéimeanna dreasachta spriocdhírithe chun éifeachtúlacht fuinnimh sna foirgnimh is neamhfheidhmiúla a mhéadú, lena n-áirítear foirgnimh thráchtála agus tithíocht phoiblí, agus a áirithiú an tráth céanna go mbainfidh teaghlaigh leochaileacha tairbhe as na bearta sin agus go seachnófar éifeachtaí cúlchéimnitheacha. Rachadh na bearta sin chun tairbhe go háirithe d’fhiontair bheaga, mheánmhéide agus micrifhiontair nach mbíonn an acmhainneacht theicniúil agus airgeadais acu go minic chun a n-éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú. Chuideodh na bearta céanna freisin le bochtaineacht fuinnimh a laghdú, rud a d’fhéadfaí dul i ngleic léi le bearta eile, mar shampla trí ionaid ilfhreastail a sholáthraíonn seirbhísí pearsantaithe le haghaidh coigilteas fuinnimh. Ina theannta sin, thairbheodh gnóthachain éifeachtúlachta fuinnimh de mhéadú ar fhaireachas margaidh ar éicidhearthóireacht agus ar lipéadú fuinnimh.

| (35) | Tá bearnaí sa bhonneagar agus fóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol, lena n-áirítear iompar de bhóthar, suntasach i gcónaí agus déanann siad an t-aistriú i dtreo réitigh iompair níos inbhuanaithe a dhíspreagadh. Mar shampla, tá an meánlíon asraonta luchtaithe fós faoi bhun mheán an Aontais. Áirítear i bhfóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol cánachas ar ráta comhréidh ar charranna cuideachta atá ar fáil d’úsáid phríobháideach agus aisíocaíocht dleachta máil ar dhíosal a úsáidtear i lasta. Tá sé ríthábhachtach leanúint de na hiarrachtaí stáisiúin luchtaithe a chur i bhfeidhm agus deireadh a chur leis na fóirdheontais sin chun an margadh d’fheithiclí astaíochtaí nialasacha a chomhdhlúthú. |
| --- | --- |

(35)

Tá bearnaí sa bhonneagar agus fóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol, lena n-áirítear iompar de bhóthar, suntasach i gcónaí agus déanann siad an t-aistriú i dtreo réitigh iompair níos inbhuanaithe a dhíspreagadh. Mar shampla, tá an meánlíon asraonta luchtaithe fós faoi bhun mheán an Aontais. Áirítear i bhfóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol cánachas ar ráta comhréidh ar charranna cuideachta atá ar fáil d’úsáid phríobháideach agus aisíocaíocht dleachta máil ar dhíosal a úsáidtear i lasta. Tá sé ríthábhachtach leanúint de na hiarrachtaí stáisiúin luchtaithe a chur i bhfeidhm agus deireadh a chur leis na fóirdheontais sin chun an margadh d’fheithiclí astaíochtaí nialasacha a chomhdhlúthú.

| (36) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. San Iodáil, tá tionchar ag ganntanais ar ghairmeacha ardoilte agus ar ghairmeacha ar bheagán oiliúna araon atá ríthábhachtach don aistriú glas. An tráth céanna, is minic nach sroicheann tacaíocht oiliúna na hoibrithe is dóchúla a mbeidh tionchar ag an aistriú glas orthu. Tá an easpa scileanna don aistriú glas san earnáil phoiblí, go háirithe ar an leibhéal áitiúil, ag cur bac ar infheistíochtaí glasa freisin. Tá éagothromaíochtaí móra réigiúnacha le sárú ag an Iodáil, rud a d’fhéadfadh dul in olcas mura mbeidh na margaí saothair áitiúla in ann na deiseanna a bhaineann leis an aistriú glas a thapú. Ina theannta sin, dá gcuirfí borradh faoi scileanna don aistriú glas, lena n-áirítear le haghaidh bainistiú inbhuanaithe ithreach, rud ríthábhachtach a bheadh ann chun éifeachtaí an athraithe aeráide a chomhrac, go háirithe tuilte géaraithe agus triomaigh mharthanacha. |
| --- | --- |

(36)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. San Iodáil, tá tionchar ag ganntanais ar ghairmeacha ardoilte agus ar ghairmeacha ar bheagán oiliúna araon atá ríthábhachtach don aistriú glas. An tráth céanna, is minic nach sroicheann tacaíocht oiliúna na hoibrithe is dóchúla a mbeidh tionchar ag an aistriú glas orthu. Tá an easpa scileanna don aistriú glas san earnáil phoiblí, go háirithe ar an leibhéal áitiúil, ag cur bac ar infheistíochtaí glasa freisin. Tá éagothromaíochtaí móra réigiúnacha le sárú ag an Iodáil, rud a d’fhéadfadh dul in olcas mura mbeidh na margaí saothair áitiúla in ann na deiseanna a bhaineann leis an aistriú glas a thapú. Ina theannta sin, dá gcuirfí borradh faoi scileanna don aistriú glas, lena n-áirítear le haghaidh bainistiú inbhuanaithe ithreach, rud ríthábhachtach a bheadh ann chun éifeachtaí an athraithe aeráide a chomhrac, go háirithe tuilte géaraithe agus triomaigh mharthanacha.

| (37) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (21) i moladh (1). |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (21) i moladh (1).

| (38) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hIodáile, rannchuidíonn moltaí (1), (2), agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú agus an cheathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(38)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hIodáile, rannchuidíonn moltaí (1), (2), agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú agus an cheathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

| (39) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnaithe, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus ar an gClár Cobhsaíochta don bhliain 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas rialtais agus le fás táirgiúlachta lag. Cuireann moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus ó thaobh na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 38, |
| --- | --- |

(39)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnaithe, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus ar an gClár Cobhsaíochta don bhliain 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas rialtais agus le fás táirgiúlachta lag. Cuireann moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus ó thaobh na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 38,

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfadh an Iodáil gníomhaíocht in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 1,3 % (22) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Maidir leis an tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, in éineacht le hinfheistíochtaí agus athchóirithe a chuideoidh le táirgiúlacht fheabhsaithe agus fás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Cánacha ar shaothar a laghdú a thuilleadh agus an córas cánach a dhéanamh níos éifeachtúla tríd an dlí cumasúcháin maidir le hathchóiriú cánach a ghlacadh agus a chur chun feidhme go cuí agus, ag an am céanna, dul chun cinn an chórais chánach a chaomhnú agus cothroime a fheabhsú, go háirithe trí chaiteachas cánach a chuíchóiriú agus a laghdú, lena n-áirítear CBL agus fóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol, agus trí chastacht an chóid chánach a laghdú. Ailíniú na luachanna cadastracha le luachanna margaidh atá ann faoi láthair.

2.

Rialachas éifeachtach a áirithiú agus an acmhainneacht riaracháin a neartú, go háirithe ar an leibhéal fonáisiúnta, chun gur féidir leanúint den phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go mear agus go leanúnach. Bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur go tapa lena cur chun feidhme. Leanúint le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Cuíchóiriú a dhéanamh ar nósanna imeachta ceadanna chun dlús a chur le táirgeadh fuinnimh in-athnuaite bhreise agus chun idirnaisc leictreachais a fhorbairt chun é a ionsú. An acmhainneacht le haghaidh tarchur inmheánach gáis a mhéadú chun allmhairí fuinnimh a éagsúlú agus slándáil an tsoláthair a neartú. Éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú sna hearnálacha cónaithe agus corparáideacha, lena n-áirítear trí scéimeanna dreasachta níos spriocdhírithe, lena dtugtar aghaidh go háirithe ar na teaghlaigh is leochailí agus ar na foirgnimh is neamhfheidhmiúla. Soghluaisteacht inbhuanaithe a chur chun cinn, lena n-áirítear trí fhóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol a bhaint agus dlús a chur le tógáil na stáisiún luchtaithe ar bhonn céimneach. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10160/21 INIT; 10160/21 ADD 1; 10160/21 ADD 1 REV 1; 10160/21 ADD 1 REV 2; 10160/21 ADD 1 REV 2 COR 1.

6

(7)  Thug an chóir staidrimh nua le tuiscint go ndéanfaí athbhreithniú aníos 1.8 pointe céatadáin de OTI ar an easnamh in 2021. In 2022, meastar go raibh easnamh méadaithe 2.6 pointe céatadáin de OTI ag na creidmheasanna cánach a bhaineann leis an láimhseáil staidrimh nua.

7

(8)  Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2022 maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh (IO L 261 I, 7.10.2022, lch. 1).

8

(9)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hIodáile 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 53).

9

(10)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

10

(11)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach 0,3 pointe céatadáin de OTI. Is é is cúis leis sin an méadú ar chaiteachas a bhaineann le creidmheasanna cánach le haghaidh oibreacha athchóirithe foirgneamh, rud a thaifeadtar mar aistriú caipitil.

11

(12)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le bearta caiteachais chaipitil, i gcás inarb ábhartha.

12

(13)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta um Athchóiriú na hIodáile agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hIodáile 2022, (IO C 334, 1.9.2022, lch. 96).

13

(14)  Bunaithe ar réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar go mbeidh fás aschuir ionchasach meántéarmach (meán 10 mbliana) na hIodáile ag 6,4 % i dtéarmaí ainmniúla.

14

(15)  Foráiltear le Dlí Uimh. 197/2022 go ndéanfar athbhreithniú páirteach ar an sásra innéacsaithe do phinsin a eisíodh thar an tréimhse 2023-24 a chuir teorainn le tionchar an bhoilscithe ar réamh-mheastacháin bhuiséadacha.

15

(16)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú crapthach 2.3 pointe céatadáin de OTI. Is é is cúis leis sin an laghdú a bhfuil coinne leis ar chaiteachas le haghaidh creidmheasanna cánach le haghaidh oibreacha athchóirithe foirgneamh.

16

(17)  Féach an sainmhíniú ar bheart aonuaire i dTuarascáil 2015 ar an Airgeadas Poiblí san Aontas Eacnamaíoch agus Airgeadaíochta ón gCoimisiún Eorpach.

17

(18)  Le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, ceanglaítear freisin coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

18

(19)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

19

(20)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

20

(21)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

21

(22)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,7 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

22

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/116 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/116

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Cipire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Cipire 2023

(2023/C 312/13)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil inar sainaithníodh an Chipir mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Cipire 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil inar sainaithníodh an Chipir mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Cipire 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 17 Bealtaine 2021 chuir an Chipir a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 28 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle Cinneadh Cur Chun Feidhme uaithi maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an gCipir. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 17 Bealtaine 2021 chuir an Chipir a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 28 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle Cinneadh Cur Chun Feidhme uaithi maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta go sásúil ag an gCipir. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 9 Bealtaine 2023, thíolaic an Chipir a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 2 Bealtaine 2023, a Chlár Cobhsaíochta don bhliain 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Cipire maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 9 Bealtaine 2023, thíolaic an Chipir a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 2 Bealtaine 2023, a Chlár Cobhsaíochta don bhliain 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Cipire maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Chipir. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Cipire ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Cipire ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Chipir. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Cipire ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Cipire ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an gCipir agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Chipir. Go háirithe, tá laghdú tagtha ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas príobháideach, rialtais agus seachtrach ach tá siad fós ina n-ábhar imní. Go háirithe, tá laghdú suntasach tagtha ar fhiacha arda, lena n-áirítear iasachtaí neamhthuillmheacha, agus tá coinne leis go leanfaidh siad ag laghdú, cé go bhfuil easnaimh sa chuntas reatha fós ina gceist. Tá laghdú ag teacht ar an bhfiachas príobháideach ó bhí 2015 ann, seachas in 2020 le linn ghéarchéim COVID-19, agus tá coinne leis go leanfaidh sé ag laghdú in 2023 agus in 2024 agus go mbeidh fás ainmniúil OTI ina thaca leis sin. Mar sin féin, d’fhéadfadh rátaí úis níos airde brú a chur ar sheirbhísiú fiachais, de réir mar a bheidh iasachtaí ar ráta comhlúthach i réim. Bíonn tionchar ag eintitis shainchuspóireacha sa Chipir ar stoic fiachais phríobháidigh agus sheachtraigh, eintitis a ardaíonn na leibhéil fiachais ach a bhfuil rioscaí teoranta don gheilleagar ag baint leo. Tháinig laghdú an-mhór ar iasachtaí neamhthuillmheacha atá i seilbh banc le blianta beaga anuas a bhuí le díol iasachtaí neamhthuillmheacha, díscríobhanna, aisíocaíochtaí airgid, cairde agus babhtálacha fiachais ar shócmhainní. Tá fiachas an rialtais ag titim go seasta; tháinig laghdú air faoi bhun an leibhéil a bhí ann roimh an bpaindéim agus tá coinne leis go dtiocfaidh laghdú breise air in 2023 agus in 2024. D’ainneoin an téarnaimh sa turasóireacht, tháinig méadú ar an easnamh mór sa chuntas reatha in 2022, rud chuir éileamh láidir intíre chomh maith le praghsanna arda fuinnimh in iúl; tá coinne leis go dtiocfaidh laghdú beag air in 2023 agus in 2024, ach leanfaidh sé de bheith mór. Bhí an fhreagairt bheartais fabhrach. Tá coinne leis go gcuideoidh roinnt beart a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta le héagsúlú an gheilleagair, le tacú le fás onnmhairí, agus leis an róspleáchas ar allmhairí ola a mhaolú. Mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta, glacadh pacáiste de dhlíthe leasaitheacha maidir le cuideachtaí fála creidmheasa agus seirbhíseoirí creidmheasa i lár 2022, rud a chuir feabhas ar a dtimpeallacht oibre agus a thacaigh le laghdú iasachtaí neamhthuillmheacha. Tar éis roinnt síntí, tháinig deireadh le fionraí foriamh i mí Feabhra na bliana seo: tá creat éifeachtach maidir le foriaimh ríthábhachtach chun iasachtaithe a spreagadh i dtaca le páirt a ghlacadh in athstruchtúrú iasachtaí, chun iasachtaí neamhthuillmheacha sa gheilleagar a laghdú a thuilleadh, chun cuidiú le féichiúnas príobháideach a laghdú, agus chun smacht íocaíochta a fheabhsú. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an gCipir agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Chipir. Go háirithe, tá laghdú tagtha ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas príobháideach, rialtais agus seachtrach ach tá siad fós ina n-ábhar imní. Go háirithe, tá laghdú suntasach tagtha ar fhiacha arda, lena n-áirítear iasachtaí neamhthuillmheacha, agus tá coinne leis go leanfaidh siad ag laghdú, cé go bhfuil easnaimh sa chuntas reatha fós ina gceist. Tá laghdú ag teacht ar an bhfiachas príobháideach ó bhí 2015 ann, seachas in 2020 le linn ghéarchéim COVID-19, agus tá coinne leis go leanfaidh sé ag laghdú in 2023 agus in 2024 agus go mbeidh fás ainmniúil OTI ina thaca leis sin. Mar sin féin, d’fhéadfadh rátaí úis níos airde brú a chur ar sheirbhísiú fiachais, de réir mar a bheidh iasachtaí ar ráta comhlúthach i réim. Bíonn tionchar ag eintitis shainchuspóireacha sa Chipir ar stoic fiachais phríobháidigh agus sheachtraigh, eintitis a ardaíonn na leibhéil fiachais ach a bhfuil rioscaí teoranta don gheilleagar ag baint leo. Tháinig laghdú an-mhór ar iasachtaí neamhthuillmheacha atá i seilbh banc le blianta beaga anuas a bhuí le díol iasachtaí neamhthuillmheacha, díscríobhanna, aisíocaíochtaí airgid, cairde agus babhtálacha fiachais ar shócmhainní. Tá fiachas an rialtais ag titim go seasta; tháinig laghdú air faoi bhun an leibhéil a bhí ann roimh an bpaindéim agus tá coinne leis go dtiocfaidh laghdú breise air in 2023 agus in 2024. D’ainneoin an téarnaimh sa turasóireacht, tháinig méadú ar an easnamh mór sa chuntas reatha in 2022, rud chuir éileamh láidir intíre chomh maith le praghsanna arda fuinnimh in iúl; tá coinne leis go dtiocfaidh laghdú beag air in 2023 agus in 2024, ach leanfaidh sé de bheith mór. Bhí an fhreagairt bheartais fabhrach. Tá coinne leis go gcuideoidh roinnt beart a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta le héagsúlú an gheilleagair, le tacú le fás onnmhairí, agus leis an róspleáchas ar allmhairí ola a mhaolú. Mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta, glacadh pacáiste de dhlíthe leasaitheacha maidir le cuideachtaí fála creidmheasa agus seirbhíseoirí creidmheasa i lár 2022, rud a chuir feabhas ar a dtimpeallacht oibre agus a thacaigh le laghdú iasachtaí neamhthuillmheacha. Tar éis roinnt síntí, tháinig deireadh le fionraí foriamh i mí Feabhra na bliana seo: tá creat éifeachtach maidir le foriaimh ríthábhachtach chun iasachtaithe a spreagadh i dtaca le páirt a ghlacadh in athstruchtúrú iasachtaí, chun iasachtaí neamhthuillmheacha sa gheilleagar a laghdú a thuilleadh, chun cuidiú le féichiúnas príobháideach a laghdú, agus chun smacht íocaíochta a fheabhsú.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, d’fheabhsaigh comhardú ginearálta rialtais na Cipire ó easnamh 2,0 % de OTI in 2021, go barrachas 2,1 % in 2022, agus chuaigh ollfhiachas an rialtais ó 101,2 % de OTI ag deireadh 2021 go 86,5 % ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, d’fheabhsaigh comhardú ginearálta rialtais na Cipire ó easnamh 2,0 % de OTI in 2021, go barrachas 2,1 % in 2022, agus chuaigh ollfhiachas an rialtais ó 101,2 % de OTI ag deireadh 2021 go 86,5 % ag deireadh 2022.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, ar na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam bhí laghdú ar an dleacht mháil ar tháirgí breosla (7 cent in aghaidh an lítir le haghaidh peitril agus díosail, 5,37 cent in aghaidh an lítir le haghaidh breosla téimh) le haghaidh gach tomhaltóra, agus laghdú ar an ráta cánach breisluacha ar thomhaltas leictreachais le haghaidh teaghlach, ó 19 % go 9 % (agus laghdú breise 5 % le haghaidh teaghlaigh leochaileacha); agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, bhí fóirdheonú an mhéadaithe ar tharaifí leictreachais, rud a chumhdaigh 50 % go 100 % den mhéadú. Chun an beart fóirdheonaithe sin a chur chun feidhme, tá íocaíochtaí á gcur ar fáil ag an rialtas d’Údarás Leictreachais na Cipire, eintiteas atá go hiomlán faoi úinéireacht an Stáit. Measann an Coimisiún gurb é atá i nglanchostas buiséadach na mbeart sin uile 0,7 % de OTI in 2022. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a mheastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad go 0,3 % de OTI in 2022, ó 2,9 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, ar na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam bhí laghdú ar an dleacht mháil ar tháirgí breosla (7 cent in aghaidh an lítir le haghaidh peitril agus díosail, 5,37 cent in aghaidh an lítir le haghaidh breosla téimh) le haghaidh gach tomhaltóra, agus laghdú ar an ráta cánach breisluacha ar thomhaltas leictreachais le haghaidh teaghlach, ó 19 % go 9 % (agus laghdú breise 5 % le haghaidh teaghlaigh leochaileacha); agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, bhí fóirdheonú an mhéadaithe ar tharaifí leictreachais, rud a chumhdaigh 50 % go 100 % den mhéadú. Chun an beart fóirdheonaithe sin a chur chun feidhme, tá íocaíochtaí á gcur ar fáil ag an rialtas d’Údarás Leictreachais na Cipire, eintiteas atá go hiomlán faoi úinéireacht an Stáit. Measann an Coimisiún gurb é atá i nglanchostas buiséadach na mbeart sin uile 0,7 % de OTI in 2022. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a mheastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad go 0,3 % de OTI in 2022, ó 2,9 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Chipir (7) staid fhioscach thacúil a choinneáil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Chipir (7) staid fhioscach thacúil a choinneáil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (16) | De réir na meastachán ón gCoimisiún, bhí an staid fhioscach (8) neodrach in 2022, rud a bhí iomchuí i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Chipir de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,4 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais (1,6 % de OTI a bhí ann in 2021). Bhí an laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus ag cistí eile de chuid an Aontais in 2022 mar thoradh ar chéim thosaigh na tréimhse clársceidealaithe le haghaidh cistí eile de chuid an Aontais. Le hinfheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, cuireadh ranníocaíocht chrapthach 0,1 pointe céatadáin ar fáil don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Chipir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh ranníocaíocht neodrach don staid fhioscach. Dá bhrí sin, bhí smacht ag an gCipir go leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir na meastachán ón gCoimisiún, bhí an staid fhioscach (8) neodrach in 2022, rud a bhí iomchuí i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Chipir de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,4 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais (1,6 % de OTI a bhí ann in 2021). Bhí an laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus ag cistí eile de chuid an Aontais in 2022 mar thoradh ar chéim thosaigh na tréimhse clársceidealaithe le haghaidh cistí eile de chuid an Aontais. Le hinfheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, cuireadh ranníocaíocht chrapthach 0,1 pointe céatadáin ar fáil don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Chipir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh ranníocaíocht neodrach don staid fhioscach. Dá bhrí sin, bhí smacht ag an gCipir go leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus i gcomhréir léi ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2,8 % in 2023 agus 3,0 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás iarbhír OTI níos ísle de 2,3 % in 2023 agus 2,7 % in 2024, de bharr ranníocaíocht níos ísle don fhás ón éileamh intíre den chuid is mó. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus i gcomhréir léi ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2,8 % in 2023 agus 3,0 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás iarbhír OTI níos ísle de 2,3 % in 2023 agus 2,7 % in 2024, de bharr ranníocaíocht níos ísle don fhás ón éileamh intíre den chuid is mó.

| (18) | I gClár Cobhsaíochta 2023 uaidh, tá an rialtas ag súil go laghdóidh an barrachas rialtais ghinearálta de bheagán ó 2,1 % in 2022 go 2,0 % de OTI in 2023. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 86,5 % ag deireadh 2022 go 81,1 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh barrachas rialtais dar luach 1,8 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin ag teacht leis an mbarrachas a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna – tuartar gur 80,4 % a bheidh ann ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(18)

I gClár Cobhsaíochta 2023 uaidh, tá an rialtas ag súil go laghdóidh an barrachas rialtais ghinearálta de bheagán ó 2,1 % in 2022 go 2,0 % de OTI in 2023. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 86,5 % ag deireadh 2022 go 81,1 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh barrachas rialtais dar luach 1,8 % de OTI ann i dtaca le 2023. Tá sé sin ag teacht leis an mbarrachas a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna – tuartar gur 80,4 % a bheidh ann ag deireadh 2023.

| (19) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, go háirithe laghdú ar an dleacht mháil ar tháirgí breosla le haghaidh gach tomhaltóra, agus fóirdheonú don mhéadú ar na taraifí leictreachais. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,4 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn an chuid is m díobh an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,0 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). |
| --- | --- |

(19)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022, go háirithe laghdú ar an dleacht mháil ar tháirgí breosla le haghaidh gach tomhaltóra, agus fóirdheonú don mhéadú ar na taraifí leictreachais. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,4 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn an chuid is m díobh an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,0 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022).

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Chipir gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Chipir a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Chipir freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Chipir gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Chipir a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Chipir freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, réamh-mheastar i réamhaisnéis an fhómhair 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach neodrach den chuid is mó a bheidh ann (-0,1 % de OTI). Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach neodrach a bheith ann in 2022 (0,0 % de OTI). Réamh-mheastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023 ranníocaíocht neodrach de 0,0 % do OTI na staide fioscaí fhoriomláin. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,8 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,8 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an gCipir infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla córas bainistithe margaidh le haghaidh mhargadh leictreachais na Cipire, foirgnimh nua atá tíosach ar fhuinneamh a thógáil lena n-áirítear ospidéal nua meabhairshláinte, uasghrádú éifeachtúlachta fuinnimh a dhéanamh i scoileanna agus feabhas a chur ar shlándáil uisce le haghaidh réigiúin na Niocóise agus Larnaca trí thaiscumar a thógáil, ar rudaí iad a mhaoinítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, réamh-mheastar i réamhaisnéis an fhómhair 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach neodrach den chuid is mó a bheidh ann (-0,1 % de OTI). Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach neodrach a bheith ann in 2022 (0,0 % de OTI). Réamh-mheastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023 ranníocaíocht neodrach de 0,0 % do OTI na staide fioscaí fhoriomláin. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,8 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,8 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an gCipir infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla córas bainistithe margaidh le haghaidh mhargadh leictreachais na Cipire, foirgnimh nua atá tíosach ar fhuinneamh a thógáil lena n-áirítear ospidéal nua meabhairshláinte, uasghrádú éifeachtúlachta fuinnimh a dhéanamh i scoileanna agus feabhas a chur ar shlándáil uisce le haghaidh réigiúin na Niocóise agus Larnaca trí thaiscumar a thógáil, ar rudaí iad a mhaoinítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh an barrachas rialtais ghinearálta go 2,3 % de OTI in 2024. Den chuid is mó léiríonn an méadú sin in 2024 an méadú ar ranníocaíochtaí slándála sóisialta ón 1 Eanáir 2024 ar aghaidh. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 72,9 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún barrachas rialtais 2,1 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an mbarrachas a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 72,5 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh an barrachas rialtais ghinearálta go 2,3 % de OTI in 2024. Den chuid is mó léiríonn an méadú sin in 2024 an méadú ar ranníocaíochtaí slándála sóisialta ón 1 Eanáir 2024 ar aghaidh. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 72,9 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún barrachas rialtais 2,1 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an mbarrachas a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 72,5 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear leis an gClár Cobhsaíochta deireadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh uile de réir a chéile in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh go hiomlán de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear leis an gClár Cobhsaíochta deireadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh uile de réir a chéile in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh go hiomlán de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Sa chlár, tá sé beartaithe ag an gCipir an cuspóir buiséadach meántéarmach – comhardú struchtúrach buiséid de 0,0 % de OTI – a bhaint amach in 2023 agus é a choimeád ar bun sa chuid eile de thréimhse an chláir. Bunaithe ar réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gurb ionann an comhardú struchtúrach agus +0,9 % de OTI in 2023 agus + 1,3 % de OTI in 2024, leibhéil atá os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh. Cuirfidh beartas fioscach stuama in 2024 freisin le neartú an tseasaimh sheachtraigh. |
| --- | --- |

(24)

Sa chlár, tá sé beartaithe ag an gCipir an cuspóir buiséadach meántéarmach – comhardú struchtúrach buiséid de 0,0 % de OTI – a bhaint amach in 2023 agus é a choimeád ar bun sa chuid eile de thréimhse an chláir. Bunaithe ar réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gurb ionann an comhardú struchtúrach agus +0,9 % de OTI in 2023 agus + 1,3 % de OTI in 2024, leibhéil atá os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh. Cuirfidh beartas fioscach stuama in 2024 freisin le neartú an tseasaimh sheachtraigh.

| (25) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 3,6 % ar an nglanchaiteachas príomha (14) a mhaoinítear go náisiúnta in 2024. |
| --- | --- |

(25)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 3,6 % ar an nglanchaiteachas príomha (14) a mhaoinítear go náisiúnta in 2024.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar infheistíocht phoiblí ó 3,0 % de OTI in 2023 go 2,8 % in 2024. Léiríonn an infheistíocht níos ísle leibhéal infheistíochta ainmniúil seasmhach ag OTI níos airde. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar infheistíocht phoiblí ó 3,0 % de OTI in 2023 go 2,8 % in 2024. Léiríonn an infheistíocht níos ísle leibhéal infheistíochta ainmniúil seasmhach ag OTI níos airde.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh an barrachas rialtais ghinearálta ag 2,3 % de OTI in 2025, agus go méadóidh sé go 2,4 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbainfidh an comhardú rialtais ghinearálta amach luach tagartha ábhartha an Chonartha thar thréimhse an chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 72,9 % ag deireadh 2024 go 60,1 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh an barrachas rialtais ghinearálta ag 2,3 % de OTI in 2025, agus go méadóidh sé go 2,4 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbainfidh an comhardú rialtais ghinearálta amach luach tagartha ábhartha an Chonartha thar thréimhse an chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 72,9 % ag deireadh 2024 go 60,1 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire faoi lánseol, cé go bhfuil baol ann go mbeidh roinnt moilleanna ann. Chuir an Chipir iarraidh amháin ar íocaíocht isteach, iarraidh a chomhfhreagraíonn do 14 gharsprioc atá sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus eisíocaíocht fhoriomlán EUR 85 milliún an toradh a bhí orthu. Tá plean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire sách mór agus casta. Chun an riosca go mbeadh moilleanna ann a íoslaghdú, tá rialachas láidir agus faireachán leanúnach ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta bunriachtanach. Tá coinne leis go ndéanfar athbhreithniú ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire chun bearta REPowerEU a áireamh agus chun an ranníocaíocht uasta airgeadais laghdaithe a chur san áireamh. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Rómáine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(28)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire faoi lánseol, cé go bhfuil baol ann go mbeidh roinnt moilleanna ann. Chuir an Chipir iarraidh amháin ar íocaíocht isteach, iarraidh a chomhfhreagraíonn do 14 gharsprioc atá sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus eisíocaíocht fhoriomlán EUR 85 milliún an toradh a bhí orthu. Tá plean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire sách mór agus casta. Chun an riosca go mbeadh moilleanna ann a íoslaghdú, tá rialachas láidir agus faireachán leanúnach ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta bunriachtanach. Tá coinne leis go ndéanfar athbhreithniú ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Cipire chun bearta REPowerEU a áireamh agus chun an ranníocaíocht uasta airgeadais laghdaithe a chur san áireamh. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Rómáine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (29) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Cipire maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Chipir. |
| --- | --- |

(29)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Cipire maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Chipir.

| (30) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an gCipir a bhaineann leis an timpeallacht ghnó, go háirithe maidir le rialachas na n-eintiteas atá faoi úinéireacht Stáit, úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, uasghrádú agus nuachóiriú na heangaí leictreachais, idirnaisc fuinnimh, éifeachtúlacht fuinnimh, iompar inbhuanaithe agus scileanna atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais. |
| --- | --- |

(30)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an gCipir a bhaineann leis an timpeallacht ghnó, go háirithe maidir le rialachas na n-eintiteas atá faoi úinéireacht Stáit, úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, uasghrádú agus nuachóiriú na heangaí leictreachais, idirnaisc fuinnimh, éifeachtúlacht fuinnimh, iompar inbhuanaithe agus scileanna atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

| (31) | Léiríonn an córas rialachais bearnaí i ndáil le caighdeáin idirnáisiúnta, e.g. treoirlínte ECFE maidir le rialachas corparáideach na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit agus Foireann Straitéisí an Bhainc Dhomhanda um Rialachas Corparáideach ar eintitis faoi úinéireacht stáit. Go háirithe, chuirfeadh trédhearcacht mhéadaithe feidhmíochta airgeadais agus cuspóirí poiblí, le cuntasacht níos airde, le héifeachtúlacht agus éifeachtacht na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit, agus is amhlaidh atá sé sin maidir le dea-chleachtais a chur chun feidhme mar shampla próiseas trédhearcach atá bunaithe ar fhiúntas le haghaidh ainmniúcháin do chomhlachtaí bainistíochta go heintitis atá faoi úinéireacht stáit. Dá ndéanfaí feidhm úinéireachta na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit a aistriú ó aireachtaí líne beartas-dhírithe go comhlacht lárnach tiomnaithe, nó ar a laghad, aonad faireacháin láraithe a bhunú san Aireacht Airgeadais, chuirfí feabhas ar chúrsaí mar atá siad faoi láthair. Dá gcuirfí feabhas ar an rialachas, d’áiritheofaí go mbeadh príomhthionscadail infheistíochta poiblí na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit curtha i gcrích in am, rud a d’éascódh an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach. Trí ghníomhaíocht a dhéanamh maidir le heintitis faoi úinéireacht stáit, bheadh an rialachas sa Chipir níos éifeachtaí agus bheadh margadh na ngnólachtaí áitiúla agus eachtracha níos cothroime agus níos trédhearcaí. Tá an méid sin i gcomhréir le cuspóirí na straitéise fadtéarmaí don Chipir agus leis an bplean gníomhaíochta is bun léi (faoin tionscnamh “Nuachóiriú a dhéanamh ar eagraíochtaí leathrialtasacha agus na dreasachtaí cearta a chruthú le haghaidh nuálaíochta agus éifeachtúlachta”). Is féidir le beartais a bhfuil sé d’aidhm acu feabhas a chur ar rialachas na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit cuidiú freisin le héifeachtúlacht na hearnála poiblí a mhéadú. D’iarr an Chipir cúnamh teicniúil ar an gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta maidir le rialachas eintiteas atá faoi úinéireacht stáit. |
| --- | --- |

(31)

Léiríonn an córas rialachais bearnaí i ndáil le caighdeáin idirnáisiúnta, e.g. treoirlínte ECFE maidir le rialachas corparáideach na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit agus Foireann Straitéisí an Bhainc Dhomhanda um Rialachas Corparáideach ar eintitis faoi úinéireacht stáit. Go háirithe, chuirfeadh trédhearcacht mhéadaithe feidhmíochta airgeadais agus cuspóirí poiblí, le cuntasacht níos airde, le héifeachtúlacht agus éifeachtacht na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit, agus is amhlaidh atá sé sin maidir le dea-chleachtais a chur chun feidhme mar shampla próiseas trédhearcach atá bunaithe ar fhiúntas le haghaidh ainmniúcháin do chomhlachtaí bainistíochta go heintitis atá faoi úinéireacht stáit. Dá ndéanfaí feidhm úinéireachta na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit a aistriú ó aireachtaí líne beartas-dhírithe go comhlacht lárnach tiomnaithe, nó ar a laghad, aonad faireacháin láraithe a bhunú san Aireacht Airgeadais, chuirfí feabhas ar chúrsaí mar atá siad faoi láthair. Dá gcuirfí feabhas ar an rialachas, d’áiritheofaí go mbeadh príomhthionscadail infheistíochta poiblí na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit curtha i gcrích in am, rud a d’éascódh an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach. Trí ghníomhaíocht a dhéanamh maidir le heintitis faoi úinéireacht stáit, bheadh an rialachas sa Chipir níos éifeachtaí agus bheadh margadh na ngnólachtaí áitiúla agus eachtracha níos cothroime agus níos trédhearcaí. Tá an méid sin i gcomhréir le cuspóirí na straitéise fadtéarmaí don Chipir agus leis an bplean gníomhaíochta is bun léi (faoin tionscnamh “Nuachóiriú a dhéanamh ar eagraíochtaí leathrialtasacha agus na dreasachtaí cearta a chruthú le haghaidh nuálaíochta agus éifeachtúlachta”). Is féidir le beartais a bhfuil sé d’aidhm acu feabhas a chur ar rialachas na n-eintiteas faoi úinéireacht stáit cuidiú freisin le héifeachtúlacht na hearnála poiblí a mhéadú. D’iarr an Chipir cúnamh teicniúil ar an gCiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta maidir le rialachas eintiteas atá faoi úinéireacht stáit.

| (32) | D’fhéadfaí acmhainneacht iomlán na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite sa Chipir a scaoileadh a thuilleadh, go háirithe trí infheistíochtaí breise a dhéanamh chun an eangach leictreachais a uasghrádú agus a nuachóiriú, agus trí shaoráidí stórála fuinnimh ar scála na heangaí a roghnú. Is féidir le comhaontuithe ceannaigh cumhachta agus conarthaí le haghaidh difríochta a bheith ina n-ionstraimí eacnamaíocha oiriúnacha chun dlús a chur le leathadh amach foinsí in-athnuaite fuinnimh. Ní úsáideann an Chipir aon ghás faoi láthair, cé gurb é an ola 83,2 % den mheascán soláthair fuinnimh iomlán. Ós rud é go mbíonn praghsanna fuinnimh ag athrú go forleathan ar na margaí domhanda, tá sé ríthábhachtach d’inbhuanaitheacht gheilleagar na Cipire a spleáchas trom ar ola a laghdú, rud a allmhairíonn sé go hiomlán. Chun soláthairtí fuinnimh a éagsúlú agus an spleáchas ar allmhairí a laghdú, bhainfeadh an Chipir tairbhe as idirnaisc leictreachais agus as leathnú foinsí in-athnuaite fuinnimh, chomh maith le hinfheistíochtaí nua i mbonneagar agus i líonraí. Ina theannta sin, d’fhéadfaí beartais éifeachtúlachta fuinnimh a leathnú agus a luathú, chun srian a chur leis an bhfás ar thomhaltas fuinnimh. Táthar ag súil go gcuideoidh bearta éifeachtúlachta fuinnimh freisin le haghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh atá ag sciar ard den daonra (19,4 % in 2021), lena n-áirítear trí chistí an bheartais chomhtháthaithe a úsáid de réir mar is iomchuí. Bhainfeadh an Chipir tairbhe as aistriú i dtreo iompar inbhuanaithe. Tá an t-oileán ag brath ar iompar príobháideach faoi láthair, agus ba í an earnáil iompair ina hiomláine ba chúis le 21 % d’iomlán na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa in 2020, agus is é sciar na bhfeithiclí leictreacha i gcláruithe nua agus an líon pointí luchtaithe in aghaidh na feithicle an sciar de sin is ísle san Aontas. Beidh gá le huaillmhian bhreise chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun an fuinneamh in-athnuaite agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú chun go mbeidh an Chipir i gcomhréir le cuspóirí an chláir “Oiriúnach do 55”. |
| --- | --- |

(32)

D’fhéadfaí acmhainneacht iomlán na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite sa Chipir a scaoileadh a thuilleadh, go háirithe trí infheistíochtaí breise a dhéanamh chun an eangach leictreachais a uasghrádú agus a nuachóiriú, agus trí shaoráidí stórála fuinnimh ar scála na heangaí a roghnú. Is féidir le comhaontuithe ceannaigh cumhachta agus conarthaí le haghaidh difríochta a bheith ina n-ionstraimí eacnamaíocha oiriúnacha chun dlús a chur le leathadh amach foinsí in-athnuaite fuinnimh. Ní úsáideann an Chipir aon ghás faoi láthair, cé gurb é an ola 83,2 % den mheascán soláthair fuinnimh iomlán. Ós rud é go mbíonn praghsanna fuinnimh ag athrú go forleathan ar na margaí domhanda, tá sé ríthábhachtach d’inbhuanaitheacht gheilleagar na Cipire a spleáchas trom ar ola a laghdú, rud a allmhairíonn sé go hiomlán. Chun soláthairtí fuinnimh a éagsúlú agus an spleáchas ar allmhairí a laghdú, bhainfeadh an Chipir tairbhe as idirnaisc leictreachais agus as leathnú foinsí in-athnuaite fuinnimh, chomh maith le hinfheistíochtaí nua i mbonneagar agus i líonraí. Ina theannta sin, d’fhéadfaí beartais éifeachtúlachta fuinnimh a leathnú agus a luathú, chun srian a chur leis an bhfás ar thomhaltas fuinnimh. Táthar ag súil go gcuideoidh bearta éifeachtúlachta fuinnimh freisin le haghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh atá ag sciar ard den daonra (19,4 % in 2021), lena n-áirítear trí chistí an bheartais chomhtháthaithe a úsáid de réir mar is iomchuí. Bhainfeadh an Chipir tairbhe as aistriú i dtreo iompar inbhuanaithe. Tá an t-oileán ag brath ar iompar príobháideach faoi láthair, agus ba í an earnáil iompair ina hiomláine ba chúis le 21 % d’iomlán na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa in 2020, agus is é sciar na bhfeithiclí leictreacha i gcláruithe nua agus an líon pointí luchtaithe in aghaidh na feithicle an sciar de sin is ísle san Aontas. Beidh gá le huaillmhian bhreise chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun an fuinneamh in-athnuaite agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú chun go mbeidh an Chipir i gcomhréir le cuspóirí an chláir “Oiriúnach do 55”.

| (33) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. In 2022, bhí ganntanas lucht saothair roimh roinnt gairmeacha a bhfuil scileanna sonracha nó eolas sonrach acu a theastaíonn le haghaidh an aistrithe ghlais agus chláraigh príomhearnálacha (e.g. tógáil, monaraíocht) ráta folúntais atá ag dul i méid. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. |
| --- | --- |

(33)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. In 2022, bhí ganntanas lucht saothair roimh roinnt gairmeacha a bhfuil scileanna sonracha nó eolas sonrach acu a theastaíonn le haghaidh an aistrithe ghlais agus chláraigh príomhearnálacha (e.g. tógáil, monaraíocht) ráta folúntais atá ag dul i méid. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh.

| (34) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (15) i moladh (1). |
| --- | --- |

(34)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (15) i moladh (1).

| (35) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Cipire, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú agus an cheathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(35)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an t-aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Cipire, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú agus an cheathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

| (36) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnaithe, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas príobháideach, rialtais agus seachtrach. Cuireann moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus ó thaobh na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 35. |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnaithe, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas príobháideach, rialtais agus seachtrach. Cuireann moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus ó thaobh na moltaí a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro a chur chun feidhme, i gcomhréir le haithris 35.

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Chipir in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Laghdú ar fhiachas príobháideach a éascú, lena n-áirítear trí chreat éifeachtach maidir le foriaimh a chur chun feidhme.

Don tréimhse tar éis 2024, leanfaidh siad d’infheistíocht agus d’athchóirithe a shaothrú a chuideoidh le fás inbhuanaithe níos airde agus staid fhioscach meántéarmach stuama a chaomhnú.

2.

Dlús a chur le cur chun feidhme a plean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear trí acmhainneacht riaracháin leordhóthanach a áirithiú freisin, agus trí chaibidil REPowerEU a thabhairt chun críche go pras d’fhonn tús a chur go tapa lena cur chun feidhme. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Bearta a dhéanamh chun rialachas na n-eintiteas atá faoi úinéireacht Stáit a fheabhsú i gcomhréir le caighdeáin idirnáisiúnta.

4.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus an soláthar fuinnimh a éagsúlú. Chun leas níos fearr a bhaint as an acmhainneacht neamhshaothraithe chun fuinneamh in-athnuaite a ghiniúint, dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh trí ionstraimí eacnamaíocha oiriúnacha a úsáid agus trí infheistíochtaí breise a dhéanamh chun an eangach leictreachais, lena n-áirítear saoráidí stórála fuinnimh, a uasghrádú agus a nuachóiriú. Dlús a chur le forbairt na n-idirnasc leictreachais. Bearta éifeachtúlachta fuinnimh a leathnú agus dlús a chur leo chun aghaidh a thabhairt, i measc nithe eile, ar bhochtaineacht fuinnimh. An t-aistriú i dtreo iompar inbhuanaithe a leathnú agus dlús a chur leis. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10686/2021; 10686/2021 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Cipire 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 58).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,2 pointe céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le bearta caiteachais chaipitil, i gcás inarb ábhartha.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta 2022 um Athchóiriú de chuid na Cipire agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta 2022 de chuid na Cipire (IO C 334, 1.9.2022, lch. 104).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 8,2 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na Cipire (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú neodrach de 0,0 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

14

(15)  Faoi Airteagail 5(2) agus 9(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

15

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/125 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/125

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Laitvia um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Laitvia

(2023/C 312/14)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, ar tuarascáil í inar sainaithníodh go bhfuil an Laitvia ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An 24 Feabhra 2023, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Laitvia 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, ar tuarascáil í inar sainaithníodh go bhfuil an Laitvia ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An 24 Feabhra 2023, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Laitvia 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach (Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún freisin teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach (Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún freisin teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 30 Aibreán 2021, chuir an Laitvia a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Laitvia (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Laitvia tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 30 Aibreán 2021, chuir an Laitvia a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Laitvia (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Laitvia tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 25 Aibreán 2023, chuir an Laitvia isteach a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus, an 17 Aibreán 2023, chuir sí isteach a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hÉireann maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 25 Aibreán 2023, chuir an Laitvia isteach a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú agus, an 17 Aibreán 2023, chuir sí isteach a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hÉireann maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Laitvia. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Laitvia ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Laitvia. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Laitvia ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Laitvia. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Laitvia ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Laitvia. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Laitvia ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Laitvia agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Laitvia. Go háirithe, tá na leochaileachtaí a bhaineann le hiasachtaíocht sheachtrach agus tithíocht fós teoranta, cé go bhfuil na leochaileachtaí sin a bhaineann le hiomaíochas suntasach, ach meastar go gcoinneofar faoi smacht ar an iomlán iad go luath amach anseo. Bhí méadú suntasach ar an easnamh sa chuntas reatha le déanaí, ach meastar go dtiocfaidh laghdú suntasach ar an easnamh in 2023 agus a thuilleadh in 2024. Meastar gur cobhsaí, tríd is tríd, a bheidh staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta na Laitvia, ar tháinig feabhas mór uirthi le 10 mbliana anuas. Mar sin féin, tá an baol ann go gcuirfidh boilsciú agus brúnna pá isteach ar iomaíochas na Laitvia, go háirithe ós rud é go bhfuil an boilsciú lárnach i bhfad os cionn mheán an limistéir euro. Cé go bhfuil fás ar phraghas na dtithe ardaithe le déanaí, ní cosúil go bhfuil róluacháil shuntasach ar phraghas tithe. Thairis sin, tháinig moill ar fhás praghsanna tithe go déanach in 2022, bhí an t-iasachtú morgáiste lag, agus tá fiachas teaghlaigh teoranta agus é ag titim i dtéarmaí ioncam teaghlaigh. Tá príomhdhúshláin eacnamaíocha struchtúracha roimh an Laitvia, dúshláin a bhaineann le meath ar sholáthar lucht saothair, rud a chuir le méaduithe tapa ar chostais aonaid saothair agus a d’fhéadfadh cur isteach ar an iomaíochas sa mheántéarma. Tá an socrú beartais fabhrach ar an iomlán, cé go bhféadfadh roinnt iarrachtaí breise a bheith ina gcuidiú chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann leis na leochaileachtaí sainaitheanta. Chuige sin, bheadh tábhacht le beartais chun iomaíochas a chosaint, lena n-áirítear bearta chun cáilíocht agus cainníocht sholáthar lucht saothair a mhéadú. Dá ndéanfaí an próiseas ceadanna tógála a ghiorrú, chuideofaí le tacú leis an soláthar tithíochta agus chuirfí feabhas ar staid an mhargaidh tithíochta. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Laitvia agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Laitvia. Go háirithe, tá na leochaileachtaí a bhaineann le hiasachtaíocht sheachtrach agus tithíocht fós teoranta, cé go bhfuil na leochaileachtaí sin a bhaineann le hiomaíochas suntasach, ach meastar go gcoinneofar faoi smacht ar an iomlán iad go luath amach anseo. Bhí méadú suntasach ar an easnamh sa chuntas reatha le déanaí, ach meastar go dtiocfaidh laghdú suntasach ar an easnamh in 2023 agus a thuilleadh in 2024. Meastar gur cobhsaí, tríd is tríd, a bheidh staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta na Laitvia, ar tháinig feabhas mór uirthi le 10 mbliana anuas. Mar sin féin, tá an baol ann go gcuirfidh boilsciú agus brúnna pá isteach ar iomaíochas na Laitvia, go háirithe ós rud é go bhfuil an boilsciú lárnach i bhfad os cionn mheán an limistéir euro. Cé go bhfuil fás ar phraghas na dtithe ardaithe le déanaí, ní cosúil go bhfuil róluacháil shuntasach ar phraghas tithe. Thairis sin, tháinig moill ar fhás praghsanna tithe go déanach in 2022, bhí an t-iasachtú morgáiste lag, agus tá fiachas teaghlaigh teoranta agus é ag titim i dtéarmaí ioncam teaghlaigh. Tá príomhdhúshláin eacnamaíocha struchtúracha roimh an Laitvia, dúshláin a bhaineann le meath ar sholáthar lucht saothair, rud a chuir le méaduithe tapa ar chostais aonaid saothair agus a d’fhéadfadh cur isteach ar an iomaíochas sa mheántéarma. Tá an socrú beartais fabhrach ar an iomlán, cé go bhféadfadh roinnt iarrachtaí breise a bheith ina gcuidiú chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann leis na leochaileachtaí sainaitheanta. Chuige sin, bheadh tábhacht le beartais chun iomaíochas a chosaint, lena n-áirítear bearta chun cáilíocht agus cainníocht sholáthar lucht saothair a mhéadú. Dá ndéanfaí an próiseas ceadanna tógála a ghiorrú, chuideofaí le tacú leis an soláthar tithíochta agus chuirfí feabhas ar staid an mhargaidh tithíochta.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Laitvia ó 7,1 % de OTI in 2021 go 4,4 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 43,7 % de OTI ag deireadh 2021 go 40,8 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na Laitvia sa tuarascáil sin, ós rud é go raibh a heasnamh rialtais ghinearálta in 2022 os cionn 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Laitvia é sin a chur san áireamh agus buiséad 2023 á fhorghníomhú agus an dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Laitvia ó 7,1 % de OTI in 2021 go 4,4 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 43,7 % de OTI ag deireadh 2021 go 40,8 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na Laitvia sa tuarascáil sin, ós rud é go raibh a heasnamh rialtais ghinearálta in 2022 os cionn 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Laitvia é sin a chur san áireamh agus buiséad 2023 á fhorghníomhú agus an dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas cúiteamh costais ar théamh (bunaithe ar an bhfoinse fuinnimh a úsáidtear) agus laghdú ar bhillí leictreachais do theaghlaigh; sochair mhíosúla do theaghlaigh leochaileacha agus do theaghlaigh a bhfuil leanaí acu chomh maith le hinnéacsú pinsean ar bhonn níos luaithe; deontais do chuideachtaí dianfhuinnimh agus cúiteamh as costais leictreachais a mhéadú do chuideachtaí. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,2 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,2 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 5,0 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas cúiteamh costais ar théamh (bunaithe ar an bhfoinse fuinnimh a úsáidtear) agus laghdú ar bhillí leictreachais do theaghlaigh; sochair mhíosúla do theaghlaigh leochaileacha agus do theaghlaigh a bhfuil leanaí acu chomh maith le hinnéacsú pinsean ar bhonn níos luaithe; deontais do chuideachtaí dianfhuinnimh agus cúiteamh as costais leictreachais a mhéadú do chuideachtaí. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,2 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,2 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 5,0 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Laitvia (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. Mhol an Chomhairle freisin don Laitvia an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi rialú. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Laitvia (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. Mhol an Chomhairle freisin don Laitvia an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi rialú.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) neodrach a bhí ann in 2022 ag 0,0 % de OTI, méid a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Laitvia de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí a mhaoinítear leis an tSaoráid. 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Mar gheall ar shrianta acmhainneachta agus ardú ar phraghsanna tógála, cuireadh moill ar roinnt infheistíochtaí a maoiníodh le deontais ón tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2022, rud a d’fhág gur tháinig laghdú beag ar chaiteachas. Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 1,2 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Laitvia infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. San am céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh rannchuidiú crapthach de 0,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Laitvia smacht ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (8) neodrach a bhí ann in 2022 ag 0,0 % de OTI, méid a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Laitvia de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí a mhaoinítear leis an tSaoráid. 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Mar gheall ar shrianta acmhainneachta agus ardú ar phraghsanna tógála, cuireadh moill ar roinnt infheistíochtaí a maoiníodh le deontais ón tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2022, rud a d’fhág gur tháinig laghdú beag ar chaiteachas. Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 1,2 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Laitvia infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. San am céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh rannchuidiú crapthach de 0,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Laitvia smacht ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá mar bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023 faichilleach - tá sé faichilleach in 2023 agus ina dhiaidh sin. Measann an rialtas go n-éireoidh an fíor-OTI marbhánta in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 2,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI níos airde de 1,4 % in 2023 agus 2,8 % in 2024, lena léirítear ionchorprú eisiúintí nua sonraí nár cuireadh san áireamh i gClár Cobhsaíochta 2023 iad, is é sin athbhreithnithe sonraí ar fhás OTI in 2022 chomh maith leis an tobmheastachán don chéad ráithe de 2023, ar nithe iad araon a chuir fás OTI ar leibhéal níos airde ná mar a bhíothas ag súil leis roimhe sin. Mar sin féin, i dtéarmaí ainmniúla, maidir leis an bhfás a mheastar a thiocfaidh ar OTI, tá na figiúirí ar aon dul lena chéile sa dá réamhaisnéis agus táthar ag súil le fás 11,7 % agus 5,5 % do 2023 agus 2024 faoi seach i gClár Cobhsaíochta 2023, agus 10,5 % agus 5,6 % tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún do na blianta sin faoi seach. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá mar bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023 faichilleach - tá sé faichilleach in 2023 agus ina dhiaidh sin. Measann an rialtas go n-éireoidh an fíor-OTI marbhánta in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 2,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI níos airde de 1,4 % in 2023 agus 2,8 % in 2024, lena léirítear ionchorprú eisiúintí nua sonraí nár cuireadh san áireamh i gClár Cobhsaíochta 2023 iad, is é sin athbhreithnithe sonraí ar fhás OTI in 2022 chomh maith leis an tobmheastachán don chéad ráithe de 2023, ar nithe iad araon a chuir fás OTI ar leibhéal níos airde ná mar a bhíothas ag súil leis roimhe sin. Mar sin féin, i dtéarmaí ainmniúla, maidir leis an bhfás a mheastar a thiocfaidh ar OTI, tá na figiúirí ar aon dul lena chéile sa dá réamhaisnéis agus táthar ag súil le fás 11,7 % agus 5,5 % do 2023 agus 2024 faoi seach i gClár Cobhsaíochta 2023, agus 10,5 % agus 5,6 % tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún do na blianta sin faoi seach.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,0 % de OTI in 2023. Is léiriú é an coigeartú easnaimh in 2023 ar fhorbairtí caiteachais go príomha. Meastar go n-eascróidh rannchuidiú laghdaithe easnaimh as deireadh a chur le formhór na mbeart tacaíochta a bhaineann leis an bpaindéim agus, maidir leis an gcaiteachas cnapshuime a rinneadh in 2022 chun cúlchiste náisiúnta gáis a chruthú, ní mheastar go mbeidh sin ann le haghaidh 2023. Tá sé beartaithe na coigiltis sin a fhritháireamh go páirteach le bearta caiteachais a áirítear i bpacáiste buiséid 2023, mar shampla méadú pá don riarachán poiblí agus don phearsanra leighis, caiteachas reatha níos airde ar sheirbhísí cúraim sláinte, eolaíocht, taighde agus ardoideachas chomh maith le pacáiste suntasach infheistíochta poiblí don chosaint agus don tslándáil inmheánach. Thairis sin, táthar ag súil le caiteachas níos airde le haghaidh pinsean agus liúntas mar gheall ar chomhéifeachtaí innéacsaithe níos airde. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 40,8 % ag deireadh 2022 go 39,6 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 3,8 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas níos ísle fiachais rialtais ghinearálta le OTI, is é sin 39,8 % ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,0 % de OTI in 2023. Is léiriú é an coigeartú easnaimh in 2023 ar fhorbairtí caiteachais go príomha. Meastar go n-eascróidh rannchuidiú laghdaithe easnaimh as deireadh a chur le formhór na mbeart tacaíochta a bhaineann leis an bpaindéim agus, maidir leis an gcaiteachas cnapshuime a rinneadh in 2022 chun cúlchiste náisiúnta gáis a chruthú, ní mheastar go mbeidh sin ann le haghaidh 2023. Tá sé beartaithe na coigiltis sin a fhritháireamh go páirteach le bearta caiteachais a áirítear i bpacáiste buiséid 2023, mar shampla méadú pá don riarachán poiblí agus don phearsanra leighis, caiteachas reatha níos airde ar sheirbhísí cúraim sláinte, eolaíocht, taighde agus ardoideachas chomh maith le pacáiste suntasach infheistíochta poiblí don chosaint agus don tslándáil inmheánach. Thairis sin, táthar ag súil le caiteachas níos airde le haghaidh pinsean agus liúntas mar gheall ar chomhéifeachtaí innéacsaithe níos airde. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 40,8 % ag deireadh 2022 go 39,6 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 3,8 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas níos ísle fiachais rialtais ghinearálta le OTI, is é sin 39,8 % ag deireadh 2023.

| (19) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu den chuid is mó bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022. Tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,0 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,5 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh méadú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tairiscint do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,2 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu den chuid is mó bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022. Tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,0 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,5 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh méadú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tairiscint do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,2 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Laitvia gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (12) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Laitvia a bheith réidh chun an caiteachas atá ann faoi láthair a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Laitvia freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Laitvia gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (12) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Laitvia a bheith réidh chun an caiteachas atá ann faoi láthair a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Laitvia freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach (– 0,9 % de OTI) tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Leanann sé sin staid fhioscach neodrach a bheith ann in 2022 (0,0 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,5 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,4 % de OTI. Áirítear leis sin freisin costas níos airde a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, an rannchuidiú forleathnaitheach leis an gcaiteachas reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta, níl an ranníocaíocht sin mar thoradh ar an tacaíocht shealadach spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Is iad bearta caiteachais a áirítear i bpacáiste buiséid 2023, mar shampla méadú pá do phearsanra riaracháin agus leighis, maoiniú breise caiteachais reatha maidir le hoinceolaíocht, eolaíocht agus taighde agus caiteachas reatha lánroghnach eile ar riarachán náisiúnta chomh maith le caiteachas níos airde ar phinsin agus ar liúntais, a spreagann an fás forleathnaitheach i gcaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 2,2 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 1,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13).
  Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Laitvia infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla feithiclí leictreacha a cheannach don iompar poiblí, éifeachtúlacht fuinnimh foirgneamh il-áitribh agus airíonna gnó a fheabhsú, na líonraí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais a nuachóiriú, acmhainneacht freagartha na seirbhísí tarrthála a neartú, ardáin dhigiteacha rialachais agus córais san earnáil phoiblí a lárú, scileanna digiteacha agus digitiú na bpróiseas i ngnólachtaí a fhorbairt, bonneagar leathanbhanda a fhorbairt chomh maith leis an digitiú a chothú in earnáil an oideachais. Maoinítear an infheistíocht phoiblí sin den chuid is mó leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach (– 0,9 % de OTI) tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Leanann sé sin staid fhioscach neodrach a bheith ann in 2022 (0,0 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,5 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,4 % de OTI. Áirítear leis sin freisin costas níos airde a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, an rannchuidiú forleathnaitheach leis an gcaiteachas reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta, níl an ranníocaíocht sin mar thoradh ar an tacaíocht shealadach spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Is iad bearta caiteachais a áirítear i bpacáiste buiséid 2023, mar shampla méadú pá do phearsanra riaracháin agus leighis, maoiniú breise caiteachais reatha maidir le hoinceolaíocht, eolaíocht agus taighde agus caiteachas reatha lánroghnach eile ar riarachán náisiúnta chomh maith le caiteachas níos airde ar phinsin agus ar liúntais, a spreagann an fás forleathnaitheach i gcaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 2,2 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 1,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13).

Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Laitvia infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla feithiclí leictreacha a cheannach don iompar poiblí, éifeachtúlacht fuinnimh foirgneamh il-áitribh agus airíonna gnó a fheabhsú, na líonraí tarchurtha agus dáileacháin leictreachais a nuachóiriú, acmhainneacht freagartha na seirbhísí tarrthála a neartú, ardáin dhigiteacha rialachais agus córais san earnáil phoiblí a lárú, scileanna digiteacha agus digitiú na bpróiseas i ngnólachtaí a fhorbairt, bonneagar leathanbhanda a fhorbairt chomh maith leis an digitiú a chothú in earnáil an oideachais. Maoinítear an infheistíocht phoiblí sin den chuid is mó leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,5 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar an deireadh atá á chur de réir a chéile le bearta tacaíochta chun tionchar praghsanna arda fuinnimh a mhaolú, an easpa caiteachais reatha a bhaineann le paindéim COVID-19 agus an toisc go dtiocfaidh deireadh in 2023 leis an infheistíocht a rinneadh chun tacú leis an téarnamh ón bpaindéim. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú beag go 39,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas níos ísle fiachais rialtais ghinearálta le OTI, is é sin 40,5 % ag deireadh 2024, mar gheall ar OTI ainmniúil níos ísle den chuid is mó. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,5 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar an deireadh atá á chur de réir a chéile le bearta tacaíochta chun tionchar praghsanna arda fuinnimh a mhaolú, an easpa caiteachais reatha a bhaineann le paindéim COVID-19 agus an toisc go dtiocfaidh deireadh in 2023 leis an infheistíocht a rinneadh chun tacú leis an téarnamh ón bpaindéim. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú beag go 39,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh cóimheas níos ísle fiachais rialtais ghinearálta le OTI, is é sin 40,5 % ag deireadh 2024, mar gheall ar OTI ainmniúil níos ísle den chuid is mó.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach do 2024 de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 dul thar 3,0 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an gcroíbhoilsciú a laghdú, rud atá go mór os cionn mheán an limistéir euro, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mairfeadh an t-iomaíochas. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,0 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(24)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun luach tagartha an Chonartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad a chur ar an gcomhardú struchtúrach do 2024 de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 dul thar 3,0 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an gcroíbhoilsciú a laghdú, rud atá go mór os cionn mheán an limistéir euro, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mairfeadh an t-iomaíochas. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,0 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (25) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé beartaithe ag réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún glanchaiteachas príomhúil a mhaoiniú go náisiúnta chun fás ag 1,3 % in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé beartaithe ag réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún glanchaiteachas príomhúil a mhaoiniú go náisiúnta chun fás ag 1,3 % in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht rialtais ó 5,5 % de OTI in 2023 go 6,1 % de OTI in 2024. Leis an ardú san infheistíocht, léirítear leibhéal níos airde infheistíochta arna mhaoiniú go náisiúnta agus leibhéal níos airde infheistíochta arna mhaoiniú ag an Aontas, lena n-áirítear tríd an tSaoráid. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht rialtais ó 5,5 % de OTI in 2023 go 6,1 % de OTI in 2024. Leis an ardú san infheistíocht, léirítear leibhéal níos airde infheistíochta arna mhaoiniú go náisiúnta agus leibhéal níos airde infheistíochta arna mhaoiniú ag an Aontas, lena n-áirítear tríd an tSaoráid.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,2 % de OTI in 2025 agus go 0,7 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI faoi 2024 agus go bhfanfaidh sé faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 39,7 % ag deireadh 2024 go 38,9 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,2 % de OTI in 2025 agus go 0,7 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI faoi 2024 agus go bhfanfaidh sé faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 39,7 % ag deireadh 2024 go 38,9 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | Tá ioncam cánach na Laitvia mar sciar de OTI go mór faoi bhun mheán an Aontais. Cuireann sé sin teorainn le soláthar seirbhísí poiblí, go háirithe i gcúram sláinte agus cosaint shóisialta. Is beag cáin a ghearrtar ar chaipiteal agus ar mhaoin i gcomparáid le meán an Aontais agus is féidir leo ioncam ó cháin a mhéadú. Thairis sin, bailíonn an Laitvia ioncam réasúnta íseal ó chánachas saothair in ainneoin rátaí cánach réasúnta ard. Tugann sé sin le fios go bhfuil gá le hiarrachtaí leanúnacha chun comhlíonadh cánach a fheabhsú agus chun dul i ngleic leis an scáthgheilleagar. Tá an bhochtaineacht agus an neamhionannas fós ard, go háirithe mar gheall ar chaiteachas íseal ar chosaint shóisialta. Tá feabhas tagtha ar leordhóthanacht an líontáin sábháilteachta sóisialta, ach tá baol na bochtaineachta nó an eisiaimh shóisialta fós ard, go háirithe do na daoine is leochailí. Tá baol na bochtaineachta nó an eisiaimh shóisialta do sheandaoine ar an mbaol is airde san Aontas (45,9 % sa Laitvia i gcomparáid le 19,5 % san Aontas in 2021) agus tá sé fós an-ard do dhaoine faoi mhíchumas (41,2 % sa Laitvia i gcomparáid le 29,7 % san Aontas in 2021). Is dúshlán fós é rochtain ar sheirbhísí sóisialta atá bunaithe ar riachtanais aonair agus cáilíocht na seirbhísí sin mar gheall ar ghanntanas agus ualach ard oibre na n-oibrithe sóisialta chomh maith le héagothromaíochtaí ar fud na mbardas. Tá an córas cúraim fhadtéarmaigh ilroinnte, agus tá dul chun cinn teoranta déanta san aistriú ó chúram institiúideach go cúram baile agus seirbhísí pobalbhunaithe. Tá leordhóthanacht agus infhaighteacht tithíochta sóisialta teoranta mar gheall ar mhaoiniú fadtéarmach neamhleor. Tá an caiteachas poiblí ar chúram sláinte mar sciar de OTI íseal i gcomparáid le meán an Aontais agus tá súil leis go dtiocfaidh laghdú air sna pleananna buiséadacha meántéarmacha, ó 5,6 % de OTI in 2022 go 3,6 % in 2026 de réir Chlár Cobhsaíochta 2023. Tá sé sin go mór faoi bhun leibhéal an mhaoinithe phoiblí is gá le haghaidh cúram sláinte faoi 2027, is é sin 6 % de OTI, mar a léirítear sna Treoirlínte maidir le Beartas Sláinte Poiblí na Laitvia 2021-2027. Cé go mbaineann an laghdú leis an deireadh atá á chur de réir a chéile le bearta tacaíochta sealadacha COVID-19, den chuid is mó, tá pleananna maidir le maoiniú inbhuanaithe an chúraim sláinte in easnamh freisin. Ina theannta sin, tá ganntanas lucht saothair sláinte sa Laitvia, go háirithe altraí. Mar thoradh air sin, tá rochtain thráthúil chomhionann ar chúram sláinte teoranta. |
| --- | --- |

(28)

Tá ioncam cánach na Laitvia mar sciar de OTI go mór faoi bhun mheán an Aontais. Cuireann sé sin teorainn le soláthar seirbhísí poiblí, go háirithe i gcúram sláinte agus cosaint shóisialta. Is beag cáin a ghearrtar ar chaipiteal agus ar mhaoin i gcomparáid le meán an Aontais agus is féidir leo ioncam ó cháin a mhéadú. Thairis sin, bailíonn an Laitvia ioncam réasúnta íseal ó chánachas saothair in ainneoin rátaí cánach réasúnta ard. Tugann sé sin le fios go bhfuil gá le hiarrachtaí leanúnacha chun comhlíonadh cánach a fheabhsú agus chun dul i ngleic leis an scáthgheilleagar. Tá an bhochtaineacht agus an neamhionannas fós ard, go háirithe mar gheall ar chaiteachas íseal ar chosaint shóisialta. Tá feabhas tagtha ar leordhóthanacht an líontáin sábháilteachta sóisialta, ach tá baol na bochtaineachta nó an eisiaimh shóisialta fós ard, go háirithe do na daoine is leochailí. Tá baol na bochtaineachta nó an eisiaimh shóisialta do sheandaoine ar an mbaol is airde san Aontas (45,9 % sa Laitvia i gcomparáid le 19,5 % san Aontas in 2021) agus tá sé fós an-ard do dhaoine faoi mhíchumas (41,2 % sa Laitvia i gcomparáid le 29,7 % san Aontas in 2021). Is dúshlán fós é rochtain ar sheirbhísí sóisialta atá bunaithe ar riachtanais aonair agus cáilíocht na seirbhísí sin mar gheall ar ghanntanas agus ualach ard oibre na n-oibrithe sóisialta chomh maith le héagothromaíochtaí ar fud na mbardas. Tá an córas cúraim fhadtéarmaigh ilroinnte, agus tá dul chun cinn teoranta déanta san aistriú ó chúram institiúideach go cúram baile agus seirbhísí pobalbhunaithe. Tá leordhóthanacht agus infhaighteacht tithíochta sóisialta teoranta mar gheall ar mhaoiniú fadtéarmach neamhleor. Tá an caiteachas poiblí ar chúram sláinte mar sciar de OTI íseal i gcomparáid le meán an Aontais agus tá súil leis go dtiocfaidh laghdú air sna pleananna buiséadacha meántéarmacha, ó 5,6 % de OTI in 2022 go 3,6 % in 2026 de réir Chlár Cobhsaíochta 2023. Tá sé sin go mór faoi bhun leibhéal an mhaoinithe phoiblí is gá le haghaidh cúram sláinte faoi 2027, is é sin 6 % de OTI, mar a léirítear sna Treoirlínte maidir le Beartas Sláinte Poiblí na Laitvia 2021-2027. Cé go mbaineann an laghdú leis an deireadh atá á chur de réir a chéile le bearta tacaíochta sealadacha COVID-19, den chuid is mó, tá pleananna maidir le maoiniú inbhuanaithe an chúraim sláinte in easnamh freisin. Ina theannta sin, tá ganntanas lucht saothair sláinte sa Laitvia, go háirithe altraí. Mar thoradh air sin, tá rochtain thráthúil chomhionann ar chúram sláinte teoranta.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Laitvia faoi lán seoil. Chuir an Laitvia aon iarraidh amháin ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 9 gcinn de gharspriocanna agus arb é an toradh a bhí uirthi gur eisíocadh EUR 201 mhilliún. Mar thoradh ar imthosca oibiachtúla a bhaineann le méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus ábhar tógála, agus le srianta an tslabhra soláthair mar gheall ar an gcogadh foghach atá á chur ag an Rúis ar an Úcráin, tá sé ar intinn ag an Laitvia leasuithe ar an bplean a chur isteach, chomh maith le caibidil nua REPowerEU a chur isteach chun dlús a chur le dícharbónú an gheilleagair agus chun spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Laitvia i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Laitvia faoi lán seoil. Chuir an Laitvia aon iarraidh amháin ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 9 gcinn de gharspriocanna agus arb é an toradh a bhí uirthi gur eisíocadh EUR 201 mhilliún. Mar thoradh ar imthosca oibiachtúla a bhaineann le méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus ábhar tógála, agus le srianta an tslabhra soláthair mar gheall ar an gcogadh foghach atá á chur ag an Rúis ar an Úcráin, tá sé ar intinn ag an Laitvia leasuithe ar an bplean a chur isteach, chomh maith le caibidil nua REPowerEU a chur isteach chun dlús a chur le dícharbónú an gheilleagair agus chun spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Laitvia i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid uile chlársceidealaithe bheartas comhtháthaithe na Laitvia in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Laitvia. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid uile chlársceidealaithe bheartas comhtháthaithe na Laitvia in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Laitvia.

| (31) | Seachas na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir bheartais chomhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh an Laitvia, a bhaineann le rochtain ar chreidmheas bainc, le fuinneamh agus leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(31)

Seachas na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir bheartais chomhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh an Laitvia, a bhaineann le rochtain ar chreidmheas bainc, le fuinneamh agus leis an aistriú glas.

| (32) | B’ionann an sreabhadh creidmheasa ón earnáil phríobháideach agus 1 % de OTI in 2021, rud a bhí go mór faoi bhun ráta fáis an gheilleagair. Is é an toradh atá air sin laghdú breise ar fhiachas na hearnála príobháidí, atá ar na cinn is ísle san Aontas. Is léiriú é an fás lag sin ar chreidmheas go pointe áirithe ar éileamh lag, ach tá tionchar ag roinnt dúshlán air freisin ó thaobh an tsoláthair de. Tá sé an-deacair ag fiontair bheaga agus mheánmhéide creidmheas a fháil. Is mar gheall ar riosca creidmheasa níos airde a bhaineann leis sin, i bpáirt, ach freisin mar gheall ar chostas ard creidmheasa agus rómhaorlathais. Ina theannta sin, fágann leachtacht lag na sócmhainní atá ar fáil le haghaidh comhthaobhachta, go bhfuil sé thar a bheith deacair creidmheas a fháil lasmuigh de réigiún Ríge. Cruthaíonn sin bacainn shuntasach maidir le hiasachtú morgáistí agus iasachtú do ghnólachtaí. Bhí iarrachtaí beartais dírithe go príomha ar thacú le hiasachtú trí dheontais phoiblí a chur le chéile. Baineann costas suntasach leis sin, áfach, do bhuiséad an rialtais agus, dá bhrí sin, ní bealach inbhuanaithe é chun borradh a chur faoin iasachtú. Chun na srianta ar an soláthar creidmheasa a mhaolú, tá gá le feabhsuithe ginearálta ar thrédhearcacht agus ar mhuinín as an timpeallacht ghnó, lena n-áirítear laghdú ar mhéid an scáthgheilleagair. Ina theannta sin, dá gcuirfí feabhas ar an bpróiseas dócmhainneachta chun ráta ard athstruchtúrúcháin gnó a bhaint amach agus dá bhféadfadh rátaí téarnaimh iasachtaí níos airde a bheith ann, laghdófaí na rioscaí a bhraitear do na bainc agus chuirfí borradh faoin iasachtú. D’fhéadfadh scéimeanna iasachta agus ráthaíochta spriocdhírithe cabhrú le laghdú a dhéanamh ar na rioscaí leachtachta a bhíonn ag bainc agus iad ag glacadh comhthaobhachta i margaí atá réasúnta neamhleachtach. D’fhéadfadh scéimeanna iasachtaithe poiblí le haghaidh réimsí infheistíochta a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo, mar shampla an t-aistriú glas agus an fhorbairt réigiúnach, iomaíocht éifeachtach a mhéadú sa mhargadh baincéireachta nó bearna sa mhargadh a líonadh ina bhfuil maoiniú bainc róchostasach nó nach bhfuil fáil air. Ina theannta sin, cuireann scéimeanna ráthaíochta poiblí agus iasachtaithe bealach i bhfad níos éifeachtúla ó thaobh costais de ar fáil chun tacú le hiasachtaí príobháideacha ná scéimeanna deontais. Chomh maith leis na bacainní ar mhaoiniú na mbanc, tá margadh na Laitvia le haghaidh foinsí airgeadais malartacha tearcfhorbartha agus d’fhéadfadh sé feabhas a chur ar an rochtain atá ag gnólachtaí ar mhaoiniú. |
| --- | --- |

(32)

B’ionann an sreabhadh creidmheasa ón earnáil phríobháideach agus 1 % de OTI in 2021, rud a bhí go mór faoi bhun ráta fáis an gheilleagair. Is é an toradh atá air sin laghdú breise ar fhiachas na hearnála príobháidí, atá ar na cinn is ísle san Aontas. Is léiriú é an fás lag sin ar chreidmheas go pointe áirithe ar éileamh lag, ach tá tionchar ag roinnt dúshlán air freisin ó thaobh an tsoláthair de. Tá sé an-deacair ag fiontair bheaga agus mheánmhéide creidmheas a fháil. Is mar gheall ar riosca creidmheasa níos airde a bhaineann leis sin, i bpáirt, ach freisin mar gheall ar chostas ard creidmheasa agus rómhaorlathais. Ina theannta sin, fágann leachtacht lag na sócmhainní atá ar fáil le haghaidh comhthaobhachta, go bhfuil sé thar a bheith deacair creidmheas a fháil lasmuigh de réigiún Ríge. Cruthaíonn sin bacainn shuntasach maidir le hiasachtú morgáistí agus iasachtú do ghnólachtaí. Bhí iarrachtaí beartais dírithe go príomha ar thacú le hiasachtú trí dheontais phoiblí a chur le chéile. Baineann costas suntasach leis sin, áfach, do bhuiséad an rialtais agus, dá bhrí sin, ní bealach inbhuanaithe é chun borradh a chur faoin iasachtú. Chun na srianta ar an soláthar creidmheasa a mhaolú, tá gá le feabhsuithe ginearálta ar thrédhearcacht agus ar mhuinín as an timpeallacht ghnó, lena n-áirítear laghdú ar mhéid an scáthgheilleagair. Ina theannta sin, dá gcuirfí feabhas ar an bpróiseas dócmhainneachta chun ráta ard athstruchtúrúcháin gnó a bhaint amach agus dá bhféadfadh rátaí téarnaimh iasachtaí níos airde a bheith ann, laghdófaí na rioscaí a bhraitear do na bainc agus chuirfí borradh faoin iasachtú. D’fhéadfadh scéimeanna iasachta agus ráthaíochta spriocdhírithe cabhrú le laghdú a dhéanamh ar na rioscaí leachtachta a bhíonn ag bainc agus iad ag glacadh comhthaobhachta i margaí atá réasúnta neamhleachtach. D’fhéadfadh scéimeanna iasachtaithe poiblí le haghaidh réimsí infheistíochta a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo, mar shampla an t-aistriú glas agus an fhorbairt réigiúnach, iomaíocht éifeachtach a mhéadú sa mhargadh baincéireachta nó bearna sa mhargadh a líonadh ina bhfuil maoiniú bainc róchostasach nó nach bhfuil fáil air. Ina theannta sin, cuireann scéimeanna ráthaíochta poiblí agus iasachtaithe bealach i bhfad níos éifeachtúla ó thaobh costais de ar fáil chun tacú le hiasachtaí príobháideacha ná scéimeanna deontais. Chomh maith leis na bacainní ar mhaoiniú na mbanc, tá margadh na Laitvia le haghaidh foinsí airgeadais malartacha tearcfhorbartha agus d’fhéadfadh sé feabhas a chur ar an rochtain atá ag gnólachtaí ar mhaoiniú.

| (33) | D’áirithigh an Laitvia a neamhspleáchas ar ghás na Rúise tar éis chinneadh na Parlaiminte i mí Iúil 2022 stop a chur le gás nádúrtha na Rúise a cheannach ón 1 Eanáir 2023. Bhí soláthraithe gáis intíre in ann foinsí malartacha gáis nádúrtha a aimsiú a bhuí le hallmhairí gáis nádúrtha leachtaithe (LNG) ó chríochfort Klaipeda LNG na Liotuáine agus ó chríochfort nua GNL na Fionlainne in Inkoo. Léirigh an staid reatha gur gá dlús a chur le leathadh amach mall na suiteálacha chun leictreachas a ghiniúint ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh. Tá ceann de na sciartha is airde d’fhuinneamh in-athnuaite san Aontas ag an Laitvia, cé go raibh an sciar sin marbhánta ó 2020 go 2021. Bhainfeadh an Laitvia tairbhe as dlús a chur lena hiarrachtaí maidir le glacadh cumhachta gaoithe agus gréine, arb é an réiteach is inmharthana agus is fadtéarmaí é chun sciar an fhuinnimh in-athnuaite a mhéadú. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Laitvia bearta arb é is aidhm dóibh infheistíochtaí príobháideacha i bhfuinneamh gaoithe ar tír mór a éascú. Mar sin féin, d’fhéadfaí iarrachtaí breise a dhéanamh chun dlús a chur le húsáid fuinnimh in-athnuaite chun leictreachas a ghiniúint, a théamh agus a fhuarú. Is éard a bheadh i gceist leis sin an eangach leictreachais a nuachóiriú, giniúint dhíláraithe leictreachais in-athnuaite a chur chun cinn, solúbthacht an chórais chumhachta (freagairt don éileamh agus stóráil), nósanna imeachta deonaithe ceadanna a fheabhsú tuilleadh agus creat dlíthiúil agus dreasachtaí a bhunú chun pobail fuinnimh a chur chun cinn. Dá gcríochnófaí sioncrónú na Laitvia le heangach leictreachais an Aontais, chuirfí leis an acmhainneacht tarchurtha ionas go bhféadfaí sciar méadaitheach d’fhoinsí in-athnuaite amach ón gcósta agus ar tír a chomhtháthú isteach san eangach. Tá gréasán leictreachais na Laitvia, cosúil le gréasán Ballstát Baltach eile, neamhchosanta i gcónaí toisc go bhfuil sé sioncronaithe le heangach cumhachta BRELL (an Bhealarúis, an Rúis, an Eastóin, an Liotuáin agus an Laitvia). Tá dul chun cinn á dhéanamh maidir le sioncrónú réigiúnach na heangaí leictreachais leis an gcuid eile den Aontas, ach ní mór é a thabhairt chun críche fós. Chuige sin, tá gá le comhar leis an Eastóin agus leis an Liotuáin. Tháinig laghdú 30 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Laitvia sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc laghdaithe 15 %. D’fhéadfadh an Laitvia leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). |
| --- | --- |

(33)

D’áirithigh an Laitvia a neamhspleáchas ar ghás na Rúise tar éis chinneadh na Parlaiminte i mí Iúil 2022 stop a chur le gás nádúrtha na Rúise a cheannach ón 1 Eanáir 2023. Bhí soláthraithe gáis intíre in ann foinsí malartacha gáis nádúrtha a aimsiú a bhuí le hallmhairí gáis nádúrtha leachtaithe (LNG) ó chríochfort Klaipeda LNG na Liotuáine agus ó chríochfort nua GNL na Fionlainne in Inkoo. Léirigh an staid reatha gur gá dlús a chur le leathadh amach mall na suiteálacha chun leictreachas a ghiniúint ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh. Tá ceann de na sciartha is airde d’fhuinneamh in-athnuaite san Aontas ag an Laitvia, cé go raibh an sciar sin marbhánta ó 2020 go 2021. Bhainfeadh an Laitvia tairbhe as dlús a chur lena hiarrachtaí maidir le glacadh cumhachta gaoithe agus gréine, arb é an réiteach is inmharthana agus is fadtéarmaí é chun sciar an fhuinnimh in-athnuaite a mhéadú. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Laitvia bearta arb é is aidhm dóibh infheistíochtaí príobháideacha i bhfuinneamh gaoithe ar tír mór a éascú. Mar sin féin, d’fhéadfaí iarrachtaí breise a dhéanamh chun dlús a chur le húsáid fuinnimh in-athnuaite chun leictreachas a ghiniúint, a théamh agus a fhuarú. Is éard a bheadh i gceist leis sin an eangach leictreachais a nuachóiriú, giniúint dhíláraithe leictreachais in-athnuaite a chur chun cinn, solúbthacht an chórais chumhachta (freagairt don éileamh agus stóráil), nósanna imeachta deonaithe ceadanna a fheabhsú tuilleadh agus creat dlíthiúil agus dreasachtaí a bhunú chun pobail fuinnimh a chur chun cinn. Dá gcríochnófaí sioncrónú na Laitvia le heangach leictreachais an Aontais, chuirfí leis an acmhainneacht tarchurtha ionas go bhféadfaí sciar méadaitheach d’fhoinsí in-athnuaite amach ón gcósta agus ar tír a chomhtháthú isteach san eangach. Tá gréasán leictreachais na Laitvia, cosúil le gréasán Ballstát Baltach eile, neamhchosanta i gcónaí toisc go bhfuil sé sioncronaithe le heangach cumhachta BRELL (an Bhealarúis, an Rúis, an Eastóin, an Liotuáin agus an Laitvia). Tá dul chun cinn á dhéanamh maidir le sioncrónú réigiúnach na heangaí leictreachais leis an gcuid eile den Aontas, ach ní mór é a thabhairt chun críche fós. Chuige sin, tá gá le comhar leis an Eastóin agus leis an Liotuáin. Tháinig laghdú 30 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Laitvia sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc laghdaithe 15 %. D’fhéadfadh an Laitvia leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16).

| (34) | Ba cheart don Laitvia dlús a chur lena hiarrachtaí bearta éifeachtúlachta fuinnimh a uas-scálú chun a stoc foirgneamh chomh maith le hiompar agus tionsclaíocht a dhícharbónú agus bearta nua maoinithe agus tacaíochta a chur i bhfeidhm chun spriocanna athchóirithe a straitéise athchóirithe fadtéarmaí a bhaint amach. |
| --- | --- |

(34)

Ba cheart don Laitvia dlús a chur lena hiarrachtaí bearta éifeachtúlachta fuinnimh a uas-scálú chun a stoc foirgneamh chomh maith le hiompar agus tionsclaíocht a dhícharbónú agus bearta nua maoinithe agus tacaíochta a chur i bhfeidhm chun spriocanna athchóirithe a straitéise athchóirithe fadtéarmaí a bhaint amach.

| (35) | Tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach i ngeall ar ghanntanais lucht saothair agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imlonnú agus cothabháil teicneolaíochtaí glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair in 25 as 436 ghairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear leictreoirí agus innealtóirí meicniúla. Tuairiscíodh na ganntanais lucht saothair mar thoisc a chuir srian ar tháirgeadh i dtionscal agus i dtógáil. |
| --- | --- |

(35)

Tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach i ngeall ar ghanntanais lucht saothair agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imlonnú agus cothabháil teicneolaíochtaí glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair in 25 as 436 ghairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear leictreoirí agus innealtóirí meicniúla. Tuairiscíodh na ganntanais lucht saothair mar thoisc a chuir srian ar tháirgeadh i dtionscal agus i dtógáil.

| (36) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (17) i moladh (1). |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (17) i moladh (1).

| (37) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Laitvia, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú agus an ceathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Laitvia, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú agus an ceathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Laitvia in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 3,0 % (18) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Cánachas a leathnú, lena n-áirítear maoin agus caipiteal, agus leordhóthanacht an chúraim sláinte agus na cosanta sóisialta a neartú.

2.

Leanúint dá phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go leanúnach agus bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur lena chur chun feidhme go tapa. Dul ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais chomhtháthaithe, sa chaoi gur dlúth-chomhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh dlúthshineirge ann idir iad féin agus an plean sin.

3.

Rochtain ar mhaoiniú a fheabhsú d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide trí scéimeanna iasachtaithe phoiblí agus scéimeanna ráthaíochta lena ndírítear ar infheistíochtaí a bhfuil tábhacht straitéiseach ag baint leo a éascú, go háirithe i réimsí an aistrithe ghlais agus na forbartha réigiúnaí.

4.

Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le húsáid an fhuinnimh in-athnuaite, go háirithe fuinneamh gaoithe ar tír agus amach ón gcósta agus fuinneamh gréine, agus trí bhearta éifeachtúlachta fuinnimh a neartú, mar shampla trí mhaoiniú nua agus trí bhearta tacaíochta chun spriocanna na straitéise athchóirithe fadtéarmaí a bhaint amach. Acmhainn leordhóthanach idirnaisc a áirithiú chun cinnteacht an tsoláthair a mhéadú agus leanúint de shioncronú le heangach leictreachais an Aontais. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10157/2021 INIT; 10157/2021 ADD 1; 10157/2021 ADD 1 COR 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Laitvia 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 63).

7

(8)  Is é an rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

8

(9)  Is é is cúis leis an rannchuidiú crapthach sin, go háirithe, caiteachas níos ísle ar thionscadail infheistíochta arna gcómhaoiniú ag cistí an Aontais, agus a raibh tionchar acu freisin ar na forbairtí cómhaoinithe náisiúnta (go háirithe ar leibhéal an rialtais áitiúil) agus mar gheall ar aistriú trealaimh mhíleata chuig an Úcráin a thaifeadtar mar ollfhoirmiú diúltach caipitil sheasta arna fhritháireamh le haistriú caipitil.

9

An tráth céanna le caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach 1.7 pointe céatadáin de OTI. Tá dhá thoisc a mhíníonn an méadú ar chaiteachas caipitil eile - cruthaíodh cúlchistí gáis nádúrtha le haghaidh shlándáil an tsoláthair náisiúnta fuinnimh agus aistríodh trealamh míleata chuig an Úcráin.

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Laitvia um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Laitvia 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 112).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 11,5 %, i dtéarmaí ainmniúla, a bheidh san fhás aschuir féideartha meántéarmach a dhéanfaidh an Laitvia (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Tuartar go gcuirfidh caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú crapthach 1,7 pointe céatadáin OTI ar fáil toisc nach n-áirítear i réamhaisnéis an Choimisiúin do 2023 cruthú cúlchistí gáis nádúrtha le haghaidh shlándáil an tsoláthair fuinnimh agus cúnamh míleata don Úcráin.

