# Dziennik Urzędowy C 237/6 li

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 237 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 616 lipca 2018 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 237

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 616 lipca 2018

---

| Spis treśći | Strona |
| --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny |
| | 533. sesja plenarna EKES-u, 14.3.2018–15.3.2018 |
| 2018/C 237/01 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Koncepcja zrównoważonego rozwoju społecznego mająca na celu poprawę standardu życia, pobudzenie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz zwiększenie pewności jutra obywateli w erze cyfrowej [opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji bułgarskiej] | 1 |
| 2018/C 237/02 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Przyszłość pracy – zdobywanie odpowiedniej wiedzy i umiejętności w celu zaspokojenia potrzeb przyszłego rynku pracy (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji bułgarskiej) | 8 |

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

533. sesja plenarna EKES-u, 14.3.2018–15.3.2018

2018/C 237/01

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Koncepcja zrównoważonego rozwoju społecznego mająca na celu poprawę standardu życia, pobudzenie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz zwiększenie pewności jutra obywateli w erze cyfrowej [opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji bułgarskiej]

1

2018/C 237/02

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Przyszłość pracy – zdobywanie odpowiedniej wiedzy i umiejętności w celu zaspokojenia potrzeb przyszłego rynku pracy (opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji bułgarskiej)

8

---

| | III   Akty przygotowawcze |
| --- | --- |
| | EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY |
| | 533. sesja plenarna EKES-u, 14.3.2018–15.3.2018 |
| 2018/C 237/03 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Zwalczanie nielegalnych treści w internecie – W kierunku większej odpowiedzialności platform internetowych[COM(2017) 555 final] | 19 |
| 2018/C 237/04 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Śródokresowa ocena programu Copernicus (2014–2020)[COM(2017) 617 final] | 26 |
| 2018/C 237/05 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Zrównoważony system egzekwowania praw własności intelektualnej odpowiadający dzisiejszym wyzwaniom społecznym[COM(2017) 707 final] – Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej[COM(2017) 708 final] – Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Określenie unijnego podejścia do patentów niezbędnych do spełnienia normy[COM(2017) 712 final] | 32 |
| 2018/C 237/06 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie programu badawczo-szkoleniowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2019–2020) uzupełniającego Horyzont 2020 – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji [COM(2017) 698 final – 2017/312 (NLE)] | 38 |
| 2018/C 237/07 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczący działań następczych w odniesieniu do planu działania w sprawie VAT W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje[COM(2017) 566 final],Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do podatnika certyfikowanego[COM(2017) 567 final – 2017/0248 (CNS)],Wniosek dotyczący rozporządzenia wykonawczego Rady zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi[COM(2017) 568 final – 2017/0249 (NLE)] oraz Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do harmonizacji i uproszczenia niektórych przepisów w systemie podatku od wartości dodanej oraz wprowadzenia docelowego systemu opodatkowania handlu między państwami członkowskimi[COM(2017) 569 final – 2017/0251 (CNS)] | 40 |
| 2018/C 237/08 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Dokończenie budowy unii bankowej[COM(2017) 592 final] | 46 |
| 2018/C 237/09 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/825 w celu zwiększenia puli środków finansowych Programu wspierania reform strukturalnych i dostosowania jego celu ogólnego[COM(2017) 825 final – 2017/0334 (COD)],Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 w odniesieniu do wsparcia reform strukturalnych w państwach członkowskich[COM(2017) 826 final – 2017/0336 (COD)] | 53 |
| 2018/C 237/10 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityk zatrudnienia państw członkowskich[COM(2017) 677 final – 2017/0305 (NLE)] | 57 |
| 2018/C 237/11 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nadania nowego impulsu partnerstwu Afryka–UE[JOIN(2017) 17 final] | 66 |
| 2018/C 237/12 | Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej[COM(2017) 482 final – 2017/0220 (COD)] | 74 |

III   Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

533. sesja plenarna EKES-u, 14.3.2018–15.3.2018

2018/C 237/03

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Zwalczanie nielegalnych treści w internecie – W kierunku większej odpowiedzialności platform internetowych[COM(2017) 555 final]

[COM(2017) 555 final]

19

2018/C 237/04

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Śródokresowa ocena programu Copernicus (2014–2020)[COM(2017) 617 final]

[COM(2017) 617 final]

26

2018/C 237/05

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego: Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Zrównoważony system egzekwowania praw własności intelektualnej odpowiadający dzisiejszym wyzwaniom społecznym[COM(2017) 707 final] – Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej[COM(2017) 708 final] – Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Określenie unijnego podejścia do patentów niezbędnych do spełnienia normy[COM(2017) 712 final]