13

(14)  Ceanglaítear freisin le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

16

(17)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

17

(18)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,5 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

18

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/135 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/135

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Liotuáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Liotuáine 2023

(2023/C 312/15)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé go bhfuil an Liotuáin ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Liotuáine 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé go bhfuil an Liotuáin ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Liotuáine 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun na haistrithe glasa agus digiteacha a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun na haistrithe glasa agus digiteacha a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é aidhm Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é aidhm Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na n-aistrithe glasa agus digiteacha agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise na n-aistrithe glasa agus digiteacha agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 14 Bealtaine 2021, chuir an Liotuáin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 20 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle cinneadh cur chun feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Liotuáin (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta ag an Liotuáin go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 14 Bealtaine 2021, chuir an Liotuáin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 20 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle cinneadh cur chun feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Liotuáin (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle comhlíonta ag an Liotuáin go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 27 Aibreán 2023, thíolaic an Liotuáin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 28 Aibreán 2023, a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Liotuáine maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 27 Aibreán 2023, thíolaic an Liotuáin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 28 Aibreán 2023, a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Liotuáine maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Liotuáin. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Liotuáine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Liotuáine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Liotuáine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Liotuáin. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Liotuáine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Liotuáine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Liotuáine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Liotuáin agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha ann sa Liotuáin. Go háirithe, tá méadú tagtha le déanaí ar leochaileachtaí a bhaineann le hiomaíochas praghsanna, iarmhéideanna seachtracha agus forbairtí i bpraghsanna tithe, ach ar an iomlán is cosúil go bhfuil siad faoi smacht faoi láthair. Bhí tionchar mór ag suaitheadh praghsanna fuinnimh ar an ngeilleagar agus tháinig méadú tapa ar an mboilsciú; meastar, áfach, go dtiocfaidh téarnamh mall ar iomaíochas na Liotuáine de réir mar a bheidh praghsanna fuinnimh ag titim. Tháinig meath suntasach ar an gcuntas reatha in 2022 mar gheall ar an méadú ar phraghsanna allmhairiúcháin fuinnimh ach táthar ag tuar go mbogfaidh sé gar don chomhardú i mbliana. Amach anseo, ní chuirfidh easnaimh bheaga sa chuntas reatha isteach ar inbhuanaitheacht sheachtrach mar gheall ar a suíomh fónta stoic. Mar sin féin, tá baol ann go gcuirfidh boilsciú agus brúnna pá isteach ar iomaíochas na Liotuáine, dá leanfadh siad ar aghaidh, go háirithe ós rud é go bhfuil an boilsciú foluiteach i bhfad os cionn mheán an limistéir euro. Tá fás mór tagtha ar phraghsanna tithe ó bhí an phaindéim ann, ach níl aon fhianaise ann go bhfuil ró-luacháil ann agus tá praghsanna measartha anois i bhfianaise na n-arduithe ar rátaí úis agus an chúlaithe eacnamaíoch atá ar siúl. Ina theannta sin, tá an fiachas teaghlaigh íseal, agus tá an earnáil baincéireachta caipitlithe go maith agus an-bhrabúsach agus níl ach méid beag iasachtaí neamhthuillmheacha aici. Tá na beartais fabhrach ar an iomlán, cé go bhféadfadh roinnt beartas cabhrú chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann leis na leochaileachtaí sainaitheanta. Maidir leis sin, bheadh sé tábhachtach leanúint ar aghaidh le beartais fhioscacha agus mhacrastuamachta frith-thimthriallacha agus iad a threisiú nuair is gá. An tráth céanna, béim níos mó ar iomaíocht a chothú sa mhargadh intíre agus ar bheartais chun cáilíocht agus cainníocht sholáthar an lucht saothair a mhéadú, d’fhéadfadh sé sin cabhrú le brúnna costais saothair agus praghsanna aonaid a bhainistiú. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Liotuáin agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha ann sa Liotuáin. Go háirithe, tá méadú tagtha le déanaí ar leochaileachtaí a bhaineann le hiomaíochas praghsanna, iarmhéideanna seachtracha agus forbairtí i bpraghsanna tithe, ach ar an iomlán is cosúil go bhfuil siad faoi smacht faoi láthair. Bhí tionchar mór ag suaitheadh praghsanna fuinnimh ar an ngeilleagar agus tháinig méadú tapa ar an mboilsciú; meastar, áfach, go dtiocfaidh téarnamh mall ar iomaíochas na Liotuáine de réir mar a bheidh praghsanna fuinnimh ag titim. Tháinig meath suntasach ar an gcuntas reatha in 2022 mar gheall ar an méadú ar phraghsanna allmhairiúcháin fuinnimh ach táthar ag tuar go mbogfaidh sé gar don chomhardú i mbliana. Amach anseo, ní chuirfidh easnaimh bheaga sa chuntas reatha isteach ar inbhuanaitheacht sheachtrach mar gheall ar a suíomh fónta stoic. Mar sin féin, tá baol ann go gcuirfidh boilsciú agus brúnna pá isteach ar iomaíochas na Liotuáine, dá leanfadh siad ar aghaidh, go háirithe ós rud é go bhfuil an boilsciú foluiteach i bhfad os cionn mheán an limistéir euro. Tá fás mór tagtha ar phraghsanna tithe ó bhí an phaindéim ann, ach níl aon fhianaise ann go bhfuil ró-luacháil ann agus tá praghsanna measartha anois i bhfianaise na n-arduithe ar rátaí úis agus an chúlaithe eacnamaíoch atá ar siúl. Ina theannta sin, tá an fiachas teaghlaigh íseal, agus tá an earnáil baincéireachta caipitlithe go maith agus an-bhrabúsach agus níl ach méid beag iasachtaí neamhthuillmheacha aici. Tá na beartais fabhrach ar an iomlán, cé go bhféadfadh roinnt beartas cabhrú chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann leis na leochaileachtaí sainaitheanta. Maidir leis sin, bheadh sé tábhachtach leanúint ar aghaidh le beartais fhioscacha agus mhacrastuamachta frith-thimthriallacha agus iad a threisiú nuair is gá. An tráth céanna, béim níos mó ar iomaíocht a chothú sa mhargadh intíre agus ar bheartais chun cáilíocht agus cainníocht sholáthar an lucht saothair a mhéadú, d’fhéadfadh sé sin cabhrú le brúnna costais saothair agus praghsanna aonaid a bhainistiú.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Liotuáine ó 1,2 % de OTI in 2021 go 0,6 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 43,7 % de OTI ag deireadh 2021 go 38,4 % ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Liotuáine ó 1,2 % de OTI in 2021 go 0,6 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 43,7 % de OTI ag deireadh 2021 go 38,4 % ag deireadh 2022.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin maidir le laghdú ioncaim cúiteamh CBL le haghaidh téamh ceantair do theaghlaigh, agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin maidir le méadú caiteachais uasteorainneacha ar phraghsanna le haghaidh taraifí leictreachais do thomhaltóirí teaghlaigh agus neamhtheaghlaigh agus le haghaidh taraifí gáis nádúrtha do thomhaltóirí teaghlaigh, agus fóirdheontais do chuideachtaí a oibríonn in earnálacha a bhfuil praghsanna arda fuinnimh iontu. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,3 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,3 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,4 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 0,6 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin maidir le laghdú ioncaim cúiteamh CBL le haghaidh téamh ceantair do theaghlaigh, agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin maidir le méadú caiteachais uasteorainneacha ar phraghsanna le haghaidh taraifí leictreachais do thomhaltóirí teaghlaigh agus neamhtheaghlaigh agus le haghaidh taraifí gáis nádúrtha do thomhaltóirí teaghlaigh, agus fóirdheontais do chuideachtaí a oibríonn in earnálacha a bhfuil praghsanna arda fuinnimh iontu. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,3 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,3 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,4 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 0,6 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Liotuáin (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear an spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle don Liotuáin an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi rialú. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Liotuáin (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear an spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle don Liotuáin an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi rialú.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) crapthach in 2022, ag 0,9 % de OTI, staid a bhí iomchuí i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Liotuáin de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach ar fáil (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Liotuáin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthar an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú crapthach dar méid 0,9 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Liotuáin smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) crapthach in 2022, ag 0,9 % de OTI, staid a bhí iomchuí i gcomhthéacs an bhoilscithe aird. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Liotuáin de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach ar fáil (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Liotuáin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthar an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú crapthach dar méid 0,9 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Liotuáin smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus na mblianta ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 0,5 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an fíorfhás OTI céanna de 0,5 % ann in 2023 agus fíorfhás OTI níos ísle de 2,7 % ann in 2024, go príomha mar gheall ar fhás tomhaltais agus infheistíochta a bheidh measartha níos moille in 2024. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus na mblianta ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 0,5 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an fíorfhás OTI céanna de 0,5 % ann in 2023 agus fíorfhás OTI níos ísle de 2,7 % ann in 2024, go príomha mar gheall ar fhás tomhaltais agus infheistíochta a bheidh measartha níos moille in 2024.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go dtiocfaidh méadú ar an easnamh rialtais ginearálta go 2,2 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 den chuid is mó bearta méadaithe caiteachais arb é is aidhm dóibh tacú le teaghlaigh ar ioncam níos ísle (amhail méaduithe ar shochair shóisialta agus ar phinsin), chomh maith le hioncam measta níos ísle ó ranníocaíochtaí cánach agus slándála sóisialta (mar sciar de OTI). De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 38,4 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 37,8 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 1,7 % de OTI a bheidh san easnamh rialtais in 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar réamh-mheastachán níos airde maidir le hioncam ó ranníocaíochtaí slándála sóisialta agus réamh-mheastacháin beagán níos ísle maidir le caiteachas an rialtais ar thomhaltas idirmheánach agus ar infheistíocht. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos lú de 37,1 % ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht ná easnamh réamh-mheasta rialtais níos ísle. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go dtiocfaidh méadú ar an easnamh rialtais ginearálta go 2,2 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 den chuid is mó bearta méadaithe caiteachais arb é is aidhm dóibh tacú le teaghlaigh ar ioncam níos ísle (amhail méaduithe ar shochair shóisialta agus ar phinsin), chomh maith le hioncam measta níos ísle ó ranníocaíochtaí cánach agus slándála sóisialta (mar sciar de OTI). De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 38,4 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 37,8 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 1,7 % de OTI a bheidh san easnamh rialtais in 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar réamh-mheastachán níos airde maidir le hioncam ó ranníocaíochtaí slándála sóisialta agus réamh-mheastacháin beagán níos ísle maidir le caiteachas an rialtais ar thomhaltas idirmheánach agus ar infheistíocht. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos lú de 37,1 % ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht ná easnamh réamh-mheasta rialtais níos ísle.

| (19) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is é atá iontu bearta a bhí ann in 2022 agus ar cuireadh síneadh leo, go háirithe uasteorainneacha praghsanna le haghaidh taraifí leictreachais agus gáis nádúrtha do thomhaltóirí teaghlaigh agus neamhtheaghlaigh. Tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,7 % de OTI in 2023 (10). Níl bearta 2023 dírithe, de réir dealraimh, ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, níl aon bheart tacaíochta spriocdhírithe le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh Mholadh an 12 Iúil 2022 ón gComhairle (11). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí do dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí in 2023, ag 0,3 % de OTI. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is é atá iontu bearta a bhí ann in 2022 agus ar cuireadh síneadh leo, go háirithe uasteorainneacha praghsanna le haghaidh taraifí leictreachais agus gáis nádúrtha do thomhaltóirí teaghlaigh agus neamhtheaghlaigh. Tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,7 % de OTI in 2023 (10). Níl bearta 2023 dírithe, de réir dealraimh, ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, níl aon bheart tacaíochta spriocdhírithe le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh Mholadh an 12 Iúil 2022 ón gComhairle (11). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí do dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí in 2023, ag 0,3 % de OTI.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Liotuáin gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Liotuáin a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Liotuáin freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Liotuáin gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Liotuáin a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Liotuáin freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach (– 0,8 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (+ 0,9 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,4 % de OTI leis an staid fhioscach. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 2,0 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú fhorleathnaitheach de 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Liotuáin infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, amhail infheistíocht i bhforbairt foinsí fuinnimh inathnuaite áitiúla, agus suiteáil an bhonneagair stórála leictreachais, rud a éascóidh iarrachtaí na Liotuáine dícheangal ón eangach leictreachais, a fheidhmíonn ar mhodh sioncronach le córais na Rúise agus na Bealarúise. Déantar na tionscadail infheistíochta sin a chistiú i bpáirt leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach (– 0,8 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (+ 0,9 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,4 % de OTI leis an staid fhioscach. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 2,0 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú fhorleathnaitheach de 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Liotuáin infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, amhail infheistíocht i bhforbairt foinsí fuinnimh inathnuaite áitiúla, agus suiteáil an bhonneagair stórála leictreachais, rud a éascóidh iarrachtaí na Liotuáine dícheangal ón eangach leictreachais, a fheidhmíonn ar mhodh sioncronach le córais na Rúise agus na Bealarúise. Déantar na tionscadail infheistíochta sin a chistiú i bpáirt leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 1,7 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 céimniú amach na mbeart a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 37,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,4 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an cóimheas easnaimh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas rialtais níos ísle ar thomhaltas idirmheánach agus OTI ainmniúil níos láidre. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos lú de 36,6 % ann ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 1,7 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 céimniú amach na mbeart a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 37,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,4 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an cóimheas easnaimh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas rialtais níos ísle ar thomhaltas idirmheánach agus OTI ainmniúil níos láidre. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos lú de 36,6 % ann ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh de réir a chéile le beagnach gach beart tacaíochta fuinnimh (glanchostas 0,1 % de OTI in 2024). Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh de réir a chéile le beagnach gach beart tacaíochta fuinnimh (glanchostas 0,1 % de OTI in 2024). Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | I gClár Cobhsaíochta 2023, tá sé beartaithe ag an Liotuáin an cuspóir buiséadach meántéarmach – comhardú struchtúrach buiséid de – 1,0 % de OTI (14) – a bhaint amach in 2023 agus é a choimeád ar bun sa chuid eile de thréimhse an chláir. Bunaithe ar réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gurb ionann an comhardú struchtúrach agus – 0,6 % de OTI in 2023 agus – 0,3 % de OTI in 2024, leibhéil atá os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh. Beidh beartas fioscach stuama in 2024 ina chuidiú freisin chun boilsciú foluiteach a laghdú, rud atá go mór os cionn mheán an limistéir euro, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mhairfeadh sé. |
| --- | --- |

(24)

I gClár Cobhsaíochta 2023, tá sé beartaithe ag an Liotuáin an cuspóir buiséadach meántéarmach – comhardú struchtúrach buiséid de – 1,0 % de OTI (14) – a bhaint amach in 2023 agus é a choimeád ar bun sa chuid eile de thréimhse an chláir. Bunaithe ar réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gurb ionann an comhardú struchtúrach agus – 0,6 % de OTI in 2023 agus – 0,3 % de OTI in 2024, leibhéil atá os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh. Beidh beartas fioscach stuama in 2024 ina chuidiú freisin chun boilsciú foluiteach a laghdú, rud atá go mór os cionn mheán an limistéir euro, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mhairfeadh sé.

| (25) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 2,7 % ar an nglanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024. |
| --- | --- |

(25)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 2,7 % ar an nglanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht phoiblí ó 4,0 % de OTI in 2023 go 3,9 % de OTI in 2024. Léiríonn an infheistíocht níos lú an infheistíocht níos lú a mhaoinítear go náisiúnta agus an infheistíocht níos lú atá á maoiniú ag an Aontas. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht phoiblí ó 4,0 % de OTI in 2023 go 3,9 % de OTI in 2024. Léiríonn an infheistíocht níos lú an infheistíocht níos lú a mhaoinítear go náisiúnta agus an infheistíocht níos lú atá á maoiniú ag an Aontas.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 1,4 % de OTI in 2025, agus go 0,9 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 37,7 % ag deireadh 2024 go 38,6 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 1,4 % de OTI in 2025, agus go 0,9 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 37,7 % ag deireadh 2024 go 38,6 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | Ioncam cáin na Liotuáine mar sciar de OTI, tá sé go mór faoi mheán an Aontais, rud a chuireann teorainn leis an maoiniú atá ar fáil le haghaidh caiteachas poiblí ar chúram sláinte, ar chosaint shóisialta agus ar sheirbhísí poiblí ginearálta. Tá an bhearna CBL (an difríocht idir an t-ioncam measta ó CBL agus an méid a bailíodh) fós ar cheann de na cinn is airde san Aontas, cé go léiríonn réamh-mheastacháin go bhféadfadh laghdú suntasach a bheith tagtha uirthi in 2021. In 2021, ba é 0,3 % an t-ioncam ó chánacha maoine, atá i measc na gcánacha is lú a dhéanann dochar don fhás, leibhéal atá thart ar seacht n-oiread níos ísle ná meán an Aontais. Bhailigh an Liotuáin leath de mheán an Aontais ó chánacha ioncaim chorparáidigh (mar sciar de OTI), bhí cuid de na cánacha iompair is ísle san Aontas Eorpach aici agus tá sí ar cheann den bheagán Ballstát nach bhfuil cáin bhliantúil ar charranna acu. Tháinig méadú ar an gcaiteachas poiblí ar chosaint shóisialta in 2015-2021, ach tá sé fós i bhfad faoi bhun mheán an Aontais. Leibhéil réasúnta íseal agus cumhdach teoranta sochar sóisialta atá ann, agus tá pinsin seanaoise ar na pinsin is ísle san Aontas i gcoibhneas le hioncam fostaíochta. Tá an caiteachas ar sheirbhísí poiblí ginearálta an-íseal, agus faigheann sé beagnach leath den chiste (mar chéatadán de OTI) a fhaightear san Aontas ar an meán. Mar thoradh ar acmhainní airgeadais neamhleora le haghaidh cúram sláinte, bíonn tréimhsí feithimh fada agus ardleibhéil riachtanas nach bhfuiltear ag freastal orthu maidir le cúram leighis, costais arda as póca d’othair agus neamhábaltacht tuarastail iomaíocha a thairiscint do ghairmithe cúraim sláinte. In 2021-2023, thug an Liotuáin isteach roinnt mórbhearta caiteachais buana (amhail méaduithe ar phá na hearnála poiblí, ar phinsin, agus ar shochair shóisialta eile), nach bhfuil ag teacht go leordhóthanach le bearta maoinithe comhfhreagracha, rud a d’fhéadfadh a bheith ina riosca d’inbhuanaitheacht fhioscach na Liotuáine san fhadtéarma. |
| --- | --- |

(28)

Ioncam cáin na Liotuáine mar sciar de OTI, tá sé go mór faoi mheán an Aontais, rud a chuireann teorainn leis an maoiniú atá ar fáil le haghaidh caiteachas poiblí ar chúram sláinte, ar chosaint shóisialta agus ar sheirbhísí poiblí ginearálta. Tá an bhearna CBL (an difríocht idir an t-ioncam measta ó CBL agus an méid a bailíodh) fós ar cheann de na cinn is airde san Aontas, cé go léiríonn réamh-mheastacháin go bhféadfadh laghdú suntasach a bheith tagtha uirthi in 2021. In 2021, ba é 0,3 % an t-ioncam ó chánacha maoine, atá i measc na gcánacha is lú a dhéanann dochar don fhás, leibhéal atá thart ar seacht n-oiread níos ísle ná meán an Aontais. Bhailigh an Liotuáin leath de mheán an Aontais ó chánacha ioncaim chorparáidigh (mar sciar de OTI), bhí cuid de na cánacha iompair is ísle san Aontas Eorpach aici agus tá sí ar cheann den bheagán Ballstát nach bhfuil cáin bhliantúil ar charranna acu. Tháinig méadú ar an gcaiteachas poiblí ar chosaint shóisialta in 2015-2021, ach tá sé fós i bhfad faoi bhun mheán an Aontais. Leibhéil réasúnta íseal agus cumhdach teoranta sochar sóisialta atá ann, agus tá pinsin seanaoise ar na pinsin is ísle san Aontas i gcoibhneas le hioncam fostaíochta. Tá an caiteachas ar sheirbhísí poiblí ginearálta an-íseal, agus faigheann sé beagnach leath den chiste (mar chéatadán de OTI) a fhaightear san Aontas ar an meán. Mar thoradh ar acmhainní airgeadais neamhleora le haghaidh cúram sláinte, bíonn tréimhsí feithimh fada agus ardleibhéil riachtanas nach bhfuiltear ag freastal orthu maidir le cúram leighis, costais arda as póca d’othair agus neamhábaltacht tuarastail iomaíocha a thairiscint do ghairmithe cúraim sláinte. In 2021-2023, thug an Liotuáin isteach roinnt mórbhearta caiteachais buana (amhail méaduithe ar phá na hearnála poiblí, ar phinsin, agus ar shochair shóisialta eile), nach bhfuil ag teacht go leordhóthanach le bearta maoinithe comhfhreagracha, rud a d’fhéadfadh a bheith ina riosca d’inbhuanaitheacht fhioscach na Liotuáine san fhadtéarma.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Liotuáine faoi lán seoil. An 30 Samhain 2022, thíolaic an Liotuáin an chéad iarraidh ar íocaíocht, agus ghlac an Coimisiún measúnú dearfach le haghaidh 31 as 33 gharsprioc lena gcumhdaítear sé cinn de sheacht gcomhpháirt an phlean, agus measadh nár comhlíonadh go sásúil dhá gharsprioc a bhaineann le hathchóirithe cánach. Dá bhrí sin, ghníomhachtaigh an Coimisiún an nós imeachta um “íocaíochtaí a chur ar fionraí” lena dtugtar am breise don Liotuáin na garspriocanna sin a chomhlíonadh, agus íocaíocht pháirteach EUR 542,3 milliún (glan ar réamh-mhaoiniú) á fáil aige, ar íocaíocht í atá nasctha leis na garspriocanna a comhlíonadh go sásúil. Mar thoradh ar imthosca oibiachtúla a bhaineann le méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus ábhar tógála, mar aon le srianta an tslabhra soláthair atá ann de dheasca fogha na Rúise faoin Úcráin, tá sé ar intinn ag an Liotuáin modhnuithe ar an bplean a thíolacadh, chomh maith le caibidil REPowerEU chun dlús a chur le dícharbónú an gheilleagair agus chun spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 30 Márta 2023, chuir an Liotuáin in iúl go raibh sé ar intinn aici suas le EUR 1 800 000 000 de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Liotuáine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2,2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Liotuáine faoi lán seoil. An 30 Samhain 2022, thíolaic an Liotuáin an chéad iarraidh ar íocaíocht, agus ghlac an Coimisiún measúnú dearfach le haghaidh 31 as 33 gharsprioc lena gcumhdaítear sé cinn de sheacht gcomhpháirt an phlean, agus measadh nár comhlíonadh go sásúil dhá gharsprioc a bhaineann le hathchóirithe cánach. Dá bhrí sin, ghníomhachtaigh an Coimisiún an nós imeachta um “íocaíochtaí a chur ar fionraí” lena dtugtar am breise don Liotuáin na garspriocanna sin a chomhlíonadh, agus íocaíocht pháirteach EUR 542,3 milliún (glan ar réamh-mhaoiniú) á fáil aige, ar íocaíocht í atá nasctha leis na garspriocanna a comhlíonadh go sásúil. Mar thoradh ar imthosca oibiachtúla a bhaineann le méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus ábhar tógála, mar aon le srianta an tslabhra soláthair atá ann de dheasca fogha na Rúise faoin Úcráin, tá sé ar intinn ag an Liotuáin modhnuithe ar an bplean a thíolacadh, chomh maith le caibidil REPowerEU chun dlús a chur le dícharbónú an gheilleagair agus chun spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 30 Márta 2023, chuir an Liotuáin in iúl go raibh sé ar intinn aici suas le EUR 1 800 000 000 de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Liotuáine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Liotuáine maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar na haistrithe glasa agus digiteacha a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Liotuáin. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Liotuáine maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar na haistrithe glasa agus digiteacha a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Liotuáin.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise roimh an Liotuáin a bhaineann leis an gcóras sláinte, seirbhísí sóisialta agus tithíocht shóisialta, le fuinneamh agus leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise roimh an Liotuáin a bhaineann leis an gcóras sláinte, seirbhísí sóisialta agus tithíocht shóisialta, le fuinneamh agus leis an aistriú glas.

| (32) | De réir torthaí sláinte tá ceann de na hionchais saoil is ísle san Aontas ag an Liotuáin. I gcomparáid leis an meán san Aontas, tá leibhéil básmhaireachta inchoiscthe agus inchóireáilte sa Liotuáin fós ard. Tá ardleibhéal iontrála ospidéil inseachanta ag an Liotuáin agus an ráta básmhaireachta is airde de bharr féinmharaithe san Aontas. Tugann sé sin i dtábhacht an gá atá le feabhas a chur ar éifeachtacht an chúraim sláinte agus ar an ngá atá le bearta níos coiscthí i gcur chuige na Liotuáine maidir le cúram sláinte. Tá na dúshláin in earnáil an chúraim sláinte níos measa mar gheall ar ghanntanais lucht saothair, mímheaitseáil scileanna agus dáileadh míchothrom gairmithe sláinte, rud a chuireann teorainn le rochtain ar chúram sláinte príomhúil agus le soláthar an chúraim sláinte sin. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Liotuáine bearta suntasacha amhail athchóiriú lena ndéanfar líonra na n-ospidéal agus na seirbhísí leighis éigeandála a athrú ó bhonn, chomh maith le hinfheistíocht i saoráidí cúraim sláinte a nuachóiriú agus bonneagar a thógáil do lárionaid braisle galar tógálach. Nuair a chuirfear chun feidhme iad, meastar go gcuideoidh na bearta sin le dul i ngleic le cuid de na príomhdhúshláin. Mar sin féin, sa bhreis ar na bearta a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, tá gá le hiarrachtaí breise chun cúram príomhúil a neartú a thuilleadh agus cúram coisctheach a leathnú, lena n-áirítear chun an córas cúraim sláinte a dhéanamh níos athléimní. |
| --- | --- |

(32)

De réir torthaí sláinte tá ceann de na hionchais saoil is ísle san Aontas ag an Liotuáin. I gcomparáid leis an meán san Aontas, tá leibhéil básmhaireachta inchoiscthe agus inchóireáilte sa Liotuáin fós ard. Tá ardleibhéal iontrála ospidéil inseachanta ag an Liotuáin agus an ráta básmhaireachta is airde de bharr féinmharaithe san Aontas. Tugann sé sin i dtábhacht an gá atá le feabhas a chur ar éifeachtacht an chúraim sláinte agus ar an ngá atá le bearta níos coiscthí i gcur chuige na Liotuáine maidir le cúram sláinte. Tá na dúshláin in earnáil an chúraim sláinte níos measa mar gheall ar ghanntanais lucht saothair, mímheaitseáil scileanna agus dáileadh míchothrom gairmithe sláinte, rud a chuireann teorainn le rochtain ar chúram sláinte príomhúil agus le soláthar an chúraim sláinte sin. Áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Liotuáine bearta suntasacha amhail athchóiriú lena ndéanfar líonra na n-ospidéal agus na seirbhísí leighis éigeandála a athrú ó bhonn, chomh maith le hinfheistíocht i saoráidí cúraim sláinte a nuachóiriú agus bonneagar a thógáil do lárionaid braisle galar tógálach. Nuair a chuirfear chun feidhme iad, meastar go gcuideoidh na bearta sin le dul i ngleic le cuid de na príomhdhúshláin. Mar sin féin, sa bhreis ar na bearta a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, tá gá le hiarrachtaí breise chun cúram príomhúil a neartú a thuilleadh agus cúram coisctheach a leathnú, lena n-áirítear chun an córas cúraim sláinte a dhéanamh níos athléimní.

| (33) | Cuirtear bac ar phleanáil agus ar sholáthar seirbhísí sóisialta mar nár thug na bardais ról leordhóthanach d’eagraíochtaí neamhrialtasacha agus ní leor fós an comhtháthú idir cúnamh sóisialta agus bearta oiliúna a bhfuil beartas gníomhach mhargadh an tsaothair ag baint leo, go háirithe maidir le daoine dífhostaithe. Rinne an Liotuáin roinnt dul chun cinn trí threoirthionscadail a chur i gcrích i mbardais áirithe maidir le soláthar seirbhísí comhtháite do dhaoine dífhostaithe, agus eisíodh moladh do na bardais uile modheolaíocht na dtionscadal sin a chur i bhfeidhm ar a gcláir chun fostaíocht a chur chun cinn ó 2023 ar aghaidh. Cé gur céim sa treo ceart é sin, tá a thionchar le feiceáil go fóill, agus tá gá le tuilleadh iarrachtaí. Áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta bearta móra amhail athchóiriú ar an scéim ioncaim íosta agus ar an gcóras sochair chánach mar aon le cumhdach an árachais shóisialta dífhostaíochta a mhéadú. Meastar go gcuideoidh na bearta sin le dul i ngleic le cuid de na príomhdhúshláin cosanta sóisialta a luaithe a chuirfear chun feidhme iad. Mar sin féin, sa bhreis ar na bearta a áirítear sa phlean, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun pleanáil agus soláthar seirbhísí sóisialta a fheabhsú. |
| --- | --- |

(33)

Cuirtear bac ar phleanáil agus ar sholáthar seirbhísí sóisialta mar nár thug na bardais ról leordhóthanach d’eagraíochtaí neamhrialtasacha agus ní leor fós an comhtháthú idir cúnamh sóisialta agus bearta oiliúna a bhfuil beartas gníomhach mhargadh an tsaothair ag baint leo, go háirithe maidir le daoine dífhostaithe. Rinne an Liotuáin roinnt dul chun cinn trí threoirthionscadail a chur i gcrích i mbardais áirithe maidir le soláthar seirbhísí comhtháite do dhaoine dífhostaithe, agus eisíodh moladh do na bardais uile modheolaíocht na dtionscadal sin a chur i bhfeidhm ar a gcláir chun fostaíocht a chur chun cinn ó 2023 ar aghaidh. Cé gur céim sa treo ceart é sin, tá a thionchar le feiceáil go fóill, agus tá gá le tuilleadh iarrachtaí. Áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta bearta móra amhail athchóiriú ar an scéim ioncaim íosta agus ar an gcóras sochair chánach mar aon le cumhdach an árachais shóisialta dífhostaíochta a mhéadú. Meastar go gcuideoidh na bearta sin le dul i ngleic le cuid de na príomhdhúshláin cosanta sóisialta a luaithe a chuirfear chun feidhme iad. Mar sin féin, sa bhreis ar na bearta a áirítear sa phlean, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun pleanáil agus soláthar seirbhísí sóisialta a fheabhsú.

| (34) | Tá rochtain theoranta ar thithíocht shóisialta sa Liotuáin. Bhí thart ar 9 700 teaghlach (beagnach 19 000 duine) ag fanacht le tithíocht shóisialta ag deireadh 2022, agus ba é an meán-am feithimh 5,85 bliain. Tá cáilíocht fhoriomlán na tithíochta sóisialta fós íseal. Cé go bhfuil roinnt bearta athchóirithe déanta ag an Liotuáin maidir le tithíocht shóisialta, lena n-áirítear an ceart a thabhairt isteach tús áite a thabhairt do theaghlaigh aontuismitheora, teorainneacha ioncaim agus sócmhainní a mhéadú agus incháilitheacht á measúnú agus forálacha speisialta á gcur isteach i gcás éigeandála náisiúnta nó coraintín, tá straitéis fhoriomlán maidir le conas dul i ngleic leis na ganntanais ainsealacha sin agus cáilíocht na tithíochta sóisialta a mhéadú fós de dhíth. |
| --- | --- |

(34)

Tá rochtain theoranta ar thithíocht shóisialta sa Liotuáin. Bhí thart ar 9 700 teaghlach (beagnach 19 000 duine) ag fanacht le tithíocht shóisialta ag deireadh 2022, agus ba é an meán-am feithimh 5,85 bliain. Tá cáilíocht fhoriomlán na tithíochta sóisialta fós íseal. Cé go bhfuil roinnt bearta athchóirithe déanta ag an Liotuáin maidir le tithíocht shóisialta, lena n-áirítear an ceart a thabhairt isteach tús áite a thabhairt do theaghlaigh aontuismitheora, teorainneacha ioncaim agus sócmhainní a mhéadú agus incháilitheacht á measúnú agus forálacha speisialta á gcur isteach i gcás éigeandála náisiúnta nó coraintín, tá straitéis fhoriomlán maidir le conas dul i ngleic leis na ganntanais ainsealacha sin agus cáilíocht na tithíochta sóisialta a mhéadú fós de dhíth.

| (35) | Tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin, d’éirigh leis an Liotuáin allmhairí gáis, ola, leictreachais agus guail ón Rúis a thréigean, trí allmhairí fuinnimh a atreorú tríd an gcríochfort gáis nádúrtha leachtaithe (LNG) in Klaipėda, tríd an gcríochfort ola in Būtingė, tríd an idirnasc nua gáis leis an bPolainn, tríd an idirnasc feabhsaithe leis an Laitvia, agus trí na hidirnaisc leictreachais atá ann cheana leis an bPolainn, leis an Laitvia agus leis an tSualainn. Tháinig laghdú 41 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Liotuáine sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, laghdú a bhí níos mó ná an sprioc laghdaithe 15 % arna leagan síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (15). agus a tharla den chuid ba mhó mar gheall ar an laghdú ar an éileamh gáis i measc thionscal na gceimiceán de dheasca praghsanna fuinnimh a bheith ag ardú go mór. D’fhéadfadh an Liotuáin leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (16). Mar sin féin, tá an Liotuáin fós ag brath go mór ar allmhairí dá soláthar fuinnimh. Allmhairíonn sé thart ar dhá thrian dá hollriachtanais leictreachais agus a cuid ola agus gáis ar fad, beagnach. Thairis sin, is ionann ola agus gás agus trí cheathrú de mheascán fuinnimh na tíre. |
| --- | --- |

(35)

Tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin, d’éirigh leis an Liotuáin allmhairí gáis, ola, leictreachais agus guail ón Rúis a thréigean, trí allmhairí fuinnimh a atreorú tríd an gcríochfort gáis nádúrtha leachtaithe (LNG) in Klaipėda, tríd an gcríochfort ola in Būtingė, tríd an idirnasc nua gáis leis an bPolainn, tríd an idirnasc feabhsaithe leis an Laitvia, agus trí na hidirnaisc leictreachais atá ann cheana leis an bPolainn, leis an Laitvia agus leis an tSualainn. Tháinig laghdú 41 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Liotuáine sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, laghdú a bhí níos mó ná an sprioc laghdaithe 15 % arna leagan síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (15). agus a tharla den chuid ba mhó mar gheall ar an laghdú ar an éileamh gáis i measc thionscal na gceimiceán de dheasca praghsanna fuinnimh a bheith ag ardú go mór. D’fhéadfadh an Liotuáin leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (16). Mar sin féin, tá an Liotuáin fós ag brath go mór ar allmhairí dá soláthar fuinnimh. Allmhairíonn sé thart ar dhá thrian dá hollriachtanais leictreachais agus a cuid ola agus gáis ar fad, beagnach. Thairis sin, is ionann ola agus gás agus trí cheathrú de mheascán fuinnimh na tíre.

| (36) | Is é is cúis leis an éileamh ard ar fhuinneamh seanfhlít mhór iompair, agus gan an úsáid iomlán á baint as an iompar poiblí ná as an iarnród, agus stoc mór d'fhoirgnimh atá neamhéifeachtúil ó thaobh fuinnimh de agus tionscail dianfhuinnimh. D’úsáid an tionscal 58 % de thomhaltas iomlán gáis na Liotuáine roimh an ngéarchéim fuinnimh. Dá ndéanfaí iarrachtaí breise chun déine fuinnimh a laghdú sna hearnálacha sin, trí chlaochlú tionsclaíoch a chur chun cinn, lena n-áirítear próisis nuálacha táirgthe, agus trí úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur chun cinn a thuilleadh, laghdófaí spleáchas na Liotuáine ar allmhairí fuinnimh. Tá dreasachtaí chun feithiclí nach bhfuil chomh truaillitheach céanna a roghnú lag fós sa Liotuáin, cé go bhfuil an córas iompair phoiblí ilroinnte agus go bhfuil easpa comhordaithe ann. Dá bhrí sin, is tosaíocht i gcónaí é modhanna iompair nach bhfuil chomh truaillitheach céanna a chur chun cinn. An tráth céanna, tá na rátaí athchóirithe d’fhoirgnimh ilárasán fós ró-íseal chun na spriocanna aeráidneodrachta a bhaint amach san earnáil faoi 2050. Léiríonn sé sin an gá atá le nósanna imeachta agus dreasachtaí feabhsaithe chun athchóiriú a dhéanamh agus chun tacú le cumas na hearnála príobháidí tionscadail athchóirithe a reáchtáil. Tá an Liotuáin fós i measc na dtíortha is measa san Aontas ó thaobh na bochtaineachta fuinnimh de, rud a d’fhéadfadh dul in olcas a thuilleadh i gcás ina dtiocfadh méadú marthanach eile ar phraghsanna fuinnimh chun cinn agus go leanfaí ar aghaidh leis an athchóiriú. |
| --- | --- |

(36)

Is é is cúis leis an éileamh ard ar fhuinneamh seanfhlít mhór iompair, agus gan an úsáid iomlán á baint as an iompar poiblí ná as an iarnród, agus stoc mór d'fhoirgnimh atá neamhéifeachtúil ó thaobh fuinnimh de agus tionscail dianfhuinnimh. D’úsáid an tionscal 58 % de thomhaltas iomlán gáis na Liotuáine roimh an ngéarchéim fuinnimh. Dá ndéanfaí iarrachtaí breise chun déine fuinnimh a laghdú sna hearnálacha sin, trí chlaochlú tionsclaíoch a chur chun cinn, lena n-áirítear próisis nuálacha táirgthe, agus trí úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur chun cinn a thuilleadh, laghdófaí spleáchas na Liotuáine ar allmhairí fuinnimh. Tá dreasachtaí chun feithiclí nach bhfuil chomh truaillitheach céanna a roghnú lag fós sa Liotuáin, cé go bhfuil an córas iompair phoiblí ilroinnte agus go bhfuil easpa comhordaithe ann. Dá bhrí sin, is tosaíocht i gcónaí é modhanna iompair nach bhfuil chomh truaillitheach céanna a chur chun cinn. An tráth céanna, tá na rátaí athchóirithe d’fhoirgnimh ilárasán fós ró-íseal chun na spriocanna aeráidneodrachta a bhaint amach san earnáil faoi 2050. Léiríonn sé sin an gá atá le nósanna imeachta agus dreasachtaí feabhsaithe chun athchóiriú a dhéanamh agus chun tacú le cumas na hearnála príobháidí tionscadail athchóirithe a reáchtáil. Tá an Liotuáin fós i measc na dtíortha is measa san Aontas ó thaobh na bochtaineachta fuinnimh de, rud a d’fhéadfadh dul in olcas a thuilleadh i gcás ina dtiocfadh méadú marthanach eile ar phraghsanna fuinnimh chun cinn agus go leanfaí ar aghaidh leis an athchóiriú.

| (37) | Tá gréasán leictreachais na Liotuáine, cosúil le gréasán Ballstát Baltach eile, neamhchosanta fós, toisc go bhfuil sé sioncronaithe le heangach cumhachta BRELL. Tá dul chun cinn á dhéanamh maidir le sioncrónú réigiúnach na heangaí leictreachais leis an gcuid eile den Aontas ach is gá fós é a thabhairt chun críche (táthar ag súil go mbeidh sé críochnaithe faoi 2025). Chuige sin, tá gá le comhar leis an Laitvia agus leis an Eastóin. Tá méadú ag teacht ar ghiniúint fuinnimh intíre ag an Liotuáin; tá bearta déanta aici chun nósanna imeachta ceadúcháin a chuíchóiriú agus chun giniúint leictreachais ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a chur chun cinn, as ar eascair méaduithe móra ar acmhainneacht táirgeachta gréine agus gaoithe idir 2020 agus 2021. Mar sin féin, beidh gá le méadú breise ar an uaillmhian chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus spriocanna fuinnimh in-athnuaite agus éifeachtúlachta fuinnimh a mhéadú chun go mbeidh an Liotuáin i gcomhréir leis na cuspóirí a bhaineann leis an togra “Oiriúnach do 55”. |
| --- | --- |

(37)

Tá gréasán leictreachais na Liotuáine, cosúil le gréasán Ballstát Baltach eile, neamhchosanta fós, toisc go bhfuil sé sioncronaithe le heangach cumhachta BRELL. Tá dul chun cinn á dhéanamh maidir le sioncrónú réigiúnach na heangaí leictreachais leis an gcuid eile den Aontas ach is gá fós é a thabhairt chun críche (táthar ag súil go mbeidh sé críochnaithe faoi 2025). Chuige sin, tá gá le comhar leis an Laitvia agus leis an Eastóin. Tá méadú ag teacht ar ghiniúint fuinnimh intíre ag an Liotuáin; tá bearta déanta aici chun nósanna imeachta ceadúcháin a chuíchóiriú agus chun giniúint leictreachais ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a chur chun cinn, as ar eascair méaduithe móra ar acmhainneacht táirgeachta gréine agus gaoithe idir 2020 agus 2021. Mar sin féin, beidh gá le méadú breise ar an uaillmhian chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus spriocanna fuinnimh in-athnuaite agus éifeachtúlachta fuinnimh a mhéadú chun go mbeidh an Liotuáin i gcomhréir leis na cuspóirí a bhaineann leis an togra “Oiriúnach do 55”.

| (38) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Ó bhí 2015 ann, tháinig méadú ar an ráta folúntas i bhformhór na bpríomhearnálacha, mar shampla tógáil (ó 0,8 % go 1,5 % in 2021) agus monaraíocht (ó 1,4 % go 1,8 % in 2021). Mar sin féin, bhí an ráta in 2021 fós faoi bhun mheán an Aontais, arbh iad sin 3,6 % agus 1,9 % faoi seach. Le blianta beaga anuas, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Liotuáin le haghaidh 28 ngairm a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil i leith an aistrithe ghlais. Go háirithe, tuairiscíodh gur chuir ganntanais lucht saothair srian le táirgeacht i dtionscal agus i dtógáil in 2022. |
| --- | --- |

(38)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Ó bhí 2015 ann, tháinig méadú ar an ráta folúntas i bhformhór na bpríomhearnálacha, mar shampla tógáil (ó 0,8 % go 1,5 % in 2021) agus monaraíocht (ó 1,4 % go 1,8 % in 2021). Mar sin féin, bhí an ráta in 2021 fós faoi bhun mheán an Aontais, arbh iad sin 3,6 % agus 1,9 % faoi seach. Le blianta beaga anuas, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Liotuáin le haghaidh 28 ngairm a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil i leith an aistrithe ghlais. Go háirithe, tuairiscíodh gur chuir ganntanais lucht saothair srian le táirgeacht i dtionscal agus i dtógáil in 2022.

| (39) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (17) i moladh (1). |
| --- | --- |

(39)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (17) i moladh (1).

| (40) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis na haistrithe glasa agus digiteacha; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an tAontas Baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Liotuáine, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(40)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis na haistrithe glasa agus digiteacha; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an tAontas Baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Liotuáine, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Liotuáin in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Agus staid fhioscach fhónta á coinneáil ar bun in 2024, infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun na haistrithe glasa agus digiteacha a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanfaidh siad d’infheistíocht agus d’athchóirithe a shaothrú a chuideoidh le fás inbhuanaithe níos airde agus staid fhioscach meántéarmach stuama a chaomhnú.

Leordhóthanacht an chúraim sláinte agus na cosanta sóisialta a neartú agus seirbhísí poiblí i gcoitinne a fheabhsú.

2.

Leanúint dá phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go leanúnach agus bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús tapa a chur le cur chun feidhme an tionscnaimh sin. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, agus comhlántacht agus sineirge dhlúth ann leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Cúram príomhúil a neartú agus cúram coisctheach a leathnú chun, inter alia, an córas cúraim sláinte a dhéanamh níos athléimní. Pleanáil agus soláthar seirbhísí sóisialta a fheabhsú. Feabhas a chur ar rochtain ar thithíocht shóisialta agus ar cháilíocht na tithíochta sin.

4.

An spleáchas ar bhreoslaí iontaise agus ar fhuinneamh allmhairithe a laghdú a thuilleadh trí dhlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, go háirithe trí acmhainneacht agus rochtain leordhóthanach eangaí a áirithiú, claochlú agus dícharbónú an táirgthe tionsclaíoch a áirithiú, agus glacadh iompair phoiblí agus inbhuanaithe a mhéadú trí fhoirgnimh a dhéanamh níos éifeachtúla, lena chois sin, ó thaobh fuinnimh de, d’fhonn, inter alia, bochtaineacht fuinnimh a laghdú. Acmhainn leordhóthanach na n-idirnasc leictreachais a áirithiú chun cinnteacht an tsoláthair a mhéadú, agus leanúint de shioncrónú tráthúil a dhéanamh le heangach leictreachais an Aontais. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  ST 10477/2021 INIT; ST 10477/2021 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Liotuáine 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 68).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Tá tuilleadh sonraí ar fáil i mBosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,2 pointe céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le – i gcás inarb ábhartha – bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Liotuáine um Athchóiriú 2022 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Liotuáine 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 120).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 14,0 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na Liotuáine (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, tuartar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach 0,2 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  An comhardú struchtúrach (iarmhéid atá coigeartaithe go timthriallach agus atá glan ó bhearta aonuaire agus sealadacha) arna athríomh ag an gCoimisiún agus úsáid á baint as an modheolaíocht a comhaontaíodh go comhpháirteach, léirítear leis sin easnamh struchtúrach de 0,6 % de OTI in 2023 agus 0,2 % in 2024.

14

(15)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

15

(16)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

16

(17)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

17

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/145 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/145

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta Lucsamburg um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Lucsamburg 2023

(2023/C 312/16)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé Lucsamburg inti ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach Lucsamburg 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé Lucsamburg inti ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach Lucsamburg 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach chun borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach chun borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 21 Aibreán 2021, chuir Lucsamburg a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta Lucsamburg (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil Lucsamburg tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 21 Aibreán 2021, chuir Lucsamburg a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta Lucsamburg (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil Lucsamburg tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 28 Aibreán 2023, thíolaic Lucsamburg a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú Náisiúnta agus, an 27 Aibreán 2023, a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil Lucsamburg maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a phlean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 28 Aibreán 2023, thíolaic Lucsamburg a Clár Náisiúnta 2023 um Athchóiriú Náisiúnta agus, an 27 Aibreán 2023, a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil Lucsamburg maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a phlean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 do Lucsamburg. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn Lucsamburg ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta Lucsamburg. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn Lucsamburg ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 do Lucsamburg. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn Lucsamburg ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta Lucsamburg. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn Lucsamburg ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir le Lucsamburg agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha os comhair Lucsamburg. Go háirithe, tá méadú tagtha le déanaí ar leochaileachtaí a bhaineann le praghsanna arda tithe agus fiachas ard teaghlaigh ach ar an iomlán is cosúil go bhfuil siad faoi smacht go dtí seo agus táthar ag súil go n-éascófar iad sa mheántéarma. Tá méadú tagtha ar an éileamh ar thithíocht mar gheall ar fhás láidir daonra mar aon le creidmheas morgáiste méadaithe, arna spreagadh ag tacaíocht fhioscach, agus tá an soláthar srianta ag an talamh teoranta atá ar fáil le haghaidh tógála agus ag taisceadh talún. Mar thoradh ar an mbearna mhéadaitheach idir an t-éileamh tithíochta agus an soláthar tithíochta, tá méadú mór tagtha ar phraghas na dtithe agus tá rioscaí méadaitheacha ann go mbeadh róluacháil praghsanna tithe ann agus go rachadh an inacmhainneacht in olcas. Is léir gur laghdaíodh praghsanna tithe go déanach in 2022, agus tháinig laghdú mór ar líon na n-idirbheart tithíochta, toisc gur tháinig athrú ar an margadh de bharr an mhéadaithe ar rátaí úis. Mar sin féin, níltear ag súil le ceartú géar ar phraghsanna tithe toisc go bhfuil ioncaim ag coinneáil suas go maith agus táthar ag súil go leanfar den ghanntanas soláthair. Tá fiachas teaghlaigh an-ard ó thaobh ioncaim indiúscartha de agus tá méadú ag teacht ar an méid airgid a fhaightear ar iasacht agus, ag an am céanna, tháinig laghdú ar an iasacht beagán go déanach in 2022. Tá sócmhainní airgeadais teaghlach suntasach freisin, méaduithe ar fhiachas i dtreo na leibhéal níos airde ioncaim agus rachmais, agus tá an earnáil baincéireachta fónta, rud a mhaolaíonn rioscaí macra-airgeadais ar an iomlán. Le hiarrachtaí breise beartais, mar shampla trí dhlús a chur le glacadh agus cur chun feidhme na mbeart a rinneadh le déanaí agus trí thosaíocht a thabhairt dóibh, lena n-áirítear cánacha athfhillteacha chun soláthar talún intógála a mhéadú, mar aon leis an athchóiriú leanúnach ar phleanáil úsáide talún, d’fhéadfaí an méid sin cuidiú le borradh a chur faoin soláthar tithíochta, go háirithe trí thithíocht shóisialta inacmhainne a sholáthar atá dírithe orthu siúd is mó atá i ngátar. D’fhéadfaí éifeachtúlacht an mhargaidh cíosa a fheabhsú freisin. Ina theannta sin, dá laghdófaí in-asbhainteacht úis morgáiste, a méadaíodh go suntasach le déanaí, laghdófaí na dreasachtaí fioscacha chun iasachtaí a fháil a thacaíonn le praghsanna arda tithe. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir le Lucsamburg agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha os comhair Lucsamburg. Go háirithe, tá méadú tagtha le déanaí ar leochaileachtaí a bhaineann le praghsanna arda tithe agus fiachas ard teaghlaigh ach ar an iomlán is cosúil go bhfuil siad faoi smacht go dtí seo agus táthar ag súil go n-éascófar iad sa mheántéarma. Tá méadú tagtha ar an éileamh ar thithíocht mar gheall ar fhás láidir daonra mar aon le creidmheas morgáiste méadaithe, arna spreagadh ag tacaíocht fhioscach, agus tá an soláthar srianta ag an talamh teoranta atá ar fáil le haghaidh tógála agus ag taisceadh talún. Mar thoradh ar an mbearna mhéadaitheach idir an t-éileamh tithíochta agus an soláthar tithíochta, tá méadú mór tagtha ar phraghas na dtithe agus tá rioscaí méadaitheacha ann go mbeadh róluacháil praghsanna tithe ann agus go rachadh an inacmhainneacht in olcas. Is léir gur laghdaíodh praghsanna tithe go déanach in 2022, agus tháinig laghdú mór ar líon na n-idirbheart tithíochta, toisc gur tháinig athrú ar an margadh de bharr an mhéadaithe ar rátaí úis. Mar sin féin, níltear ag súil le ceartú géar ar phraghsanna tithe toisc go bhfuil ioncaim ag coinneáil suas go maith agus táthar ag súil go leanfar den ghanntanas soláthair. Tá fiachas teaghlaigh an-ard ó thaobh ioncaim indiúscartha de agus tá méadú ag teacht ar an méid airgid a fhaightear ar iasacht agus, ag an am céanna, tháinig laghdú ar an iasacht beagán go déanach in 2022. Tá sócmhainní airgeadais teaghlach suntasach freisin, méaduithe ar fhiachas i dtreo na leibhéal níos airde ioncaim agus rachmais, agus tá an earnáil baincéireachta fónta, rud a mhaolaíonn rioscaí macra-airgeadais ar an iomlán. Le hiarrachtaí breise beartais, mar shampla trí dhlús a chur le glacadh agus cur chun feidhme na mbeart a rinneadh le déanaí agus trí thosaíocht a thabhairt dóibh, lena n-áirítear cánacha athfhillteacha chun soláthar talún intógála a mhéadú, mar aon leis an athchóiriú leanúnach ar phleanáil úsáide talún, d’fhéadfaí an méid sin cuidiú le borradh a chur faoin soláthar tithíochta, go háirithe trí thithíocht shóisialta inacmhainne a sholáthar atá dírithe orthu siúd is mó atá i ngátar. D’fhéadfaí éifeachtúlacht an mhargaidh cíosa a fheabhsú freisin. Ina theannta sin, dá laghdófaí in-asbhainteacht úis morgáiste, a méadaíodh go suntasach le déanaí, laghdófaí na dreasachtaí fioscacha chun iasachtaí a fháil a thacaíonn le praghsanna arda tithe.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar bharrachas ginearálta rialtas Lucsamburg ó 0,7 % de OTI in 2021 go 0,2 % in 2022, agus méadaíodh fiachas ginearálta an rialtais beagán ó 24,5 % de OTI ag deireadh 2021 go 24,6 % ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar bharrachas ginearálta rialtas Lucsamburg ó 0,7 % de OTI in 2021 go 0,2 % in 2022, agus méadaíodh fiachas ginearálta an rialtais beagán ó 24,5 % de OTI ag deireadh 2021 go 24,6 % ag deireadh 2022.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú 7,5 ct in aghaidh an lítir ar chánacha ar tháirgí chun praghsanna tomhaltóirí do pheitreal, díosal agus ola téimh a laghdú 7,5 ct in aghaidh an lítir, agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas creidmheas cánach fuinnimh (7) a thabhairt isteach, cabhair do chuideachtaí a ndéanann ardú praghsanna fuinnimh difear dóibh agus teorainn a chur le méaduithe ar phraghsanna gáis. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 1,0 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú 7,5 ct in aghaidh an lítir ar chánacha ar tháirgí chun praghsanna tomhaltóirí do pheitreal, díosal agus ola téimh a laghdú 7,5 ct in aghaidh an lítir, agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas creidmheas cánach fuinnimh (7) a thabhairt isteach, cabhair do chuideachtaí a ndéanann ardú praghsanna fuinnimh difear dóibh agus teorainn a chur le méaduithe ar phraghsanna gáis. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 1,0 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle do Lucsamburg (8) staid fhioscach thacúil a shaothrú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle do Lucsamburg (8) staid fhioscach thacúil a shaothrú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí staid fhioscach (9) thacúil ann in 2022, ag – 0,9 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean Lucsamburg de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 0,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,1 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach ar fáil (10). Dá bhrí sin, chaomhnaigh Lucsamburg infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. San am céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar méid 1,3 pointe céatadáin don seasamh fioscach foriomlán. Sa rannchuidiú forleathnaitheach mór sin, bhí tionchar breise na mbeart a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus tionchar sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas fioscach díreach breise de 0,5 % de OTI) a mhaolú, mar aon leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). San am céanna, rannchuidigh fóirdheontais, caiteachas reatha eile agus tomhaltas idirmheánach (0,3 % de OTI) freisin leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomha reatha. Dá bhrí sin, níor choinneáil Lucsamburg an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta faoi smacht leordhóthanach. Ní raibh ach cuid de na bearta chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh mar thoradh ar rannchuidiú suntasach forleathnaitheach an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí staid fhioscach (9) thacúil ann in 2022, ag – 0,9 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean Lucsamburg de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 0,1 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,1 % de OTI a bhí ann in 2021). Chuir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú neodrach leis an staid fhioscach ar fáil (10). Dá bhrí sin, chaomhnaigh Lucsamburg infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. San am céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar méid 1,3 pointe céatadáin don seasamh fioscach foriomlán. Sa rannchuidiú forleathnaitheach mór sin, bhí tionchar breise na mbeart a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus tionchar sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas fioscach díreach breise de 0,5 % de OTI) a mhaolú, mar aon leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). San am céanna, rannchuidigh fóirdheontais, caiteachas reatha eile agus tomhaltas idirmheánach (0,3 % de OTI) freisin leis an bhfás ar ghlanchaiteachas príomha reatha. Dá bhrí sin, níor choinneáil Lucsamburg an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta faoi smacht leordhóthanach. Ní raibh ach cuid de na bearta chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh mar thoradh ar rannchuidiú suntasach forleathnaitheach an chaiteachais reatha arna mhaoiniú go náisiúnta, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 2,4 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3,8 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar le réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI níos ísle de 1,6 % in 2023 agus 2,4 % in 2024, go príomha mar gheall ar rannchuidithe fáis níos ísle ó ghlanonnmhairí in 2023 agus éileamh intíre in 2024 (11). |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 2,4 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 3,8 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar le réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI níos ísle de 1,6 % in 2023 agus 2,4 % in 2024, go príomha mar gheall ar rannchuidithe fáis níos ísle ó ghlanonnmhairí in 2023 agus éileamh intíre in 2024 (11).

| (18) | I gClár Cobhsaíochta 2023, tá coinne ag an rialtas go dtiocfaidh meath ar chomhardú ginearálta an rialtais go heasnamh de 1,5 % de OTI in 2023. Léiríonn an meath in 2023 den chuid is mó bearta breise chun tacú le hioncaim teaghlaigh agus chorparáideacha tar éis praghsanna arda fuinnimh agus boilscithe. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 24,6 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 26,1 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais de 1,7 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin beagán níos airde ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar ioncam cánach beagán níos ísle, de réir réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachas rialtais–OTI beagán níos ísle, 25,9 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin fás ainmniúil OTI níos airde in 2023, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

(18)

I gClár Cobhsaíochta 2023, tá coinne ag an rialtas go dtiocfaidh meath ar chomhardú ginearálta an rialtais go heasnamh de 1,5 % de OTI in 2023. Léiríonn an meath in 2023 den chuid is mó bearta breise chun tacú le hioncaim teaghlaigh agus chorparáideacha tar éis praghsanna arda fuinnimh agus boilscithe. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 24,6 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 26,1 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais de 1,7 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin beagán níos airde ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar ioncam cánach beagán níos ísle, de réir réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachas rialtais–OTI beagán níos ísle, 25,9 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin fás ainmniúil OTI níos airde in 2023, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún.

| (19) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022 (go háirithe, lena dteorannaítear méaduithe ar phraghsanna gáis trí fhóirdheonú a dhéanamh ar chostais fuinnimh teaghlaigh agus muirir ghréasáin, praghsanna leictreachais a chobhsú trí fhóirdheontais do theaghlaigh, agus bearta chun tacú le gnólachtaí) agus bearta nua. Tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,1 % de OTI in 2023 (12). Tá roinnt de na bearta in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, agus ní chaomhnaíonn formhór acu an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,6 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (13) (i gcomparáid le 0,4 % de OTI in 2022). |
| --- | --- |

(19)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022 (go háirithe, lena dteorannaítear méaduithe ar phraghsanna gáis trí fhóirdheonú a dhéanamh ar chostais fuinnimh teaghlaigh agus muirir ghréasáin, praghsanna leictreachais a chobhsú trí fhóirdheontais do theaghlaigh, agus bearta chun tacú le gnólachtaí) agus bearta nua. Tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,1 % de OTI in 2023 (12). Tá roinnt de na bearta in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, agus ní chaomhnaíonn formhór acu an comhartha praghais chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,6 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (13) (i gcomparáid le 0,4 % de OTI in 2022).

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh Lucsamburg gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (14), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart do Lucsamburg a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh do Lucsamburg freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh Lucsamburg gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (14), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart do Lucsamburg a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh do Lucsamburg freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheidh ann (– 1,5 % de OTI), i gcomhthéacs boilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 0,9 % de OTI). Maidir leis an bhfás ar an gcaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta discréideacha ioncaim) in 2023, meastar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach de 1,3 pointe céatadáin leis an staid fhioscach leis an bhfás sin. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de 0,3 % de OTI. Dá bhrí sin, níl an rannchuidiú forleathnaitheach caiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ach i bpáirt i ngeall ar an tacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh. Tá an fás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) á spreagadh freisin, i measc tosca eile, sochair shóisialta seachas comhchineáil, ag fóirdheontais a bhaineann le bearta fuinnimh neamh-spriocdhírithe, méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí, ranníocaíocht aonuaire le buiséad an Aontais, agus an laghdú ar rátaí CBL. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,2 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Tá sé beartaithe ag Lucsamburg infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (15). Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla, leictriú an iompair phoiblí, atreisiú an ghréasáin tramanna agus iarnróid, ciste aeráide agus fuinnimh chun tacú le painéil fhótavoltacha a fháil, seirbhísí poiblí agus slándáil na cumarsáide digití a dhigitiú (teicneolaíocht chainníochtúil), a mhaoinítear i bpáirt leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheidh ann (– 1,5 % de OTI), i gcomhthéacs boilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 0,9 % de OTI). Maidir leis an bhfás ar an gcaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta discréideacha ioncaim) in 2023, meastar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach de 1,3 pointe céatadáin leis an staid fhioscach leis an bhfás sin. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de 0,3 % de OTI. Dá bhrí sin, níl an rannchuidiú forleathnaitheach caiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta mar thoradh ach i bpáirt i ngeall ar an tacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh. Tá an fás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) á spreagadh freisin, i measc tosca eile, sochair shóisialta seachas comhchineáil, ag fóirdheontais a bhaineann le bearta fuinnimh neamh-spriocdhírithe, méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí, ranníocaíocht aonuaire le buiséad an Aontais, agus an laghdú ar rátaí CBL. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,2 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Tá sé beartaithe ag Lucsamburg infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (15). Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla, leictriú an iompair phoiblí, atreisiú an ghréasáin tramanna agus iarnróid, ciste aeráide agus fuinnimh chun tacú le painéil fhótavoltacha a fháil, seirbhísí poiblí agus slándáil na cumarsáide digití a dhigitiú (teicneolaíocht chainníochtúil), a mhaoinítear i bpáirt leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh easnamh ginearálta an rialtais go 1,7 % de OTI in 2024. Is léiriú é an méadú in 2024 den chuid is mó ar leathnú na mbeart tacaíochta chun teaghlaigh agus ioncaim chorparáideacha a mhaolú i gcoinne éifeachtaí an bhorrtha bhoilscithe. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 27,5 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,5 % de OTI in 2024. Tá sé sin beagán níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar mhéadú níos ísle ar luach saothair na bhfostaithe agus ar aistrithe sóisialta, de réir réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachas rialtais–OTI níos ísle, 27,0 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh easnamh ginearálta an rialtais go 1,7 % de OTI in 2024. Is léiriú é an méadú in 2024 den chuid is mó ar leathnú na mbeart tacaíochta chun teaghlaigh agus ioncaim chorparáideacha a mhaolú i gcoinne éifeachtaí an bhorrtha bhoilscithe. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 27,5 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,5 % de OTI in 2024. Tá sé sin beagán níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar mhéadú níos ísle ar luach saothair na bhfostaithe agus ar aistrithe sóisialta, de réir réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachas rialtais–OTI níos ísle, 27,0 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 síneadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh go dtí deireadh 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún le glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh ag 0,5 % de OTI in 2024 (16), i gcomparáid le 1,1 % de OTI in 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair le fanacht i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn formhór acu go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 síneadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh go dtí deireadh 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún le glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh ag 0,5 % de OTI in 2024 (16), i gcomparáid le 1,1 % de OTI in 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair le fanacht i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn formhór acu go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (24) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (17). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (18) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,8 %, mar a léirítear sa mholadh seo. Ag an am céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile in 2023 leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,1 % de OTI in 2023), má cheadaítear sin le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhíriú, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, is an toradh a bheadh air sin gur lú ná an t-uasráta fáis atá molta do 2024 an fás a thiocfadh ar an nglanchaiteachas príomhúil. Mar sin féin, de réir réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir le moladh an 12 Iúil 2022 ón gComhairle. Dá ndearbhófaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(24)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (17). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (18) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,8 %, mar a léirítear sa mholadh seo. Ag an am céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile in 2023 leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,1 % de OTI in 2023), má cheadaítear sin le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhíriú, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, is an toradh a bheadh air sin gur lú ná an t-uasráta fáis atá molta do 2024 an fás a thiocfadh ar an nglanchaiteachas príomhúil. Mar sin féin, de réir réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir le moladh an 12 Iúil 2022 ón gComhairle. Dá ndearbhófaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (25) | Ag glacadh leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé beartaithe ag réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún glanchaiteachas príomhúil a mhaoiniú go náisiúnta chun go bhfásfaidh sé ag 2,9 % in 2024, fás atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. |
| --- | --- |

(25)

Ag glacadh leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, tá sé beartaithe ag réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún glanchaiteachas príomhúil a mhaoiniú go náisiúnta chun go bhfásfaidh sé ag 2,9 % in 2024, fás atá faoi bhun an ráta fáis atá molta.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go mbeidh infheistíocht an rialtais cobhsaí i gcónaí ag 4,5 % de OTI in 2023 agus in 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus ar na hinfheistíochtaí sin infheistíochtaí chun an t-aistriú fuinnimh agus an t-aistriú digiteach a chothú, atá mar chuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta freisin. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go mbeidh infheistíocht an rialtais cobhsaí i gcónaí ag 4,5 % de OTI in 2023 agus in 2024. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus ar na hinfheistíochtaí sin infheistíochtaí chun an t-aistriú fuinnimh agus an t-aistriú digiteach a chothú, atá mar chuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta freisin.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 1,0 % de OTI in 2025, agus go 0,8 % faoi 2026, sula dtiocfaidh méadú beagán air go 0,9 % in 2027. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 27,5 % ag deireadh 2024 go 29,0 % faoi dheireadh 2027. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 1,0 % de OTI in 2025, agus go 0,8 % faoi 2026, sula dtiocfaidh méadú beagán air go 0,9 % in 2027. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 27,5 % ag deireadh 2024 go 29,0 % faoi dheireadh 2027.

| (28) | Beidh tionchar níos géire ag treochtaí déimeagrafacha ar chaiteachas rialtais sna deacáidí amach romhainn, toisc go bhfuiltear ag súil go dtiocfaidh méadú leanúnach ar líon na bpinsinéirí in aghaidh an oibrí mar gheall ar an daonra atá ag dul in aois agus an moilliú ar ghlanshreabha imirce. I gcás nach mbeidh aon athrú ar an mbeartas, beidh ar Lucsamburg aghaidh a thabhairt ar cheann de na méaduithe is géire san Aontas ar chaiteachas pinsin mar sciar de OTI, sciar a mheastar a dhúbailt go dtí thart ar 18 % de OTI faoi 2070, an méadú is airde san Aontas. Dá thoradh sin, beidh méadú suntasach ar fhiachas an rialtais, rud a chuirfidh inbhuanaitheacht airgeadas an rialtais i mbaol. Ní thugann an plean téarnaimh agus athléimneachta aghaidh ar inbhuanaitheacht fhadtéarmach chóras na bpinsean. Go sonrach, ní thugtar aghaidh sa phlean sin ar éifeachtaí diúltacha scéimeanna luathscoir ná dreasachtaí airgeadais chun margadh an tsaothair a fhágáil go luath, rud a chuireann leis an ráta íseal fostaíochta i measc oibrithe scothaosta. Dá n-ardófaí an aois scoir iarbhír, bheadh tionchar maicreacnamaíoch tairbhiúil aige sin agus d’fhéadfaí an caiteachas ar phinsin a laghdú, ós rud é go dtacódh ráta níos airde oibrithe scothaosta i bhfostaíocht le fás eacnamaíoch. Tá an comhrac i gcoinne na pleanála ionsaithí cánach san Aontas bunriachtanach chun an méid seo a leanas a dhéanamh: i) saobhadh iomaíochta idir gnólachtaí a chosc; ii) a chinntiú go gcaithfear go cothrom le cáiníocóirí; agus iii) airgeadas rialtais a chosaint. Is geilleagar beag, oscailte é Lucsamburg, le hearnáil airgeadais mhór idirnáisiúnta, rud a mhíníonn sreafaí móra airgeadais ar bhealach suntasach. Léiríonn na sreafaí sin, áfach, go bhfuil go leor cuideachtaí faoi úinéireacht eachtrach sa tír, a bhfuil baint acu le gníomhaíochtaí státchiste inghrúpa. Ábhar imní ar leith is ea nach bhfuil cánacha siarchoinneálach ann, nó nach bhfuil bearta coibhéiseacha ann maidir le hús agus íocaíochtaí ríchíosa a íoctar le dlínsí ísealchánach nó cánacha nialasacha lasmuigh de na tíortha sin a áirítear i liosta an Aontais de dhlínsí neamh-chomhoibríocha (19). D'fhéadfadh íocaíochtaí amach úis agus ríchíosanna ó chuideachtaí atá lonnaithe i Lucsamburg chuig dlínsí tríú tíortha a bheith faoi réir beagán cánach nó gan aon chánachas a ghearradh orthu mura ngearrtar cáin ar na híocaíochtaí sin nó mura ngearrtar cáin orthu ar leibhéal íseal sa dlínse faighteora. Tá roinnt céimeanna glactha ag Lucsamburg chun an phleanáil ionsaitheach chánach a chomhrac. Go dtí seo, áfach, níor leor na bearta sin chun aghaidh a thabhairt ar na gnéithe sin den chóras cánach, ar féidir le cuideachtaí ilnáisiúnta iad a úsáid chun dul i mbun pleanála ionsaithí cánach. |
| --- | --- |

(28)

Beidh tionchar níos géire ag treochtaí déimeagrafacha ar chaiteachas rialtais sna deacáidí amach romhainn, toisc go bhfuiltear ag súil go dtiocfaidh méadú leanúnach ar líon na bpinsinéirí in aghaidh an oibrí mar gheall ar an daonra atá ag dul in aois agus an moilliú ar ghlanshreabha imirce. I gcás nach mbeidh aon athrú ar an mbeartas, beidh ar Lucsamburg aghaidh a thabhairt ar cheann de na méaduithe is géire san Aontas ar chaiteachas pinsin mar sciar de OTI, sciar a mheastar a dhúbailt go dtí thart ar 18 % de OTI faoi 2070, an méadú is airde san Aontas. Dá thoradh sin, beidh méadú suntasach ar fhiachas an rialtais, rud a chuirfidh inbhuanaitheacht airgeadas an rialtais i mbaol. Ní thugann an plean téarnaimh agus athléimneachta aghaidh ar inbhuanaitheacht fhadtéarmach chóras na bpinsean. Go sonrach, ní thugtar aghaidh sa phlean sin ar éifeachtaí diúltacha scéimeanna luathscoir ná dreasachtaí airgeadais chun margadh an tsaothair a fhágáil go luath, rud a chuireann leis an ráta íseal fostaíochta i measc oibrithe scothaosta. Dá n-ardófaí an aois scoir iarbhír, bheadh tionchar maicreacnamaíoch tairbhiúil aige sin agus d’fhéadfaí an caiteachas ar phinsin a laghdú, ós rud é go dtacódh ráta níos airde oibrithe scothaosta i bhfostaíocht le fás eacnamaíoch. Tá an comhrac i gcoinne na pleanála ionsaithí cánach san Aontas bunriachtanach chun an méid seo a leanas a dhéanamh: i) saobhadh iomaíochta idir gnólachtaí a chosc; ii) a chinntiú go gcaithfear go cothrom le cáiníocóirí; agus iii) airgeadas rialtais a chosaint. Is geilleagar beag, oscailte é Lucsamburg, le hearnáil airgeadais mhór idirnáisiúnta, rud a mhíníonn sreafaí móra airgeadais ar bhealach suntasach. Léiríonn na sreafaí sin, áfach, go bhfuil go leor cuideachtaí faoi úinéireacht eachtrach sa tír, a bhfuil baint acu le gníomhaíochtaí státchiste inghrúpa. Ábhar imní ar leith is ea nach bhfuil cánacha siarchoinneálach ann, nó nach bhfuil bearta coibhéiseacha ann maidir le hús agus íocaíochtaí ríchíosa a íoctar le dlínsí ísealchánach nó cánacha nialasacha lasmuigh de na tíortha sin a áirítear i liosta an Aontais de dhlínsí neamh-chomhoibríocha (19). D'fhéadfadh íocaíochtaí amach úis agus ríchíosanna ó chuideachtaí atá lonnaithe i Lucsamburg chuig dlínsí tríú tíortha a bheith faoi réir beagán cánach nó gan aon chánachas a ghearradh orthu mura ngearrtar cáin ar na híocaíochtaí sin nó mura ngearrtar cáin orthu ar leibhéal íseal sa dlínse faighteora. Tá roinnt céimeanna glactha ag Lucsamburg chun an phleanáil ionsaitheach chánach a chomhrac. Go dtí seo, áfach, níor leor na bearta sin chun aghaidh a thabhairt ar na gnéithe sin den chóras cánach, ar féidir le cuideachtaí ilnáisiúnta iad a úsáid chun dul i mbun pleanála ionsaithí cánach.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta Lucsamburg faoi lán seoil. Thíolaic Lucsamburg a céad iarraidh ar íocaíocht an 28 Nollaig 2022 a chomhfhreagraíonn do 26 cinn de gharspriocanna agus spriocanna sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle le haghaidh EUR 20 milliún a eisíoc faoin tsaoráid. D’fhoilsigh an Coimisiún a réamh-mheasúnú dearfach an 28 Aibreán 2023. Tá an t-iarratas ar íocaíocht á phlé ag an gComhairle. Áirítear ar na garspriocanna agus ar na spriocanna lena mbaineann teacht i bhfeidhm an athchóirithe Housing Pact 2.0[Comhaontú Tithíochta 2.0], arb é is aidhm dó soláthar tithíochta cíosa inacmhainne a chuireann bardais ar fáil a mhéadú, infheistíochtaí chun an earnáil phoiblí a dhigitiú agus chun cumarsáid sárshláine a fhorbairt, uas-sciliú an lucht saothair le seoladh an chláir FutureSkills [Scileanna don Todhchaí], chomh maith le hathchóiriú ar sholáthar feithiclí glana. Thíolaic Lucsamburg leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta an 11 Samhain 2022, leasú a d’fhormheas an Chomhairle an 17 Eanáir 2023. Táthar ag súil go gcuirfidh Lucsamburg caibidil REPowerEU isteach agus tá cinneadh déanta aige cheana EUR 128,5 milliún a aistriú ó Chúlchiste Coigeartaithe Brexit chuig an tSaoráid chun a chur chun feidhme a mhaoiniú. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha Lucsamburg i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta Lucsamburg faoi lán seoil. Thíolaic Lucsamburg a céad iarraidh ar íocaíocht an 28 Nollaig 2022 a chomhfhreagraíonn do 26 cinn de gharspriocanna agus spriocanna sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle le haghaidh EUR 20 milliún a eisíoc faoin tsaoráid. D’fhoilsigh an Coimisiún a réamh-mheasúnú dearfach an 28 Aibreán 2023. Tá an t-iarratas ar íocaíocht á phlé ag an gComhairle. Áirítear ar na garspriocanna agus ar na spriocanna lena mbaineann teacht i bhfeidhm an athchóirithe Housing Pact 2.0[Comhaontú Tithíochta 2.0], arb é is aidhm dó soláthar tithíochta cíosa inacmhainne a chuireann bardais ar fáil a mhéadú, infheistíochtaí chun an earnáil phoiblí a dhigitiú agus chun cumarsáid sárshláine a fhorbairt, uas-sciliú an lucht saothair le seoladh an chláir FutureSkills [Scileanna don Todhchaí], chomh maith le hathchóiriú ar sholáthar feithiclí glana. Thíolaic Lucsamburg leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta an 11 Samhain 2022, leasú a d’fhormheas an Chomhairle an 17 Eanáir 2023. Táthar ag súil go gcuirfidh Lucsamburg caibidil REPowerEU isteach agus tá cinneadh déanta aige cheana EUR 128,5 milliún a aistriú ó Chúlchiste Coigeartaithe Brexit chuig an tSaoráid chun a chur chun feidhme a mhaoiniú. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean athléimneachta agus téarnaimh, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha Lucsamburg i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile Lucsamburg maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin in Lucsamburg. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile Lucsamburg maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin in Lucsamburg.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus na cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh Lucsamburg, go háirithe inbhuanaitheacht fhadtéarmach an airgeadais phoiblí a eascraíonn go príomha as córas na bpinsean, bealaí éalaithe dlíthiúla a d’fhéadfadh cuideachtaí ilnáisiúnta atá i mbun pleanáil ionsaitheach cánach a úsáid, leochaileachtaí a bhaineann le praghsanna arda tithe agus fiachas teaghlaigh, laigí sa chóras oideachais a chuireann leis an neamhionannas agus le saincheisteanna a bhaineann leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas, lena n-áirítear bacainní féideartha ar an aistriú ó bhreoslaí iontaise agus saincheisteanna leis an líonra iompair. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus na cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh Lucsamburg, go háirithe inbhuanaitheacht fhadtéarmach an airgeadais phoiblí a eascraíonn go príomha as córas na bpinsean, bealaí éalaithe dlíthiúla a d’fhéadfadh cuideachtaí ilnáisiúnta atá i mbun pleanáil ionsaitheach cánach a úsáid, leochaileachtaí a bhaineann le praghsanna arda tithe agus fiachas teaghlaigh, laigí sa chóras oideachais a chuireann leis an neamhionannas agus le saincheisteanna a bhaineann leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas, lena n-áirítear bacainní féideartha ar an aistriú ó bhreoslaí iontaise agus saincheisteanna leis an líonra iompair.

| (32) | Braitheann bunscileanna agus feidhmíocht fhoriomlán na ndaltaí go mór ar a gcúlra socheacnamaíoch agus teanga. Tá na meánleibhéil eolais agus scileanna lárnacha ag 15 bliana d’aois, mar a thomhaistear le Clár ECFE um Measúnú Idirnáisiúnta ar Mhic Léinn (PISA), i bhfad níos ísle i Lucsamburg ná meán an Aontais. Tá an bhearna idir mic léinn a bhfuil buntáiste acu agus a bpiaraí faoi mhíbhuntáiste níos mó i Lucsamburg ná in aon tír eile san Aontas. Leis an gcóras oideachais, ní thugtar na bunscileanna is gá do gach dalta chun riachtanais mhargadh saothair na tíre a shásamh. Is í Lucsambuirgis an teanga a labhraítear sa chóras náisiúnta scoile ag an mbunleibhéal, agus foghlaimíonn na daltaí conas léamh agus scríobh i nGearmáinis. Múintear gach ábhar (seachas Fraincis) i nGearmáinis. Is ionann sin agus éileamh an-ard ar scileanna teanga i dtír nach labhraíonn ach dalta amháin as gach triúr dalta Lucsambuirgis mar chéad teanga. Tháinig méadú ó 6,3 % in 2018 go 8,2 % in 2022 ar sciar na ndaoine óga idir 18-24 a d’fhág an t-oideachas agus an oiliúint gan oideachas meánscoile uachtaraí a chríochnú. I mí Mheán Fómhair 2022, sheol Lucsamburg tionscadal píolótach i gceithre bhunscoil, áit a dtosaíonn daltaí ag foghlaim ar dtús i bhFraincis agus ansin i nGearmáinis. Dá leathnófaí é chuig níos mó scoileanna, d’fhéadfadh an cur chuige sin cabhrú le feabhas a chur ar fheidhmíocht daltaí nach í an Fhraincis a gcéad teanga. Chuir Lucsamburg le líon na scoileanna idirnáisiúnta poiblí chomh maith: ó 2022/2023, tá 4 % de na daltaí ag an leibhéal réamh-bhunscoile agus bunscoile cláraithe i scoileanna den sórt sin, áit ar féidir leo rogha a dhéanamh idir an Béarla, an Fhraincis nó an Ghearmáinis mar theanga teagaisc. Dá leathnófaí an rogha teagaisc seo trí phríomhtheanga amháin chun cuid mhór de dhaonra na scoile a chlúdach, d’fhéadfadh sé cur go mór leis an seans atá ag daltaí torthaí foghlama níos fearr a bhaint amach. |
| --- | --- |

(32)

Braitheann bunscileanna agus feidhmíocht fhoriomlán na ndaltaí go mór ar a gcúlra socheacnamaíoch agus teanga. Tá na meánleibhéil eolais agus scileanna lárnacha ag 15 bliana d’aois, mar a thomhaistear le Clár ECFE um Measúnú Idirnáisiúnta ar Mhic Léinn (PISA), i bhfad níos ísle i Lucsamburg ná meán an Aontais. Tá an bhearna idir mic léinn a bhfuil buntáiste acu agus a bpiaraí faoi mhíbhuntáiste níos mó i Lucsamburg ná in aon tír eile san Aontas. Leis an gcóras oideachais, ní thugtar na bunscileanna is gá do gach dalta chun riachtanais mhargadh saothair na tíre a shásamh. Is í Lucsambuirgis an teanga a labhraítear sa chóras náisiúnta scoile ag an mbunleibhéal, agus foghlaimíonn na daltaí conas léamh agus scríobh i nGearmáinis. Múintear gach ábhar (seachas Fraincis) i nGearmáinis. Is ionann sin agus éileamh an-ard ar scileanna teanga i dtír nach labhraíonn ach dalta amháin as gach triúr dalta Lucsambuirgis mar chéad teanga. Tháinig méadú ó 6,3 % in 2018 go 8,2 % in 2022 ar sciar na ndaoine óga idir 18-24 a d’fhág an t-oideachas agus an oiliúint gan oideachas meánscoile uachtaraí a chríochnú. I mí Mheán Fómhair 2022, sheol Lucsamburg tionscadal píolótach i gceithre bhunscoil, áit a dtosaíonn daltaí ag foghlaim ar dtús i bhFraincis agus ansin i nGearmáinis. Dá leathnófaí é chuig níos mó scoileanna, d’fhéadfadh an cur chuige sin cabhrú le feabhas a chur ar fheidhmíocht daltaí nach í an Fhraincis a gcéad teanga. Chuir Lucsamburg le líon na scoileanna idirnáisiúnta poiblí chomh maith: ó 2022/2023, tá 4 % de na daltaí ag an leibhéal réamh-bhunscoile agus bunscoile cláraithe i scoileanna den sórt sin, áit ar féidir leo rogha a dhéanamh idir an Béarla, an Fhraincis nó an Ghearmáinis mar theanga teagaisc. Dá leathnófaí an rogha teagaisc seo trí phríomhtheanga amháin chun cuid mhór de dhaonra na scoile a chlúdach, d’fhéadfadh sé cur go mór leis an seans atá ag daltaí torthaí foghlama níos fearr a bhaint amach.

| (33) | Tá córas fuinnimh Lucsamburg ag brath go mór ar allmhairí agus ag brath ar bhreoslaí iontaise. Is glan-allmhaireoir mór fuinnimh í an tír. Tá sé ag brath go hiomlán, nach mór, ar allmhairí fuinnimh phríomhúla, le ráta spleáchais 92 % in 2021. Sholáthair ola 69 % de mheascán fuinnimh Lucsamburg, agus 18 % de ghás nádúrtha, agus tháinig 12 % ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh, agus bhain sí acmhainneacht 572 MW amach in 2022. Ní allmhairíonn Lucsamburg aon ola ón Rúis. Maidir le gás, tá teorainn leis an spleáchas ar an Rúis, ós rud é gur ó phíblínte ón mBeilg agus ón nGearmáin, a thagann ón Iorua agus ón Ísiltír, a allmhairíodh beagnach 100 % den ghás a ídítear i Lucsamburg. Tháinig laghdú 26 % ar thomhaltas gáis nádúrtha in Lucsamburg sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá faoi bhun an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 1369/2022 ón gComhairle (20). D’fhéadfadh Lucsamburg leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (21). |
| --- | --- |

(33)

Tá córas fuinnimh Lucsamburg ag brath go mór ar allmhairí agus ag brath ar bhreoslaí iontaise. Is glan-allmhaireoir mór fuinnimh í an tír. Tá sé ag brath go hiomlán, nach mór, ar allmhairí fuinnimh phríomhúla, le ráta spleáchais 92 % in 2021. Sholáthair ola 69 % de mheascán fuinnimh Lucsamburg, agus 18 % de ghás nádúrtha, agus tháinig 12 % ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh, agus bhain sí acmhainneacht 572 MW amach in 2022. Ní allmhairíonn Lucsamburg aon ola ón Rúis. Maidir le gás, tá teorainn leis an spleáchas ar an Rúis, ós rud é gur ó phíblínte ón mBeilg agus ón nGearmáin, a thagann ón Iorua agus ón Ísiltír, a allmhairíodh beagnach 100 % den ghás a ídítear i Lucsamburg. Tháinig laghdú 26 % ar thomhaltas gáis nádúrtha in Lucsamburg sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá faoi bhun an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 1369/2022 ón gComhairle (20). D’fhéadfadh Lucsamburg leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (21).

| (34) | Cé go bhfuil Lucsamburg thar a bheith idirnasctha ó thaobh cumhachta agus gáis de, beidh gá le tuilleadh infheistíochta in oirchill an mhéadaithe ar ghiniúint in-athnuaite agus ar éileamh cumhachta. Ní mór do Lucsamburg aghaidh a thabhairt ar an dúshlán a bhaineann le soláthar tithíochta neamhleor agus a spriocanna fuinnimh agus aeráide a bhaint amach ag an am céanna. Is gá freisin an stoc foirgneamh atá ann cheana a athchóiriú. Le 20,8 % den acmhainneacht iomlán coigilte fuinnimh (i dtéarmaí GWh), is í an earnáil chónaithe agus athchóirithe an dara foinse is mó chun fuinneamh a spáráil faoi 2030. Úsáideann thart ar 89 % de na foirgnimh chónaithe córais téimh atá bunaithe ar bhreoslaí iontaise (ola téimh agus gás nádúrtha). Beidh ról lárnach ag bardais ina leith sin. Is ualach é an plódú tráchta bóithre ar an ngeilleagar agus ar inbhuanaitheacht an chomhshaoil. Baineann sciar suntasach d’ídiú ola le hiompar agus 59 % d’iomlán na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa, a chuirtear i gcomparáid le meán an Aontais de 24 % in 2019. Cé gur ghlac Lucsamburg roinnt beart ábhartha chun feabhas a chur ar iompar inbhuanaithe, chuideodh idirghabhálacha breise níos spriocdhírithe chun spleáchas ar ola agus astaíochtaí ceaptha teasa a laghdú go mór. Léirítear sin i bPlean Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide Lucsamburg, ina leagtar síos sprioc 40 % de fhlít feithiclí leictreacha agus inluchtaithe dá fhlít feithiclí faoi 2030. Tá sprioc leagtha síos ag Lucsamburg dó féin go mbeidh sé neodrach ó thaobh na haeráide de faoi 2050. Tá dul chun cinn suntasach déanta aige le blianta beaga anuas maidir le fuinnimh in-athnuaite ach tá sé fós ar cheann de na Ballstáit a bhfuil an sciar is ísle acu de na fuinnimh sin. I gcás Lucsamburg, beidh gá le tuilleadh méadaithe ar an uaillmhian chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun fuinneamh in-athnuaite agus éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú chun a spriocanna fuinnimh do 2030 a bhaint amach – 25 % den fhuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite a bhaint amach agus tomhaltas deiridh fuinnimh a laghdú 40 % go 44 % i gcomparáid le 2007. |
| --- | --- |

(34)

Cé go bhfuil Lucsamburg thar a bheith idirnasctha ó thaobh cumhachta agus gáis de, beidh gá le tuilleadh infheistíochta in oirchill an mhéadaithe ar ghiniúint in-athnuaite agus ar éileamh cumhachta. Ní mór do Lucsamburg aghaidh a thabhairt ar an dúshlán a bhaineann le soláthar tithíochta neamhleor agus a spriocanna fuinnimh agus aeráide a bhaint amach ag an am céanna. Is gá freisin an stoc foirgneamh atá ann cheana a athchóiriú. Le 20,8 % den acmhainneacht iomlán coigilte fuinnimh (i dtéarmaí GWh), is í an earnáil chónaithe agus athchóirithe an dara foinse is mó chun fuinneamh a spáráil faoi 2030. Úsáideann thart ar 89 % de na foirgnimh chónaithe córais téimh atá bunaithe ar bhreoslaí iontaise (ola téimh agus gás nádúrtha). Beidh ról lárnach ag bardais ina leith sin. Is ualach é an plódú tráchta bóithre ar an ngeilleagar agus ar inbhuanaitheacht an chomhshaoil. Baineann sciar suntasach d’ídiú ola le hiompar agus 59 % d’iomlán na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa, a chuirtear i gcomparáid le meán an Aontais de 24 % in 2019. Cé gur ghlac Lucsamburg roinnt beart ábhartha chun feabhas a chur ar iompar inbhuanaithe, chuideodh idirghabhálacha breise níos spriocdhírithe chun spleáchas ar ola agus astaíochtaí ceaptha teasa a laghdú go mór. Léirítear sin i bPlean Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide Lucsamburg, ina leagtar síos sprioc 40 % de fhlít feithiclí leictreacha agus inluchtaithe dá fhlít feithiclí faoi 2030. Tá sprioc leagtha síos ag Lucsamburg dó féin go mbeidh sé neodrach ó thaobh na haeráide de faoi 2050. Tá dul chun cinn suntasach déanta aige le blianta beaga anuas maidir le fuinnimh in-athnuaite ach tá sé fós ar cheann de na Ballstáit a bhfuil an sciar is ísle acu de na fuinnimh sin. I gcás Lucsamburg, beidh gá le tuilleadh méadaithe ar an uaillmhian chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun fuinneamh in-athnuaite agus éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú chun a spriocanna fuinnimh do 2030 a bhaint amach – 25 % den fhuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite a bhaint amach agus tomhaltas deiridh fuinnimh a laghdú 40 % go 44 % i gcomparáid le 2007.

| (35) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar lucht saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe i gcás daoine aonair agus i gcás na n-earnálacha is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Cé gur mhéadaigh Lucsamburg a iarrachtaí oibrithe a uas-sciliú agus a athsciliú chun earnálacha atá ag dul i léig agus atá ag athrú ó bhonn, tá ganntanas lucht saothair fós i roinnt gairmeacha, lena n-áirítear bainisteoirí beartais agus pleanála. D’fhéadfadh sé go n-eascródh as na ganntanais sin scrogall san aistriú glas agus i gcur chun feidhme REPowerEU. |
| --- | --- |

(35)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar lucht saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe i gcás daoine aonair agus i gcás na n-earnálacha is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Cé gur mhéadaigh Lucsamburg a iarrachtaí oibrithe a uas-sciliú agus a athsciliú chun earnálacha atá ag dul i léig agus atá ag athrú ó bhonn, tá ganntanas lucht saothair fós i roinnt gairmeacha, lena n-áirítear bainisteoirí beartais agus pleanála. D’fhéadfadh sé go n-eascródh as na ganntanais sin scrogall san aistriú glas agus i gcur chun feidhme REPowerEU.

| (36) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (22) i moladh (1). |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (22) i moladh (1).

| (37) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an tAontas Baincéireachta a chur i gcrích. I gcás Lucsamburg, rannchuidíonn moltaí (1), (2) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú, an ceathrú agus an cúigiú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an tAontas Baincéireachta a chur i gcrích. I gcás Lucsamburg, rannchuidíonn moltaí (1), (2) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú, an ceathrú agus an cúigiú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro,

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfaidh Lucsamburg gníomhaíocht in 2023 agus in 2024 chun:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 4,8 % (23) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Rioscaí a bhaineann leis an margadh tithíochta a laghdú, go háirithe trí in-asbhainteacht úis morgáiste a laghdú, agus trí bhearta a dhéanamh chun an soláthar talún a bheadh oiriúnach chun tógála a mhéadú. Aghaidh a thabhairt ar inbhuanaitheacht fhadtéarmach chóras na bpinsean, go háirithe trí dheireadh a chur le roghanna luathscoir agus trí ráta fostaíochta na n-oibrithe scothaosta a mhéadú. Gníomhaíocht a mhéadú chun dul i ngleic go héifeachtach le pleanáil ionsaitheach chánach, go háirithe trí chánachas leordhóthanach a áirithiú ar íocaíochtaí úis amach agus ar ríchíosanna go dlínsí cánach nialasacha/ísle.

2.

Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme leanúnach a phlean athbhreithnithe téarnaimh agus athléimneachta agus bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur le cur chun feidhme an tionscnaimh sin. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme pras clár beartais comhtháthaithe, i ndlúth-chomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Feidhmíocht an chórais oideachais scoile a fheabhsú agus comhdheiseanna a chur chun cinn do gach dalta, go háirithe tríd an teagasc a chur in oiriúint do riachtanais na ndaltaí atá faoi mhíbhuntáiste agus dóibh siúd ó chúlraí éagsúla teanga.

4.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le himscaradh fuinnimh in-athnuaite, cur le hacmhainneacht tarchurtha leictreachais, nósanna imeachta ceadaithe a éascú agus infheistíocht a dhéanamh in éifeachtúlacht fuinnimh san earnáil chónaithe agus san earnáil neamhchónaithe araon. Tacú le bardais chun pleananna áitiúla mionsonraithe a fhorbairt chun fuinneamh in-athnuaite a imscaradh, lena n-áirítear cumhacht na gaoithe agus fótavoltach, agus le haghaidh córais téimh agus fuaraithe ceantair. Leictriú an iompair a chur chun cinn a thuilleadh agus infheistíocht a dhéanamh i ngréasáin agus i mbonneagar iompair phoiblí. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  ST 10155/21 INIT; ST 10155/21 ADD 1.

6

(7)  Is féidir le creidmheasanna cánach iníoctha an dliteanas cánach a shárú agus tionchar a imirt ar dhaoine nach cáiníocóirí iad chomh maith le cáiníocóirí; dá bhrí sin, aicmítear iad mar chaiteachas sna cuntais náisiúnta (CEC 2010, Airteagail 20.167 agus 20.168).

7

(8)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Lucsamburg 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 73).

8

(9)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

9

(10)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach de 0,4 pointe céatadáin de OTI, mar gheall ar laghdú ar “aistrithe caipitil eile” a bhaineann go príomha le tacaíocht ghnó agus cúnamh téarnaimh a chéimniú amach i gcomhthéacs phaindéim COVID-19 (Ciste Téarnaimh agus Dlúthpháirtíochta do ghnólachtaí).

10

(11)  I gcás OTI ainmniúil, tá an cás beagán éagsúil; tuartar i gClár Cobhsaíochta 2023 rátaí fáis ainmniúla OTI de 4,7 % in 2023 agus 6,0 % in 2024, agus tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún ráta níos airde 7,1 % in 2023, agus ráta inchomparáide 5,9 % in 2024.

11

(12)  Is ionann an figiúr sin agus leibhéal chostas bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le – i gcás inarb ábhartha – bearta caiteachais chaipitil.

12

(13)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta Lucsamburg um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Lucsamburg 2022, (IO C 334, 1.9.2022, lch. 128).

13

(14)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 7,8 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach Lucsamburg (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

14

(15)  Réamh-mheastar go soláthróidh caiteachas caipitil eile atá maoinithe go náisiúnta ranníocaíocht neodrach do OTI.

15

(16)  Ní áirítear i sainmhíniú an Choimisiúin ar bhearta fuinnimh ach bearta beartais fhioscaigh a dhéanann difear díreach do phraghsanna fuinnimh nó a thugann tacaíocht shealadach ioncaim don tomhaltas fuinnimh. Ní aicmítear bearta tacaíochta ginearálta boilscithe mar bhearta fuinnimh, rud a mhíníonn difríocht idir Clár Cobhsaíochta 2023 agus réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún sa chostas buiséadach measta a bhaineann le bearta tacaíochta fuinnimh.

16

(17)  Ceanglaítear le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

17

(18)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

18

(19)  Conclúidí ón gComhairle maidir le liosta athbhreithnithe an Aontais de dhlínsí neamh-chomhoibríocha chun críocha cánach, (IO C 64, 21.2.2023, lch. 17).

19

(20)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

20

(21)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

21

(22)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

22

(23)  A mheastar a chomhfhreagraíonn d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

23

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/155 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/155

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na hUngáire um Athchóiriú 2023 agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na hUngáire um Chóineasú 2023

(2023/C 312/17)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha (1) agus a gcomhordú, a neartú, agus go háirithe Airteagal 9(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil Inár sainaithníodh an Ungáir mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil Inár sainaithníodh an Ungáir mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 11 Bealtaine 2021, chuir an Ungáir a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 15 Nollaig 2022, ghlac an Chomhairle cinneadh cur chun feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Ungáir (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ungáir tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 11 Bealtaine 2021, chuir an Ungáir a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 15 Nollaig 2022, ghlac an Chomhairle cinneadh cur chun feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Ungáir (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ungáir tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 2 Bealtaine 2023, thíolaic an Ungáir a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hUngáire maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. An 1 Meitheamh 2023, tháinig dlí nua maidir leis an gcóras breithiúnach i bhfeidhm. |
| --- | --- |

(10)

An 2 Bealtaine 2023, thíolaic an Ungáir a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hUngáire maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. An 1 Meitheamh 2023, tháinig dlí nua maidir leis an gcóras breithiúnach i bhfeidhm.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ungáir. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hUngáire ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hUngáire. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hUngáire ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ungáir. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hUngáire ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hUngáire. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hUngáire ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Ungáir agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa tSualainn. Go háirithe, tá méadú tagtha ar leochaileachtaí a bhaineann le brúnna praghais an-láidir agus le riachtanais mhaoiniúcháin rialtais agus sheachtracha, agus tá na leochaileachtaí sin suntasach. Tá méadú mór tagtha ar an mboilsciú agus ní léir go fóill go bhfuil sé ag maolú. Dá bhfanfadh an boilsciú ar leibhéal ard thar thréimhse fhada, bhainfeadh sé sin an bonn a thuilleadh d’iomaíochas costais agus d’fhéadfadh costais mhaoiniúcháin a bheith níos airde dá bharr. Tháinig méadú suntasach ar an easnamh mór sa chuntas reatha de dheasca praghsanna fuinnimh níos airde in 2022 agus tá méadú tagtha ar fhiachas seachtrach gearrthéarmach. Má tá feabhas le teacht ar an gcuntas reatha in 2023 agus 2024 beidh laghdú eile ar phraghsanna fuinnimh ag teastáil, ach mar sin féin táthar ag tuar go mbeidh easnamh neamhdhiomaibhseach ann in 2023 agus in 2024. Tá déine ard fuinnimh an gheilleagair tábhachtach ó thaobh dhinimic an chuntais reatha de. Bhí an t-easnamh rialtais mór go dtí seo, agus níorbh iad na freagairtí beartais ar an bpaindéim agus ar na géarchéimeanna fuinnimh ach cuid den chúis leis, agus is an t-easnamh is cúis le cuid mhór d’iasachtaí seachtracha an gheilleagair. Tháinig laghdú ar chóimheas fiachais an rialtais mar gheall ar fhás suntasach ainmniúil OTI, ach d’fhéadfadh moilliú ar ghníomhaíocht agus buanseasmhacht na n-easnamh ard a bheith ina ndúshláin. Tá méadú tagtha ar chostais iasachtaíochta flaithiúnais ó bhí 2021 ann, agus tá méadú ag teacht ar an ualach úis atá ar an rialtas, cé go bhfuil aibíocht fiachais sách íseal go fóill. Tháinig méadú faoi dhó ar phraghsanna tithe thar thréimhse cúig bliana ach tháinig deireadh leis na méaduithe ar phraghsanna go déanach in 2022. Mar sin féin, is cosúil gur beag an dóchúlacht go dtiocfaidh laghdú mór ar phraghsanna ainmniúla ós rud é go bhfuil féichiúnas teaghlaigh íseal agus i bhfianaise na timpeallachta boilscithe ard atá ann faoi láthair. Tá na leochaileachtaí a sainaithníodh níos measa mar gheall ar neamhréireachtaí beartais. Tá comhordú éifeachtach agus críochú soiléir na mbeartas maicreacnamaíoch, a bhfuil creat beartais institiúideach láidir mar bhonn taca leo, ríthábhachtach chun inbhuanaitheacht fhioscach agus sheachtrach a chosaint agus chun ionchais a fhréamhú. Meastar go gcuideoidh cur chun feidhme tráthúil agus iomlán na n-athchóirithe struchtúracha a áirítear i bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta na hUngáire le leochaileachtaí maicreacnamaíocha a laghdú agus go dtacóidh sé sin leis an bhfás agus leis an gcoigeartú sa mheántéarma. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Ungáir agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa tSualainn. Go háirithe, tá méadú tagtha ar leochaileachtaí a bhaineann le brúnna praghais an-láidir agus le riachtanais mhaoiniúcháin rialtais agus sheachtracha, agus tá na leochaileachtaí sin suntasach. Tá méadú mór tagtha ar an mboilsciú agus ní léir go fóill go bhfuil sé ag maolú. Dá bhfanfadh an boilsciú ar leibhéal ard thar thréimhse fhada, bhainfeadh sé sin an bonn a thuilleadh d’iomaíochas costais agus d’fhéadfadh costais mhaoiniúcháin a bheith níos airde dá bharr. Tháinig méadú suntasach ar an easnamh mór sa chuntas reatha de dheasca praghsanna fuinnimh níos airde in 2022 agus tá méadú tagtha ar fhiachas seachtrach gearrthéarmach. Má tá feabhas le teacht ar an gcuntas reatha in 2023 agus 2024 beidh laghdú eile ar phraghsanna fuinnimh ag teastáil, ach mar sin féin táthar ag tuar go mbeidh easnamh neamhdhiomaibhseach ann in 2023 agus in 2024. Tá déine ard fuinnimh an gheilleagair tábhachtach ó thaobh dhinimic an chuntais reatha de. Bhí an t-easnamh rialtais mór go dtí seo, agus níorbh iad na freagairtí beartais ar an bpaindéim agus ar na géarchéimeanna fuinnimh ach cuid den chúis leis, agus is an t-easnamh is cúis le cuid mhór d’iasachtaí seachtracha an gheilleagair. Tháinig laghdú ar chóimheas fiachais an rialtais mar gheall ar fhás suntasach ainmniúil OTI, ach d’fhéadfadh moilliú ar ghníomhaíocht agus buanseasmhacht na n-easnamh ard a bheith ina ndúshláin. Tá méadú tagtha ar chostais iasachtaíochta flaithiúnais ó bhí 2021 ann, agus tá méadú ag teacht ar an ualach úis atá ar an rialtas, cé go bhfuil aibíocht fiachais sách íseal go fóill. Tháinig méadú faoi dhó ar phraghsanna tithe thar thréimhse cúig bliana ach tháinig deireadh leis na méaduithe ar phraghsanna go déanach in 2022. Mar sin féin, is cosúil gur beag an dóchúlacht go dtiocfaidh laghdú mór ar phraghsanna ainmniúla ós rud é go bhfuil féichiúnas teaghlaigh íseal agus i bhfianaise na timpeallachta boilscithe ard atá ann faoi láthair. Tá na leochaileachtaí a sainaithníodh níos measa mar gheall ar neamhréireachtaí beartais. Tá comhordú éifeachtach agus críochú soiléir na mbeartas maicreacnamaíoch, a bhfuil creat beartais institiúideach láidir mar bhonn taca leo, ríthábhachtach chun inbhuanaitheacht fhioscach agus sheachtrach a chosaint agus chun ionchais a fhréamhú. Meastar go gcuideoidh cur chun feidhme tráthúil agus iomlán na n-athchóirithe struchtúracha a áirítear i bPlean Téarnaimh agus Athléimneachta na hUngáire le leochaileachtaí maicreacnamaíocha a laghdú agus go dtacóidh sé sin leis an bhfás agus leis an gcoigeartú sa mheántéarma.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na hUngáire ó 7,1 % de OTI in 2021 go 6,2 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 76,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 73,3 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na hUngáire, ós rud é gur sháraigh fiachas ginearálta an rialtais in 2022 luach tagartha an Chonartha maidir le OTI, 3 % agus nár urramaíodh an tagarmharc maidir le fiachas a laghdú. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar fiachais. I gcomhréir leis an Teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Luaigh an Coimisiún ina dhiaidh sin go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Ungáir é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú ina buiséad do 2023 agus a buiséad do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na hUngáire ó 7,1 % de OTI in 2021 go 6,2 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 76,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 73,3 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na hUngáire, ós rud é gur sháraigh fiachas ginearálta an rialtais in 2022 luach tagartha an Chonartha maidir le OTI, 3 % agus nár urramaíodh an tagarmharc maidir le fiachas a laghdú. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar fiachais. I gcomhréir leis an Teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Luaigh an Coimisiún ina dhiaidh sin go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Ungáir é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú ina buiséad do 2023 agus a buiséad do 2024 á ullmhú aici.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh i mbearta laghdaithe ioncaim den sórt sin laghdú ar dhleachtanna máil ar bhreoslaí, agus áiríodh i mbearta méadaithe caiteachais fóirdheontais do chuideachtaí fóntais as na caillteanais arna dtabhú mar gheall ar chaidhpeanna ar phraghsanna fuinnimh cónaithe, agus scéimeanna tacaíochta do chuideachtaí dianfhuinnimh. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, mar atá cáin shealadach ar an scaipeadh idir ola Brent agus ola Urals, cáin shealadach ar ioncam soláthróirí fuinnimh agus méadú sealadach ar ríchíosanna mianadóireachta. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,0 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,1 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 1,9 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh i mbearta laghdaithe ioncaim den sórt sin laghdú ar dhleachtanna máil ar bhreoslaí, agus áiríodh i mbearta méadaithe caiteachais fóirdheontais do chuideachtaí fóntais as na caillteanais arna dtabhú mar gheall ar chaidhpeanna ar phraghsanna fuinnimh cónaithe, agus scéimeanna tacaíochta do chuideachtaí dianfhuinnimh. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, mar atá cáin shealadach ar an scaipeadh idir ola Brent agus ola Urals, cáin shealadach ar ioncam soláthróirí fuinnimh agus méadú sealadach ar ríchíosanna mianadóireachta. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,0 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,1 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 1,9 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Ungáir (7) staid fhioscach thacúil a choinneáil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Ungáir (7) staid fhioscach thacúil a choinneáil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí staid fhioscach (8) thacúil ann in 2022, ag 0,4 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Ungáir de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,5 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (2,1 % de OTI a bhí ann in 2021). An laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid agus cistí eile de chuid Aontais in 2022, bhí sé ann mar thoradh ar ionsú níos ísle chistí struchtúracha agus infheistíochta na hEorpa. Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,2 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Ungáir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, sholáthar an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú crapthach dar méid 0,6 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Ungáir smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí staid fhioscach (8) thacúil ann in 2022, ag 0,4 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Ungáir de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,5 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (2,1 % de OTI a bhí ann in 2021). An laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid agus cistí eile de chuid Aontais in 2022, bhí sé ann mar thoradh ar ionsú níos ísle chistí struchtúracha agus infheistíochta na hEorpa. Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,2 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Ungáir infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach bhfuil i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, sholáthar an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú crapthach dar méid 0,6 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Ungáir smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú, is cás é atá níos fabhraí ná Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,5 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 4,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI níos ísle de 0,5 % ann in 2023 agus de 2,8 % ann in 2024, go príomha mar gheall ar an bhfás níos ísle ar an tomhaltas príobháideach a bhfuiltear ag súil leis de bharr an fháis níos ísle ar phá ainmniúil a bhfuiltear ag súil leis agus ráta dífhostaíochta atá beagán níos airde a bheith ann. Chomh maith leis sin, réamh-mheasann an Coimisiún go mbeidh fás níos ísle i dtomhaltas an rialtais agus in onnmhairí glana. Tá an fás ainmniúil OTI atá tuartha i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún níos ísle le linn na tréimhse réamhaisnéise mar gheall ar an bhfás OTI níos ísle a bhfuiltear ag súil leis agus ar an díbhoilsceoir OTI. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú, is cás é atá níos fabhraí ná Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,5 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 4,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI níos ísle de 0,5 % ann in 2023 agus de 2,8 % ann in 2024, go príomha mar gheall ar an bhfás níos ísle ar an tomhaltas príobháideach a bhfuiltear ag súil leis de bharr an fháis níos ísle ar phá ainmniúil a bhfuiltear ag súil leis agus ráta dífhostaíochta atá beagán níos airde a bheith ann. Chomh maith leis sin, réamh-mheasann an Coimisiún go mbeidh fás níos ísle i dtomhaltas an rialtais agus in onnmhairí glana. Tá an fás ainmniúil OTI atá tuartha i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún níos ísle le linn na tréimhse réamhaisnéise mar gheall ar an bhfás OTI níos ísle a bhfuiltear ag súil leis agus ar an díbhoilsceoir OTI.

| (18) | Ina Chlár um Chóineasú 2023, tá an rialtas ag súil go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 3,9 % de OTI in 2023. Léiríonn an laghdú in 2023 den chuid is mó ioncam cánach níos airde arbh é an boilsciú ard agus an brabús amhantair sealadach ba chúis leis, mar aon le cánacha earnála a mheastar a bheith cothrom le 1,5 % de OTI in 2023. De réir Chlár um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 73,3 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 69,7 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 4,0 % de OTI a bheidh san easnamh rialtais in 2023. Tá sé sin i gcomhréir leis an easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos airde de 70,7 % ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin fás OTI agus díbhoilsceoir OTI níos ísle sa réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár um Chóineasú 2023, tá an rialtas ag súil go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 3,9 % de OTI in 2023. Léiríonn an laghdú in 2023 den chuid is mó ioncam cánach níos airde arbh é an boilsciú ard agus an brabús amhantair sealadach ba chúis leis, mar aon le cánacha earnála a mheastar a bheith cothrom le 1,5 % de OTI in 2023. De réir Chlár um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 73,3 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 69,7 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 4,0 % de OTI a bheidh san easnamh rialtais in 2023. Tá sé sin i gcomhréir leis an easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos airde de 70,7 % ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht sin fás OTI agus díbhoilsceoir OTI níos ísle sa réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún.

| (19) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is bearta iad siúd ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe: fóirdheontais do chuideachtaí fóntais as na caillteanais arna dtabhú mar gheall ar chaidhpeanna ar phraghsanna fuinnimh cónaithe, agus scéimeanna tacaíochta do chuideachtaí dianfhuinnimh. Tá costas na mbeart sin fós á fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,2 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn formhór acu an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, níl aon bheart tacaíochta spriocdhírithe le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh mholadh an 12 Iúil 2022 ón gComhairle (11). |
| --- | --- |

(19)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is bearta iad siúd ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe: fóirdheontais do chuideachtaí fóntais as na caillteanais arna dtabhú mar gheall ar chaidhpeanna ar phraghsanna fuinnimh cónaithe, agus scéimeanna tacaíochta do chuideachtaí dianfhuinnimh. Tá costas na mbeart sin fós á fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,2 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn formhór acu an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, níl aon bheart tacaíochta spriocdhírithe le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh mholadh an 12 Iúil 2022 ón gComhairle (11).

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ungáir gníomhaíocht chun a áirithiú in 2023 go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Ungáir a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Ungáir freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ungáir gníomhaíocht chun a áirithiú in 2023 go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Ungáir a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Ungáir freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh staid fhioscach crapthach de + 4,2 % de OTI ann, i gcomhthéacs boilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 0,4 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 2,2 % de OTI leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 2,3 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,6 pointe céatadáin (13) leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Ungáir infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, cé nach bhfuiltear ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, mar shampla eangach leictreachais a fhorbairt, iarnróid fho-uirbeacha a nuachóiriú, tacaíocht a thabhairt d’úsáid grianphainéil chónaithe, ríomhairí glúine a chur ar fáil do mhúinteoirí agus do dhaltaí i meánscoileanna íochtaracha agus uachtaracha agus bearta digitithe i gcúram sláinte, bearta a mhaoinítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh staid fhioscach crapthach de + 4,2 % de OTI ann, i gcomhthéacs boilscithe aird. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 0,4 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 2,2 % de OTI leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 2,3 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,6 pointe céatadáin (13) leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Ungáir infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, cé nach bhfuiltear ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, mar shampla eangach leictreachais a fhorbairt, iarnróid fho-uirbeacha a nuachóiriú, tacaíocht a thabhairt d’úsáid grianphainéil chónaithe, ríomhairí glúine a chur ar fáil do mhúinteoirí agus do dhaltaí i meánscoileanna íochtaracha agus uachtaracha agus bearta digitithe i gcúram sláinte, bearta a mhaoinítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 2,9 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó laghdú mór ar chaiteachas ginearálta an rialtais mar sciar de OTI, go háirithe maidir le hollfhoirmiú caipitil sheasta, tomhaltas idirmheánach agus cúiteamh d’fhostaithe. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 66,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,4 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá réamh-mheasta i gClár um Chóineasú 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas réamh-mheasta níos airde ar ollfhoirmiú caipitil sheasta i gcomhréir le treochtaí le déanaí agus ar thomhaltas idirmheánach níos airde arna spreagadh ag brúnna boilscithe atá fós ann. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos airde de 71,1 % ann ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 2,9 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó laghdú mór ar chaiteachas ginearálta an rialtais mar sciar de OTI, go háirithe maidir le hollfhoirmiú caipitil sheasta, tomhaltas idirmheánach agus cúiteamh d’fhostaithe. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 66,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,4 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá réamh-mheasta i gClár um Chóineasú 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas réamh-mheasta níos airde ar ollfhoirmiú caipitil sheasta i gcomhréir le treochtaí le déanaí agus ar thomhaltas idirmheánach níos airde arna spreagadh ag brúnna boilscithe atá fós ann. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos airde de 71,1 % ann ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár um Chóineasú 2023 go gcuirfear deireadh de réir a chéile le cuid de na bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá an Coimisiún ag glacadh leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,4 % de OTI in 2024, i gcomparáid le 1,2 % de OTI in 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair go bhfanfaidh siad i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár um Chóineasú 2023 go gcuirfear deireadh de réir a chéile le cuid de na bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá an Coimisiún ag glacadh leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,4 % de OTI in 2024, i gcomparáid le 1,2 % de OTI in 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair go bhfanfaidh siad i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (24) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,4 %, mar a léirítear sa mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an mboilsciú foluiteach a laghdú, atá go mór os cionn mheán an Aontais, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mbeadh sé fós ann, agus cuideoidh sé sin leis an seasamh seachtrach a chosaint. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna mheas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 1,2 % de OTI in 2023), má cheadaítear sin le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir meastacháin ón gCoimisiún, bheadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil níos ísle ná mar a moladh do 2024 mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

(24)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,4 %, mar a léirítear sa mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an mboilsciú foluiteach a laghdú, atá go mór os cionn mheán an Aontais, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mbeadh sé fós ann, agus cuideoidh sé sin leis an seasamh seachtrach a chosaint. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna mheas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 1,2 % de OTI in 2023), má cheadaítear sin le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir meastacháin ón gCoimisiún, bheadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil níos ísle ná mar a moladh do 2024 mar thoradh air sin.

| (25) | Má ghlactar leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tá sé réamh-mheasta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 7,0 % ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, ráta atá os cionn an ráta fáis atá molta. Tá an coigeartú a réamh-mheastar réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas ó chéimniú amach iomlán na mbeart tacaíochta fuinnimh, arb iad is cúis leis sin caiteachas ardaithe ar thomhaltas idirmheánach agus ar ollfhoirmiú caipitil sheasta agus céimniú amach ionchasach an bhrabúis amhantair shealadaigh agus na gcánacha earnála. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tá sé réamh-mheasta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 7,0 % ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, ráta atá os cionn an ráta fáis atá molta. Tá an coigeartú a réamh-mheastar réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas ó chéimniú amach iomlán na mbeart tacaíochta fuinnimh, arb iad is cúis leis sin caiteachas ardaithe ar thomhaltas idirmheánach agus ar ollfhoirmiú caipitil sheasta agus céimniú amach ionchasach an bhrabúis amhantair shealadaigh agus na gcánacha earnála.

| (26) | De réir an chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtitfidh infheistíocht an rialtais ó 5,1 % de OTI in 2023 go 3,7 % de OTI in 2024. Léiríonn an infheistíocht níos lú an infheistíocht níos lú a mhaoinítear go náisiúnta agus an infheistíocht níos lú atá á maoiniú ag an Aontas. |
| --- | --- |

(26)

De réir an chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtitfidh infheistíocht an rialtais ó 5,1 % de OTI in 2023 go 3,7 % de OTI in 2024. Léiríonn an infheistíocht níos lú an infheistíocht níos lú a mhaoinítear go náisiúnta agus an infheistíocht níos lú atá á maoiniú ag an Aontas.

| (27) | Leagtar amach i gClár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir chlár um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 1,9 % de OTI in 2025, 1,4 % in 2026 agus 0,9 % in 2027. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an chláir. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 66,7 % ag deireadh 2024 go 56,3 % faoi dheireadh 2027. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir chlár um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais de réir a chéile go 1,9 % de OTI in 2025, 1,4 % in 2026 agus 0,9 % in 2027. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh ginearálta rialtais faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an chláir. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 66,7 % ag deireadh 2024 go 56,3 % faoi dheireadh 2027.

| (28) | Thug beartais airgeadaíochta, fhioscacha agus forbartha eacnamaíche aghaidh ar na dúshláin eacnamaíocha a bhí ann le déanaí ar bhealach neamh-chomhordaithe, rud a rinneadh éifeachtacht na freagartha beartais ar an iomlán a lagú. Thosaigh an beartas airgeadaíochta ag éirí níos doichte in 2021 ach lean an leathnú fioscach ar aghaidh go dtí tús 2022. Bhí sé d’aidhm ag roinnt beart beartais sealadach a tugadh isteach ó bhí 2021 ann cumhacht ceannaigh na dteaghlach a chaomhnú ar bhealach neamhspriocdhírithe, trí chaidhpeanna ar phraghsanna agus ar rátaí úis agus trí fhóirdheontais fuinnimh atá costasach go fioscach. Tugadh isteach caidhpeanna praghais ar bhreoslaí mótair agus ar mhíreanna bia bunúsacha áirithe. Tugadh uasteorainneacha ráta úis isteach ar mhorgáistí ráta athraitheacha, ar iasachtaí d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide, ar iasachtaí do mhic léinn áirithe, agus ar thaiscí móra bainc. Rachaidh an chuid is mó de na bearta sin in éag in 2023. Is iad cuideachtaí agus an earnáil airgeadais den chuid is mó a sheas costas na mbeart sin, trí chánacha indíreacha níos airde, agus de bharr a n-éifeachtaí saofa tháinig laghdú ar tháirgeadh intíre agus bhí praghsanna níos airde ann i measc táirgí nach ndéanann na huasteorainneacha difear díreach dóibh. Chuir siad bac freisin ar an éileamh a choigeartú do thimpeallacht eacnamaíoch nua. Tá beartais forbartha eacnamaíche ag brath ar scéimeanna iasachta fóirdheonaithe chun cabhrú le cuideachtaí dul i dtaithí ar thurraingí eacnamaíocha. Seoladh scéim iasachta mór fóirdheonaithe ag a bhfuil rátaí úis seasta i mí Feabhra 2023 chun tacú le cuideachtaí a bhfuil costais fuinnimh ag dul i méid dóibh. Tá na caidhpeanna ar rátaí praghais agus úis agus an t-iasachtú fóirdheonaithe tar éis gníomhú in aghaidh iarrachtaí beartais airgeadaíochta chun boilsciú a laghdú, inter alia trí éifeachtacht ionstraimí an bhainc cheannais a laghdú. Chinn an Banc Ceannais Eorpach go gcuireann bearta rialála áirithe, lena n-áirítear an uasteorainn ar rátaí taisce bainc, bac ar stiúradh beartais airgeadaíochta éifeachtúil. |
| --- | --- |

(28)

Thug beartais airgeadaíochta, fhioscacha agus forbartha eacnamaíche aghaidh ar na dúshláin eacnamaíocha a bhí ann le déanaí ar bhealach neamh-chomhordaithe, rud a rinneadh éifeachtacht na freagartha beartais ar an iomlán a lagú. Thosaigh an beartas airgeadaíochta ag éirí níos doichte in 2021 ach lean an leathnú fioscach ar aghaidh go dtí tús 2022. Bhí sé d’aidhm ag roinnt beart beartais sealadach a tugadh isteach ó bhí 2021 ann cumhacht ceannaigh na dteaghlach a chaomhnú ar bhealach neamhspriocdhírithe, trí chaidhpeanna ar phraghsanna agus ar rátaí úis agus trí fhóirdheontais fuinnimh atá costasach go fioscach. Tugadh isteach caidhpeanna praghais ar bhreoslaí mótair agus ar mhíreanna bia bunúsacha áirithe. Tugadh uasteorainneacha ráta úis isteach ar mhorgáistí ráta athraitheacha, ar iasachtaí d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide, ar iasachtaí do mhic léinn áirithe, agus ar thaiscí móra bainc. Rachaidh an chuid is mó de na bearta sin in éag in 2023. Is iad cuideachtaí agus an earnáil airgeadais den chuid is mó a sheas costas na mbeart sin, trí chánacha indíreacha níos airde, agus de bharr a n-éifeachtaí saofa tháinig laghdú ar tháirgeadh intíre agus bhí praghsanna níos airde ann i measc táirgí nach ndéanann na huasteorainneacha difear díreach dóibh. Chuir siad bac freisin ar an éileamh a choigeartú do thimpeallacht eacnamaíoch nua. Tá beartais forbartha eacnamaíche ag brath ar scéimeanna iasachta fóirdheonaithe chun cabhrú le cuideachtaí dul i dtaithí ar thurraingí eacnamaíocha. Seoladh scéim iasachta mór fóirdheonaithe ag a bhfuil rátaí úis seasta i mí Feabhra 2023 chun tacú le cuideachtaí a bhfuil costais fuinnimh ag dul i méid dóibh. Tá na caidhpeanna ar rátaí praghais agus úis agus an t-iasachtú fóirdheonaithe tar éis gníomhú in aghaidh iarrachtaí beartais airgeadaíochta chun boilsciú a laghdú, inter alia trí éifeachtacht ionstraimí an bhainc cheannais a laghdú. Chinn an Banc Ceannais Eorpach go gcuireann bearta rialála áirithe, lena n-áirítear an uasteorainn ar rátaí taisce bainc, bac ar stiúradh beartais airgeadaíochta éifeachtúil.

| (29) | De dheasca laigí i bpleanáil agus cur i bhfeidhm an bhuiséid, tá méadú tagtha ar chlaontacht fhorleathnaitheach an bheartais fhioscaigh agus, dá bhrí sin, chuir siad le go leor de na dúshláin mhaicreacnamaíocha atá roimh an Ungáir faoi láthair. Ó bhí 2016 ann, tá laghdú tagtha ar cháilíocht na réamhaisnéisí maicreacnamaíocha agus buiséadacha de bharr na buiséid bhliantúla a ghlacadh go han-luath. D’fhág rialacha éagsúla solúbthachta buiséid agus cúlchistí móra buiséid go raibh caiteachas lánroghnach níos airde ann, rud a chuir le comhthimthriallacht an bheartais fhioscaigh. Ba mhinic a rinneadh cinntí caiteachais ad hoc ag deireadh na bliana buiséid nó achtaíodh iad le foraitheanta rialtais i rith na bliana gan maoirseacht pharlaiminteach agus comhairliúchán poiblí leordhóthanach, rud a laghdaíonn trédhearcacht an bhuiséid. Níor chuir an creat fioscach náisiúnta cosc ar easnaimh mhóra phoiblí mar gheall ar laigí i ndearadh rialacha fioscacha intíre, lena n-áirítear riail fiachais ag a bhfuil gnéithe comhthimthriallacha, forfheidhmiú lag na pleanála buiséadaí meántéarmacha, arna laghdú a thuilleadh ag forálacha speisialta an chórais “staid na contúirte”, agus ról agus acmhainní teoranta na Comhairle Fioscaí. Cuireann sainordú teoranta agus acmhainní teoranta na comhairle fioscaí náisiúnta teorainn lena héifeachtacht maidir le plé poiblí ar shaincheisteanna fioscacha a stiúradh. |
| --- | --- |

(29)

De dheasca laigí i bpleanáil agus cur i bhfeidhm an bhuiséid, tá méadú tagtha ar chlaontacht fhorleathnaitheach an bheartais fhioscaigh agus, dá bhrí sin, chuir siad le go leor de na dúshláin mhaicreacnamaíocha atá roimh an Ungáir faoi láthair. Ó bhí 2016 ann, tá laghdú tagtha ar cháilíocht na réamhaisnéisí maicreacnamaíocha agus buiséadacha de bharr na buiséid bhliantúla a ghlacadh go han-luath. D’fhág rialacha éagsúla solúbthachta buiséid agus cúlchistí móra buiséid go raibh caiteachas lánroghnach níos airde ann, rud a chuir le comhthimthriallacht an bheartais fhioscaigh. Ba mhinic a rinneadh cinntí caiteachais ad hoc ag deireadh na bliana buiséid nó achtaíodh iad le foraitheanta rialtais i rith na bliana gan maoirseacht pharlaiminteach agus comhairliúchán poiblí leordhóthanach, rud a laghdaíonn trédhearcacht an bhuiséid. Níor chuir an creat fioscach náisiúnta cosc ar easnaimh mhóra phoiblí mar gheall ar laigí i ndearadh rialacha fioscacha intíre, lena n-áirítear riail fiachais ag a bhfuil gnéithe comhthimthriallacha, forfheidhmiú lag na pleanála buiséadaí meántéarmacha, arna laghdú a thuilleadh ag forálacha speisialta an chórais “staid na contúirte”, agus ról agus acmhainní teoranta na Comhairle Fioscaí. Cuireann sainordú teoranta agus acmhainní teoranta na comhairle fioscaí náisiúnta teorainn lena héifeachtacht maidir le plé poiblí ar shaincheisteanna fioscacha a stiúradh.

| (30) | Tá fás mór tagtha ar phraghsanna tithe san Ungáir le deich mbliana anuas, agus d’fhan an soláthar tithíochta teoranta. Scéimeanna fóirdheontais le haghaidh ceannach tithe atá spriocdhírithe go lag, atá ar fáil freisin do theaghlaigh ar ioncam níos airde atá i seilbh teaghaise cheana féin, chuir siad le méaduithe ar phraghsanna le déanaí. Ar an gcaoi chéanna, ní dhírítear ar fhóirdheontais le haghaidh tógáil tithíochta, lena n-áirítear deontais, iasachtaí fóirdheonaithe agus rátaí fabhracha CBL. |
| --- | --- |

(30)

Tá fás mór tagtha ar phraghsanna tithe san Ungáir le deich mbliana anuas, agus d’fhan an soláthar tithíochta teoranta. Scéimeanna fóirdheontais le haghaidh ceannach tithe atá spriocdhírithe go lag, atá ar fáil freisin do theaghlaigh ar ioncam níos airde atá i seilbh teaghaise cheana féin, chuir siad le méaduithe ar phraghsanna le déanaí. Ar an gcaoi chéanna, ní dhírítear ar fhóirdheontais le haghaidh tógáil tithíochta, lena n-áirítear deontais, iasachtaí fóirdheonaithe agus rátaí fabhracha CBL.

| (31) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, chuir an Ungáir in iúl go raibh sé ar intinn aici suas le EUR 6 600 000 000 de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Tá sé bunriachtanach go rachfar ar aghaidh go pras le cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta, mar an tSaoráid a bheidh i bhfeidhm go dtí 2026, is rud í atá sealadach. Tá sé chomh tábhachtach céanna don Ungáir cumas leordhóthanach riaracháin a áirithiú chun gealltanais an phlean téarnaimh agus athléimneachta a chomhlíonadh. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hUngáire i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. Cuireadh moill shuntasach ar chur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hUngáire mar gheall ar ghlacadh déanach an Chinnidh Cur Chun Feidhme ón gComhairle maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Ungáir i mí na Nollag 2022. Chun an plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go pras agus go rianúil, bheadh gá le 27 ngarsprioc a chomhlíonadh a bhaineann le neamhspleáchas breithiúnach a neartú agus cosaint leasanna airgeadais an Aontais a chosaint. Ní féidir íocaíocht a dhéanamh faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta go dtí go gcuirfear na garspriocanna sin chun feidhme go hiomlán agus i gceart. Is é leithdháileadh deontais REPowerEU na hUngáire EUR 701,6 milliún. Tá sé beartaithe ag an Ungáir deontas REPowerEU agus iasacht bhreise a úsáid le haghaidh infheistíochtaí a bhaineann le fuinneamh. |
| --- | --- |

(31)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, chuir an Ungáir in iúl go raibh sé ar intinn aici suas le EUR 6 600 000 000 de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Tá sé bunriachtanach go rachfar ar aghaidh go pras le cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta, mar an tSaoráid a bheidh i bhfeidhm go dtí 2026, is rud í atá sealadach. Tá sé chomh tábhachtach céanna don Ungáir cumas leordhóthanach riaracháin a áirithiú chun gealltanais an phlean téarnaimh agus athléimneachta a chomhlíonadh. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hUngáire i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. Cuireadh moill shuntasach ar chur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hUngáire mar gheall ar ghlacadh déanach an Chinnidh Cur Chun Feidhme ón gComhairle maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Ungáir i mí na Nollag 2022. Chun an plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go pras agus go rianúil, bheadh gá le 27 ngarsprioc a chomhlíonadh a bhaineann le neamhspleáchas breithiúnach a neartú agus cosaint leasanna airgeadais an Aontais a chosaint. Ní féidir íocaíocht a dhéanamh faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta go dtí go gcuirfear na garspriocanna sin chun feidhme go hiomlán agus i gceart. Is é leithdháileadh deontais REPowerEU na hUngáire EUR 701,6 milliún. Tá sé beartaithe ag an Ungáir deontas REPowerEU agus iasacht bhreise a úsáid le haghaidh infheistíochtaí a bhaineann le fuinneamh.

| (32) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hUngáire maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Ungáir. |
| --- | --- |

(32)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hUngáire maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Ungáir.

| (33) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir bheartais chomhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh an Ungáir a bhaineann le bochtaineacht, le hiomaíocht an mhargaidh saothair i seirbhísí agus le fuinneamh. |
| --- | --- |

(33)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir bheartais chomhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh an Ungáir a bhaineann le bochtaineacht, le hiomaíocht an mhargaidh saothair i seirbhísí agus le fuinneamh.

| (34) | Cé go bhfuil feabhas tagtha ar tháscairí foriomlána na bochtaineachta le deich mbliana anuas, tá staid choibhneasta grúpaí áirithe faoi mhíbhuntáiste mar shampla teaghlaigh ar ioncam íseal, leanaí, daoine faoi mhíchumas, Romaigh agus daoine atá ina gcónaí i lonnaíochtaí tuaithe iargúlta imithe in olcas. Tá ráta na díthe ábharaí agus sóisialta ar cheann de na rátaí is airde san Aontas, agus tá éagothromaíochtaí suntasacha ann idir réigiúin. Tá sé thar a bheith ard i measc leanaí agus na Romach. Bíonn deacrachtaí roimh ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste rochtain a fháil ar sheirbhísí leordhóthanacha cúnaimh shóisialta, oideachais, cúraim sláinte agus cuardaithe poist. Bíonn ar theaghlaigh gan ioncam cobhsaí déileáil le líontán sábhála sóisialta atá ag dul i léig. Cuireann an córas cánach ualach díréireach ar oibrithe ar phá níos ísle. Níor choinnigh na príomhfhoinsí ioncaim do theaghlaigh ar ioncam íseal suas leis an gcostas maireachtála le deich mbliana anuas. Tá leordhóthanacht an ioncaim íosta ar cheann de na cinn is ísle san Aontas. Cuireann méaduithe a tháinig ar phraghsanna fuinnimh agus bia le déanaí ualach díréireach ar shaothraithe ar ioncam íseal, agus níl na bearta tacaíochta spriocdhírithe den chuid is mó. Leis an leasú a rinneadh le déanaí ar an reachtaíocht um chosaint shóisialta, laghdaíodh freagracht an stáit cúram sóisialta a chur ar fáil. |
| --- | --- |

(34)

Cé go bhfuil feabhas tagtha ar tháscairí foriomlána na bochtaineachta le deich mbliana anuas, tá staid choibhneasta grúpaí áirithe faoi mhíbhuntáiste mar shampla teaghlaigh ar ioncam íseal, leanaí, daoine faoi mhíchumas, Romaigh agus daoine atá ina gcónaí i lonnaíochtaí tuaithe iargúlta imithe in olcas. Tá ráta na díthe ábharaí agus sóisialta ar cheann de na rátaí is airde san Aontas, agus tá éagothromaíochtaí suntasacha ann idir réigiúin. Tá sé thar a bheith ard i measc leanaí agus na Romach. Bíonn deacrachtaí roimh ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste rochtain a fháil ar sheirbhísí leordhóthanacha cúnaimh shóisialta, oideachais, cúraim sláinte agus cuardaithe poist. Bíonn ar theaghlaigh gan ioncam cobhsaí déileáil le líontán sábhála sóisialta atá ag dul i léig. Cuireann an córas cánach ualach díréireach ar oibrithe ar phá níos ísle. Níor choinnigh na príomhfhoinsí ioncaim do theaghlaigh ar ioncam íseal suas leis an gcostas maireachtála le deich mbliana anuas. Tá leordhóthanacht an ioncaim íosta ar cheann de na cinn is ísle san Aontas. Cuireann méaduithe a tháinig ar phraghsanna fuinnimh agus bia le déanaí ualach díréireach ar shaothraithe ar ioncam íseal, agus níl na bearta tacaíochta spriocdhírithe den chuid is mó. Leis an leasú a rinneadh le déanaí ar an reachtaíocht um chosaint shóisialta, laghdaíodh freagracht an stáit cúram sóisialta a chur ar fáil.

| (35) | Tá an príomhráta fostaíochta réasúnta ard, ach tá deacrachtaí ag grúpaí áirithe faoi mhíbhuntáiste mar shampla Romaigh, daoine ar bheagán oiliúna, mná a bhfuil freagrachtaí cúraim orthu agus daoine faoi mhíchumas dul isteach sa mhargadh saothair oscailte mar gheall ar na laigí san oideachas, san oiliúint, sna córais cúnaimh shóisialta agus sna struchtúir tacaíochta do chuardaitheoirí poist. Tá na bearnaí sa ráta fostaíochta do dhaoine ar bheagán oiliúna, do Romaigh agus do dhaoine faoi mhíchumas fós ard. Fágtar bean amháin as gach cúigear atá ag lorg fostaíochta ar phá as an margadh saothair mar gheall ar fhreagrachtaí cúraim do leanaí nó do chleithiúnaithe faoi mhíchumas. Ní leor na sochair agus an rochtain ar bhearta gníomhacha éifeachtacha maidir leis an margadh saothair do ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste. Is é 3 mhí fad an tsochair dífhostaíochta, agus ba é 9,4 mí meánfhad na dífhostaíochta, de réir sonraí ó shuirbhé ar an lucht saothair in 2022. Tá ceathrar as gach deichniúr atá cláraithe mar dhífhostaithe gan sochair. Is léiriú í an meántréimhse chlárúcháin fhada ar na dúshláin acmhainne sa tseirbhís phoiblí fostaíochta. Tá sciar na gcuardaitheoirí poist a bhfuil bunscileanna ísle acu níos mó ná a dhá oiread níos mó ná an meán náisiúnta. Tá sciar na ndaoine fásta a ghlacann páirt san fhoghlaim fós íseal, go háirithe i measc daoine ar bheagán oiliúna agus daoine dífhostaithe. |
| --- | --- |

(35)

Tá an príomhráta fostaíochta réasúnta ard, ach tá deacrachtaí ag grúpaí áirithe faoi mhíbhuntáiste mar shampla Romaigh, daoine ar bheagán oiliúna, mná a bhfuil freagrachtaí cúraim orthu agus daoine faoi mhíchumas dul isteach sa mhargadh saothair oscailte mar gheall ar na laigí san oideachas, san oiliúint, sna córais cúnaimh shóisialta agus sna struchtúir tacaíochta do chuardaitheoirí poist. Tá na bearnaí sa ráta fostaíochta do dhaoine ar bheagán oiliúna, do Romaigh agus do dhaoine faoi mhíchumas fós ard. Fágtar bean amháin as gach cúigear atá ag lorg fostaíochta ar phá as an margadh saothair mar gheall ar fhreagrachtaí cúraim do leanaí nó do chleithiúnaithe faoi mhíchumas. Ní leor na sochair agus an rochtain ar bhearta gníomhacha éifeachtacha maidir leis an margadh saothair do ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste. Is é 3 mhí fad an tsochair dífhostaíochta, agus ba é 9,4 mí meánfhad na dífhostaíochta, de réir sonraí ó shuirbhé ar an lucht saothair in 2022. Tá ceathrar as gach deichniúr atá cláraithe mar dhífhostaithe gan sochair. Is léiriú í an meántréimhse chlárúcháin fhada ar na dúshláin acmhainne sa tseirbhís phoiblí fostaíochta. Tá sciar na gcuardaitheoirí poist a bhfuil bunscileanna ísle acu níos mó ná a dhá oiread níos mó ná an meán náisiúnta. Tá sciar na ndaoine fásta a ghlacann páirt san fhoghlaim fós íseal, go háirithe i measc daoine ar bheagán oiliúna agus daoine dífhostaithe.

| (36) | Tá an t-idirphlé sóisialta fós ar na cinn is laige san Aontas agus is measa fós é le déanaí. Feidhmíonn an príomhchomhlacht trípháirteach den chuid is mó mar fhóram um chomhroinnt faisnéise agus um chomhairliúchán, níl aon chreat dlíthiúil foirmiúil aige, agus níl aon idirphlé fóinteach ar siúl inti ach amháin i gcás socrú pá íosta. Cé gur dúshlán méadaitheach é an ganntanas múinteoirí, tá forálacha dlíthiúla nua tar éis srian a chur ar chearta múinteoirí gníomhaíocht chomhchoiteann a dhéanamh agus cuireadh leis an bhféidearthacht atá ag fostóirí múinteoirí atá rannpháirteach in easumhlaíocht shibhialta chun agóid a dhéanamh i gcoinne dálaí saothair a bhriseadh as a bpost go haisghníomhach. Athchóirithe a rinneadh le déanaí, a tugadh isteach gan idirphlé fóinteach leis na ceardchumainn ábhartha, bhí tionchar diúltach acu ar dhálaí oibre agus rinneadh siad féinionadaíocht d’oibrithe cúraim sláinte níos laige. |
| --- | --- |

(36)

Tá an t-idirphlé sóisialta fós ar na cinn is laige san Aontas agus is measa fós é le déanaí. Feidhmíonn an príomhchomhlacht trípháirteach den chuid is mó mar fhóram um chomhroinnt faisnéise agus um chomhairliúchán, níl aon chreat dlíthiúil foirmiúil aige, agus níl aon idirphlé fóinteach ar siúl inti ach amháin i gcás socrú pá íosta. Cé gur dúshlán méadaitheach é an ganntanas múinteoirí, tá forálacha dlíthiúla nua tar éis srian a chur ar chearta múinteoirí gníomhaíocht chomhchoiteann a dhéanamh agus cuireadh leis an bhféidearthacht atá ag fostóirí múinteoirí atá rannpháirteach in easumhlaíocht shibhialta chun agóid a dhéanamh i gcoinne dálaí saothair a bhriseadh as a bpost go haisghníomhach. Athchóirithe a rinneadh le déanaí, a tugadh isteach gan idirphlé fóinteach leis na ceardchumainn ábhartha, bhí tionchar diúltach acu ar dhálaí oibre agus rinneadh siad féinionadaíocht d’oibrithe cúraim sláinte níos laige.

| (37) | Le déanaí, bhí cur isteach poiblí ann ar roinnt margaí, rud a lagaigh deimhneacht dhlíthiúil. Bhí claonadh ag an gcur isteach sin infheistíocht de chuid an Aontais agus infheistíocht eachtrach i margaí áirithe a dhíspreagadh nó a theorannú, rud a d’fhágfadh go bhféadfadh fiontair faoi úinéireacht stáit nó gnólachtaí príobháideacha a bhfuil dlúthnaisc acu leis an rialtas cuideachtaí a cheannach. Déanann an cur isteach difear tromchúiseach freisin do phrionsabail an mhargaidh aonair agus an smachta reachta, rud a chuireann srian ar dheiseanna d’fhás eacnamaíoch inbhuanaithe. Mar shampla, caitear go hidirdhealaitheach le gnólachtaí agus tionscail shonracha trí chánacha saincheaptha, trí chaidhpeanna praghais agus trí rialacháin arna bhforchur ar gearrfhógra agus gan comhairliúchán roimh ré. Ó bhí 2020 ann, bhain an rialtas úsáid as a chumhacht urghnách faoin “staid chontúirte” chun bearta den sórt sin a thabhairt isteach. Is mór an t-ioncam buiséid ó chánacha earnáilsonracha. Mar shampla, d’fhorchuir an rialtas uasteorainneacha ar phraghsanna riaracháin le déanaí agus cáin bhrabúis 90 % ar tháirgeadh stroighne agus ábhair cheirmeacha. Is tionscail iad seo ina bhfuil ardleibhéal úinéireachta eachtraí. I mí na Nollag 2022, mhéadaigh an rialtas an cháin ar chuideachtaí árachais agus cógaisíochta go tobann. Cuireadh ualach ar na bainc le caidhp ar rátaí solúbtha morgáiste, rud a chuir isteach ar a gcumas iasachtaí a thabhairt agus ar a mbrabúsacht. Baineadh úsáid as cigireachtaí riaracháin roghnaitheacha agus treallacha, as fíneálacha agus as ceadanna a choinneáil siar chun brú míchuí a chur ar chuideachtaí áirithe, go háirithe san earnáil miondíola agus an earnáil iompair. Is cosúil nach bhfuil leigheas éifeachtach ann i gcoinne bearta treallacha a ghlac na húdaráis. Tá rialacháin dhothuartha fós os comhair na hearnála miondíola. Is cosúil nach bhfuil na coinníollacha maidir le údarú bunú nó athrú siopaí os cionn 400 méadar cearnach trédhearcach, agus tá amhras ann faoi infhaighteacht athbhreithnithe bhreithiúnaigh. Cuireann an cháin ar an earnáil miondíola ualach díréireach ar chuideachtaí móra nach bhfuil a gceanncheathrú acu san Ungáir. Is minic a úsáideann an rialtas a chumhacht chun idirbhearta a dhíolmhú ó rialú cumasc.
  Níl measúnú á dhéanamh ar thionchar na n-idirbheart sin ar an ngeilleagar, ar an iomaíocht ná ar an margadh aonair. Níl critéir na ndíolúintí sin leagtha amach ar bhealach trédhearcach, agus níl aon nós imeachta foirmiúil ann chun na critéir sin ná an cinneadh féin a chonspóid. Mar thoradh ar na hidirghabhálacha sin, tá méadú tagtha ar úinéireacht stáit nó úinéireacht intíre atá fabhrach don stát i mbaincéireacht, teileachumarsáid, fóntais, meáin, craoltóireacht teilifíse agus raidió, rud a dhéanann dochar d’úinéireacht eachtrach. Bunaithe ar fhógraí ó bhaill an rialtais, is féidir a bheith ag súil le hidirbhearta comhchosúla san earnáil árachais, miondíola agus iompair, go háirithe maidir le hAerfort Bhúdaipeist. Agus níos lú caipitil eachtraigh agus eolais eachtraigh a bheith ann, go háirithe i dtionscail lena mbaineann breisluach ard mar shampla baincéireacht agus teileachumarsáid, d’fhéadfaí go gcuirfí srian le deiseanna na hUngáire maidir le fás táirgiúlachta agus nuálaíocht. |
| --- | --- |

(37)

Le déanaí, bhí cur isteach poiblí ann ar roinnt margaí, rud a lagaigh deimhneacht dhlíthiúil. Bhí claonadh ag an gcur isteach sin infheistíocht de chuid an Aontais agus infheistíocht eachtrach i margaí áirithe a dhíspreagadh nó a theorannú, rud a d’fhágfadh go bhféadfadh fiontair faoi úinéireacht stáit nó gnólachtaí príobháideacha a bhfuil dlúthnaisc acu leis an rialtas cuideachtaí a cheannach. Déanann an cur isteach difear tromchúiseach freisin do phrionsabail an mhargaidh aonair agus an smachta reachta, rud a chuireann srian ar dheiseanna d’fhás eacnamaíoch inbhuanaithe. Mar shampla, caitear go hidirdhealaitheach le gnólachtaí agus tionscail shonracha trí chánacha saincheaptha, trí chaidhpeanna praghais agus trí rialacháin arna bhforchur ar gearrfhógra agus gan comhairliúchán roimh ré. Ó bhí 2020 ann, bhain an rialtas úsáid as a chumhacht urghnách faoin “staid chontúirte” chun bearta den sórt sin a thabhairt isteach. Is mór an t-ioncam buiséid ó chánacha earnáilsonracha. Mar shampla, d’fhorchuir an rialtas uasteorainneacha ar phraghsanna riaracháin le déanaí agus cáin bhrabúis 90 % ar tháirgeadh stroighne agus ábhair cheirmeacha. Is tionscail iad seo ina bhfuil ardleibhéal úinéireachta eachtraí. I mí na Nollag 2022, mhéadaigh an rialtas an cháin ar chuideachtaí árachais agus cógaisíochta go tobann. Cuireadh ualach ar na bainc le caidhp ar rátaí solúbtha morgáiste, rud a chuir isteach ar a gcumas iasachtaí a thabhairt agus ar a mbrabúsacht. Baineadh úsáid as cigireachtaí riaracháin roghnaitheacha agus treallacha, as fíneálacha agus as ceadanna a choinneáil siar chun brú míchuí a chur ar chuideachtaí áirithe, go háirithe san earnáil miondíola agus an earnáil iompair. Is cosúil nach bhfuil leigheas éifeachtach ann i gcoinne bearta treallacha a ghlac na húdaráis. Tá rialacháin dhothuartha fós os comhair na hearnála miondíola. Is cosúil nach bhfuil na coinníollacha maidir le údarú bunú nó athrú siopaí os cionn 400 méadar cearnach trédhearcach, agus tá amhras ann faoi infhaighteacht athbhreithnithe bhreithiúnaigh. Cuireann an cháin ar an earnáil miondíola ualach díréireach ar chuideachtaí móra nach bhfuil a gceanncheathrú acu san Ungáir. Is minic a úsáideann an rialtas a chumhacht chun idirbhearta a dhíolmhú ó rialú cumasc.

Níl measúnú á dhéanamh ar thionchar na n-idirbheart sin ar an ngeilleagar, ar an iomaíocht ná ar an margadh aonair. Níl critéir na ndíolúintí sin leagtha amach ar bhealach trédhearcach, agus níl aon nós imeachta foirmiúil ann chun na critéir sin ná an cinneadh féin a chonspóid. Mar thoradh ar na hidirghabhálacha sin, tá méadú tagtha ar úinéireacht stáit nó úinéireacht intíre atá fabhrach don stát i mbaincéireacht, teileachumarsáid, fóntais, meáin, craoltóireacht teilifíse agus raidió, rud a dhéanann dochar d’úinéireacht eachtrach. Bunaithe ar fhógraí ó bhaill an rialtais, is féidir a bheith ag súil le hidirbhearta comhchosúla san earnáil árachais, miondíola agus iompair, go háirithe maidir le hAerfort Bhúdaipeist. Agus níos lú caipitil eachtraigh agus eolais eachtraigh a bheith ann, go háirithe i dtionscail lena mbaineann breisluach ard mar shampla baincéireacht agus teileachumarsáid, d’fhéadfaí go gcuirfí srian le deiseanna na hUngáire maidir le fás táirgiúlachta agus nuálaíocht.

| (38) | Ola agus gás atá i meascán fuinnimh na hUngáire den chuid is mó, agus is ionann gach ceann díobh agus thart ar aon trian den úsáid fhoriomlán fuinnimh. Tá sciar 15 % agus thart ar 14 %, faoi seach, ag foinsí fuinnimh núicléacha agus in-athnuaite. Tá an Ungáir fós ag brath go mór ar an Rúis le haghaidh breoslaí iontaise agus le haghaidh cumhacht núicléach, agus tá a hiarrachtaí chun imeacht ó spleáchas na Rúise ag dul ar aghaidh go mall. Cumhdaítear trí cheathrú den tomhaltas gáis intíre le hallmhairí ón Rúis. In 2021, shínigh an Ungáir comhaontú soláthair gáis fadtéarmach le Gazprom agus rinne sí leasú air a chaibidil i mí Aibreáin 2023, agus rogha ann cainníochtaí breise a bheith ann. Beidh gá le gníomhaíocht bhreise mhór chun an spleáchas ar bhreoslaí iontaise Rúiseacha a laghdú, go háirithe chun an comhar le tíortha comharsanachta a neartú, lena n-áirítear i gcás inar gá maidir le bonneagar, chun rochtain ar fhoinsí breoslaí iontaise malartacha a áirithiú. Méadóidh an leictriú agus an infheistíocht atá beartaithe i dtionscail dianfhuinnimh an gá atá le táirgeadh leictreachais. D’ainneoin an mhéadaithe shuntasaigh ar acmhainneacht an ghrianfhuinnimh le blianta beaga anuas, tá an sciar d’acmhainneacht fuinnimh in-athnuaite fós ar cheann de na sciar is ísle san Aontas. Tá stop curtha le suiteáil gléasraí cumhachta gaoithe agus táthar ag súil go gcuirfear tús leis arís tar éis deireadh a chur le srianta dlíthiúla. Tá fuinneamh geoiteirmeach tearcúsáidte. Cruthaíonn an timpeallacht rialála atá ag athrú go minic roinnt dúshlán roimh fhorbairt an fhuinnimh in-athnuaite. Ina theannta sin, mar gheall ar theorainneacha acmhainneacht na heangaí leictreachais tá bac suntasach ann foinsí in-athnuaite fuinnimh a nascadh leis an eangach, agus cruthaíonn an easpa réiteach solúbthachta ar thaobh an éilimh agus ar thaobh an tsoláthair, mar aon le cumhachtú teoranta tomhaltóirí, srian mór ar fhorbairt an táirgthe leictreachais atá glan agus in-athnuaite. Is deis chaillte é comhtháthú fo-optamach i margadh cothromúcháin an Aontais chun barrfheabhas a chur ar an eangach ar mhaithe le hacmhainneacht bhreise foinsí in-athnuaite fuinnimh. |
| --- | --- |

(38)

Ola agus gás atá i meascán fuinnimh na hUngáire den chuid is mó, agus is ionann gach ceann díobh agus thart ar aon trian den úsáid fhoriomlán fuinnimh. Tá sciar 15 % agus thart ar 14 %, faoi seach, ag foinsí fuinnimh núicléacha agus in-athnuaite. Tá an Ungáir fós ag brath go mór ar an Rúis le haghaidh breoslaí iontaise agus le haghaidh cumhacht núicléach, agus tá a hiarrachtaí chun imeacht ó spleáchas na Rúise ag dul ar aghaidh go mall. Cumhdaítear trí cheathrú den tomhaltas gáis intíre le hallmhairí ón Rúis. In 2021, shínigh an Ungáir comhaontú soláthair gáis fadtéarmach le Gazprom agus rinne sí leasú air a chaibidil i mí Aibreáin 2023, agus rogha ann cainníochtaí breise a bheith ann. Beidh gá le gníomhaíocht bhreise mhór chun an spleáchas ar bhreoslaí iontaise Rúiseacha a laghdú, go háirithe chun an comhar le tíortha comharsanachta a neartú, lena n-áirítear i gcás inar gá maidir le bonneagar, chun rochtain ar fhoinsí breoslaí iontaise malartacha a áirithiú. Méadóidh an leictriú agus an infheistíocht atá beartaithe i dtionscail dianfhuinnimh an gá atá le táirgeadh leictreachais. D’ainneoin an mhéadaithe shuntasaigh ar acmhainneacht an ghrianfhuinnimh le blianta beaga anuas, tá an sciar d’acmhainneacht fuinnimh in-athnuaite fós ar cheann de na sciar is ísle san Aontas. Tá stop curtha le suiteáil gléasraí cumhachta gaoithe agus táthar ag súil go gcuirfear tús leis arís tar éis deireadh a chur le srianta dlíthiúla. Tá fuinneamh geoiteirmeach tearcúsáidte. Cruthaíonn an timpeallacht rialála atá ag athrú go minic roinnt dúshlán roimh fhorbairt an fhuinnimh in-athnuaite. Ina theannta sin, mar gheall ar theorainneacha acmhainneacht na heangaí leictreachais tá bac suntasach ann foinsí in-athnuaite fuinnimh a nascadh leis an eangach, agus cruthaíonn an easpa réiteach solúbthachta ar thaobh an éilimh agus ar thaobh an tsoláthair, mar aon le cumhachtú teoranta tomhaltóirí, srian mór ar fhorbairt an táirgthe leictreachais atá glan agus in-athnuaite. Is deis chaillte é comhtháthú fo-optamach i margadh cothromúcháin an Aontais chun barrfheabhas a chur ar an eangach ar mhaithe le hacmhainneacht bhreise foinsí in-athnuaite fuinnimh.

| (39) | Tá acmhainneacht mhór ag an Ungáir maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, go háirithe i bhfoirgnimh chónaithe. Tháinig laghdú 20 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na hUngáire sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, laghdú a bhí níos mó ná an sprioc laghdaithe 15 % arna leagan síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16), agus ba iad ba chúis leis an laghdú sin freisin bearta san earnáil phoiblí agus an leasú ar an gcóras caidhpeála ar phraghsanna fuinnimh a chuirtear i bhfeidhm ar theaghlaigh. Moltar don Ungáir leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). Mar sin féin, in ainneoin athruithe a tharla le déanaí, ní cheadaíonn an córas praghsanna riaracháin maidir le fuinneamh go fóill comharthaí praghais a oibriú i gceart agus dreasachta leordhóthanacha a chruthú le haghaidh coigilt fuinnimh. Cuirtear na caidhpeanna ar phraghsanna i bhfeidhm go haonfhoirmeach ar gach teaghlach. Baineann teaghlaigh ardioncaim tairbhe freisin as an bpraghas riaracháin fóirdheonaithe, agus is minic a bhíonn teaghlaigh ar ioncam íseal ina gcónaí i dtithe nach bhfuil chomh tíosach ar fhuinneamh. Bheadh scéimeanna spriocdhírithe do theaghlaigh ar ioncam íseal níos éifeachtúla, maidir le tacaíocht a thabhairt do theaghlaigh leochaileacha agus maidir le coigilt fuinnimh a ghiniúint. |
| --- | --- |

(39)

Tá acmhainneacht mhór ag an Ungáir maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, go háirithe i bhfoirgnimh chónaithe. Tháinig laghdú 20 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na hUngáire sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, laghdú a bhí níos mó ná an sprioc laghdaithe 15 % arna leagan síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16), agus ba iad ba chúis leis an laghdú sin freisin bearta san earnáil phoiblí agus an leasú ar an gcóras caidhpeála ar phraghsanna fuinnimh a chuirtear i bhfeidhm ar theaghlaigh. Moltar don Ungáir leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). Mar sin féin, in ainneoin athruithe a tharla le déanaí, ní cheadaíonn an córas praghsanna riaracháin maidir le fuinneamh go fóill comharthaí praghais a oibriú i gceart agus dreasachta leordhóthanacha a chruthú le haghaidh coigilt fuinnimh. Cuirtear na caidhpeanna ar phraghsanna i bhfeidhm go haonfhoirmeach ar gach teaghlach. Baineann teaghlaigh ardioncaim tairbhe freisin as an bpraghas riaracháin fóirdheonaithe, agus is minic a bhíonn teaghlaigh ar ioncam íseal ina gcónaí i dtithe nach bhfuil chomh tíosach ar fhuinneamh. Bheadh scéimeanna spriocdhírithe do theaghlaigh ar ioncam íseal níos éifeachtúla, maidir le tacaíocht a thabhairt do theaghlaigh leochaileacha agus maidir le coigilt fuinnimh a ghiniúint.

| (40) | Tá bacainní san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach á gcruthú ag ganntanais saothair agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imlonnú agus cothabháil teicneolaíochtaí glan-nialasacha. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair san Ungáir le haghaidh 31 ghairm a mbíonn scileanna nó eolas sonrach ag teastáil i leith an aistrithe ghlais. An tráth céanna, tháinig laghdú suntasach ar rannpháirtíocht oibrithe in oiliúint i dtionscail dianfhuinnimh agus tá sé faoi bhun mheán an Aontais anois. |
| --- | --- |

(40)

Tá bacainní san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach á gcruthú ag ganntanais saothair agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imlonnú agus cothabháil teicneolaíochtaí glan-nialasacha. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair san Ungáir le haghaidh 31 ghairm a mbíonn scileanna nó eolas sonrach ag teastáil i leith an aistrithe ghlais. An tráth céanna, tháinig laghdú suntasach ar rannpháirtíocht oibrithe in oiliúint i dtionscail dianfhuinnimh agus tá sé faoi bhun mheán an Aontais anois.

| (41) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1). |
| --- | --- |

(41)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1).

| (42) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe sin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar an gClár um Chóineasú 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cabhraíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le brúnna praghsanna an-láidir agus le riachtanais maoinithe sheachtraigh agus rialtais. Rannchuideoidh moltaí (2) agus (4) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1), |
| --- | --- |

(42)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe sin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar an gClár um Chóineasú 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cabhraíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le brúnna praghsanna an-láidir agus le riachtanais maoinithe sheachtraigh agus rialtais. Rannchuideoidh moltaí (2) agus (4) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1),

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Ungáir in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 4,4 % (19) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach stuama mheántéarmach a bhaint amach.

Comhordú éifeachtach agus críochú soiléir na mbeartas maicreacnamaíocha a shaothrú chun inbhuanaitheacht fhioscach agus sheachtrach a áirithiú. Deireadh a chur de réir a chéile le huasteorainneacha ar phraghsanna agus ar rátaí úis chun éifeachtaí saofa a laghdú agus chun tarchur rianúil an bheartais airgeadaíochta a éascú. Bearta tacaíochta san earnáil tithíochta a dhíriú ar theaghlaigh ar ioncam íseal. An creat buiséadach meántéarmach a neartú, ullmhú na mbuiséad bliantúil a ailíniú leis an mbliain bhuiséadach, agus lánrogha a theorannú i gcur chun feidhme na mbuiséad bliantúil.

2.

Na garspriocanna agus na spriocanna is gá a bhaineann le neamhspleáchas breithiúnach a neartú agus cosaint leasanna airgeadais an Aontais a choimirciú a chomhlíonadh go práinneach chun gur féidir a plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go pras agus go rianúil. Caibidil REPowerEU a thabhairt i gcrích go pras d’fhonn tús a chur go tapa le cur chun feidhme an tionscnaimh sin. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais chomhtháthaithe, agus comhlántacht agus sineirge dhlúth ann leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Feabhas a chur ar leordhóthanacht an chórais cúnaimh shóisialta, lena n-áirítear sochair dhífhostaíochta. Feabhas a chur ar rochtain ar bhearta gníomhacha éifeachtacha maidir leis an margadh saothair, go háirithe deiseanna uas-scilithe do na grúpaí is mó atá faoi mhíbhuntáiste, agus idirphlé sóisialta éifeachtach a áirithiú. Feabhas a chur ar an gcreat rialála agus ar an iomaíocht i seirbhísí trí idirghabhálacha riaracháin roghnaitheacha agus treallacha agus úsáid reachtaíochta saincheaptha lena soláthraítear buntáiste nó míbhuntáiste míchuí do chuideachtaí sonracha a sheachaint, trí ghrinnscrúdú iomaíochta a chur i bhfeidhm go córasach ar idirbhearta gnó agus trí úsáid beart éigeandála a laghdú go dtí an méid atá fíor-riachtanach, i gcomhréir le prionsabail an mhargaidh aonair agus an smachta reachta.

4.

Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, lena n-áirítear fuinneamh gaoithe, bithmheatán geoiteirmeach agus inbhuanaithe, go háirithe trí na nósanna imeachta ceadaithe a chuíchóiriú, agus measúnuithe tionchair comhshaoil rialta á ndéanamh ag an am céanna agus trí thimpeallacht rialála thacúil intuartha a chruthú. Deireadh a chur de réir a chéile le fóirdheontais le haghaidh breoslaí iontaise. Athchóiriú a dhéanamh ar rialacha cothromúcháin agus socraithe taraifí maidir leis an margadh fuinnimh chun gur féidir costais a aisghabháil agus an úsáid is fearr is féidir a bhaint as an eangach. I gcás inar gá, uasghrádú a dhéanamh ar an mbonneagar leictreachais, lena n-áirítear acmhainneachtaí eangaí agus stórála. Allmhairí breoslaí iontaise a éagsúlú chun spleáchas ar an Rúis a laghdú go mór, lena n-áirítear tríd an gcomhar le Ballstáit eile a neartú, lena n-áirítear maidir le bonneagar i gcás inar gá. Éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú, go háirithe i bhfoirgnimh, agus leanúint de na hiarrachtaí tomhaltas foriomlán gáis a laghdú. An córas reatha de phraghsanna fuinnimh rialáilte a choigeartú chun coigilt fuinnimh a spreagadh agus, ag an am céanna, tacaíocht spriocdhírithe a chur ar fáil do theaghlaigh ar ioncam íseal. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  ST 15447/22; ST 15447/22 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na hUngáire 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 78).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Tá tuilleadh sonraí ar fáil i mBosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach de 1,7 pointe céatadáin de OTI, arbh é ba chúis leis an tionchar a bhíonn ag ceannach stoc-charn gáis ag aonán speisialta atá aicmithe mar chuid den rialtas ginearálta.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na hUngáire um Athchóiriú 2022 agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na hUngáire um Chóineasú 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 136).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 16,6 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na hUngáire (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú crapthach 2,2 pointe céatadáin de OTI. Tá baint ag an titim mhór ar chaiteachas caipitil eile in 2023 leis an tionchar mór atá ag ceannach stoc-charn gáis arna dhéanamh ag eintiteas speisialta arna aicmiú mar chuid den rialtas ginearálta in 2022.

13

(14)  Ceanglaítear le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

16

(17)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1)

17

(18)  Faoi Airteagal 9(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

18

(19)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,5 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

19

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/167 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/167

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta Mhálta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Mhálta don bhliain 2023

(2023/C 312/18)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh Málta inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach Mhálta don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh Málta inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach Mhálta don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 13 Iúil 2021, chuir Málta a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 5 Deireadh Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta Mhálta (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil Málta tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 13 Iúil 2021, chuir Málta a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 5 Deireadh Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta Mhálta (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil Málta tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 25 Aibreán 2023, thíolaic Málta a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus thíolaic sí a Clár um Chobhsaíocht don bhliain 2023 an 3 Bealtaine 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil Mhálta maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a phlean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 25 Aibreán 2023, thíolaic Málta a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus thíolaic sí a Clár um Chobhsaíocht don bhliain 2023 an 3 Bealtaine 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil Mhálta maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a phlean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 do Mhálta. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn Mhálta ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta Mhálta. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn Mhálta ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 do Mhálta. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn Mhálta ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta Mhálta. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn Mhálta ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta Mhálta ó 7,8 % de OTI in 2021 go 5,8 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 55,1 % de OTI ag deireadh 2021 go 53,4 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach Mhálta, ós rud é gur sháraigh a easnamh rialtais ghinearálta in 2022 luach tagartha an Chonartha, mar atá, 3 % de OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena Theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Thug an Coimisiún le fios, ina dhiaidh sin, go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart do Mhálta é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú a bhuiséid do 2023 agus in ullmhú an Dréachtphlean Bhuiséadaigh do 2024. |
| --- | --- |

(12)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta Mhálta ó 7,8 % de OTI in 2021 go 5,8 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 55,1 % de OTI ag deireadh 2021 go 53,4 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach Mhálta, ós rud é gur sháraigh a easnamh rialtais ghinearálta in 2022 luach tagartha an Chonartha, mar atá, 3 % de OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir lena Theachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Thug an Coimisiún le fios, ina dhiaidh sin, go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart do Mhálta é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú a bhuiséid do 2023 agus in ullmhú an Dréachtphlean Bhuiséadaigh do 2024.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin maidir le laghdú ioncaim laghduithe ar chánacha indíreacha ar thomhaltas fuinnimh agus áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin maidir le méadú caiteachais fóirdheontais ar tháirgeadh fuinnimh mar chúiteamh ar an méadú ar phraghas an leictreachais allmhairithe agus ar astaíochtaí carbóin. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 2,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3,2 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin maidir le laghdú ioncaim laghduithe ar chánacha indíreacha ar thomhaltas fuinnimh agus áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin maidir le méadú caiteachais fóirdheontais ar tháirgeadh fuinnimh mar chúiteamh ar an méadú ar phraghas an leictreachais allmhairithe agus ar astaíochtaí carbóin. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 2,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3,2 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle d'Éirinn (7) staid fhioscach thacúil a choinneáil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle d'Éirinn (7) staid fhioscach thacúil a choinneáil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) in 2022 neodrach den chuid is mó, ag – 0,2 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean Málta de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,9 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,1 % de OTI a bhí ann in 2021). Bhí an laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais in 2022 mar thoradh ar ionsú níos ísle ar chistí eile de chuid an Aontais. Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,2 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh Málta infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta nach raibh i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, sholáthar an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 0,9 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas buiséadach breise de 1,9 % de OTI) a mhaolú, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, bhí smacht leormhaith ag Málta ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) in 2022 neodrach den chuid is mó, ag – 0,2 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean Málta de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,9 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,1 % de OTI a bhí ann in 2021). Bhí an laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais in 2022 mar thoradh ar ionsú níos ísle ar chistí eile de chuid an Aontais. Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,2 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh Málta infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta nach raibh i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, sholáthar an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 0,9 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart beartais fhioscaigh a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas buiséadach breise de 1,9 % de OTI) a mhaolú, chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, bhí smacht leormhaith ag Málta ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023, atá faichilleach maidir le blianta eile ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 4,1 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 4,5 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fás iarbhír OTI níos ísle de 3,9 % in 2023 agus 4,1 % in 2024, de bharr rannchuidiú níos ísle glanonnmhairí le fás den chuid is mó. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023, atá faichilleach maidir le blianta eile ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 4,1 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 4,5 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fás iarbhír OTI níos ísle de 3,9 % in 2023 agus 4,1 % in 2024, de bharr rannchuidiú níos ísle glanonnmhairí le fás den chuid is mó.

| (17) | Ina Chlár Cobhsaíochta don bhliain 2023, measann an rialtas go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 5,0 % de OTI in 2023. Leis an laghdú in 2023, léirítear den chuid is mó an méadú ar ioncaim eile, lena n-áirítear na fáltais ó scéimeanna saoránachta agus cónaithe infheisteoirí na tíre, agus déantar an laghdú ar na fóirdheontais, lena n-áirítear céimniú amach chostais athstruchtúraithe na n-aerlínte náisiúnta a bhfuil coinne leis, a chúiteamh go páirteach le méadú ar thomhaltas idirmheánach agus ar ollfhoirmiú caipitil sheasta. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 53,4 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 54,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 5,1 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 54,8 % ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(17)

Ina Chlár Cobhsaíochta don bhliain 2023, measann an rialtas go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 5,0 % de OTI in 2023. Leis an laghdú in 2023, léirítear den chuid is mó an méadú ar ioncaim eile, lena n-áirítear na fáltais ó scéimeanna saoránachta agus cónaithe infheisteoirí na tíre, agus déantar an laghdú ar na fóirdheontais, lena n-áirítear céimniú amach chostais athstruchtúraithe na n-aerlínte náisiúnta a bhfuil coinne leis, a chúiteamh go páirteach le méadú ar thomhaltas idirmheánach agus ar ollfhoirmiú caipitil sheasta. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 53,4 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 54,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 5,1 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 54,8 % ag deireadh 2023.

| (18) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá i gceist leo bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe laghduithe ar chánacha indíreacha ar thomhaltas fuinnimh agus fóirdheontais ar tháirgeadh fuinnimh mar chúiteamh ar an méadú ar phraghas an leictreachais allmhairithe agus ar astaíochtaí carbóin. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,7 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl na bearta in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá i gceist leo bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe laghduithe ar chánacha indíreacha ar thomhaltas fuinnimh agus fóirdheontais ar tháirgeadh fuinnimh mar chúiteamh ar an méadú ar phraghas an leictreachais allmhairithe agus ar astaíochtaí carbóin. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,7 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl na bearta in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh Málta gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart do Mhálta a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh do Mhálta freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh Málta gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart do Mhálta a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh do Mhálta freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | Tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach chrapthach a bheidh ann (+ +0,4 % de OTI) in 2023, i gcomhthéacs boilsciú ard. Leanann sé sin an staid fhioscach a bhí ann roimhe sin in 2022, staid a bhí neodrach tríd is tríd (– 0,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,8 % de OTI leis an staid fhioscach. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ba é 1,6 % de OTI an caiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus rinne infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,3 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag Málta infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus níltear ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus le haghaidh slándáil fuinnimh, go háirithe chun foirgnimh phríobháideacha agus phoiblí a athchóiriú, lena n-áirítear ospidéil agus scoileanna, chun an earnáil iompair a leictriú agus do thionscadail a bhaineann le digiteáil an riaracháin phoiblí agus na hearnála príobháidí, rudaí a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach chrapthach a bheidh ann (+ +0,4 % de OTI) in 2023, i gcomhthéacs boilsciú ard. Leanann sé sin an staid fhioscach a bhí ann roimhe sin in 2022, staid a bhí neodrach tríd is tríd (– 0,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú craptha dar luach 0,8 % de OTI leis an staid fhioscach. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ba é 1,6 % de OTI an caiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus rinne infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta rannchuidiú crapthach 0,3 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag Málta infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus níltear ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aige infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus le haghaidh slándáil fuinnimh, go háirithe chun foirgnimh phríobháideacha agus phoiblí a athchóiriú, lena n-áirítear ospidéil agus scoileanna, chun an earnáil iompair a leictriú agus do thionscadail a bhaineann le digiteáil an riaracháin phoiblí agus na hearnála príobháidí, rudaí a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,3 % de OTI in 2024. Den chuid is mó, léiríonn an laghdú in 2024 an laghdú ar fhóirdheontais, lena n-áirítear céimniú amach scéimeanna luathscoir na n-aerlínte náisiúnta, agus fás srianta an bhille pá agus an chaiteachais ar thomhaltas idirmheánach arna chúiteamh go páirteach leis an méadú ar chaiteachas ar úis. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 55,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,5 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 56,1 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(21)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 4,3 % de OTI in 2024. Den chuid is mó, léiríonn an laghdú in 2024 an laghdú ar fhóirdheontais, lena n-áirítear céimniú amach scéimeanna luathscoir na n-aerlínte náisiúnta, agus fás srianta an bhille pá agus an chaiteachais ar thomhaltas idirmheánach arna chúiteamh go páirteach leis an méadú ar chaiteachas ar úis. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 55,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,5 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 56,1 % ag deireadh 2024.

| (22) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le cuid de na bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún le 1,5 % de OTI mar ghlanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. An chuid is mó de na bearta tacaíochta fuinnimh a bhfuil sé beartaithe faoi láthair go mbeidh siad i bhfeidhm go fóill in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le cuid de na bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún le 1,5 % de OTI mar ghlanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. An chuid is mó de na bearta tacaíochta fuinnimh a bhfuil sé beartaithe faoi láthair go mbeidh siad i bhfeidhm go fóill in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (23) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar an gcomhardú struchtúrach i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 5,9 %, mar a léirítear sa mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (atá, de réir mheastachán an Choimisiúin faoi láthair, cothrom le 1,7 % de OTI in 2023) de réir a chéile má cheadaítear le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú atá spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir meastacháin ón gCoimisiún, bheadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil níos ísle ná mar a moladh do 2024 mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

(23)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar an gcomhardú struchtúrach i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 5,9 %, mar a léirítear sa mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (atá, de réir mheastachán an Choimisiúin faoi láthair, cothrom le 1,7 % de OTI in 2023) de réir a chéile má cheadaítear le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú atá spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir meastacháin ón gCoimisiún, bheadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil níos ísle ná mar a moladh do 2024 mar thoradh air sin.

| (24) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, réamh-mheastar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás 3,3 % ar an nglanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, fás atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Is lú an coigeartú a réamh-mheastar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas ó chéimniú amach iomlán na mbeart tacaíochta fuinnimh, arb é is cúis leis sin go príomha an chuid is mó de na bearta sin a bheith i bhfeidhm go fóill. |
| --- | --- |

(24)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, réamh-mheastar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás 3,3 % ar an nglanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, fás atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Is lú an coigeartú a réamh-mheastar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas ó chéimniú amach iomlán na mbeart tacaíochta fuinnimh, arb é is cúis leis sin go príomha an chuid is mó de na bearta sin a bheith i bhfeidhm go fóill.

| (25) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht phoiblí ó 3,8 % de OTI in 2023 go 3,1 % in 2024. Leis an infheistíocht is lú léirítear an infheistíocht is lú a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíocht a fhaigheann maoiniú ón Aontas seachas ón tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus ar na hinfheistíochtaí sin infheistíochtaí ard-bhreisluacha agus athchóirithe struchtúracha i dtreo an aistrithe ghlais, an aistrithe dhigitigh agus an aistrithe fuinnimh, lena n-áirítear sláinte agus rialachas, atá mar chuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta freisin. |
| --- | --- |

(25)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht phoiblí ó 3,8 % de OTI in 2023 go 3,1 % in 2024. Leis an infheistíocht is lú léirítear an infheistíocht is lú a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíocht a fhaigheann maoiniú ón Aontas seachas ón tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus ar na hinfheistíochtaí sin infheistíochtaí ard-bhreisluacha agus athchóirithe struchtúracha i dtreo an aistrithe ghlais, an aistrithe dhigitigh agus an aistrithe fuinnimh, lena n-áirítear sláinte agus rialachas, atá mar chuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta freisin.

| (26) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,6 % de OTI in 2025 agus go 2,9 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe nach rachaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta thar 3 % de OTI in 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 55,7 % ag deireadh 2024 go 56,1 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 3,6 % de OTI in 2025 agus go 2,9 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe nach rachaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta thar 3 % de OTI in 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 55,7 % ag deireadh 2024 go 56,1 % faoi dheireadh 2026.

| (27) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta Mhálta faoi lán seoil. Chuir Málta aon iarraidh amháin ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 19 gcinn de gharspriocanna agus spriocanna sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus arb é an toradh a bhí uirthi gur eisíocadh EUR 52,3 milliún (i ndeontais) an 8 Márta 2023. An 26 Aibreán 2023, thíolaic Málta leasú ar a plean, in éineacht le caibidil nua REPowerEU. Tá coinne leis go dtabharfaidh an chaibidil nua REPowerEU a moladh le déanaí aghaidh ar na dúshláin a bhaineann le soláthar agus slándáil fuinnimh, agus go gcuirfidh sí dlús leis an aistriú chuig foinsí fuinnimh in-athnuaite. Thairis sin, tá roinnt modhnuithe á moladh ag Málta ar an bplean bunaidh téarnaimh agus athléimneachta i bhfianaise an laghdaithe ar an leithdháileadh iomlán agus chun an plean téarnaimh agus athléimneachta a oiriúnú do chúinsí oibiachtúla. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha Mhálta i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(27)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta Mhálta faoi lán seoil. Chuir Málta aon iarraidh amháin ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 19 gcinn de gharspriocanna agus spriocanna sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus arb é an toradh a bhí uirthi gur eisíocadh EUR 52,3 milliún (i ndeontais) an 8 Márta 2023. An 26 Aibreán 2023, thíolaic Málta leasú ar a plean, in éineacht le caibidil nua REPowerEU. Tá coinne leis go dtabharfaidh an chaibidil nua REPowerEU a moladh le déanaí aghaidh ar na dúshláin a bhaineann le soláthar agus slándáil fuinnimh, agus go gcuirfidh sí dlús leis an aistriú chuig foinsí fuinnimh in-athnuaite. Thairis sin, tá roinnt modhnuithe á moladh ag Málta ar an bplean bunaidh téarnaimh agus athléimneachta i bhfianaise an laghdaithe ar an leithdháileadh iomlán agus chun an plean téarnaimh agus athléimneachta a oiriúnú do chúinsí oibiachtúla. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha Mhálta i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (28) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile Mhálta maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin i Málta. |
| --- | --- |

(28)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile Mhálta maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin i Málta.

| (29) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh Málta a bhaineann le gnéithe den chóras cánach lena n-éascaítear pleanáil ionsaitheach chánach, beartas fuinnimh agus an t-aistriú chuig an ngeilleagar glas. |
| --- | --- |

(29)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh Málta a bhaineann le gnéithe den chóras cánach lena n-éascaítear pleanáil ionsaitheach chánach, beartas fuinnimh agus an t-aistriú chuig an ngeilleagar glas.

| (30) | Tá sé ríthábhachtach i gcónaí dul i ngleic le pleanáil ionsaitheach chánach chun éifeachtúlacht agus cothroime na gcóras cánach a fheabhsú. I bhfianaise éifeachtaí iarmhartacha straitéisí pleanála ionsaithí cánach idir na Ballstáit, tá sé ríthábhachtach gníomhaíocht chomhordaithe a dhéanamh chun reachtaíocht an Aontais a chomhlánú trí bheartais náisiúnta ó na Ballstáit go léir. Tá bearta déanta ag Málta chun aghaidh a thabhairt ar chleachtais pleanála ionsaithí cánach trí thionscnaimh idirnáisiúnta agus Eorpacha a comhaontaíodh roimhe seo a chur chun feidhme. Ina theannta sin, ina plean téarnaimh agus athléimneachta geallann Málta go rachaidh sé i ngleic leis an tsaincheist. Na gealltanais rialacha maidir le praghsáil aistrithe a thabhairt isteach agus staidéar neamhspleách a choimisiúnú maidir le híocaíochtaí amach agus íocaíochtaí isteach (i.e. idir cónaitheoirí AE agus cónaitheoirí tríú tíortha), a mbeidh reachtaíocht le leanúint ina ndiaidh i gcomhréir le torthaí an staidéir, léirítear leo go bhfuiltear ar an mbóthar ceart. Mar sin féin, go dtí go gcuirfidh Málta i bhfeidhm cánacha siarchoinneálacha ar ús, díbhinní agus íocaíochtaí ríchíosa a dhéanann cuideachtaí atá bunaithe i Málta le dlínsí cánach nialasaí agus dlínsí ísealchánach (mar atá i gceist leis seo go gciallaíonn sé sin aon dlínse ag a bhfuil ráta cánach corparáide reachtúil faoi bhun 9 %, is é sin an ráta cánach corparáide reachtúil is ísle san Aontas), sin nó bearta cosanta coibhéiseacha – chun a áirithiú nach féidir le gnólachtaí a mbrabúis a aistriú go tríú tíortha gan cháin a íoc orthu, tá ardriosca ag baint i gcónaí le neamhchánachas dúbailte i ndáil leis na brabúis sin. Thairis sin, tá baol ann i gcónaí go mbeidh neamhchánachas dúbailte ann do chuideachtaí agus do dhaoine aonair araon mar gheall ar an gcaoi a ndéileáiltear le cuideachtaí cónaitheacha gan sainchónaí. Ní thabharfar aghaidh ar an tsaincheist ach go páirteach trí Threoir (AE) 2022/2523 ón gComhairle (15) a chomhlíonadh, nach mbeidh feidhm aici maidir le corparáidí móra ach nuair a chuirfidh Málta chun feidhme í. |
| --- | --- |

(30)

Tá sé ríthábhachtach i gcónaí dul i ngleic le pleanáil ionsaitheach chánach chun éifeachtúlacht agus cothroime na gcóras cánach a fheabhsú. I bhfianaise éifeachtaí iarmhartacha straitéisí pleanála ionsaithí cánach idir na Ballstáit, tá sé ríthábhachtach gníomhaíocht chomhordaithe a dhéanamh chun reachtaíocht an Aontais a chomhlánú trí bheartais náisiúnta ó na Ballstáit go léir. Tá bearta déanta ag Málta chun aghaidh a thabhairt ar chleachtais pleanála ionsaithí cánach trí thionscnaimh idirnáisiúnta agus Eorpacha a comhaontaíodh roimhe seo a chur chun feidhme. Ina theannta sin, ina plean téarnaimh agus athléimneachta geallann Málta go rachaidh sé i ngleic leis an tsaincheist. Na gealltanais rialacha maidir le praghsáil aistrithe a thabhairt isteach agus staidéar neamhspleách a choimisiúnú maidir le híocaíochtaí amach agus íocaíochtaí isteach (i.e. idir cónaitheoirí AE agus cónaitheoirí tríú tíortha), a mbeidh reachtaíocht le leanúint ina ndiaidh i gcomhréir le torthaí an staidéir, léirítear leo go bhfuiltear ar an mbóthar ceart. Mar sin féin, go dtí go gcuirfidh Málta i bhfeidhm cánacha siarchoinneálacha ar ús, díbhinní agus íocaíochtaí ríchíosa a dhéanann cuideachtaí atá bunaithe i Málta le dlínsí cánach nialasaí agus dlínsí ísealchánach (mar atá i gceist leis seo go gciallaíonn sé sin aon dlínse ag a bhfuil ráta cánach corparáide reachtúil faoi bhun 9 %, is é sin an ráta cánach corparáide reachtúil is ísle san Aontas), sin nó bearta cosanta coibhéiseacha – chun a áirithiú nach féidir le gnólachtaí a mbrabúis a aistriú go tríú tíortha gan cháin a íoc orthu, tá ardriosca ag baint i gcónaí le neamhchánachas dúbailte i ndáil leis na brabúis sin. Thairis sin, tá baol ann i gcónaí go mbeidh neamhchánachas dúbailte ann do chuideachtaí agus do dhaoine aonair araon mar gheall ar an gcaoi a ndéileáiltear le cuideachtaí cónaitheacha gan sainchónaí. Ní thabharfar aghaidh ar an tsaincheist ach go páirteach trí Threoir (AE) 2022/2523 ón gComhairle (15) a chomhlíonadh, nach mbeidh feidhm aici maidir le corparáidí móra ach nuair a chuirfidh Málta chun feidhme í.

| (31) | Is mór an ról atá ag breoslaí iontaise i ngeilleagar Mhálta fós, rud a fhágann go bhfuil sé ag brath go mór ar allmhairí fuinnimh agus go bhfuil sé neamhchosanta ar fhorbairtí domhanda praghsanna, cé nach n-allmhairíonn Málta ola ná gás ón Rúis go díreach. In 2021, úsáideadh breoslaí iontaise don chuid is mó de ghiniúint leictreachais Mhálta, agus ní raibh foinsí in-athnuaite i gceist ach do 11,9 % den ghiniúint. Tá acmhainneacht shuntasach fuinnimh gréine agus gaoithe amach ón gcósta ag Málta, rud nach bhfuil in úsáid. Gealltanas an rialtais teicneolaíochtaí foinsí in-athnuaite fuinnimh amach ón gcósta a ghlacadh amach anseo chomh maith lena sciar neamhcheangailteach de spriocanna an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite amach ón gcósta a léiriú, is aistriú dearfach beartais é sin, ach tá tionscadail nithiúla fós le sainaithint. Is bac é acmhainneacht agus solúbthacht na heangaí leictreachais maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú agus éifeachtúlacht, iontaofacht agus slándáil an tsoláthair cumhachta a mhéadú. Ní mór infheistíocht a dhéanamh i nuachóiriú na n-eangach, lena n-áirítear ó bhuiséad deontais REPowerEU Mhálta, chun aghaidh a thabhairt ar an scrogall sin. Tá feabhas á chur ag Málta ar chinnteacht a soláthair fuinnimh tríd an dara idirnascaire leictreachais a thógáil leis an Iodáil. |
| --- | --- |

(31)

Is mór an ról atá ag breoslaí iontaise i ngeilleagar Mhálta fós, rud a fhágann go bhfuil sé ag brath go mór ar allmhairí fuinnimh agus go bhfuil sé neamhchosanta ar fhorbairtí domhanda praghsanna, cé nach n-allmhairíonn Málta ola ná gás ón Rúis go díreach. In 2021, úsáideadh breoslaí iontaise don chuid is mó de ghiniúint leictreachais Mhálta, agus ní raibh foinsí in-athnuaite i gceist ach do 11,9 % den ghiniúint. Tá acmhainneacht shuntasach fuinnimh gréine agus gaoithe amach ón gcósta ag Málta, rud nach bhfuil in úsáid. Gealltanas an rialtais teicneolaíochtaí foinsí in-athnuaite fuinnimh amach ón gcósta a ghlacadh amach anseo chomh maith lena sciar neamhcheangailteach de spriocanna an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite amach ón gcósta a léiriú, is aistriú dearfach beartais é sin, ach tá tionscadail nithiúla fós le sainaithint. Is bac é acmhainneacht agus solúbthacht na heangaí leictreachais maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú agus éifeachtúlacht, iontaofacht agus slándáil an tsoláthair cumhachta a mhéadú. Ní mór infheistíocht a dhéanamh i nuachóiriú na n-eangach, lena n-áirítear ó bhuiséad deontais REPowerEU Mhálta, chun aghaidh a thabhairt ar an scrogall sin. Tá feabhas á chur ag Málta ar chinnteacht a soláthair fuinnimh tríd an dara idirnascaire leictreachais a thógáil leis an Iodáil.

| (32) | Is beag rannchuidiú Mhálta le spriocanna éifeachtúlachta fuinnimh an Aontais do 2030 a bhaint amach agus is ag méadú i gcónaí atá an tomhaltas fuinnimh i bhfoirgnimh chónaithe. D’fhéadfadh Málta bearta éifeachtúlachta fuinnimh a mhéadú agus an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú tríd an méid seo a leanas a dhéanamh: suiteáil painéil ghréine ar gach foirgneamh nua a spreagadh; a áirithiú go n-úsáidfear suiteálacha oiriúnacha grianfhuinnimh ar gach foirgneamh nua poiblí agus neamhchónaithe a bhfuil achar urláir úsáidigh os cionn 250 m2 aige; aghaidh a thabhairt ar bhacainní dlíthiúla; agus dreasachtaí eacnamaíocha breise a chur ar fáil d’úinéirí tí. D’fhéadfadh úsáid na teicneolaíochta digití, amhail feidhmchláir chun faireachán agus rialáil a dhéanamh ar úsáid fuinnimh, cuidiú leis an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Chuirfeadh cur chun feidhme éifeachtach an chreata rialála náisiúnta nua don tionscal tógála le cáilíocht (lena n-áirítear an éifeachtúlacht fuinnimh) foirgneamh agus le sábháilteacht an phróisis tógála. Tháinig méadú 12,7 % ar thomhaltas gáis nádúrtha i Málta sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá contrátha don sprioclaghdú 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). Cé go gcáilíonn Málta do dhíolúine ón sprioc sin, moltar di feabhas a chur ar na hiarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). |
| --- | --- |

(32)

Is beag rannchuidiú Mhálta le spriocanna éifeachtúlachta fuinnimh an Aontais do 2030 a bhaint amach agus is ag méadú i gcónaí atá an tomhaltas fuinnimh i bhfoirgnimh chónaithe. D’fhéadfadh Málta bearta éifeachtúlachta fuinnimh a mhéadú agus an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú tríd an méid seo a leanas a dhéanamh: suiteáil painéil ghréine ar gach foirgneamh nua a spreagadh; a áirithiú go n-úsáidfear suiteálacha oiriúnacha grianfhuinnimh ar gach foirgneamh nua poiblí agus neamhchónaithe a bhfuil achar urláir úsáidigh os cionn 250 m2 aige; aghaidh a thabhairt ar bhacainní dlíthiúla; agus dreasachtaí eacnamaíocha breise a chur ar fáil d’úinéirí tí. D’fhéadfadh úsáid na teicneolaíochta digití, amhail feidhmchláir chun faireachán agus rialáil a dhéanamh ar úsáid fuinnimh, cuidiú leis an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Chuirfeadh cur chun feidhme éifeachtach an chreata rialála náisiúnta nua don tionscal tógála le cáilíocht (lena n-áirítear an éifeachtúlacht fuinnimh) foirgneamh agus le sábháilteacht an phróisis tógála. Tháinig méadú 12,7 % ar thomhaltas gáis nádúrtha i Málta sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá contrátha don sprioclaghdú 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). Cé go gcáilíonn Málta do dhíolúine ón sprioc sin, moltar di feabhas a chur ar na hiarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17).

| (33) | Ina theannta sin, i bhfianaise an spleáchais leanúnaigh ar charranna príobháideacha, tá méadú ag teacht ar astaíochtaí ó iompar de bhóthar i gcónaí, agus is é sin an fhoinse is mó d’astaíochtaí gás ceaptha teasa neamh-ETS i Málta. Tá sciar na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha i bhfad níos ísle ná meán an Aontais agus is go han-mhall atá sé ag méadú. Chun astaíochtaí agus brú tráchta a laghdú, bheadh ar Mhálta feabhas a chur ar an iompar poiblí (poncúlacht, am turais laghdaithe), córais chliste iompair a úsáid (chun feabhas a chur ar shreabha tráchta, ar shábháilteacht agus ar fhorfheidhmiú rialacha tráchta), agus infheistíocht a dhéanamh i mbonneagar “soghluaisteacht bhog” le haghaidh roghanna malartacha sábháilte ar úsáid gluaisteán príobháideach (amhail cosáin agus bealaí do rothair/scútair leictreonacha atá sábháilte, leithscartha agus idirnasctha). |
| --- | --- |

(33)

Ina theannta sin, i bhfianaise an spleáchais leanúnaigh ar charranna príobháideacha, tá méadú ag teacht ar astaíochtaí ó iompar de bhóthar i gcónaí, agus is é sin an fhoinse is mó d’astaíochtaí gás ceaptha teasa neamh-ETS i Málta. Tá sciar na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha i bhfad níos ísle ná meán an Aontais agus is go han-mhall atá sé ag méadú. Chun astaíochtaí agus brú tráchta a laghdú, bheadh ar Mhálta feabhas a chur ar an iompar poiblí (poncúlacht, am turais laghdaithe), córais chliste iompair a úsáid (chun feabhas a chur ar shreabha tráchta, ar shábháilteacht agus ar fhorfheidhmiú rialacha tráchta), agus infheistíocht a dhéanamh i mbonneagar “soghluaisteacht bhog” le haghaidh roghanna malartacha sábháilte ar úsáid gluaisteán príobháideach (amhail cosáin agus bealaí do rothair/scútair leictreonacha atá sábháilte, leithscartha agus idirnasctha).

| (34) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas oibrithe i Málta i gcás sé ghairm a mbíonn scileanna nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear oibrithe monaraíochta agus oibrithe tógála. |
| --- | --- |

(34)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas oibrithe i Málta i gcás sé ghairm a mbíonn scileanna nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear oibrithe monaraíochta agus oibrithe tógála.

| (35) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1). |
| --- | --- |

(35)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1).

| (36) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an Aontais Eacnamaíoch agus Airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an tAontas Baincéireachta a chur i gcrích. I gcás Mhálta, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú agus an ceathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an Aontais Eacnamaíoch agus Airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí cost-éifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht macrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an tAontas Baincéireachta a chur i gcrích. I gcás Mhálta, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú agus an ceathrú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh Málta in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 5,9 % (19) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Maidir leis an tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, in éineacht le hinfheistíochtaí agus athchóirithe a chuideoidh le fás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

2.