[COM(2017) 707 final]

[COM(2017) 708 final]

[COM(2017) 712 final]

32

2018/C 237/06

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie programu badawczo-szkoleniowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2019–2020) uzupełniającego Horyzont 2020 – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji [COM(2017) 698 final – 2017/312 (NLE)]

38

2018/C 237/07

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczący działań następczych w odniesieniu do planu działania w sprawie VAT W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje[COM(2017) 566 final],Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do podatnika certyfikowanego[COM(2017) 567 final – 2017/0248 (CNS)],Wniosek dotyczący rozporządzenia wykonawczego Rady zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi[COM(2017) 568 final – 2017/0249 (NLE)] oraz Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do harmonizacji i uproszczenia niektórych przepisów w systemie podatku od wartości dodanej oraz wprowadzenia docelowego systemu opodatkowania handlu między państwami członkowskimi[COM(2017) 569 final – 2017/0251 (CNS)]

[COM(2017) 566 final],

[COM(2017) 567 final – 2017/0248 (CNS)],

[COM(2017) 568 final – 2017/0249 (NLE)]

[COM(2017) 569 final – 2017/0251 (CNS)]

40

2018/C 237/08

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Komunikat do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów Dokończenie budowy unii bankowej[COM(2017) 592 final]

[COM(2017) 592 final]

46

2018/C 237/09

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/825 w celu zwiększenia puli środków finansowych Programu wspierania reform strukturalnych i dostosowania jego celu ogólnego[COM(2017) 825 final – 2017/0334 (COD)],Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 w odniesieniu do wsparcia reform strukturalnych w państwach członkowskich[COM(2017) 826 final – 2017/0336 (COD)]

[COM(2017) 825 final – 2017/0334 (COD)],

[COM(2017) 826 final – 2017/0336 (COD)]

53

2018/C 237/10

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityk zatrudnienia państw członkowskich[COM(2017) 677 final – 2017/0305 (NLE)]

[COM(2017) 677 final – 2017/0305 (NLE)]

57

2018/C 237/11

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nadania nowego impulsu partnerstwu Afryka–UE[JOIN(2017) 17 final]

[JOIN(2017) 17 final]

66

2018/C 237/12

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej[COM(2017) 482 final – 2017/0220 (COD)]

[COM(2017) 482 final – 2017/0220 (COD)]

74

---

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny

533. sesja plenarna EKES-u, 14.3.2018–15.3.2018

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/1 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/1

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Koncepcja zrównoważonego rozwoju społecznego mająca na celu poprawę standardu życia, pobudzenie wzrostu gospodarczego i zatrudnienia oraz zwiększenie pewności jutra obywateli w erze cyfrowej”

[opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji bułgarskiej]

(2018/C 237/01)

| Sprawozdawca: | Giulia BARBUCCI (IT/II) |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Giulia BARBUCCI (IT/II)

| Opinia na wniosek prezydencji bułgarskiej | Pismo z 5.9.2017 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 23.2.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 15.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 187/16/10 |