Leanúint dá phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go seasta agus, tar éis an aguisín a tíolacadh le déanaí, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, tús a chur go tapa le cur chun feidhme na mbeart gaolmhar. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúth-chomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar ghnéithe den chóras cánach lena bhféadfaí pleanáil ionsaitheach chánach a éascú do dhaoine aonair agus do chuideachtaí ilnáisiúnta, lena n-áirítear trí chánachas leordhóthanach a áirithiú ar íocaíochtaí úis, ríchíosanna agus díbhinní amach, agus trí na rialacha do chuideachtaí gan sainchónaí orthu a leasú.

4.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, lena n-áirítear fuinneamh gaoithe amach ón gcósta agus grianfhuinneamh, agus acmhainneacht chóras na heangaí leictreachais a uasghrádú agus a leathnú, lena n-áirítear tarchur, dáileadh agus stóráil ceallraí. An t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú trí éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú, go háirithe i bhfoirgnimh chónaithe. Astaíochtaí ó iompar de bhóthar a laghdú trí aghaidh a thabhairt ar bhrú tráchta trí cháilíocht fheabhsaithe seirbhíse san iompar poiblí, trí chórais chliste iompair agus trí infheistiú i mbonneagar “soghluaisteacht bhog”. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  ST 11941/2021 INIT; ST 11941/2021 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Mhálta don bhliain 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 83).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

8

(9)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,3 pointe céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta Mhálta um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta Mhálta don bhliain 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 146).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 9,5 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach Mhálta (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Réamh-mheastar go soláthróidh caiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú neodrach 0,0 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  Ceanglaítear le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Treoir (AE) 2022/2523 ón gComhairle an 14 Nollaig 2022 maidir le híosleibhéal domhanda cánachais a áirithiú do ghrúpaí ilnáisiúnta fiontar agus do ghrúpaí mórscála intíre san Aontas (IO L 328, 22.12.2022, lch. 1).

15

(16)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

16

(17)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

17

(18)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

18

(19)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,5 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 23.

19

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/176 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/176

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na hÍsiltíre um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÍsiltíre 2023

(2023/C 312/19)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil a shainaithin sé inti go bhfuil an Ísiltír ar cheann de na Ballstáit a bhféadfaí difear a dhéanamh dóibh nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol go ndéanfadh míchothromaíochtaí difear di, agus a mbeadh gá le grinn-athbhreithniú ina leith. Ar an dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach 2023 na hÍsiltíre. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil a shainaithin sé inti go bhfuil an Ísiltír ar cheann de na Ballstáit a bhféadfaí difear a dhéanamh dóibh nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol go ndéanfadh míchothromaíochtaí difear di, agus a mbeadh gá le grinn-athbhreithniú ina leith. Ar an dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach 2023 na hÍsiltíre. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnamh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnamh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é príomhchuspóir na dtograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é príomhchuspóir na dtograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 8 Iúil 2022, chuir an Ísiltír a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 4 Deireadh Fómhair 2022, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÍsiltíre (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ísiltír tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 8 Iúil 2022, chuir an Ísiltír a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 4 Deireadh Fómhair 2022, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÍsiltíre (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ísiltír tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 28 Aibreán 2023, thíolaic an Ísiltír a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hÍsiltíre maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 28 Aibreán 2023, thíolaic an Ísiltír a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hÍsiltíre maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ísiltír. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hÍsiltíre ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÍsiltíre. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hÍsiltíre ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ísiltír. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hÍsiltíre ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hÍsiltíre. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hÍsiltíre ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún athbhreithniú domhain ar an Ísiltír faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha san Ísiltír. Go háirithe, is ann fós do leochaileachtaí a bhaineann le leibhéil arda fiachais phríobháidigh agus barrachas mór sa chuntas reatha, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo, in ainneoin go bhfuil roinnt comharthaí ann go bhfuil laghdú ann. Tá farasbarr sa chuntas reatha, in ainneoin na n-athbhreithnithe a rinneadh ar shonraí le déanaí, agus fiachas príobháideach mór i gcomparáid le caighdeáin idirnáisiúnta agus tá siad os cionn bhunphrionsabail an gheilleagair. Tháinig laghdú ar fharasbarr mór sa chuntas reatha in 2022, mar gheall ar théarmaí trádála atá ag dul in olcas, agus an cuntas reatha ag méadú i bpraghsanna tairiseacha, agus méadú ar an easnamh in ioncaim phríomhúil. Agus feabhas á chur ar théarmaí trádála, táthar ag súil go dtiocfaidh méadú mór ar an mbarrachas in 2023 agus go gcobhsóidh sé in 2024. Tá dul chun cinn teoranta déanta ó thaobh beartais de ach is gá níos mó a dhéanamh chun bacainní ar infheistíocht a laghdú. Tá fiachas corparáide neamhairgeadais agus teaghlaigh fós ard: is ábhar imní níos mó é an dara ceann toisc go bhfágann sé go bhfuil teaghlaigh i mbaol suaití, agus go bhfuil na rioscaí sin níos measa mar gheall ar róluacháil praghsanna tithe atá ard agus ag dul i méid. Amach anseo, táthar ag súil go leanfaidh an fiachas ar aghaidh ar bhealach íslitheach. In ainneoin praghsanna tithe a bheith ag titim go measartha, tá brú fós ar an margadh tithíochta, go háirithe ós rud é go bhfuil tógáil tithíochta nua go mór faoi bhun spriocanna an rialtais. Ag an am céanna, leantar d’fhóirdheonú a dhéanamh ar úinéireacht tí arna maoiniú ag fiachas trí chánachas fabhrach, agus tá an baol ann go mbainfidh beartais maidir leis an margadh príobháideach cíosa an bonn dá fhorbairt. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún athbhreithniú domhain ar an Ísiltír faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha san Ísiltír. Go háirithe, is ann fós do leochaileachtaí a bhaineann le leibhéil arda fiachais phríobháidigh agus barrachas mór sa chuntas reatha, a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo, in ainneoin go bhfuil roinnt comharthaí ann go bhfuil laghdú ann. Tá farasbarr sa chuntas reatha, in ainneoin na n-athbhreithnithe a rinneadh ar shonraí le déanaí, agus fiachas príobháideach mór i gcomparáid le caighdeáin idirnáisiúnta agus tá siad os cionn bhunphrionsabail an gheilleagair. Tháinig laghdú ar fharasbarr mór sa chuntas reatha in 2022, mar gheall ar théarmaí trádála atá ag dul in olcas, agus an cuntas reatha ag méadú i bpraghsanna tairiseacha, agus méadú ar an easnamh in ioncaim phríomhúil. Agus feabhas á chur ar théarmaí trádála, táthar ag súil go dtiocfaidh méadú mór ar an mbarrachas in 2023 agus go gcobhsóidh sé in 2024. Tá dul chun cinn teoranta déanta ó thaobh beartais de ach is gá níos mó a dhéanamh chun bacainní ar infheistíocht a laghdú. Tá fiachas corparáide neamhairgeadais agus teaghlaigh fós ard: is ábhar imní níos mó é an dara ceann toisc go bhfágann sé go bhfuil teaghlaigh i mbaol suaití, agus go bhfuil na rioscaí sin níos measa mar gheall ar róluacháil praghsanna tithe atá ard agus ag dul i méid. Amach anseo, táthar ag súil go leanfaidh an fiachas ar aghaidh ar bhealach íslitheach. In ainneoin praghsanna tithe a bheith ag titim go measartha, tá brú fós ar an margadh tithíochta, go háirithe ós rud é go bhfuil tógáil tithíochta nua go mór faoi bhun spriocanna an rialtais. Ag an am céanna, leantar d’fhóirdheonú a dhéanamh ar úinéireacht tí arna maoiniú ag fiachas trí chánachas fabhrach, agus tá an baol ann go mbainfidh beartais maidir leis an margadh príobháideach cíosa an bonn dá fhorbairt.

| (13) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar chomhardú bhuiséad rialtas ginearálta na hÍsiltíre ó easnamh 2,4 % de OTI in 2021 go dtí buiséad comhardaithe in 2022, agus thit ollfhiachas rialtais ó 52,5 % de OTI ag deireadh 2021 go 51,0 % ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(13)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar chomhardú bhuiséad rialtas ginearálta na hÍsiltíre ó easnamh 2,4 % de OTI in 2021 go dtí buiséad comhardaithe in 2022, agus thit ollfhiachas rialtais ó 52,5 % de OTI ag deireadh 2021 go 51,0 % ag deireadh 2022.

| (14) | Bhí tionchar ag na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú ar chomhardú rialtais ghinearálta. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam, bhí laghdú ar CBL ar fhuinneamh agus ar an dleacht mháil ar pheitreal agus ar dhíosal, agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, bhí cúiteamh le haghaidh billí fuinnimh i mí na Samhna agus i mí na Nollag agus tacaíocht do theaghlaigh ar ioncam íseal a raibh billí arda fuinnimh acu. Cúitíodh costas na mbeart sin go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, eadhon ranníocaíocht dlúthpháirtíochta i gcur i bhfeidhm Rialachán (AE) 2022/1854 (7) ón gComhairle ag ráta 33 %. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,6 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,3 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 1,8 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Bhí tionchar ag na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú ar chomhardú rialtais ghinearálta. In 2022, i measc na mbeart beartais fhioscaigh lena laghdaítear ioncam, bhí laghdú ar CBL ar fhuinneamh agus ar an dleacht mháil ar pheitreal agus ar dhíosal, agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, bhí cúiteamh le haghaidh billí fuinnimh i mí na Samhna agus i mí na Nollag agus tacaíocht do theaghlaigh ar ioncam íseal a raibh billí arda fuinnimh acu. Cúitíodh costas na mbeart sin go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair de chuid táirgeoirí agus soláthróirí fuinnimh, eadhon ranníocaíocht dlúthpháirtíochta i gcur i bhfeidhm Rialachán (AE) 2022/1854 (7) ón gComhairle ag ráta 33 %. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,6 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,3 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 1,8 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Ísiltír (8) staid fhioscach thacúil a shaothrú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Ísiltír (8) staid fhioscach thacúil a shaothrú in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (9) thacúil a bhí ann in 2022, ag ‒ 0,5 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Ísiltír de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú ag an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,1 pointe céatadáin don staid fhioscach (10). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Ísiltír infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mholtar sa mholadh ón gComhairle. Ag an am céanna, thug an fás ar chaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach 0,4 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Ísiltír smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (9) thacúil a bhí ann in 2022, ag ‒ 0,5 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Ísiltír de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú ag an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,1 pointe céatadáin don staid fhioscach (10). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Ísiltír infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mholtar sa mholadh ón gComhairle. Ag an am céanna, thug an fás ar chaiteachas príomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach 0,4 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, choinnigh an Ísiltír smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,6 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,4 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI atá beagán níos airde de 1,8 % in 2023 agus fás 1,2 % atá beagán níos ísle in 2024. Is é is cúis leis sin, den chuid is mó, difríochtaí beaga in ionchas an éilimh intíre sa dá bhliain. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,6 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,4 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún fíorfhás OTI atá beagán níos airde de 1,8 % in 2023 agus fás 1,2 % atá beagán níos ísle in 2024. Is é is cúis leis sin, den chuid is mó, difríochtaí beaga in ionchas an éilimh intíre sa dá bhliain.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go méadóidh easnamh rialtais ghinearálta go 3,0 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 go príomha costas an phacáiste fuinnimh, caiteachas úis atá ag dul i méid, pleananna caiteachais breise a bhaineann le dúshláin shochaíocha, mar shampla an t-aistriú glas, an t-oideachas agus an soláthar tithíochta. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 49,3 % ag deireadh 2022 go 48,4 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 2,1 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha toisc gur éirigh níos fearr le sonraí toraidh chomhardú an rialtais do 2022 ná mar a glacadh leis i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos airde de 49,3 % ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht gur tháinig na sonraí toraidh do 2022 amach níos airde ná mar a glacadh leis i gClár Cobhsaíochta 2023, mar thoradh ar choigeartú ard sreafa stoic in 2022. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go méadóidh easnamh rialtais ghinearálta go 3,0 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 go príomha costas an phacáiste fuinnimh, caiteachas úis atá ag dul i méid, pleananna caiteachais breise a bhaineann le dúshláin shochaíocha, mar shampla an t-aistriú glas, an t-oideachas agus an soláthar tithíochta. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 49,3 % ag deireadh 2022 go 48,4 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 2,1 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha toisc gur éirigh níos fearr le sonraí toraidh chomhardú an rialtais do 2022 ná mar a glacadh leis i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachais rialtais–OTI níos airde de 49,3 % ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht gur tháinig na sonraí toraidh do 2022 amach níos airde ná mar a glacadh leis i gClár Cobhsaíochta 2023, mar thoradh ar choigeartú ard sreafa stoic in 2022.

| (19) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe an dleacht mháil ar pheitreal agus ar dhíosal a laghdú agus an tacaíocht a tugadh do theaghlaigh ar ioncam íseal, chomh maith le bearta nua, mar shampla uasteorainn ar phraghsanna leictreachais agus gáis agus an scéim tacaíochta do FBManna dianfhuinnimh. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,1 % de OTI in 2023 (11). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,5 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (12) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí ar dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí i gcomparáid le 2022. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe an dleacht mháil ar pheitreal agus ar dhíosal a laghdú agus an tacaíocht a tugadh do theaghlaigh ar ioncam íseal, chomh maith le bearta nua, mar shampla uasteorainn ar phraghsanna leictreachais agus gáis agus an scéim tacaíochta do FBManna dianfhuinnimh. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 1,1 % de OTI in 2023 (11). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,5 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (12) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí ar dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí i gcomparáid le 2022.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ísiltír gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (13) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Ísiltír a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Ísiltír freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ísiltír gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (13) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Ísiltír a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Ísiltír freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach (1,1 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh do staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 0,5 % de OTI). Meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) in 2023 rannchuidiú forleathnaitheach 0,9 % de OTI don staid fhioscach fhoriomlán. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de 0,4 % de OTI. Dá bhrí sin, níl rannchuidiú forleathnaitheach caiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta ach go páirteach mar thoradh ar an tacaíocht spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Is iad bearta fuinnimh neamh-spriocdhírithe méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta agus caiteachas níos airde ar chúram sláinte is cúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. B’ionann caiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais agus 0,2 de OTI in 2023, agus maidir le hinfheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú neodrach 0,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Ísiltír infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (14). Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla infheistiú agus forbairt páirceanna gaoithe amach ón gcósta a éascú, úsáid hidrigine a dhreasú agus litearthacht dhigiteach na mac léinn a fheabhsú, ar mic léinn iad a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach (1,1 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh do staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 0,5 % de OTI). Meastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) in 2023 rannchuidiú forleathnaitheach 0,9 % de OTI don staid fhioscach fhoriomlán. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de 0,4 % de OTI. Dá bhrí sin, níl rannchuidiú forleathnaitheach caiteachais reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta ach go páirteach mar thoradh ar an tacaíocht spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Is iad bearta fuinnimh neamh-spriocdhírithe méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta agus caiteachas níos airde ar chúram sláinte is cúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. B’ionann caiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais agus 0,2 de OTI in 2023, agus maidir le hinfheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú neodrach 0,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Ísiltír infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (14). Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla infheistiú agus forbairt páirceanna gaoithe amach ón gcósta a éascú, úsáid hidrigine a dhreasú agus litearthacht dhigiteach na mac léinn a fheabhsú, ar mic léinn iad a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,6 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 go príomha ar an deireadh a bheidh á chur le bearta fuinnimh de réir a chéile. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 48,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn beart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, a bhuí go príomha leis an mbunéifeacht ón gcóimheas easnaimh-OTI is ísle a measadh in 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 48,8 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,6 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 go príomha ar an deireadh a bheidh á chur le bearta fuinnimh de réir a chéile. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 48,7 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn beart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, a bhuí go príomha leis an mbunéifeacht ón gcóimheas easnaimh-OTI is ísle a measadh in 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 48,8 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (15). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 3,5 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,1 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. Mar sin féin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(24)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (15). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 3,5 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,1 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. Mar sin féin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (25) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 1,7 % ar ghlanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Tá an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún i gcomhréir leis an gcoigilteas ó dheireadh iomlán a bheith á chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh. |
| --- | --- |

(25)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 1,7 % ar ghlanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Tá an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún i gcomhréir leis an gcoigilteas ó dheireadh iomlán a bheith á chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht rialtais ó 3,4 % de OTI in 2023 go 3,5 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin athchóirithe agus infheistíochtaí i réimse an oideachais, an taighde agus na forbartha, an mhargaidh saothair agus an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, ar cuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta iad freisin. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht rialtais ó 3,4 % de OTI in 2023 go 3,5 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin athchóirithe agus infheistíochtaí i réimse an oideachais, an taighde agus na forbartha, an mhargaidh saothair agus an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, ar cuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta iad freisin.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,8 % de OTI faoi 2026 agus 3,2 % de OTI in 2027. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI go dtí 2026 agus go méadóidh sé os cionn 3 % de OTI in 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 48,7 % ag deireadh 2024 go 52,7 % faoi dheireadh 2027. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,8 % de OTI faoi 2026 agus 3,2 % de OTI in 2027. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI go dtí 2026 agus go méadóidh sé os cionn 3 % de OTI in 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 48,7 % ag deireadh 2024 go 52,7 % faoi dheireadh 2027.

| (28) | Mar thoradh ar an ardú tapa atá ag teacht ar phraghsanna tithe le blianta beaga anuas, tá margadh tithíochta ró-luachmhar ann. Mar sin féin, agus na dálaí airgeadais ag éirí níos doichte, shroich an margadh tithíochta cor cinniúnach i lár 2022 de réir mar a thosaigh praghsanna tithe ag laghdú mar fhreagairt ar rátaí úis morgáiste a ardú. Tá fiachas morgáiste i gcoibhneas le OTI fós ard san Ísiltír, de réir caighdeáin idirnáisiúnta. Tá sé seo bunaithe ar theorainneacha iasachta réasúnta ard (iasacht go luach) agus faoiseamh suntasach cánach ar íocaíochtaí morgáiste. Cé go bhfuil an in-asbhainteacht cánach úis morgáiste á laghdú de réir a chéile, tá sé fós ard. Mar gheall ar an bhfiachas ard teaghlaigh a eascraíonn as sin, tá teaghlaigh leochaileach do thurraingí eacnamaíocha, rud atá thar a bheith ábhartha anois go bhfuil méadú tagtha ar an mbaol go ndéanfaí praghsanna tithe a cheartú. Ag an am céanna, tá an margadh cíosa príobháideach sách beag, agus mar thoradh air sin tá soláthar teoranta roghanna malartacha atá inacmhainne agus atá ar fáil seachas teach a cheannach. Baineann an easpa tithíochta inacmhainne ar cíos an bonn ó shoghluaisteacht an lucht saothair freisin. Trí dheireadh a chur le bacainní atá ag coinneáil siar infheistíochtaí faoi láthair, lena n-áirítear infheistíochtaí san earnáil tógála cónaithe, d’fhéadfaí deis a thabhairt don rialtas a phleananna a chur i gcrích maidir le méadú ar an soláthar tithíochta agus, dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé cur le hathchothromú seachtrach chomh maith le feidhmiú níos fearr an mhargaidh tithíochta. |
| --- | --- |

(28)

Mar thoradh ar an ardú tapa atá ag teacht ar phraghsanna tithe le blianta beaga anuas, tá margadh tithíochta ró-luachmhar ann. Mar sin féin, agus na dálaí airgeadais ag éirí níos doichte, shroich an margadh tithíochta cor cinniúnach i lár 2022 de réir mar a thosaigh praghsanna tithe ag laghdú mar fhreagairt ar rátaí úis morgáiste a ardú. Tá fiachas morgáiste i gcoibhneas le OTI fós ard san Ísiltír, de réir caighdeáin idirnáisiúnta. Tá sé seo bunaithe ar theorainneacha iasachta réasúnta ard (iasacht go luach) agus faoiseamh suntasach cánach ar íocaíochtaí morgáiste. Cé go bhfuil an in-asbhainteacht cánach úis morgáiste á laghdú de réir a chéile, tá sé fós ard. Mar gheall ar an bhfiachas ard teaghlaigh a eascraíonn as sin, tá teaghlaigh leochaileach do thurraingí eacnamaíocha, rud atá thar a bheith ábhartha anois go bhfuil méadú tagtha ar an mbaol go ndéanfaí praghsanna tithe a cheartú. Ag an am céanna, tá an margadh cíosa príobháideach sách beag, agus mar thoradh air sin tá soláthar teoranta roghanna malartacha atá inacmhainne agus atá ar fáil seachas teach a cheannach. Baineann an easpa tithíochta inacmhainne ar cíos an bonn ó shoghluaisteacht an lucht saothair freisin. Trí dheireadh a chur le bacainní atá ag coinneáil siar infheistíochtaí faoi láthair, lena n-áirítear infheistíochtaí san earnáil tógála cónaithe, d’fhéadfaí deis a thabhairt don rialtas a phleananna a chur i gcrích maidir le méadú ar an soláthar tithíochta agus, dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé cur le hathchothromú seachtrach chomh maith le feidhmiú níos fearr an mhargaidh tithíochta.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíocht a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Cé nár glacadh plean téarnaimh agus athléimneachta na hÍsiltíre go dtí 2022, tá sé faoi lán seol anois. Má leantar ar aghaidh go pras le caibidlíocht an chomhaontaithe oibríochtúil, cuideofar le cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta agus is gá an chéad iarraidh ar íocaíocht a chur isteach, a bhfuiltear ag súil léi faoi dheireadh 2023. Tá an cur chun feidhme fós ar siúl, ag an bpointe seo, is cosúil go bhfuil rioscaí neamh-ionsúcháin teoranta mar gheall ar an leithdháileadh airgeadais measartha beag. Tá na hullmhúcháin do chaibidil REPowerEU fós ar siúl. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hÍsiltíre i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíocht a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Cé nár glacadh plean téarnaimh agus athléimneachta na hÍsiltíre go dtí 2022, tá sé faoi lán seol anois. Má leantar ar aghaidh go pras le caibidlíocht an chomhaontaithe oibríochtúil, cuideofar le cur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta agus is gá an chéad iarraidh ar íocaíocht a chur isteach, a bhfuiltear ag súil léi faoi dheireadh 2023. Tá an cur chun feidhme fós ar siúl, ag an bpointe seo, is cosúil go bhfuil rioscaí neamh-ionsúcháin teoranta mar gheall ar an leithdháileadh airgeadais measartha beag. Tá na hullmhúcháin do chaibidil REPowerEU fós ar siúl. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hÍsiltíre i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hÍsiltíre maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Ísiltír. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hÍsiltíre maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Ísiltír.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Ísiltír i ndáil le deighilt i margadh an tsaothair, ganntanais lucht saothair agus scileanna, spleáchas ar bhreoslaí iontaise agus taiscí nítrigine iomarcacha. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Ísiltír i ndáil le deighilt i margadh an tsaothair, ganntanais lucht saothair agus scileanna, spleáchas ar bhreoslaí iontaise agus taiscí nítrigine iomarcacha.

| (32) | Tá sciar na fostaíochta solúbtha (idir oibrithe ar chonarthaí solúbtha agus sealadacha agus daoine féinfhostaithe nach bhfuil fostaithe acu) fós ard san Ísiltír. Léiríonn sé sin go bhfuil riosca méadaitheach ann maidir le deighilt i margadh an tsaothair, agus go háirithe éifeachtaí saofa ar chorrlaigh mhargadh an tsaothair. Is féidir leis sin éagothroime i ndáil le deiseanna a mhéadú agus cur isteach ar an táirgiúlacht. Is féidir le solúbthacht áirithe sa mhargadh saothair cur le hinoiriúnaitheacht an gheilleagair agus d’fhéadfadh sé freastal níos fearr ar roghanna aonair freisin. Mar sin féin, d’fhéadfadh tionchar diúltach a bheith ag an úsáid iomarcach cineálacha solúbtha fostaíochta ar oibrithe agus ar an ngeilleagar i gcoitinne. Mar shampla, is dúshlán é rannpháirtíocht san oiliúint agus san fhoghlaim ar feadh an tsaoil dóibh siúd a bhfuil socruithe solúbtha fostaíochta conartha acu, agus dá réir sin laghdaítear infheistíocht i scileanna. I gcomhar leis na comhpháirtithe sóisialta, tá sé beartaithe ag rialtas na hÍsiltíre aghaidh a thabhairt ar na difríochtaí idir socruithe oibre buana agus solúbtha. Áirítear sna pleananna deireadh a chur le conarthaí uaireanta nialasacha, cineál nua conartha lena soláthraítear breis slándála ioncaim d’oibrithe a chur in ionad conarthaí maidir le huaireanta ar glao-dhualgas mar atá siad faoi láthair, agus feabhsuithe ar shlándáil poist oibrithe gníomhaireachta sealadacha. Beidh sé tábhachtach dul chun cinn tapa a dhéanamh maidir leis na pleananna sin a chur chun feidhme chun a áirithiú go mbeidh an rogha maidir le cineál áirithe conartha fostaíochta bunaithe ar riachtanais a bhaineann go sonrach le post nó ar roghanna na sealbhóirí poist, agus, ag an am céanna, feabhas a chur ar fhostaíocht agus ar staid shóisialta daoine i bhfostaíocht sholúbtha agus deighilt i margadh an tsaothair a laghdú. |
| --- | --- |

(32)

Tá sciar na fostaíochta solúbtha (idir oibrithe ar chonarthaí solúbtha agus sealadacha agus daoine féinfhostaithe nach bhfuil fostaithe acu) fós ard san Ísiltír. Léiríonn sé sin go bhfuil riosca méadaitheach ann maidir le deighilt i margadh an tsaothair, agus go háirithe éifeachtaí saofa ar chorrlaigh mhargadh an tsaothair. Is féidir leis sin éagothroime i ndáil le deiseanna a mhéadú agus cur isteach ar an táirgiúlacht. Is féidir le solúbthacht áirithe sa mhargadh saothair cur le hinoiriúnaitheacht an gheilleagair agus d’fhéadfadh sé freastal níos fearr ar roghanna aonair freisin. Mar sin féin, d’fhéadfadh tionchar diúltach a bheith ag an úsáid iomarcach cineálacha solúbtha fostaíochta ar oibrithe agus ar an ngeilleagar i gcoitinne. Mar shampla, is dúshlán é rannpháirtíocht san oiliúint agus san fhoghlaim ar feadh an tsaoil dóibh siúd a bhfuil socruithe solúbtha fostaíochta conartha acu, agus dá réir sin laghdaítear infheistíocht i scileanna. I gcomhar leis na comhpháirtithe sóisialta, tá sé beartaithe ag rialtas na hÍsiltíre aghaidh a thabhairt ar na difríochtaí idir socruithe oibre buana agus solúbtha. Áirítear sna pleananna deireadh a chur le conarthaí uaireanta nialasacha, cineál nua conartha lena soláthraítear breis slándála ioncaim d’oibrithe a chur in ionad conarthaí maidir le huaireanta ar glao-dhualgas mar atá siad faoi láthair, agus feabhsuithe ar shlándáil poist oibrithe gníomhaireachta sealadacha. Beidh sé tábhachtach dul chun cinn tapa a dhéanamh maidir leis na pleananna sin a chur chun feidhme chun a áirithiú go mbeidh an rogha maidir le cineál áirithe conartha fostaíochta bunaithe ar riachtanais a bhaineann go sonrach le post nó ar roghanna na sealbhóirí poist, agus, ag an am céanna, feabhas a chur ar fhostaíocht agus ar staid shóisialta daoine i bhfostaíocht sholúbtha agus deighilt i margadh an tsaothair a laghdú.

| (33) | Bhí ganntanas lucht saothair agus scileanna ina ngné de mhargadh saothair na hÍsiltíre cheana féin roimh phaindéim COVID-19, ach tá siad ag éirí níos forleithne ó shin i leith. Tá ganntanais struchtúracha roimh earnálacha mar shampla teicneolaíocht faisnéise agus cumarsáide (TFC), cúram sláinte, oideachas agus poist theicniúla, a bhí ann cheana roimh phaindéim COVID-19 agus a bhfuiltear ag súil go leanfaidh siad ar aghaidh, mar gheall ar fhorbairtí déimeagrafacha i bpáirt. In ainneoin ráta ard rannpháirtíochta ar an iomlán, tá líon oibrithe ionchasacha neamhshaothraithe agus tearcúsáidte fós ag an Ísiltír, mar shampla daoine de bhunadh imirceach agus iad siúd atá ag obair i bhfostaíocht pháirtaimseartha. Nuair a bhíonn siad i bpost páirtaimseartha, roghnaíonn beagán fostaithe a n-uaireanta oibre a mhéadú. Is féidir é sin a mhíniú go páirteach leis na rátaí cánach imeallacha arda, leis na hoibleagáidí (nó leis na hoibleagáidí a bheidh ann amach anseo) a bhaineann le cúram neamhfhoirmiúil leanaí nó baill teaghlaigh eile agus/nó le cáilíocht na cothromaíochta oibre agus saoil. Chun dul i ngleic le ganntanas lucht saothair agus scileanna, beidh sé riachtanach cur chuige cuimsitheach a ghlacadh, agus aghaidh á tabhairt ag an am céanna ar riachtanais agus bacainní earnáilsonracha agus ar infheistíocht chun táirgiúlacht a fheabhsú. I ndáil leis an méid sin, d’fhéadfaí meascán beartas a mheas, lena bhféadfaí an méid seo a leanas a chur san áireamh: (i) an ráta cánach imeallach a laghdú a thuilleadh agus/nó trédhearcacht an ráta cánach imeallaigh atá os comhair daoine aonair a fheabhsú; (ii) pá a mhéadú in earnálacha ina bhfuil ganntanais struchtúracha, go háirithe sna hearnálacha sin ina bhfuil comhchruinniú fostóirí poiblí agus leathphoiblí; (iii) cáilíocht na hoibre agus na cothromaíochta oibre is saoil a chur chun cinn; (iv) gairmthreoir a fheabhsú; agus (v) rochtain ar chúram leanaí ar ardchaighdeán agus ar phraghas réasúnta a fheabhsú. Ina theannta sin, trí dheiseanna uas-scilithe nó athscilithe a neartú trí bhearta spriocdhírithe agus saincheaptha, go háirithe dóibh siúd atá ar imeall mhargadh an tsaothair agus ar imeall an mhargaidh saothair, d’fhéadfaí cabhrú chun ganntanais lucht saothair agus scileanna a mhaolú agus torthaí sóisialta a fheabhsú. |
| --- | --- |

(33)

Bhí ganntanas lucht saothair agus scileanna ina ngné de mhargadh saothair na hÍsiltíre cheana féin roimh phaindéim COVID-19, ach tá siad ag éirí níos forleithne ó shin i leith. Tá ganntanais struchtúracha roimh earnálacha mar shampla teicneolaíocht faisnéise agus cumarsáide (TFC), cúram sláinte, oideachas agus poist theicniúla, a bhí ann cheana roimh phaindéim COVID-19 agus a bhfuiltear ag súil go leanfaidh siad ar aghaidh, mar gheall ar fhorbairtí déimeagrafacha i bpáirt. In ainneoin ráta ard rannpháirtíochta ar an iomlán, tá líon oibrithe ionchasacha neamhshaothraithe agus tearcúsáidte fós ag an Ísiltír, mar shampla daoine de bhunadh imirceach agus iad siúd atá ag obair i bhfostaíocht pháirtaimseartha. Nuair a bhíonn siad i bpost páirtaimseartha, roghnaíonn beagán fostaithe a n-uaireanta oibre a mhéadú. Is féidir é sin a mhíniú go páirteach leis na rátaí cánach imeallacha arda, leis na hoibleagáidí (nó leis na hoibleagáidí a bheidh ann amach anseo) a bhaineann le cúram neamhfhoirmiúil leanaí nó baill teaghlaigh eile agus/nó le cáilíocht na cothromaíochta oibre agus saoil. Chun dul i ngleic le ganntanas lucht saothair agus scileanna, beidh sé riachtanach cur chuige cuimsitheach a ghlacadh, agus aghaidh á tabhairt ag an am céanna ar riachtanais agus bacainní earnáilsonracha agus ar infheistíocht chun táirgiúlacht a fheabhsú. I ndáil leis an méid sin, d’fhéadfaí meascán beartas a mheas, lena bhféadfaí an méid seo a leanas a chur san áireamh: (i) an ráta cánach imeallach a laghdú a thuilleadh agus/nó trédhearcacht an ráta cánach imeallaigh atá os comhair daoine aonair a fheabhsú; (ii) pá a mhéadú in earnálacha ina bhfuil ganntanais struchtúracha, go háirithe sna hearnálacha sin ina bhfuil comhchruinniú fostóirí poiblí agus leathphoiblí; (iii) cáilíocht na hoibre agus na cothromaíochta oibre is saoil a chur chun cinn; (iv) gairmthreoir a fheabhsú; agus (v) rochtain ar chúram leanaí ar ardchaighdeán agus ar phraghas réasúnta a fheabhsú. Ina theannta sin, trí dheiseanna uas-scilithe nó athscilithe a neartú trí bhearta spriocdhírithe agus saincheaptha, go háirithe dóibh siúd atá ar imeall mhargadh an tsaothair agus ar imeall an mhargaidh saothair, d’fhéadfaí cabhrú chun ganntanais lucht saothair agus scileanna a mhaolú agus torthaí sóisialta a fheabhsú.

| (34) | Cé go bhfuil bearta tugtha isteach ag an Ísiltír chun a spleáchas ar bhreoslaí iontaise Rúiseacha a laghdú, b’ionann ola agus gás nádúrtha agus 38 % agus 41 % faoi seach dá meascán fuinnimh, rud a fhágann go bhfuil geilleagar na hÍsiltíre i mbaol forbairtí domhanda ar phraghsanna. Tá gá le hiarracht bhreise chun go mbainfidh an Ísiltír spriocanna fuinnimh in-athnuaite an Aontais do 2030 amach. D’ainneoin uaillmhianta méadaithe maidir le hacmhainneacht bhreise fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil, ní raibh sciar na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh in-athnuaite ach 13,0 % in 2021, sciar atá faoi bhun na sprice a comhaontaíodh go polaitiúil ar leibhéal an Aontais agus meán an Aontais de 21,8 %. Mar thoradh air sin, tá an Ísiltír fós ar cheann de na Ballstáit is measa feidhmíocht i dtéarmaí sciar na bhfoinsí in-athnuaite san olltomhaltas deiridh fuinnimh, agus ceann de na bearnaí is mó idir sciar 2021 agus spriocanna 2030. Tá sé ríthábhachtach an eangach leictreachais a leathnú, le haghaidh tarchur agus dáileadh araon, chun dlús a chur le cur in úsáid an bhonneagair fuinnimh inathnuaite ar tír mhór agus amach ón gcósta araon. Ós rud é go bhfuil plódú na heangaí leictreachais ag dul i méid de réir a chéile, is minic a bhíonn ar oibreoirí líonraí iarrataí ar rochtain ar an eangach a dhiúltú ó tháirgeoirí nua leictreachais agus ó thomhaltóirí nua. Ós rud é gurb ionann tomhaltas gáis i dteaghaisí agus thart ar 25 % den tomhaltas iomlán gáis nádúrtha san Ísiltír, is féidir le feabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh sa stoc foirgneamh (mar shampla trí íoschaighdeáin feidhmíochta fuinnimh chun athchóiriú a spreagadh agus trí cheanglais iniúchóireachta fuinnimh a fhorfheidhmiú ar bhealach níos déine don tionscal) rannchuidiú go mór le hastaíochtaí carbóin agus spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú a thuilleadh. Tháinig laghdú 29 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na hÍsiltíre sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá thar an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). Moltar don Ísiltír leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (18). |
| --- | --- |

(34)

Cé go bhfuil bearta tugtha isteach ag an Ísiltír chun a spleáchas ar bhreoslaí iontaise Rúiseacha a laghdú, b’ionann ola agus gás nádúrtha agus 38 % agus 41 % faoi seach dá meascán fuinnimh, rud a fhágann go bhfuil geilleagar na hÍsiltíre i mbaol forbairtí domhanda ar phraghsanna. Tá gá le hiarracht bhreise chun go mbainfidh an Ísiltír spriocanna fuinnimh in-athnuaite an Aontais do 2030 amach. D’ainneoin uaillmhianta méadaithe maidir le hacmhainneacht bhreise fuinnimh in-athnuaite a shuiteáil, ní raibh sciar na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh in-athnuaite ach 13,0 % in 2021, sciar atá faoi bhun na sprice a comhaontaíodh go polaitiúil ar leibhéal an Aontais agus meán an Aontais de 21,8 %. Mar thoradh air sin, tá an Ísiltír fós ar cheann de na Ballstáit is measa feidhmíocht i dtéarmaí sciar na bhfoinsí in-athnuaite san olltomhaltas deiridh fuinnimh, agus ceann de na bearnaí is mó idir sciar 2021 agus spriocanna 2030. Tá sé ríthábhachtach an eangach leictreachais a leathnú, le haghaidh tarchur agus dáileadh araon, chun dlús a chur le cur in úsáid an bhonneagair fuinnimh inathnuaite ar tír mhór agus amach ón gcósta araon. Ós rud é go bhfuil plódú na heangaí leictreachais ag dul i méid de réir a chéile, is minic a bhíonn ar oibreoirí líonraí iarrataí ar rochtain ar an eangach a dhiúltú ó tháirgeoirí nua leictreachais agus ó thomhaltóirí nua. Ós rud é gurb ionann tomhaltas gáis i dteaghaisí agus thart ar 25 % den tomhaltas iomlán gáis nádúrtha san Ísiltír, is féidir le feabhsuithe éifeachtúlachta fuinnimh sa stoc foirgneamh (mar shampla trí íoschaighdeáin feidhmíochta fuinnimh chun athchóiriú a spreagadh agus trí cheanglais iniúchóireachta fuinnimh a fhorfheidhmiú ar bhealach níos déine don tionscal) rannchuidiú go mór le hastaíochtaí carbóin agus spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú a thuilleadh. Tháinig laghdú 29 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na hÍsiltíre sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá thar an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). Moltar don Ísiltír leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (18).

| (35) | Mar gheall ar na héifeachtaí diúltacha a bhíonn ag fosuithe nítrigine iomarcacha i limistéir nádúrtha a eascraíonn go príomha as earnáil diantalmhaíochta na hÍsiltíre, tá bac ar cheadanna a eisiúint do thionscadail áirithe astaithe nítrigine, go háirithe tionscadail tógála. Tá rialtas na hÍsiltíre ag gníomhú chun fosuithe nítrigine a laghdú, go háirithe trí chláir limistéar comhtháite ar leibhéal cúige. Tá gá le tuilleadh tacaíochta chun an talmhaíocht a dhéanamh níos inbhuanaithe agus iomaíochas a áirithiú, mar shampla, trí thacaíocht a thabhairt chun beostoc a laghdú, dlús a chur leis an aistriú chuig talmhaíocht chiorclach agus/nó orgánach agus digitiú agus nuálaíocht a mhéadú. |
| --- | --- |

(35)

Mar gheall ar na héifeachtaí diúltacha a bhíonn ag fosuithe nítrigine iomarcacha i limistéir nádúrtha a eascraíonn go príomha as earnáil diantalmhaíochta na hÍsiltíre, tá bac ar cheadanna a eisiúint do thionscadail áirithe astaithe nítrigine, go háirithe tionscadail tógála. Tá rialtas na hÍsiltíre ag gníomhú chun fosuithe nítrigine a laghdú, go háirithe trí chláir limistéar comhtháite ar leibhéal cúige. Tá gá le tuilleadh tacaíochta chun an talmhaíocht a dhéanamh níos inbhuanaithe agus iomaíochas a áirithiú, mar shampla, trí thacaíocht a thabhairt chun beostoc a laghdú, dlús a chur leis an aistriú chuig talmhaíocht chiorclach agus/nó orgánach agus digitiú agus nuálaíocht a mhéadú.

| (36) | Tá bacainní san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach á gcruthú ag ganntanais lucht saothair agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imlonnú agus cothabháil teicneolaíochtaí glan-nialasacha. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair san Ísiltír le haghaidh 108 ngairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear gairmithe cosanta comhshaoil, oibrithe inslithe agus teicneoirí innealtóireachta sibhialta. |
| --- | --- |

(36)

Tá bacainní san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach á gcruthú ag ganntanais lucht saothair agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imlonnú agus cothabháil teicneolaíochtaí glan-nialasacha. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair san Ísiltír le haghaidh 108 ngairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear gairmithe cosanta comhshaoil, oibrithe inslithe agus teicneoirí innealtóireachta sibhialta.

| (37) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (19) i moladh (1). |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (19) i moladh (1).

| (38) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hÍsiltíre, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú, an ceathrú agus an cúigiú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(38)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hÍsiltíre, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara, an tríú, an ceathrú agus an cúigiú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

| (39) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas príobháideach agus leochaileachtaí a bhaineann le barrachas ard sa chuntas reatha. Rannchuidíonn moltaí (2) agus (4) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1) a mhéid a bhaineann le hinfheistíocht níos airde. Rannchuidíonn moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus leis an moladh a leagtar amach i Moladh 2023 don limistéar euro a chur chun feidhme araon, i gcomhréir le haithris 38. |
| --- | --- |

(39)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas príobháideach agus leochaileachtaí a bhaineann le barrachas ard sa chuntas reatha. Rannchuidíonn moltaí (2) agus (4) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1) a mhéid a bhaineann le hinfheistíocht níos airde. Rannchuidíonn moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus leis an moladh a leagtar amach i Moladh 2023 don limistéar euro a chur chun feidhme araon, i gcomhréir le haithris 38.

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfadh an Ísiltír gníomhaíocht in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 3.5 % (20) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanfaidh siad de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Laghdú a dhéanamh ar chlaontacht an fhiachais teaghlaigh agus ar shaobhadh sa mhargadh tithíochta. Tacú le hinfhaighteacht agus inacmhainneacht tithíochta ar an margadh cíosa príobháideach. Deireadh a chur le bacainní a choinníonn siar infheistíochtaí, lena n-áirítear infheistíochtaí san earnáil tógála cónaithe.

2.

Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme leanúnach a phlean téarnaimh agus athléimneachta agus bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur go tapa lena cur chun feidhme. Dul ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais chomhtháthaithe, sa chaoi gur dlúth-chomhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh dlúthshineirge ann idir iad féin agus an plean sin.

3.

Dreasachtaí a laghdú chun conarthaí solúbtha nó sealadacha a úsáid. Agus riachtanais earnáilsonracha á gcur san áireamh, aghaidh a thabhairt ar ghanntanais struchtúracha lucht saothair agus scileanna, lena n-áirítear trí leas a bhaint as acmhainneacht saothair tearcúsáidte agus deiseanna uas-scilithe agus athscilithe a neartú, go háirithe dóibh siúd atá ar imeall mhargadh an tsaothair agus iad siúd atá neamhghníomhach.

4.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, trí fheabhas a chur ar chreatchoinníollacha chun borradh a chur faoin infheistíocht i leathnú na n-eangach tarchurtha agus dáileacháin leictreachais, agus trí bhearta éifeachtúlachta fuinnimh a leathnú agus a luathú chun tomhaltas fuinnimh a laghdú, go háirithe sa timpeallacht thógtha. Tacú leis an aistriú chuig talmhaíocht inbhuanaithe. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  12275/22 INIT; 12275/22 ADD 1.

6

(7)  Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2022 maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh (IO L 261 I, 7.10.2022, lch. 1).

7

(8)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÍsiltíre 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 88).

8

(9)  Is é an rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

9

(10)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,2 pointe céatadáin de OTI.

10

(11)  Is ionann an figiúr sin agus leibhéal chostas bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le bearta caiteachais chaipitil i gcás inarb ábhartha.

11

(12)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na hÍsiltíre um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hÍsiltíre 2022, IO C 334, 1.9.2022, lch. 154).

12

(13)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 7,9 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na hÍsiltíre (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

13

(14)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach – 0,2 pointe céatadáin de OTI.

14

(15)  Ceanglaítear freisin le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

15

(16)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

16

(17)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

17

(18)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

18

(19)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

19

(20)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

20

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/186 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/186

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na hOstaire um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hOstaire 2023

(2023/C 312/20)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Ostair inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na hOstaire 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (3) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Ostair inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na hOstaire 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (3) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil agus go ndéanfaí iad a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais. Mhol sé gur cheart do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil agus go ndéanfaí iad a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais. Mhol sé gur cheart do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíocht. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíocht. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 30 Aibreán 2021, chuir an Ostair a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire (5). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ostair tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 30 Aibreán 2021, chuir an Ostair a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire (5). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Ostair tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 26 Aibreán 2023 thíolaic an Ostair a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus a Clár Cobhsaíochta don bhliain 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hOstaire maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 26 Aibreán 2023 thíolaic an Ostair a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus a Clár Cobhsaíochta don bhliain 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na hOstaire maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ostair. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hOstaire ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hOstaire ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Ostair. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na hOstaire ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na hOstaire ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na hOstaire ó 5,8 % de OTI in 2021 go 3,2 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 82,3 % de OTI ag deireadh 2021 go 78,4 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na hOstaire sa tuarascáil sin, ós rud é go raibh a heasnamh rialtais ghinearálta in 2022 os cionn 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Ostair é sin a chur san áireamh agus buiséad 2023 á fhorghníomhú agus an dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(12)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na hOstaire ó 5,8 % de OTI in 2021 go 3,2 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 82,3 % de OTI ag deireadh 2021 go 78,4 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na hOstaire sa tuarascáil sin, ós rud é go raibh a heasnamh rialtais ghinearálta in 2022 os cionn 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Ostair é sin a chur san áireamh agus buiséad 2023 á fhorghníomhú agus an dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. Sa bhliain 2022, áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam tabhairt isteach praghas-CO2 a chur siar, laghdú ar thobhaigh ar fhuinneamh, agus liúntais chánach do chomaitéirí; agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, bhí fóirdheontais costais fuinnimh do chuideachtaí, aistrithe cnapshuime chuig teaghlaigh, agus íocaíochtaí díreacha le pinsinéirí. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus na soláthróirí fuinnimh. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,2 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 4,3 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. Sa bhliain 2022, áiríodh ar na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam tabhairt isteach praghas-CO2 a chur siar, laghdú ar thobhaigh ar fhuinneamh, agus liúntais chánach do chomaitéirí; agus maidir le bearta beartais fhioscaigh lena méadaítear caiteachas, bhí fóirdheontais costais fuinnimh do chuideachtaí, aistrithe cnapshuime chuig teaghlaigh, agus íocaíochtaí díreacha le pinsinéirí. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus na soláthróirí fuinnimh. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,5 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,2 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 4,3 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Ostair (6) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Ostair (6) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (7) thacúil a bhí ann in 2022, ag – 2,8 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle freisin, lean an Ostair de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí a mhaoinítear leis an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Le hinfheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, cuireadh ranníocaíocht chrapthach 0,1 pointe céatadáin ar fáil don staid fhioscach (8). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Ostair infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta nach bhfuil i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach de 1.8 pointe céatadáin don staid fhioscach. Sa rannchuidiú forleathnaitheach suntasach sin, bhí tionchar breise na mbeart a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus tionchar sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas fioscach díreach breise de 1,5 % de OTI) a mhaolú, mar aon leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,2 % de OTI). Dá bhrí sin, choinnigh an Ostair smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, staid fhioscach (7) thacúil a bhí ann in 2022, ag – 2,8 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle freisin, lean an Ostair de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí a mhaoinítear leis an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Le hinfheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, cuireadh ranníocaíocht chrapthach 0,1 pointe céatadáin ar fáil don staid fhioscach (8). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Ostair infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta nach bhfuil i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, sholáthair an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach de 1.8 pointe céatadáin don staid fhioscach. Sa rannchuidiú forleathnaitheach suntasach sin, bhí tionchar breise na mbeart a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus tionchar sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas fioscach díreach breise de 1,5 % de OTI) a mhaolú, mar aon leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,2 % de OTI). Dá bhrí sin, choinnigh an Ostair smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 0,3 % ar an bhfíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 1,8 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI níos airde de 0,4 % in 2023 agus fíor-ráta fáis OTI níos ísle de 1,6 % in 2024, go príomha de bharr fás níos airde ó thomhaltas príobháideach in 2023 agus fás níos ísle ó thomhaltas poiblí in 2024. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 0,3 % ar an bhfíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 1,8 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI níos airde de 0,4 % in 2023 agus fíor-ráta fáis OTI níos ísle de 1,6 % in 2024, go príomha de bharr fás níos airde ó thomhaltas príobháideach in 2023 agus fás níos ísle ó thomhaltas poiblí in 2024.

| (17) | Ina Clár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go mbeidh an t-easnamh rialtais ghinearálta fós ag 3,2 % de OTI in 2023. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 78,4 % ag deireadh 2022 go 77,0 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 2,4 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá réamh-mheasta i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar dhifríochtaí sna hionchais maidir leis an tionchar buiséadach a bheidh ag roinnt beart a bhaineann le fuinneamh, go háirithe maidir le fóirdheontais fuinnimh do chuideachtaí. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 75,4 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht idir an t-easnamh rialtais a bhfuil coinne leis. |
| --- | --- |

(17)

Ina Clár Cobhsaíochta 2023, measann an rialtas go mbeidh an t-easnamh rialtais ghinearálta fós ag 3,2 % de OTI in 2023. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ó 78,4 % ag deireadh 2022 go 77,0 % ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 2,4 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá réamh-mheasta i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar dhifríochtaí sna hionchais maidir leis an tionchar buiséadach a bheidh ag roinnt beart a bhaineann le fuinneamh, go háirithe maidir le fóirdheontais fuinnimh do chuideachtaí. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 75,4 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht idir an t-easnamh rialtais a bhfuil coinne leis.

| (18) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022 (go háirithe: maolú ar phraghsanna leictreachais) agus bearta nua, mar shampla scéim nua le haghaidh fóirdheontais ar chostais fuinnimh do chuideachtaí. Tá costas na mbeart sin fós á fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 1,8 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (9). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,4 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (10) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó 2022 (go háirithe: maolú ar phraghsanna leictreachais) agus bearta nua, mar shampla scéim nua le haghaidh fóirdheontais ar chostais fuinnimh do chuideachtaí. Tá costas na mbeart sin fós á fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 1,8 % de OTI a bheidh i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023 (9). De réir dealraimh, ní ar theaghlaigh leochaileacha ná ar ghnólachtaí leochaileacha atá formhór na mbeart dírithe in 2023, agus ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gurb é 0,4 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (10) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ostair gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (11) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Ostair a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Ostair freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Ostair gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais (11) in 2023, agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Ostair a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Ostair freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | Tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach crapthach (+ 1,0 % de OTI a bheidh ann) in 2023, tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach forleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 2,8 % de OTI). Maidir leis an bhfás ar an gcaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, réamh-mheastar go gcuirfidh an fás ranníocaíocht chrapthach 0,3 pointe céatadáin ar fáil don staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de 0,2 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,3 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Ostair infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. (12) Tá sé beartaithe ag an Ostair infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla rannpháirtíocht sa tionscadal tábhachtach um an micrileictreonaic agus an nascacht ar mhaithe le leas na hEorpa i gcoitinne, digiteáil na bhfiontar beag agus meánmhéide agus an riarachán poiblí chomh maith le córais téimh a athsholáthar, ar tionscadail iad a chistítear go páirteach leis an tSaoráid Téarnaimh le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Tá sé tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach crapthach (+ 1,0 % de OTI a bheidh ann) in 2023, tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach forleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 2,8 % de OTI). Maidir leis an bhfás ar an gcaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, réamh-mheastar go gcuirfidh an fás ranníocaíocht chrapthach 0,3 pointe céatadáin ar fáil don staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do theaghlaigh agus do ghnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh de 0,2 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,3 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an Ostair infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. (12) Tá sé beartaithe ag an Ostair infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla rannpháirtíocht sa tionscadal tábhachtach um an micrileictreonaic agus an nascacht ar mhaithe le leas na hEorpa i gcoitinne, digiteáil na bhfiontar beag agus meánmhéide agus an riarachán poiblí chomh maith le córais téimh a athsholáthar, ar tionscadail iad a chistítear go páirteach leis an tSaoráid Téarnaimh le cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 1,6 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 go príomha ar an deireadh a bheidh á chur le bearta a bhaineann le fuinneamh de réir a chéile. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 75,1 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin cosúil leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 73,3 % a bheidh ann ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(21)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdófar an t-easnamh rialtais ghinearálta go 1,6 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 go príomha ar an deireadh a bheidh á chur le bearta a bhaineann le fuinneamh de réir a chéile. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 75,1 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 1,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin cosúil leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, beidh sé níos ísle – tuartar gur 73,3 % a bheidh ann ag deireadh 2024.

| (22) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le beagnach gach beart tacaíochta fuinnimh in 2024, ag glacadh leis go mbeidh praghsanna fuinnimh fós ag ísliú. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh le bearta tacaíochta fuinnimh de réir a chéile beagnach ina n-iomláine (glanchostas ag 0,1 % de OTI in 2024). Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile le beagnach gach beart tacaíochta fuinnimh in 2024, ag glacadh leis go mbeidh praghsanna fuinnimh fós ag ísliú. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh le bearta tacaíochta fuinnimh de réir a chéile beagnach ina n-iomláine (glanchostas ag 0,1 % de OTI in 2024). Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéaduithe an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (23) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (13). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (14) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,6 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,8 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin. |
| --- | --- |

(23)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc aige (13). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (14) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 4,6 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 1,8 % de OTI in 2023 iad) má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, thiocfadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis atá molta do 2024 mar thoradh air sin.

| (24) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 4,0 % ar ghlanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Is lú an coigeartú a réamh-mheastar sa réamhaisnéis ón gCoimisiún ná an coigilteas a dhéanfar de bharr deireadh a chur le bearta tacaíochta fuinnimh go hiomlán, i ngeall ar chaiteachas atá ag brath ar fhorbairtí boilscithe in 2023, caiteachas ar phinsin, cúiteamh d’fhostaithe, agus roinnt sochar sóisialta, cuir i gcás, chomh maith le roinnt beart fuinnimh nár cuireadh deireadh leo go fóill. |
| --- | --- |

(24)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 4,0 % ar ghlanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Is lú an coigeartú a réamh-mheastar sa réamhaisnéis ón gCoimisiún ná an coigilteas a dhéanfar de bharr deireadh a chur le bearta tacaíochta fuinnimh go hiomlán, i ngeall ar chaiteachas atá ag brath ar fhorbairtí boilscithe in 2023, caiteachas ar phinsin, cúiteamh d’fhostaithe, agus roinnt sochar sóisialta, cuir i gcás, chomh maith le roinnt beart fuinnimh nár cuireadh deireadh leo go fóill.

| (25) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht rialtais ó 3,5 % de OTI in 2023 go 3,4 % de OTI in 2024. Is lú an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta atá á déanamh ar an leibhéal náisiúnta. |
| --- | --- |

(25)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht rialtais ó 3,5 % de OTI in 2023 go 3,4 % de OTI in 2024. Is lú an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta atá á déanamh ar an leibhéal náisiúnta.

| (26) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta de réir a chéile go 1,4 % de OTI in 2025 agus go 1,3 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 75,1 % ag deireadh 2024 go 71,4 % faoi dheireadh 2026. Tá meánrioscaí don inbhuanaitheacht fhioscach amach roimh an Ostair san fhadtéarma, arb iad is cúis leo go príomha brú a bheith ar an mbuiséad i ngeall ar an daonra dhul in aois (go háirithe, áirítear air sin caiteachas don chúram fadtéarmach agus don chúram sláinte atá ag méadú i rith an ama), agus fiachas méadaithe i ngeall ar bhearta chun dul i ngleic le hiarmhairtí eacnamaíocha agus sóisialta ghéarchéim COVID-19 agus géarchéim an fhuinnimh. Tá ganntanas lucht saothair san earnáil cúraim fhadtéarmaigh agus san earnáil cúraim sláinte freisin, a bhfuil baint i bpáirt acu le neamhtharraingteacht na hoibre sna hearnálacha sin. Maidir leis an bpacáiste athchóirithe cúraim a cuireadh chun feidhme le déanaí chun aghaidh a thabhairt ar ghanntanas lucht saothair, lena n-ardaítear pá agus lena gcuirtear aistrithe ar fáil do chúramóirí sa ghearrthéarma, is maith an chéim chun tosaigh é chun an ghairm a dhéanamh níos tarraingtí ach ardófar costais fhioscacha freisin. In 2021, mhol tascfhórsa um chúram fadtéarmach bearta chun feabhas a chur ar leordhóthanacht an chúraim agus an inbhuanaitheacht fhioscach á caomhnú an tráth céanna. Áirítear ar na bearta sin sásra rialaithe comhordaithe a bhunú le freagrachtaí soiléire arna sannadh ar fud leibhéil éagsúla rialtais, rud a chabhródh le cáilíocht agus inchomparáideacht an chaiteachais phoiblí a ardú, mar shampla, trí phrionsabail aonfhoirmeacha a shainiú le haghaidh taraifí maidir le seirbhísí cúraim fhadtéarmaigh. Leis an gcaibidlíocht atá ar siúl faoi láthair maidir leis an gcreat fioscach feidearálach, tugtar deis chun tacú le sásra den sórt sin a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta de réir a chéile go 1,4 % de OTI in 2025 agus go 1,3 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 75,1 % ag deireadh 2024 go 71,4 % faoi dheireadh 2026. Tá meánrioscaí don inbhuanaitheacht fhioscach amach roimh an Ostair san fhadtéarma, arb iad is cúis leo go príomha brú a bheith ar an mbuiséad i ngeall ar an daonra dhul in aois (go háirithe, áirítear air sin caiteachas don chúram fadtéarmach agus don chúram sláinte atá ag méadú i rith an ama), agus fiachas méadaithe i ngeall ar bhearta chun dul i ngleic le hiarmhairtí eacnamaíocha agus sóisialta ghéarchéim COVID-19 agus géarchéim an fhuinnimh. Tá ganntanas lucht saothair san earnáil cúraim fhadtéarmaigh agus san earnáil cúraim sláinte freisin, a bhfuil baint i bpáirt acu le neamhtharraingteacht na hoibre sna hearnálacha sin. Maidir leis an bpacáiste athchóirithe cúraim a cuireadh chun feidhme le déanaí chun aghaidh a thabhairt ar ghanntanas lucht saothair, lena n-ardaítear pá agus lena gcuirtear aistrithe ar fáil do chúramóirí sa ghearrthéarma, is maith an chéim chun tosaigh é chun an ghairm a dhéanamh níos tarraingtí ach ardófar costais fhioscacha freisin. In 2021, mhol tascfhórsa um chúram fadtéarmach bearta chun feabhas a chur ar leordhóthanacht an chúraim agus an inbhuanaitheacht fhioscach á caomhnú an tráth céanna. Áirítear ar na bearta sin sásra rialaithe comhordaithe a bhunú le freagrachtaí soiléire arna sannadh ar fud leibhéil éagsúla rialtais, rud a chabhródh le cáilíocht agus inchomparáideacht an chaiteachais phoiblí a ardú, mar shampla, trí phrionsabail aonfhoirmeacha a shainiú le haghaidh taraifí maidir le seirbhísí cúraim fhadtéarmaigh. Leis an gcaibidlíocht atá ar siúl faoi láthair maidir leis an gcreat fioscach feidearálach, tugtar deis chun tacú le sásra den sórt sin a chur chun feidhme.

| (27) | Léiríodh go raibh an córas cúraim sláinte athléimneach le linn phaindéim COVID-19 sa deireadh thiar thall. Meastar, áfach, go dtiocfaidh méadú 1.2 pointe céatadáin de OTI ar an gcaiteachas ar chúram sláinte faoi 2070. Ina theannta sin, níor baineadh dóthain úsáide as bearta coisctheacha ná as cúram sláinte príomhúil othar seachtrach fós, cé go bhfuil go leor seirbhísí cúraim sláinte á gcur ar fáil fós ag ospidéil, rud atá costasach agus neamhéifeachtúil chun cúram a chur ar fáil. Cuideoidh an plean téarnaimh agus athléimneachta le cúram sláinte príomhúil othar seachtrach a neartú, go háirithe trí thacú le hionaid cúraim sláinte phríomhúil nua agus na hionaid atá ann cheana i gceantair áitiúla. Mar sin féin, i bhfianaise ábhar imní maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach, beidh sé ríthábhachtach a áirithiú go ndéanfar othair a threorú tríd an gcóras sláinte ar bhealach comhsheasmhach, lena n-áirítear trína áirithiú go mbeidh úsáid níos ísle á baint as seirbhísí cúraim sláinte ospidéil nó sainseirbhísí othar seachtrach atá ann cheana mar thoradh ar infhaighteacht mhéadaithe na seirbhísí cúraim sláinte phríomhúil. |
| --- | --- |

(27)

Léiríodh go raibh an córas cúraim sláinte athléimneach le linn phaindéim COVID-19 sa deireadh thiar thall. Meastar, áfach, go dtiocfaidh méadú 1.2 pointe céatadáin de OTI ar an gcaiteachas ar chúram sláinte faoi 2070. Ina theannta sin, níor baineadh dóthain úsáide as bearta coisctheacha ná as cúram sláinte príomhúil othar seachtrach fós, cé go bhfuil go leor seirbhísí cúraim sláinte á gcur ar fáil fós ag ospidéil, rud atá costasach agus neamhéifeachtúil chun cúram a chur ar fáil. Cuideoidh an plean téarnaimh agus athléimneachta le cúram sláinte príomhúil othar seachtrach a neartú, go háirithe trí thacú le hionaid cúraim sláinte phríomhúil nua agus na hionaid atá ann cheana i gceantair áitiúla. Mar sin féin, i bhfianaise ábhar imní maidir le hinbhuanaitheacht fhioscach, beidh sé ríthábhachtach a áirithiú go ndéanfar othair a threorú tríd an gcóras sláinte ar bhealach comhsheasmhach, lena n-áirítear trína áirithiú go mbeidh úsáid níos ísle á baint as seirbhísí cúraim sláinte ospidéil nó sainseirbhísí othar seachtrach atá ann cheana mar thoradh ar infhaighteacht mhéadaithe na seirbhísí cúraim sláinte phríomhúil.

| (28) | Tá creat fioscach na hOstaire ag brath faoi láthair ar chóras casta aistrithe idir-rialtasacha idir údaráis fheidearálacha agus réigiúnacha, lena gcuirtear dreasachtaí teoranta ar fáil do chaiteachas poiblí éifeachtúil. Mar gheall ar an easpa neamhspleáchais chánach, bíonn cistiú caiteachais ar fud na n-údarás feidearálach ag brath go mór ar an gcóras sin. In 2022, ní raibh ach 7,2 % de na hioncaim phoiblí uile ina n-ioncam as a bhfoinsí féin ag na Stáit fheidearálacha (15). An tráth céanna, braitheann seirbhísí bunriachtanacha mar shampla cúram sláinte, cúram leanaí agus infheistíocht in iompar poiblí go páirteach ar chaiteachas na Stát feidearálach agus na mbardas. Cuireann an t-athrú déimeagrafach agus an t-aistriú glas leis an mbrú ar an gcostas atá ar na Stáit fheidearálacha agus ar na bardais, cé nach bhfuil an t-ioncam as a bhfoinsí féin nasctha le dinimic an chaiteachais. Tá baol ann go mbeidh neamhéifeachtúlachtaí agus easpa trédhearcachta sa chreat fioscach atá ann faoi láthair, toisc go bhfágann sé nach bhfuil an nasc idir an t-ualach cánach agus caiteachas an rialtais soiléir. Tá sé ríthábhachtach ioncam as foinsí dílse a ailíniú níos fearr le caiteachas rialtais fo-lárnach agus trédhearcacht agus comhordú a neartú chun cáilíocht fhoriomlán an chaiteachais phoiblí a fheabhsú. Maidir le neamhspleáchas cánach réigiúnach a éascú d’fhéadfaí leas a bhaint as sin trí athchóiriú a dhéanamh ar an gcóras cánach maoine chun feabhas a chur ar an bhfeidearálacht fhioscach agus ar an gcóras cánach foriomlán. Leis an gcaibidlíocht atá ar siúl faoi láthair, a thosaigh go déanach in 2022, tugtar deis dul chun cinn a dhéanamh. |
| --- | --- |

(28)

Tá creat fioscach na hOstaire ag brath faoi láthair ar chóras casta aistrithe idir-rialtasacha idir údaráis fheidearálacha agus réigiúnacha, lena gcuirtear dreasachtaí teoranta ar fáil do chaiteachas poiblí éifeachtúil. Mar gheall ar an easpa neamhspleáchais chánach, bíonn cistiú caiteachais ar fud na n-údarás feidearálach ag brath go mór ar an gcóras sin. In 2022, ní raibh ach 7,2 % de na hioncaim phoiblí uile ina n-ioncam as a bhfoinsí féin ag na Stáit fheidearálacha (15). An tráth céanna, braitheann seirbhísí bunriachtanacha mar shampla cúram sláinte, cúram leanaí agus infheistíocht in iompar poiblí go páirteach ar chaiteachas na Stát feidearálach agus na mbardas. Cuireann an t-athrú déimeagrafach agus an t-aistriú glas leis an mbrú ar an gcostas atá ar na Stáit fheidearálacha agus ar na bardais, cé nach bhfuil an t-ioncam as a bhfoinsí féin nasctha le dinimic an chaiteachais. Tá baol ann go mbeidh neamhéifeachtúlachtaí agus easpa trédhearcachta sa chreat fioscach atá ann faoi láthair, toisc go bhfágann sé nach bhfuil an nasc idir an t-ualach cánach agus caiteachas an rialtais soiléir. Tá sé ríthábhachtach ioncam as foinsí dílse a ailíniú níos fearr le caiteachas rialtais fo-lárnach agus trédhearcacht agus comhordú a neartú chun cáilíocht fhoriomlán an chaiteachais phoiblí a fheabhsú. Maidir le neamhspleáchas cánach réigiúnach a éascú d’fhéadfaí leas a bhaint as sin trí athchóiriú a dhéanamh ar an gcóras cánach maoine chun feabhas a chur ar an bhfeidearálacht fhioscach agus ar an gcóras cánach foriomlán. Leis an gcaibidlíocht atá ar siúl faoi láthair, a thosaigh go déanach in 2022, tugtar deis dul chun cinn a dhéanamh.

| (29) | Tá scóip ann fós an t-ualach cánach a aistriú ón lucht saothair go foinsí ioncaim a chothóidh an fás agus a bheidh níos cuimsithí. Príomhthréith den chóras cánach is ea an t-ualach ard ar an lucht saothair a eascraíonn as cánacha párolla agus ranníocaíochtaí slándála sóisialta, agus is fostaithe agus fostóirí araon a sheasann ranníocaíochtaí slándála sóisialta. Fágann sé sin gur deacair poist a chruthú agus a bheith rannpháirteach i margadh an tsaothair, go háirithe do dhaoine ar phá íseal agus don dara duine sa teaghlach atá ag tuilleamh. An tráth céanna, foinsí eile ioncaim nach ndéanann a oiread dochair don fhás cothrom agus inbhuanaithe, mar shampla cánacha comhshaoil nó maoine, ní bhaintear a ndóthain úsáide astu fós, fiú tar éis athchóirithe a rinneadh le déanaí a chur san áireamh. Cuireann fóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol bac ar an aistriú glas. Leis an athchóiriú ar cháin éiceashóisialta a rinneadh le déanaí, cuirtear faoiseamh cánach ar fáil do theaghlaigh agus do ghnólachtaí agus leagtar síos an bunús le haghaidh astaíochtaí CO2 a phraghsáil lasmuigh de raon feidhme Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais (CTA AE). Ina theannta sin, is athchóiriú suntasach é an t-innéacsú uathoibríoch ar cháin ioncaim phearsanta le boilsciú, ar athchóiriú é a laghdaíonn go mór an méadú ar ualach cánach ioncaim phearsanta na gcáiníocóirí trí bhogadh réime cánach. Ina ainneoin sin, tá dúshláin struchtúracha fós ann agus tá scóip ann an t-ualach ar an lucht saothair a laghdú a thuilleadh, chun borradh a chur faoi chruthú post agus faoi sholáthar an lucht saothair, go háirithe i gcás saothraithe ar ioncam íseal. Ach úsáid níos fearr a bhaint as cánacha atá fabhrach don fhás, d’fhéadfaí an tsaoirse buiséadach is gá a chruthú agus cothroime an chórais cánach a fheabhsú. |
| --- | --- |

(29)

Tá scóip ann fós an t-ualach cánach a aistriú ón lucht saothair go foinsí ioncaim a chothóidh an fás agus a bheidh níos cuimsithí. Príomhthréith den chóras cánach is ea an t-ualach ard ar an lucht saothair a eascraíonn as cánacha párolla agus ranníocaíochtaí slándála sóisialta, agus is fostaithe agus fostóirí araon a sheasann ranníocaíochtaí slándála sóisialta. Fágann sé sin gur deacair poist a chruthú agus a bheith rannpháirteach i margadh an tsaothair, go háirithe do dhaoine ar phá íseal agus don dara duine sa teaghlach atá ag tuilleamh. An tráth céanna, foinsí eile ioncaim nach ndéanann a oiread dochair don fhás cothrom agus inbhuanaithe, mar shampla cánacha comhshaoil nó maoine, ní bhaintear a ndóthain úsáide astu fós, fiú tar éis athchóirithe a rinneadh le déanaí a chur san áireamh. Cuireann fóirdheontais atá díobhálach don chomhshaol bac ar an aistriú glas. Leis an athchóiriú ar cháin éiceashóisialta a rinneadh le déanaí, cuirtear faoiseamh cánach ar fáil do theaghlaigh agus do ghnólachtaí agus leagtar síos an bunús le haghaidh astaíochtaí CO2 a phraghsáil lasmuigh de raon feidhme Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais (CTA AE). Ina theannta sin, is athchóiriú suntasach é an t-innéacsú uathoibríoch ar cháin ioncaim phearsanta le boilsciú, ar athchóiriú é a laghdaíonn go mór an méadú ar ualach cánach ioncaim phearsanta na gcáiníocóirí trí bhogadh réime cánach. Ina ainneoin sin, tá dúshláin struchtúracha fós ann agus tá scóip ann an t-ualach ar an lucht saothair a laghdú a thuilleadh, chun borradh a chur faoi chruthú post agus faoi sholáthar an lucht saothair, go háirithe i gcás saothraithe ar ioncam íseal. Ach úsáid níos fearr a bhaint as cánacha atá fabhrach don fhás, d’fhéadfaí an tsaoirse buiséadach is gá a chruthú agus cothroime an chórais cánach a fheabhsú.

| (30) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá sé bunriachtanach go rachfar ar aghaidh go pras le cur chun feidhme an phlean, mar an tSaoráid a bheidh i bhfeidhm go dtí 2026, is rud í atá sealadach. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire faoi lánseol. Thíolaic an Ostair aon iarraidh ar íocaíocht, a chomhfhreagraíonn do 44 gharsprioc agus sprioc sa phlean agus as ar eascair eisíocaíocht fhoriomlán EUR 700 milliún an 20 Aibreán 2023. Seachas an chéad iarraidh ar íocaíocht, tá an plean á chur chun feidhme go héifeachtach. Meastar go ndéanfaidh an Ostair iarraidh ar roinnt beart a mhodhnú i ngeall ar imthosca oibiachtúla, mar shampla méaduithe ar phraghsanna agus ganntanais sa slabhra soláthair. Tá caibidil nua REPowerEU á hullmhú freisin agus tá na húdaráis de chuid na hOstaire ag obair go dlúth le seirbhísí an Choimisiúin chun í a chur isteach go luath. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hOstaire i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(30)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá sé bunriachtanach go rachfar ar aghaidh go pras le cur chun feidhme an phlean, mar an tSaoráid a bheidh i bhfeidhm go dtí 2026, is rud í atá sealadach. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire faoi lánseol. Thíolaic an Ostair aon iarraidh ar íocaíocht, a chomhfhreagraíonn do 44 gharsprioc agus sprioc sa phlean agus as ar eascair eisíocaíocht fhoriomlán EUR 700 milliún an 20 Aibreán 2023. Seachas an chéad iarraidh ar íocaíocht, tá an plean á chur chun feidhme go héifeachtach. Meastar go ndéanfaidh an Ostair iarraidh ar roinnt beart a mhodhnú i ngeall ar imthosca oibiachtúla, mar shampla méaduithe ar phraghsanna agus ganntanais sa slabhra soláthair. Tá caibidil nua REPowerEU á hullmhú freisin agus tá na húdaráis de chuid na hOstaire ag obair go dlúth le seirbhísí an Choimisiúin chun í a chur isteach go luath. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na hOstaire i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (31) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hOstaire maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Ostair. |
| --- | --- |

(31)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na hOstaire maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Ostair.

| (32) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Ostair a bhaineann le margadh an tsaothair. Chuir córas láidir cosanta sóisialta na hOstaire agus bearta forleathana beartais teorainn le tionchar sóisialta phaindéim COVID-19. Tá ag éirí go maith leis an Ostair i dtaca leis an gcuid is mó de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, ach tá roinnt dúshlán fós ann. Áirítear go háirithe ar na dúshláin sin acmhainneacht an mhargaidh saothair nach bhfuil á húsáid a dóthain, sin é margadh saothair na mban, oibrithe ísealcháilithe, oibrithe níos sine agus daoine a mbaineann cúlra imirceach leo. Tá fadhbanna ar leith ag baint leis sin ó tharla go bhfuil easpa lucht saothair oilte ann. Dá mbainfí leas as acmhainneacht na ngrúpaí sin nach bhfuil á húsáid a dóthain, d’fhéadfaí an brú ar mhargadh saothair na hOstaire a laghdú. |
| --- | --- |

(32)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an Ostair a bhaineann le margadh an tsaothair. Chuir córas láidir cosanta sóisialta na hOstaire agus bearta forleathana beartais teorainn le tionchar sóisialta phaindéim COVID-19. Tá ag éirí go maith leis an Ostair i dtaca leis an gcuid is mó de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, ach tá roinnt dúshlán fós ann. Áirítear go háirithe ar na dúshláin sin acmhainneacht an mhargaidh saothair nach bhfuil á húsáid a dóthain, sin é margadh saothair na mban, oibrithe ísealcháilithe, oibrithe níos sine agus daoine a mbaineann cúlra imirceach leo. Tá fadhbanna ar leith ag baint leis sin ó tharla go bhfuil easpa lucht saothair oilte ann. Dá mbainfí leas as acmhainneacht na ngrúpaí sin nach bhfuil á húsáid a dóthain, d’fhéadfaí an brú ar mhargadh saothair na hOstaire a laghdú.

| (33) | Cé go bhfuil ráta fostaíochta na mban san Ostair níos airde ná meán an Aontais, tá an dara ráta fostaíochta páirtaimseartha is airde le haghaidh ban ag an tír. D’oibrigh níos mó ná leath de mhná na hOstaire go páirtaimseartha in 2022 agus tá ró-ionadaíocht ag mná in earnálacha ar phá íseal. Léiríonn sé sin deis shuntasach chun rannpháirtíocht lánaimseartha na mban i margadh an tsaothair a mhéadú. Mar sin féin, toisc nach bhfuil cúram leanaí inacmhainne agus ar ardchaighdeán á sholáthar go leordhóthanach, go háirithe i gceantair thuaithe, tá sé dúshlánach do mháithreacha a bheith rannpháirteach ar bhealach níos gníomhaí i margadh an tsaothair. Tá ag an Ostair ceann de na rátaí is ísle de chúram leanaí foirmiúil do leanaí faoi bhun trí bliana d’aois san Aontas, agus níl ach 28 % de leanaí faoi bhun 3 bliana d’aois i gcúram leanaí foirmiúil. Chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin, tá sé ríthábhachtach soláthar cúraim leanaí ar ardchaighdeán a mhéadú trí chaighdeáin cháilíochta a fheabhsú agus infhaighteacht a leathnú agus fostaíocht lánaimseartha a spreagadh, mar shampla trí dhreasachtaí cánach. Trí níos mó ban a thabhairt isteach in obair lánaimseartha, d’fhéadfaí cabhrú freisin leis an mbearna phá idir na hinscní atá fós ard san Ostair a dhúnadh, chomh maith leis an mbearna ard phinsin idir na hinscní, agus aghaidh á tabhairt an tráth céanna ar ghanntanas sa mhargadh saothair. |
| --- | --- |

(33)

Cé go bhfuil ráta fostaíochta na mban san Ostair níos airde ná meán an Aontais, tá an dara ráta fostaíochta páirtaimseartha is airde le haghaidh ban ag an tír. D’oibrigh níos mó ná leath de mhná na hOstaire go páirtaimseartha in 2022 agus tá ró-ionadaíocht ag mná in earnálacha ar phá íseal. Léiríonn sé sin deis shuntasach chun rannpháirtíocht lánaimseartha na mban i margadh an tsaothair a mhéadú. Mar sin féin, toisc nach bhfuil cúram leanaí inacmhainne agus ar ardchaighdeán á sholáthar go leordhóthanach, go háirithe i gceantair thuaithe, tá sé dúshlánach do mháithreacha a bheith rannpháirteach ar bhealach níos gníomhaí i margadh an tsaothair. Tá ag an Ostair ceann de na rátaí is ísle de chúram leanaí foirmiúil do leanaí faoi bhun trí bliana d’aois san Aontas, agus níl ach 28 % de leanaí faoi bhun 3 bliana d’aois i gcúram leanaí foirmiúil. Chun aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin, tá sé ríthábhachtach soláthar cúraim leanaí ar ardchaighdeán a mhéadú trí chaighdeáin cháilíochta a fheabhsú agus infhaighteacht a leathnú agus fostaíocht lánaimseartha a spreagadh, mar shampla trí dhreasachtaí cánach. Trí níos mó ban a thabhairt isteach in obair lánaimseartha, d’fhéadfaí cabhrú freisin leis an mbearna phá idir na hinscní atá fós ard san Ostair a dhúnadh, chomh maith leis an mbearna ard phinsin idir na hinscní, agus aghaidh á tabhairt an tráth céanna ar ghanntanas sa mhargadh saothair.

| (34) | Tá acmhainneacht ann fós feabhas a chur ar chomhtháthú roinnt grúpaí faoi mhíbhuntáiste i margadh an tsaothair, go háirithe oibrithe ar bheagán oiliúna agus daoine a mbaineann cúlra imirceach leo. Tá thart ar 45 % de na daoine atá dífhostaithe san fhadtéarma san Ostair tar éis críochnú sa mheánscoil íochtarach ar a mhéad. Tá rannpháirtíocht i margadh an tsaothair i bhfad níos ísle i gcoitinne ag daoine de bhunadh imirceach ná mar atá ag cónaitheoirí dúchais, agus is minic a chinneann leibhéal ioncaim tuismitheoirí an leibhéal ioncaim a bheidh ag a leanaí san Ostair amach anseo. Cé go n-áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire bearta chun athsciliú agus uas-sciliú a chur chun cinn d’oibrithe ar bheagán oiliúna agus do dhaoine atá dífhostaithe san fhadtéarma, ní thugann na bearta sin aghaidh go hiomlán ar an bhfadhb bhunúsach rannpháirtíochta do dhaoine de chúlra imirceach agus d’oibrithe ar bheagán oiliúna. Chun an nasc idirghlúine leanúnach atá ag an Ostair idir torthaí oideachais tuismitheoirí agus a leanaí (16) a bhriseadh, tá sé ríthábhachtach go gcuirfear oideachas luath-óige ardcháilíochta, scolaíocht lae agus bonneagar digiteach feabhsaithe ar fáil níos mó agus níos mó. D’fhonn imircigh a tháinig isteach sa tír le déanaí agus grúpaí eile faoi mhíbhuntáiste a lánpháirtiú, d’fhéadfadh scoileanna meantóireacht níos fearr a chur ar fáil do dhaoine aonair, d’fhéadfaí cúrsaí teanga a dhéanamh níos inrochtana agus d’fhéadfaí córas printíseachta na hOstaire a úsáid ar bhealach níos éifeachtaí. An tráth céanna, tá sé bunriachtanach deiseanna leordhóthanacha a chur ar fáil don fhoghlaim ar feadh an tsaoil, chun díriú ar ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste i ngach aoisghrúpa. |
| --- | --- |

(34)

Tá acmhainneacht ann fós feabhas a chur ar chomhtháthú roinnt grúpaí faoi mhíbhuntáiste i margadh an tsaothair, go háirithe oibrithe ar bheagán oiliúna agus daoine a mbaineann cúlra imirceach leo. Tá thart ar 45 % de na daoine atá dífhostaithe san fhadtéarma san Ostair tar éis críochnú sa mheánscoil íochtarach ar a mhéad. Tá rannpháirtíocht i margadh an tsaothair i bhfad níos ísle i gcoitinne ag daoine de bhunadh imirceach ná mar atá ag cónaitheoirí dúchais, agus is minic a chinneann leibhéal ioncaim tuismitheoirí an leibhéal ioncaim a bheidh ag a leanaí san Ostair amach anseo. Cé go n-áirítear i bplean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire bearta chun athsciliú agus uas-sciliú a chur chun cinn d’oibrithe ar bheagán oiliúna agus do dhaoine atá dífhostaithe san fhadtéarma, ní thugann na bearta sin aghaidh go hiomlán ar an bhfadhb bhunúsach rannpháirtíochta do dhaoine de chúlra imirceach agus d’oibrithe ar bheagán oiliúna. Chun an nasc idirghlúine leanúnach atá ag an Ostair idir torthaí oideachais tuismitheoirí agus a leanaí (16) a bhriseadh, tá sé ríthábhachtach go gcuirfear oideachas luath-óige ardcháilíochta, scolaíocht lae agus bonneagar digiteach feabhsaithe ar fáil níos mó agus níos mó. D’fhonn imircigh a tháinig isteach sa tír le déanaí agus grúpaí eile faoi mhíbhuntáiste a lánpháirtiú, d’fhéadfadh scoileanna meantóireacht níos fearr a chur ar fáil do dhaoine aonair, d’fhéadfaí cúrsaí teanga a dhéanamh níos inrochtana agus d’fhéadfaí córas printíseachta na hOstaire a úsáid ar bhealach níos éifeachtaí. An tráth céanna, tá sé bunriachtanach deiseanna leordhóthanacha a chur ar fáil don fhoghlaim ar feadh an tsaoil, chun díriú ar ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste i ngach aoisghrúpa.

| (35) | Tá scóip ann feabhas a chur ar rannpháirtíocht oibrithe scothaosta i margadh an tsaothair, i.e. daoine idir 55 agus 64 bliana d’aois. Le déanaí, tá moill shuntasach tagtha ar an treocht fhadtéarmach maidir le rannpháirtíocht oibrithe scothaosta sa mhargadh saothair a mhéadú, agus tá ráta gníomhaíochta foriomlán na n-oibrithe scothaosta faoi bhun mheán an Aontais. Éireoidh sé níos tábhachtaí cúraimí na bhfostaithe a chur in oiriúint dá dtimthriall oibre is saoil agus freastal ar riachtanais daoine aonair atá ag dul in aois chun an daonra sin sa lucht saothair a choinneáil níos faide. Chuideodh dreasachtaí níos fearr chun síneadh a chur leis an aois scoir éifeachtach, mar shampla cánachas saothair níos ísle nó costais saothair neamhphá dóibh siúd atá ag obair ar feadh tréimhse níos faide, chun ganntanais i margadh saothair na hOstaire a mhaolú. |
| --- | --- |

(35)

Tá scóip ann feabhas a chur ar rannpháirtíocht oibrithe scothaosta i margadh an tsaothair, i.e. daoine idir 55 agus 64 bliana d’aois. Le déanaí, tá moill shuntasach tagtha ar an treocht fhadtéarmach maidir le rannpháirtíocht oibrithe scothaosta sa mhargadh saothair a mhéadú, agus tá ráta gníomhaíochta foriomlán na n-oibrithe scothaosta faoi bhun mheán an Aontais. Éireoidh sé níos tábhachtaí cúraimí na bhfostaithe a chur in oiriúint dá dtimthriall oibre is saoil agus freastal ar riachtanais daoine aonair atá ag dul in aois chun an daonra sin sa lucht saothair a choinneáil níos faide. Chuideodh dreasachtaí níos fearr chun síneadh a chur leis an aois scoir éifeachtach, mar shampla cánachas saothair níos ísle nó costais saothair neamhphá dóibh siúd atá ag obair ar feadh tréimhse níos faide, chun ganntanais i margadh saothair na hOstaire a mhaolú.

| (36) | Le hionradh na Rúise ar an Úcráin, léiríodh leochaileacht shlándáil an tsoláthair fuinnimh san Ostair. Cé gur éirigh leis an Ostair a spleáchas ar allmhairí gáis ón Rúis a laghdú, laghdú a bhí chomh hard le 57 % dá hallmhairí gáis iomlána in 2022 i gcomparáid le 80 % in 2021, tá siad fós i bhfad os cionn mheán an Aontais. Chun a fhoinsí fuinnimh a éagsúlú, thug an rialtas dreasachtaí airgeadais isteach do chuideachtaí chun gás a allmhairiú ó fhoinsí nach foinsí Rúiseacha iad agus bhunaigh sé cúlchiste straitéiseach gáis in 2022. Mar sin féin, tá dúshláin shuntasacha fós roimh an Ostair maidir le slándáil fuinnimh a áirithiú. Níl bealach gearrthéarmach fós ag an tír chun scaradh go hiomlán le hallmhairí gáis na Rúise. Thairis sin, níor baineadh dóthain úsáide as an acmhainneacht i dtáirgeadh agus i dtarchur gás in-athnuaite mar shampla hidrigin, go háirithe d’earnálacha agus do réigiúin atá leochaileach ó thaobh suaití ar an soláthar. |
| --- | --- |

(36)

Le hionradh na Rúise ar an Úcráin, léiríodh leochaileacht shlándáil an tsoláthair fuinnimh san Ostair. Cé gur éirigh leis an Ostair a spleáchas ar allmhairí gáis ón Rúis a laghdú, laghdú a bhí chomh hard le 57 % dá hallmhairí gáis iomlána in 2022 i gcomparáid le 80 % in 2021, tá siad fós i bhfad os cionn mheán an Aontais. Chun a fhoinsí fuinnimh a éagsúlú, thug an rialtas dreasachtaí airgeadais isteach do chuideachtaí chun gás a allmhairiú ó fhoinsí nach foinsí Rúiseacha iad agus bhunaigh sé cúlchiste straitéiseach gáis in 2022. Mar sin féin, tá dúshláin shuntasacha fós roimh an Ostair maidir le slándáil fuinnimh a áirithiú. Níl bealach gearrthéarmach fós ag an tír chun scaradh go hiomlán le hallmhairí gáis na Rúise. Thairis sin, níor baineadh dóthain úsáide as an acmhainneacht i dtáirgeadh agus i dtarchur gás in-athnuaite mar shampla hidrigin, go háirithe d’earnálacha agus do réigiúin atá leochaileach ó thaobh suaití ar an soláthar.

| (37) | In 2021, bhí sciar den fhuinneamh in-athnuaite san Ostair cothrom le 36 %, rud atá i bhfad os cionn mheán an Aontais. Le go mbainfear cuspóirí aeráide na hOstaire amach, lena n-áirítear aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2040, ní mór don tír an sciar sin a mhéadú a thuilleadh. Leis an athchóiriú a rinneadh in 2021 ar an Ionstraim um Fhoinsí In-athnuaite Fuinnimh thacaíocht, athchóiriú a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, cruthaíodh an creat chun an sciar den fhuinneamh in-athnuaite i dtomhaltas leictreachais a leathnú. Is é is aidhm don athchóiriú acmhainneacht bhliantúil giniúna leictreachais de 27 TWh ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a bhaint amach faoi 2030, rud a chuirfidh le sprioc na tíre tomhaltas leictreachais in-athnuaite 100 % a bhaint amach faoin mbliain sin, méadú ó 81 % atá ann faoi láthair in 2020. Mar sin féin, tá dúshláin fós le sárú ag leathnú breise foinsí in-athnuaite fuinnimh, mar shampla fad na pleanála spásúlachta agus na nósanna imeachta ceadaithe, roinnt cumhachtaí chasta idir na rialtais fheidearálacha agus réigiúnacha agus saincheisteanna foirne sa chóras riarachán. Tá an Ostair tar éis an chéad chéim a ghlacadh chun measúnú tionchair comhshaoil atá níos cuíchóirithe a thabhairt isteach do thionscadail fuinnimh in-athnuaite. Ina theannta sin, d’fhéadfadh an Ostair criosú spásúlachta a ailíniú níos fearr lena spriocanna maidir leis an aistriú glas, saincheisteanna a bhaineann le soláthar foirne a shocrú agus infheistíocht i mbonneagar líonraí mar shampla stóráil, dáileadh agus tarchur a mhéadú. Bhainfeadh leathnú an fhuinnimh in-athnuaite tairbhe freisin as cur i bhfeidhm limistéar tiomnaithe le haghaidh dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh (go háirithe fuinneamh gaoithe) agus nósanna imeachta ceadanna atá gearr agus simplí a úsáid, agus as an bhfuinneamh in-athnuaite a aithint mar leas sáraitheach poiblí, i gcomhréir leis na spriocanna fuinnimh in-athnuaite atá níos uaillmhianaí sa phacáiste “Oiriúnach do 55” agus i bplean REPowerEU. Ina theannta sin, d’fhéadfaí féachaint ar foinsí breise fuinnimh in-athnuaite, mar shampla fuinneamh geoiteirmeach, a thuilleadh. |
| --- | --- |

(37)

In 2021, bhí sciar den fhuinneamh in-athnuaite san Ostair cothrom le 36 %, rud atá i bhfad os cionn mheán an Aontais. Le go mbainfear cuspóirí aeráide na hOstaire amach, lena n-áirítear aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2040, ní mór don tír an sciar sin a mhéadú a thuilleadh. Leis an athchóiriú a rinneadh in 2021 ar an Ionstraim um Fhoinsí In-athnuaite Fuinnimh thacaíocht, athchóiriú a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, cruthaíodh an creat chun an sciar den fhuinneamh in-athnuaite i dtomhaltas leictreachais a leathnú. Is é is aidhm don athchóiriú acmhainneacht bhliantúil giniúna leictreachais de 27 TWh ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh a bhaint amach faoi 2030, rud a chuirfidh le sprioc na tíre tomhaltas leictreachais in-athnuaite 100 % a bhaint amach faoin mbliain sin, méadú ó 81 % atá ann faoi láthair in 2020. Mar sin féin, tá dúshláin fós le sárú ag leathnú breise foinsí in-athnuaite fuinnimh, mar shampla fad na pleanála spásúlachta agus na nósanna imeachta ceadaithe, roinnt cumhachtaí chasta idir na rialtais fheidearálacha agus réigiúnacha agus saincheisteanna foirne sa chóras riarachán. Tá an Ostair tar éis an chéad chéim a ghlacadh chun measúnú tionchair comhshaoil atá níos cuíchóirithe a thabhairt isteach do thionscadail fuinnimh in-athnuaite. Ina theannta sin, d’fhéadfadh an Ostair criosú spásúlachta a ailíniú níos fearr lena spriocanna maidir leis an aistriú glas, saincheisteanna a bhaineann le soláthar foirne a shocrú agus infheistíocht i mbonneagar líonraí mar shampla stóráil, dáileadh agus tarchur a mhéadú. Bhainfeadh leathnú an fhuinnimh in-athnuaite tairbhe freisin as cur i bhfeidhm limistéar tiomnaithe le haghaidh dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh (go háirithe fuinneamh gaoithe) agus nósanna imeachta ceadanna atá gearr agus simplí a úsáid, agus as an bhfuinneamh in-athnuaite a aithint mar leas sáraitheach poiblí, i gcomhréir leis na spriocanna fuinnimh in-athnuaite atá níos uaillmhianaí sa phacáiste “Oiriúnach do 55” agus i bplean REPowerEU. Ina theannta sin, d’fhéadfaí féachaint ar foinsí breise fuinnimh in-athnuaite, mar shampla fuinneamh geoiteirmeach, a thuilleadh.

| (38) | Tháinig laghdú 19 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na hOstaire sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc laghdaithe 15 %. D’fhéadfadh an Ostair leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). Ina theannta sin, má mhéadaítear leibhéal na huaillmhéine maidir le héifeachtúlacht fuinnimh in earnáil na tógála agus in earnáil na tionsclaíochta, laghdófar an spleáchas ar bhreoslaí iontaise. I straitéis athchóirithe fhadtéarmach na hOstaire, leagtar amach garspriocanna soiléire do 2050 agus tá sé d’aidhm aici dícharbónú 80 % a dhéanamh ar a stoc foirgneamh. Tá sé d’aidhm ag a plean téarnaimh agus athléimneachta deireadh a chur de réir a chéile le coirí úsáidte breosla iontaise san earnáil tógála agus cuirfear teicneolaíocht téimh in-athnuaite nó téamh ceantair ina n-ionad. Mar sin féin, níl spriocanna éifeachtúlachta fuinnimh 2030 na hOstaire uaillmhianach go leor chun cuspóirí phacáiste “Oiriúnach do 55” agus phlean REPowerEU a bhaint amach. Maidir le Dlí nua maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh, a bhfuiltear ag súil leis in 2023 agus a bhfuil sé d’aidhm aige tomhaltas deiridh fuinnimh a laghdú 18 % faoi 2030, ba cheart dó aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist sin. Ar an iomlán, beidh sé bunriachtanach don Ostair dlús a chur leis an infheistíocht in athchóiriú domhain foirgneamh, foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur in ionad breoslaí iontaise i dtéamh, agus bainistiú níos fearr a dhéanamh ar thomhaltas fuinnimh trí dhigitiú fóntas (mar shampla méadair chliste agus teirmeastait). Ina theannta sin, beidh sé ríthábhachtach go gcuirfear deireadh leis an moill faoi láthair ag a bhfuil athchóiriú teirmeach á dhéanamh ar fhoirgnimh. Beidh cur chun feidhme tráthúil an Dlí maidir le Téamh In-athnuaite, athchóiriú suaitheanta i bplean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire, ríthábhachtach chun dul i ngleic leis an tsaincheist sin. |
| --- | --- |

(38)

Tháinig laghdú 19 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na hOstaire sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, thar an sprioc laghdaithe 15 %. D’fhéadfadh an Ostair leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (17). Ina theannta sin, má mhéadaítear leibhéal na huaillmhéine maidir le héifeachtúlacht fuinnimh in earnáil na tógála agus in earnáil na tionsclaíochta, laghdófar an spleáchas ar bhreoslaí iontaise. I straitéis athchóirithe fhadtéarmach na hOstaire, leagtar amach garspriocanna soiléire do 2050 agus tá sé d’aidhm aici dícharbónú 80 % a dhéanamh ar a stoc foirgneamh. Tá sé d’aidhm ag a plean téarnaimh agus athléimneachta deireadh a chur de réir a chéile le coirí úsáidte breosla iontaise san earnáil tógála agus cuirfear teicneolaíocht téimh in-athnuaite nó téamh ceantair ina n-ionad. Mar sin féin, níl spriocanna éifeachtúlachta fuinnimh 2030 na hOstaire uaillmhianach go leor chun cuspóirí phacáiste “Oiriúnach do 55” agus phlean REPowerEU a bhaint amach. Maidir le Dlí nua maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh, a bhfuiltear ag súil leis in 2023 agus a bhfuil sé d’aidhm aige tomhaltas deiridh fuinnimh a laghdú 18 % faoi 2030, ba cheart dó aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist sin. Ar an iomlán, beidh sé bunriachtanach don Ostair dlús a chur leis an infheistíocht in athchóiriú domhain foirgneamh, foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur in ionad breoslaí iontaise i dtéamh, agus bainistiú níos fearr a dhéanamh ar thomhaltas fuinnimh trí dhigitiú fóntas (mar shampla méadair chliste agus teirmeastait). Ina theannta sin, beidh sé ríthábhachtach go gcuirfear deireadh leis an moill faoi láthair ag a bhfuil athchóiriú teirmeach á dhéanamh ar fhoirgnimh. Beidh cur chun feidhme tráthúil an Dlí maidir le Téamh In-athnuaite, athchóiriú suaitheanta i bplean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire, ríthábhachtach chun dul i ngleic leis an tsaincheist sin.

| (39) | Mar chuid den aistriú glas, áireofar freisin an laghdú ar astaíochtaí i roinnt earnálacha, go háirithe iad siúd a eascraíonn as iompar, toisc gur earnálacha iad ina bhféadfaí astaíochtaí a laghdú ar bhonn suntasach. Faoi láthair, is tábhachtach an Ostair mar thír idirthurais don iompar lasta bóthair trasalpach. D’ainneoin roinnt infheistíochtaí iompair inbhuanaithe faoi phlean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire, beidh sé bunriachtanach astaíochtaí a bhaineann le hiompar a laghdú a thuilleadh, agus aghaidh á tabhairt an tráth céanna ar bhochtaineacht iompair, chun aeráidneodracht a bhaint amach. Beidh sé ríthábhachtach freisin réitigh bhreise iompair a fhorbairt, mar shampla an “míle deireanach” agus roghanna malartacha ar úsáid gluaisteán a nascadh, go háirithe i gceantair thuaithe. |
| --- | --- |

(39)

Mar chuid den aistriú glas, áireofar freisin an laghdú ar astaíochtaí i roinnt earnálacha, go háirithe iad siúd a eascraíonn as iompar, toisc gur earnálacha iad ina bhféadfaí astaíochtaí a laghdú ar bhonn suntasach. Faoi láthair, is tábhachtach an Ostair mar thír idirthurais don iompar lasta bóthair trasalpach. D’ainneoin roinnt infheistíochtaí iompair inbhuanaithe faoi phlean téarnaimh agus athléimneachta na hOstaire, beidh sé bunriachtanach astaíochtaí a bhaineann le hiompar a laghdú a thuilleadh, agus aghaidh á tabhairt an tráth céanna ar bhochtaineacht iompair, chun aeráidneodracht a bhaint amach. Beidh sé ríthábhachtach freisin réitigh bhreise iompair a fhorbairt, mar shampla an “míle deireanach” agus roghanna malartacha ar úsáid gluaisteán a nascadh, go háirithe i gceantair thuaithe.

| (40) | Tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach i ngeall ar ghanntanais lucht saothair agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imlonnú agus cothabháil teicneolaíochtaí glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear lánpháirtiú an lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a chur ar fáil a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh go raibh ganntanais lucht saothair san Ostair le haghaidh 17 ngairm bheatha ina dteastaíonn scileanna nó eolas sonrach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneoirí innealtóireachta sibhialta, díonadóirí agus innealtóirí meicniúla. Faoina máistirphlean do phoist ghlasa, tá ardán post glas tugtha isteach ag an Ostair chun cabhrú le freastal ar an éileamh ar lucht saothair, agus ar an soláthar. Beidh sé ríthábhachtach an máistirphlean sin a chur chun feidhme chun aistriú tráthúil chuig an ngeilleagar glas a áirithiú. Ina Plean Gníomhaíochta um Aistriú Cóir maidir le hoiliúint agus athsciliú, tá bearta leagtha amach ag an Ostair chun feabhas a chur ar sholáthar lucht saothair oilte in earnáil an fhuinnimh in-athnuaite, uas-sciliú an lucht saothair a dhreasú agus caighdeáin oideachais a fheabhsú. |
| --- | --- |

(40)

Tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach i ngeall ar ghanntanais lucht saothair agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imlonnú agus cothabháil teicneolaíochtaí glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear lánpháirtiú an lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a chur ar fáil a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh go raibh ganntanais lucht saothair san Ostair le haghaidh 17 ngairm bheatha ina dteastaíonn scileanna nó eolas sonrach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneoirí innealtóireachta sibhialta, díonadóirí agus innealtóirí meicniúla. Faoina máistirphlean do phoist ghlasa, tá ardán post glas tugtha isteach ag an Ostair chun cabhrú le freastal ar an éileamh ar lucht saothair, agus ar an soláthar. Beidh sé ríthábhachtach an máistirphlean sin a chur chun feidhme chun aistriú tráthúil chuig an ngeilleagar glas a áirithiú. Ina Plean Gníomhaíochta um Aistriú Cóir maidir le hoiliúint agus athsciliú, tá bearta leagtha amach ag an Ostair chun feabhas a chur ar sholáthar lucht saothair oilte in earnáil an fhuinnimh in-athnuaite, uas-sciliú an lucht saothair a dhreasú agus caighdeáin oideachais a fheabhsú.

| (41) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1). |
| --- | --- |

(41)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1).

| (42) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hOstaire, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, |
| --- | --- |

(42)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna ar éifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na hOstaire, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro,

AG MOLADH LEIS SEO go rachaidh an Ostair i mbun gníomhaíocht in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 4,6 % (19) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanfaidh siad de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

A áirithiú gur leordhóthanach agus gur inbhuanaithe an córas cúraim fhadtéarmaigh agus an córas cúraim sláinte ar bhonn fioscach. Gaolmhaireachtaí fioscach agus freagrachtaí fioscacha a shimpliú agus a réasúnú ar fud earnálacha rialtais agus freagrachtaí airgeadais agus caiteachais a ailíniú. Feabhas a chur ar an meascán cánach chun tacú le fás cuimsitheach, inbhuanaithe.

2.

Leanúint dá plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go seasta agus bailchríoch a chur go tapa ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur lena chur chun feidhme go tapa. Leanúint ar aghaidh de bheith ag cur cláir beartais comhtháthaithe chun feidhme go tapa, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Borradh a chur faoi rannpháirtíocht na mban i margadh an tsaothair, lena n-áirítear trí sheirbhísí cúraim leanaí ar ardchaighdeán agus oibrithe scothaosta a fheabhsú. Feabhas a chur ar thorthaí mhargadh an tsaothair do ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste, mar shampla cuardaitheoirí poist ar bheagán oiliúna agus daoine a mbaineann cúlra imirceach leo, lena n-áirítear trína leibhéil bunscileanna a ardú.

4.

Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus foinsí soláthair gáis a éagsúlú chun spleáchas ar an Rúis a laghdú ar bhonn suntasach. Dlús a chur le húsáid fuinnimh in-athnuaite agus leis an mbonneagar is gá, go háirithe trí nósanna imeachta ceadaithe a shimpliú agus trí limistéir tiomnaithe le haghaidh dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh. Éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú. Astaíochtaí a laghdú, go háirithe in earnáil an iompair. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

3

(4)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

4

(5)  10159/2021 INIT; 10159/2021 COR 1; 10159/2021 ADD 1.

5

(6)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hOstaire 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 93).

6

(7)  Is é an rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

7

(8)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach 0,9 pointe céatadáin de OTI. Is é ceannach cúlchiste straitéiseach gáis de thart ar 0,8 % de OTI is cúis leis an rannchuidiú forleathnaitheach sin den chuid is mó.

8

(9)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

9

(10)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na hOstaire um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na hOstaire 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 162).

10

(11)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 8,6 %, i dtéarmaí ainmniúla, a bheidh san fhás aschuir féideartha meántéarmach a dhéanfaidh an Ostair (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

11

(12)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú crapthach 0,9 pointe céatadáin de OTI. Is mar thoradh ar chúlchiste straitéiseach gáis a cheannach in 2022 atá an ranníocaíocht chrapthach sin atá ar fáil.

12

(13)  Ceanglaítear freisin le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

13

(14)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

14

(15)  Tagraíonn an figiúr seo d’fho-earnáil 1312 i gCóras Cuntas Eorpach 2010 (CEC).

15

(16)  Tuarascáil Faireacháin an Choimisiúin Eorpaigh ar Oideachas agus Oiliúint 2022 – tuarascáil tíre maidir leis an Ostair.

16

(17)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

17

(18)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle.

18

(19)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 23.

19

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/197 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/197

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Polainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár um Chóineasú na Polainne 2023

(2023/C 312/21)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 9(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3) ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Pholainn inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3) ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Pholainn inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais le haghaidh Ré na Glan-nialasachta” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais á neartú ar an gcaoi sin. Thug sé chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais á neartú ar an gcaoi sin. Thug sé chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíocht. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíocht. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 3 Bealtaine 2021, chuir an Pholainn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 17 Meitheamh 2022, ghlac an Chomhairle cinneadh cur chun feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Pholainn (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Pholainn tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 3 Bealtaine 2021, chuir an Pholainn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 17 Meitheamh 2022, ghlac an Chomhairle cinneadh cur chun feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Pholainn (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Pholainn tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na gcloch míle agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 27 Aibreán 2023, thíolaic an Pholainn a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Polainne maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 27 Aibreán 2023, thíolaic an Pholainn a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Polainne maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Pholainn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Polainne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Polainne. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Polainne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Pholainn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Polainne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Polainne. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Polainne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig méadú ar easnamh ginearálta rialtas na Polainne ó 1,8 % de OTI in 2021 go 3,7 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 53,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 49,1 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Polainne, ós rud é gur sháraigh fiachas ginearálta an rialtais in 2022 luach tagartha an Chonartha maidir le OTI, 3 % agus nár urramaíodh an tagarmharc maidir le fiachas a laghdú. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar fiachais. I gcomhréir leis an Teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Luaigh an Coimisiún, ina dhiaidh sin, go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Pholainn é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú ina buiséad do 2023 agus a buiséad do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(12)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig méadú ar easnamh ginearálta rialtas na Polainne ó 1,8 % de OTI in 2021 go 3,7 % in 2022, agus thit fiachas ginearálta an rialtais ó 53,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 49,1 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Polainne, ós rud é gur sháraigh fiachas ginearálta an rialtais in 2022 luach tagartha an Chonartha maidir le OTI, 3 % agus nár urramaíodh an tagarmharc maidir le fiachas a laghdú. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar fiachais. I gcomhréir leis an Teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Luaigh an Coimisiún, ina dhiaidh sin, go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Pholainn é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú ina buiséad do 2023 agus a buiséad do 2024 á ullmhú aici.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú ar rátaí CBL agus ar dhleachtanna máil ar fhuinneamh agus breoslaí, agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas fóirdheontais airgid agus uasteorainn ar phraghsanna leictreachais do theaghlaigh agus fóirdheontais costas gáis do chuideachtaí. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,9 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,5 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,7 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,4 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú ar rátaí CBL agus ar dhleachtanna máil ar fhuinneamh agus breoslaí, agus áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas fóirdheontais airgid agus uasteorainn ar phraghsanna leictreachais do theaghlaigh agus fóirdheontais costas gáis do chuideachtaí. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 1,9 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,5 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,7 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,4 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go saothródh an Pholainn (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a d’eascair as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go saothródh an Pholainn (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a d’eascair as an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) thacúil ann in 2022, ag – 3,0 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Pholainn de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 1,0 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,2 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Pholainn infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthar an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 2.3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áirítear leis an rannchuidiú forleathnaitheach mór sin tionchar breise na mbeart chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas buiséadach de 1,9 % de OTI sa bhreis) chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,5 % de OTI). Dá bhrí sin, choinnigh an Pholainn smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) thacúil ann in 2022, ag – 3,0 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Pholainn de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 1,0 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,3 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,2 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Pholainn infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthar an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 2.3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áirítear leis an rannchuidiú forleathnaitheach mór sin tionchar breise na mbeart chun aghaidh a thabhairt ar thionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh (glanchostas buiséadach de 1,9 % de OTI sa bhreis) chomh maith leis na costais a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,5 % de OTI). Dá bhrí sin, choinnigh an Pholainn smacht leordhóthanach ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú, is cás é atá i gcomhréir le Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 0,9 % in 2023 agus 2,8 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás iarbhír OTI beagán níos ísle de 0,7 % in 2023 agus 2,7 % in 2024, de bharr rannchuidiú measta níos ísle ó éileamh intíre den chuid is mó. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú, is cás é atá i gcomhréir le Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 0,9 % in 2023 agus 2,8 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh fás iarbhír OTI beagán níos ísle de 0,7 % in 2023 agus 2,7 % in 2024, de bharr rannchuidiú measta níos ísle ó éileamh intíre den chuid is mó.

| (17) | Ina Chlár um Chóineasú 2023, tá an rialtas ag súil go dtiocfaidh méadú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 4,7 % de OTI in 2023. Is léiriú é an méadú in 2023 den chuid is mó ar chaiteachas méadaithe ar chosaint, ar shláinte, ar phá na hearnála poiblí agus ar innéacsú pinsean, agus meastar go mbeidh costais na mbeart chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú fós ard. De réir Chlár um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 49,1 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 50,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 5,0 % de OTI a bheidh san easnamh rialtais in 2023. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú, go príomha mar gheall ar bhearta lena gcuirtear cabhair urghnách ar fáil d’fheirmeoirí nár sonraíodh go fóill i gClár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 50,5 % ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(17)

Ina Chlár um Chóineasú 2023, tá an rialtas ag súil go dtiocfaidh méadú ar an easnamh rialtais ghinearálta go 4,7 % de OTI in 2023. Is léiriú é an méadú in 2023 den chuid is mó ar chaiteachas méadaithe ar chosaint, ar shláinte, ar phá na hearnála poiblí agus ar innéacsú pinsean, agus meastar go mbeidh costais na mbeart chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú fós ard. De réir Chlár um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 49,1 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 50,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 5,0 % de OTI a bheidh san easnamh rialtais in 2023. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú, go príomha mar gheall ar bhearta lena gcuirtear cabhair urghnách ar fáil d’fheirmeoirí nár sonraíodh go fóill i gClár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 50,5 % ag deireadh 2023.

| (18) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu den chuid is mó bearta nua, mar shampla scéimeanna chun praghsanna a choinneáil mar atá i gcás leictreachais agus gáis agus bearta tacaíochta do thionscail dianfhuinnimh. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí gáis agus leictreachais. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta ag 1,7 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,2 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Réamh-mheastar go dtiocfaidh laghdú 0,2 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí do dhaoine easáitithe ón Úcráin, i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,7 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu den chuid is mó bearta nua, mar shampla scéimeanna chun praghsanna a choinneáil mar atá i gcás leictreachais agus gáis agus bearta tacaíochta do thionscail dianfhuinnimh. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí gáis agus leictreachais. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta ag 1,7 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,2 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,1 % de OTI in 2022). Réamh-mheastar go dtiocfaidh laghdú 0,2 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí do dhaoine easáitithe ón Úcráin, i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,7 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Pholainn gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Pholainn a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Pholainn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Pholainn gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don Pholainn a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Pholainn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach (– 0,8 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 3,0 % de OTI). Réamh-mheastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023 rannchuidiú fhorleathnaitheach dar méid 0,8 % de OTI don staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh, arb é 0,1 % de OTI. Áirítear leis sin freisin costais níos ísle chun cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,2 % de OTI). Dá bhrí sin, ní hí an tacaíocht spriocdhírithe a thugtar do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh ná do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin is cúis le rannchuidiú forleathnaitheach an ghlanchaiteachais phríomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta. Is iad bearta fuinnimh neamhspriocdhírithe, caiteachas níos airde ar chosaint agus ar shláinte chomh maith le méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta, is cúis leis an rannchuidiú forleathnaitheach an chaiteachas phríomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 1,8 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú crapthach leis an staid fhioscach de 0,2 pointe céatadáin (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an bPolainn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus níltear ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, i réimsí mar shampla éifeachtúlacht fuinnimh foirgneamh, cumhacht gaoithe ar tír agus amach ón gcósta, stóráil fuinnimh, nuachóiriú eangacha, giniúint hidrigine agus soghluaisteacht inbhuanaithe, arna gcistiú ag an tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach (– 0,8 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 3,0 % de OTI). Réamh-mheastar go soláthróidh an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023 rannchuidiú fhorleathnaitheach dar méid 0,8 % de OTI don staid fhioscach. Áirítear leis sin costas méadaithe na mbeart tacaíochta spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh, arb é 0,1 % de OTI. Áirítear leis sin freisin costais níos ísle chun cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,2 % de OTI). Dá bhrí sin, ní hí an tacaíocht spriocdhírithe a thugtar do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh ná do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin is cúis le rannchuidiú forleathnaitheach an ghlanchaiteachais phríomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta. Is iad bearta fuinnimh neamhspriocdhírithe, caiteachas níos airde ar chosaint agus ar shláinte chomh maith le méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus ar shochair shóisialta, is cúis leis an rannchuidiú forleathnaitheach an chaiteachas phríomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 1,8 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú crapthach leis an staid fhioscach de 0,2 pointe céatadáin (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an bPolainn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus níltear ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, i réimsí mar shampla éifeachtúlacht fuinnimh foirgneamh, cumhacht gaoithe ar tír agus amach ón gcósta, stóráil fuinnimh, nuachóiriú eangacha, giniúint hidrigine agus soghluaisteacht inbhuanaithe, arna gcistiú ag an tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 3,4 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar tharraingt siar na mbeart tacaíochta a bhaineann leis an ngéarchéim fuinnimh. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 52,4 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá tuartha sa chlár, go príomha mar gheall ar bhearta nár sonraíodh go fóill sa Chlár. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 53,0 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(21)

De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 3,4 % de OTI in 2024. Is léiriú é an laghdú in 2024 den chuid is mó ar tharraingt siar na mbeart tacaíochta a bhaineann leis an ngéarchéim fuinnimh. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 52,4 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 3,7 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá tuartha sa chlár, go príomha mar gheall ar bhearta nár sonraíodh go fóill sa Chlár. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 53,0 % ag deireadh 2024.

| (22) | Beartaítear le Clár um Chóineasú 2023 go gcuirfear deireadh de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá an Coimisiún ag glacadh leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. De réir dealraimh, níl formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh atá beartaithe le fanacht i bhfeidhm in 2024 spriocdhírithe ar theaghlaigh leochaileacha, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear le Clár um Chóineasú 2023 go gcuirfear deireadh de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá an Coimisiún ag glacadh leis faoi láthair gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,3 % de OTI in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. De réir dealraimh, níl formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh atá beartaithe le fanacht i bhfeidhm in 2024 spriocdhírithe ar theaghlaigh leochaileacha, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (23) | Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar an gcomhardú struchtúrach i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 7,8 %, mar a léirítear sa mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna mheas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 1,7 % de OTI in 2023), má cheadaítear le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir meastacháin ón gCoimisiún, bheadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil níos ísle ná an fás uasta a moladh do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl fás réamh-mheasta an ghlanchaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir le moladh an 12 Iúil 2022 ón gComhairle. Dá ndearbhófaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(23)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, éilítear go ndéanfaí feabhas bliantúil ar an gcomhardú struchtúrach i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 7,8 %, mar a léirítear sa mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna mheas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 1,7 % de OTI in 2023), má cheadaítear le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir meastacháin ón gCoimisiún, bheadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil níos ísle ná an fás uasta a moladh do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl fás réamh-mheasta an ghlanchaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir le moladh an 12 Iúil 2022 ón gComhairle. Dá ndearbhófaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (24) | Má ghlactar leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tá sé réamh-mheasta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 5,6 % ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, ráta atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Tá an coigeartú a réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas ó chéimniú amach iomlán na mbeart tacaíochta fuinnimh, ós rud é go meastar go bhfanfaidh cuid de na bearta tacaíochta fuinnimh i bhfeidhm in 2024. |
| --- | --- |

(24)

Má ghlactar leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tá sé réamh-mheasta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 5,6 % ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, ráta atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. Tá an coigeartú a réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas ó chéimniú amach iomlán na mbeart tacaíochta fuinnimh, ós rud é go meastar go bhfanfaidh cuid de na bearta tacaíochta fuinnimh i bhfeidhm in 2024.

| (25) | De réir chlár um Chóineasú 2023, meastar go mbeidh infheistíocht an rialtais cobhsaí ag 4,2 % de OTI in 2024, cosúil leis an leibhéal in 2023. Tagraíonn Clár um Chóineasú 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear orthu sin athchóirithe ar an gcreat fioscach, atá mar chuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta freisin. |
| --- | --- |

(25)

De réir chlár um Chóineasú 2023, meastar go mbeidh infheistíocht an rialtais cobhsaí ag 4,2 % de OTI in 2024, cosúil leis an leibhéal in 2023. Tagraíonn Clár um Chóineasú 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear orthu sin athchóirithe ar an gcreat fioscach, atá mar chuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta freisin.

| (26) | Leagtar amach i gClár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir chlár um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 2,9 % de OTI in 2025, agus go bhfanfaidh sé ar an leibhéal sin in 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go rachaidh easnamh ginearálta an rialtais faoi bhun 3 % de OTI in 2025. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 52,4 % ag deireadh 2024 go 55,4 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach i gClár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir chlár um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh easnamh ginearálta an rialtais go 2,9 % de OTI in 2025, agus go bhfanfaidh sé ar an leibhéal sin in 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go rachaidh easnamh ginearálta an rialtais faoi bhun 3 % de OTI in 2025. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 52,4 % ag deireadh 2024 go 55,4 % faoi dheireadh 2026.

| (27) | Tá scóip shuntasach fós ann chun éifeachtúlacht an chaiteachais phoiblí ar shochair shóisialta a mhéadú. Tá sochair shóisialta fós neamh-spriocdhírithe den chuid is mó agus gan tástáil acmhainne ar leibhéal an teaghlaigh. Dá ndéanfaí tairbhí a spriocdhíriú ar bhealach níos fearr, d’fhéadfaí úsáid níos éifeachtúla a bhaint as acmhainní poiblí chun an bhochtaineacht a chomhrac agus chun tacú leo siúd is mó atá i ngátar. |
| --- | --- |

(27)

Tá scóip shuntasach fós ann chun éifeachtúlacht an chaiteachais phoiblí ar shochair shóisialta a mhéadú. Tá sochair shóisialta fós neamh-spriocdhírithe den chuid is mó agus gan tástáil acmhainne ar leibhéal an teaghlaigh. Dá ndéanfaí tairbhí a spriocdhíriú ar bhealach níos fearr, d’fhéadfaí úsáid níos éifeachtúla a bhaint as acmhainní poiblí chun an bhochtaineacht a chomhrac agus chun tacú leo siúd is mó atá i ngátar.

| (28) | Is dúshláin do chóras pinsin na Polainne é an daonra atá ag dul in aois go tapa. Glactar leis sa chóras pinsin atá ann faoi láthair go mbeidh aois scoir ann nach n-ardóidh fiú de réir mar a leanann an meánionchas saoil agus na blianta a chaitear ar scor ag ardú. Leis an gcóras ranníocaíochtaí sainithe atá ann faoi láthair, déantar an córas a chothromú ó thaobh airgeadais de ach thiocfadh laghdú mór ar shochair phinsin amach anseo i dtaca leis an tuarastal deiridh. Chiallódh sé sin go mbeadh cuid mhór de phinsinéirí i mbaol bochtaineachta. Léiríonn anailís an Choimisiúin nach mbeadh ar an bPolainn ach 6,7 % breise dá OTI a chaitheamh faoi 2070 chun leibhéil atá gar do na sochair atá ann faoi láthair a choinneáil. Mar gheall ar athruithe a rinneadh le déanaí ar chóras ginearálta na bpinsean agus ar na córais phinsin speisialta costasacha, tá íocaíochtaí amach pinsin níos flaithiúla do phinsinéirí reatha. Dá bharr sin, tá laghdú tagtha ar na dreasachtaí chun oibriú ar feadh tréimhse níos faide ná an aois scoir measartha íseal, atá socraithe ag 60 bliain do mhná agus 65 bliana d’fhir, agus tá méadú tagtha ar an mbrú caiteachais a bhaineann le haosú. |
| --- | --- |

(28)

Is dúshláin do chóras pinsin na Polainne é an daonra atá ag dul in aois go tapa. Glactar leis sa chóras pinsin atá ann faoi láthair go mbeidh aois scoir ann nach n-ardóidh fiú de réir mar a leanann an meánionchas saoil agus na blianta a chaitear ar scor ag ardú. Leis an gcóras ranníocaíochtaí sainithe atá ann faoi láthair, déantar an córas a chothromú ó thaobh airgeadais de ach thiocfadh laghdú mór ar shochair phinsin amach anseo i dtaca leis an tuarastal deiridh. Chiallódh sé sin go mbeadh cuid mhór de phinsinéirí i mbaol bochtaineachta. Léiríonn anailís an Choimisiúin nach mbeadh ar an bPolainn ach 6,7 % breise dá OTI a chaitheamh faoi 2070 chun leibhéil atá gar do na sochair atá ann faoi láthair a choinneáil. Mar gheall ar athruithe a rinneadh le déanaí ar chóras ginearálta na bpinsean agus ar na córais phinsin speisialta costasacha, tá íocaíochtaí amach pinsin níos flaithiúla do phinsinéirí reatha. Dá bharr sin, tá laghdú tagtha ar na dreasachtaí chun oibriú ar feadh tréimhse níos faide ná an aois scoir measartha íseal, atá socraithe ag 60 bliain do mhná agus 65 bliana d’fhir, agus tá méadú tagtha ar an mbrú caiteachais a bhaineann le haosú.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Mar gheall ar a ghlacadh déanach i mí an Mheithimh 2022, tá moill shuntasach ar chur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Polainne. Neamhspleáchas agus neamhchlaontacht na gcúirteanna a neartú agus cás na mbreithiúna ar a raibh tionchar ag cinntí Dhlísheomra Araíonachta na Cúirte Uachtaraí i gcásanna araíonachta agus i gcásanna díolúine breithiúnaí a réiteach, is réamhchoinníoll iad sin chun go n-íocfaidh an Coimisiún aon íocaíocht leis an tír agus chun cosaint leasanna airgeadais an Aontais a áirithiú, rud a chumasóidh cur chun feidhme pras leanúnach an phlean. Tá tús curtha ag an bPolainn le príomhbhearta sa phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme, lena n-áirítear athchóirithe i réimsí an chreata fhioscaigh, an chúraim sláinte, an aistrithe dhigitigh, na héifeachtúlachta fuinnimh agus an mhargaidh saothair. Cé nár chuir an Pholainn aguisín a ghabhann leis an bplean isteach go hoifigiúil ná caibidil REPowerEU, tá plé leanúnach ar siúl leis an gCoimisiún. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 31 Márta 2023, chuir an Pholainn in iúl go raibh sé ar intinn aici suas le EUR 23 billiún de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Polainne i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go córasach agus go héifeachtach, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus páirtithe leasmhara ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach, mar aon le cáilíocht fhoriomlán an idirphlé shóisialta, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Mar gheall ar a ghlacadh déanach i mí an Mheithimh 2022, tá moill shuntasach ar chur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Polainne. Neamhspleáchas agus neamhchlaontacht na gcúirteanna a neartú agus cás na mbreithiúna ar a raibh tionchar ag cinntí Dhlísheomra Araíonachta na Cúirte Uachtaraí i gcásanna araíonachta agus i gcásanna díolúine breithiúnaí a réiteach, is réamhchoinníoll iad sin chun go n-íocfaidh an Coimisiún aon íocaíocht leis an tír agus chun cosaint leasanna airgeadais an Aontais a áirithiú, rud a chumasóidh cur chun feidhme pras leanúnach an phlean. Tá tús curtha ag an bPolainn le príomhbhearta sa phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme, lena n-áirítear athchóirithe i réimsí an chreata fhioscaigh, an chúraim sláinte, an aistrithe dhigitigh, na héifeachtúlachta fuinnimh agus an mhargaidh saothair. Cé nár chuir an Pholainn aguisín a ghabhann leis an bplean isteach go hoifigiúil ná caibidil REPowerEU, tá plé leanúnach ar siúl leis an gCoimisiún. I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, an 31 Márta 2023, chuir an Pholainn in iúl go raibh sé ar intinn aici suas le EUR 23 billiún de thacaíocht iasachta bhreise a iarraidh faoin tSaoráid. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Polainne i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go córasach agus go héifeachtach, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus páirtithe leasmhara ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach, mar aon le cáilíocht fhoriomlán an idirphlé shóisialta, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Polainne maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir beartais comhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Pholainn. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Polainne maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir beartais comhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Pholainn.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an bPolainn a bhaineann leis an timpeallacht infheistíochta, leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an bPolainn a bhaineann leis an timpeallacht infheistíochta, leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas.

| (32) | Tá neamhspleáchas, éifeachtúlacht agus cáilíocht an chórais cheartais bunriachtanach le haghaidh timpeallacht gnó atá cobhsaí agus intuartha chomh maith le timpeallacht infheistíochta atá neamhdhíobhálach don chomhshaol. Tá ról tábhachtach acu sin chun fás eacnamaíoch inbhuanaithe a bhaint amach sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Tá dochar á dhéanamh i gcónaí don timpeallacht infheistíochta sa Pholainn mar gheall ar ábhair imní thromchúiseacha a bhaineann leis an dlí, lena n-áirítear neamhspleáchas na mbreithiúna, mar a sainaithníodh i rialuithe ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (“an Chúirt Bhreithiúnais”) agus ón gCúirt Eorpach um Chearta an Duine. Thairis sin, an 15 Feabhra 2023, tharchuir an Coimisiún an Pholainn chuig an gCúirt Bhreithiúnais as sáruithe ar dhlí an Aontais ag Binse Bunreachtúil na Polainne agus a cásdlí, sáruithe a bhfuil tionchar ar leith acu ar dhlí an Aontais Eorpaigh. |
| --- | --- |

(32)

Tá neamhspleáchas, éifeachtúlacht agus cáilíocht an chórais cheartais bunriachtanach le haghaidh timpeallacht gnó atá cobhsaí agus intuartha chomh maith le timpeallacht infheistíochta atá neamhdhíobhálach don chomhshaol. Tá ról tábhachtach acu sin chun fás eacnamaíoch inbhuanaithe a bhaint amach sa mheántéarma agus san fhadtéarma. Tá dochar á dhéanamh i gcónaí don timpeallacht infheistíochta sa Pholainn mar gheall ar ábhair imní thromchúiseacha a bhaineann leis an dlí, lena n-áirítear neamhspleáchas na mbreithiúna, mar a sainaithníodh i rialuithe ó Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (“an Chúirt Bhreithiúnais”) agus ón gCúirt Eorpach um Chearta an Duine. Thairis sin, an 15 Feabhra 2023, tharchuir an Coimisiún an Pholainn chuig an gCúirt Bhreithiúnais as sáruithe ar dhlí an Aontais ag Binse Bunreachtúil na Polainne agus a cásdlí, sáruithe a bhfuil tionchar ar leith acu ar dhlí an Aontais Eorpaigh.

| (33) | Breoslaí iontaise atá i meascán fuinnimh na Polainne den chuid is mó, agus b’ionann gual agus thart ar 60 % de agus ní raibh i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite ach 13 % de in 2021. D’éirigh an Pholainn as gás nádúrtha a allmhairiú ón Rúis ó mhí Aibreáin 2022 agus as ola a allmhairiú ó mhí Feabhra 2023. Laghdaíodh an tionchar ar shlándáil sholáthar fuinnimh na tíre de bharr iarrachtaí éagsúlaithe le blianta beaga anuas. Tá an Pholainn ag dícharbónú ar ráta i bhfad níos ísle ná mar atá Ballstáit eile den Aontas. Tá scóip mhór fós ag an bPolainn chun aghaidh a thabhairt ar bhacainní rialála agus riaracháin atá roimh imlonnú na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite. Tá sé ríthábhachtach giniúint fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a mhéadú chun geilleagar na Polainne a dhícharbónú agus chun aeráidneodracht a bhaint amach. Chun leas a bhaint as acmhainneacht na bhfoinsí in-athnuaite, ní mór don Pholainn feabhas a chur ar a gréasáin inmheánacha le haghaidh tarchur agus dáileadh fuinnimh, chomh maith leis na gréasáin stórála fuinnimh, agus athchóiriú a dhéanamh ar a timpeallacht rialála. Go háirithe, ba cheart don Pholainn bearta a chur chun feidhme chun deireadh a chur le bacainní ar an bpróiseas ceadúcháin d’fhoinsí in-athnuaite fuinnimh. Ba cheart dona bearta sin díriú ar an méid seo a leanas: (i) dlús a chur le foinsí fuinnimh in-athnuaite a áireamh i bpleananna spásúla; (ii) limistéir in-athnuaite a chur ar bun; (iii) rialacha leasaitheacha maidir le ceadanna chun nascadh leis an eangach; agus (iv) gréasáin dáileacháin atá imithe i léig agus neamhéifeachtúil a nuachóiriú. Tá gá le tuilleadh athchóirithe chun an méid seo a leanas a dhéanamh: (i) a chur ar a chumas don tionscal tairbhe a bhaint as fuinneamh glan trí chonarthaí fadtéarmacha maidir le soláthar agus éileamh cumhachta, mar shampla comhaontuithe ceannacháin cumhachta; (ii) deireadh a chur le srianta ar phobail fuinnimh; agus (iii) imlonnú fuinnimh in-athnuaite in earnáil an téimh ceantair a chur chun cinn. |
| --- | --- |

(33)

Breoslaí iontaise atá i meascán fuinnimh na Polainne den chuid is mó, agus b’ionann gual agus thart ar 60 % de agus ní raibh i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite ach 13 % de in 2021. D’éirigh an Pholainn as gás nádúrtha a allmhairiú ón Rúis ó mhí Aibreáin 2022 agus as ola a allmhairiú ó mhí Feabhra 2023. Laghdaíodh an tionchar ar shlándáil sholáthar fuinnimh na tíre de bharr iarrachtaí éagsúlaithe le blianta beaga anuas. Tá an Pholainn ag dícharbónú ar ráta i bhfad níos ísle ná mar atá Ballstáit eile den Aontas. Tá scóip mhór fós ag an bPolainn chun aghaidh a thabhairt ar bhacainní rialála agus riaracháin atá roimh imlonnú na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite. Tá sé ríthábhachtach giniúint fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a mhéadú chun geilleagar na Polainne a dhícharbónú agus chun aeráidneodracht a bhaint amach. Chun leas a bhaint as acmhainneacht na bhfoinsí in-athnuaite, ní mór don Pholainn feabhas a chur ar a gréasáin inmheánacha le haghaidh tarchur agus dáileadh fuinnimh, chomh maith leis na gréasáin stórála fuinnimh, agus athchóiriú a dhéanamh ar a timpeallacht rialála. Go háirithe, ba cheart don Pholainn bearta a chur chun feidhme chun deireadh a chur le bacainní ar an bpróiseas ceadúcháin d’fhoinsí in-athnuaite fuinnimh. Ba cheart dona bearta sin díriú ar an méid seo a leanas: (i) dlús a chur le foinsí fuinnimh in-athnuaite a áireamh i bpleananna spásúla; (ii) limistéir in-athnuaite a chur ar bun; (iii) rialacha leasaitheacha maidir le ceadanna chun nascadh leis an eangach; agus (iv) gréasáin dáileacháin atá imithe i léig agus neamhéifeachtúil a nuachóiriú. Tá gá le tuilleadh athchóirithe chun an méid seo a leanas a dhéanamh: (i) a chur ar a chumas don tionscal tairbhe a bhaint as fuinneamh glan trí chonarthaí fadtéarmacha maidir le soláthar agus éileamh cumhachta, mar shampla comhaontuithe ceannacháin cumhachta; (ii) deireadh a chur le srianta ar phobail fuinnimh; agus (iii) imlonnú fuinnimh in-athnuaite in earnáil an téimh ceantair a chur chun cinn.

| (34) | Tháinig laghdú 13 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Pholainn sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá píosa beag faoi bhun an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). Moltar don Pholainn feabhas a chur ar iarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). D’ainneoin roinnt beart atá i bhfeidhm chun an t-éileamh ar fhuinneamh a shrianadh, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú, go háirithe i gcás foirgnimh chónaithe agus córais téimh ceantair. B’ionann an tomhaltas deiridh fuinnimh sa Pholainn agus 75.2 Mtoe in 2021, agus tá sé ag dul i méid le deich mbliana anuas. Déantar freastal ar níos mó ná leath den éileamh ar fhuinneamh i bhfoirgnimh chónaithe le haghaidh téimh faoi láthair le gual, trí úsáid dhíreach nó go hindíreach i dtéamh ceantair. Mar sin féin, tá foirgnimh chónaithe fós neamhéifeachtúil ó thaobh fuinnimh den chuid is mó, rud a chuireann le riachtanais infheistíochta níos airde i gcomparáid le Ballstáit eile. Ina theannta sin, tá gá le hathchóirithe spriocdhírithe agus le dlús a chur le hinfheistíochtaí in earnáil an téimh ceantair chun dlús a chur lena dícharbónú, chun a héifeachtúlacht a mhéadú agus chun a hinmharthanacht fhadtéarmach airgeadais a áirithiú. |
| --- | --- |

(34)

Tháinig laghdú 13 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Pholainn sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá píosa beag faoi bhun an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). Moltar don Pholainn feabhas a chur ar iarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (17). D’ainneoin roinnt beart atá i bhfeidhm chun an t-éileamh ar fhuinneamh a shrianadh, tá gá le tuilleadh iarrachtaí chun éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú, go háirithe i gcás foirgnimh chónaithe agus córais téimh ceantair. B’ionann an tomhaltas deiridh fuinnimh sa Pholainn agus 75.2 Mtoe in 2021, agus tá sé ag dul i méid le deich mbliana anuas. Déantar freastal ar níos mó ná leath den éileamh ar fhuinneamh i bhfoirgnimh chónaithe le haghaidh téimh faoi láthair le gual, trí úsáid dhíreach nó go hindíreach i dtéamh ceantair. Mar sin féin, tá foirgnimh chónaithe fós neamhéifeachtúil ó thaobh fuinnimh den chuid is mó, rud a chuireann le riachtanais infheistíochta níos airde i gcomparáid le Ballstáit eile. Ina theannta sin, tá gá le hathchóirithe spriocdhírithe agus le dlús a chur le hinfheistíochtaí in earnáil an téimh ceantair chun dlús a chur lena dícharbónú, chun a héifeachtúlacht a mhéadú agus chun a hinmharthanacht fhadtéarmach airgeadais a áirithiú.

| (35) | Idir 2005 agus 2021, tá méadú 88.3 % tagtha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ón iompar intíre seachas eitlíocht sa Pholainn, i gcodarsnacht leis an laghdú 7.5 % san Aontas ar an meán. Fiú nuair a chuirtear san áireamh na bearta breise i bplean fuinnimh agus aeráide na Polainne, faoi 2030, meastar go mbeidh astaíochtaí gás ceaptha teasa ón earnáil sin fós 56 % níos airde ná mar a bhí in 2005. Ag tógáil ar na hathchóirithe agus ar na hinfheistíochtaí i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Polainne, tá gá le tuilleadh iarrachta chun modhanna iompair phoiblí inbhuanaithe a chur chun cinn. Ní mór leictriú an iompair intíre a bheith fite fuaite le dícharbónú an tsoláthair leictreachais chun astaíochtaí earnála a laghdú go héifeachtach. |
| --- | --- |

(35)

Idir 2005 agus 2021, tá méadú 88.3 % tagtha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ón iompar intíre seachas eitlíocht sa Pholainn, i gcodarsnacht leis an laghdú 7.5 % san Aontas ar an meán. Fiú nuair a chuirtear san áireamh na bearta breise i bplean fuinnimh agus aeráide na Polainne, faoi 2030, meastar go mbeidh astaíochtaí gás ceaptha teasa ón earnáil sin fós 56 % níos airde ná mar a bhí in 2005. Ag tógáil ar na hathchóirithe agus ar na hinfheistíochtaí i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Polainne, tá gá le tuilleadh iarrachta chun modhanna iompair phoiblí inbhuanaithe a chur chun cinn. Ní mór leictriú an iompair intíre a bheith fite fuaite le dícharbónú an tsoláthair leictreachais chun astaíochtaí earnála a laghdú go héifeachtach.

| (36) | Tá ganntanas lucht saothair agus scileanna ann in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach maidir leis an aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imscaradh agus cothabháil teicneolaíochtaí aeráidneodracha, rud a fhágann go bhfuil scrogaill ann i dtaca leis an aistriú chuig geilleagar aeráidneodrach. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Sa Pholainn, i gcomhthéacs an aistrithe ghlais, tá méadú tagtha ar an nganntanas lucht saothair i bpríomhearnálacha le blianta beaga anuas, a bhaineann freisin le heaspa scileanna ábhartha, agus tá siad ag cruthú scrogaill san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach. In 2022, tuairiscíodh gur chuir ganntanais lucht saothair srian ar tháirgeacht i dtionscal (63,4 % de chuideachtaí) agus i dtógáil (74,6 % de chuideachtaí). |
| --- | --- |

(36)

Tá ganntanas lucht saothair agus scileanna ann in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach maidir leis an aistriú glas, lena n-áirítear monarú, imscaradh agus cothabháil teicneolaíochtaí aeráidneodracha, rud a fhágann go bhfuil scrogaill ann i dtaca leis an aistriú chuig geilleagar aeráidneodrach. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Sa Pholainn, i gcomhthéacs an aistrithe ghlais, tá méadú tagtha ar an nganntanas lucht saothair i bpríomhearnálacha le blianta beaga anuas, a bhaineann freisin le heaspa scileanna ábhartha, agus tá siad ag cruthú scrogaill san aistriú chuig geilleagar glan-nialasach. In 2022, tuairiscíodh gur chuir ganntanais lucht saothair srian ar tháirgeacht i dtionscal (63,4 % de chuideachtaí) agus i dtógáil (74,6 % de chuideachtaí).

| (37) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1). |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (18) i moladh (1).

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Pholainn in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 7,8 % (19) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus faoi chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach stuama mheántéarmach a bhaint amach.

Éifeachtúlacht an chaiteachais phoiblí a fheabhsú, lena n-áirítear trí dhíriú níos fearr ar shochair shóisialta. Leordhóthanacht na sochar pinsin a bheidh ann amach anseo agus inbhuanaitheacht chóras na bpinsean a áirithiú trí bhearta a dhéanamh chun an aois scoir iarbhír a mhéadú agus na scéimeanna pinsin fabhracha a athchóiriú.

2.

Na garspriocanna agus na spriocanna is gá a bhaineann le cosaint leasanna airgeadais an Aontais a chomhlíonadh go práinneach chun gur féidir a plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go pras agus go rianúil. Caibidil REPowerEU a thabhairt i gcrích go pras d’fhonn tús a chur go tapa le cur chun feidhme an tionscnaimh sin. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, agus comhlántacht agus sineirge dhlúth ann leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Feabhas a chur ar an timpeallacht infheistíochta trí neamhspleáchas breithiúnach a chosaint.

4.

Dlús a chur le deireadh a chur de réir a chéile le breoslaí iontaise agus le húsáid fuinnimh in-athnuaite. Athchóiriú a dhéanamh ar an gcreat dlíthiúil maidir le ceadú nasctha eangaí agus maidir le foinsí fuinnimh in-athnuaite, lena n-áirítear pobail fuinnimh, bithmheatán agus hidrigin in-athnuaite. Bearta a chur chun feidhme chun coigilt fuinnimh a chur chun cinn agus an t-éileamh gáis a laghdú. Infheistíocht in éifeachtúlacht fuinnimh d’fhoirgnimh a mhéadú agus an soláthar teasa i dtéamh ceantair a dhícharbónú chun aghaidh a thabhairt ar bhochtaineacht fuinnimh. Modhanna iompair phoiblí inbhuanaithe a chur chun cinn a thuilleadh. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear le haghaidh athchóiriú foirgneamh.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  ST 9728/2022 INIT; ST 9728/2022 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 inar tugadh tuairim ón gComhairle maidir le Clár 2021 na Polainne um Chóineasú, IO C 304, 29.7.2021, lch. 98.

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Tá tuilleadh sonraí ar fáil i mBosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach de 0,8 pointe céatadáin de OTI, rud a léiríonn, den chuid is mó, tacaíocht rialtais d’institiúidí airgeadais.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le – i gcás inarb ábhartha – bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Polainne um Athchóiriú 2022 agus ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Polainne um Chóineasú 2022, IO C 334, 1.9.2022, lch. 171.

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 15,5 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na Polainne (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Tuartar go soláthróidh caiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú crapthach de 0,6 pointe céatadáin OTI, rud a léiríonn éifeacht aistarraingthe na tacaíochta rialtais d’institiúidí airgeadais in 2022.

13

(14)  Ceanglaítear le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

16

(17)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

17

(18)  Faoi Airteagal 9(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

18

(19)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,5 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 23.

19

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/206 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/206

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Portaingéile um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Portaingéile 2023

(2023/C 312/22)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. i gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. i gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil inar sainaithníodh an Phortaingéil mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Portaingéile don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil inar sainaithníodh an Phortaingéil mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Portaingéile don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíocht. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíocht. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 22 Aibreán 2021, chuir an Phortaingéil a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Phortaingéil (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Portaingéil tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil nach ndeachthas siar ar bhaint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a baineadh amach roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 22 Aibreán 2021, chuir an Phortaingéil a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta don Phortaingéil (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Portaingéil tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil nach ndeachthas siar ar bhaint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a baineadh amach roimhe sin.

| (10) | An 29 Aibreán 2023, thíolaic an Phortaingéil a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 29 Aibreán 2023, a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. i gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Portaingéile maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 29 Aibreán 2023, thíolaic an Phortaingéil a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 29 Aibreán 2023, a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. i gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Portaingéile maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Phortaingéil. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Portaingéile ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Portaingéile. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Portaingéile ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Phortaingéil. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Portaingéile ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Portaingéile. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Portaingéile ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an bPortaingéil agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Phortaingéil. Go háirithe, tá leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas príobháideach, rialtais agus seachtrach ag cúlú ach tá siad fós ann. Tar éis briseadh sealadach de dheasca ráig na paindéime COVID-19, d’fhill cóimheasa fiachais na hearnála príobháidí agus an rialtais ar chonairí atá ag meath in 2021 agus meastar go leanfaidh siad de bheith ag meath, agus fás eacnamaíoch ina bhfabhar. Cé go bhfuil na cóimheasa sin faoi bhun na leibhéal a bhí ann roimh an bpaindéim, tá siad fós ag leibhéil ardaithe. Tháinig feabhas freisin ar an staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta chomh maith, ar léir é a bheith diúltach, roimh phaindéim COVID-19 agus ina diaidh, agus meastar go dtiocfaidh an féichiúnas seachtrach chun cinn tuilleadh, le tacaíocht ón bhfás eacnamaíoch leanúnach in ainneoin moilliú éigin in 2023. In 2022 chuaigh an t-easnamh beag sa chuntas reatha in olcas, rud a léirigh praghsanna fuinnimh níos airde ach maolaíodh an meath sin leis an téarnamh suntasach breise in onnmhairí, go háirithe onnmhairí turasóireachta. As seo amach, leis an laghdú leanúnach ar phraghsanna fuinnimh agus an méadú breise ar onnmhairí turasóireachta toimhdithe, chomh maith le beartais leanúnacha chun tacú le héifeachtúlacht fuinnimh agus le foinsí in-athnuaite fuinnimh, meastar go ndéanfar an cuntas reatha a chomhardú go dtacófar tuilleadh le staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta. Tá méadú mór tagtha ar phraghsanna tithe le roinnt blianta anuas, agus lean iasachtaí neamhthuillmheacha de bheith ag laghdú óna leibhéil mheasartha a bhí ann cheana féin. Dá mbeadh na dálaí airgeadais níos déine agus dá leanfadh an timpeallacht sheachtrach de bheith neamhchinnte, d'fhéadfadh sé go gcuirfí bac ar laghdú breise ar leochaileachtaí agus d'fhéadfadh tionchar a bheith aige sin ar an bhfás eacnamaíoch.. Rinneadh dul chun cinn fabhrach ó thaobh an bheartais de, inar díríodh go háirithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta, agus ba cheart tuilleadh feabhsuithe a chur ar fáil trí leanúint de chur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an bPortaingéil agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Phortaingéil. Go háirithe, tá leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas príobháideach, rialtais agus seachtrach ag cúlú ach tá siad fós ann. Tar éis briseadh sealadach de dheasca ráig na paindéime COVID-19, d’fhill cóimheasa fiachais na hearnála príobháidí agus an rialtais ar chonairí atá ag meath in 2021 agus meastar go leanfaidh siad de bheith ag meath, agus fás eacnamaíoch ina bhfabhar. Cé go bhfuil na cóimheasa sin faoi bhun na leibhéal a bhí ann roimh an bpaindéim, tá siad fós ag leibhéil ardaithe. Tháinig feabhas freisin ar an staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta chomh maith, ar léir é a bheith diúltach, roimh phaindéim COVID-19 agus ina diaidh, agus meastar go dtiocfaidh an féichiúnas seachtrach chun cinn tuilleadh, le tacaíocht ón bhfás eacnamaíoch leanúnach in ainneoin moilliú éigin in 2023. In 2022 chuaigh an t-easnamh beag sa chuntas reatha in olcas, rud a léirigh praghsanna fuinnimh níos airde ach maolaíodh an meath sin leis an téarnamh suntasach breise in onnmhairí, go háirithe onnmhairí turasóireachta. As seo amach, leis an laghdú leanúnach ar phraghsanna fuinnimh agus an méadú breise ar onnmhairí turasóireachta toimhdithe, chomh maith le beartais leanúnacha chun tacú le héifeachtúlacht fuinnimh agus le foinsí in-athnuaite fuinnimh, meastar go ndéanfar an cuntas reatha a chomhardú go dtacófar tuilleadh le staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta. Tá méadú mór tagtha ar phraghsanna tithe le roinnt blianta anuas, agus lean iasachtaí neamhthuillmheacha de bheith ag laghdú óna leibhéil mheasartha a bhí ann cheana féin. Dá mbeadh na dálaí airgeadais níos déine agus dá leanfadh an timpeallacht sheachtrach de bheith neamhchinnte, d'fhéadfadh sé go gcuirfí bac ar laghdú breise ar leochaileachtaí agus d'fhéadfadh tionchar a bheith aige sin ar an bhfás eacnamaíoch.. Rinneadh dul chun cinn fabhrach ó thaobh an bheartais de, inar díríodh go háirithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta, agus ba cheart tuilleadh feabhsuithe a chur ar fáil trí leanúint de chur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta.

| (13) | Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Portaingéile ó 2,9 % de OTI in 2021 go 0,4 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 125,4 % de OTI ag deireadh 2021 go 113,9 % ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(13)

Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Portaingéile ó 2,9 % de OTI in 2021 go 0,4 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 125,4 % de OTI ag deireadh 2021 go 113,9 % ag deireadh 2022.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú ginearálta ar cháin bhreosla agus reo an ráta carbóin faoin gcáin bhreosla, agus áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas tacaíocht íocaíochta aonuaire a bhí iníoctha i mí Dheireadh Fómhair 2022 le haghaidh grúpaí daonra éagsúla, mar shampla pinsinéirí, fostaithe, leanaí agus an óige, íocaíochtaí cnapshuime leis na teaghlaigh ar ioncam íseal arb iad is leochailí ó thaobh praghsanna fuinnimh méadaitheacha, agus leithdháileadh ar an gcóras náisiúnta leictreachais chun taraifí eangaí leictreachais a laghdú. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 2,0 % de OTI. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID19-, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,0 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú ginearálta ar cháin bhreosla agus reo an ráta carbóin faoin gcáin bhreosla, agus áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas tacaíocht íocaíochta aonuaire a bhí iníoctha i mí Dheireadh Fómhair 2022 le haghaidh grúpaí daonra éagsúla, mar shampla pinsinéirí, fostaithe, leanaí agus an óige, íocaíochtaí cnapshuime leis na teaghlaigh ar ioncam íseal arb iad is leochailí ó thaobh praghsanna fuinnimh méadaitheacha, agus leithdháileadh ar an gcóras náisiúnta leictreachais chun taraifí eangaí leictreachais a laghdú. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 2,0 % de OTI. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID19-, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,0 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go mbainfeadh an Phortaingéil (7) úsáid as an tSaoráid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici ag an am céanna. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Phortaingéil infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus teorainn a chuir leis an bhfás ar chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go mbainfeadh an Phortaingéil (7) úsáid as an tSaoráid in 2022 chun infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú leis an téarnamh agus beartas fioscach stuama á shaothrú aici ag an am céanna. Ina theannta sin, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Phortaingéil infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus teorainn a chuir leis an bhfás ar chaiteachas reatha a mhaoinítear go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) thacúil ann in 2022 agus ‒ 1,5 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Portaingéil de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 1,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais (1,7 % de OTI a bhí ann in 2021). Is mar gheall ar an gcaiteachas níos ísle a maoiníodh le cistí eile de chuid an Aontais a tharla an laghdú sin ar chaiteachas in 2022, agus tháinig méadú ar an gcaiteachas sin a mhaoinigh an tSaoráid idir 2021 agus 2022. Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,1 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Phortaingéil infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach raibh i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, sholáthar an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 1,9 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 2,0 % de OTI). Dá bhrí sin, chuir an Phortaingéil teorainn leormhaith leis an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) thacúil ann in 2022 agus ‒ 1,5 % de OTI. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Portaingéil de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí arna maoiniú tríd an tSaoráid. 1,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais (1,7 % de OTI a bhí ann in 2021). Is mar gheall ar an gcaiteachas níos ísle a maoiníodh le cistí eile de chuid an Aontais a tharla an laghdú sin ar chaiteachas in 2022, agus tháinig méadú ar an gcaiteachas sin a mhaoinigh an tSaoráid idir 2021 agus 2022. Leis an infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú crapthach 0,1 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, níor chaomhnaigh an Phortaingéil infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, rud nach raibh i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle. An tráth céanna, sholáthar an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 1,9 pointe céatadáin don staid fhioscach. Áiríodh leis an rannchuidiú suntasach forleathnaitheach sin tionchar breise na mbeart a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (glanchostas buiséadach breise 2,0 % de OTI). Dá bhrí sin, chuir an Phortaingéil teorainn leormhaith leis an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | Tá an cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023 faichilleach in 2023, agus is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún agus na blianta ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,8 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 2,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur fíorfhás OTI níos airde de 2,4 % a bheidh ann in 2023, agus gur fás beagán níos ísle de 1,8 % a bheidh ann in 2024. Mínítear an difríocht sin le ranníocaíocht fáis níos airde ó ghlan-onnmhairí i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, agus tá an rialtas ag súil le fás níos airde ar infheistíocht in 2023 agus in 2024 araon. |
| --- | --- |

(17)

Tá an cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023 faichilleach in 2023, agus is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún agus na blianta ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,8 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 2,0 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur fíorfhás OTI níos airde de 2,4 % a bheidh ann in 2023, agus gur fás beagán níos ísle de 1,8 % a bheidh ann in 2024. Mínítear an difríocht sin le ranníocaíocht fáis níos airde ó ghlan-onnmhairí i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, agus tá an rialtas ag súil le fás níos airde ar infheistíocht in 2023 agus in 2024 araon.

| (18) | Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta ag 0,4 % de OTI in 2023. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 113,9 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 107,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 0,1 % de OTI ann le haghaidh 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar ioncam níos airde a réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, mar atá ó chánacha indíreacha agus ó chánacha díreacha araon. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachas rialtais-OTI níos ísle de 106,2 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht den chuid is mó ná an difreálach ráta úis fáis lena laghdaítear fiachas atá níos fabhraí agus atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár Cobhsaíochta 2023, tá an rialtas ag súil go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta ag 0,4 % de OTI in 2023. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 113,9 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 107,5 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 0,1 % de OTI ann le haghaidh 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh atá tuartha i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar ioncam níos airde a réamh-mheastar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, mar atá ó chánacha indíreacha agus ó chánacha díreacha araon. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas ollfhiachas rialtais-OTI níos ísle de 106,2 % ag deireadh 2023. Is é is cúis leis an difríocht den chuid is mó ná an difreálach ráta úis fáis lena laghdaítear fiachas atá níos fabhraí agus atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún.

| (19) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó bhí 2022 ann, go háirithe íocaíochtaí cnapshuime leis na teaghlaigh ar ioncam íseal arb iad is leochailí i leith praghsanna méadaithe fuinnimh, laghdú ginearálta ar cháin bhreosla agus reo an ráta carbóin faoin gcáin bhreosla, chomh maith le bearta a fógraíodh cheana in 2022 ach a mbeidh tionchar acu ar chomhardú an rialtais in 2023, mar shampla an leithdháileadh chun tacú leis an gcóras idirthréimhseach chun praghsanna gáis a íocann gnólachtaí atá i bhfeidhm ar feadh na bliana a chobhsú. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,8 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,3 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 1 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh ama leo ó bhí 2022 ann, go háirithe íocaíochtaí cnapshuime leis na teaghlaigh ar ioncam íseal arb iad is leochailí i leith praghsanna méadaithe fuinnimh, laghdú ginearálta ar cháin bhreosla agus reo an ráta carbóin faoin gcáin bhreosla, chomh maith le bearta a fógraíodh cheana in 2022 ach a mbeidh tionchar acu ar chomhardú an rialtais in 2023, mar shampla an leithdháileadh chun tacú leis an gcóras idirthréimhseach chun praghsanna gáis a íocann gnólachtaí atá i bhfeidhm ar feadh na bliana a chobhsú. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,8 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,3 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 1 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfaidh an Phortaingéil beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Ag an am céanna, ba cheart don Phortaingéil a bheith réidh chun an caiteachas atá ann faoi láthair a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Phortaingéil freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfaidh an Phortaingéil beartas fioscach stuama a áirithiú in 2023, go háirithe trí theorainn a chur leis an bhfás ar chaiteachas reatha príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta faoi bhun an fháis aschuir fhéideartha mheántéarmaigh (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Ag an am céanna, ba cheart don Phortaingéil a bheith réidh chun an caiteachas atá ann faoi láthair a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Phortaingéil freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheidh ann (‒ 0,7 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh do staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 1,5 % de OTI). Maidir leis an bhfás ar an gcaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta ioncaim) in 2023, meastar go soláthrófar rannchuidiú crapthach de 0,3 pointe céatadáin leis an staid fhoriomlán fhioscach leis an bhfás sin. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ó thaobh substainte de, is é is cúis le ranníocaíocht chrapthach réamh-mheasta an chaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta costais laghdaithe na mbeart tacaíochta (spriocdhírithe agus neamh-spriocdhírithe) do theaghlaigh agus do ghnólachtaí mar fhreagairt ar ardú praghsanna fuinnimh (faoi 1.1 pointe céatadáin de OTI). Is iad na príomhchúiseanna leis an bhfás i gcaiteachas príomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ná an brú leanúnach ar chaiteachas poiblí reatha, lena n-áirítear ar phá na hearnála poiblí agus ar phinsin, go háirithe mar gheall ar na méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus méaduithe ar phinsin lánroghnacha. Meastar gur 2,2 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,3 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an bPortaingéil an infheistíocht a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (14). Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, lena n-áirítear trí thionscadail dícharbónaithe tionscail, táirgeadh hidrigine in-athnuaite agus gáis in-athnuaite eile, agus digitiú scoileanna, ar áiteanna iad a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheidh ann (‒ 0,7 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh do staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (‒ 1,5 % de OTI). Maidir leis an bhfás ar an gcaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta ioncaim) in 2023, meastar go soláthrófar rannchuidiú crapthach de 0,3 pointe céatadáin leis an staid fhoriomlán fhioscach leis an bhfás sin. Dá bhrí sin, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ó thaobh substainte de, is é is cúis le ranníocaíocht chrapthach réamh-mheasta an chaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta costais laghdaithe na mbeart tacaíochta (spriocdhírithe agus neamh-spriocdhírithe) do theaghlaigh agus do ghnólachtaí mar fhreagairt ar ardú praghsanna fuinnimh (faoi 1.1 pointe céatadáin de OTI). Is iad na príomhchúiseanna leis an bhfás i gcaiteachas príomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) ná an brú leanúnach ar chaiteachas poiblí reatha, lena n-áirítear ar phá na hearnála poiblí agus ar phinsin, go háirithe mar gheall ar na méaduithe buana ar phá na hearnála poiblí agus méaduithe ar phinsin lánroghnacha. Meastar gur 2,2 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,3 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an bPortaingéil an infheistíocht a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (14). Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas agus don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, lena n-áirítear trí thionscadail dícharbónaithe tionscail, táirgeadh hidrigine in-athnuaite agus gáis in-athnuaite eile, agus digitiú scoileanna, ar áiteanna iad a chistítear go páirteach leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | I ghlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh easnamh rialtais ghinearálta de réir a chéile go 0,2 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó an t-imshrianadh atá beartaithe don chaiteachas reatha, go háirithe maidir le tomhaltas idirmheánach, cúiteamh d’fhostaithe agus fóirdheontais, mar aon le fás marthanach ar thaobh an ioncaim. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 103.0 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 0,1 % de OTI in 2024. Tá sé sin beagán níos ísle ná an t-easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023, mar gheall ar fhás ioncaim níos buacach den chuid is mó, go háirithe i gcánacha, atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 103,1 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

I ghlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh easnamh rialtais ghinearálta de réir a chéile go 0,2 % de OTI in 2024. Léiríonn an laghdú in 2024 den chuid is mó an t-imshrianadh atá beartaithe don chaiteachas reatha, go háirithe maidir le tomhaltas idirmheánach, cúiteamh d’fhostaithe agus fóirdheontais, mar aon le fás marthanach ar thaobh an ioncaim. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 103.0 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 0,1 % de OTI in 2024. Tá sé sin beagán níos ísle ná an t-easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023, mar gheall ar fhás ioncaim níos buacach den chuid is mó, go háirithe i gcánacha, atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 103,1 % ag deireadh 2024.

| (23) | Ní áirítear i gClár Cobhsaíochta 2023 faisnéis maidir le deireadh a chur de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún leis go gcuirfear deireadh go hiomlán de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Ní áirítear i gClár Cobhsaíochta 2023 faisnéis maidir le deireadh a chur de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún leis go gcuirfear deireadh go hiomlán de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (15). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 1,8 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Ag an am céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna mheas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 0,8 % de OTI in 2023) in 2023, má cheadaítear sin le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. |
| --- | --- |

(24)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh agus 0,5 % de OTI mar thagarmharc (15). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (16) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 1,8 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Ag an am céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna mheas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 0,8 % de OTI in 2023) in 2023, má cheadaítear sin le forbairtí sa mhargadh fuinnimh agus ag tosú leis na bearta is lú spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú.

| (25) | Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún réamh-mheastar maidir le glanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta go bhfásfaidh sé 2,8 % in 2024, ráta atá os cionn an ráta fáis a mholtar. Is lú an coigeartú a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh iomlán a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh. Is é is cúis leis sin bearta lena méadaítear caiteachas lena ngabhann tionchar a réamh-mheastar a bheith buan agus athchóirithe ar cháin ioncaim phearsanta lena laghdaítear ioncam. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais, le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún réamh-mheastar maidir le glanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta go bhfásfaidh sé 2,8 % in 2024, ráta atá os cionn an ráta fáis a mholtar. Is lú an coigeartú a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ná an coigilteas a thiocfaidh as deireadh iomlán a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh. Is é is cúis leis sin bearta lena méadaítear caiteachas lena ngabhann tionchar a réamh-mheastar a bheith buan agus athchóirithe ar cháin ioncaim phearsanta lena laghdaítear ioncam.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 3,2 % de OTI in 2023 go 3,4 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin bearta chun bainistíocht airgeadais phoiblí a nuachóiriú agus a shimpliú agus chun córais faisnéise bainistíochta airgeadais phoiblí a uasghrádú, mar shampla samhail a fhorbairt chun faireachán a dhéanamh ar fhorghníomhú buiséadach agus airgeadais an rialtais ghinearálta, oibríochtú an eintitis chuntasaíochta stáit, chomh maith le buiséadú clár agus athbhreithnithe caiteachais a chomhtháthú sa phróiseas buiséadach rialta, ar cuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta iad. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go méadóidh infheistíocht phoiblí ó 3,2 % de OTI in 2023 go 3,4 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin bearta chun bainistíocht airgeadais phoiblí a nuachóiriú agus a shimpliú agus chun córais faisnéise bainistíochta airgeadais phoiblí a uasghrádú, mar shampla samhail a fhorbairt chun faireachán a dhéanamh ar fhorghníomhú buiséadach agus airgeadais an rialtais ghinearálta, oibríochtú an eintitis chuntasaíochta stáit, chomh maith le buiséadú clár agus athbhreithnithe caiteachais a chomhtháthú sa phróiseas buiséadach rialta, ar cuid den Phlean Téarnaimh agus Athléimneachta iad.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú de réir a chéile ar easnamh rialtais ghinearálta go 0,1 % de OTI in 2025, chun staid bhuiséadach chomhardaithe in 2026 agus chun barrachas beag 0,1 % de OTI a bhaint amach in 2027 ina dhiaidh sin. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 103,0 % ag deireadh 2024 go 92,0 % faoi dheireadh 2027. Dá mba ann do chomhdhéanamh airgeadais phoiblí a chothódh fás, ar thaobh ioncaim agus caiteachais araon an bhuiséid phoiblí, neartófaí inbhuanaitheacht fhadtéarmach fhioscach na Portaingéile agus, ag an am céanna, d'fheabhsófaí an timpeallacht ghnó á fheabhsú agus chuirfí le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Úsáidtear sochair chánach go forleathan i gcóras cánach na Portaingéile, agus tá níos mó ná 500 sochar cánach scaipthe thar níos mó ná 60 téacs dlí. Ar an gcaoi sin, méadaítear castacht an chórais agus laghdaítear a thrédhearcacht; beidh ioncam tarscaoilte ann mar thoradh air freisin. Thairbheodh costéifeachtúlacht na sochar cánach atá ann cheana d’fhaireachán agus de mheasúnú córasach a dhéanamh orthu, rud a d’fhágfadh go bhféadfaí feabhsuithe suntasacha a dhéanamh sa réimse seo. Ina theannta sin, déanann formhuirir stáit agus bhardasacha an córas cánach ioncaim corparáide níos casta, rud a chruthaíonn ualach breise don riarachán cánach agus do ghnólachtaí araon. D’fhéadfaí éifeachtúlacht riarachán ioncaim na Portaingéile a neartú chun comhlíonadh deonach a spreagadh, agus chun imghabháil cánach agus calaois chánach a laghdú ag an am céanna. Tá an costas riaracháin a bhaineann le bailiú cánach ard agus tá méadú breise tagtha air le blianta beaga anuas (méadú thart ar 5 % ó 2018 go 2020). Ag an am céanna, is cosúil go bhfuil an t-am a thógann sé cánacha a íoc sa Phortaingéil níos faide ná mar atá i mBallstáit eile de chuid an Aontais. Na riaráistí cánach a bhí gan íoc a bhí ard cheana féin, lean siad de bheith ag méadú (is éard a bhí iontu 45,9 % den ioncam iomlán faoi dheireadh 2020, ráta i bhfad os cionn mheán an Aontais). |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú de réir a chéile ar easnamh rialtais ghinearálta go 0,1 % de OTI in 2025, chun staid bhuiséadach chomhardaithe in 2026 agus chun barrachas beag 0,1 % de OTI a bhaint amach in 2027 ina dhiaidh sin. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI thar thréimhse an Chláir. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 103,0 % ag deireadh 2024 go 92,0 % faoi dheireadh 2027. Dá mba ann do chomhdhéanamh airgeadais phoiblí a chothódh fás, ar thaobh ioncaim agus caiteachais araon an bhuiséid phoiblí, neartófaí inbhuanaitheacht fhadtéarmach fhioscach na Portaingéile agus, ag an am céanna, d'fheabhsófaí an timpeallacht ghnó á fheabhsú agus chuirfí le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Úsáidtear sochair chánach go forleathan i gcóras cánach na Portaingéile, agus tá níos mó ná 500 sochar cánach scaipthe thar níos mó ná 60 téacs dlí. Ar an gcaoi sin, méadaítear castacht an chórais agus laghdaítear a thrédhearcacht; beidh ioncam tarscaoilte ann mar thoradh air freisin. Thairbheodh costéifeachtúlacht na sochar cánach atá ann cheana d’fhaireachán agus de mheasúnú córasach a dhéanamh orthu, rud a d’fhágfadh go bhféadfaí feabhsuithe suntasacha a dhéanamh sa réimse seo. Ina theannta sin, déanann formhuirir stáit agus bhardasacha an córas cánach ioncaim corparáide níos casta, rud a chruthaíonn ualach breise don riarachán cánach agus do ghnólachtaí araon. D’fhéadfaí éifeachtúlacht riarachán ioncaim na Portaingéile a neartú chun comhlíonadh deonach a spreagadh, agus chun imghabháil cánach agus calaois chánach a laghdú ag an am céanna. Tá an costas riaracháin a bhaineann le bailiú cánach ard agus tá méadú breise tagtha air le blianta beaga anuas (méadú thart ar 5 % ó 2018 go 2020). Ag an am céanna, is cosúil go bhfuil an t-am a thógann sé cánacha a íoc sa Phortaingéil níos faide ná mar atá i mBallstáit eile de chuid an Aontais. Na riaráistí cánach a bhí gan íoc a bhí ard cheana féin, lean siad de bheith ag méadú (is éard a bhí iontu 45,9 % den ioncam iomlán faoi dheireadh 2020, ráta i bhfad os cionn mheán an Aontais).

| (28) | Is beag an cumas a bhí ag na sochar sóisialta faoi chóras cosanta sóisialta na Portaingéile an bhochtaineacht a laghdú agus tháinig laghdú eile air in 2021; lena chois sin bhí an méadú ar sciar na ndaoine atá i mbaol na bochtaineachta ar cheann de na cinn is measa san Aontas (méadú 2,4 % pointe céatadáin), i gcomhthéacs na cobhsaíochta ginearálta i bhformhór na mBallstát. Tá leordhóthanacht an ioncaim íosta fós íseal agus tá sé i bhfad faoi bhun thairseach na bochtaineachta. Is dúshlán iad na figiúirí sin i dtaobh acmhainneacht na Portaingéile na spriocanna laghdaithe bochtaineachta a leagtar amach i bPlean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta a bhaint amach. Ag an am céanna, tá an córas cosanta sóisialta fós casta, mar is cosúil go bhfuil cuspóirí comhchosúla ag cineálacha éagsúla sochar sóisialta. Is é an toradh a bhíonn ar chastacht agus ilroinnt an chórais cosanta sóisialta rátaí ísle glactha agus easpa fócais éifeachtaigh ar na daoine sin is mó atá i ngátar, rud a chuireann bac ar an gcumhdach agus, ar deireadh, ar leordhóthanacht na sochar sóisialta. Le simpliú na dtairbhí atá ann cheana agus cur chun feidhme tráthúil na straitéise náisiúnta chun an bhochtaineacht a chomhrac, chuirfí le cumas na Portaingéile aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shóisialta amach anseo. |
| --- | --- |

(28)

Is beag an cumas a bhí ag na sochar sóisialta faoi chóras cosanta sóisialta na Portaingéile an bhochtaineacht a laghdú agus tháinig laghdú eile air in 2021; lena chois sin bhí an méadú ar sciar na ndaoine atá i mbaol na bochtaineachta ar cheann de na cinn is measa san Aontas (méadú 2,4 % pointe céatadáin), i gcomhthéacs na cobhsaíochta ginearálta i bhformhór na mBallstát. Tá leordhóthanacht an ioncaim íosta fós íseal agus tá sé i bhfad faoi bhun thairseach na bochtaineachta. Is dúshlán iad na figiúirí sin i dtaobh acmhainneacht na Portaingéile na spriocanna laghdaithe bochtaineachta a leagtar amach i bPlean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta a bhaint amach. Ag an am céanna, tá an córas cosanta sóisialta fós casta, mar is cosúil go bhfuil cuspóirí comhchosúla ag cineálacha éagsúla sochar sóisialta. Is é an toradh a bhíonn ar chastacht agus ilroinnt an chórais cosanta sóisialta rátaí ísle glactha agus easpa fócais éifeachtaigh ar na daoine sin is mó atá i ngátar, rud a chuireann bac ar an gcumhdach agus, ar deireadh, ar leordhóthanacht na sochar sóisialta. Le simpliú na dtairbhí atá ann cheana agus cur chun feidhme tráthúil na straitéise náisiúnta chun an bhochtaineacht a chomhrac, chuirfí le cumas na Portaingéile aghaidh a thabhairt ar dhúshláin shóisialta amach anseo.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Portaingéile faoi lánseol cé go bhfuil baol ann go mbeidh roinnt moilleanna ann. Chuir an Phortaingéil dhá iarraidh ar íocaíocht isteach, iarrataí a chomhfhreagraíonn do 58 ngarsprioc agus spriocanna atá sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus eisíocaíocht fhoriomlán EUR 2.98 billiún an toradh a bhí orthu. Tá plean téarnaimh agus athléimneachta na Portaingéile uaillmhianach casta. Tá rialachas láidir agus faireachán leanúnach ar an bplean ríthábhachtach chun an baol moilleanna a íoslaghdú. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Portaingéile i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. An 26 Bealtaine 2023, thíolaic an Phortaingéil leasú ar a plean, a bhfuil athbhreithniú déanta air agus a bhfuil bearta nua ann, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, agus an ranníocaíocht uasta airgeadais mhéadaithe á cur san áireamh ann (17). I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, thíolaic an Phortaingéil a hiarraidh freisin ar thacaíocht iasachta bhreise faoin tSaoráid. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Portaingéile faoi lánseol cé go bhfuil baol ann go mbeidh roinnt moilleanna ann. Chuir an Phortaingéil dhá iarraidh ar íocaíocht isteach, iarrataí a chomhfhreagraíonn do 58 ngarsprioc agus spriocanna atá sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus eisíocaíocht fhoriomlán EUR 2.98 billiún an toradh a bhí orthu. Tá plean téarnaimh agus athléimneachta na Portaingéile uaillmhianach casta. Tá rialachas láidir agus faireachán leanúnach ar an bplean ríthábhachtach chun an baol moilleanna a íoslaghdú. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach i bplean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Portaingéile i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. An 26 Bealtaine 2023, thíolaic an Phortaingéil leasú ar a plean, a bhfuil athbhreithniú déanta air agus a bhfuil bearta nua ann, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, agus an ranníocaíocht uasta airgeadais mhéadaithe á cur san áireamh ann (17). I gcomhréir le hAirteagal 14(6) de Rialachán (AE) 2021/241, thíolaic an Phortaingéil a hiarraidh freisin ar thacaíocht iasachta bhreise faoin tSaoráid.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Portaingéile maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Phortaingéil. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Portaingéile maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Phortaingéil.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an bPortaingéil a bhaineann leis an ngeilleagar ciorclach, le fuinneamh agus leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sna pleananna téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an bPortaingéil a bhaineann leis an ngeilleagar ciorclach, le fuinneamh agus leis an aistriú glas.