Opinia na wniosek prezydencji bułgarskiej

Pismo z 5.9.2017

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

23.2.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

15.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

187/16/10

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Wszystkie polityki realizowane przez instytucje europejskie, krajowe i lokalne powinny uwzględniać czynnik zrównoważonego rozwoju społecznego na równi ze zrównoważonym rozwojem gospodarczym i środowiskowym. Niedawne propozycje w zakresie wymiaru społecznego Europy (1), sformułowane na podstawie dokumentu Komisji otwierającego debatę oraz europejskiego filaru praw socjalnych, stanowią jedyną w swoim rodzaju okazję do rozpropagowania zrównoważonego rozwoju i związanych z nim działań wprowadzanych na szczeblu europejskim i krajowym w dziedzinie wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, w dziedzinie zatrudnienia i praw społecznych. EKES zaleca, by propozycje zawarte w obecnym programie prac Komisji, m.in. pakiet dotyczący sprawiedliwości społecznej (Social Fairness Package), inicjatywa na rzecz równości opodatkowania w erze cyfrowej oraz reformy UGW, były nastawione na propagowanie zrównoważonego charakteru europejskiego modelu społecznego. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W oparciu o systemy monitorowania i istniejące już wskaźniki należałoby jeszcze dokładniej analizować wpływ działań podejmowanych w dziedzinie polityki społecznej pod kątem ich zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju społecznego. EKES zaleca instytucjom, by przeprowadziły ocenę obecnych i nowych instrumentów (zaczynając od tabeli wyników filaru praw socjalnych) oraz zweryfikowały ich skuteczność, aby móc dokładniej określić oddziaływanie polityki na obywateli. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES odnotowuje obawy dotyczące potrzeby zaktualizowania obowiązujących standardów pracy i standardów społecznych, wyrażone przez Parlament Europejski w rezolucji z 19 stycznia 2017 r. w sprawie Europejskiego filaru praw socjalnych. W odpowiednim czasie wniesie wkład w pakiet dotyczący sprawiedliwości społecznej ujęty w programie prac Komisji Europejskiej na rok 2018. Podkreśla również potrzebę wsparcia nowych, bardziej zróżnicowanych ścieżek kariery na rynkach pracy za pomocą odpowiednich warunków ramowych, które zarówno poprawiłyby zatrudnienie i standardy dla pracowników w całej Europie niezależnie od warunków umów o pracę, jak i sprzyjałyby większej konwergencji na drodze do lepszych warunków pracy i życia. Przyczyniłoby się to również do przezwyciężenia dysproporcji regionalnych. EKES popiera zalecenie Parlamentu Europejskiego, by Komisja Europejska i partnerzy społeczni wspólnie dążyli do przedstawienia wniosku dotyczącego dyrektywy ramowej w sprawie godnych warunków pracy we wszystkich formach zatrudnienia, która to dyrektywa rozszerzałaby dotychczasowe normy minimalne na nowe rodzaje stosunków pracy. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komitet dostrzega oczywistą zależność między konkurencyjnością i wydajnością a zrównoważonym rozwojem społecznym. Wszystkie strony muszą dążyć do osiągnięcia wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu a zarazem do stworzenia przedsiębiorstwom warunków sprzyjających tworzeniu większej liczby lepszych miejsc pracy. Praca pozostaje głównym czynnikiem tworzenia dobrobytu i zamożności. Trzeba jednak przywrócić należne znaczenie zasadzie, że tylko poprzez bardziej zrównoważony i sprzyjający włączeniu społecznemu wzrost, który gwarantuje ludziom godne warunki pracy, adekwatne płace i świadczenia emerytalno-rentowe oraz możliwość egzekwowania przysługujących im praw można dojść do większej sprawiedliwości w społeczeństwie. Konkurencyjność, wydajność i prawa pracy to elementy, które znów powinny harmonijnie wpisywać się w definicję polityki regulującej zatrudnienie i prawa socjalne. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet zdaje sobie sprawę, że jeśli ludzie, którzy wciąż jeszcze zmagają się z poważnymi konsekwencjami polityki oszczędnościowej, nie skorzystają na bogactwie generowanym przez wzrost gospodarczy ani na większej wydajności wynikającej z cyfryzacji, system demokratyczny może być zagrożony. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES nawołuje, podobnie jak we wcześniejszych opiniach, do wzmożonych wysiłków na rzecz przezwyciężania dysproporcji regionalnych, jeśli chodzi o warunki pracy i życia w UE. Pozytywna konwergencja nie powinna być pustym sloganem, lecz przekrojowym paradygmatem, który należy brać pod uwagę i realizować w każdej z dziedzin polityki europejskiej, począwszy od polityki finansowej i gospodarczej. Dopóki między obywatelami istnieją tak znaczące różnice w poziomie wynagrodzeń i w faktycznym egzekwowaniu praw socjalnych, dopóty nie może być mowy o prawdziwej integracji. W tym kontekście zasadniczą rolę odgrywają fundusze strukturalne, które muszą być w większym stopniu skierowane na wyrównywanie różnic regionalnych. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy takie jak gwarancja dla młodzieży, ścieżki poprawy umiejętności oraz strategie na rzecz walki z długotrwałym bezrobociem. Zachęca instytucje europejskie i krajowe do zapewnienia odpowiednich zasobów, by ułatwić i przyspieszyć transformacje i w należyty sposób zagwarantować ciągłość dochodu (2), szczególnie wśród grup znajdujących się w najbardziej niekorzystnej sytuacji. Ponadto EKES zaleca stworzenie odpowiednich warunków dla zapewnienia konkurencyjności, tworzenia miejsc pracy i płynnej transformacji zawodowej za pomocą siatki bezpieczeństwa socjalnego i innych środków towarzyszących, uwzględniających potrzeby pracowników i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Komitet zaleca partnerom społecznym przeprowadzenie na każdym szczeblu inkluzywnych negocjacji zbiorowych i zachęca ich do rozważenia nowych działań (także w ramach przyszłego programu prac europejskich partnerów społecznych) nastawionych na zwiększenie zatrudnienia kobiet w sektorze cyfrowym z myślą o zlikwidowaniu różnic w płacach ze względu na płeć, zdecydowanej ochronie macierzyństwa dzięki odpowiednim instrumentom oraz tworzeniu warunków dla autentycznej równości kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Ponadto EKES zaleca instytucjom każdego szczebla, partnerom społecznym i zorganizowanemu społeczeństwu obywatelskiemu podjęcie skoordynowanych działań na rzecz zapewniania równego traktowania kobiet i mężczyzn w każdej dziedzinie życia społecznego. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Komitet uważa, zwłaszcza w kontekście potencjalnego pominięcia licznych grup ludności wynikającego z wykluczenia cyfrowego, że zrównoważony rozwój społeczny zasadza się na równych i rzeczywistych możliwościach uczenia się przez całe życie, już od wczesnego dzieciństwa. EKES zaleca, aby decydenci wzięli pod uwagę działania mające ograniczyć deficyt umiejętności w najważniejszych obszarach gospodarki cyfrowej, które są decydujące dla osiągnięcia doskonałości i zwiększenia konkurencyjności Europy. Dlatego też niezwykle ważne jest zapewnienie ścieżek rozwoju umiejętności cyfrowych dla osób zagrożonych wykluczeniem cyfrowym w zakresie korzystania z praw i usług socjalnych – zwłaszcza tych podstawowych. Zaleca, by partnerzy społeczni i instytucje we współpracy ze społeczeństwem obywatelskim bez zwłoki podejmowali działania w tym zakresie. Zadaniem władz publicznych wszystkich szczebli jest zagwarantowanie dostępności odpowiedniej infrastruktury cyfrowej oraz dopilnowanie, by prowadziła ona do większego włączenia społecznego i przezwyciężenia ewentualnych dysproporcji między terytoriami i środowiskami. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Koncepcja zrównoważonego rozwoju społecznego w erze cyfryzacji i globalizacji