| (32) | Tá an Phortaingéil i bhfad faoi bhun mheán an Aontais maidir le dul chun cinn a dhéanamh i dtreo geilleagar ciorclach, maidir le táirgiúlacht acmhainní i dtionscail agus maidir leis na táscairí bainistithe dramhaíola, agus tá difríochtaí suntasacha réigiúnacha ann. Tá an meánráta athchúrsála cathrach an-íseal (30,5 % in 2021, i bhfad ó sprioc an Aontais de 50 % faoi 2020) agus bíonn éagsúlachtaí ann ó réigiún go réigiún. Beidh iarrachtaí suntasacha ag teastáil chun spriocanna an Aontais do na 10 mbliana atá romhainn a bhaint amach, lena n-áirítear 55 % den dramhaíl chathrach a athchúrsáil faoi 2025. Tá gá le feabhsuithe chun dramhaíl a chosc, a íoslaghdú, a scaradh, a athúsáid agus a athchúrsáil, i gcomhréir leis na céimeanna is airde d’ord na réiteach dramhaíola, agus ar an gcaoi sin dramhaíl a atreorú ó láithreáin líonta talún agus ó loisceoirí agus chun áiseanna athchúrsála agus cóireála dramhaíola a nuachóiriú. i measc na samplaí de conas na cuspóirí sin a bhaint amach ar bhealach níos fearr tá muirir líonta talún agus loiscthe a mhéadú, cáin dramhaíola iarmharaí a thabhairt isteach agus muirir a ardú ar bhardais a dteipeann orthu spriocanna athchúrsála a bhaint amach. Ina theannta sin, d’fhéadfaí dlús a chur leis an bpróiseas trí bhailiú ar leithligh dramhaíola a leathnú agus trí scéimeanna a fhorbairt a thuilleadh cur i gcás “íoc mar a chaitear”, “aisíoc éarlaise” agus Freagracht Leathnaithe Táirgeora. |
| --- | --- |

(32)

Tá an Phortaingéil i bhfad faoi bhun mheán an Aontais maidir le dul chun cinn a dhéanamh i dtreo geilleagar ciorclach, maidir le táirgiúlacht acmhainní i dtionscail agus maidir leis na táscairí bainistithe dramhaíola, agus tá difríochtaí suntasacha réigiúnacha ann. Tá an meánráta athchúrsála cathrach an-íseal (30,5 % in 2021, i bhfad ó sprioc an Aontais de 50 % faoi 2020) agus bíonn éagsúlachtaí ann ó réigiún go réigiún. Beidh iarrachtaí suntasacha ag teastáil chun spriocanna an Aontais do na 10 mbliana atá romhainn a bhaint amach, lena n-áirítear 55 % den dramhaíl chathrach a athchúrsáil faoi 2025. Tá gá le feabhsuithe chun dramhaíl a chosc, a íoslaghdú, a scaradh, a athúsáid agus a athchúrsáil, i gcomhréir leis na céimeanna is airde d’ord na réiteach dramhaíola, agus ar an gcaoi sin dramhaíl a atreorú ó láithreáin líonta talún agus ó loisceoirí agus chun áiseanna athchúrsála agus cóireála dramhaíola a nuachóiriú. i measc na samplaí de conas na cuspóirí sin a bhaint amach ar bhealach níos fearr tá muirir líonta talún agus loiscthe a mhéadú, cáin dramhaíola iarmharaí a thabhairt isteach agus muirir a ardú ar bhardais a dteipeann orthu spriocanna athchúrsála a bhaint amach. Ina theannta sin, d’fhéadfaí dlús a chur leis an bpróiseas trí bhailiú ar leithligh dramhaíola a leathnú agus trí scéimeanna a fhorbairt a thuilleadh cur i gcás “íoc mar a chaitear”, “aisíoc éarlaise” agus Freagracht Leathnaithe Táirgeora.

| (33) | D’ainneoin an dul chun cinn a rinneadh, lena n-áirítear comhthéacs na géarchéime fuinnimh, tá an Phortaingéil fós ag brath go mór ar bhreoslaí iontaise allmhairithe, agus is iad ola agus gás atá ag 45 % agus 23 % faoi seach dá meascán fuinnimh in 2021. Ina theannta sin, tá rioscaí ag baint le spleáchas ard na Portaingéile ar ghás le haghaidh táirgeadh leictreachais ó thaobh slándáil an tsoláthair de, go háirithe i bhfianaise ghanntanas na cumhachta hidrileictreacha de dheasca triomaigh níos minice. Chun dlús a chur leis na hiarrachtaí dícharbónaithe, d’fhéadfaí roinnt beart a shaothrú a chuirfeadh leis na hathchóirithe agus leis na hinfheistíochtaí atá mar chuid de phlean téarnaimh agus athléimneachta na Portaingéile agus a rachadh níos faide ná sin. Chun dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, d’fhéadfadh an Phortaingéil obair leantach a dhéanamh ar an dul chun cinn a rinne sí anuraidh maidir lena próiseas ceadanna a chuíchóiriú, lena n-áirítear trí acmhainneacht an riaracháin a bhíonn ag déileáil le ceadú a mhéadú, trí dhigitiú i dtáirgeadh foinsí in-athnuaite fuinnimh a mhéadú agus trí shocruithe pleanála spásúla níos fabhraí a thabhairt isteach le haghaidh gaoth amach ón gcósta, a bhfuil na féidearthachtaí ina leith fós tearcshaothraithe. Bheadh tairbhí ag baint le gníomhaíocht bhreise chun an féintomhaltas a chur chun cinn, lena n-áirítear grianfhuinneamh dín, agus pobail fuinnimh in-athnuaite freisin. In ainneoin an mhéadaithe, tá líon na bpobal fuinnimh in-athnuaite sa Phortaingéil, tá sé fós íseal, agus tá scóip ann maidir lena gceadúnú a éascú agus scéimeanna dreasachtaí a chruthú. |
| --- | --- |

(33)

D’ainneoin an dul chun cinn a rinneadh, lena n-áirítear comhthéacs na géarchéime fuinnimh, tá an Phortaingéil fós ag brath go mór ar bhreoslaí iontaise allmhairithe, agus is iad ola agus gás atá ag 45 % agus 23 % faoi seach dá meascán fuinnimh in 2021. Ina theannta sin, tá rioscaí ag baint le spleáchas ard na Portaingéile ar ghás le haghaidh táirgeadh leictreachais ó thaobh slándáil an tsoláthair de, go háirithe i bhfianaise ghanntanas na cumhachta hidrileictreacha de dheasca triomaigh níos minice. Chun dlús a chur leis na hiarrachtaí dícharbónaithe, d’fhéadfaí roinnt beart a shaothrú a chuirfeadh leis na hathchóirithe agus leis na hinfheistíochtaí atá mar chuid de phlean téarnaimh agus athléimneachta na Portaingéile agus a rachadh níos faide ná sin. Chun dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, d’fhéadfadh an Phortaingéil obair leantach a dhéanamh ar an dul chun cinn a rinne sí anuraidh maidir lena próiseas ceadanna a chuíchóiriú, lena n-áirítear trí acmhainneacht an riaracháin a bhíonn ag déileáil le ceadú a mhéadú, trí dhigitiú i dtáirgeadh foinsí in-athnuaite fuinnimh a mhéadú agus trí shocruithe pleanála spásúla níos fabhraí a thabhairt isteach le haghaidh gaoth amach ón gcósta, a bhfuil na féidearthachtaí ina leith fós tearcshaothraithe. Bheadh tairbhí ag baint le gníomhaíocht bhreise chun an féintomhaltas a chur chun cinn, lena n-áirítear grianfhuinneamh dín, agus pobail fuinnimh in-athnuaite freisin. In ainneoin an mhéadaithe, tá líon na bpobal fuinnimh in-athnuaite sa Phortaingéil, tá sé fós íseal, agus tá scóip ann maidir lena gceadúnú a éascú agus scéimeanna dreasachtaí a chruthú.

| (34) | De réir mar a dhéanfar níos mó foinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú, beidh gá le tuilleadh infheistíochta chun an acmhainn stórála agus líonra a mhéadú chun cothromaíocht na heangaí leictreachais a chosaint. D’fhéadfadh an Phortaingéil tairbhe a bhaint as a hidirnaisc leictreachais a neartú, ós rud é go bhfuil leibhéal an idirnaisc leis an Spáinn fós íseal i gcomparáid lena spriocanna le haghaidh 2030. D’fhéadfaí stádas na heangaí tarchuir agus dáileacháin a fheabhsú tríd an eangach inmheánach a atreisiú, infheistíochtaí breise a dhéanamh i stóráil leictreachais agus digitiú breise a dhéanamh ar an eangach. Le cur chun feidhme céimneach réasúnta íseal na méadar cliste cuirtear bac ar chóras díláraithe táirgthe fuinnimh in-athnuaite a fhorbairt. Chun aghaidh a thabhairt ar an leibhéal ard spleáchais ar bhreoslaí iontaise i bhfoirgnimh agus chun tomhaltas fuinnimh a laghdú, ní mór don Phortaingéil dlús a chur lena hiarrachtaí maidir le héifeachtúlacht fuinnimh sa bhreis ar an méid a leagtar amach i bplean téarnaimh agus athléimneachta agus i gcláir beartais comhtháthaithe na Portaingéile. Ba cheart do bhearta breise rannchuidiú freisin le haghaidh a thabhairt ar an sciar ard de dhaonra na Portaingéile atá buailte ag an mbochtaineacht fuinnimh. Dá gcuirfí dlús leis na hiarrachtaí chun athchóirithe doimhne a dhreasú, lena n-áirítear trí chúnamh teicniúil a chur ar fáil d’iarratasóirí, d’fhéadfaí dlús a chur le glacadh tionscadal athchóirithe. Ina theannta sin, d’fhéadfadh an Phortaingéil tairbhe a bhaint as creat neartaithe le haghaidh scéimeanna airgeadais chun infheistíocht phríobháideach a ghiaráil le haghaidh athchóiriú atá tíosach ar fhuinneamh. Ar an gcaoi sin, d’fhéadfadh an Phortaingéil níos mó acmhainní deontasbhunaithe a dhíriú ar theaghlaigh atá i ngátar. Tháinig laghdú 16 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Phortaingéil sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud a sháraíonn an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 (18) ón gComhairle. D’fhéadfadh an Phortaingéil leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19). |
| --- | --- |

(34)

De réir mar a dhéanfar níos mó foinsí in-athnuaite fuinnimh a chomhtháthú, beidh gá le tuilleadh infheistíochta chun an acmhainn stórála agus líonra a mhéadú chun cothromaíocht na heangaí leictreachais a chosaint. D’fhéadfadh an Phortaingéil tairbhe a bhaint as a hidirnaisc leictreachais a neartú, ós rud é go bhfuil leibhéal an idirnaisc leis an Spáinn fós íseal i gcomparáid lena spriocanna le haghaidh 2030. D’fhéadfaí stádas na heangaí tarchuir agus dáileacháin a fheabhsú tríd an eangach inmheánach a atreisiú, infheistíochtaí breise a dhéanamh i stóráil leictreachais agus digitiú breise a dhéanamh ar an eangach. Le cur chun feidhme céimneach réasúnta íseal na méadar cliste cuirtear bac ar chóras díláraithe táirgthe fuinnimh in-athnuaite a fhorbairt. Chun aghaidh a thabhairt ar an leibhéal ard spleáchais ar bhreoslaí iontaise i bhfoirgnimh agus chun tomhaltas fuinnimh a laghdú, ní mór don Phortaingéil dlús a chur lena hiarrachtaí maidir le héifeachtúlacht fuinnimh sa bhreis ar an méid a leagtar amach i bplean téarnaimh agus athléimneachta agus i gcláir beartais comhtháthaithe na Portaingéile. Ba cheart do bhearta breise rannchuidiú freisin le haghaidh a thabhairt ar an sciar ard de dhaonra na Portaingéile atá buailte ag an mbochtaineacht fuinnimh. Dá gcuirfí dlús leis na hiarrachtaí chun athchóirithe doimhne a dhreasú, lena n-áirítear trí chúnamh teicniúil a chur ar fáil d’iarratasóirí, d’fhéadfaí dlús a chur le glacadh tionscadal athchóirithe. Ina theannta sin, d’fhéadfadh an Phortaingéil tairbhe a bhaint as creat neartaithe le haghaidh scéimeanna airgeadais chun infheistíocht phríobháideach a ghiaráil le haghaidh athchóiriú atá tíosach ar fhuinneamh. Ar an gcaoi sin, d’fhéadfadh an Phortaingéil níos mó acmhainní deontasbhunaithe a dhíriú ar theaghlaigh atá i ngátar. Tháinig laghdú 16 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Phortaingéil sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud a sháraíonn an sprioc laghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 (18) ón gComhairle. D’fhéadfadh an Phortaingéil leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (19).

| (35) | Mar gheall ar easnaimh oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Tá ganntanas le sárú ag an bPortaingéil maidir leis na scileanna atá riachtanach chun an t-aistriú glas a bhaint amach, go háirithe in earnálacha na tógála agus na monaraíochta. Bhainfeadh sí tairbhe as a beartais a neartú maidir le huas-sciliú agus athsciliú a bhaineann leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(35)

Mar gheall ar easnaimh oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Tá ganntanas le sárú ag an bPortaingéil maidir leis na scileanna atá riachtanach chun an t-aistriú glas a bhaint amach, go háirithe in earnálacha na tógála agus na monaraíochta. Bhainfeadh sí tairbhe as a beartais a neartú maidir le huas-sciliú agus athsciliú a bhaineann leis an aistriú glas.

| (36) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1). |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (20) i moladh (1).

| (37) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtacht, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais- a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Portaingéile, rannchuidíonn moltaí (1), (2), agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro. |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtacht, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais- a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Portaingéile, rannchuidíonn moltaí (1), (2), agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro.

| (38) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnú, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas rialtais. Cuireann moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus ó thaobh na moltaí a chur chun feidhme a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, i gcomhréir le haithris 37. |
| --- | --- |

(38)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnú, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar Chlár Cobhsaíochta 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le fiachas rialtais. Cuireann moladh (2) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) ó thaobh aghaidh a thabhairt ar mhíchothromaíochtaí agus ó thaobh na moltaí a chur chun feidhme a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, i gcomhréir le haithris 37.

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfadh an Phortaingéil gníomhaíocht in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 1,8 % (21) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, ach amháin má mheastar go bhfuil ráta tagartha níos airde i nglanchaiteachas príomhúil a mhaoinítear go náisiúnta comhoiriúnach leis an bPortaingéil a cuspóir buiséadach meántéarma de ‒ 0,5 % de OTI a bhaint amach, inter alia má tá an caiteachas ar ús níos ísle ná mar atá tuartha faoi láthair ag an gCoimisiún.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Éifeachtacht na gcóras cánach agus cosanta sóisialta a fheabhsú, go háirithe tríd an dá chreat a shimpliú, trí éifeachtúlacht a gcuid córas riaracháin faoi seach a neartú, agus tríd an ualach riaracháin a bhaineann leis sin a laghdú.

2.

Dlús a chur le cur chun feidhme a plean téarnaimh agus athléimneachta, lena n-áirítear trí acmhainneacht riaracháin leordhóthanach a áirithiú freisin agus, tar éis an aguisín a tíolacadh le déanaí, lena n-áirítear caibidil REPowerEU agus an iarraidh bhreise ar iasacht, tús a chur go tapa le cur chun feidhme na mbeart gaolmhar. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúth-chomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Feabhas a chur ar na dálaí le haghaidh an aistrithe i dtreo geilleagar ciorclach, go háirithe trí chosc dramhaíola, athchúrsáil agus athúsáid a mhéadú, chun dramhaíl a atreorú ó láithreáin líonta talún agus ó loisceoirí.

4.

Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú. Dlús breise a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh tríd an nós imeachta údaraithe a shimpliú agus a dhigitiú a thuilleadh chun táirgeadh breise fuinnimh gaoithe a cheadú, go háirithe i limistéir amach ón gcósta, agus grianfhuinneamh, chomh maith le tacú le féintomhaltas fuinnimh agus le pobail fuinnimh atá ag feidhmiú i réimse an fhuinnimh in-athnuaite. Acmhainneacht idirnaisc leictreachais a mhéadú agus na heangacha tarchurtha agus dáileacháin leictreachais a uasghrádú, rud a dhéanfaidh infheistíocht i stóráil leictreachais agus digiteáil na heangaí a chumasú, lena n-áirítear cur chun feidhme céimneach méadair chliste níos tapúla. Dlús a chur le hinfheistíocht in éifeachtúlacht fuinnimh trí scéimeanna airgeadais a chur chun cinn chun infheistíocht phríobháideach a mhealladh agus tacú le teaghlaigh atá i ngátar. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna na hinniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10149/21; 10149/21 ADD 1; 10149/21 ADD 1 REV 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 inar tugadh tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Portaingéile 2021 (IO C 304, 29.7.2021, lch. 102).

7

(8)  Is é an rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Le caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta, soláthraíodh ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar luach 0,2 pointe céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le, i gcás inarb ábhartha, bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Portaingéile um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Portaingéile 2022, (IO C 334, 1.9.2022, lch. 181).

11

(12)  Bunaithe ar réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar go mbeidh fás aschuir ionchasach meántéarmach (meán 10 mbliana) na Portaingéile ag 7.6 % i dtéarmaí ainmniúla.

12

(13)  Meastar go soláthróidh caiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta ranníocaíocht chrapthach 0,3 pointe céatadáin de OTI, arna spreagadh go háirithe ag na haistrithe caipitil laghdaithe measta chuig fiontair faoi úinéireacht an stáit in 2023.

13

(14)  Ba é 2.2 % de OTI an caiteachas arna mhaoiniú ag deontais ón tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta agus ag cistí eile ón Aontas in 2023, agus thug infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach de 0,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, táthar ag tuar go soláthrófar rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin de OTI.

14

(15)  Ceanglaítear le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, freisin, coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

15

(16)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

16

(17)  Rinneadh an ranníocaíocht uasta airgeadais don Phortaingéil a nuashonrú an 30 Meitheamh 2022 go EUR 15.5 billiún i ndeontais, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241).

17

(18)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

18

(19)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

19

(20)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

20

(21)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

21

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/216 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/216

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Rómáine um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Rómáine 2023

(2023/C 312/23)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 9(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil inar sainaithníodh an Rómáin mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil inar sainaithníodh an Rómáin mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, bheadh gá le grinn-athbhreithniú. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré na Glan-nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | Ar an 31 Bealtaine 2021, chuir an Rómáin plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 3 Samhain 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta le haghaidh na Rómáine (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Rómáin tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Glactar leis, trí na garspriocanna agus na spriocanna sin a bheith comhlíonta go sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

Ar an 31 Bealtaine 2021, chuir an Rómáin plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 3 Samhain 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta le haghaidh na Rómáine (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Rómáin tar éis na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Glactar leis, trí na garspriocanna agus na spriocanna sin a bheith comhlíonta go sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 11 Bealtaine 2023, thíolaic an Rómáin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 10 Bealtaine 2023, a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile chun na naisc eatarthu a chur san áireamh. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Rómáine maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 11 Bealtaine 2023, thíolaic an Rómáin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 10 Bealtaine 2023, a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile chun na naisc eatarthu a chur san áireamh. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Rómáine maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Rómáin. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Rómáine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Rómáine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Rómáine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Rómáin. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Rómáine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Rómáine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Rómáine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Rómáin agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Rómáin. Baineann a leochaileachtaí go háirithe le cuntais sheachtracha, atá nasctha le heasnaimh mhóra rialtais, agus tháinig méadú ar bhrúnna róbhorrtha. Chuaigh an t-easnamh mór sa chuntas reatha go mór in olcas tar éis an chúlaithe eacnamaíoch arbh í paindéim COVID-19 ba chúis leis, agus a d'fhag go bhfuil an geilleagar leochaileach do thurraingí maoinithe sheachtraigh. Má leantar d’easnamh mór sa chuntas reatha, tá an baol ann go rachaidh an staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta chun donais arís. Tá comharthaí róbhorrtha le feiceáil go soiléir, leis an bpríomhbhoilsciú míchompordach ard, fás pá go maith sna digití dúbailte agus ráta dífhostaíochta sách íseal. Meastar go gcobhsóidh na táscairí iomaíochais costais, ach tá saincheisteanna struchtúracha fós ann. Is cosúil go bhfuil an ráta malairte os cionn an leibhéil atá molta ag bunphrionsabail agus tá bainistiú trom á dhéanamh air fós. Ba mhór an t-easnamh rialtais le roinnt blianta anuas agus b’ionann é agus cuid mhaith den ró-éileamh agus de na heasnaimh sheachtracha ina dhiaidh sin; cé go bhfuil easnamh an rialtais ag dul i bhfeabhas, táthar fós ag tuar go bhfanfaidh sé suntasach in 2023 agus in 2024. Ba é fás suntasach OTI ainmniúil ba chúis le cúngú an easnaimh rialtais in 2022 den chuid is mó, rud atá ag brath go mór ar an róbhorradh ar an éileamh intíre. Tá na préimheanna riosca agus na costais iasachtaithe fiachas ceannasach i bhfad níos airde ná mar a bhí sna blianta roimh an bpaindéim. I bhfianaise an ghéaraithe leanúnaigh sna coinníollacha leachtachta domhanda, beidh sé tábhachtach treochtaí leanúnacha a aisiompú. Amach anseo, ba cheart gurbh é coigeartú fioscach an bealach is fearr chun an t-éileamh a thabhairt i gcomhréir níos mó leis an soláthar agus chun easnaimh intíre agus sheachtracha a shrianadh. Cur chun feidhme iomlán na n-athchóirithe cánach agus pinsin a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta chomh maith le cloí le spriocanna fioscacha faoin nós imeachta maidir le heasnamh, ba mhór an cuidiú an méid sin chun cúrsaí reatha a shrianadh. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an Rómáin agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa Rómáin. Baineann a leochaileachtaí go háirithe le cuntais sheachtracha, atá nasctha le heasnaimh mhóra rialtais, agus tháinig méadú ar bhrúnna róbhorrtha. Chuaigh an t-easnamh mór sa chuntas reatha go mór in olcas tar éis an chúlaithe eacnamaíoch arbh í paindéim COVID-19 ba chúis leis, agus a d'fhag go bhfuil an geilleagar leochaileach do thurraingí maoinithe sheachtraigh. Má leantar d’easnamh mór sa chuntas reatha, tá an baol ann go rachaidh an staid ghlan infheistíochta idirnáisiúnta chun donais arís. Tá comharthaí róbhorrtha le feiceáil go soiléir, leis an bpríomhbhoilsciú míchompordach ard, fás pá go maith sna digití dúbailte agus ráta dífhostaíochta sách íseal. Meastar go gcobhsóidh na táscairí iomaíochais costais, ach tá saincheisteanna struchtúracha fós ann. Is cosúil go bhfuil an ráta malairte os cionn an leibhéil atá molta ag bunphrionsabail agus tá bainistiú trom á dhéanamh air fós. Ba mhór an t-easnamh rialtais le roinnt blianta anuas agus b’ionann é agus cuid mhaith den ró-éileamh agus de na heasnaimh sheachtracha ina dhiaidh sin; cé go bhfuil easnamh an rialtais ag dul i bhfeabhas, táthar fós ag tuar go bhfanfaidh sé suntasach in 2023 agus in 2024. Ba é fás suntasach OTI ainmniúil ba chúis le cúngú an easnaimh rialtais in 2022 den chuid is mó, rud atá ag brath go mór ar an róbhorradh ar an éileamh intíre. Tá na préimheanna riosca agus na costais iasachtaithe fiachas ceannasach i bhfad níos airde ná mar a bhí sna blianta roimh an bpaindéim. I bhfianaise an ghéaraithe leanúnaigh sna coinníollacha leachtachta domhanda, beidh sé tábhachtach treochtaí leanúnacha a aisiompú. Amach anseo, ba cheart gurbh é coigeartú fioscach an bealach is fearr chun an t-éileamh a thabhairt i gcomhréir níos mó leis an soláthar agus chun easnaimh intíre agus sheachtracha a shrianadh. Cur chun feidhme iomlán na n-athchóirithe cánach agus pinsin a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta chomh maith le cloí le spriocanna fioscacha faoin nós imeachta maidir le heasnamh, ba mhór an cuidiú an méid sin chun cúrsaí reatha a shrianadh.

| (13) | An 3 Aibreán 2020, ghlac an Chomhairle Cinneadh (AE) 2020/509 (7) maidir le heasnamh iomarcach a bheith sa Rómáin mar gheall ar neamhchomhlíonadh na tíre maidir leis an gcritéar easnaimh in 2019. An 3 Aibreán 2020, d’eisigh an Chomhairle Moladh (8) freisin d’fhonn deireadh a chur le heasnamh iomarcach rialtais sa Rómáin faoi 2022 ar a dhéanaí. I bhfianaise an chraptha dhomhain sa ghníomhaíocht eacnamaíoch a bhaineann le paindéim COVID-19 agus i bhfianaise an ghá ghaolmhair atá le beartais fhioscacha chun tacú leis an téarnamh, d’eisigh an Chomhairle Moladh nua (9) an 18 Meitheamh 2021 chun deireadh a chur le staid an easnaimh iomarcaigh sa Rómáin faoi 2024 ar a dhéanaí. Sa Mholadh uaithi an 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Rómáin a heasnamh ginearálta rialtais a laghdú go dtí 8,0 % de OTI in 2021, 6,2 % de OTI in 2022, 4,4 % in 2023 agus 2,9 % de OTI in 2024. Bhí sé sin comhsheasmhach le ráta fáis ainmniúil de ghlanchaiteachas príomha rialtais 3,4 % in 2021, 1,3 % in 2022, 0,9 % in 2023 agus 0,0 % in 2024. D’fhreagair sé sin do choigeartú struchtúrach bliantúil de 0,7 % de OTI in 2021, 1,8 % de OTI in 2022, 1,7 % in 2023 agus 1,5 % de OTI in 2024. Sonraíodh sa Mholadh an 18 Meitheamh 2021 freisin gur cheart aon amhantair ioncaim a úsáid chun easnamh ginearálta rialtais a laghdú, agus gur cheart don Rómáin a áirithiú go gcuirfear a creat fioscach náisiúnta i bhfeidhm go hiomlán agus go héifeachtach. Ar deireadh, dúirt an Chomhairle freisin go mbeidh sé tábhachtach tacú leis an gcomhdhlúthú fioscach trí athchóirithe cuimsitheacha chun a áirithiú go n-éireoidh leis an straitéis fhioscach mheántéarmach. |
| --- | --- |

(13)

An 3 Aibreán 2020, ghlac an Chomhairle Cinneadh (AE) 2020/509 (7) maidir le heasnamh iomarcach a bheith sa Rómáin mar gheall ar neamhchomhlíonadh na tíre maidir leis an gcritéar easnaimh in 2019. An 3 Aibreán 2020, d’eisigh an Chomhairle Moladh (8) freisin d’fhonn deireadh a chur le heasnamh iomarcach rialtais sa Rómáin faoi 2022 ar a dhéanaí. I bhfianaise an chraptha dhomhain sa ghníomhaíocht eacnamaíoch a bhaineann le paindéim COVID-19 agus i bhfianaise an ghá ghaolmhair atá le beartais fhioscacha chun tacú leis an téarnamh, d’eisigh an Chomhairle Moladh nua (9) an 18 Meitheamh 2021 chun deireadh a chur le staid an easnaimh iomarcaigh sa Rómáin faoi 2024 ar a dhéanaí. Sa Mholadh uaithi an 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don Rómáin a heasnamh ginearálta rialtais a laghdú go dtí 8,0 % de OTI in 2021, 6,2 % de OTI in 2022, 4,4 % in 2023 agus 2,9 % de OTI in 2024. Bhí sé sin comhsheasmhach le ráta fáis ainmniúil de ghlanchaiteachas príomha rialtais 3,4 % in 2021, 1,3 % in 2022, 0,9 % in 2023 agus 0,0 % in 2024. D’fhreagair sé sin do choigeartú struchtúrach bliantúil de 0,7 % de OTI in 2021, 1,8 % de OTI in 2022, 1,7 % in 2023 agus 1,5 % de OTI in 2024. Sonraíodh sa Mholadh an 18 Meitheamh 2021 freisin gur cheart aon amhantair ioncaim a úsáid chun easnamh ginearálta rialtais a laghdú, agus gur cheart don Rómáin a áirithiú go gcuirfear a creat fioscach náisiúnta i bhfeidhm go hiomlán agus go héifeachtach. Ar deireadh, dúirt an Chomhairle freisin go mbeidh sé tábhachtach tacú leis an gcomhdhlúthú fioscach trí athchóirithe cuimsitheacha chun a áirithiú go n-éireoidh leis an straitéis fhioscach mheántéarmach.

| (14) | Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtais na Rómáine ó 7,1 % de OTI in 2021 go 6,2 % de OTI in 2022, agus thit ollfhiachas rialtais ó 48,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 47,3 % ag deireadh 2022. Tá sé sin ag teacht leis an sprioc maidir le heasnamh ceannlíne a mhol an Chomhairle in 2022. Ba é 0,4 pointe céatadáin de OTI an coigeartú ar an gcomhardú struchtúrach do 2022, go mór faoi bhun an 1.8 pointe céatadáin OTI atá molta. Tá gá le hanailís chúramach atá bunaithe ar an tagarmharc caiteachais chuige sin. In 2022, bhí an glanfhás caiteachais phríomha (coigeartaithe do bhearta aonuaire agus do bhearta beartais fhioscaigh ar thaobh an ioncaim) ag 14,1 % os cionn an 1,3 % atá molta. Tháinig stad nach mór leis an bhfeabhas ar an gcomhardú struchtúrach in 2022, cé go raibh ioncam rialtais níos airde ná mar a bhí coinne leis, rud a chuir borradh faoi fhíorfhás láidir OTI, boilsciú ard, agus comhdhéanamh fabhrach an fháis eacnamaíoch. Ó thaobh an chaiteachais de, tháinig laghdú ar phá poiblí agus ar cheannach earraí agus seirbhísí mar sciar de OTI ainmniúil i ngeall ar innéacsú páirteach agus uasteorainn féin-fhorchurtha ar cheannacháin. Mar sin féin, d’fhás an chuid is mó de na hítimí caiteachais eile i bhfad níos tapúla ná mar a bhí beartaithe, i bpáirt mar gheall ar iontas mór boilscithe, rud a thugann le fios gur úsáideadh cuid de ghnóthachain amhantair ioncaim chun caiteachas breise i gcoibhneas le pleananna a mhaoiniú. |
| --- | --- |

(14)

Dé réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtais na Rómáine ó 7,1 % de OTI in 2021 go 6,2 % de OTI in 2022, agus thit ollfhiachas rialtais ó 48,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 47,3 % ag deireadh 2022. Tá sé sin ag teacht leis an sprioc maidir le heasnamh ceannlíne a mhol an Chomhairle in 2022. Ba é 0,4 pointe céatadáin de OTI an coigeartú ar an gcomhardú struchtúrach do 2022, go mór faoi bhun an 1.8 pointe céatadáin OTI atá molta. Tá gá le hanailís chúramach atá bunaithe ar an tagarmharc caiteachais chuige sin. In 2022, bhí an glanfhás caiteachais phríomha (coigeartaithe do bhearta aonuaire agus do bhearta beartais fhioscaigh ar thaobh an ioncaim) ag 14,1 % os cionn an 1,3 % atá molta. Tháinig stad nach mór leis an bhfeabhas ar an gcomhardú struchtúrach in 2022, cé go raibh ioncam rialtais níos airde ná mar a bhí coinne leis, rud a chuir borradh faoi fhíorfhás láidir OTI, boilsciú ard, agus comhdhéanamh fabhrach an fháis eacnamaíoch. Ó thaobh an chaiteachais de, tháinig laghdú ar phá poiblí agus ar cheannach earraí agus seirbhísí mar sciar de OTI ainmniúil i ngeall ar innéacsú páirteach agus uasteorainn féin-fhorchurtha ar cheannacháin. Mar sin féin, d’fhás an chuid is mó de na hítimí caiteachais eile i bhfad níos tapúla ná mar a bhí beartaithe, i bpáirt mar gheall ar iontas mór boilscithe, rud a thugann le fios gur úsáideadh cuid de ghnóthachain amhantair ioncaim chun caiteachas breise i gcoibhneas le pleananna a mhaoiniú.

| (15) | Bhí tionchar ag bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin uasteorainneacha ar phraghsanna do tharaifí leictreachais agus gáis nádúrtha do thomhaltóirí teaghlaigh agus neamhtheaghlaigh araon. Áiríodh leis freisin íocaíochtaí speisialta le pinsinéirí ar ioncam íseal, dearbháin bhia do theaghlaigh ar ioncam íseal (lena n-áirítear pinsinéirí agus mic léinn) agus fóirdheontais bhreosla. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh i bpáirt le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na gcuideachtaí a tháirgeann fuinneamh intíre. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,4 % de OTI. Ina theannta sin, bhí tionchar imeallach ag costas buiséadach chun cosaint shealadach a chuir ar fáil do dhaoine easáitithe as an Úcráin ar chomhardú ginearálta an rialtais, arb ionann é agus 0,0 go 0,1 % de OTI in 2022. |
| --- | --- |

(15)

Bhí tionchar ag bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin uasteorainneacha ar phraghsanna do tharaifí leictreachais agus gáis nádúrtha do thomhaltóirí teaghlaigh agus neamhtheaghlaigh araon. Áiríodh leis freisin íocaíochtaí speisialta le pinsinéirí ar ioncam íseal, dearbháin bhia do theaghlaigh ar ioncam íseal (lena n-áirítear pinsinéirí agus mic léinn) agus fóirdheontais bhreosla. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh i bpáirt le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na gcuideachtaí a tháirgeann fuinneamh intíre. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,4 % de OTI. Ina theannta sin, bhí tionchar imeallach ag costas buiséadach chun cosaint shealadach a chuir ar fáil do dhaoine easáitithe as an Úcráin ar chomhardú ginearálta an rialtais, arb ionann é agus 0,0 go 0,1 % de OTI in 2022.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2,8 % in 2023 agus 4,8 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI 3,2 % ann in 2023 agus 3,5 % in 2024. Léiríonn réamhaisnéis fáis an Choimisiúin. atá i bhfad níos ísle le haghaidh 2024, dearcadh an Choimisiúin maidir leis an tionchar moillithe atá ag an ngéarú airgeadaíochta ar an ngeilleagar. Léiríonn sé freisin dearcadh an Choimisiúin go bhfuil geilleagar na Rómáine ag feidhmiú gar dá leibhéal féideartha, rud a mheastar a bheith réasúnta i bhfianaise rátaí boilscithe príomha arda greamaitheacha agus ráta dífhostaíochta réasúnta íseal. Cuireann sé sin teorainn leis an bhféidearthacht d’fhás neamhbhoilscithe. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha sa Chlár um Chóineasú 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go méadóidh fíor-OTI faoi 2,8 % in 2023 agus 4,8 % in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI 3,2 % ann in 2023 agus 3,5 % in 2024. Léiríonn réamhaisnéis fáis an Choimisiúin. atá i bhfad níos ísle le haghaidh 2024, dearcadh an Choimisiúin maidir leis an tionchar moillithe atá ag an ngéarú airgeadaíochta ar an ngeilleagar. Léiríonn sé freisin dearcadh an Choimisiúin go bhfuil geilleagar na Rómáine ag feidhmiú gar dá leibhéal féideartha, rud a mheastar a bheith réasúnta i bhfianaise rátaí boilscithe príomha arda greamaitheacha agus ráta dífhostaíochta réasúnta íseal. Cuireann sé sin teorainn leis an bhféidearthacht d’fhás neamhbhoilscithe.

| (17) | Ina Chlár um Chóineasú 2023, measann an rialtas go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh ginearálta rialtais ó 6,2 % de OTI in 2022 go 4,4 % in 2023, mar atá molta ag an gComhairle. Léiríonn an laghdú mór srian le caiteachas pleanáilte, lena n-áirítear laghduithe suntasacha ar fhíorphá oibrithe poiblí, agus roinnt beart chun ioncam a fheabhsú, lena n-áirítear méadú ar an ráta cánach díbhinne, laghdú ar an tairseach chun tairbhe a bhaint as an ráta cánach íseal faoin gcóras micrifhiontar, agus méaduithe ar rátaí CBL ar tháirgí roghnaithe. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh an cóimheas ollfhiachais–OTI go 47,3 % ag deireadh 2022, agus go 47,1 % ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(17)

Ina Chlár um Chóineasú 2023, measann an rialtas go dtiocfaidh laghdú ar an easnamh ginearálta rialtais ó 6,2 % de OTI in 2022 go 4,4 % in 2023, mar atá molta ag an gComhairle. Léiríonn an laghdú mór srian le caiteachas pleanáilte, lena n-áirítear laghduithe suntasacha ar fhíorphá oibrithe poiblí, agus roinnt beart chun ioncam a fheabhsú, lena n-áirítear méadú ar an ráta cánach díbhinne, laghdú ar an tairseach chun tairbhe a bhaint as an ráta cánach íseal faoin gcóras micrifhiontar, agus méaduithe ar rátaí CBL ar tháirgí roghnaithe. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go laghdóidh an cóimheas ollfhiachais–OTI go 47,3 % ag deireadh 2022, agus go 47,1 % ag deireadh 2023.

| (18) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, eadhon uasteorainneacha ar phraghsanna do tharaifí leictreachais agus gáis nádúrtha, fóirdheontais do ghrúpaí ísealioncaim den daonra agus íocaíochtaí speisialta le pinsinéirí ar ioncam íseal. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh den chuid is mó le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh intíre agus ar chorrlaigh trádála. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, meastar gurb é 0,3 % de OTI glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023. Tá formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh is leochailí, cé nach gcaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, eadhon uasteorainneacha ar phraghsanna do tharaifí leictreachais agus gáis nádúrtha, fóirdheontais do ghrúpaí ísealioncaim den daonra agus íocaíochtaí speisialta le pinsinéirí ar ioncam íseal. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh den chuid is mó le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh intíre agus ar chorrlaigh trádála. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, meastar gurb é 0,3 % de OTI glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta in 2023. Tá formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh is leochailí, cé nach gcaomhnaíonn siad go hiomlán an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (19) | Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais de 4,7 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin 0,3 pointe céatadáin de OTI níos airde ná an t-easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas réamh-mheasta níos airde go háirithe maidir le hearraí agus seirbhísí, aistrithe sóisialta agus caiteachas reatha eile, a mheastar go dtiocfaidh méadú orthu go léir i bhfad níos moille ná an boilsciú i gClár um Chóineasú 2023. Ina theannta sin, tá an Coimisiún ag tuar fás ar ioncam cánach atá beagán níos airde ná an Clár um Chóineasú 2023, rud a léiríonn fás OTI níos airde den chuid is mó. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an cóimheas ollfhiachais–OTI beagán níos ísle (45,6 % ag deireadh 2023) ná mar atá sa Chlár um Chóineasú 2023. |
| --- | --- |

(19)

Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais de 4,7 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin 0,3 pointe céatadáin de OTI níos airde ná an t-easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023, go príomha mar gheall ar chaiteachas réamh-mheasta níos airde go háirithe maidir le hearraí agus seirbhísí, aistrithe sóisialta agus caiteachas reatha eile, a mheastar go dtiocfaidh méadú orthu go léir i bhfad níos moille ná an boilsciú i gClár um Chóineasú 2023. Ina theannta sin, tá an Coimisiún ag tuar fás ar ioncam cánach atá beagán níos airde ná an Clár um Chóineasú 2023, rud a léiríonn fás OTI níos airde den chuid is mó. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an cóimheas ollfhiachais–OTI beagán níos ísle (45,6 % ag deireadh 2023) ná mar atá sa Chlár um Chóineasú 2023.

| (20) | Is é an t-easnamh ceannlíne réamh-mheasta don bhliain 2023 i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún 0,3 pointe céatadáin de OTI os cionn na príomhsprice maidir le heasnamh a mhol an Chomhairle. Meastar gurb ionann an coigeartú struchtúrach agus thart ar 1,5 % de OTI, rud a léiríonn laghdú ar fhíorphá san earnáil phoiblí agus reo fostaíochta san earnáil phoiblí nua, chomh maith leis na bearta ioncaim a ndéantar cur síos orthu thuas. Mar sin féin, tá an coigeartú beagán níos ísle ná na 1,7 pointe céatadán de OTI atá molta. Tá gá le hanailís chúramach atá bunaithe ar an tagarmharc caiteachais chuige sin. In 2023, tuartar go mbeidh glanfhás caiteachais phríomha (coigeartaithe do bhearta aonuaire agus do bhearta beartais fhioscaigh ar thaobh an ioncaim) ag 8,3 % i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, os cionn an 0,9 % atá molta. Dá bhrí sin, léiríonn gach ceann de na trí tháscaire go bhfuil riosca ann go n-imeoidh siad ón gcoigeartú atá molta. I gcomhthéacs an bhoilscithe ard, leanfaidh caiteachas an rialtais de bheith ag méadú níos tapúla ná mar a mhol an Chomhairle an 18 Meitheamh 2021. Bunaithe ar mhionanailís, tá baol ann nach gcomhlíonfaidh an Rómáin na spriocanna fioscacha do 2023 a leagadh amach sa Mholadh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021. |
| --- | --- |

(20)

Is é an t-easnamh ceannlíne réamh-mheasta don bhliain 2023 i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún 0,3 pointe céatadáin de OTI os cionn na príomhsprice maidir le heasnamh a mhol an Chomhairle. Meastar gurb ionann an coigeartú struchtúrach agus thart ar 1,5 % de OTI, rud a léiríonn laghdú ar fhíorphá san earnáil phoiblí agus reo fostaíochta san earnáil phoiblí nua, chomh maith leis na bearta ioncaim a ndéantar cur síos orthu thuas. Mar sin féin, tá an coigeartú beagán níos ísle ná na 1,7 pointe céatadán de OTI atá molta. Tá gá le hanailís chúramach atá bunaithe ar an tagarmharc caiteachais chuige sin. In 2023, tuartar go mbeidh glanfhás caiteachais phríomha (coigeartaithe do bhearta aonuaire agus do bhearta beartais fhioscaigh ar thaobh an ioncaim) ag 8,3 % i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, os cionn an 0,9 % atá molta. Dá bhrí sin, léiríonn gach ceann de na trí tháscaire go bhfuil riosca ann go n-imeoidh siad ón gcoigeartú atá molta. I gcomhthéacs an bhoilscithe ard, leanfaidh caiteachas an rialtais de bheith ag méadú níos tapúla ná mar a mhol an Chomhairle an 18 Meitheamh 2021. Bunaithe ar mhionanailís, tá baol ann nach gcomhlíonfaidh an Rómáin na spriocanna fioscacha do 2023 a leagadh amach sa Mholadh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021.

| (21) | De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar easnamh ginearálta rialtais go 2,9 % de OTI in 2024, i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 faoin nós imeachta um easnamh iomarcach. Léiríonn an laghdú atá beartaithe in 2024 srian leanúnach le caiteachas den chuid is mó, le laghdú réamh-mheasta ar chaiteachas rialtais ó 38,4 % de OTI go 36,9 % de OTI. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 46,1 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,4 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023, ós rud é gur cosúil nach leor na bearta a fógraíodh chun an iarracht fhioscach a mhol an Chomhairle sa nós imeachta um easnamh iomarcach a bhaint amach. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún tuartar cóimheas ollfhiachais–OTI níos airde (46,1 %) ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(21)

De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar easnamh ginearálta rialtais go 2,9 % de OTI in 2024, i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 faoin nós imeachta um easnamh iomarcach. Léiríonn an laghdú atá beartaithe in 2024 srian leanúnach le caiteachas den chuid is mó, le laghdú réamh-mheasta ar chaiteachas rialtais ó 38,4 % de OTI go 36,9 % de OTI. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 46,1 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,4 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá tuartha sa Chlár um Chóineasú 2023, ós rud é gur cosúil nach leor na bearta a fógraíodh chun an iarracht fhioscach a mhol an Chomhairle sa nós imeachta um easnamh iomarcach a bhaint amach. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún tuartar cóimheas ollfhiachais–OTI níos airde (46,1 %) ag deireadh 2024.

| (22) | Is é an t-easnamh ceannlíne do 2024 i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ná 1.5 pointe céatadáin de OTI os cionn na príomhsprioc easnaimh a mhol an Chomhairle, agus tuartar gur 0,3 pointe céatadáin de OTI a bheidh sa choigeartú ar an gcomhardú struchtúrach in 2024, i gcomparáid leis an 1,5 pointe céatadáin OTI a mholtar. Tá gá le hanailís chúramach atá bunaithe ar an tagarmharc caiteachais chuige sin. In 2024, tuartar go mbeidh glanfhás caiteachais phríomha (coigeartaithe do bhearta aonuaire agus do bhearta beartais fhioscaigh ar thaobh an ioncaim) ag 9,5 % i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, os cionn an 0,0 % atá molta. Dá bhrí sin, léiríonn gach ceann de na trí tháscaire go bhfuil riosca ann go n-imeoidh siad ón gcoigeartú atá molta. Leis an easpa iarrachtaí fioscacha suntasacha atá tuartha do 2024, léirítear go páirteach tionchar na rialacha innéacsaithe sa Rómáin (léireoidh babhta innéacsaithe 2024 do phinsin agus don íosphá na rátaí arda boilscithe a taifeadadh in 2022). Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, go n-áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta roinnt beart agus athchóirithe a d’fhéadfadh, dá nglacfaí iad agus dá gcuirfí chun feidhme iad in am, méadú suntasach ar ioncam rialtais a bhaint amach faoi 2024 agus a chuideodh leis an sprioc maidir le heasnamh a bhaint amach. Ar an iomlán, bunaithe ar mhionanailís, tá baol ann nach gcomhlíonfaidh an Rómáin na spriocanna fioscacha do 2024 a leagadh amach sa Mholadh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021. I bhfianaise go bhfuil baol ann nach mbainfear amach na spriocanna fioscacha a moladh in 2023 agus in 2024, dealraíonn sé go mbeidh bearta buiséadacha breise ag teastáil chun conair an choigeartaithe a chomhlíonadh agus an t-easnamh iomarcach a cheartú faoi 2024, agus chun an seasamh seachtrach a neartú. |
| --- | --- |

(22)

Is é an t-easnamh ceannlíne do 2024 i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ná 1.5 pointe céatadáin de OTI os cionn na príomhsprioc easnaimh a mhol an Chomhairle, agus tuartar gur 0,3 pointe céatadáin de OTI a bheidh sa choigeartú ar an gcomhardú struchtúrach in 2024, i gcomparáid leis an 1,5 pointe céatadáin OTI a mholtar. Tá gá le hanailís chúramach atá bunaithe ar an tagarmharc caiteachais chuige sin. In 2024, tuartar go mbeidh glanfhás caiteachais phríomha (coigeartaithe do bhearta aonuaire agus do bhearta beartais fhioscaigh ar thaobh an ioncaim) ag 9,5 % i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, os cionn an 0,0 % atá molta. Dá bhrí sin, léiríonn gach ceann de na trí tháscaire go bhfuil riosca ann go n-imeoidh siad ón gcoigeartú atá molta. Leis an easpa iarrachtaí fioscacha suntasacha atá tuartha do 2024, léirítear go páirteach tionchar na rialacha innéacsaithe sa Rómáin (léireoidh babhta innéacsaithe 2024 do phinsin agus don íosphá na rátaí arda boilscithe a taifeadadh in 2022). Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, go n-áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta roinnt beart agus athchóirithe a d’fhéadfadh, dá nglacfaí iad agus dá gcuirfí chun feidhme iad in am, méadú suntasach ar ioncam rialtais a bhaint amach faoi 2024 agus a chuideodh leis an sprioc maidir le heasnamh a bhaint amach. Ar an iomlán, bunaithe ar mhionanailís, tá baol ann nach gcomhlíonfaidh an Rómáin na spriocanna fioscacha do 2024 a leagadh amach sa Mholadh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021. I bhfianaise go bhfuil baol ann nach mbainfear amach na spriocanna fioscacha a moladh in 2023 agus in 2024, dealraíonn sé go mbeidh bearta buiséadacha breise ag teastáil chun conair an choigeartaithe a chomhlíonadh agus an t-easnamh iomarcach a cheartú faoi 2024, agus chun an seasamh seachtrach a neartú.

| (23) | Tagraíonn an Clár um Chóineasú 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí atá beartaithe faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta, a mheastar a rannchuideoidh leis an inbhuanaitheacht fhioscach agus leis an bhfás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin athchóirithe suntasacha ar an gcóras pinsin (pinsin speisialta agus córais ghinearálta araon), athchóiriú cánach uaillmhianach, iarrachtaí chun riarachán cánach a neartú, agus athchóirithe ar fhiontair atá faoi úinéireacht an Stáit. Chuideodh cur chun feidhme iomlán na n-athchóirithe sin leis na spriocanna maidir le heasnamh, a leag an Chomhairle síos faoin nós imeachta um easnamh iomarcach, a bhaint amach. |
| --- | --- |

(23)

Tagraíonn an Clár um Chóineasú 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí atá beartaithe faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta, a mheastar a rannchuideoidh leis an inbhuanaitheacht fhioscach agus leis an bhfás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin athchóirithe suntasacha ar an gcóras pinsin (pinsin speisialta agus córais ghinearálta araon), athchóiriú cánach uaillmhianach, iarrachtaí chun riarachán cánach a neartú, agus athchóirithe ar fhiontair atá faoi úinéireacht an Stáit. Chuideodh cur chun feidhme iomlán na n-athchóirithe sin leis na spriocanna maidir le heasnamh, a leag an Chomhairle síos faoin nós imeachta um easnamh iomarcach, a bhaint amach.

| (24) | Beartaítear leis an gClár um Chóineasú 2023 deireadh a chur de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2025. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh de réir a chéile le beagnach gach beart tacaíochta fuinnimh (glanioncam de 0,1 % de OTI in 2024). Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(24)

Beartaítear leis an gClár um Chóineasú 2023 deireadh a chur de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2025. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh de réir a chéile le beagnach gach beart tacaíochta fuinnimh (glanioncam de 0,1 % de OTI in 2024). Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (25) | Leagtar amach sa Chlár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, tá an t-easnamh ginearálta rialtais dírithe ar 2,9 % de OTI a choinneáil in 2025 agus in 2026, bunaithe ar fhíor-OTI a bheith ag fás 5,0 % in 2025 agus 4,6 % in 2026, rud atá go mór os cionn na hacmhainneachta. Tar éis laghdú mór ó 39,8 % in 2021 go 36,9 % in 2024, d’fhanfadh an cóimheas ollfhiachais–OTI gan athrú a bheag nó a mhór in 2025 agus 2026. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 46,1 % ag deireadh 2024 go 45,4 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(25)

Leagtar amach sa Chlár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, tá an t-easnamh ginearálta rialtais dírithe ar 2,9 % de OTI a choinneáil in 2025 agus in 2026, bunaithe ar fhíor-OTI a bheith ag fás 5,0 % in 2025 agus 4,6 % in 2026, rud atá go mór os cionn na hacmhainneachta. Tar éis laghdú mór ó 39,8 % in 2021 go 36,9 % in 2024, d’fhanfadh an cóimheas ollfhiachais–OTI gan athrú a bheag nó a mhór in 2025 agus 2026. De réir an Chláir um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 46,1 % ag deireadh 2024 go 45,4 % faoi dheireadh 2026.

| (26) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Rómáine faoi lán seoil, cé go bhfuil riosca moilleanna ag dul i méid. Chuir an Rómáin dhá iarraidh ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 72 gharspriocanna agus spriocanna sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus arb é an toradh a bhí orthu gur eisíocadh EUR 2.6 billiún glan de réamh-mhaoiniú don chéad iarraidh ar íocaíocht, agus tá an measúnú ar an dara ceann fós ar siúl. Is iad rialachas lag agus cumas teoranta an riaracháin phoiblí is cúis leis an mbaol go gcuirfear moill ar chur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta. Tá sé ríthábhachtach dul i ngleic leis na saincheisteanna sin, lena n-áirítear trí acmhainní daonna leordhóthanacha a áirithiú, chun comhordú níos fearr a dhéanamh ar an bplean agus chun infheistíochtaí a chur chun feidhme go tráthúil. Thairis sin, beidh tiomantas polaitiúil agus úinéireacht leanúnach ag teastáil chun athchóirithe struchtúracha tábhachtacha a thabhairt chun críche. I bhfianaise ábharthacht shuntasach mhaicreacnamaíoch agus fhioscach an phlean, bheadh sé ríthábhachtach na bearta a chur chun feidhme go tráthúil agus ina n-iomláine chun leochaileachtaí seachtracha agus fioscacha a shrianadh. Meastar go ndéanfar athbhreithniú ar an bplean in 2023, chun caibidil REPowerEU a chur san áireamh, i measc rudaí eile, agus an laghdú ar thacaíocht neamh-inaisíoctha mar gheall ar théarnamh láidir eacnamaíoch na Rómáine á chur san áireamh ag an am céanna. Tá plé fós ar siúl mar gheall ar an méid sin. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Rómáine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(26)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Rómáine faoi lán seoil, cé go bhfuil riosca moilleanna ag dul i méid. Chuir an Rómáin dhá iarraidh ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 72 gharspriocanna agus spriocanna sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus arb é an toradh a bhí orthu gur eisíocadh EUR 2.6 billiún glan de réamh-mhaoiniú don chéad iarraidh ar íocaíocht, agus tá an measúnú ar an dara ceann fós ar siúl. Is iad rialachas lag agus cumas teoranta an riaracháin phoiblí is cúis leis an mbaol go gcuirfear moill ar chur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta. Tá sé ríthábhachtach dul i ngleic leis na saincheisteanna sin, lena n-áirítear trí acmhainní daonna leordhóthanacha a áirithiú, chun comhordú níos fearr a dhéanamh ar an bplean agus chun infheistíochtaí a chur chun feidhme go tráthúil. Thairis sin, beidh tiomantas polaitiúil agus úinéireacht leanúnach ag teastáil chun athchóirithe struchtúracha tábhachtacha a thabhairt chun críche. I bhfianaise ábharthacht shuntasach mhaicreacnamaíoch agus fhioscach an phlean, bheadh sé ríthábhachtach na bearta a chur chun feidhme go tráthúil agus ina n-iomláine chun leochaileachtaí seachtracha agus fioscacha a shrianadh. Meastar go ndéanfar athbhreithniú ar an bplean in 2023, chun caibidil REPowerEU a chur san áireamh, i measc rudaí eile, agus an laghdú ar thacaíocht neamh-inaisíoctha mar gheall ar théarnamh láidir eacnamaíoch na Rómáine á chur san áireamh ag an am céanna. Tá plé fós ar siúl mar gheall ar an méid sin. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Rómáine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (27) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid uile chlársceidealú bheartas comhtháthaithe na Rómáine in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Rómáin. |
| --- | --- |

(27)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid uile chlársceidealú bheartas comhtháthaithe na Rómáine in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa Rómáin.

| (28) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus le cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an nGearmáin a bhaineann leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(28)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus le cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an nGearmáin a bhaineann leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas.

| (29) | Tá dúshláin a bhaineann leis an dícharbónú roimh an Rómáin ós rud é go bhfuil an tír fós ag brath go mór ar bhreoslaí iontaise. Tháinig méadú beag ar sciar na mbreoslaí iontaise (gual, ola agus gás) in 2021 i gcomparáid le 2020. Ba é 72 % an sciar a bhí ann in 2021, agus ní raibh ach thart ar 20 % i gceist le foinsí in-athnuaite. Is í an Rómáin an dara táirgeoir gáis is mó san Aontas, agus freastalaíonn sí ar an margadh intíre den chuid is mó. Dá ndíreofaí ar leathadh amach éifeachtach foinsí in-athnuaite fuinnimh, ar earnáil chónaithe atá i bhfad níos tíosaí ar fhuinneamh agus ar úsáid teicneolaíochtaí nua in earnáil na tionsclaíochta, chuideofaí leis an Rómáin spriocanna fuinnimh agus aeráide an Aontais agus náisiúnta don bhliain 2030 a leagtar amach sa phacáiste “Oiriúnach do 55” a bhaint amach. Tháinig laghdú 20 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Rómáin idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud a sháraíonn an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (10). D’fhéadfadh an Rómáin bearta sealadacha laghdaithe ar an éileamh ar ghás a shaothrú go dtí an 31 Márta 2024. de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (11). |
| --- | --- |

(29)

Tá dúshláin a bhaineann leis an dícharbónú roimh an Rómáin ós rud é go bhfuil an tír fós ag brath go mór ar bhreoslaí iontaise. Tháinig méadú beag ar sciar na mbreoslaí iontaise (gual, ola agus gás) in 2021 i gcomparáid le 2020. Ba é 72 % an sciar a bhí ann in 2021, agus ní raibh ach thart ar 20 % i gceist le foinsí in-athnuaite. Is í an Rómáin an dara táirgeoir gáis is mó san Aontas, agus freastalaíonn sí ar an margadh intíre den chuid is mó. Dá ndíreofaí ar leathadh amach éifeachtach foinsí in-athnuaite fuinnimh, ar earnáil chónaithe atá i bhfad níos tíosaí ar fhuinneamh agus ar úsáid teicneolaíochtaí nua in earnáil na tionsclaíochta, chuideofaí leis an Rómáin spriocanna fuinnimh agus aeráide an Aontais agus náisiúnta don bhliain 2030 a leagtar amach sa phacáiste “Oiriúnach do 55” a bhaint amach. Tháinig laghdú 20 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa Rómáin idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud a sháraíonn an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (10). D’fhéadfadh an Rómáin bearta sealadacha laghdaithe ar an éileamh ar ghás a shaothrú go dtí an 31 Márta 2024. de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (11).

| (30) | Tá sé ríthábhachtach acmhainneacht na heangaí a mhéadú chun úsáid breoslaí iontaise a laghdú agus chun dlús a chur leis an aistriú fuinnimh. Ba cheart foinsí fuinnimh in-athnuaite a chur in ionad acmhainn dhíchoimisiúnaithe an ghuail agus na cumhachta dar lón tine an lignít, a bhfuiltear ag súil leis go mbeidh sé curtha i gcrích faoi 2032 mar atá leagtha síos i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Rómáine. Mar sin féin, cuireann na heangacha leictreachais tarchurtha agus dáileacháin atá ann faoi láthair teorainn le hionsú acmhainneacht na bhfoinsí in-athnuaite nua. Cuireann scrogaill san eangach bac ar úsáid fuinnimh in-athnuaite. Tá gá le hinfheistíocht chun na heangacha atá ann cheana a uasghrádú agus a dhigitiú chun táirgeadh nua ó fhoinsí in-athnuaite a chomhtháthú agus an acmhainneacht idirnaisc le Ballstáit chomharsanachta a mhéadú, i gcomhréir leis na cuspóirí aeráide. Bheadh gá le pleanáil leordhóthanach agus ardleibhéil maidir le córais chomhtháite le haghaidh uasghráduithe agus leathnaithe eangaí (ar leibhéal tarchurtha agus dáileacháin araon) chun freagairt don éileamh agus do riachtanais solúbthachta. Ina theannta sin, dá ndéanfaí ainmniú na sprioclimistéar a shimpliú agus nósanna imeachta gaolmhara a chuíchóiriú a thuilleadh, lena n-áirítear úsáid suiteálacha fuinnimh in-athnuaite a shimpliú (mar shampla painéil ghréine) i bhfoirgnimh, chuirfí feabhas ar an staid mar atá faoi láthair, áit a bhfuil sé sách éasca ceadanna a fháil chun gléasraí cumhachta in-athnuaite a shuiteáil, ach tá sé níos dúshlánaí na ceadanna is gá a fháil chun iad a nascadh leis an eangach. |
| --- | --- |

(30)

Tá sé ríthábhachtach acmhainneacht na heangaí a mhéadú chun úsáid breoslaí iontaise a laghdú agus chun dlús a chur leis an aistriú fuinnimh. Ba cheart foinsí fuinnimh in-athnuaite a chur in ionad acmhainn dhíchoimisiúnaithe an ghuail agus na cumhachta dar lón tine an lignít, a bhfuiltear ag súil leis go mbeidh sé curtha i gcrích faoi 2032 mar atá leagtha síos i bplean téarnaimh agus athléimneachta na Rómáine. Mar sin féin, cuireann na heangacha leictreachais tarchurtha agus dáileacháin atá ann faoi láthair teorainn le hionsú acmhainneacht na bhfoinsí in-athnuaite nua. Cuireann scrogaill san eangach bac ar úsáid fuinnimh in-athnuaite. Tá gá le hinfheistíocht chun na heangacha atá ann cheana a uasghrádú agus a dhigitiú chun táirgeadh nua ó fhoinsí in-athnuaite a chomhtháthú agus an acmhainneacht idirnaisc le Ballstáit chomharsanachta a mhéadú, i gcomhréir leis na cuspóirí aeráide. Bheadh gá le pleanáil leordhóthanach agus ardleibhéil maidir le córais chomhtháite le haghaidh uasghráduithe agus leathnaithe eangaí (ar leibhéal tarchurtha agus dáileacháin araon) chun freagairt don éileamh agus do riachtanais solúbthachta. Ina theannta sin, dá ndéanfaí ainmniú na sprioclimistéar a shimpliú agus nósanna imeachta gaolmhara a chuíchóiriú a thuilleadh, lena n-áirítear úsáid suiteálacha fuinnimh in-athnuaite a shimpliú (mar shampla painéil ghréine) i bhfoirgnimh, chuirfí feabhas ar an staid mar atá faoi láthair, áit a bhfuil sé sách éasca ceadanna a fháil chun gléasraí cumhachta in-athnuaite a shuiteáil, ach tá sé níos dúshlánaí na ceadanna is gá a fháil chun iad a nascadh leis an eangach.

| (31) | In earnáil na tógála, bheadh gá le maoiniú breise do stoc foirgneamh na tíre chun spriocanna náisiúnta níos airde a bhaint amach don bhliain 2030. I bplean téarnaimh agus athléimneachta na Rómáine, beartaítear athchóiriú a dhéanamh ar 2.4 milliún m2 d’fhoirgnimh phoiblí agus 4.4 milliún m2 d’fhoirgnimh chónaithe, agus tá cistí curtha ar leataobh ag an mbeartas comhtháthaithe do 1.6 milliún m2 d’athchóiriú sa dá earnáil. Mar sin féin, tá an drochrochtain ar fhaisnéis agus maoiniú i ndáil le hathchóirithe fuinnimh agus suiteálacha fuinnimh in-athnuaite isteach ina bac tromchúiseach ar fheabhsuithe breise. Go háirithe, le rochtain níos fearr ar mhaoiniú do theaghlaigh agus do ghnólachtaí beaga chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú, chuideofaí go mór le spleáchas na Rómáine ar bhreoslaí iontaise a laghdú, agus aghaidh á tabhairt ag an am céanna ar bhochtaineacht fuinnimh. Ina theannta sin, d’fhéadfadh údaráis réigiúnacha agus áitiúla tuilleadh faisnéise a chur ar fáil maidir le conas rochtain a fháil ar chistí athchóirithe fuinnimh agus ar na cineálacha suiteálacha beaga fuinnimh in-athnuaite a d’fhéadfaí a úsáid i bhfoirgnimh agus i dtithe. |
| --- | --- |

(31)

In earnáil na tógála, bheadh gá le maoiniú breise do stoc foirgneamh na tíre chun spriocanna náisiúnta níos airde a bhaint amach don bhliain 2030. I bplean téarnaimh agus athléimneachta na Rómáine, beartaítear athchóiriú a dhéanamh ar 2.4 milliún m2 d’fhoirgnimh phoiblí agus 4.4 milliún m2 d’fhoirgnimh chónaithe, agus tá cistí curtha ar leataobh ag an mbeartas comhtháthaithe do 1.6 milliún m2 d’athchóiriú sa dá earnáil. Mar sin féin, tá an drochrochtain ar fhaisnéis agus maoiniú i ndáil le hathchóirithe fuinnimh agus suiteálacha fuinnimh in-athnuaite isteach ina bac tromchúiseach ar fheabhsuithe breise. Go háirithe, le rochtain níos fearr ar mhaoiniú do theaghlaigh agus do ghnólachtaí beaga chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú, chuideofaí go mór le spleáchas na Rómáine ar bhreoslaí iontaise a laghdú, agus aghaidh á tabhairt ag an am céanna ar bhochtaineacht fuinnimh. Ina theannta sin, d’fhéadfadh údaráis réigiúnacha agus áitiúla tuilleadh faisnéise a chur ar fáil maidir le conas rochtain a fháil ar chistí athchóirithe fuinnimh agus ar na cineálacha suiteálacha beaga fuinnimh in-athnuaite a d’fhéadfaí a úsáid i bhfoirgnimh agus i dtithe.

| (32) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú, le tacaíocht ó bheartais ghníomhacha éifeachtacha maidir leis an margadh. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Rómáin le haghaidh roinnt gairmeacha go bhfuil scileanna nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear oibrithe inslithe, innealtóirí sibhialta agus bainisteoirí tógála. |
| --- | --- |

(32)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú, le tacaíocht ó bheartais ghníomhacha éifeachtacha maidir leis an margadh. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa Rómáin le haghaidh roinnt gairmeacha go bhfuil scileanna nó eolas sonrach ag teastáil dóibh le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear oibrithe inslithe, innealtóirí sibhialta agus bainisteoirí tógála.

| (33) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (12) i moladh (1). |
| --- | --- |

(33)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár um Chóineasú 2023 agus léirítear a tuairim (12) i moladh (1).

| (34) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnú, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar an gClár um Chóineasú 2023. Léirítear a moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí atá nasctha le cuntais sheachtracha, arna spreagadh ag easnaimh fhioscacha mhóra, agus le saincheisteanna iomaíochais atá ag teacht chun cinn an athuair. Cuideoidh moltaí (2) agus (3) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1), |
| --- | --- |

(34)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus a mheasúnú, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar an gClár um Chóineasú 2023. Léirítear a moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn na beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí atá nasctha le cuntais sheachtracha, arna spreagadh ag easnaimh fhioscacha mhóra, agus le saincheisteanna iomaíochais atá ag teacht chun cinn an athuair. Cuideoidh moltaí (2) agus (3) le haghaidh a thabhairt ar mholadh (1),

AG MOLADH LEIS SEO go nglacfadh an Rómáin gníomhaíocht in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Deireadh a chur leis an bearta tacaíochta éigeandála fuinnimh atá i bhfeidhm, agus úsáid a bhaint as na coigiltis ghaolmhara chun an t-easnamh rialtais a laghdú, a luaithe is féidir in 2023 agus 2024. Dá mbeadh gá le bearta tacaíochta nua nó leantacha chun dul i ngleic le méaduithe a thiocfadh an athuair ar phraghsanna fuinnimh, a áirithiú go ndírítear bearta tacaíochta den sórt sin ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha a chosaint, go mbeidís inacmhainne go fioscach, agus go gcaomhnófaí leo dreasachtaí le haghaidh coigilteas fuinnimh.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú de réir a chéile agus inbhuanaithe, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

2.

Rialachas éifeachtach a áirithiú agus an acmhainneacht riaracháin a neartú chun gur féidir leanúint den phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go mear agus go leanúnach. Bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur go tapa lena cur chun feidhme. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú agus dlús a chur leis an aistriú fuinnimh, go háirithe trí fhuinneamh in-athnuaite a chur in úsáid níos tapúla agus trí acmhainneacht eangaí a fheabhsú chun go mbeidh acmhainneacht nua in ann oibriú sa mhargadh. Cur leis an éifeachtúlacht fuinnimh agus leis an uaillmhian maidir le hiarrachtaí athchóirithe foirgneamh, lena n-áirítear trí rochtain níos fearr ar fhaisnéis agus ar roghanna airgeadais inbhuanaithe a chur ar fáil. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  12319/2021; 12319/2021 ADD 1.

6

(7)  Cinneadh (AE) 2020/509 ón gComhairle an 3 Aibreán 2020 maidir le heasnamh iomarcach a bheith sa Rómáin (IO L 110, 8.4.2020, lch. 58).

7

(8)  Moladh ón gComhairle an 3 Aibreán 2020 d’fhonn deireadh a chur le heasnamh iomarcach rialtais sa Rómáin (IO C 116, 8.4.2020, lch. 1).

8

(9)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 d’fhonn deireadh a chur le heasnamh iomarcach rialtais sa Rómáin (IO C 304, 29.7.2021, lch. 111).

9

(10)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

10

(11)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

11

(12)  Faoi Airteagal 9(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

12

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/224 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/224

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Slóivéine um Athchóiriú don bhliain 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Slóivéine um Chobhsaíocht don bhliain 2023

(2023/C 312/24)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an tSlóivéin inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Slóivéine don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an tSlóivéin inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Dá bhrí sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Slóivéine don bhliain 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus chun tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 30 Aibreán 2021, chuir an tSlóivéin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 28 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an tSlóivéin tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 30 Aibreán 2021, chuir an tSlóivéin a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 28 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an tSlóivéin tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 14 Aibreán 2023, thíolaic an tSlóivéin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus, an 26 Aibreán 2023, thíolaic sí a Clár Cobhsaíochta don bhliain 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Slóivéine maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 14 Aibreán 2023, thíolaic an tSlóivéin a Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 agus, an 26 Aibreán 2023, thíolaic sí a Clár Cobhsaíochta don bhliain 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é an Clár Náisiúnta um Athchóiriú don bhliain 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Slóivéine maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 d’Éirinn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Slóivéine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Slóivéine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 d’Éirinn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Slóivéine ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Slóivéine ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Slóivéine ó 4,6 % de OTI in 2021 go 3,0 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 74,5 % de OTI ag deireadh 2021 go 69,9 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na Slóivéine sa tuarascáil sin, ós rud é go bhfuil sé beartaithe go mbeidh easnamh rialtais ghinearálta na Slóivéine os cionn an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI in 2023. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Luaigh an Coimisiún, ina dhiaidh sin, go molfadh sé don Chomhairle nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnamh a thionscnamh in earrach na bliana 2024, de réir na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don tSlóivéin é sin a chur san áireamh agus a buiséad don bliain 2023 á cur chun feidhme aici, agus le linn di a dréachtphlean buiséadach don bhliain 2024 a ullmhú. |
| --- | --- |

(12)

De réir sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh rialtais ghinearálta na Slóivéine ó 4,6 % de OTI in 2021 go 3,0 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 74,5 % de OTI ag deireadh 2021 go 69,9 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Pléadh staid bhuiséadach na Slóivéine sa tuarascáil sin, ós rud é go bhfuil sé beartaithe go mbeidh easnamh rialtais ghinearálta na Slóivéine os cionn an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI in 2023. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh critéar an easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Luaigh an Coimisiún, ina dhiaidh sin, go molfadh sé don Chomhairle nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnamh a thionscnamh in earrach na bliana 2024, de réir na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don tSlóivéin é sin a chur san áireamh agus a buiséad don bliain 2023 á cur chun feidhme aici, agus le linn di a dréachtphlean buiséadach don bhliain 2024 a ullmhú.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, ar na bearta beartais fhioscaigh sin lenar laghdaíodh an t-ioncam bhí laghdú sealadach na cánach breisluacha (CBL) i dtaca le leictreachas, gás, ciantéamh agus connadh, laghdú sealadach dleachtanna máil i dtaca le breoslaí, gás agus leictreachas, laghdú sealadach na cánach CO2 i dtaca le breoslaí; agus ar na bearta beartais fhioscaigh sin lenar méadaíodh caiteachas, bhí liúntas méadaithe leanaí ar feadh 2 mhí, liúntas fuinnimh do dhaoine atá leochaileach go sóisialta agus fóirdheontais do ghnólachtaí bunaithe ar phraghsanna a íocadh i gcomparáid le 2021. Measann an Coimisiún gur 1,0 % de OTI a bhí i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart sin in 2022. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,0 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 4,1 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d'imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, ar na bearta beartais fhioscaigh sin lenar laghdaíodh an t-ioncam bhí laghdú sealadach na cánach breisluacha (CBL) i dtaca le leictreachas, gás, ciantéamh agus connadh, laghdú sealadach dleachtanna máil i dtaca le breoslaí, gás agus leictreachas, laghdú sealadach na cánach CO2 i dtaca le breoslaí; agus ar na bearta beartais fhioscaigh sin lenar méadaíodh caiteachas, bhí liúntas méadaithe leanaí ar feadh 2 mhí, liúntas fuinnimh do dhaoine atá leochaileach go sóisialta agus fóirdheontais do ghnólachtaí bunaithe ar phraghsanna a íocadh i gcomparáid le 2021. Measann an Coimisiún gur 1,0 % de OTI a bhí i gceist le glanchostas buiséadach na mbeart sin in 2022. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thairiscint do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,0 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 4,1 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an tSlóivéin (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an tSlóivéin (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear ón spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí staid fhioscach (8) thacúil ann in 2022, ag 1,2 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an tSlóivéin de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,7 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais (0,8 % de OTI a bhí ann in 2021). Le hinfheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach 0,7 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSlóivéin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthar an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 0,4 pointe céatadáin don staid fhioscach. Ba chuid den rannchuidiú forleathnaitheach suntasach sin tionchar breise beart beartais fhioscaigh a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (1,0 % de OTI), agus ba chuid de freisin an costas a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, rinne an tSlóivéin an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi smacht leordhóthanach. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí staid fhioscach (8) thacúil ann in 2022, ag 1,2 % de OTI, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an tSlóivéin de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,7 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais (0,8 % de OTI a bhí ann in 2021). Le hinfheistíocht arna maoiniú go náisiúnta soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach 0,7 pointe céatadáin don staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSlóivéin infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, sholáthar an fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 0,4 pointe céatadáin don staid fhioscach. Ba chuid den rannchuidiú forleathnaitheach suntasach sin tionchar breise beart beartais fhioscaigh a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú (1,0 % de OTI), agus ba chuid de freisin an costas a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, rinne an tSlóivéin an fás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta a choinneáil faoi smacht leordhóthanach.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis Earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus i gcomhréir léi ina dhiaidh sin. Tá sé measta ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,8 % ar fhíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 2,5 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún gur fíorfhás OTI is ísle ná sin a bheidh ann in 2023 agus 2024, is é sin 1,2 % agus 2,2 % faoi seach, agus é is cúis leis sin thar aon rud eile rannchuidiú fás níos ísle ó ghlan-onnmhairí. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá níos fabhraí ná réamhaisnéis Earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus i gcomhréir léi ina dhiaidh sin. Tá sé measta ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,8 % ar fhíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 2,5 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i Réamhaisnéis an Earraigh 2023 ón gCoimisiún gur fíorfhás OTI is ísle ná sin a bheidh ann in 2023 agus 2024, is é sin 1,2 % agus 2,2 % faoi seach, agus é is cúis leis sin thar aon rud eile rannchuidiú fás níos ísle ó ghlan-onnmhairí.

| (17) | Ina Chlár Cobhsaíochta don bhliain 2023, tá an rialtas ag súil go méadóidh easnamh an rialtais ghinearálta go 4,1 % de OTI in 2023. Is léiriú é an méadú in 2023 den chuid is mó ar infheistíocht phoiblí níos airde i ngeall ar dheireadh thréimhse ionsúcháin an chreata airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2014 go 2020 a bhí ann roimhe sin agus ar fhóirdheontais arda. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 69,9 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 68,9 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais dar méid 3,7 % de OTI ann in 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar infheistíocht phoiblí níos ísle mar gheall ar shrianta ar acmhainneacht ionsúcháin agus mar gheall ar ionsú níos ísle fóirdheontas agus beart a bhaineann le fuinneamh arna nglacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna – tuartar gur 69,1 % a bheidh ann ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(17)

Ina Chlár Cobhsaíochta don bhliain 2023, tá an rialtas ag súil go méadóidh easnamh an rialtais ghinearálta go 4,1 % de OTI in 2023. Is léiriú é an méadú in 2023 den chuid is mó ar infheistíocht phoiblí níos airde i ngeall ar dheireadh thréimhse ionsúcháin an chreata airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2014 go 2020 a bhí ann roimhe sin agus ar fhóirdheontais arda. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 69,9 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 68,9 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais dar méid 3,7 % de OTI ann in 2023. Tá sé sin níos ísle ná an t-easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023, go príomha mar gheall ar infheistíocht phoiblí níos ísle mar gheall ar shrianta ar acmhainneacht ionsúcháin agus mar gheall ar ionsú níos ísle fóirdheontas agus beart a bhaineann le fuinneamh arna nglacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna – tuartar gur 69,1 % a bheidh ann ag deireadh 2023.

| (18) | Na bearta beartais fhioscaigh a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is bearta iad sin ar cuireadh síneadh leo ó 2022 (go háirithe: laghdú sealadach CBL i dtaca le leictreachas, gás, ciantéamh agus connadh, laghdú sealadach dleachtanna máil i dtaca le breoslaí, gás agus leictreachas, agus laghdú sealadach i dtaca le cáin CO2 ar bhreoslaí) agus bearta nua ar nós scéim nua agus níos mó le haghaidh fóirdheontais do ghnólachtaí bunaithe ar phraghsanna arna n-íoc i gcomparáid le 2021 agus cúiteamh do dháileoirí leictreachais agus gáis nádúrtha a thugann soláthar do chustaiméirí (mar shampla teaghlaigh nó FBManna) a bhfuil a bpraghsanna leictreachais agus gáis nádúrtha faoi réir uasteorainneacha praghsanna arna leagan síos ag an rialtas. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,9 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar na theaghlaigh leochailí ná ar na gnólachtaí is leochailí atá formhór na mbeart dírithe in 2023, ach is iomaí nach ceann nach gcaomhnaíonn an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,6 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,0 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta beartais fhioscaigh a rinneadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is bearta iad sin ar cuireadh síneadh leo ó 2022 (go háirithe: laghdú sealadach CBL i dtaca le leictreachas, gás, ciantéamh agus connadh, laghdú sealadach dleachtanna máil i dtaca le breoslaí, gás agus leictreachas, agus laghdú sealadach i dtaca le cáin CO2 ar bhreoslaí) agus bearta nua ar nós scéim nua agus níos mó le haghaidh fóirdheontais do ghnólachtaí bunaithe ar phraghsanna arna n-íoc i gcomparáid le 2021 agus cúiteamh do dháileoirí leictreachais agus gáis nádúrtha a thugann soláthar do chustaiméirí (mar shampla teaghlaigh nó FBManna) a bhfuil a bpraghsanna leictreachais agus gáis nádúrtha faoi réir uasteorainneacha praghsanna arna leagan síos ag an rialtas. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,9 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, ní ar na theaghlaigh leochailí ná ar na gnólachtaí is leochailí atá formhór na mbeart dírithe in 2023, ach is iomaí nach ceann nach gcaomhnaíonn an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,6 % de OTI in 2022). Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,0 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an tSlóivéin gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh, in 2023, fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don tSlóivéin a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don tSlóivéin freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an tSlóivéin gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh, in 2023, fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don tSlóivéin a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don tSlóivéin freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh na n-aistrithe glasa agus digiteacha, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheidh ann (– 1,2 % de OTI), i bhfianaise boilsciú ard. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 1,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 0,3 % de OTI don staid fhioscach foriomlán. Tá sé sin á thuar in ainneoin chostas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas a bhfuil laghdú 0,5 % de OTI tagtha air. Dá bhrí sin, an rannchuidiú forleathnaitheach a ghabhann le caiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta, ní rud é a eascraíonn as an tacaíocht shealadach spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Fóirdheontais níos airde (lena n-áirítear bearta fuinnimh) agus méadú ar bhille pá na hearnála poiblí, sin is cúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Ar an iomlán, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. 1,6 % de OTI a bhí sa chaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus sholáthraigh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSlóivéin infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas, don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, infheistíocht i mbonneagar iarnróid, i gcosc tuilte, sa tsláinte, agus i dtaighde agus nuálaíocht cuir i gcás, ar rudaí iad a chistítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún gur staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheidh ann (– 1,2 % de OTI), i bhfianaise boilsciú ard. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach fhorleathnaitheach a bheith ann in 2022 (– 1,2 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar méid 0,3 % de OTI don staid fhioscach foriomlán. Tá sé sin á thuar in ainneoin chostas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas a bhfuil laghdú 0,5 % de OTI tagtha air. Dá bhrí sin, an rannchuidiú forleathnaitheach a ghabhann le caiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta, ní rud é a eascraíonn as an tacaíocht shealadach spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin. Fóirdheontais níos airde (lena n-áirítear bearta fuinnimh) agus méadú ar bhille pá na hearnála poiblí, sin is cúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Ar an iomlán, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. 1,6 % de OTI a bhí sa chaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus sholáthraigh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSlóivéin infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú don aistriú glas, don aistriú digiteach, agus don tslándáil fuinnimh, infheistíocht i mbonneagar iarnróid, i gcosc tuilte, sa tsláinte, agus i dtaighde agus nuálaíocht cuir i gcás, ar rudaí iad a chistítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go dtí 2,8 % de OTI in 2024. Is éard a léiríonn an laghdú in 2024, thar aon rud eile, fóirdheontais níos ísle a bheith i gceist tar éis tharraingt siar na mbeart a glacadh chun tionchar eacnamaíoch an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, agus infheistíocht phoiblí níos ísle a bheith i gceist tar éis ionsú cistí ón Aontas a bhain leis gcreat airgeadais ilbhliantúil a bhí ann roimhe sin, creat a dtiocfaidh deireadh leis in 2023. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 66,5 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,9 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023, agus is éard is cúis leis sin, thar aon rud eile, cúiteamh níos airde d’fhostaithe agus sochair shóisialta níos airde. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 66,6 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(21)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go dtí 2,8 % de OTI in 2024. Is éard a léiríonn an laghdú in 2024, thar aon rud eile, fóirdheontais níos ísle a bheith i gceist tar éis tharraingt siar na mbeart a glacadh chun tionchar eacnamaíoch an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, agus infheistíocht phoiblí níos ísle a bheith i gceist tar éis ionsú cistí ón Aontas a bhain leis gcreat airgeadais ilbhliantúil a bhí ann roimhe sin, creat a dtiocfaidh deireadh leis in 2023. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú go 66,5 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,9 % de OTI in 2024. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023, agus is éard is cúis leis sin, thar aon rud eile, cúiteamh níos airde d’fhostaithe agus sochair shóisialta níos airde. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 66,6 % ag deireadh 2024.

| (22) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go ndéanfar bearta tacaíochta fuinnimh a chéimniú amach go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (23) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, arb é 0,5 % de OTI é an tagarmharc. (14) Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 5,5 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Ag an am céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (bearta a mheasann an Coimisiún faoi láthair a bhfuil 0,9 % de OTI in 2023 i gceist leo), má cheadaítear sin le forbairtí sa mhargadh fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na bearta is lú atá spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, is an toradh a bheadh air sin gur lá ná an t-uasráta fáis atá molta do 2024 an fás a thiocfadh ar an nglanchaiteachas príomhúil. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún, an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023, níl sé i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin a bheith amhlaidh, b’iomchuí fás níos ísle a theacht ar an nglanchaiteachas príomhúil in 2024. |
| --- | --- |

(23)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, arb é 0,5 % de OTI é an tagarmharc. (14) Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun an luacha tagartha Conartha de 3 % de OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,5 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (15) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 5,5 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Ag an am céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (bearta a mheasann an Coimisiún faoi láthair a bhfuil 0,9 % de OTI in 2023 i gceist leo), má cheadaítear sin le forbairtí sa mhargadh fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na bearta is lú atá spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir mheastacháin an Choimisiúin, is an toradh a bheadh air sin gur lá ná an t-uasráta fáis atá molta do 2024 an fás a thiocfadh ar an nglanchaiteachas príomhúil. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún, an fás ar ghlanchaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023, níl sé i gcomhréir leis an moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin a bheith amhlaidh, b’iomchuí fás níos ísle a theacht ar an nglanchaiteachas príomhúil in 2024.

| (24) | Is éard a thuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún, ach na beartais a bheith gan athrú, gurb é 3,0 % an ráta fáis a thiocfaidh ar an nglanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta. |
| --- | --- |

(24)

Is éard a thuartar i réamhaisnéis earraigh 2023 ón gCoimisiún, ach na beartais a bheith gan athrú, gurb é 3,0 % an ráta fáis a thiocfaidh ar an nglanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024, rud atá faoi bhun an ráta fáis atá molta.

| (25) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht phoiblí ó 6,4 % de OTI in 2023 go 5,5 % de OTI in 2024. Is éard is cúis leis an infheistíocht laghdaithe ná laghdú a bheith i gceist ó thaobh infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta agus ó thaobh infheistíocht fhoriomlán arna maoiniú ag an Aontas, ach déanfar infheistíocht níos airde tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin, tá infheistíochtaí i mbonneagar iarnróid, sa tsláinte, i dtaighde agus nuálaíocht, agus i ngnéithe den aistriú glas agus den aistriú digiteach atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin. |
| --- | --- |

(25)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht phoiblí ó 6,4 % de OTI in 2023 go 5,5 % de OTI in 2024. Is éard is cúis leis an infheistíocht laghdaithe ná laghdú a bheith i gceist ó thaobh infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta agus ó thaobh infheistíocht fhoriomlán arna maoiniú ag an Aontas, ach déanfar infheistíocht níos airde tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Ar na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin, tá infheistíochtaí i mbonneagar iarnróid, sa tsláinte, i dtaighde agus nuálaíocht, agus i ngnéithe den aistriú glas agus den aistriú digiteach atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin.

| (26) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,2 % de OTI in 2025 agus go 1,3 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI ó 2024 ar aghaidh go dtí deireadh Chlár Cobhsaíochta 2023. De réir an Chláir, meastar go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas ollfhiachais rialtais–OTI ó 66,5 % ag deireadh 2024 go 63,5 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh an t-easnamh rialtais ghinearálta go 2,2 % de OTI in 2025 agus go 1,3 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go bhfanfaidh an t-easnamh rialtais ghinearálta faoi bhun 3 % de OTI ó 2024 ar aghaidh go dtí deireadh Chlár Cobhsaíochta 2023. De réir an Chláir, meastar go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas ollfhiachais rialtais–OTI ó 66,5 % ag deireadh 2024 go 63,5 % faoi dheireadh 2026.

| (27) | Meastar go dtiocfaidh méadú 1,5 pointe céatadáin de OTI ar an gcaiteachas ar chúram sláinte idir 2019 agus 2070 agus tiocfaidh méadú faoi dhó ar chostais cúraim fhadtéarmaigh faoi 2055. Tá meánrioscaí ó thaobh na hinbhuanaitheachta fioscaí roimh an tSlóivéin sa mheántéarma agus rioscaí arda san fhadtéarma, agus is é an caiteachas a bhaineann le haosú an daonra is cúis leis sin. Tá tús curtha ag an tír le hathchóirithe cuimsitheacha ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach le blianta beaga anuas. Mar sin féin, cuireadh moill ar chur chun feidhme an athchóirithe ar chúram fadtéarmach agus níl maoiniú an athchóirithe sin sa mheántéarma ná san fhadtéarma cinntithe go fóill. I bpleanáil an athchóirithe ar chúram sláinte tugtar le fios gur athchóiriú é a chuirfear chun feidhme ina chéimeanna éagsúla, agus béim á leagan ar rochtain ar sheirbhísí ar ardchaighdeán agus ar fheabhas a chur ar chearta sóisialta agus ar an gcuimsiú sóisialta. Ós rud é go gcuirfear brú breise ar an airgeadas poiblí leis sin, beidh sé ríthábhachtach don tSlóivéin tacar beart a chur ar aghaidh lena mbunófar bonn ioncaim cobhsaí nach mbainfidh an taca den chothromaíocht fhioscach sa mheántéarma agus san fhadtéarma. |
| --- | --- |

(27)

Meastar go dtiocfaidh méadú 1,5 pointe céatadáin de OTI ar an gcaiteachas ar chúram sláinte idir 2019 agus 2070 agus tiocfaidh méadú faoi dhó ar chostais cúraim fhadtéarmaigh faoi 2055. Tá meánrioscaí ó thaobh na hinbhuanaitheachta fioscaí roimh an tSlóivéin sa mheántéarma agus rioscaí arda san fhadtéarma, agus is é an caiteachas a bhaineann le haosú an daonra is cúis leis sin. Tá tús curtha ag an tír le hathchóirithe cuimsitheacha ar chúram sláinte agus ar chúram fadtéarmach le blianta beaga anuas. Mar sin féin, cuireadh moill ar chur chun feidhme an athchóirithe ar chúram fadtéarmach agus níl maoiniú an athchóirithe sin sa mheántéarma ná san fhadtéarma cinntithe go fóill. I bpleanáil an athchóirithe ar chúram sláinte tugtar le fios gur athchóiriú é a chuirfear chun feidhme ina chéimeanna éagsúla, agus béim á leagan ar rochtain ar sheirbhísí ar ardchaighdeán agus ar fheabhas a chur ar chearta sóisialta agus ar an gcuimsiú sóisialta. Ós rud é go gcuirfear brú breise ar an airgeadas poiblí leis sin, beidh sé ríthábhachtach don tSlóivéin tacar beart a chur ar aghaidh lena mbunófar bonn ioncaim cobhsaí nach mbainfidh an taca den chothromaíocht fhioscach sa mheántéarma agus san fhadtéarma.

| (28) | Leis na leasuithe ar an Acht um Cháin Ioncaim Phearsanta a glacadh i mí na Nollag 2022, chuathas siar ar fhormhór na leasuithe a glacadh roimhe sin i mí an Mhárta 2022 lenar beartaíodh cánachas saothair a laghdú agus a d’fhágfadh go n-imreofaí tionchar diúltach buiséid suas le 1,3 % de OTI faoi 2025. I gcomparáid le comhiomlán an Aontais, is sciar beagán níos ísle de OTI atá in ioncam cánach na Slóivéine, agus níl ach tearc-úsáid á baint as roinnt cánacha atá réasúnta fabhrach don fhás. Tá an tSlóivéin ag brath go mór ar chánachas saothair: tá sciar na gcánacha saothair den ioncam iomlán ó chánacha os cionn chomhiomlán an Aontais. Tá cánacha athfhillteacha ar mhaoin dhochorraithe réasúnta íseal sa tSlóivéin (0,5 % de OTI versus meán an Aontais, arb é atá i gceist leis 1,1 % de OTI). Ach athchóiriú cánach a dhéanamh a bheadh glas agus lena gcothófaí an fás, féadfar tacú le comhdhlúthú fioscach agus le fás inbhuanaithe san fhadtéarma. Le hathchóiriú cánach den sórt sin, d’fhéadfaí éascaíocht a dhéanamh d’aistriú ón gcánachas saothair, ach sciar na gcánacha athfhillteacha maoine a bheith níos mó, agus d’fhéadfaí tacú le cruthú post i ré na glan-nialasachta agus i dtionscail eile lena mbaineann breisluach níos airde. Spreagfadh cánacha saothair níos ísle soláthar saothair freisin, lena n-áirítear soláthar oibrithe oilte agus eachtrannacha. |
| --- | --- |

(28)

Leis na leasuithe ar an Acht um Cháin Ioncaim Phearsanta a glacadh i mí na Nollag 2022, chuathas siar ar fhormhór na leasuithe a glacadh roimhe sin i mí an Mhárta 2022 lenar beartaíodh cánachas saothair a laghdú agus a d’fhágfadh go n-imreofaí tionchar diúltach buiséid suas le 1,3 % de OTI faoi 2025. I gcomparáid le comhiomlán an Aontais, is sciar beagán níos ísle de OTI atá in ioncam cánach na Slóivéine, agus níl ach tearc-úsáid á baint as roinnt cánacha atá réasúnta fabhrach don fhás. Tá an tSlóivéin ag brath go mór ar chánachas saothair: tá sciar na gcánacha saothair den ioncam iomlán ó chánacha os cionn chomhiomlán an Aontais. Tá cánacha athfhillteacha ar mhaoin dhochorraithe réasúnta íseal sa tSlóivéin (0,5 % de OTI versus meán an Aontais, arb é atá i gceist leis 1,1 % de OTI). Ach athchóiriú cánach a dhéanamh a bheadh glas agus lena gcothófaí an fás, féadfar tacú le comhdhlúthú fioscach agus le fás inbhuanaithe san fhadtéarma. Le hathchóiriú cánach den sórt sin, d’fhéadfaí éascaíocht a dhéanamh d’aistriú ón gcánachas saothair, ach sciar na gcánacha athfhillteacha maoine a bheith níos mó, agus d’fhéadfaí tacú le cruthú post i ré na glan-nialasachta agus i dtionscail eile lena mbaineann breisluach níos airde. Spreagfadh cánacha saothair níos ísle soláthar saothair freisin, lena n-áirítear soláthar oibrithe oilte agus eachtrannacha.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá plean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine faoi lán seoil, ach baol níos mó áfach go mbeidh moilleanna ann. Chuir an tSlóivéin aon iarraidh amháin ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 12 cheann de gharspriocanna agus spriocanna sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus arb é an toradh a bhí uirthi gur eisíocadh thart ar EUR 49,6 milliún san iomlán. Chun dlús a chur le cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine sa timpeallacht dhúshlánach atá ann faoi láthair, is gá struchtúr rialachais agus cumas riaracháin na Slóivéine a neartú, chomh maith lena áirithiú go ndéanfar na cinntí is gá gan mhoill. Baineann sé sin go háirithe le hathchóirithe struchtúracha ar chúram sláinte, ar chúram fadtéarmach agus ar phinsin. San aguisín a ghabhann leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus sa chaibidil bhreise maidir le REPowerEU, ba cheart amlíne réalaíoch a leagan síos le haghaidh na n-iarrataí íocaíochta atá fágtha agus ba cheart iad a chur isteach go pras chun aon mhoill nó cur isteach breise ar chur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta a sheachaint. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Slóivéine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá plean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine faoi lán seoil, ach baol níos mó áfach go mbeidh moilleanna ann. Chuir an tSlóivéin aon iarraidh amháin ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 12 cheann de gharspriocanna agus spriocanna sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus arb é an toradh a bhí uirthi gur eisíocadh thart ar EUR 49,6 milliún san iomlán. Chun dlús a chur le cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine sa timpeallacht dhúshlánach atá ann faoi láthair, is gá struchtúr rialachais agus cumas riaracháin na Slóivéine a neartú, chomh maith lena áirithiú go ndéanfar na cinntí is gá gan mhoill. Baineann sé sin go háirithe le hathchóirithe struchtúracha ar chúram sláinte, ar chúram fadtéarmach agus ar phinsin. San aguisín a ghabhann leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus sa chaibidil bhreise maidir le REPowerEU, ba cheart amlíne réalaíoch a leagan síos le haghaidh na n-iarrataí íocaíochta atá fágtha agus ba cheart iad a chur isteach go pras chun aon mhoill nó cur isteach breise ar chur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta a sheachaint. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Slóivéine i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Slóivéine maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa tSlóivéin. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Slóivéine maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa tSlóivéin.

| (31) | Bhí an tSlóivéin spléach, a bheag nó a mhór, ar an Rúis mar sholáthraí aonair gáis nádúrtha don tír sula ndearna an Rúis ionradh ar an Úcráin. Ó 2023 ar aghaidh, áfach, bhí an tSlóivéin in ann tuairim is trian dá soláthar gáis nádúrtha a dhaingniú trí allmhairí ón Ailgéir. Tá ról tábhachtach fós ag an ngás i meascán fuinnimh na Slóivéine (12 %) agus is foinse ríthábhachtach fuinnimh é don tionscal, agus ag an am céanna cuireann sé solúbthacht ar fáil in earnáil na cumhachta. Dá bhrí sin, ba cheart an dícharbónú in earnáil na tionsclaíochta agus na cumhachta a chur chun cinn trí chur in úsáid luathaithe foinsí in-athnuaite agus trí bhearta éifeachtúlachta fuinnimh. Ina plean náisiúnta don fhuinneamh agus don aeráid, leag an tSlóivéin síos sprioc 27 % mar rannchuidiú le sprioc 2030 an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite. Tá sé sin go mór faoi bhun 37 % den sciar in-athnuaite in 2030, arna ríomh i gcomhréir le hIarscríbhinn II de Rialachán Rialachais (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16). Bhain an tSlóivéin a sprioc don bhliain 2021 amach ó thaobh an sciar den fhuinneamh san olltomhaltas deiridh fuinnimh a fuarthas ó fhoinsí in-athnuaite (25 %), rud a rinne sí trí úsáid a bhaint as sásra an Aontais Eorpaigh um chomhar trasteorann i gcomhréir le Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17) (trí aistrithe staidrimh). Nósanna imeachta ceadúcháin le haghaidh suiteálacha fuinnimh in-athnuaite ar scála na heangaí, tá siad sin fós ina scrogall, mar gheall, den chuid is mó, ar na nósanna imeachta casta agus fada comhshaoil, go háirithe i gcás suiteálacha gaoithe, inar féidir le nósanna imeachta maireachtáil suas le roinnt blianta. An sprioc fuinnimh in-athnuaite atá ag an tSlóivéin ina plean náisiúnta nuashonraithe don fhuinneamh agus don aeráid, beidh uirthi an sprioc sin a neartú go mór chun teacht leis na spriocanna aeráide agus fuinnimh AE níos uaillmhianaí a leagtar síos sa phacáiste “Oiriúnach do 55” agus sa Phlean REPowerEU. Tháinig laghdú 14 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa tSlóivéin sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, beagán faoi bhun na sprice laghdaithe de 15 %. D’fhéadfadh an tSlóivéin iarrachtaí a fheabhsú chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18). |
| --- | --- |

(31)

Bhí an tSlóivéin spléach, a bheag nó a mhór, ar an Rúis mar sholáthraí aonair gáis nádúrtha don tír sula ndearna an Rúis ionradh ar an Úcráin. Ó 2023 ar aghaidh, áfach, bhí an tSlóivéin in ann tuairim is trian dá soláthar gáis nádúrtha a dhaingniú trí allmhairí ón Ailgéir. Tá ról tábhachtach fós ag an ngás i meascán fuinnimh na Slóivéine (12 %) agus is foinse ríthábhachtach fuinnimh é don tionscal, agus ag an am céanna cuireann sé solúbthacht ar fáil in earnáil na cumhachta. Dá bhrí sin, ba cheart an dícharbónú in earnáil na tionsclaíochta agus na cumhachta a chur chun cinn trí chur in úsáid luathaithe foinsí in-athnuaite agus trí bhearta éifeachtúlachta fuinnimh. Ina plean náisiúnta don fhuinneamh agus don aeráid, leag an tSlóivéin síos sprioc 27 % mar rannchuidiú le sprioc 2030 an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite. Tá sé sin go mór faoi bhun 37 % den sciar in-athnuaite in 2030, arna ríomh i gcomhréir le hIarscríbhinn II de Rialachán Rialachais (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16). Bhain an tSlóivéin a sprioc don bhliain 2021 amach ó thaobh an sciar den fhuinneamh san olltomhaltas deiridh fuinnimh a fuarthas ó fhoinsí in-athnuaite (25 %), rud a rinne sí trí úsáid a bhaint as sásra an Aontais Eorpaigh um chomhar trasteorann i gcomhréir le Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17) (trí aistrithe staidrimh). Nósanna imeachta ceadúcháin le haghaidh suiteálacha fuinnimh in-athnuaite ar scála na heangaí, tá siad sin fós ina scrogall, mar gheall, den chuid is mó, ar na nósanna imeachta casta agus fada comhshaoil, go háirithe i gcás suiteálacha gaoithe, inar féidir le nósanna imeachta maireachtáil suas le roinnt blianta. An sprioc fuinnimh in-athnuaite atá ag an tSlóivéin ina plean náisiúnta nuashonraithe don fhuinneamh agus don aeráid, beidh uirthi an sprioc sin a neartú go mór chun teacht leis na spriocanna aeráide agus fuinnimh AE níos uaillmhianaí a leagtar síos sa phacáiste “Oiriúnach do 55” agus sa Phlean REPowerEU. Tháinig laghdú 14 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa tSlóivéin sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, beagán faoi bhun na sprice laghdaithe de 15 %. D’fhéadfadh an tSlóivéin iarrachtaí a fheabhsú chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (18).

| (32) | I bplean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine, tá athchóirithe agus infheistíochtaí suntasacha i gceist cheana féin lena ndírítear ar an méid seo a leanas a dhéanamh: (i) sciar na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite san olltomhaltas deiridh fuinnimh a mhéadú; (ii) rochtain ar an eangach leictreachais agus comhtháthú san eangach sin a éascú i gcás saoráidí táirgthe foinsí fuinnimh in-athnuaite; (iii) cur le héifeachtúlacht fuinnimh foirgneamh poiblí, agus foirgnimh phoiblí a athchóiriú; agus (iv) a fhágáil gur féidir bonneagar a imscaradh do bhreoslaí ionadúla. Cé gur céim thábhachtach iad na bearta faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta maidir leis an éagsúlú chun imeacht ó bhreoslaí iontaise, d’fhéadfaí tuilleadh díchill a dhéanamh chun dlús a chur le cur in úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh i ngach earnáil. Ar rudaí a d’fhéadfadh a bheith i gceist leis sin, tá réimsí tosaíochta a ainmniú do shuiteálacha fuinnimh in-athnuaite, nósanna imeachta ceadaithe a shimpliú agus a ghiorrú a thuilleadh, an eangach a neartú maille le bainistiú foriomlán na heangaí a fheabhsú (chun níos mó suiteálacha fuinnimh in-athnuaite a nascadh, go háirithe ar na leibhéil ísealvoltais agus meánvoltais). Ach díriú isteach níos mó ar iompar agus ar bhonneagar atá saor ó astaíochtaí, chuideofaí a thuilleadh le laghdú astaíochtaí gás ceaptha teasa agus le laghdú an spleáchais ar bhreoslaí iontaise. |
| --- | --- |

(32)

I bplean téarnaimh agus athléimneachta na Slóivéine, tá athchóirithe agus infheistíochtaí suntasacha i gceist cheana féin lena ndírítear ar an méid seo a leanas a dhéanamh: (i) sciar na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite san olltomhaltas deiridh fuinnimh a mhéadú; (ii) rochtain ar an eangach leictreachais agus comhtháthú san eangach sin a éascú i gcás saoráidí táirgthe foinsí fuinnimh in-athnuaite; (iii) cur le héifeachtúlacht fuinnimh foirgneamh poiblí, agus foirgnimh phoiblí a athchóiriú; agus (iv) a fhágáil gur féidir bonneagar a imscaradh do bhreoslaí ionadúla. Cé gur céim thábhachtach iad na bearta faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta maidir leis an éagsúlú chun imeacht ó bhreoslaí iontaise, d’fhéadfaí tuilleadh díchill a dhéanamh chun dlús a chur le cur in úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh i ngach earnáil. Ar rudaí a d’fhéadfadh a bheith i gceist leis sin, tá réimsí tosaíochta a ainmniú do shuiteálacha fuinnimh in-athnuaite, nósanna imeachta ceadaithe a shimpliú agus a ghiorrú a thuilleadh, an eangach a neartú maille le bainistiú foriomlán na heangaí a fheabhsú (chun níos mó suiteálacha fuinnimh in-athnuaite a nascadh, go háirithe ar na leibhéil ísealvoltais agus meánvoltais). Ach díriú isteach níos mó ar iompar agus ar bhonneagar atá saor ó astaíochtaí, chuideofaí a thuilleadh le laghdú astaíochtaí gás ceaptha teasa agus le laghdú an spleáchais ar bhreoslaí iontaise.

| (33) | Mar gheall ar easnaimh oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Ach an teagasc san eolaíocht, sa teicneolaíocht, san innealtóireacht agus sa mhatamaitic a neartú, d’fhéadfaí treisiú le cumas an chórais oideachais foghlaimeoirí a chumasú sa chaoi go mbeadh inniúlachtaí ar a dtoil acu le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa tSlóivéin maidir le 66 ghairm bheatha ina dteastaíonn scileanna agus inniúlachtaí sonracha le haghaidh an aistrithe ghlais. Tháinig méadú ar an ráta folúntas i measc príomhearnálacha ar nós earnáil na tógála (ó 3,5 % in 2015 go 7,0 % in 2022) agus earnáil na monaraíochta (ó 1,2 % in 2015 go 2,6 % in 2022), ionas go raibh an dá earnáil sin os cionn mheáin an Aontais faoi seach, is é sin 4,0 % agus 2,3 %, in 2022. |
| --- | --- |

(33)

Mar gheall ar easnaimh oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Ach an teagasc san eolaíocht, sa teicneolaíocht, san innealtóireacht agus sa mhatamaitic a neartú, d’fhéadfaí treisiú le cumas an chórais oideachais foghlaimeoirí a chumasú sa chaoi go mbeadh inniúlachtaí ar a dtoil acu le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair sa tSlóivéin maidir le 66 ghairm bheatha ina dteastaíonn scileanna agus inniúlachtaí sonracha le haghaidh an aistrithe ghlais. Tháinig méadú ar an ráta folúntas i measc príomhearnálacha ar nós earnáil na tógála (ó 3,5 % in 2015 go 7,0 % in 2022) agus earnáil na monaraíochta (ó 1,2 % in 2015 go 2,6 % in 2022), ionas go raibh an dá earnáil sin os cionn mheáin an Aontais faoi seach, is é sin 4,0 % agus 2,3 %, in 2022.

| (34) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (19) i moladh (1). |
| --- | --- |

(34)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (19) i moladh (1).

| (35) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Slóivéine, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, |
| --- | --- |

(35)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Slóivéine, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro,

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an tSlóivéin in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 5,5 % a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 (20).

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go ndéanfar deontais faoin tSaoráid, agus cistí eile de chuid an Aontais, a ionsú go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

I dtaca leis an tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú lena bhféachfar le comhdhlúthú a bhaint amach de réir a chéile agus ar bhealach inbhuanaithe, agus lena mbainfidh infheistíochtaí agus athchóirithe a bheidh fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

Inbhuanaitheacht fhioscach fhadtéarmach na gcóras cúraim sláinte agus an chórais um chúram fadtéarmach a áirithiú. An t-ioncam ó chánacha a athchothromú ionas gur mó a bheidh foinsí inbhuanaithe lena gcothófaí fás i gceist.

2.

Struchtúr rialachais éifeachtach a áirithiú agus an acmhainneacht riaracháin a neartú chun gur féidir leanúint den phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go mear agus go leanúnach. Bailchríoch a chur go pras ar an gcaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur go tapa lena cur chun feidhme. Dul ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais chomhtháthaithe, sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin.

3.

Leanúint d’iarrachtaí allmhairí gáis a éagsúlú agus an spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le cur in úsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, go háirithe trí na nósanna imeachta ceadúcháin a shimpliú agus a ghiorrú a thuilleadh, agus tríd an eangach leictreachais a neartú agus bainistiú na heangaí sin a fheabhsú, tríd an digitiú i measc rudaí eile. Cur chun feidhme beart éifeachtúlachta fuinnimh a mhéadú, go háirithe in earnáil na tógála, leictriú na hearnála iompair a chur chun cinn, agus dlús a chur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil don aistriú glas.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10612/2021 INIT; 10612/2021 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta 2021 na Slóivéine (IO C 304, 29.7.2021, lch. 116).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Sholáthair caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach 0,2 pointí céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le – i gcás inarb ábhartha – bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Slóivéine um Athchóiriú, agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Slóivéine don bhliain 2022, IO C 334, 1.9.2022, lch. 197.

11

(12)  Bunaithe ar réamhaisnéis fómhair 2023 ón gCoimisiún, is é an fás aschuir féideartha a dhéanfaidh an tSlóivéin, a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas, sa mheántéarma (meán 10 mbliana), 10,1 % i dtéarmaí ainmniúla.

12

(13)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú neodrach de 0,0 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  Le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97, ceanglaítear freisin coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le Rialachas an Aontais Fuinnimh agus na Gníomhaíochta Aeráide, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 663/2009 agus Rialachán (CE) Uimh. 715/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoracha 94/22/CE, 98/70/CE, 2009/31/CE, 2009/73/CE, 2010/31/AE, 2012/27/AE agus 2013/30/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoracha 2009/119/CE agus (AE) 2015/652 ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 328, 21.12.2018, lch. 1).

16

(17)  Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82).

17

(18)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

18

(19)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

19

(20)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,5 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 23.

20

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/233 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/233

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Slóvaice um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Slóvaice 2023

(2023/C 312/25)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, inar sainaithníodh go bhfuil an tSlóvaic ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Slóvaice 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, inar sainaithníodh go bhfuil an tSlóvaic ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Slóvaice 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gcláir um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíocht. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle a glacadh an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, thíolaic an Coimisiún tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíocht. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle a glacadh an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 29 Aibreán 2021 chuir an tSlóvaic a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóvaice (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an tSlóvaic tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. An 26 Aibreán 2023, chuir an tSlóvaic plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta modhnaithe, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 21c de Rialachán (AE) 2021/241. Sa phlean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta modhnaithe cuirtear an ranníocaíocht uasta airgeadais nuashonraithe san áireamh freisin i gcomhréir le hAirteagal 18(2) de Rialachán (AE) 2021/241, agus áirítear ann iarraidh réasúnaithe ar an gCoimisiún Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 13 Iúil 2021 a leasú i gcomhréir le hAirteagal 21(1) de Rialachán (AE) 2021/241, ós rud é gur mheas an tSlóvaic nach bhféadfadh sí cuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach mar gheall ar imthosca oibiachtúla. |
| --- | --- |

(9)

An 29 Aibreán 2021 chuir an tSlóvaic a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 13 Iúil 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóvaice (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an tSlóvaic tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. An 26 Aibreán 2023, chuir an tSlóvaic plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta modhnaithe, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 21c de Rialachán (AE) 2021/241. Sa phlean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta modhnaithe cuirtear an ranníocaíocht uasta airgeadais nuashonraithe san áireamh freisin i gcomhréir le hAirteagal 18(2) de Rialachán (AE) 2021/241, agus áirítear ann iarraidh réasúnaithe ar an gCoimisiún Cinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle an 13 Iúil 2021 a leasú i gcomhréir le hAirteagal 21(1) de Rialachán (AE) 2021/241, ós rud é gur mheas an tSlóvaic nach bhféadfadh sí cuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach mar gheall ar imthosca oibiachtúla.

| (10) | An 27 Aibreán 2023, thíolaic an tSlóvaic a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 27 Aibreán 2023, thíolaic sí a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Slóvaice maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 27 Aibreán 2023, thíolaic an tSlóvaic a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 27 Aibreán 2023, thíolaic sí a Clár Cobhsaíochta 2023, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Slóvaice maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don tSlóvaic. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Slóvaice ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóvaice. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Slóvaice ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don tSlóvaic. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Slóvaice ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóvaice. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Slóvaice ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an tSlóvaic agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa tSlóvaic. Go háirithe, tá méadú ag teacht ar leochaileachtaí a bhaineann le hiomaíochas, tithíocht, fiachas teaghlaigh agus cothromaíocht sheachtrach, ach ar an iomlán is cosúil go bhfuil siad faoi smacht go dtí go luath amach anseo agus tá coinne leis go laghdófar iad de réir mar a ndéanfar na dálaí eacnamaíocha a normalú. Bhí tionchar mór ag suaitheadh praghsanna fuinnimh ar an ngeilleagar agus tháinig méadú tapa ar an mboilsciú. Tá an croí-bhoilsciú agus an fás ar chostais aonaid saothair i bhfad os cionn mheán an limistéir euro. Cé go bhfuil sé tuartha go ndéanfar iad a normalú, tá an baol ann go mbeidh moill ann sula dtiocfaidh laghdú ar an mbrú ar iomaíochas costais, agus go mbeidh brú á chur go fóill ar chuntais sheachtracha ón éileamh láidir intíre. Tháinig meath suntasach ar an gcuntas reatha in 2022 mar gheall ar phraghsanna allmhairiúcháin fuinnimh níos airde chomh maith le titim shuntasach i nglan-onnmhairí earraí neamhfhuinnimh. Tuartar go dtiocfaidh feabhas éadrom ar an easnamh sa chuntas reatha ach go bhfanfaidh sé mór in 2023 agus 2024, in ainneoin na praghsanna fuinnimh a bheith ag titim. Mar sin féin, meastar go bhfuil rioscaí inbhuanaitheachta seachtracha teoranta sa ghearrthéarma. Tuartar go mbeidh easnaimh rialtais suntasach i mbliana agus ina dhiaidh sin agus go mbeidh siad ceartaithe ó 2024 ar aghaidh. Is cosúil go bhfuil praghsanna tithe róluacháilte tar éis roinnt blianta d’fhás nach beag. Tharla sé sin taobh le hardiasachtaíocht a bhfuil ag dul i laghad anois, agus méadú mór ar fhiachas teaghlaigh, gnéithe a chruthaíonn riosca éigin do chobhsaíocht airgeadais in éineacht lena chéile. Mar sin féin, tá earnáil na baincéireachta fós dea-chaipitlithe, an-bhrabúsach agus ag taifeadadh ráta íseal iasachtaí neamhthuillmheacha. Tá gá le hiarrachtaí leanúnacha chun dul i ngleic le leochaileachtaí eacnamaíocha na Slóvaice. Go háirithe, ba cheart an ró-éileamh a srianadh chun tacú le ceartú an easnaimh sa chuntas reatha agus ceartú an difreálaigh croí-bhoilscithe vis-à-vis an chuid eile den limistéar euro. Is féidir é sin a bhaint amach trí chomhdhlúthú fioscach leordhóthanach agus bearta chun aghaidh a thabhairt ar fhiachas teaghlaigh a áirithiú, agus inacmhainneacht tithíochta a choinneáil an tráth céanna trí chánachas maoine agus trí bhearta lena dtacaítear leis an soláthar tithíochta. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an tSlóvaic agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid nach bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa tSlóvaic. Go háirithe, tá méadú ag teacht ar leochaileachtaí a bhaineann le hiomaíochas, tithíocht, fiachas teaghlaigh agus cothromaíocht sheachtrach, ach ar an iomlán is cosúil go bhfuil siad faoi smacht go dtí go luath amach anseo agus tá coinne leis go laghdófar iad de réir mar a ndéanfar na dálaí eacnamaíocha a normalú. Bhí tionchar mór ag suaitheadh praghsanna fuinnimh ar an ngeilleagar agus tháinig méadú tapa ar an mboilsciú. Tá an croí-bhoilsciú agus an fás ar chostais aonaid saothair i bhfad os cionn mheán an limistéir euro. Cé go bhfuil sé tuartha go ndéanfar iad a normalú, tá an baol ann go mbeidh moill ann sula dtiocfaidh laghdú ar an mbrú ar iomaíochas costais, agus go mbeidh brú á chur go fóill ar chuntais sheachtracha ón éileamh láidir intíre. Tháinig meath suntasach ar an gcuntas reatha in 2022 mar gheall ar phraghsanna allmhairiúcháin fuinnimh níos airde chomh maith le titim shuntasach i nglan-onnmhairí earraí neamhfhuinnimh. Tuartar go dtiocfaidh feabhas éadrom ar an easnamh sa chuntas reatha ach go bhfanfaidh sé mór in 2023 agus 2024, in ainneoin na praghsanna fuinnimh a bheith ag titim. Mar sin féin, meastar go bhfuil rioscaí inbhuanaitheachta seachtracha teoranta sa ghearrthéarma. Tuartar go mbeidh easnaimh rialtais suntasach i mbliana agus ina dhiaidh sin agus go mbeidh siad ceartaithe ó 2024 ar aghaidh. Is cosúil go bhfuil praghsanna tithe róluacháilte tar éis roinnt blianta d’fhás nach beag. Tharla sé sin taobh le hardiasachtaíocht a bhfuil ag dul i laghad anois, agus méadú mór ar fhiachas teaghlaigh, gnéithe a chruthaíonn riosca éigin do chobhsaíocht airgeadais in éineacht lena chéile. Mar sin féin, tá earnáil na baincéireachta fós dea-chaipitlithe, an-bhrabúsach agus ag taifeadadh ráta íseal iasachtaí neamhthuillmheacha. Tá gá le hiarrachtaí leanúnacha chun dul i ngleic le leochaileachtaí eacnamaíocha na Slóvaice. Go háirithe, ba cheart an ró-éileamh a srianadh chun tacú le ceartú an easnaimh sa chuntas reatha agus ceartú an difreálaigh croí-bhoilscithe vis-à-vis an chuid eile den limistéar euro. Is féidir é sin a bhaint amach trí chomhdhlúthú fioscach leordhóthanach agus bearta chun aghaidh a thabhairt ar fhiachas teaghlaigh a áirithiú, agus inacmhainneacht tithíochta a choinneáil an tráth céanna trí chánachas maoine agus trí bhearta lena dtacaítear leis an soláthar tithíochta.

| (13) | De réir na sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Slóvaice ó 5,4 % de OTI in 2021 go 2,0 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 61,0 % de OTI ag deireadh 2021 go 57,8 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Slóvaice, ós rud é go bhfuil sé beartaithe go sáróidh easnamh ginearálta an rialtais 3 % de OTI in 2023. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Dá réir sin, dhearbhaigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnamh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don tSlóvaic é sin a chur san áireamh i gcur chun feidhme bhuiséad 2023 agus nuair atá a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(13)

De réir na sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Slóvaice ó 5,4 % de OTI in 2021 go 2,0 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 61,0 % de OTI ag deireadh 2021 go 57,8 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Slóvaice, ós rud é go bhfuil sé beartaithe go sáróidh easnamh ginearálta an rialtais 3 % de OTI in 2023. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar easnaimh. I gcomhréir leis an teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Dá réir sin, dhearbhaigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach bunaithe ar easnamh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don tSlóvaic é sin a chur san áireamh i gcur chun feidhme bhuiséad 2023 agus nuair atá a dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh, ar na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas, sochair do na teaghlaigh is neamhchosanta ar bhoilsciú ard, méadú aonuaire ar an liúntas leanaí, íocaíocht aonuaire den “14ú pinsean”, bónas aonuaire a íocadh le gach fostaí san earnáil phoiblí, agus praghsanna leictreachais agus gáis caidhpeáilte do chuideachtaí neamhrialáilte. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus na soláthróirí fuinnimh, is é sin an ranníocaíocht dlúthpháirtíochta arna soláthar i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle (7). Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,2 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3,2 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh, ar na bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas, sochair do na teaghlaigh is neamhchosanta ar bhoilsciú ard, méadú aonuaire ar an liúntas leanaí, íocaíocht aonuaire den “14ú pinsean”, bónas aonuaire a íocadh le gach fostaí san earnáil phoiblí, agus praghsanna leictreachais agus gáis caidhpeáilte do chuideachtaí neamhrialáilte. Rinneadh costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha nua ar bhrabúis amhantair na dtáirgeoirí agus na soláthróirí fuinnimh, is é sin an ranníocaíocht dlúthpháirtíochta arna soláthar i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle (7). Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,2 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,8 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 3,2 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an tSlóvaic (8) staid fhioscach thacúil ar bun in 2022 lena n-áirítear an spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an tSlóvaic (8) staid fhioscach thacúil ar bun in 2022 lena n-áirítear an spreagadh a cuireadh ar fáil leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, an staid fhioscach (9) a bhí ann in 2022, bhí sí crapthach, agus 1,3 % de OTI i gceist, méid a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann. Mar a mhol an Chomhairle, lean an tSlóvaic de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,3 % de OTI a bhí ann in 2021). An laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú le deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais in 2022, tharla an laghdú sin mar gheall ar ionsú íseal chistí struchtúracha an Aontais agus mar gheall ar an gcaiteachais réadaithe ó dheontais faoin tSaoráid a bheith curtha siar. Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar luach 0,2 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (10). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an tSlóvaic infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach de 1,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an tSlóvaic ar an méadú ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, an staid fhioscach (9) a bhí ann in 2022, bhí sí crapthach, agus 1,3 % de OTI i gceist, méid a bhí iomchuí ó tharla boilsciú ard a bheith ann. Mar a mhol an Chomhairle, lean an tSlóvaic de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 1,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (1,3 % de OTI a bhí ann in 2021). An laghdú ar chaiteachas arna mhaoiniú le deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais in 2022, tharla an laghdú sin mar gheall ar ionsú íseal chistí struchtúracha an Aontais agus mar gheall ar an gcaiteachais réadaithe ó dheontais faoin tSaoráid a bheith curtha siar. Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar luach 0,2 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (10). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an tSlóvaic infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach de 1,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an tSlóvaic ar an méadú ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,3 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,8 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú níos airde, 1,7 %, ar an bhfíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 2,1 % air in 2024, go príomha mar gheall ar théarnamh níos tapúla ná mar a bhí coinne leis ar onnmhairí ós rud é go bhfuil coinne leis go dtiocfaidh deireadh le scrogaill sa slabhra soláthair agus go dtiocfaidh feabhas ar ionchas eacnamaíoch phríomhcheann scríbe onnmhairiúcháin na Slóvaice. |
| --- | --- |

(17)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh méadú 1,3 % ar an bhfíor-OTI in 2023, agus go dtiocfaidh méadú 1,8 % air in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú níos airde, 1,7 %, ar an bhfíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 2,1 % air in 2024, go príomha mar gheall ar théarnamh níos tapúla ná mar a bhí coinne leis ar onnmhairí ós rud é go bhfuil coinne leis go dtiocfaidh deireadh le scrogaill sa slabhra soláthair agus go dtiocfaidh feabhas ar ionchas eacnamaíoch phríomhcheann scríbe onnmhairiúcháin na Slóvaice.

| (18) | I gClár Cobhsaíochta an rialtais 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar easnamh ginearálta an rialtais go 6,3 % de OTI in 2023. An méadú in 2023, is léiriú é go príomha ar na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, chomh maith le bearta eile amhail an bónas cánach agus liúntais leanaí a mhéadú, agus bónas tuismitheora a thabhairt isteach. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 57,8 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 58,7 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún tuartar go mbeidh easnamh rialtais 6,1 % de OTI ann don bhliain 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna – tuartar gur 58,3 % a bheidh ann ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(18)

I gClár Cobhsaíochta an rialtais 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar easnamh ginearálta an rialtais go 6,3 % de OTI in 2023. An méadú in 2023, is léiriú é go príomha ar na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, chomh maith le bearta eile amhail an bónas cánach agus liúntais leanaí a mhéadú, agus bónas tuismitheora a thabhairt isteach. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 57,8 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 58,7 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún tuartar go mbeidh easnamh rialtais 6,1 % de OTI ann don bhliain 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. An cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI a thuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tá sé mórán ar an leibhéal céanna – tuartar gur 58,3 % a bheidh ann ag deireadh 2023.

| (19) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is é atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe caidhp ar phraghsanna leictreachais agus gáis do chuideachtaí neamhrialáilte, agus bearta nua mar shampla caidhp ar phraghsanna leictreachais, gáis agus soláthairtí téimh do theaghlaigh agus do chuideachtaí (beaga) rialáilte. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin an ranníocaíocht dlúthpháirtíochta a bhaineann le Rialachán (AE) 2022/1854, an tobhach speisialta do chuideachtaí tógála um bainistiú uisce, agus an chaidhp ar ioncam do tháirgeoirí leictreachais a bhfuil brabúis iomarcacha acu. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 2,0 % de OTI in 2023 (11). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, níl aon bheart tacaíochta spriocdhírithe le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (12) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Tuartar go dtiocfaidh laghdú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí do dhaoine easáitithe ón Úcráin, i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is é atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022, go háirithe caidhp ar phraghsanna leictreachais agus gáis do chuideachtaí neamhrialáilte, agus bearta nua mar shampla caidhp ar phraghsanna leictreachais, gáis agus soláthairtí téimh do theaghlaigh agus do chuideachtaí (beaga) rialáilte. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin an ranníocaíocht dlúthpháirtíochta a bhaineann le Rialachán (AE) 2022/1854, an tobhach speisialta do chuideachtaí tógála um bainistiú uisce, agus an chaidhp ar ioncam do tháirgeoirí leictreachais a bhfuil brabúis iomarcacha acu. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 2,0 % de OTI in 2023 (11). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, níl aon bheart tacaíochta spriocdhírithe le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (12) (i gcomparáid le 0,2 % de OTI in 2022). Tuartar go dtiocfaidh laghdú 0,1 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí do dhaoine easáitithe ón Úcráin, i gcomparáid le 2022. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 0,8 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an tSlóvaic gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (13), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don tSlóvaic a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don tSlóvaic freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an tSlóvaic gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (13), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. An tráth céanna, ba cheart don tSlóvaic a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don tSlóvaic freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach tríd is tríd (– 6,2 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (1,3 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar luach 4,4 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,2 % de OTI. San áireamh ann freisin tá costas níos ísle a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, ní hí an tacaíocht spriocdhírithe a thugtar do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh ná do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin is cúis le ranníocaíocht fhorleathnaitheach an ghlanchaiteachais phríomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta. Bearta fuinnimh neamhspriocdhírithe, méaduithe pá buana do ghairmithe cúraim sláinte, agus laghdú ar rátaí cánach breisluacha (CBL) ar na hearnálacha bia agus fóillíochta is cúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas príomhúil reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 2,8 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta ranníocaíocht fhorleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (14). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSlóvaic infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (15). Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla an Straitéis Náisiúnta um Thaighde, Forbairt agus Nuálaíocht, arb é is aidhm di solúbthacht a mhéadú agus an t-am a bhaineann le seirbhísí a cheannach a ghiorrú agus raon níos leithne soláthróirí a bheith i gceist, lena n-áirítear cuideachtaí beaga agus meánmhéide. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach forleathnaitheach tríd is tríd (– 6,2 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (1,3 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé ranníocaíocht fhorleathnaitheach dar luach 4,4 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costas na mbeart tacaíochta spriocdhírithe le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh, costas ar ar tháinig méadú 0,2 % de OTI. San áireamh ann freisin tá costas níos ísle a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,1 % de OTI). Dá bhrí sin, ní hí an tacaíocht spriocdhírithe a thugtar do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh ná do dhaoine atá ag teitheadh ón Úcráin is cúis le ranníocaíocht fhorleathnaitheach an ghlanchaiteachais phríomha reatha a mhaoinítear go náisiúnta. Bearta fuinnimh neamhspriocdhírithe, méaduithe pá buana do ghairmithe cúraim sláinte, agus laghdú ar rátaí cánach breisluacha (CBL) ar na hearnálacha bia agus fóillíochta is cúis leis an bhfás forleathnaitheach ar chaiteachas príomhúil reatha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim). Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 2,8 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta ranníocaíocht fhorleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (14). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSlóvaic infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar go ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú (15). Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla an Straitéis Náisiúnta um Thaighde, Forbairt agus Nuálaíocht, arb é is aidhm di solúbthacht a mhéadú agus an t-am a bhaineann le seirbhísí a cheannach a ghiorrú agus raon níos leithne soláthróirí a bheith i gceist, lena n-áirítear cuideachtaí beaga agus meánmhéide.

| (22) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar easnamh ginearálta an rialtais go 4,7 % de OTI in 2024. Léirítear sa laghdú in 2024 an deireadh a cuireadh de réir a chéile leis na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 59,3 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,8 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 58,7 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar easnamh ginearálta an rialtais go 4,7 % de OTI in 2024. Léirítear sa laghdú in 2024 an deireadh a cuireadh de réir a chéile leis na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 59,3 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 4,8 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 58,7 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh go hiomlán de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Glacann an Coimisiún leis freisin go gcuirfear deireadh go hiomlán de réir a chéile le bearta tacaíochta fuinnimh in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (24) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, ina mbeadh 0,5 % de OTI mar thagarmharc (16). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (17) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 5,7 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an gcroí-bhoilsciú a laghdú, ar chroí-bhoilsciú é atá go mór os cionn mheán an limistéir euro, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mbeadh sé leanúnach, agus cuirfidh sé le neartú an tseasaimh sheachtraigh. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 2 % de OTI in 2023 iad) de réir a chéile, má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na bearta is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir meastacháin ón gCoimisiún, bheadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis a moladh do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl fás an chaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir le Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(24)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, ina mbeadh 0,5 % de OTI mar thagarmharc (16). Agus aird á tabhairt ar bhreithnithe inbhuanaitheachta fioscaí agus ar an ngá atá leis an easnamh a laghdú faoi bhun 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI, bheadh sé iomchuí feabhas de 0,7 % de OTI ar a laghad do 2024 a chur ar an gcomhardú struchtúrach, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil (17) arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024 thar 5,7 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. Cuideoidh sé sin freisin leis an gcroí-bhoilsciú a laghdú, ar chroí-bhoilsciú é atá go mór os cionn mheán an limistéir euro, agus a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le caillteanais iomaíochais dá mbeadh sé leanúnach, agus cuirfidh sé le neartú an tseasaimh sheachtraigh. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (a mheasann an Coimisiún faoi láthair ag 2 % de OTI in 2023 iad) de réir a chéile, má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus deireadh a chur ar dtús leis na bearta is lú a spriocdhíríodh, agus ba cheart an coigilteas gaolmhar a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir meastacháin ón gCoimisiún, bheadh fás ar ghlanchaiteachas príomhúil faoi bhun an uasráta fáis a moladh do 2024 mar thoradh air sin. Ina theannta sin, de réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl fás an chaiteachais phríomha reatha arna mhaoiniú go náisiúnta in 2023 i gcomhréir le Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (25) | Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 2,5 % ar an nglanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, ráta atá faoi bhun an ráta fáis a mholtar. Tá an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas ó dheireadh iomlán a bheith á chur le bearta tacaíochta fuinnimh, mar gheall ar bhearta caiteachais buana mar shampla pá níos airde d’fhostaithe poiblí, an pacáiste teaghlaigh lena n-áirítear bónas cánach agus liúntais leanaí mhéadaithe, chomh maith le bónas tuismitheora a thabhairt isteach faoin athchóiriú pinsin. |
| --- | --- |

(25)

Ag glacadh leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 2,5 % ar an nglanchaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2024, ráta atá faoi bhun an ráta fáis a mholtar. Tá an coigeartú atá tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún níos lú ná an coigilteas ó dheireadh iomlán a bheith á chur le bearta tacaíochta fuinnimh, mar gheall ar bhearta caiteachais buana mar shampla pá níos airde d’fhostaithe poiblí, an pacáiste teaghlaigh lena n-áirítear bónas cánach agus liúntais leanaí mhéadaithe, chomh maith le bónas tuismitheora a thabhairt isteach faoin athchóiriú pinsin.

| (26) | De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht phoiblí ó 5,1 % de OTI in 2023 go 4,0 % in 2024. Is léiriú an infheistíocht níos ísle ar infheistíocht níos ísle arna maoiniú ag an Aontas, is é sin trí na cistí struchtúracha. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear orthu sin athchóiriú a formheasadh le déanaí lena dtugtar isteach uasteorainneacha caiteachais agus athchóiriú pinsean, gnéithe atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go laghdóidh infheistíocht phoiblí ó 5,1 % de OTI in 2023 go 4,0 % in 2024. Is léiriú an infheistíocht níos ísle ar infheistíocht níos ísle arna maoiniú ag an Aontas, is é sin trí na cistí struchtúracha. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear orthu sin athchóiriú a formheasadh le déanaí lena dtugtar isteach uasteorainneacha caiteachais agus athchóiriú pinsean, gnéithe atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin.

| (27) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, tá sé tuartha i spriocanna an rialtais go sroichfidh an t-easnamh 3,2 % de OTI in 2025 agus 2,2 % de OTI in 2026. Tá coinne leis, dá bhrí sin, in 2026 go dtitfidh an t-easnamh rialtais faoi bhun 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, tá sé tuartha i spriocanna an rialtais go sroichfidh an t-easnamh 3,2 % de OTI in 2025 agus 2,2 % de OTI in 2026. Tá coinne leis, dá bhrí sin, in 2026 go dtitfidh an t-easnamh rialtais faoi bhun 3 % de luach tagartha an Chonartha maidir le OTI.

| (28) | Feictear go bhféadfaí athchóiriú a dhéanamh ar chóras cánach na Slóvaice chun borradh a chur faoin éifeachtúlacht eacnamaíoch, chun inbhuanaitheacht chomhshaoil agus fhioscach a chur chun cinn agus chun cothroime a fheabhsú. Tá an t-ualach cánach saothair an-ard do dhaoine atá ag tuilleamh ioncaim íseal i gcomparáid le Ballstáit eile. I gcodarsnacht leis sin, ní bhaintear lánacmhainneacht as cánachas comhshaoil agus réadmhaoine. Dá n-athrófaí an meascán cánach, d’fhéadfaí tacú leis an bhfás agus d’fhéadfaí an t-aistriú glas agus an inbhuanaitheacht chomhshaoil a spreagadh freisin. In ainneoin déine ard fuinnimh an gheilleagair, b’ionann an t-ioncam ó chánacha comhshaoil agus 2,5 % in 2021, gar do mheán an Aontais. Le muirir chomhshaoil a bhaineann le bainistiú dramhaíola agus truailliú aeir, ní dhéantar úsáid éifeachtúil acmhainní a chur chun cinn go leordhóthanach agus ní laghdaítear costais don chomhshaol agus don tsochaí leo. Ní dhéantar cánacha agus muirir chomhshaoil a innéacsú, agus laghdaíonn sé sin an t-ioncam glas le himeacht ama. Ní léirítear déine astaíochtaí go leordhóthanach sna cánacha ar bhóithre agus sna táillí cláraithe feithiclí. Ar an iomlán, níl ach 0,58 % den ioncam cánach iomlán ó chánachas iompair (i gcomparáid leis an meán 1 % san Aontas). Maidir le cánachas réadmhaoine, bhí an t-ioncam ó chánacha athfhillteacha ar mhaoin sách íseal in 2021 (0,5 % de OTI i gcomparáid leis an meán 1,2 % san Aontas). Níl dóthain sonraí ag an tSlóvaic faoi láthair chun go mbeifí in ann an bonn cánach maoine a thabhairt cothrom le dáta agus a innéacsú i gcomhréir le luachanna margaidh, cé go bhféadfaí an t-éileamh láidir leanúnach ar thithíocht agus an fás láidir gaolmhar ar phraghsanna tithe a shrianadh i bpáirt leis an mbeart sin. Ina theannta sin, le hiarrachtaí breise maidir le cánacha a shimpliú agus comhlíonadh cánach a fheabhsú d’fhéadfaí an t-ioncam poiblí a mhéadú agus, ar an gcaoi sin, tacú le hinbhuanaitheacht fhioscach agus feabhas a chur ar chothroime. In 2020, lean an bhearna comhlíonta cánach CBL sa tSlóvaic lena treocht anuas. Thit sé ó 15 % in 2019 go 13,9 % den ioncam réamh-mheasta iomlán CBL in 2020 ach tá sé fós os cionn an mheáin san Aontas (9,1 %). Le tuilleadh feabhsuithe ar an riarachán cánach, lena n-áirítear ríomhshonrascadh, tuairisceáin chánach réamhlíonta agus tuilleadh digitithe, d’fhéadfaí cabhrú leis na sceití sa chóras cánach a laghdú a thuilleadh. |
| --- | --- |

(28)

Feictear go bhféadfaí athchóiriú a dhéanamh ar chóras cánach na Slóvaice chun borradh a chur faoin éifeachtúlacht eacnamaíoch, chun inbhuanaitheacht chomhshaoil agus fhioscach a chur chun cinn agus chun cothroime a fheabhsú. Tá an t-ualach cánach saothair an-ard do dhaoine atá ag tuilleamh ioncaim íseal i gcomparáid le Ballstáit eile. I gcodarsnacht leis sin, ní bhaintear lánacmhainneacht as cánachas comhshaoil agus réadmhaoine. Dá n-athrófaí an meascán cánach, d’fhéadfaí tacú leis an bhfás agus d’fhéadfaí an t-aistriú glas agus an inbhuanaitheacht chomhshaoil a spreagadh freisin. In ainneoin déine ard fuinnimh an gheilleagair, b’ionann an t-ioncam ó chánacha comhshaoil agus 2,5 % in 2021, gar do mheán an Aontais. Le muirir chomhshaoil a bhaineann le bainistiú dramhaíola agus truailliú aeir, ní dhéantar úsáid éifeachtúil acmhainní a chur chun cinn go leordhóthanach agus ní laghdaítear costais don chomhshaol agus don tsochaí leo. Ní dhéantar cánacha agus muirir chomhshaoil a innéacsú, agus laghdaíonn sé sin an t-ioncam glas le himeacht ama. Ní léirítear déine astaíochtaí go leordhóthanach sna cánacha ar bhóithre agus sna táillí cláraithe feithiclí. Ar an iomlán, níl ach 0,58 % den ioncam cánach iomlán ó chánachas iompair (i gcomparáid leis an meán 1 % san Aontas). Maidir le cánachas réadmhaoine, bhí an t-ioncam ó chánacha athfhillteacha ar mhaoin sách íseal in 2021 (0,5 % de OTI i gcomparáid leis an meán 1,2 % san Aontas). Níl dóthain sonraí ag an tSlóvaic faoi láthair chun go mbeifí in ann an bonn cánach maoine a thabhairt cothrom le dáta agus a innéacsú i gcomhréir le luachanna margaidh, cé go bhféadfaí an t-éileamh láidir leanúnach ar thithíocht agus an fás láidir gaolmhar ar phraghsanna tithe a shrianadh i bpáirt leis an mbeart sin. Ina theannta sin, le hiarrachtaí breise maidir le cánacha a shimpliú agus comhlíonadh cánach a fheabhsú d’fhéadfaí an t-ioncam poiblí a mhéadú agus, ar an gcaoi sin, tacú le hinbhuanaitheacht fhioscach agus feabhas a chur ar chothroime. In 2020, lean an bhearna comhlíonta cánach CBL sa tSlóvaic lena treocht anuas. Thit sé ó 15 % in 2019 go 13,9 % den ioncam réamh-mheasta iomlán CBL in 2020 ach tá sé fós os cionn an mheáin san Aontas (9,1 %). Le tuilleadh feabhsuithe ar an riarachán cánach, lena n-áirítear ríomhshonrascadh, tuairisceáin chánach réamhlíonta agus tuilleadh digitithe, d’fhéadfaí cabhrú leis na sceití sa chóras cánach a laghdú a thuilleadh.

| (29) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Go dtí seo, tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóvaice faoi lánseol, ach tá roinnt dúshlán le sárú aici amach anseo. Chuir an tSlóvaic dhá iarraidh ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 30 ceann de gharspriocanna agus spriocanna sa phlean agus arb é an toradh a bhí uirthi gur eisíocadh thart ar EUR 1,11 milliún san iomlán Bhí an tSlóvaic i measc na mBallstát leis an dul chun cinn is tapúla i gcur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta, ach i ngeall ar scrogaill acmhainní riaracháin, mar aon leis an ngá atá ann tús a chur leis an obair ar bhearta breise den chaibidil REPowerEU a chuir an tSlóvaic isteach an 26 Aibreán 2023 mar chuid dá hathbhreithniú ar an bplean, iarrtar go ndíreofaí ar an gcur chun feidhme a neartú. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Slóvaice i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(29)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Go dtí seo, tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Slóvaice faoi lánseol, ach tá roinnt dúshlán le sárú aici amach anseo. Chuir an tSlóvaic dhá iarraidh ar íocaíocht isteach a chomhfhreagraíonn do 30 ceann de gharspriocanna agus spriocanna sa phlean agus arb é an toradh a bhí uirthi gur eisíocadh thart ar EUR 1,11 milliún san iomlán Bhí an tSlóvaic i measc na mBallstát leis an dul chun cinn is tapúla i gcur chun feidhme an phlean téarnaimh agus athléimneachta, ach i ngeall ar scrogaill acmhainní riaracháin, mar aon leis an ngá atá ann tús a chur leis an obair ar bhearta breise den chaibidil REPowerEU a chuir an tSlóvaic isteach an 26 Aibreán 2023 mar chuid dá hathbhreithniú ar an bplean, iarrtar go ndíreofaí ar an gcur chun feidhme a neartú. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíochtaí breise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Slóvaice i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (30) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Slóvaice maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa tSlóvaic. |
| --- | --- |

(30)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Slóvaice maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais chomhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa tSlóvaic.

| (31) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus le cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an tSlóvaic a bhaineann le fuinnimh agus leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(31)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus le cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise le sárú ag an tSlóvaic a bhaineann le fuinnimh agus leis an aistriú glas.

| (32) | Le blianta beaga anuas, tá stop tagtha den chuid is mó leis an dul chun cinn atá déanta ag an tSlóvaic maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Tá an tír fós ina geilleagar atá dian ar fhuinneamh ó thaobh struchtúir de agus atá ag brath go mór ar allmhairí breoslaí iontaise. Bhí déine fuinnimh phríomhúil na Slóvaice cothrom le thart ar 80 % os cionn mheán an Aontais in 2020, agus tháinig méadú 13,5 % ar a tomhaltas deiridh fuinnimh idir 2015 agus 2021. Rinne an tSlóvaic roinnt dul chun cinn maidir le héagsúlú allmhairiúcháin fuinnimh in 2022, ach níor cuireadh bearta coigilte gáis chun feidhme go leordhóthanach. Tháinig laghdú 1 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa tSlóvaic (18) sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá i bhfad faoi bhun an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (19). Moltar don tSlóvaic feabhas a chur ar iarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (20). Tá sciar na n-allmhairí gáis nádúrtha ón Rúis laghdaithe ó 85 % go dtí thart ar 50 % ó shamhradh 2022. Cé gur tháinig méadú nach beag ar an acmhainneacht atá ar fáil chun foinsí in-athnuaite fuinnimh a nascadh leis an eangach sa tSlóvaic de bharr na n-athchóirithe a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, níor úsáideadh ach sciar beag den acmhainneacht shaor chun suiteálacha nua in-athnuaite a nascadh. Dá mbeifí níos gasta ag glacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh, chuideodh sé sin spleáchas na Slóvaice ar allmhairí breosla iontaise (lena n-áirítear ón Rúis) a laghdú agus d’ísleofaí baol na bochtaineachta fuinnimh tráth a bhfuil na praghsanna fuinnimh luaineach. B’ionann an acmhainn charnach suiteáilte d’fhuinneamh gréine agus gaoithe agus thart ar 7 % den acmhainn iomlán suiteáilte in 2022, an dara leibhéal is ísle san Aontas. |
| --- | --- |

(32)

Le blianta beaga anuas, tá stop tagtha den chuid is mó leis an dul chun cinn atá déanta ag an tSlóvaic maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Tá an tír fós ina geilleagar atá dian ar fhuinneamh ó thaobh struchtúir de agus atá ag brath go mór ar allmhairí breoslaí iontaise. Bhí déine fuinnimh phríomhúil na Slóvaice cothrom le thart ar 80 % os cionn mheán an Aontais in 2020, agus tháinig méadú 13,5 % ar a tomhaltas deiridh fuinnimh idir 2015 agus 2021. Rinne an tSlóvaic roinnt dul chun cinn maidir le héagsúlú allmhairiúcháin fuinnimh in 2022, ach níor cuireadh bearta coigilte gáis chun feidhme go leordhóthanach. Tháinig laghdú 1 % ar thomhaltas gáis nádúrtha sa tSlóvaic (18) sa tréimhse idir mí Lúnasa 2022 agus mí an Mhárta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, rud atá i bhfad faoi bhun an sprioclaghdaithe 15 % a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (19). Moltar don tSlóvaic feabhas a chur ar iarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 de bhun Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle (20). Tá sciar na n-allmhairí gáis nádúrtha ón Rúis laghdaithe ó 85 % go dtí thart ar 50 % ó shamhradh 2022. Cé gur tháinig méadú nach beag ar an acmhainneacht atá ar fáil chun foinsí in-athnuaite fuinnimh a nascadh leis an eangach sa tSlóvaic de bharr na n-athchóirithe a áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, níor úsáideadh ach sciar beag den acmhainneacht shaor chun suiteálacha nua in-athnuaite a nascadh. Dá mbeifí níos gasta ag glacadh foinsí in-athnuaite fuinnimh, chuideodh sé sin spleáchas na Slóvaice ar allmhairí breosla iontaise (lena n-áirítear ón Rúis) a laghdú agus d’ísleofaí baol na bochtaineachta fuinnimh tráth a bhfuil na praghsanna fuinnimh luaineach. B’ionann an acmhainn charnach suiteáilte d’fhuinneamh gréine agus gaoithe agus thart ar 7 % den acmhainn iomlán suiteáilte in 2022, an dara leibhéal is ísle san Aontas.

| (33) | D’achtaigh an tSlóvaic athchóirithe i réimse dhearadh an mhargaidh agus i réimse na tacaíochta d’fhoinsí in-athnuaite in 2022 mar chuid dá plean téarnaimh agus athléimneachta, ach le bearta breise d’fhéadfaí foinsí in-athnuaite fuinnimh a leathadh amach níos tapúla, go háirithe maidir leis an ngaoth, leis an ngrian, leis an bhfuinneamh geoiteirmeach, leis an mbithmheatán agus leis an hidrigin. Áirítear ar na bearta sin nósanna imeachta ceadanna agus riaracháin a shimpliú, lena n-áirítear trí limistéir riaracháin “ionaid ilfhreastail” agus “sprioclimistéir” a bhunú le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh. Bhainfeadh an tSlóvaic tairbhe as na nósanna imeachta maidir le rochtain ar an eangach d’fhoinsí in-athnuaite a dhéanamh níos éifeachtúla, go háirithe tríd an gcóras áirithinte acmhainneachta a athchóiriú, tríd an nasc eangaí a dhéanamh níos éasca ó thaobh riaracháin de agus trí na táillí nasctha eangaí a athbhreithniú, i gcomhréir le tagarmharcanna agus dea-chleachtas an Aontais. Chun freastal ar an méadú atá ag teacht ar líon na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh eadrannacha, tá féidearthacht mhór ag an tSlóvaic a gréasáin leictreachais a nuachóiriú (maidir le tarchur agus dáileadh araon), saoráidí nua stórála leictreachais a thógáil agus an creat rialála le haghaidh hidrigin inathnuaite a chur chun cinn. Le tuilleadh dul chun cinn maidir le hearnálacha an fhuinnimh gheoiteirmigh agus an bhithmheatáin a fhorbairt d’fhéadfaí acmhainní ionadacha ar an ngás nádúrtha a chur ar fáil, a úsáidtear go forleathan mar fhoinse fuinnimh i gcórais téimh ceantair, réimse ina bhfuil cur chun feidhme foinsí teasa in-athnuaite fós tearcfhorbartha. |
| --- | --- |

(33)

D’achtaigh an tSlóvaic athchóirithe i réimse dhearadh an mhargaidh agus i réimse na tacaíochta d’fhoinsí in-athnuaite in 2022 mar chuid dá plean téarnaimh agus athléimneachta, ach le bearta breise d’fhéadfaí foinsí in-athnuaite fuinnimh a leathadh amach níos tapúla, go háirithe maidir leis an ngaoth, leis an ngrian, leis an bhfuinneamh geoiteirmeach, leis an mbithmheatán agus leis an hidrigin. Áirítear ar na bearta sin nósanna imeachta ceadanna agus riaracháin a shimpliú, lena n-áirítear trí limistéir riaracháin “ionaid ilfhreastail” agus “sprioclimistéir” a bhunú le haghaidh foinsí in-athnuaite fuinnimh. Bhainfeadh an tSlóvaic tairbhe as na nósanna imeachta maidir le rochtain ar an eangach d’fhoinsí in-athnuaite a dhéanamh níos éifeachtúla, go háirithe tríd an gcóras áirithinte acmhainneachta a athchóiriú, tríd an nasc eangaí a dhéanamh níos éasca ó thaobh riaracháin de agus trí na táillí nasctha eangaí a athbhreithniú, i gcomhréir le tagarmharcanna agus dea-chleachtas an Aontais. Chun freastal ar an méadú atá ag teacht ar líon na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh eadrannacha, tá féidearthacht mhór ag an tSlóvaic a gréasáin leictreachais a nuachóiriú (maidir le tarchur agus dáileadh araon), saoráidí nua stórála leictreachais a thógáil agus an creat rialála le haghaidh hidrigin inathnuaite a chur chun cinn. Le tuilleadh dul chun cinn maidir le hearnálacha an fhuinnimh gheoiteirmigh agus an bhithmheatáin a fhorbairt d’fhéadfaí acmhainní ionadacha ar an ngás nádúrtha a chur ar fáil, a úsáidtear go forleathan mar fhoinse fuinnimh i gcórais téimh ceantair, réimse ina bhfuil cur chun feidhme foinsí teasa in-athnuaite fós tearcfhorbartha.

| (34) | Cé go bhfuil dul chun cinn á dhéanamh ag an tSlóvaic maidir le héifeachtúlacht fuinnimh i bhfoirgnimh chónaithe mar thoradh ar infheistíocht uaillmhianach faoin tSaoráid agus faoin gCiste Chomhtháthaithe, tá gá le tuilleadh iarrachta, go háirithe maidir le hathchóiriú domhain a dhéanamh ar fhoirgnimh neamhchónaithe phoiblí agus phríobháideacha, mar aon le bearta athchóirithe lena ndírítear ar bhochtaineacht fuinnimh agus ar theaghlaigh leochaileacha. Bhainfeadh an tSlóvaic tairbhe as aghaidh a thabhairt ar roinnt bacainní chun dlús a chur le hathchóiriú foirgneamh agus tuilleadh infheistíochta príobháidí a mhealladh, is é sin tríd an méid seo a leanas a dhéanamh: (i) scéimeanna athchóirithe a oiriúnú; (ii) cúnamh teicniúil a sholáthar; (iii) an cur chuige “ionad ilfhreastail” a fhorbairt; (iv) sonraí ábhartha fuinnimh a bhailiú maidir le foirgnimh phoiblí chun cabhrú le tús áite a thabhairt don infheistíocht; agus (v) comhordú idir údaráis phoiblí éagsúla agus cláir chistiúcháin a fheabhsú. Tá gá le hiarracht bhreise chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh ó thaobh struchtúir de, go háirithe trí scéimeanna tiomnaithe athchóirithe tithíochta agus trí chúnamh teicniúil agus riaracháin lena léirítear riachtanais teaghlach leochaileach, mar aon le hathchóirithe agus infheistíocht i dtithíocht shóisialta. Beidh gá le huaillmhian bhreise maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus an fuinneamh in-athnuaite agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú chun go mbeidh an tSlóvaic ag teacht le cuspóirí “Oiriúnach do 55”. |
| --- | --- |

(34)

Cé go bhfuil dul chun cinn á dhéanamh ag an tSlóvaic maidir le héifeachtúlacht fuinnimh i bhfoirgnimh chónaithe mar thoradh ar infheistíocht uaillmhianach faoin tSaoráid agus faoin gCiste Chomhtháthaithe, tá gá le tuilleadh iarrachta, go háirithe maidir le hathchóiriú domhain a dhéanamh ar fhoirgnimh neamhchónaithe phoiblí agus phríobháideacha, mar aon le bearta athchóirithe lena ndírítear ar bhochtaineacht fuinnimh agus ar theaghlaigh leochaileacha. Bhainfeadh an tSlóvaic tairbhe as aghaidh a thabhairt ar roinnt bacainní chun dlús a chur le hathchóiriú foirgneamh agus tuilleadh infheistíochta príobháidí a mhealladh, is é sin tríd an méid seo a leanas a dhéanamh: (i) scéimeanna athchóirithe a oiriúnú; (ii) cúnamh teicniúil a sholáthar; (iii) an cur chuige “ionad ilfhreastail” a fhorbairt; (iv) sonraí ábhartha fuinnimh a bhailiú maidir le foirgnimh phoiblí chun cabhrú le tús áite a thabhairt don infheistíocht; agus (v) comhordú idir údaráis phoiblí éagsúla agus cláir chistiúcháin a fheabhsú. Tá gá le hiarracht bhreise chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh ó thaobh struchtúir de, go háirithe trí scéimeanna tiomnaithe athchóirithe tithíochta agus trí chúnamh teicniúil agus riaracháin lena léirítear riachtanais teaghlach leochaileach, mar aon le hathchóirithe agus infheistíocht i dtithíocht shóisialta. Beidh gá le huaillmhian bhreise maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus an fuinneamh in-athnuaite agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú chun go mbeidh an tSlóvaic ag teacht le cuspóirí “Oiriúnach do 55”.

| (35) | Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Tá ceann de na sciartha is airde fostaíochta ag an tSlóvaic sa mhonaraíocht mótarfheithiclí agus sa tionscal cruach san Aontas, earnálacha a bhfuil tionchar mór ag an aistriú glas orthu. An tráth céanna, in 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair maidir le 24 ghairm a éilíonn scileanna glasa, lena n-áirítear oibrithe inslithe, pluiméirí agus feisteoirí píopaí, chomh maith le leictreoirí tógála agus leictreoirí gaolmhara. Chuige sin, tá gá le luamháin bheartais éifeachtacha chun dlús a chur leis an aistriú glas thar raon leathan earnálacha, agus cothroime á háirithiú an tráth céanna. |
| --- | --- |

(35)

Mar gheall ar ghanntanais oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Tá ceann de na sciartha is airde fostaíochta ag an tSlóvaic sa mhonaraíocht mótarfheithiclí agus sa tionscal cruach san Aontas, earnálacha a bhfuil tionchar mór ag an aistriú glas orthu. An tráth céanna, in 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair maidir le 24 ghairm a éilíonn scileanna glasa, lena n-áirítear oibrithe inslithe, pluiméirí agus feisteoirí píopaí, chomh maith le leictreoirí tógála agus leictreoirí gaolmhara. Chuige sin, tá gá le luamháin bheartais éifeachtacha chun dlús a chur leis an aistriú glas thar raon leathan earnálacha, agus cothroime á háirithiú an tráth céanna.

| (36) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 (21) agus léirítear a tuairim i moladh (1). |
| --- | --- |

(36)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 (21) agus léirítear a tuairim i moladh (1).

| (37) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Slóvaice, rannchuidíonn moltaí (1), (2) agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an cúigiú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Slóvaice, rannchuidíonn moltaí (1), (2) agus (3) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an cúigiú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro,

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an tSlóvaic in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 5,7 % (22) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Maidir leis an tréimhse tar éis 2024, leanúint de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, in éineacht le hinfheistíochtaí agus athchóirithe a chuideoidh le fás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

An meascán cánach a dhéanamh níos éifeachtúla agus níos tacúla i leith fás cuimsitheach inbhuanaithe, lena n-áirítear trí acmhainneacht an chánachais chomhshaoil agus mhaoine a ghiaráil. Leanúint de chomhlíonadh cánach a neartú, lena n-áirítear trí riarachán cánach a dhigitiú tuilleadh.

Na rioscaí a bhaineann le fiachas teaghlaigh a laghdú trí thacú le soláthar tithíochta agus le leathnú an mhargaidh chíosa.

2.

An móiminteam a choinneáil ag imeacht maidir lena plean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go seasta agus, tar éis an aguisín a tíolacadh le déanaí, lena n-áirítear caibidil REPowerEU, tús a chur go tapa le cur chun feidhme na mbeart gaolmhar. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa clár beartais comhtháthaithe, i ndlúthchomhlántacht agus i sineirgíocht leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta.

3.

Spleáchas an gheilleagair ar bhreoslaí iontaise a laghdú, go háirithe gás nádúrtha sa tionscal agus sa téamh, agus allmhairí breoslaí iontaise a éagsúlú. Dlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, go háirithe le haghaidh foinsí gaoithe, gréine, geoiteirmeacha agus gáis inathnuaite, i gcomhréir leis na critéir inbhuanaitheachta ábhartha. Nósanna imeachta ceadaithe agus riaracháin a shimpliú chun foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur chun feidhme, lena n-áirítear trí “ionaid ilfhreastail” agus “sprioclimistéir” a bhunú. An gréasán leictreachais a nuachóiriú agus na nósanna imeachta chun foinsí in-athnuaite fuinnimh a nascadh leis an eangach a dhéanamh níos éifeachtúla agus níos saoráidí. Dlús a chur le hathchóiriú domhain ar fhoirgnimh phoiblí agus phríobháideacha agus an t-athchóiriú sin a dhreasú, aghaidh a thabhairt ar bhochtaineacht fuinnimh trí athchóiriú tithíochta le haghaidh teaghlaigh ar ioncam íseal, agus dlús a chur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  10156/2021 INIT; 10156/2021 ADD 1; 10156/2021 COR 1.

6

(7)  Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2022 maidir le hidirghabháil éigeandála chun aghaidh a thabhairt ar phraghsanna arda fuinnimh (IO L 261I, 7.10.2022, lch. 1).

7

(8)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta 2021 na Slóvaice (IO C 304, 29.7.2021, lch. 121).

8

(9)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

9

(10)  Le caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach de 0,1 pointe céatadáin de OTI.

10

(11)  Is éard atá sa figiúir leibhéal chostais bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le bearta caiteachais chaipitil.

11

(12)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Slóvaice um Athchóiriú 2022 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Slóvaice 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 205).

12

(13)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 12,0 %, i dtéarmaí ainmniúla, atá i gceist le fás aschuir féideartha meántéarmach na Slóivéine (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

13

(14)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar ranníocaíocht fhorleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin de OTI.

14

(15)  Ba é 0,0 % de OTI an caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ag cistí eile ón Aontas in 2023, agus thug infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta ranníocaíocht fhorleathnaitheach de 1,3 pointe céatadáin don staid fhioscach. Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar ranníocaíocht fhorleathnaitheach 0,1 pointe céatadáin de OTI.

15

(16)  Ceanglaítear le hAirteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

16

(17)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

17

(18)  Tá na sonraí maidir leis an tSlóvaic á mbailíochtú faoi láthair ag Eurostat.

18

(19)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

19

(20)  Rialachán (AE) 2023/706 ón gComhairle an 30 Márta 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2022/1369 a mhéid a bhaineann le síneadh a chur leis an tréimhse laghdaithe éilimh i gcás bearta laghdaithe éilimh le haghaidh gáis agus cur chun feidhme an tuairiscithe agus an fhaireacháin ar na bearta sin a threisiú (IO L 93, 31.3.2023, lch. 1).

20

(21)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

21

(22)  Meastar go gcomhfhreagraíonn sé sin d’fheabhas bliantúil de 0,7 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 24.

22

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/243 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/243

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Fionlainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Fionlainne 2023

(2023/C 312/26)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 5(2) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíocht a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíocht a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Fhionlainn inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Fionlainne 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún an Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus gComhairle (3), ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh, tuarascáil nár sainaithníodh an Fhionlainn inti mar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí. Mar sin, ní bheadh gá le grinn-athbhreithniú. An dáta céanna, ghlac an Coimisiún tuairim freisin maidir le dréachtphlean buiséadach na Fionlainne 2023. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) (“Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro”) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós riachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023-2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh phraghas an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfaidh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, le nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún i láthair tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún i láthair tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 27 Bealtaine 2021, chuir an Fhionlainn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 29 Deireadh Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta le haghaidh na Fionlainne (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Fhionlainn tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 27 Bealtaine 2021, chuir an Fhionlainn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 29 Deireadh Fómhair 2021, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta le haghaidh na Fionlainne (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an Fhionlainn tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 23 Márta 2023, chuir an Fhionlainn a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023 isteach, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Fionlainne maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 23 Márta 2023, chuir an Fhionlainn a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus a Clár Cobhsaíochta 2023 isteach, i gcomhréir le hAirteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Fionlainne maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Fhionlainn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Fionlainne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fionlainne. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Fionlainne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don Fhionlainn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Fionlainne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fionlainne. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Fionlainne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | De réir na sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Fionlainne ó 2,8 % de OTI in 2021 go 0,9 % in 2022, agus tháinig méadú ar an ollfhiachas rialtais ó 72,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 73,0 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Fionlainne, ós rud é gur sháraigh a hollfhiachas rialtais in 2022 luach tagartha an Chonartha maidir le OTI de 60 % agus nár urramaíodh an tagarmharc maidir le fiachas a laghdú. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar fiachais. I gcomhréir le teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Fhionlainn é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú bhuiséad 2023 na Fionlainne agus an dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici. |
| --- | --- |

(12)

De réir na sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig laghdú ar easnamh ginearálta rialtas na Fionlainne ó 2,8 % de OTI in 2021 go 0,9 % in 2022, agus tháinig méadú ar an ollfhiachas rialtais ó 72,6 % de OTI ag deireadh 2021 go 73,0 % ag deireadh 2022. An 24 Bealtaine 2023, d’eisigh an Coimisiún tuarascáil faoi Airteagal 126(3) den Chonradh. Rinneadh plé sa tuarascáil sin ar staid bhuiséadach na Fionlainne, ós rud é gur sháraigh a hollfhiachas rialtais in 2022 luach tagartha an Chonartha maidir le OTI de 60 % agus nár urramaíodh an tagarmharc maidir le fiachas a laghdú. Thángthas ar an gconclúid sa tuarascáil nár comhlíonadh an critéar fiachais. I gcomhréir le teachtaireacht an 8 Márta 2023, níor mhol an Coimisiún nósanna imeachta nua um easnamh iomarcach a thionscnamh in earrach na bliana 2023. Ina dhiaidh sin, shonraigh an Coimisiún go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023. Ba cheart don Fhionlainn é sin a chur san áireamh i bhfeidhmiú bhuiséad 2023 na Fionlainne agus an dréachtphlean buiséadach do 2024 á ullmhú aici.

| (13) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam méadú sealadach ar chostais chomaitéireachta inasbhainte agus méadú ar asbhaintí cánach teaghlaigh maidir le hathchóiriú ar chórais téimh, cé gur áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas méadú innéacs ar shochair shóisialta agus ar shochair bhreise linbh a íoc, arb é is aidhm dóibh feabhas a chur ar chumhacht ceannaigh na dteaghlach ar ioncam íseal agus aghaidh a thabhairt ar na costais a eascraíonn as boilsciú. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,1 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,0 % in 2021. |
| --- | --- |

(13)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh leis na bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam méadú sealadach ar chostais chomaitéireachta inasbhainte agus méadú ar asbhaintí cánach teaghlaigh maidir le hathchóiriú ar chórais téimh, cé gur áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas méadú innéacs ar shochair shóisialta agus ar shochair bhreise linbh a íoc, arb é is aidhm dóibh feabhas a chur ar chumhacht ceannaigh na dteaghlach ar ioncam íseal agus aghaidh a thabhairt ar na costais a eascraíonn as boilsciú. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,1 % de OTI. Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,1 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,0 % in 2021.

| (14) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Fhionlainn (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear an spreagadh a tugadh leis an tSaoráid, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(14)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle go gcoinneodh an Fhionlainn (7) staid fhioscach thacúil in 2022, lena n-áirítear an spreagadh a tugadh leis an tSaoráid, agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (15) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) in 2022 neodrach den chuid is mó, agus -0,1 % de OTI i gceist, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Fhionlainn de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,3 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Le hinfheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach 0,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Fhionlainn infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, an méadú ar an gcaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim), is rud é trínar soláthraíodh rannchuidiú a bhí neodrach tríd is tríd leis an staid fhioscach, rannchuidiú dar luach 0,1 pointe céatadáin. Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an bhFionlainn ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (8) in 2022 neodrach den chuid is mó, agus -0,1 % de OTI i gceist, mar a mhol an Chomhairle. Mar a mhol an Chomhairle, lean an Fhionlainn de thacaíocht a thabhairt don téarnamh trí infheistíochtaí atá le maoiniú tríd an tSaoráid. 0,3 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Le hinfheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach 0,0 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (9). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an Fhionlainn infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, an méadú ar an gcaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim), is rud é trínar soláthraíodh rannchuidiú a bhí neodrach tríd is tríd leis an staid fhioscach, rannchuidiú dar luach 0,1 pointe céatadáin. Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an bhFionlainn ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (16) | An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus 2024 araon. Tuarann an rialtas go gcrapfaidh fíor-OTI 0,2 % in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 1,3 % air ina dhiaidh sin in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI dearfach de 0,2 % ann in 2023 agus 1,4 % in 2024. Beidh an dá shraith de ghlan-onnmhairí réamh-mheasta ar an bpríomhspreagadh fáis in 2023, agus táthar ag súil go dtiocfaidh feabhas níos leithne ar fheidhmíocht eacnamaíoch in 2024 toisc go bhfuiltear ag súil go dtiocfaidh an t-éileamh intíre ar ais chomh maith. |
| --- | --- |

(16)

An cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár Cobhsaíochta 2023, is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún le haghaidh 2023 agus 2024 araon. Tuarann an rialtas go gcrapfaidh fíor-OTI 0,2 % in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 1,3 % air ina dhiaidh sin in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh fíorfhás OTI dearfach de 0,2 % ann in 2023 agus 1,4 % in 2024. Beidh an dá shraith de ghlan-onnmhairí réamh-mheasta ar an bpríomhspreagadh fáis in 2023, agus táthar ag súil go dtiocfaidh feabhas níos leithne ar fheidhmíocht eacnamaíoch in 2024 toisc go bhfuiltear ag súil go dtiocfaidh an t-éileamh intíre ar ais chomh maith.

| (17) | I gClár Cobhsaíochta an rialtais 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar easnamh ginearálta an rialtais go 2,6 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 go príomha innéacsú na sochar sóisialta, cistiú rialtais láir d’údaráis áitiúla, costais úis níos airde, chomh maith le caiteachas cosanta breise agus infheistíochtaí a bhaineann le taighde agus forbairt (T&F). De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 73,0 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 74,4 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 2,6 % de OTI a bheidh san easnamh rialtais in 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI níos lú ann ag deireadh 2023 – 73,9 %. Is é is cúis leis an difríocht díbhoilsceoir atá beagán níos airde a bhí tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún. |
| --- | --- |

(17)

I gClár Cobhsaíochta an rialtais 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar easnamh ginearálta an rialtais go 2,6 % de OTI in 2023. Léiríonn an méadú in 2023 go príomha innéacsú na sochar sóisialta, cistiú rialtais láir d’údaráis áitiúla, costais úis níos airde, chomh maith le caiteachas cosanta breise agus infheistíochtaí a bhaineann le taighde agus forbairt (T&F). De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, síltear go dtiocfaidh méadú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 73,0 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 74,4 % a bheidh ann ag deireadh 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar gur 2,6 % de OTI a bheidh san easnamh rialtais in 2023. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI níos lú ann ag deireadh 2023 – 73,9 %. Is é is cúis leis an difríocht díbhoilsceoir atá beagán níos airde a bhí tuartha i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún.

| (18) | Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022 (go háirithe: méaduithe sealadacha breise ar chostais chomaitéireachta inasbhainte agus asbhaintí cánach teaghlaigh maidir le hathchóiriú ar chórais téimh) agus bearta nua mar shampla aisíocaíochtaí sealadacha ar bhillí leictreachais agus creidmheasanna cánach ar leictreachas, chomh maith le laghdú sealadach ar an ráta cánach breisluacha (CBL) ar leictreachas agus ar iompar paisinéirí. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin cáin bhrabúis shealadach do chuideachtaí leictreachais. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,3 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,0 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh méadú 0,2 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022. |
| --- | --- |

(18)

Na bearta fioscacha a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022 (go háirithe: méaduithe sealadacha breise ar chostais chomaitéireachta inasbhainte agus asbhaintí cánach teaghlaigh maidir le hathchóiriú ar chórais téimh) agus bearta nua mar shampla aisíocaíochtaí sealadacha ar bhillí leictreachais agus creidmheasanna cánach ar leictreachas, chomh maith le laghdú sealadach ar an ráta cánach breisluacha (CBL) ar leictreachas agus ar iompar paisinéirí. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh go páirteach le cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthraithe fuinnimh, is é sin cáin bhrabúis shealadach do chuideachtaí leictreachais. Réamh-mheastar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,3 % de OTI in 2023 (10). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar gurb é 0,1 % de OTI in 2023 méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (11) (i gcomparáid le 0,0 % de OTI in 2022). Meastar go dtiocfaidh méadú 0,2 pointe céatadáin de OTI ar chostas buiséadach na cosanta sealadaí arna tabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin i gcomparáid le 2022.

| (19) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Fhionlainn gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Fhionlainn a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Fhionlainn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(19)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an Fhionlainn gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (12), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don Fhionlainn a bheith ar tinneall chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don Fhionlainn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (20) | In 2023, tuartar go mbeidh an staid fhioscach i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún forleathnaitheach (– 1,0 % de OTI) i gcomhthéacs boilsciú ard. Tagann sé sin sna sála ar sheasamh a bheadh neodrach ar an iomlán in 2022 (– 0,1 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,6 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costais na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá cobhsaí den chuid is mó do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh. San áireamh ann sin freisin tá costas níos airde a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,2 % de OTI). Dá bhrí sin, an tacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh agus daoine atá ag teitheadh ón Úcráin, ní hí sin is cúis le rannchuidiú forleathnaitheach an ghlanchaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta ach amháin i bpáirt. Tá an fás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) á spreagadh freisin ag innéacsú sochar sóisialta, ag maoiniú rialtais láir d’údaráis áitiúla, agus ag caiteachas cosanta breise agus infheistíochtaí a bhaineann le T&F. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ba é 0,4 % de OTI an caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus thug infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach de 0,4 pointe céatadáin don staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an bhFionlainn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus meastar go gcaomhnóidh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla fóirdheontais chun coirí ola iontaise agus pointí luchtaithe feithiclí leictreacha a athsholáthar, agus líonraí leictreachais, agus tionscadal Digirail arb é is aidhm dó athnuachan a dhéanamh ar an gcóras rialaithe traenach, tairseach fhíorúil na Fionlainne chun inimirce lucht saothair agus tionscadal an gheilleagair fíor-ama (RTE) a éascú, arb é is aidhm dó idirbhearta gnó a dhigitiú a mhaoinítear i bpáirt leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

In 2023, tuartar go mbeidh an staid fhioscach i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún forleathnaitheach (– 1,0 % de OTI) i gcomhthéacs boilsciú ard. Tagann sé sin sna sála ar sheasamh a bheadh neodrach ar an iomlán in 2022 (– 0,1 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,6 % de OTI leis an staid fhioscach. Áirítear leis sin costais na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá cobhsaí den chuid is mó do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh. San áireamh ann sin freisin tá costas níos airde a bhaineann le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin (costais ar ar tháinig méadú 0,2 % de OTI). Dá bhrí sin, an tacaíocht spriocdhírithe do na teaghlaigh agus na gnólachtaí is leochailí ó thaobh ardú praghsanna fuinnimh agus daoine atá ag teitheadh ón Úcráin, ní hí sin is cúis le rannchuidiú forleathnaitheach an ghlanchaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta ach amháin i bpáirt. Tá an fás forleathnaitheach ar chaiteachas reatha príomha a mhaoinítear go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) á spreagadh freisin ag innéacsú sochar sóisialta, ag maoiniú rialtais láir d’údaráis áitiúla, agus ag caiteachas cosanta breise agus infheistíochtaí a bhaineann le T&F. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, níl sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Ba é 0,4 % de OTI an caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ag cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus thug infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú forleathnaitheach de 0,4 pointe céatadáin don staid fhioscach (13). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an bhFionlainn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus meastar go gcaomhnóidh sí infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla fóirdheontais chun coirí ola iontaise agus pointí luchtaithe feithiclí leictreacha a athsholáthar, agus líonraí leictreachais, agus tionscadal Digirail arb é is aidhm dó athnuachan a dhéanamh ar an gcóras rialaithe traenach, tairseach fhíorúil na Fionlainne chun inimirce lucht saothair agus tionscadal an gheilleagair fíor-ama (RTE) a éascú, arb é is aidhm dó idirbhearta gnó a dhigitiú a mhaoinítear i bpáirt leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | De réir Chlár Chobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh easnamh ginearálta an rialtais ag 2,6 % de OTI in 2024. Meastar go dtiocfaidh moill ar an bhfás ar ioncam cánach agus meastar go mbeidh costais úis níos airde. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 76,9 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,6 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI níos lú ann ag deireadh 2024 – 76,2 %. |
| --- | --- |

(21)

De réir Chlár Chobhsaíochta 2023, meastar go bhfanfaidh easnamh ginearálta an rialtais ag 2,6 % de OTI in 2024. Meastar go dtiocfaidh moill ar an bhfás ar ioncam cánach agus meastar go mbeidh costais úis níos airde. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú go 76,9 % ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 2,6 % de OTI in 2024. Tá sé sin ag teacht leis an easnamh a thuartar i gClár Cobhsaíochta 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI níos lú ann ag deireadh 2024 – 76,2 %.

| (22) | Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún leis go gcuirfear deireadh leis na bearta tacaíochta fuinnimh de réir a chéile go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. |
| --- | --- |

(22)

Beartaítear le Clár Cobhsaíochta 2023 deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh ar fad in 2024. Faoi láthair, glacann an Coimisiún leis go gcuirfear deireadh leis na bearta tacaíochta fuinnimh de réir a chéile go hiomlán in 2024. Tá sé sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh aon mhéadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh.

| (23) | Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, ina mbeadh 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (15) in 2024 thar 2,2 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna mheas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 0,3 % de OTI in 2023), má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus ag tosú leis na cinn is lú spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl fás ar ghlanchaiteachais reatha phríomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí. |
| --- | --- |

(23)

Éilítear le Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 go ndéanfaí feabhas bliantúil ar chomhardú struchtúrach an bhuiséid i dtreo an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh, ina mbeadh 0,5 % de OTI mar thagarmharc (14). Agus breithnithe inbhuanaitheachta fioscaí á gcur san áireamh, bheadh sé iomchuí feabhas a chur ar chomhardú struchtúrach 0,3 % ar a laghad de OTI do 2024, de réir an Choimisiúin. Chun an feabhas sin a áirithiú, agus i gcomhréir le modheolaíocht an Choimisiúin, níor cheart go rachadh an fás ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (15) in 2024 thar 2,2 %, mar a léirítear sa Mholadh seo. An tráth céanna, ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na bearta tacaíochta fuinnimh atá fágtha (arna mheas ag an gCoimisiún faoi láthair ag 0,3 % de OTI in 2023), má cheadaíonn forbairtí sa mhargadh fuinnimh é sin agus ag tosú leis na cinn is lú spriocdhírithe, agus ba cheart na coigiltis ghaolmhara a úsáid chun an t-easnamh rialtais a laghdú. De réir réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, níl fás ar ghlanchaiteachais reatha phríomha a mhaoinítear go náisiúnta in 2023 i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Dá ndeimhneofaí sin, bheadh fás níos ísle i nglanchaiteachas príomhúil in 2024 iomchuí.

| (24) | I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún tuartar go dtiocfaidh méadú ar leibhéal 2,8 % in 2024 ar an gcaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta, ag glacadh leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais. |
| --- | --- |

(24)

I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún tuartar go dtiocfaidh méadú ar leibhéal 2,8 % in 2024 ar an gcaiteachas príomha a mhaoinítear go náisiúnta, ag glacadh leis nach bhfuil aon athrú ar bheartais.

| (25) | De réir an chláir, meastar go bhfanfaidh infheistíocht rialtais ag leibhéal 4,5 % de OTI in 2023 agus in 2024. Is léiriú é sin ar infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíocht arna maoiniú ag an Aontas, is é sin tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus ar na hinfheistíochtaí sin an t-athchóiriú ar sheirbhísí sláinte agus sóisialta atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin, cé go bhfuil na meastacháin ar choigilteas amach anseo atá le baint as an athchóiriú fós éiginnte. |
| --- | --- |

(25)

De réir an chláir, meastar go bhfanfaidh infheistíocht rialtais ag leibhéal 4,5 % de OTI in 2023 agus in 2024. Is léiriú é sin ar infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíocht arna maoiniú ag an Aontas, is é sin tríd an tSaoráid. Tagraíonn Clár Cobhsaíochta 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht an airgeadais phoiblí agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. Áirítear ar na hathchóirithe agus ar na hinfheistíochtaí sin an t-athchóiriú ar sheirbhísí sláinte agus sóisialta atá mar chuid den phlean téarnaimh agus athléimneachta freisin, cé go bhfuil na meastacháin ar choigilteas amach anseo atá le baint as an athchóiriú fós éiginnte.

| (26) | Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú 3,1 % de OTI ar easnamh ginearálta an rialtais in 2025 agus go dtiocfaidh laghdú beag 2,9 % air ina dhiaidh sin faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbeidh easnamh ginearálta an rialtais faoi bhun 3 % de OTI in 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 76,9 % ag deireadh 2024 go 80,7 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(26)

Leagtar amach i gClár Cobhsaíochta 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2027. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú 3,1 % de OTI ar easnamh ginearálta an rialtais in 2025 agus go dtiocfaidh laghdú beag 2,9 % air ina dhiaidh sin faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbeidh easnamh ginearálta an rialtais faoi bhun 3 % de OTI in 2026. De réir Chlár Cobhsaíochta 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 76,9 % ag deireadh 2024 go 80,7 % faoi dheireadh 2026.

| (27) | Tá córas leasa shóisialta éifeachtach agus cuimsitheach ag an bhFionlainn a bhfuil ardleibhéal cosanta sóisialta aige, ach tá sé casta agus tá roinnt gaistí dreasachta ann. In 2020, cuireadh de chúram ar choiste parlaiminteach tiomnaithe athchóiriú ar an gcóras slándála sóisialta a dhearadh faoi 2027. I mí Eanáir 2022, d’fhoilsigh an coiste torthaí a chuid oibre chun fadhbanna a mhapáil agus, i mí an Mhárta 2023, chuir sé an tuarascáil eatramhach uaidh i láthair, ina raibh 31 thogra le haghaidh staidéar, dréachtú reachtach agus tionscadail forbartha do rialtais amach anseo. Ar na chéad chéimeanna eile, bheadh tús a chur le hobair reachtach chun an córas leasa shóisialta a chuíchóiriú agus chun dreasachtaí chun oibre a mhéadú, agus cosaint shóisialta a chaomhnú agus an ráta fostaíochta a ardú an tráth céanna. Tá sé tábhachtach leanúint den obair chun an córas slándála sóisialta a athchóiriú chun tacú le hinbhuanaitheacht fhadtéarmach an airgeadais phoiblí. |
| --- | --- |

(27)

Tá córas leasa shóisialta éifeachtach agus cuimsitheach ag an bhFionlainn a bhfuil ardleibhéal cosanta sóisialta aige, ach tá sé casta agus tá roinnt gaistí dreasachta ann. In 2020, cuireadh de chúram ar choiste parlaiminteach tiomnaithe athchóiriú ar an gcóras slándála sóisialta a dhearadh faoi 2027. I mí Eanáir 2022, d’fhoilsigh an coiste torthaí a chuid oibre chun fadhbanna a mhapáil agus, i mí an Mhárta 2023, chuir sé an tuarascáil eatramhach uaidh i láthair, ina raibh 31 thogra le haghaidh staidéar, dréachtú reachtach agus tionscadail forbartha do rialtais amach anseo. Ar na chéad chéimeanna eile, bheadh tús a chur le hobair reachtach chun an córas leasa shóisialta a chuíchóiriú agus chun dreasachtaí chun oibre a mhéadú, agus cosaint shóisialta a chaomhnú agus an ráta fostaíochta a ardú an tráth céanna. Tá sé tábhachtach leanúint den obair chun an córas slándála sóisialta a athchóiriú chun tacú le hinbhuanaitheacht fhadtéarmach an airgeadais phoiblí.

| (28) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fionlainne faoi lán seoil. Mar sin féin, níor síníodh na socruithe oibríochtúla idir an Coimisiún agus an Fhionlainn go fóill. Tá gá leis an gcéim sin chun an chéad iarraidh ar íocaíocht a chur isteach faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta agus chun gur féidir leis an bhFionlainn teacht suas leis an sceideal iarrtha íocaíochta a comhaontaíodh. Chuir an Fhionlainn leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta isteach i mí Eanáir 2023 a d’fhormheas an Chomhairle an 14 Márta 2023. Rinneadh an leasú sin i gcomhthéacs nuashonrú na ranníocaíochta uasta airgeadais atá ar fáil do na Ballstáit ón tSaoráid agus is éard a bhí ann cistiú a laghdú go comhréireach thar cheithre cholún an phlean. Chun freastal ar an gcistiú faoi chaibidil REPowerEU, tá leasú eile ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta beartaithe in 2023. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Fionlainne i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(28)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Tá cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Fionlainne faoi lán seoil. Mar sin féin, níor síníodh na socruithe oibríochtúla idir an Coimisiún agus an Fhionlainn go fóill. Tá gá leis an gcéim sin chun an chéad iarraidh ar íocaíocht a chur isteach faoin bplean téarnaimh agus athléimneachta agus chun gur féidir leis an bhFionlainn teacht suas leis an sceideal iarrtha íocaíochta a comhaontaíodh. Chuir an Fhionlainn leasú ar a plean téarnaimh agus athléimneachta isteach i mí Eanáir 2023 a d’fhormheas an Chomhairle an 14 Márta 2023. Rinneadh an leasú sin i gcomhthéacs nuashonrú na ranníocaíochta uasta airgeadais atá ar fáil do na Ballstáit ón tSaoráid agus is éard a bhí ann cistiú a laghdú go comhréireach thar cheithre cholún an phlean. Chun freastal ar an gcistiú faoi chaibidil REPowerEU, tá leasú eile ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta beartaithe in 2023. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Fionlainne i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (29) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Fionlainne maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais comhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, caibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Fhionlainn |
| --- | --- |

(29)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Fionlainne maidir le beartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais comhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, caibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin san Fhionlainn

| (30) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus leis na cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise roimh an bhFionlainn a bhaineann le ganntanas scileanna, le beartais oideachais agus oiliúna, leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas. |
| --- | --- |

(30)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus leis na cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshláin bhreise roimh an bhFionlainn a bhaineann le ganntanas scileanna, le beartais oideachais agus oiliúna, leis an mbeartas fuinnimh agus leis an aistriú glas.

| (31) | Cé gur éirigh go maith le margadh saothair na Fionlainne in 2022, tá méadú tapa tagtha ar an líon folúntas oscailte, rud a léiríonn mímheaitseálacha scileanna agus ganntanas lucht saothair in earnálacha éagsúla, go háirithe seirbhísí, foirgníocht, teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide, oideachas, cúram sláinte agus cúram sóisialta. Tá an soláthar lucht saothair oilte srianta i ngeall ar an líon measartha íseal céimithe ardoideachais sna réimsí staidéir is mó éileamh i margadh an tsaothair, chomh maith le leibhéal íseal inimirce sa lucht saothair. An tráth céanna, tá gnóthachtáil oideachais threasaigh do dhaoine idir 25 bliana agus 34 bliana d’aois faoi bhun mheánleibhéal an Aontais. Cruthaíonn ganntanas lucht saothair agus scileanna dúshláin d’iomaíochas agus d’fhás fadtéarmach na Fionlainne agus rachaidh siad in olcas a thuilleadh mar gheall ar aosú an daonra, soghluaisteacht lucht saothair atá measartha íseal ar bhonn réigiúnach agus an t-éileamh méadaithe ar scileanna nua i gcomhthéacs an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh. |
| --- | --- |

(31)

Cé gur éirigh go maith le margadh saothair na Fionlainne in 2022, tá méadú tapa tagtha ar an líon folúntas oscailte, rud a léiríonn mímheaitseálacha scileanna agus ganntanas lucht saothair in earnálacha éagsúla, go háirithe seirbhísí, foirgníocht, teicneolaíochtaí faisnéise agus cumarsáide, oideachas, cúram sláinte agus cúram sóisialta. Tá an soláthar lucht saothair oilte srianta i ngeall ar an líon measartha íseal céimithe ardoideachais sna réimsí staidéir is mó éileamh i margadh an tsaothair, chomh maith le leibhéal íseal inimirce sa lucht saothair. An tráth céanna, tá gnóthachtáil oideachais threasaigh do dhaoine idir 25 bliana agus 34 bliana d’aois faoi bhun mheánleibhéal an Aontais. Cruthaíonn ganntanas lucht saothair agus scileanna dúshláin d’iomaíochas agus d’fhás fadtéarmach na Fionlainne agus rachaidh siad in olcas a thuilleadh mar gheall ar aosú an daonra, soghluaisteacht lucht saothair atá measartha íseal ar bhonn réigiúnach agus an t-éileamh méadaithe ar scileanna nua i gcomhthéacs an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh.

| (32) | Tháinig Gníomh Aeráide nua na Fionlainne i bhfeidhm an 1 Iúil 2022, lenar bunaíodh cuspóir na Fionlainne a bheith ar an gcéad tsochaí leasa saor ó iontaise faoi 2035, chomh maith le spriocanna aeráide a leagan síos do 2030, 2040 agus 2050. Mar sin féin, tá geilleagar na Fionlainne fós ar na geilleagair is déine ar fhuinneamh san Aontas. Is iad fuinneamh, tionsclaíocht, iompar agus foirgnimh na príomhearnálacha nach mór rannchuidiú le laghduithe móra ar astaíochtaí gás ceaptha teasa. In 2021, bhí foinsí in-athnuaite fuinnimh ina gcuid shuntasach de mheascán fuinnimh na Fionlainne, 43 % a bhí i gceist leo, agus ina dhiaidh sin bhí 24 % i gceist le hola, 17 % i gceist le fuinneamh núicléach agus 9 % i gceist le gual. Tá an Rúis fós ina foinse thábhachtach breosla núicléach. Tháinig laghdú 56 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Fionlainne sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, méid a bhí thar an sprioc laghdaithe de 15 %. D’fhéadfadh an Fhionlainn leanúint d’iarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). |
| --- | --- |

(32)

Tháinig Gníomh Aeráide nua na Fionlainne i bhfeidhm an 1 Iúil 2022, lenar bunaíodh cuspóir na Fionlainne a bheith ar an gcéad tsochaí leasa saor ó iontaise faoi 2035, chomh maith le spriocanna aeráide a leagan síos do 2030, 2040 agus 2050. Mar sin féin, tá geilleagar na Fionlainne fós ar na geilleagair is déine ar fhuinneamh san Aontas. Is iad fuinneamh, tionsclaíocht, iompar agus foirgnimh na príomhearnálacha nach mór rannchuidiú le laghduithe móra ar astaíochtaí gás ceaptha teasa. In 2021, bhí foinsí in-athnuaite fuinnimh ina gcuid shuntasach de mheascán fuinnimh na Fionlainne, 43 % a bhí i gceist leo, agus ina dhiaidh sin bhí 24 % i gceist le hola, 17 % i gceist le fuinneamh núicléach agus 9 % i gceist le gual. Tá an Rúis fós ina foinse thábhachtach breosla núicléach. Tháinig laghdú 56 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Fionlainne sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin, méid a bhí thar an sprioc laghdaithe de 15 %. D’fhéadfadh an Fhionlainn leanúint d’iarrachtaí chun an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16).

| (33) | Ar na dúshláin atá ann chun cuspóirí aeráide fadtéarmacha a bhaint amach tá bearna shuntasach san infheistíocht phríobháideach agus phoiblí sna príomhearnálacha astaithe chomh maith le moilleanna in úsáid na hinfheistíochta fuinnimh in-athnuaite, arb é riaráiste na n-iarratas ar cheadanna comhshaoil a bhfuil próiseáil de dhíth orthu is cúis leo. Tá gá le nósanna imeachta ceadanna a chuíchóiriú a thuilleadh chun riaráiste na dtionscadal fuinnimh atá ar feitheamh a imréiteach agus chun infheistíocht tosaíochta bhreise a éascú. |
| --- | --- |

(33)

Ar na dúshláin atá ann chun cuspóirí aeráide fadtéarmacha a bhaint amach tá bearna shuntasach san infheistíocht phríobháideach agus phoiblí sna príomhearnálacha astaithe chomh maith le moilleanna in úsáid na hinfheistíochta fuinnimh in-athnuaite, arb é riaráiste na n-iarratas ar cheadanna comhshaoil a bhfuil próiseáil de dhíth orthu is cúis leo. Tá gá le nósanna imeachta ceadanna a chuíchóiriú a thuilleadh chun riaráiste na dtionscadal fuinnimh atá ar feitheamh a imréiteach agus chun infheistíocht tosaíochta bhreise a éascú.

| (34) | Tá gá le hinfheistíocht níos tapúla agus níos airde sa dícharbónú chun praghsanna arda fuinnimh agus spriocanna uaillmhianacha aeráide a bhaint amach. D’ainneoin an fháis níos tapúla ná mar a bhíothas ag súil leis i ndíolacháin feithiclí leictreacha, ní dócha go ndéanfar an infheistíocht is gá i leathadh amach breise, go háirithe leictriú feithiclí tromshaothair, ar théarmaí an mhargaidh i ngeall ar na hachair fhada agus na limistéir inar tearc an daonra a dhéanann an Fhionlainn. Níl thart ar 40 % den ghréasán iarnróid leictrithe fós. |
| --- | --- |

(34)

Tá gá le hinfheistíocht níos tapúla agus níos airde sa dícharbónú chun praghsanna arda fuinnimh agus spriocanna uaillmhianacha aeráide a bhaint amach. D’ainneoin an fháis níos tapúla ná mar a bhíothas ag súil leis i ndíolacháin feithiclí leictreacha, ní dócha go ndéanfar an infheistíocht is gá i leathadh amach breise, go háirithe leictriú feithiclí tromshaothair, ar théarmaí an mhargaidh i ngeall ar na hachair fhada agus na limistéir inar tearc an daonra a dhéanann an Fhionlainn. Níl thart ar 40 % den ghréasán iarnróid leictrithe fós.

| (35) | Chun cinnteacht an tsoláthair a fheabhsú, d’fhéadfaí tarchur náisiúnta leictreachais na Fionlainne a neartú. Tá méadú ag teacht ar tháirgeadh fuinnimh in-athnuaite ó na lárionaid tomhaltais. Cé gur ghníomhaigh an Fhionlainn go cinntitheach chun a spleáchas ar allmhairí ola, guail agus gáis ón Rúis a laghdú, tá ceann den dá stáisiún núicléach san Fhionlainn fós ag brath go hiomlán ar bhreosla na Rúise. Tá gá le hidirnaisc láidre idir an Fhionlainn agus tíortha comharsanachta chun margadh leictreachais dea-fheidhmiúil a áirithiú sa réigiún ar fad agus chun rannchuidiú réamh-mheasta an fhuinnimh in-athnuaite leis an meascán fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(35)

Chun cinnteacht an tsoláthair a fheabhsú, d’fhéadfaí tarchur náisiúnta leictreachais na Fionlainne a neartú. Tá méadú ag teacht ar tháirgeadh fuinnimh in-athnuaite ó na lárionaid tomhaltais. Cé gur ghníomhaigh an Fhionlainn go cinntitheach chun a spleáchas ar allmhairí ola, guail agus gáis ón Rúis a laghdú, tá ceann den dá stáisiún núicléach san Fhionlainn fós ag brath go hiomlán ar bhreosla na Rúise. Tá gá le hidirnaisc láidre idir an Fhionlainn agus tíortha comharsanachta chun margadh leictreachais dea-fheidhmiúil a áirithiú sa réigiún ar fad agus chun rannchuidiú réamh-mheasta an fhuinnimh in-athnuaite leis an meascán fuinnimh a mhéadú.

| (36) | Mar gheall ar ghanntanas oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair san Fhionlainn le haghaidh 37 ngairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear innealtóirí comhshaoil, gairmithe cosanta comhshaoil agus ailtirí tógála. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar lucht saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe i gcás daoine aonair agus i gcás na n-earnálacha agus na réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. |
| --- | --- |

(36)

Mar gheall ar ghanntanas oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. In 2022, tuairiscíodh ganntanas lucht saothair san Fhionlainn le haghaidh 37 ngairm bheatha a raibh scileanna nó eolas sonrach ag teastáil uathu le haghaidh an aistrithe ghlais, lena n-áirítear innealtóirí comhshaoil, gairmithe cosanta comhshaoil agus ailtirí tógála. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar lucht saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe i gcás daoine aonair agus i gcás na n-earnálacha agus na réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh.

| (37) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (17) i moladh (1). |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 agus léirítear a tuairim (17) i moladh (1).

| (38) | I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Fionlainne, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro, |
| --- | --- |

(38)

I bhfianaise na n-idirnasc dlúth idir geilleagair Bhallstáit an limistéir euro agus a rannchuidiú comhchoiteann le feidhmiú an aontais eacnamaíoch agus airgeadais, mhol an Chomhairle go ngníomhódh Ballstáit an limistéir euro, trína bpleananna téarnaimh agus athléimneachta i measc rudaí eile, chun (i) inbhuanaitheacht fiachais a chaomhnú agus staonadh ó thacaíocht leathan a thabhairt don éileamh comhiomlán in 2023, spriocdhíriú níos fearr a dhéanamh maidir leis na bearta fioscacha arna nglacadh chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú, agus machnamh a dhéanamh ar bhealaí iomchuí chun an tacaíocht a laghdú de réir mar a laghdaíonn an brú ó thaobh praghsanna fuinnimh de; (ii) leibhéal ard infheistíochta poiblí a choinneáil ar bun agus infheistíocht phríobháideach a chur chun cinn chun tacú leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach; (iii) tacú le forbairtí pá a mhaolaíonn an caillteanas ó thaobh cumhacht ceannaigh de agus srian a chur ag an am céanna le héifeachtaí indíreacha ar an mboilsciú, sin agus tuilleadh feabhais a chur ar bheartais ghníomhacha maidir leis an margadh saothair mar aon le dul i ngleic le ganntanais scileanna; (iv) feabhas a chur ar an timpeallacht ghnó agus a áirithiú go bhfuil an tacaíocht fuinnimh a thugtar do chuideachtaí costéifeachtúil, sealadach, agus spriocdhírithe ar ghnólachtaí inmharthana, agus go bhfuil dreasachtaí le haghaidh an aistrithe ghlais ag baint léi i gcónaí; agus (v) cobhsaíocht mhacrairgeadais a chaomhnú agus faireachán a dhéanamh ar rioscaí, agus leanúint ag an am céanna den obair chun an t-aontas baincéireachta a chur i gcrích. I gcás na Fionlainne, rannchuidíonn moltaí (1), (2), (3) agus (4) le cur chun feidhme an chéad, an dara agus an tríú moladh a leagtar amach i Moladh 2023 maidir leis an limistéar euro,

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhódh an Fhionlainn in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Beartas fioscach stuama a áirithiú, go háirithe trí theorainn nach mó ná 2,2 % (18) a chur leis an méadú ainmniúil ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

Infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus ionsú éifeachtach deontais faoin tSaoráid agus cistí eile de chuid Aontais a áirithiú, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Le haghaidh na tréimhse tar éis 2024, leanfaidh siad de straitéis fhioscach mheántéarmach a shaothrú maidir le comhdhlúthú inbhuanaithe de réir a chéile, mar aon le hinfheistíochtaí agus athchóirithe atá fabhrach d’fhás inbhuanaithe níos airde, chun staid fhioscach mheántéarmach stuama a bhaint amach.

An córas slándála sóisialta a athchóiriú chun éifeachtúlacht an chórais sochar sóisialta a mhéadú, rud a chuirfeadh feabhas ar dhreasachtaí chun oibre agus a thacódh freisin le hinbhuanaitheacht fhadtéarmach an airgeadais phoiblí.

2.

Leanúint dá phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go leanúnach agus bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús a chur go tapa le cur chun feidhme an tionscnaimh sin. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais comhtháthaithe, sa chaoi gur dlúth-chomhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh dlúthshineirge ann idir iad féin agus an plean sin.

3.

Aghaidh a thabhairt ar ghanntanais lucht saothair agus scileanna trí athsciliú agus uas-sciliú an lucht saothair agus tríd an tairiscint ardoideachais a leathnú, go háirithe le haghaidh na réimsí staidéir is mó éileamh i margadh an tsaothair.

4.

Spleáchas foriomlán ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, lena n-áirítear trí nósanna imeachta ceadanna a bhrostú a thuilleadh, agus borradh a chur faoin infheistíocht phoiblí agus phríobháideach i ndícharbónú na tionsclaíochta agus an iompair, lena n-áirítear trí leictriú. Bonneagar fuinnimh a fhorbairt chun cinnteacht an tsoláthair a mhéadú trí tharchur an leictreachais a neartú. Cur leis na hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

2

(3)  Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (IO L 306, 23.11.2011, lch. 25).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  12524/2021; 12524/2021 ADD 1.

6

(7)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta 2021 na Fionlainne (IO C 304, 29.7.2021, lch. 126).

7

(8)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fhioscaigh.

8

(9)  Le caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta tugadh rannchuidiú forleathnaitheach 0,2 pointe céatadáin de OTI.

9

(10)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas bhuiséadacha bhliantúla na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le – i gcás inarb ábhartha – bearta caiteachais chaipitil.

10

(11)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Fionlainne um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár Cobhsaíochta na Fionlainne 2022, (IO C 334, 1.9.2022, lch. 213).

11

(12)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 5.6 %, i dtéarmaí ainmniúla, a bheidh san fhás aschuir féideartha meántéarmach a dhéanfaidh an Fhionlainn (meán 10 mbliana), céatadán a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

12

(13)  Leis an gcaiteachas caipitil eile a mhaoinítear go náisiúnta, réamh-mheastar go soláthrófar rannchuidiú neodrach de 0,0 pointe céatadáin de OTI.

13

(14)  In Airteagal 5 de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle, ceanglaítear freisin coigeartú is mó ná 0,5 % de OTI a dhéanamh i gcás Ballstát a bhfuil fiachas rialtais acu ar mó é ná 60 % de OTI, nó a bhfuil rioscaí níos suntasaí acu maidir le hinbhuanaitheacht fiachais.

14

(15)  Sainmhínítear glanchaiteachas príomha mar chaiteachas a mhaoinítear go náisiúnta glan ó bhearta lánroghnacha ioncaim agus gan caiteachas úis agus caiteachas dífhostaíochta timthriallaí san áireamh.

15

(16)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

16

(17)  Faoi Airteagal 5(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

17

(18)  A mheastar a chomhfhreagraíonn d’fheabhas bliantúil de 0,3 % de OTI ar a laghad ar chomhardú an bhuiséid struchtúraigh do 2024, mar a thuairiscítear in aithris 23.

18

---

| 1.9.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | C 312/252 |
| --- | --- | --- | --- |

1.9.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

C 312/252

---

MOLADH ÓN gCOMHAIRLE

an 14 Iúil 2023

maidir le Clár Náisiúnta na Sualainne um Athchóiriú 2023 agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Sualainne um Chóineasú 2023

(2023/C 312/27)

TÁ COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 121(2) agus Airteagal 148(4) de,

Ag féachaint do Rialachán (CE) Uimh. 1466/97 ón gComhairle an 7 Iúil 1997 maidir leis an bhfaireachas ar riochtaí buiséadacha, agus an faireachas ar bheartais eacnamaíocha agus a gcomhordú (1), a neartú agus go háirithe Airteagal 9(2) de,

Ag féachaint do Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Samhain 2011 maidir le míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha a chosc agus a cheartú (2), agus go háirithe Airteagal 6(1) de,

Ag féachaint don mholadh ón gCoimisiún Eorpach,

Ag féachaint do na rúin ó Pharlaimint na hEorpa,

Ag féachaint do na conclúidí ón gComhairle Eorpach,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Fostaíochta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste Eacnamaíoch agus Airgeadais,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chosaint Shóisialta,

Ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Beartas Eacnamaíoch,

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), lenar bunaíodh an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (“an tSaoráid”), i bhfeidhm an 19 Feabhra 2021. Leis an an tSaoráid, soláthraítear tacaíocht airgeadais do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí a chur chun feidhme, agus í mar spreagadh fioscach arna mhaoiniú ag an Aontas. I gcomhréir le tosaíochtaí an tSeimeastair Eorpaigh, leis an tSaoráid, rannchuidítear le téarnamh eacnamaíoch cuimsitheach agus le cur chun feidhme athchóirithe agus infheistíochtaí atá inbhuanaithe agus a spreagann fás, go háirithe athchóirithe agus infheistíochtaí chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur chun cinn agus chun cur le hathléimneacht gheilleagair na mBallstát. Cuidíonn sí freisin ó thaobh an t-airgeadas poiblí a neartú agus borradh a chur faoin bhfás agus faoin gcruthú post sa mheántéarma agus san fhadtéarma, ó thaobh an comhtháthú críochach a fheabhsú laistigh den Aontas agus ó thaobh tacú le cur chun feidhme leanúnach Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Rinneadh an ranníocaíocht airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit faoin tSaoráid a thabhairt cothrom le dáta an 30 Meitheamh 2022, i gcomhréir le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2021/241.

| (2) | An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé inti go bhfuil an tSualainn ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023. |
| --- | --- |

(2)

An 22 Samhain 2022, ghlac an Coimisiún Suirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe, rud a chuir tús le Seimeastar Eorpach 2023 um chomhordú an bheartais eacnamaíoch. An 23 Márta 2023, d’fhormhuinigh an Chomhairle Eorpach tosaíochtaí an tSuirbhé Bliantúil don Fhás Inbhuanaithe 2023, tosaíochtaí atá dírithe ar na ceithre ghné den inbhuanaitheacht iomaíoch. An 22 Samhain 2022, ar bhonn Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011, ghlac an Coimisiún freisin Tuarascáil 2023 maidir leis an Sásra Foláirimh inar shainaithin sé inti go bhfuil an tSualainn ar cheann de na Ballstáit a bhféadfadh míchothromaíochtaí a bheith ag baint di, nó a d’fhéadfadh a bheith i mbaol míchothromaíochtaí, agus a mbeadh grinn-athbhreithniú ag teastáil ina leith. Ghlac an Coimisiún moladh freisin le haghaidh moladh ón gComhairle maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro agus togra le haghaidh Thuarascáil Chomhpháirteach 2023 ar Fhostaíocht, ina ndéantar anailís ar chur chun feidhme na dTreoirlínte Fostaíochta agus phrionsabail Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta. Ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (4) an 16 Bealtaine 2023 agus an Tuarascáil Chomhpháirteach ar Fhostaíocht an 13 Márta 2023.

| (3) | Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú. |
| --- | --- |

(3)

Cé go bhfuil athléimneacht shuntasach á léiriú ag geilleagair an Aontais, tá drochthionchar ag an gcomhthéacs geopholaitiúil orthu fós. Agus an tAontas ag seasamh go daingean leis an Úcráin, tá clár oibre beartais eacnamaíoch agus shóisialta an Aontais dírithe sa ghearrthéarma ar dhrochthionchar na suaití fuinnimh a laghdú, i gcás teaghlaigh leochaileacha agus gnólachtaí leochaileacha araon, agus sa mheántéarma ar iarrachtaí a choinneáil ar bun chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a bhaint amach, ar thacaíocht a thabhairt d’fhás inbhuanaithe cuimsitheach, ar an gcobhsaíocht mhaicreacnamaíoch a chosaint agus ar an athléimneacht a mhéadú. Tá sé dírithe go láidir freisin ar iomaíochas agus táirgiúlacht an Aontais a mhéadú.

| (4) | An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(4)

An 1 Feabhra 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht dar teideal “Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan-Nialasach” (“Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais”). Is é is aidhm do Phlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais agus tacú leis an aistriú tapa chuig an aeráidneodracht. Is comhlánú é ar na hiarrachtaí leanúnacha faoin gComhaontú Glas don Eoraip agus faoi REPowerEU. Is é is aidhm dó freisin timpeallacht níos tacúla a sholáthar chun acmhainneacht mhonaraíochta an Aontais a mhéadú i dtaca leis na teicneolaíochtaí glan-nialasachta agus leis na táirgí glan-nialasachta a bhfuil gá leo chun spriocanna uaillmhianacha aeráide an Aontais a bhaint amach, agus chun a áirithiú go mbeidh rochtain ar amhábhair chriticiúla ábhartha, lena n-áirítear trí fhoinsiú a éagsúlú, trí shaothrú cuí a dhéanamh ar acmhainní geolaíocha sna Ballstáit agus trí athchúrsáil na n-amhábhar a uasmhéadú. Is ar cheithre cholún atá Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais bunaithe: timpeallacht rialála intuartha agus shimplithe, rochtain níos tapúla ar mhaoiniú, scileanna a fheabhsú, agus trádáil oscailte do shlabhraí soláthair athléimneacha. An 16 Márta 2023, d’eisigh an Coimisiún teachtaireacht eile dar teideal “Iomaíochas fadtéarmach an Aontais: níos faide ar aghaidh ná 2030”, teachtaireacht a leagadh amach de réir naoi spreagadh a threisíonn a chéile ar mhaithe le hoibriú i dtreo creat rialála lena bhfeabhsófaí an fás. Socraítear leis tosaíochtaí beartais arb é is aidhm dóibh feabhsuithe struchtúracha, bearta infheistíochta dea-dhírithe agus rialála a áirithiú le haghaidh iomaíochas fadtéarmach an Aontais agus a Bhallstát. Cuidíonn na moltaí thíos ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na tosaíochtaí sin.

| (5) | In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241. |
| --- | --- |

(5)

In 2023, tá an Seimeastar Eorpach um chomhordú an bheartais eacnamaíoch fós ag forbairt i gcomhréir le cur chun feidhme na Saoráide. Tá cur chun feidhme iomlán na bpleananna téarnaimh agus athléimneachta fós bunriachtanach chun go mbainfear amach na tosaíochtaí beartais faoin Seimeastar Eorpach, ós rud é go dtugann na pleananna aghaidh ar iomlán na moltaí tírshonracha ábhartha a eisíodh le blianta beaga anuas, nó ar fhothacar mór díobh. Tá moltaí tírshonracha 2019, 2020 agus 2022 fós chomh hábhartha céanna maidir le pleananna téarnaimh agus athléimneachta arna n-athbhreithniú, arna dtabhairt cothrom le dáta nó arna leasú i gcomhréir le hAirteagail 14, 18 agus 21 de Rialachán (AE) 2021/241.

| (6) | Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta. |
| --- | --- |

(6)

Is é is aidhm do Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) (“Rialachán REPowerEU”), a glacadh an 27 Feabhra 2023, deireadh a chur go tapa le spleáchas an Aontais ar allmhairí breosla iontaise ón Rúis. Cuirfidh sé sin le slándáil fuinnimh agus le héagsúlacht sholáthar fuinnimh an Aontais, agus ag an am céanna, méadóidh sé glacadh na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh, acmhainneachtaí stórála fuinnimh agus an éifeachtúlacht fuinnimh. Le Rialachán REPowerEU, cuirtear ar chumas na mBallstát caibidil nua REPowerEU a chur lena bpleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta chun go maoineofar athchóirithe agus infheistíochtaí ríthábhachtacha a chuideoidh le cuspóirí REPowerEU a bhaint amach. Cuideoidh na hathchóirithe agus na hinfheistíochtaí sin freisin ó thaobh borradh a chur faoi iomaíochas thionscal glan-nialasachta an Aontais mar a leagtar amach i bPlean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais, agus tabharfaidh siad aghaidh ar na moltaí tírshonracha a bhaineann le fuinneamh arna n-eisiúint chuig na Ballstáit in 2022 agus, i gcás inarb infheidhme, in 2023. Le Rialachán REPowerEU, tugtar isteach catagóir nua de thacaíocht airgeadais neamh-in-aisíoctha, atá á cur ar fáil do na Ballstáit chun athchóirithe agus infheistíochtaí nua a bhaineann le fuinneamh a mhaoiniú faoina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta.

| (7) | An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair. |
| --- | --- |

(7)

An 8 Márta 2023, ghlac an Coimisiún teachtaireacht lena gcuirtear treoraíocht ar fáil maidir leis an mbeartas fioscach 2024 (“teachtaireacht an 8 Márta 2023”). Is é is aidhm di tacú le hullmhú chláir na mBallstáit um chobhsaíocht agus um chóineasú, agus an comhordú beartais a neartú ar an gcaoi sin. Thug an Coimisiún chun cuimhne go ndéanfar clásal éalaithe ginearálta an Chomhshocraithe Cobhsaíochta agus Fáis a dhíghníomhachtú i ndeireadh 2023. D’éiligh an Coimisiún go mbeadh beartais fhioscacha ann in 2023–2024 a d’áiritheodh an inbhuanaitheacht fiachais sa mheántéarma agus a mhéadódh an acmhainneacht fáis ar bhealach inbhuanaithe agus iarradh ar na Ballstáit a leagan amach ina gclár um chobhsaíocht agus um chóineasú 2023 conas a áiritheoidh a bpleananna fioscacha go n-urramófar luach tagartha an Chonartha, is é sin 3 % den olltáirgeacht intíre (OTI), agus go n-áiritheofar laghdú inchreidte leanúnach an fhiachais, sin nó conas a choinneofar an fiachas ar leibhéal stuama sa mheántéarma. D’iarr an Coimisiún ar na Ballstáit freisin deireadh a chur de réir a chéile le beartais fhioscacha náisiúnta arna dtabhairt isteach chun teaghlaigh agus gnólachtaí a chosaint ar shuaitheadh na bpraghsanna fuinnimh, agus deireadh a chur ar dtús leis na beartais is lú a spriocdhíríodh. Thug sé le fios, dá mba rud é gur ghá síneadh a chur le bearta tacaíochta mar gheall ar bhrú a bheith ann an athuair ó thaobh an fhuinnimh de, gur cheart do na Ballstáit na bearta sin a spriocdhíriú ar theaghlaigh leochaileacha agus ar ghnólachtaí leochaileacha ar bhealach níos fearr. Luaigh an Coimisiún go ndéanfaí na moltaí fioscacha a chainníochtú agus a dhifreáil. Thairis sin, mar a mholtar sa teachtaireacht uaidh an 9 Samhain 2022 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais Eorpaigh, go ndéanfaí na moltaí fioscacha sin a fhoirmliú ar bhonn an ghlanchaiteachais phríomhúil. Mhol sé do na Ballstáit uile leanúint ar aghaidh ag cosaint na hinfheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus a áirithiú go n-úsáidfear an tSaoráid agus cistí eile an Aontais go héifeachtach, go háirithe i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh agus na gcuspóirí athléimneachta. Thug an Coimisiún le fios go molfadh sé don Chomhairle tús a chur, in earrach na bliana 2024, leis na nósanna imeachta um easnamh iomarcach atá bunaithe ar easnaimh, ar bhonn na sonraí olltoraidh maidir le 2023, i gcomhréir leis na forálacha dlíthiúla atá ann faoi láthair.

| (8) | An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún isteach tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023. |
| --- | --- |

(8)

An 26 Aibreán 2023, chuir an Coimisiún isteach tograí reachtacha chun athchóiriú cuimsitheach ar rialacha rialachais eacnamaíoch an Aontais a chur chun feidhme. Is é is príomhchuspóir do na tograí sin inbhuanaitheacht an fhiachais phoiblí a neartú agus fás inbhuanaithe agus cuimsitheach a chur chun cinn sna Ballstáit uile trí athchóirithe agus trí infheistíochtaí. Sna tograí uaidh, díríonn an Coimisiún ar an úinéireacht náisiúnta a fheabhsú, ar an gcreat a shimpliú agus gluaiseacht i dtreo fócas níos meántéarmaí, in éineacht le forfheidhmiú éifeachtach agus níos comhleanúnaí. De réir na gConclúidí ón gComhairle an 14 Márta 2023 maidir le treoirlínte le haghaidh athchóiriú ar chreat rialachais eacnamaíoch an Aontais, is é an cuspóir atá ann an obair reachtach a thabhairt i gcrích in 2023.

| (9) | An 28 Bealtaine 2021, chuir an tSualainn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 4 Bealtaine 2022, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Sualainne (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an tSualainn tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin. |
| --- | --- |

(9)

An 28 Bealtaine 2021, chuir an tSualainn a plean náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta faoi bhráid an Choimisiúin, i gcomhréir le hAirteagal 18(1) de Rialachán (AE) 2021/241. De bhun Airteagal 19 de Rialachán (AE) 2021/241, rinne an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an phlean téarnaimh agus athléimneachta, i gcomhréir leis na treoirlínte measúnaithe a leagtar amach in Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin. An 4 Bealtaine 2022, ghlac an Chomhairle a Cinneadh Cur Chun Feidhme maidir le formheas an mheasúnaithe ar phlean téarnaimh agus athléimneachta na Sualainne (6). Tá scaoileadh na dtráthchodanna ag brath ar chinneadh a bheith glactha ag an gCoimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 24(5) de Rialachán (AE) 2021/241, cinneadh á rá go bhfuil an tSualainn tar éis na ngarspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa Chinneadh Cur Chun Feidhme ón gComhairle a chomhlíonadh go sásúil. Tuigtear gurb é atá i gceist le comhlíonadh sásúil, nach ndeachthas siar ar ghnóthú na ngarspriocanna agus na spriocanna a gnóthaíodh roimhe sin.

| (10) | An 28 Aibreán 2023, thíolaic an tSualainn a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 28 Aibreán 2023, a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Sualainne maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach. |
| --- | --- |

(10)

An 28 Aibreán 2023, thíolaic an tSualainn a Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus, an 28 Aibreán 2023, a Clár um Chóineasú 2023, i gcomhréir le hAirteagal 8(1) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97. Chun na naisc atá eatarthu a chur san áireamh, rinneadh measúnú ar an dá chlár le chéile. I gcomhréir le hAirteagal 27 de Rialachán (AE) 2021/241, is léiriú é Clár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 ar thuairisciú leathbhliantúil na Sualainne maidir leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh a plean téarnaimh agus athléimneachta a bhaint amach.

| (11) | An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don tSualainn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Sualainne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Sualainne. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Sualainne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach. |
| --- | --- |

(11)

An 24 Bealtaine 2023, d’fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil tíre 2023 don tSualainn. Rinneadh measúnú sa tuarascáil sin ar dhul chun cinn na Sualainne ó thaobh aghaidh a thabhairt ar na moltaí tírshonracha ábhartha a ghlac an Chomhairle idir 2019 agus 2022, agus measadh cur chun feidhme phlean téarnaimh agus athléimneachta na Sualainne. Ar bhonn na hanailíse sin, léiríodh sa tuarascáil tíre na bearnaí atá ann maidir leis na dúshláin nár tugadh aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, sin nó nár tugadh aghaidh orthu ach go páirteach, chomh maith le dúshláin nua agus dúshláin atá ag teacht chun cinn. Leis an tuarascáil, rinneadh measúnú freisin ar dhul chun cinn na Sualainne ó thaobh Colún Eorpach na gCeart Sóisialta a chur chun feidhme agus ó thaobh príomhspriocanna an Aontais maidir le fostaíocht, scileanna agus laghdú na bochtaineachta a bhaint amach, sin agus ar an dul chun cinn i dtreo Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe a bhaint amach.

| (12) | Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an tSualainn agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa tSualainn. Go háirithe, tá leochaileachtaí fós ann a bhaineann lena mhargadh eastáit réadaigh agus le hardfhiachas príobháideach. Tá praghsanna eastáit réadaigh ard, agus bhí siad ag ardú go dtí le déanaí. Tá méaduithe ar phraghas na dtithe tar éis dul taobh le taobh le fiachas príobháideach atá ag ardú. In 2022, i gcomhthéacs géarú suntasach ar dhálaí airgeadaíochta agus maoinithe, thosaigh praghsanna eastáit réadaigh ag laghdú go feiceálach, agus an cuma ar an scéal go bhfuil tús curtha le leachtú na leochaileachtaí carntha. Tá róluacháil shuntasach ar phraghsanna fós agus táthar ag súil go dtiocfaidh laghdú breise orthu. Tá laghdú suntasach tagtha ar an láimhdeachas in earnáil an eastáit réadaigh le déanaí, agus, mar thoradh air sin, tá an t-éileamh ar theaghaisí nuathógtha tite freisin. Go dtí seo, tá na forbairtí dochracha teoranta d’earnálacha na tógála agus an eastáit réadaigh, earnálacha atá ag laghdú go mór anois tar éis blianta d’fhás ard. Ar an iomlán, táthar ag súil go gcrapfaidh geilleagar na Sualainne in 2023, leis na hathruithe ar choinníollacha airgeadaíochta a dhéanann difear do chláir chomhardaithe teaghlach agus cuideachtaí réadmhaoine tráchtála agus an acmhainn a bheidh acu dul i mbun tomhaltais agus infheistíochta. Tá tionchar suntasach ag rátaí úis méadaithe ar íocaíochtaí morgáiste, mar gheall ar leitheadúlacht rátaí úis athraitheacha agus morgáistí a mhaireann ar feadh tréimhse an-fhada. Bhí tionchar teoranta ag coinníollacha athraitheacha ar an earnáil airgeadais; tá an earnáil láidir agus is ann do chorrlaigh arda brabúis agus do chóimheasa caipitil atá ualaithe ó thaobh riosca de, rud a d’fhéadfadh a bheith mar sciath chosanta in aghaidh fhorleathadh fadhbanna earnáil an eastáit réadaigh don gheilleagar i gcoitinne, cé go bhfuil sí thar a bheith neamhchosanta ar athruithe in earnáil an eastáit réadaigh. Tá an dul chun cinn beartais teoranta. Go háirithe, leanann an córas cánach de bheith i bhfabhar úinéireacht tí trí chánachas maoine athfhillteach íseal agus cuireann sé éadáil tithíochta atá maoinithe ag fiachas chun cinn trí inasbhainteacht chánach shuntasach ar íocaíochtaí úis morgáiste. Ina theannta sin, níl ach athchóiriú teoranta déanta ar an margadh cíosa neamhéifeachtúil. |
| --- | --- |

(12)

Rinne an Coimisiún grinn-athbhreithniú faoi Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 maidir leis an tSualainn agus d’fhoilsigh sé a thorthaí an 24 Bealtaine 2023. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go bhfuil míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha sa tSualainn. Go háirithe, tá leochaileachtaí fós ann a bhaineann lena mhargadh eastáit réadaigh agus le hardfhiachas príobháideach. Tá praghsanna eastáit réadaigh ard, agus bhí siad ag ardú go dtí le déanaí. Tá méaduithe ar phraghas na dtithe tar éis dul taobh le taobh le fiachas príobháideach atá ag ardú. In 2022, i gcomhthéacs géarú suntasach ar dhálaí airgeadaíochta agus maoinithe, thosaigh praghsanna eastáit réadaigh ag laghdú go feiceálach, agus an cuma ar an scéal go bhfuil tús curtha le leachtú na leochaileachtaí carntha. Tá róluacháil shuntasach ar phraghsanna fós agus táthar ag súil go dtiocfaidh laghdú breise orthu. Tá laghdú suntasach tagtha ar an láimhdeachas in earnáil an eastáit réadaigh le déanaí, agus, mar thoradh air sin, tá an t-éileamh ar theaghaisí nuathógtha tite freisin. Go dtí seo, tá na forbairtí dochracha teoranta d’earnálacha na tógála agus an eastáit réadaigh, earnálacha atá ag laghdú go mór anois tar éis blianta d’fhás ard. Ar an iomlán, táthar ag súil go gcrapfaidh geilleagar na Sualainne in 2023, leis na hathruithe ar choinníollacha airgeadaíochta a dhéanann difear do chláir chomhardaithe teaghlach agus cuideachtaí réadmhaoine tráchtála agus an acmhainn a bheidh acu dul i mbun tomhaltais agus infheistíochta. Tá tionchar suntasach ag rátaí úis méadaithe ar íocaíochtaí morgáiste, mar gheall ar leitheadúlacht rátaí úis athraitheacha agus morgáistí a mhaireann ar feadh tréimhse an-fhada. Bhí tionchar teoranta ag coinníollacha athraitheacha ar an earnáil airgeadais; tá an earnáil láidir agus is ann do chorrlaigh arda brabúis agus do chóimheasa caipitil atá ualaithe ó thaobh riosca de, rud a d’fhéadfadh a bheith mar sciath chosanta in aghaidh fhorleathadh fadhbanna earnáil an eastáit réadaigh don gheilleagar i gcoitinne, cé go bhfuil sí thar a bheith neamhchosanta ar athruithe in earnáil an eastáit réadaigh. Tá an dul chun cinn beartais teoranta. Go háirithe, leanann an córas cánach de bheith i bhfabhar úinéireacht tí trí chánachas maoine athfhillteach íseal agus cuireann sé éadáil tithíochta atá maoinithe ag fiachas chun cinn trí inasbhainteacht chánach shuntasach ar íocaíochtaí úis morgáiste. Ina theannta sin, níl ach athchóiriú teoranta déanta ar an margadh cíosa neamhéifeachtúil.

| (13) | De réir na sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig feabhas ar chomhardú ginearálta rialtas na Sualainne ó riocht buiséadach comhardaithe in 2021 go barrachas 0,7 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 36,5 % de OTI ag deireadh 2021 go 33,0 % ag deireadh 2022. |
| --- | --- |

(13)

De réir na sonraí arna mbailíochtú ag Eurostat, tháinig feabhas ar chomhardú ginearálta rialtas na Sualainne ó riocht buiséadach comhardaithe in 2021 go barrachas 0,7 % in 2022, agus thit an t-ollfhiachas rialtais ó 36,5 % de OTI ag deireadh 2021 go 33,0 % ag deireadh 2022.

| (14) | Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú ar an gcáin fuinnimh ar dhíosail agus ar pheitril; agus áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas costas an leictreachais do theaghlaigh a fhritháireamh. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,2 % de OTI (7). Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,2 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,0 % in 2021. |
| --- | --- |

(14)

Na bearta beartais fhioscaigh a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, is bearta iad a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. In 2022, áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena laghdaítear ioncam laghdú ar an gcáin fuinnimh ar dhíosail agus ar pheitril; agus áiríodh sna bearta beartais fhioscaigh sin lena méadaítear caiteachas costas an leictreachais do theaghlaigh a fhritháireamh. Measann an Coimisiún gurb é an glanchostas buiséadach a bhain leis na bearta sin in 2022 0,2 % de OTI (7). Ina theannta sin, an costas buiséadach a bhain le cosaint shealadach a thabhairt do dhaoine easáitithe as an Úcráin, costas a meastar a bheith ina 0,2 % de OTI in 2022, sin rud eile a d’imir tionchar ar chomhardú ginearálta an rialtais. An tráth céanna, an costas a mheastar a bhaineann le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, chuaigh an costas sin i laghad ionas gur 1,1 % de OTI a bhí ann in 2022, le hais 2,0 % in 2021.

| (15) | An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don tSualainn staid fhioscach thacúil a shaothrú in 2022 (8), lena n-áirítear an spreagadh a tugadh leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(15)

An 18 Meitheamh 2021, mhol an Chomhairle don tSualainn staid fhioscach thacúil a shaothrú in 2022 (8), lena n-áirítear an spreagadh a tugadh leis an tSaoráid agus go gcaomhnódh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta.

| (16) | De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (9) in 2022 crapthach ag leibhéal + 0,4 % de OTI a bhí iomchuí i gcomhthéacs boilsciú ard. Mar a mhol an Chomhairle, lean an tSualainn de thacaíocht a thabhairt don téarnamh lena n-áirítear le hinfheistíochtaí arna maoiniú ag an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (10). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an tSualainn infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach de 0,8 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an tSualainn ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta. |
| --- | --- |

(16)

De réir mheastacháin an Choimisiúin, bhí an staid fhioscach (9) in 2022 crapthach ag leibhéal + 0,4 % de OTI a bhí iomchuí i gcomhthéacs boilsciú ard. Mar a mhol an Chomhairle, lean an tSualainn de thacaíocht a thabhairt don téarnamh lena n-áirítear le hinfheistíochtaí arna maoiniú ag an tSaoráid. 0,2 % de OTI a bhí ann in 2022 le caiteachas arna mhaoiniú ag deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais (0,2 % de OTI a bhí ann in 2021). Trí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, soláthraíodh rannchuidiú forleathnaitheach dar luach 0,1 pointe céatadáin leis an staid fhioscach (10). Dá bhrí sin, chaomhnaigh an tSualainn infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta, mar a mhol an Chomhairle. An tráth céanna, leis an méadú ar chaiteachas reatha príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta nua ioncaim) soláthraíodh ranníocaíocht chrapthach de 0,8 pointe céatadáin don staid fhioscach. Dá bhrí sin, bhí smacht leordhóthanach ag an tSualainn ar an bhfás ar chaiteachas reatha arna mhaoiniú go náisiúnta.

| (17) | Tá an cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár um Chóineasú 2023 faichilleach in 2023, agus is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh laghdú 1,0 % ar fhíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 1,2 % air arís in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtitfidh fíor-OTI 0,5 % in 2023 agus go dtiocfaidh fás 1,1 % air in 2024, go príomha toisc go bhfuil sonraí níos déanaí agus infheistíocht lasmuigh den tógáil beagán níos lú dinimiciúil i réamhaisnéis an Choimisiúin. |
| --- | --- |

(17)

Tá an cás maicreacnamaíoch atá ina bhuntaca leis na réamh-mheastacháin bhuiséadacha i gClár um Chóineasú 2023 faichilleach in 2023, agus is cás é atá i gcomhréir le réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ina dhiaidh sin. Tá sé tuartha ag an rialtas go dtiocfaidh laghdú 1,0 % ar fhíor-OTI in 2023 agus go dtiocfaidh méadú 1,2 % air arís in 2024. I gcomparáid leis sin, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtitfidh fíor-OTI 0,5 % in 2023 agus go dtiocfaidh fás 1,1 % air in 2024, go príomha toisc go bhfuil sonraí níos déanaí agus infheistíocht lasmuigh den tógáil beagán níos lú dinimiciúil i réamhaisnéis an Choimisiúin.

| (18) | Ina Chlár um Chóineasú 2023, measann an rialtas go laghdóidh barrchas ginearálta an rialtais maidir le 2022 go cóimheas easnaimh 0,4 % de OTI in 2023. Léiríonn an meath in 2023 go príomha an geilleagar níos laige agus an t-airgeadas ag dul in olcas in earnáil an rialtais áitiúil. De réir Chlár um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 33,0 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 31,0 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tá sé tuartha ag an gCoimisiún i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 0,9 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá réamh-mheasta i gClár um Chóineasú 2023, go príomha toisc go measann an Coimisiún go mbeidh an caiteachas poiblí níos airde, rud a eascraíonn as, inter alia, tomhaltas idirmheánach níos airde agus aistrithe sóisialta comhchineáil, chomh maith le caiteachas úis níos airde. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh an cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI ar aon dul le 31,4 % ag deireadh 2023. |
| --- | --- |

(18)

Ina Chlár um Chóineasú 2023, measann an rialtas go laghdóidh barrchas ginearálta an rialtais maidir le 2022 go cóimheas easnaimh 0,4 % de OTI in 2023. Léiríonn an meath in 2023 go príomha an geilleagar níos laige agus an t-airgeadas ag dul in olcas in earnáil an rialtais áitiúil. De réir Chlár um Chóineasú 2023, síltear go dtiocfaidh laghdú ar an gcóimheas idir fiachas ginearálta an rialtais agus OTI ionas gur 33,0 % a bheidh ann ag deireadh 2022, agus gur 31,0 % a bheidh ann ag deireadh 2023. Tá sé tuartha ag an gCoimisiún i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh easnamh rialtais 0,9 % de OTI ann do 2023. Tá sé sin níos airde ná an t-easnamh atá réamh-mheasta i gClár um Chóineasú 2023, go príomha toisc go measann an Coimisiún go mbeidh an caiteachas poiblí níos airde, rud a eascraíonn as, inter alia, tomhaltas idirmheánach níos airde agus aistrithe sóisialta comhchineáil, chomh maith le caiteachas úis níos airde. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh an cóimheas ollfhiachais rialtais-OTI ar aon dul le 31,4 % ag deireadh 2023.

| (19) | Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022 (go háirithe, an cháin fuinnimh ar pheitreal agus ar dhíosal a laghdú) agus bearta nua, mar shampla costais leictreachais a chúiteamh do theaghlaigh, do ghnólachtaí agus d’eagraíochtaí. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh den chuid is mó le hioncam ó tháillí tarchurtha agus, go pointe áirithe, leis na cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthróirí fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,1 % de OTI in 2023 (11). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar go hiarbhír gurb é 0,0 % de OTI in 2023 (i gcomhréir le 2022) méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (12). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí den chuid is mó in 2023. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,1 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. |
| --- | --- |

(19)

Na bearta a glacadh chun tionchar eacnamaíoch agus sóisialta an mhéadaithe ar phraghsanna fuinnimh a mhaolú, meastar go leanfaidh siad de thionchar a imirt ar chomhardú ginearálta an rialtais in 2023. Is éard atá iontu bearta ar cuireadh síneadh leo ó 2022 (go háirithe, an cháin fuinnimh ar pheitreal agus ar dhíosal a laghdú) agus bearta nua, mar shampla costais leictreachais a chúiteamh do theaghlaigh, do ghnólachtaí agus d’eagraíochtaí. Déantar costas na mbeart sin a fhritháireamh den chuid is mó le hioncam ó tháillí tarchurtha agus, go pointe áirithe, leis na cánacha ar bhrabúis amhantair na soláthróirí fuinnimh. Agus an t-ioncam sin á chur san áireamh, tuartar glanchostas buiséadach na mbeart tacaíochta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún ag 0,1 % de OTI in 2023 (11). De réir dealraimh, níl formhór na mbeart in 2023 dírithe ar na teaghlaigh ná ar na gnólachtaí is leochailí, ná ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais go hiomlán chun an t-éileamh fuinnimh a laghdú agus an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. Mar thoradh air sin, i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún meastar go hiarbhír gurb é 0,0 % de OTI in 2023 (i gcomhréir le 2022) méid na mbeart tacaíochta spriocdhírithe atá le cur san áireamh sa mheasúnú ar chomhlíonadh an mholta ón gComhairle an 12 Iúil 2022 (12). Meastar go bhfanfaidh costas buiséadach na cosanta sealadaí a thabhairt do dhaoine easáitithe ón Úcráin cobhsaí den chuid is mó in 2023. Ar deireadh, deireadh a bheith á chur de réir a chéile le bearta éigeandála sealadacha a bhain le géarchéim COVID-19, a measadh gurb ionann iad agus 1,1 % de OTI, meastar gur rud é sin a rachaidh chun sochair do chomhardú ginearálta an rialtais in 2023.

| (20) | Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an tSualainn gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (13), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don tSualainn a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don tSualainn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(20)

Sa Mholadh uaithi an 12 Iúil 2022, mhol an Chomhairle go ndéanfadh an tSualainn gníomhaíocht chun a áirithiú go mbeidh fás an chaiteachais reatha phríomha arna mhaoiniú go náisiúnta i gcomhréir le seasamh foriomlán neodrach beartais in 2023 (13), agus tacaíocht leanúnach shealadach spriocdhírithe á cur san áireamh le haghaidh na dteaghlach is leochailí agus na ngnólachtaí is leochailí i dtaobh méaduithe ar phraghsanna fuinnimh agus le haghaidh daoine ar a dteitheadh ón Úcráin. Ba cheart don tSualainn a bheith réidh chun an caiteachas reatha a chur in oiriúint don staid atá ag síorathrú. Moladh don tSualainn freisin cur le hinfheistíocht phoiblí le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, agus an tionscnamh REPowerEU á chur san áireamh, lena n-áirítear trí leas a bhaint as an tSaoráid agus as cistí eile de chuid an Aontais.

| (21) | In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach neodrach tríd is tríd (– 0,1 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (+ 0,4 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú atá neodrach tríd is tríd leis an staid fhioscach, rannchuidiú dar luach – 0,2 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,3 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú atá neodrach tríd is tríd leis an staid fhioscach, rannchuidiú dar luach 0,1 pointe céatadáin (14). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSualainn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar nach ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla infheistíochtaí in aistriú aeráide an tionscail agus leathnú leathanbhanda, a chistítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

In 2023, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go mbeidh an staid fhioscach neodrach tríd is tríd (– 0,1 % de OTI), tráth a bhfuil boilsciú ard i gceist. Tagann sé sin i ndiaidh staid fhioscach chrapthach a bheith ann in 2022 (+ 0,4 % de OTI). An fás ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim) in 2023, táthar ag tuar go soláthróidh sé rannchuidiú atá neodrach tríd is tríd leis an staid fhioscach, rannchuidiú dar luach – 0,2 % de OTI. Mar achoimre, an fás a thuartar a thiocfaidh ar chaiteachas reatha príomha arna mhaoiniú go náisiúnta, tá sé i gcomhréir leis an Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022. Meastar gur 0,3 % de OTI a bheidh i gceist leis an gcaiteachas a mhaoinítear le deontais faoin tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais in 2023, agus meastar go soláthróidh infheistíocht a mhaoinítear go náisiúnta rannchuidiú atá neodrach tríd is tríd leis an staid fhioscach, rannchuidiú dar luach 0,1 pointe céatadáin (14). Dá bhrí sin, tá sé beartaithe ag an tSualainn infheistíocht bhreise a mhaoiniú tríd an tSaoráid agus trí chistí eile de chuid an Aontais, agus táthar ag tuar nach ndéanfaidh sí infheistíocht arna maoiniú go náisiúnta a chaomhnú. Tá sé beartaithe aici infheistíocht phoiblí a mhaoiniú le haghaidh an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus le haghaidh na slándála fuinnimh, mar shampla infheistíochtaí in aistriú aeráide an tionscail agus leathnú leathanbhanda, a chistítear leis an tSaoráid agus le cistí eile de chuid an Aontais.

| (22) | De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go méadóidh easnamh ginearálta an rialtais go 0,6 % de OTI in 2024. Is léiriú é an méadú in 2024 ar an gcor chun donais eacnamaíoch den chuid is mó. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go bhfanfaidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI cobhsaí ag 31,0 % ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 0,5 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir tríd is tríd leis an easnamh atá tuartha i gClár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 30,7 % ag deireadh 2024. |
| --- | --- |

(22)

De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go méadóidh easnamh ginearálta an rialtais go 0,6 % de OTI in 2024. Is léiriú é an méadú in 2024 ar an gcor chun donais eacnamaíoch den chuid is mó. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go bhfanfaidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI cobhsaí ag 31,0 % ag deireadh 2024. Ar bhonn na mbeart beartais atá aitheanta ag scoithdháta na réamhaisnéise, tuartar i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún easnamh rialtais 0,5 % de OTI in 2024. Tá sé sin i gcomhréir tríd is tríd leis an easnamh atá tuartha i gClár um Chóineasú 2023. I réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh cóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ar aon dul le 30,7 % ag deireadh 2024.

| (23) | Beartaítear le Clár um Chóineasú 2023 go gcuirfear deireadh de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2024 (15). Measann an Coimisiún gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,1 % de OTI in 2024, i gcomhréir le 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh méadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair go bhfanfaidh siad i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú. |
| --- | --- |

(23)

Beartaítear le Clár um Chóineasú 2023 go gcuirfear deireadh de réir a chéile le formhór na mbeart tacaíochta fuinnimh in 2024 (15). Measann an Coimisiún gurb ionann glanchostas na mbeart tacaíochta fuinnimh agus 0,1 % de OTI in 2024, i gcomhréir le 2023. Tá na meastacháin sin bunaithe ar an toimhde nach dtiocfaidh méadú an athuair ar phraghsanna fuinnimh. Na bearta tacaíochta fuinnimh atá beartaithe faoi láthair go bhfanfaidh siad i bhfeidhm in 2024, ní cosúil go bhfuil siad dírithe ar theaghlaigh nó ar ghnólachtaí leochaileacha. Ní chaomhnaíonn siad an comhartha praghais chun an t-éileamh ar fhuinneamh a laghdú agus chun éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú.

| (24) | I gClár um Chóineasú 2023, tá sé beartaithe ag an tSualainn an cuspóir buiséadach meántéarmach — comhardú struchtúrach buiséid de – 1.0 % de OTI — a bhaint amach in 2023 agus in 2024, agus é a choimeád ar bun sa chuid eile de thréimhse an chláir. Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh barrachas 0,1 % de OTI in 2023 agus 0,7 % de OTI in 2024 ag an gcomhardú struchtúrach, leibhéil atá os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh. |
| --- | --- |

(24)

I gClár um Chóineasú 2023, tá sé beartaithe ag an tSualainn an cuspóir buiséadach meántéarmach — comhardú struchtúrach buiséid de – 1.0 % de OTI — a bhaint amach in 2023 agus in 2024, agus é a choimeád ar bun sa chuid eile de thréimhse an chláir. Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, tuartar go mbeidh barrachas 0,1 % de OTI in 2023 agus 0,7 % de OTI in 2024 ag an gcomhardú struchtúrach, leibhéil atá os cionn an chuspóra bhuiséadaigh mheántéarmaigh.

| (25) | Má ghlactar leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tá sé réamh-mheasta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 1,1 % in 2024 ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024. |
| --- | --- |

(25)

Má ghlactar leis nach dtiocfaidh aon athrú ar bheartais, tá sé réamh-mheasta i réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún go dtiocfaidh méadú 1,1 % in 2024 ar ghlanchaiteachas príomhúil arna mhaoiniú go náisiúnta in 2024.

| (26) | De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar infheistíocht rialtais ó 4,7 % de OTI in 2023 go 5,2 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraítear i gClár um Chóineasú 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí, mar shampla na teorainneacha aoise ardaithe i gcóras na bpinsean, a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht fhioscach agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach. |
| --- | --- |

(26)

De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh méadú ar infheistíocht rialtais ó 4,7 % de OTI in 2023 go 5,2 % de OTI in 2024. An infheistíocht níos airde, is léiriú í ar leibhéal níos airde infheistíochta a mhaoinítear go náisiúnta agus infheistíochta a mhaoiníonn an tAontas, eadhon tríd an tSaoráid. Tagraítear i gClár um Chóineasú 2023 d’athchóirithe agus d’infheistíochtaí, mar shampla na teorainneacha aoise ardaithe i gcóras na bpinsean, a mheastar a rannchuideoidh le hinbhuanaitheacht fhioscach agus le fás inbhuanaithe agus cuimsitheach.

| (27) | Leagtar amach i gClár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh athrú ar easnamh ginearálta an rialtais sa chaoi go mbeidh barrachas 0,2 % de OTI ann in 2025 agus 1,4 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbainfidh comhardú ginearálta an rialtais amach luach tagartha ábhartha an Chonartha thar thréimhse an chláir. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 31,0 % ag deireadh 2024 go 27,7 % faoi dheireadh 2026. |
| --- | --- |

(27)

Leagtar amach i gClár um Chóineasú 2023 conair fhioscach mheántéarmach go dtí 2026. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh athrú ar easnamh ginearálta an rialtais sa chaoi go mbeidh barrachas 0,2 % de OTI ann in 2025 agus 1,4 % faoi 2026. Dá bhrí sin, tá sé beartaithe go mbainfidh comhardú ginearálta an rialtais amach luach tagartha ábhartha an Chonartha thar thréimhse an chláir. De réir Chlár um Chóineasú 2023, meastar go dtiocfaidh laghdú ar chóimheas fiachais ghinearálta an rialtais le OTI ó 31,0 % ag deireadh 2024 go 27,7 % faoi dheireadh 2026.

| (28) | Is míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha iad fiachas príobháideach ard agus, in ainneoin roinnt ceartúchán a rinneadh le déanaí, praghsanna maoine a bhfuil róluacháil fós orthu agus atá fós i mbaol leachtú mí-ordúil. Tá sé deacair i gcónaí do dhaoine nua atá ag teacht isteach sa mhargadh tithíochta tithíocht a cheannach, agus is beag rogha eile atá sa mhargadh cíosa agus tá gá le hathchóiriú ann fós, chun liostaí feithimh a laghdú agus chun tógáil cóiríochta ar cíos a chur chun cinn. Tá gníomhaíocht beartais theoranta déanta ag an tSualainn chun cur i gcoinne na míchothromaíochtaí, ag díriú ar bheartais mhacrastuamachta agus ar bhearta soláthair atá dírithe ar nósanna imeachta um chead tógála a mhaolú agus ar thógáil árasán ar cíos a fhóirdheonú. |
| --- | --- |

(28)

Is míchothromaíochtaí maicreacnamaíocha iad fiachas príobháideach ard agus, in ainneoin roinnt ceartúchán a rinneadh le déanaí, praghsanna maoine a bhfuil róluacháil fós orthu agus atá fós i mbaol leachtú mí-ordúil. Tá sé deacair i gcónaí do dhaoine nua atá ag teacht isteach sa mhargadh tithíochta tithíocht a cheannach, agus is beag rogha eile atá sa mhargadh cíosa agus tá gá le hathchóiriú ann fós, chun liostaí feithimh a laghdú agus chun tógáil cóiríochta ar cíos a chur chun cinn. Tá gníomhaíocht beartais theoranta déanta ag an tSualainn chun cur i gcoinne na míchothromaíochtaí, ag díriú ar bheartais mhacrastuamachta agus ar bhearta soláthair atá dírithe ar nósanna imeachta um chead tógála a mhaolú agus ar thógáil árasán ar cíos a fhóirdheonú.

| (29) | Tá an t-ualach cánach foriomlán ar mhaoin sách íseal i gcónaí mar gheall ar asbhaintí cánach flaithiúla ar íocaíochtaí úis morgáiste agus cánacha íseal tráthrialta maoine. Is deacair tionchar na n-athruithe beartais ar íocaíochtaí morgáiste iarchánach a mheas, mar gheall ar easpa sonraí teaghlaigh aonair maidir le sócmhainní agus dliteanais. D’fhéadfadh gnóthachain éifeachtúlachta i ndearadh beartais a bheith mar thoradh ar infhaighteacht sonraí den sórt sin, rud a d’fhéadfadh an bac ar theacht isteach ar an margadh tithíochta a laghdú agus ualaí tithíochta a scaipeadh ar bhealach níos cothroime i measc an phobail. Sa mhargadh cíosa, téann cíosanna rialáilte faoi bhun an mhargaidh chun tairbhe do ghrúpa teoranta teaghlach. Níl aon nasc idir an cíos rialaithe faoi bhun an mhargaidh agus riachtanais agus ioncam an teaghlaigh. Mar thoradh air sin, tá liostaí feithimh fada ann, go háirithe do na teaghaisí níos mó a lorgaítear ar cíos, agus tá an ráta folúntais d’árasáin an-íseal ó thaobh idirnáisiúnta de. Dhéanfaí gnóthachain éifeachtúlachta dá leanfadh cíosanna praghsanna margaidh ar bhealach níos dlúithe agus tacaíocht cíosa a bheith bunaithe ar ioncam agus ar ghlansaibhreas. |
| --- | --- |

(29)

Tá an t-ualach cánach foriomlán ar mhaoin sách íseal i gcónaí mar gheall ar asbhaintí cánach flaithiúla ar íocaíochtaí úis morgáiste agus cánacha íseal tráthrialta maoine. Is deacair tionchar na n-athruithe beartais ar íocaíochtaí morgáiste iarchánach a mheas, mar gheall ar easpa sonraí teaghlaigh aonair maidir le sócmhainní agus dliteanais. D’fhéadfadh gnóthachain éifeachtúlachta i ndearadh beartais a bheith mar thoradh ar infhaighteacht sonraí den sórt sin, rud a d’fhéadfadh an bac ar theacht isteach ar an margadh tithíochta a laghdú agus ualaí tithíochta a scaipeadh ar bhealach níos cothroime i measc an phobail. Sa mhargadh cíosa, téann cíosanna rialáilte faoi bhun an mhargaidh chun tairbhe do ghrúpa teoranta teaghlach. Níl aon nasc idir an cíos rialaithe faoi bhun an mhargaidh agus riachtanais agus ioncam an teaghlaigh. Mar thoradh air sin, tá liostaí feithimh fada ann, go háirithe do na teaghaisí níos mó a lorgaítear ar cíos, agus tá an ráta folúntais d’árasáin an-íseal ó thaobh idirnáisiúnta de. Dhéanfaí gnóthachain éifeachtúlachta dá leanfadh cíosanna praghsanna margaidh ar bhealach níos dlúithe agus tacaíocht cíosa a bheith bunaithe ar ioncam agus ar ghlansaibhreas.

| (30) | I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Cé nár glacadh plean téarnaimh agus athléimneachta na Sualainne go dtí 2022, tá sé faoi lán seoil anois. In ainneoin tús mall, tá an cur chun feidhme ar an mbóthar ceart go ginearálta, agus, ag an bpointe seo, is cosúil go bhfuil rioscaí neamh-ionsúcháin teoranta i bhfianaise leithdháileadh airgeadais measartha beag an phlean téarnaimh agus athléimneachta. Tugadh an socrú oibríochtúil idir an Coimisiún agus an tSualainn i gcrích i mí na Bealtaine 2023. Meastar go dtíolacfaidh an tSualainn a céad iarraidh ar íocaíocht lena gcomhcheanglófar dhá thráthchuid sa dara leath de 2023. Tá ullmhúcháin fós ar siúl maidir le caibidil REPowerEU agus le haguisín mar gheall ar an laghdú beag ar thacaíocht neamh-inaisíoctha. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Sualainne i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan. |
| --- | --- |

(30)

I gcomhréir le hAirteagal 19(3), pointe (b), de Rialachán (AE) 2021/241 agus le critéar 2.2 d’Iarscríbhinn V a ghabhann leis an Rialachán sin, áirítear sa phlean téarnaimh agus athléimneachta tacar fairsing athchóirithe agus infheistíochtaí a threisíonn a chéile agus atá le cur chun feidhme faoi 2026. Cé nár glacadh plean téarnaimh agus athléimneachta na Sualainne go dtí 2022, tá sé faoi lán seoil anois. In ainneoin tús mall, tá an cur chun feidhme ar an mbóthar ceart go ginearálta, agus, ag an bpointe seo, is cosúil go bhfuil rioscaí neamh-ionsúcháin teoranta i bhfianaise leithdháileadh airgeadais measartha beag an phlean téarnaimh agus athléimneachta. Tugadh an socrú oibríochtúil idir an Coimisiún agus an tSualainn i gcrích i mí na Bealtaine 2023. Meastar go dtíolacfaidh an tSualainn a céad iarraidh ar íocaíocht lena gcomhcheanglófar dhá thráthchuid sa dara leath de 2023. Tá ullmhúcháin fós ar siúl maidir le caibidil REPowerEU agus le haguisín mar gheall ar an laghdú beag ar thacaíocht neamh-inaisíoctha. Trí chaibidil nua REPowerEU a thabhairt isteach go tapa sa phlean téarnaimh agus athléimneachta, féadfar athchóirithe agus infheistíocht bhreise a mhaoiniú chun tacú le cuspóirí straitéiseacha na Sualainne i réimse an fhuinnimh agus an aistrithe ghlais. Ar mhaithe leis an bplean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go rathúil, sin agus bearta eacnamaíocha agus fostaíochta eile taobh amuigh den phlean sin, tá sé tábhachtach i gcónaí údaráis áitiúla agus réigiúnacha, comhpháirtithe sóisialta agus geallsealbhóirí ábhartha eile a bheith rannpháirteach ar bhonn córasach agus éifeachtach, chun a áirithiú go bhfuil freagracht i leith an chláir oibre beartais fhoriomláin roinnte go forleathan.

| (31) | D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Sualainne maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais comhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa tSualainn. |
| --- | --- |

(31)

D’fhormheas an Coimisiún doiciméid chlársceidealaithe uile na Sualainne maidir leis an mbeartas comhtháthaithe in 2022. Tá sé ríthábhachtach go rachfar ar aghaidh le cláir an bheartais comhtháthaithe a chur chun feidhme go tapa sa chaoi gur comhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh sineirge ann idir iad féin agus an plean sin, an chaibidil REPowerEU san áireamh, ionas go ndéanfar an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chur i gcrích, go méadófar an athléimneacht eacnamaíoch agus shóisialta, agus go mbeidh forbairt chríochach chothrom ann freisin sa tSualainn.

| (32) | Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh an tSualainn a bhaineann le (i) deiseanna neamhionanna san oideachas do dhaltaí ó chúlra socheacnamaíoch faoi mhíbhuntáiste agus ó chúlra imirceach; (ii) an gá atá le comhtháthú níos fearr a dhéanamh ar ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste sa mhargadh saothair; agus (iii) an gá atá le spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú. |
| --- | --- |

(32)

Chomh maith leis na dúshláin eacnamaíocha agus shóisialta a dtugtar aghaidh orthu sa phlean téarnaimh agus athléimneachta agus sna cláir beartais comhtháthaithe, tá roinnt dúshlán breise roimh an tSualainn a bhaineann le (i) deiseanna neamhionanna san oideachas do dhaltaí ó chúlra socheacnamaíoch faoi mhíbhuntáiste agus ó chúlra imirceach; (ii) an gá atá le comhtháthú níos fearr a dhéanamh ar ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste sa mhargadh saothair; agus (iii) an gá atá le spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú.

| (33) | Cé go n-éiríonn go maith leis an tSualainn go ginearálta maidir le torthaí oideachais, tá neamhionannais ann fós i gcóras oideachais na Sualainne. Tá deiseanna oideachais teoranta ag daltaí ó chúlra socheacnamaíoch agus imirceach faoi mhíbhuntáiste, lena n-áirítear deiseanna chun na scileanna is gá a fhorbairt chun fostaíocht a fháil. Tá an neamhionannas san oideachas ag dul i méid agus is minic a bhíonn baint aige leis an easpa deiseanna atá ann do dhaltaí ó chúlra imirceach an scoil ab fhearr leo a roghnú, go háirithe i gcás daoine a tháinig chun na Sualainne le déanaí. Tá an baol ann go mbainfidh difríochtaí i gcleachtais grádaithe ar fud scoileanna an bonn de thorthaí oideachais. Tá fadhbanna fós ag baint leis an nganntanas múinteoirí cáilithe agus is é an rud is práinní é do mhúinteoirí riachtanas speisialta, do mhúinteoirí ábhair i scoileanna éigeantacha agus do mhúinteoirí gairme i meánscoileanna. Tá scóip ann feabhas a chur ar bhunú agus ar rialachas an chórais oideachais, lena n-áirítear an próiseas clárúcháin agus an córas grádaithe, chomh maith le dul chun cinn gairme na múinteoirí. |
| --- | --- |

(33)

Cé go n-éiríonn go maith leis an tSualainn go ginearálta maidir le torthaí oideachais, tá neamhionannais ann fós i gcóras oideachais na Sualainne. Tá deiseanna oideachais teoranta ag daltaí ó chúlra socheacnamaíoch agus imirceach faoi mhíbhuntáiste, lena n-áirítear deiseanna chun na scileanna is gá a fhorbairt chun fostaíocht a fháil. Tá an neamhionannas san oideachas ag dul i méid agus is minic a bhíonn baint aige leis an easpa deiseanna atá ann do dhaltaí ó chúlra imirceach an scoil ab fhearr leo a roghnú, go háirithe i gcás daoine a tháinig chun na Sualainne le déanaí. Tá an baol ann go mbainfidh difríochtaí i gcleachtais grádaithe ar fud scoileanna an bonn de thorthaí oideachais. Tá fadhbanna fós ag baint leis an nganntanas múinteoirí cáilithe agus is é an rud is práinní é do mhúinteoirí riachtanas speisialta, do mhúinteoirí ábhair i scoileanna éigeantacha agus do mhúinteoirí gairme i meánscoileanna. Tá scóip ann feabhas a chur ar bhunú agus ar rialachas an chórais oideachais, lena n-áirítear an próiseas clárúcháin agus an córas grádaithe, chomh maith le dul chun cinn gairme na múinteoirí.

| (34) | Tá dúshláin fós le sárú ag an tSualainn maidir le daoine atá faoi mhíbhuntáiste agus ó chúlra imirceach a lánpháirtiú i margadh an tsaothair, chomh maith leis na bearnaí scileanna atá fós ann a laghdú. Tá bearna níos mó ag teacht idir leibhéil oideachais na ndaoine nár rugadh san Aontas i gcomparáid leo siúd a rugadh san Aontas, go príomha i ngeall ar oideachas tríú leibhéil a bheith faighte ag níos mó daoine a rugadh san Aontas. Tá méadú ag teacht ar sciar na luathfhágálaithe oideachais agus oiliúna, go háirithe i measc mac léinn nach bhfuil san Aontas. Tá gá le rannpháirtíocht i ngníomhaíochtaí foghlama a neartú chun cabhrú le daoine ó ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste scileanna atá ábhartha do mhargadh an tsaothair a fhorbairt agus chun cur lena ndeiseanna post a fháil. |
| --- | --- |

(34)

Tá dúshláin fós le sárú ag an tSualainn maidir le daoine atá faoi mhíbhuntáiste agus ó chúlra imirceach a lánpháirtiú i margadh an tsaothair, chomh maith leis na bearnaí scileanna atá fós ann a laghdú. Tá bearna níos mó ag teacht idir leibhéil oideachais na ndaoine nár rugadh san Aontas i gcomparáid leo siúd a rugadh san Aontas, go príomha i ngeall ar oideachas tríú leibhéil a bheith faighte ag níos mó daoine a rugadh san Aontas. Tá méadú ag teacht ar sciar na luathfhágálaithe oideachais agus oiliúna, go háirithe i measc mac léinn nach bhfuil san Aontas. Tá gá le rannpháirtíocht i ngníomhaíochtaí foghlama a neartú chun cabhrú le daoine ó ghrúpaí faoi mhíbhuntáiste scileanna atá ábhartha do mhargadh an tsaothair a fhorbairt agus chun cur lena ndeiseanna post a fháil.

| (35) | Tá gá le tuilleadh iarrachta chun go mbainfidh an tSualainn a sprioc náisiúnta amach maidir le glanastaíochtaí nialasacha carbóin faoi 2045. Cé go bhfuil an tSualainn fós i measc na mBallstát ina bhfuil an sciar is airde d’fhoinsí in-athnuaite ina tomhaltas deiridh fuinnimh, d’fhéadfadh acmhainneacht eangaí cumhachta agus srianta tarchuir srianta a chur le cur breise foinsí fuinnimh in-athnuaite amach anseo. In 2022, chuir na srianta sin le méadú ar phraghsanna fuinnimh don tionscal agus do theaghlaigh agus chuir siad teorainn le leathnú na gníomhaíochta eacnamaíche i suíomhanna iargúlta geografacha. Tá sé ríthábhachtach acmhainneacht na heangaí leictreachais a mhéadú, ós rud é go meastar go dtiocfaidh méadú faoi dhó ar thomhaltas deiridh leictreachais na Sualainne go 300 TWh faoi 2045, mar gheall ar riachtanais mhéadaithe i ndáil le leictriú a bhaineanna leis an tionscal agus leis an iompar. Mar sin féin, tá tógáil agus treisiú na heangaí leictreachais faoi réir moilleanna de bharr próisis cheadaithe fhada. Ina theannta sin, tá cuid de na nósanna imeachta riaracháin is faide san Aontas ag an tSualainn maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur in úsáid, go háirithe tionscadail gaoithe ar tír. Tá imscrúdú seolta ag an rialtas maidir le measúnuithe ar cheadanna comhshaoil a shimpliú laistigh de shainchúram Chód Comhshaoil na Sualainne. Ag an am céanna, tá gníomhaíochta beartais nithiúil de dhíth chun dlús a chur le nósanna imeachta riaracháin maidir le leathnú na heangaí leictreachais agus maidir le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, mar shampla trí theorainn a chur le líon na n-údarás a bhfuil baint acu leis na nósanna imeachta sin agus trí nósanna imeachta a reáchtáil go comhuaineach. Ina theannta sin, tá sé bunriachtanach tomhaltas fuinnimh a laghdú trí éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú chun astaíochtaí carbóin agus costais fuinnimh a laghdú do theaghlaigh agus do ghnólachtaí. Maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, tá an baol ann nach mbainfidh an tSualainn amach a sprioc náisiúnta maidir le fuinneamh a úsáid ar bhealach a mbeidh éifeachtúlacht 50 % níos mó ag baint leis in 2030 (i gcomparáid le 2005) má leantar leis an gconair ídithe fuinnimh idir 2005 agus 2020. Le tomhaltas fuinnimh príomhúil 43.8 Mtoe in 2021, tá an tSualainn fós i measc na mBallstát a bhfuil an tomhaltas fuinnimh is airde per capita acu. Tháinig laghdú 37 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Sualainne sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin ráta atá os cionn na sprice laghdaithe 15 %. D’fhéadfadh an tSualainn leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16). |
| --- | --- |

(35)

Tá gá le tuilleadh iarrachta chun go mbainfidh an tSualainn a sprioc náisiúnta amach maidir le glanastaíochtaí nialasacha carbóin faoi 2045. Cé go bhfuil an tSualainn fós i measc na mBallstát ina bhfuil an sciar is airde d’fhoinsí in-athnuaite ina tomhaltas deiridh fuinnimh, d’fhéadfadh acmhainneacht eangaí cumhachta agus srianta tarchuir srianta a chur le cur breise foinsí fuinnimh in-athnuaite amach anseo. In 2022, chuir na srianta sin le méadú ar phraghsanna fuinnimh don tionscal agus do theaghlaigh agus chuir siad teorainn le leathnú na gníomhaíochta eacnamaíche i suíomhanna iargúlta geografacha. Tá sé ríthábhachtach acmhainneacht na heangaí leictreachais a mhéadú, ós rud é go meastar go dtiocfaidh méadú faoi dhó ar thomhaltas deiridh leictreachais na Sualainne go 300 TWh faoi 2045, mar gheall ar riachtanais mhéadaithe i ndáil le leictriú a bhaineanna leis an tionscal agus leis an iompar. Mar sin féin, tá tógáil agus treisiú na heangaí leictreachais faoi réir moilleanna de bharr próisis cheadaithe fhada. Ina theannta sin, tá cuid de na nósanna imeachta riaracháin is faide san Aontas ag an tSualainn maidir le foinsí in-athnuaite fuinnimh a chur in úsáid, go háirithe tionscadail gaoithe ar tír. Tá imscrúdú seolta ag an rialtas maidir le measúnuithe ar cheadanna comhshaoil a shimpliú laistigh de shainchúram Chód Comhshaoil na Sualainne. Ag an am céanna, tá gníomhaíochta beartais nithiúil de dhíth chun dlús a chur le nósanna imeachta riaracháin maidir le leathnú na heangaí leictreachais agus maidir le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, mar shampla trí theorainn a chur le líon na n-údarás a bhfuil baint acu leis na nósanna imeachta sin agus trí nósanna imeachta a reáchtáil go comhuaineach. Ina theannta sin, tá sé bunriachtanach tomhaltas fuinnimh a laghdú trí éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú chun astaíochtaí carbóin agus costais fuinnimh a laghdú do theaghlaigh agus do ghnólachtaí. Maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, tá an baol ann nach mbainfidh an tSualainn amach a sprioc náisiúnta maidir le fuinneamh a úsáid ar bhealach a mbeidh éifeachtúlacht 50 % níos mó ag baint leis in 2030 (i gcomparáid le 2005) má leantar leis an gconair ídithe fuinnimh idir 2005 agus 2020. Le tomhaltas fuinnimh príomhúil 43.8 Mtoe in 2021, tá an tSualainn fós i measc na mBallstát a bhfuil an tomhaltas fuinnimh is airde per capita acu. Tháinig laghdú 37 % ar thomhaltas gáis nádúrtha na Sualainne sa tréimhse idir Lúnasa 2022 agus Márta 2023, i gcomparáid leis an meántomhaltas gáis le linn na tréimhse céanna sna 5 bliana roimhe sin ráta atá os cionn na sprice laghdaithe 15 %. D’fhéadfadh an tSualainn leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an t-éileamh ar ghás a laghdú go sealadach go dtí an 31 Márta 2024 i gcomhréir le Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (16).

| (36) | Mar gheall ar easnaimh oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Tá méadú tagtha ar an nganntanas lucht saothair sa tSualainn le blianta beaga anuas agus in 2022 tuairiscíodh na ganntanais sin i ndáil le 16 ghairm ina dteastaíonn scileanna nó eolas sonrach don aistriú glas. |
| --- | --- |

(36)

Mar gheall ar easnaimh oibrithe agus scileanna in earnálacha agus i ngairmeacha atá ríthábhachtach don aistriú glas, lena n-áirítear teicneolaíochtaí glan-nialasacha a mhonarú, a chur in úsáid agus a chothabháil, tá scrogaill á gcruthú san aistriú chuig geilleagar glan-nialasachta. Chun go laghdófar na ganntanais scileanna agus chun go gcuirfear an cuimsiú sa lucht saothair agus athshannadh an lucht saothair chun cinn, tá sé ríthábhachtach córais oideachais agus oiliúna ar ardchaighdeán a bheith ann a fhreagraíonn d’athruithe ar riachtanais an mhargaidh saothair, chomh maith le bearta spriocdhírithe maidir leis an uas-sciliú agus an t-athsciliú. Chun leas a bhaint as soláthar saothair nach bhfuil leas á bhaint as go fóill, ní mór na bearta sin a bheith inrochtana, go háirithe le haghaidh daoine aonair agus sna hearnálacha agus sna réigiún is mó a ndéanann an t-aistriú glas difear dóibh. Tá méadú tagtha ar an nganntanas lucht saothair sa tSualainn le blianta beaga anuas agus in 2022 tuairiscíodh na ganntanais sin i ndáil le 16 ghairm ina dteastaíonn scileanna nó eolas sonrach don aistriú glas.

| (37) | I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 (17) agus léirítear a tuairim i moladh (1). |
| --- | --- |

(37)

I bhfianaise mheasúnú an Choimisiúin, rinne an Chomhairle scrúdú ar Chlár Cobhsaíochta 2023 (17) agus léirítear a tuairim i moladh (1).

| (38) | I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar an gClár um Chóineasú 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas príobháideach agus le praghsanna arda tithíochta, |
| --- | --- |

(38)

I bhfianaise ghrinn-athbhreithniú an Choimisiúin agus an mheasúnaithe uaidh, rinne an Chomhairle scrúdú ar an gClár Náisiúnta um Athchóiriú 2023 agus ar an gClár um Chóineasú 2023. Léirítear a cuid moltaí faoi Airteagal 6 de Rialachán (AE) Uimh. 1176/2011 i moladh (1). Cuidíonn beartais dá dtagraítear i moladh (1) le haghaidh a thabhairt ar leochaileachtaí a bhaineann le hardfhiachas príobháideach agus le praghsanna arda tithíochta,

AG MOLADH LEIS SEO go ngníomhóidh an tSualainn in 2023 agus 2024 chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

1.

Agus staid fhioscach fhónta á coinneáil ar bun in 2024, infheistíocht phoiblí a mhaoinítear go náisiúnta a chaomhnú agus a áirithiú go n-ionsúfar deontais faoin tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais go héifeachtach, go háirithe chun an t-aistriú glas agus an t-aistriú digiteach a chothú.

Don tréimhse tar éis 2024, leanfaidh siad d’infheistíocht agus d’athchóirithe a shaothrú a chuideoidh le fás inbhuanaithe níos airde agus staid fhioscach meántéarmach stuama a chaomhnú.

Rioscaí a bhaineann le fiachas ard teaghlaigh agus míchothromaíochtaí sa mhargadh tithíochta a laghdú trí in-asbhainteacht chánach d’íocaíochtaí úis morgáiste a laghdú nó trí chánacha athfhillteacha maoine a mhéadú, agus uirlisí leordhóthanacha á mbunú le haghaidh measúnú agus spriocdhíriú beartais níos fearr. Infheistíocht i bhfoirgníocht chónaithe a spreagadh chun na ganntanais is práinní a éascú, go háirithe trí dheireadh a chur le bacainní struchtúracha ar an bhfoirgníocht agus trí sholáthar talún, a bheadh oiriúnach chun tógála, a áirithiú. Feabhas a chur ar éifeachtúlacht an mhargaidh tithíochta, lena n-áirítear trí athchóirithe a thabhairt isteach ar an margadh cíosa.

2.

Leanúint dá phlean téarnaimh agus athléimneachta a chur chun feidhme go leanúnach agus bailchríoch a chur go pras ar chaibidil REPowerEU d’fhonn tús tapa a chur lena chur chun feidhme. Leanúint ar aghaidh le cur chun feidhme tapa chláir an bheartais comhtháthaithe, sa chaoi gur dlúthchomhlánú a bheidh iontu ar an bplean téarnaimh agus athléimneachta agus go mbeidh dlúthshineirge ann idir iad féin agus an plean sin.

3.

Torthaí oideachais a fheabhsú do dhaltaí a mbaineann cúlra socheacnamaíoch agus imirceach faoi mhíbhuntáiste leo trí dheiseanna rochtana comhionanna a chinntiú sa chóras scolaíochta agus trí aghaidh a thabhairt ar ghanntanas múinteoirí cáilithe. Scileanna grúpaí faoi mhíbhuntáiste a fhorbairt, go háirithe daoine ó chúlra imirceach, trí acmhainní agus modhanna a chur in oiriúint dá gcuid riachtanas, d'fhonn cuidiú leo iad féin a lánpháirtiú sa mhargadh saothair.

4.

Spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí dhlús a chur le húsáid foinsí in-athnuaite fuinnimh, lena n-áirítear trí ghréasáin tarchurtha fuinnimh a leathnú agus a uasghrádú, trí athchóirithe a thabhairt isteach chun nósanna imeachta riaracháin agus ceadaithe a shimpliú agus a bhrostú, trí éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú agus trí dhlús a chur le hiarrachtaí beartais atá dírithe ar sholáthar agus ar shealbhú na scileanna agus na n-inniúlachtaí atá ag teastáil le haghaidh an aistrithe ghlais.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil an 14 Iúil 2023.

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

N. CALVIÑO SANTAMARÍA

---

(1)  IO L 209, 2.8.1997, lch. 1.

1

(2)  IO L 306, 23.11.2011, lch. 25.

2

(3)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

3

(4)  Moladh ón gComhairle an 16 Bealtaine 2023 maidir le beartas eacnamaíoch an limistéir euro (IO C 180, 23.5.2023, lch. 1).

4

(5)  Rialachán (AE) 2023/435 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Feabhra 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/241 a mhéid a bhaineann le caibidlí REPowerEU i bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) 2021/1060 agus (AE) 2021/1755, agus Treoir 2003/87/CE (IO L 63, 28.2.2023, lch. 1).

5

(6)  7772/2022 INIT; 7772/2022 ADD 1.

6

(7)  Ba é ollchostas buiséadach na mbeart tacaíochta fuinnimh beagnach 0,5 % de OTI in 2022, ach fuarthas ioncam suntasach fritháirimh ón Oibreoir Córais Tarchurtha, Svenska Kraftnät.

7

Svenska Kraftnät

(8)  Moladh ón gComhairle an 18 Meitheamh 2021 ina dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Sualainne um Chóineasú 2021, (IO C 304, 29.7.2021, lch. 131).

8

(9)  Is é rud a bhíonn i gceist le tomhas na staide fioscaí an t-athrú ar chaiteachas príomha (glan ar bhearta lánroghnacha ioncaim), gan bearta sealadacha éigeandála a bhaineann le géarchéim COVID-19 a áireamh, ach lena n-áirítear caiteachas a mhaoinítear trí thacaíocht neamh-inaisíoctha (deontais) ón tSaoráid agus ó chistí eile de chuid an Aontais, i gcoibhneas le hacmhainneacht fáis mheántéarmaigh. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach Bosca 1 sna Táblaí Staidrimh Fioscacha.

9

(10)  Le caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta tugadh rannchuidiú forleathnaitheach 0,2 pointe céatadáin de OTI.

10

(11)  Is ionann an figiúr agus leibhéal chostas buiséadach bliantúil na mbeart sin, lena n-áirítear ioncam agus caiteachas reatha chomh maith le — i gcás inarb ábhartha — bearta caiteachais chaipitil.

11

(12)  Moladh ón gComhairle an 12 Iúil 2022 maidir le Clár Náisiúnta na Sualainne um Athchóiriú agus lena dtugtar tuairim ón gComhairle maidir le Clár na Sualainne um Chóineasú 2022 (IO C 334, 1.9.2022, lch. 221).

12

(13)  Ar bhonn réamhaisnéis an earraigh 2023 ón gCoimisiún, meastar gur 7,7 % i dtéarmaí ainmniúla a bheidh san fhás aschuir féideartha meántéarmach a dhéanfaidh an tSualainn (meán 10 mbliana), rud a úsáidtear chun an staid fhioscach a thomhas.

13

(14)  Meastar go gcuirfidh caiteachas caipitil eile arna mhaoiniú go náisiúnta ranníocaíocht neodrach ar fáil.

14

(15)  Tá sé beartaithe go bhfanfaidh an laghdú ar cháin fuinnimh ar dhíosal agus ar pheitreal i bhfeidhm ó 2023 go 2025.

15

(16)  Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle an 5 Lúnasa 2022 maidir le bearta comhordaithe maidir le laghdú ar éileamh ar ghás (IO L 206, 8.8.2022, lch. 1).

16

(17)  Faoi Airteagal 9(2) de Rialachán (CE) Uimh. 1466/97.

17

---