| 2.1. | Niniejsza opinia rozpoznawcza ma za zadanie całościowo przeanalizować zagadnienie zrównoważonego rozwoju społecznego – począwszy od samej definicji i kończąc na efektach w postaci działań politycznych w kwestiach społecznych, pracowniczych i gospodarczych. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Skutki globalizacji, brzemię kryzysu ekonomicznego, obniżanie się współczynnika urodzeń i w związku z tym starzenie się społeczeństwa Europy oraz niski wzrost gospodarczy, typowy dla większości krajów UE, to główne elementy składające się na aktualne problemy społeczne o krytycznym znaczeniu. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Liczne wskaźniki społeczno-gospodarcze faktycznie pokazują, że wdrażane przede wszystkim na szczeblu europejskim i krajowym strategie służące wyjściu z kryzysu, choć miały na celu zahamowanie destabilizującego oddziaływania czynników globalnych, to zarazem zbyt często zwiększały nierówności i na nowo zakłócały równowagę – także z geograficznego punktu widzenia – pomiędzy grupami społecznymi, płciami i pokoleniami. Konieczne jest więc, by instytucje we współpracy z partnerami społecznymi i ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim podejmowały wysiłki na wszystkich poziomach w celu przedstawienia strategii nastawionych na zniwelowanie tych zaburzeń równowagi i nierówności przede wszystkim poprzez zwiększenie zatrudnienia dzięki zrównoważonemu wzrostowi w większym stopniu nastawionemu na włączenie społeczne. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Koncepcja zrównoważonego rozwoju opiera się na trzech głównych elementach – zrównoważonym rozwoju w dziedzinie środowiska, gospodarki i w dziedzinie społecznej. Te trzy elementy zostały zapisane w traktatach europejskich i znajdują odzwierciedlenie w koncepcji zrównoważonego rozwoju, która stanowi podstawę dla oenzetowskiej agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i jej 17 celów. Eurostat w swym przeglądzie postępów w realizacji celów zrównoważonego rozwoju w UE stwierdził w 2017 r., że chociaż poczyniono znaczne postępy w kierunku ogólnej realizacji środowiskowych celów zrównoważonego rozwoju (cel nr 7 – „przystępna cenowo i czysta energia”, cel nr 12 – „odpowiedzialna konsumpcja i produkcja, cel nr 15 – „ochrona życia na ziemi”, cel nr 11 – „zrównoważone miasta i społeczności”), to postęp w dziedzinie bardziej zrównoważonego rozwoju społecznego był niewielki (cel nr 4 – „edukacja wysokiej jakości”, cel nr 5 – „równouprawnienie płci”, cel nr 8 – „godna praca i wzrost gospodarczy”, cel nr 1 – „likwidacja ubóstwa”, cel nr 2 – „zero głodu” i cel nr 10 – „zmniejszenie nierówności”). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Choć zasadniczo przyjmuje się definicję zrównoważonego rozwoju społecznego jako „zdolność do zagwarantowania warunków dobrostanu ludzi (bezpieczeństwa, zdrowia, edukacji, demokracji, uczestnictwa i sprawiedliwości) sprawiedliwie rozdzielonych niezależnie od klasy i płci”, to trzeba dodać, że koncepcja ta może przybrać różną postać w zależności od kontekstu, w jakim zostanie użyta. Zrównoważony rozwój społeczny powinien być wprowadzany i realizowany na równi ze zrównoważeniem środowiskowym i gospodarczym z myślą o zmniejszeniu nierówności. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Tymczasem w ostatnich latach przy określaniu polityk makroekonomicznych zrównoważony rozwój społeczny był często błędnie przeciwstawiany stabilności gospodarczej i finansowej. Przykładem tego są reformy strukturalne opracowane przez instytucje europejskie, a następnie wdrażane przez rządy krajowe w reakcji na kryzys finansowy i ekonomiczny w latach 2007–2008. Ani instytucje, ani partnerzy społeczni nie powinni stawiać konkurencyjności i zrównoważoności po przeciwnych stronach barykady. Wykazano wręcz, że np. przedsiębiorstwa bardziej zaawansowane pod względem zrównoważenia są też bardziej konkurencyjne na szczeblu międzynarodowym. Poza tym UE powinna dążyć do tego, by globalizacja zmierzała w kierunku realizacji zrównoważonego rozwoju z korzyścią dla przedsiębiorstw i pracowników. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Jeśli chodzi o dążenie do zrównoważonego i sprzyjającego włączeniu społecznemu wzrostu gospodarczego oraz o tworzenie godnych miejsc pracy i stymulowanie konkurencyjności przy jednoczesnym dbaniu o zrównoważony rozwój społeczny, to spośród wszystkich przedsiębiorstw szczególną rolę mają do odegrania MŚP. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Agenda na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030 i związane z nią 17 celów określają horyzont, w ramach którego należy powiązać innowacje ze zrównoważonym rozwojem za pomocą połączenia inicjatyw globalnych i krajowych. Trzeba więc jasno stwierdzić, że obecny model rozwoju nie jest zrównoważony ani pod względem środowiskowym, ani gospodarczym, ani społecznym, i wyjść tym samym poza dogmat, że zrównoważony rozwój dotyczy tylko środowiska. Należy propagować zintegrowaną wizję rozwoju o wielu wymiarach. Wdrażanie agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju wymaga zaangażowania wszystkich podmiotów społeczeństwa – instytucji, partnerów społecznych, zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, środowiska akademickiego i badawczego – a także skutecznych środków ewaluacji. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | EKES wielokrotnie wskazywał na konieczność zapewnienia cennych wzajemnych powiązań pomiędzy polityką finansową i makroekonomiczną a prawami socjalnymi, zwracając zarazem uwagę na brak poszanowania tych praw, który prowadzi do pogłębiających się nierówności w obrębie Unii. Kwestia zrównoważonego rozwoju społecznego musi być wyraźnie podejmowana zwłaszcza w toczącej się debacie na temat propozycji dotyczących przyszłej struktury unii gospodarczej i walutowej (UGW) oraz wieloletnich ram finansowych (WRF). W oparciu o systemy monitorowania i istniejące już wskaźniki należałoby jeszcze dokładniej analizować wpływ działań podejmowanych w dziedzinie polityki społecznej pod kątem ich zgodności z zasadami zrównoważonego rozwoju społecznego. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | EKES uważa, że zadaniem instytucji jest także przeprowadzenie oceny już istniejących oraz nowych instrumentów (takich jak tabela wyników filaru praw socjalnych) oraz zweryfikowanie ich skuteczności. Ma to na celu dokładne określenie, jak na obywateli będzie oddziaływać proponowana polityka w dziedzinie spraw socjalnych. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Aby przezwyciężyć występujące w UE dysproporcje regionalne, które niekiedy jeszcze pogłębiają się wskutek kryzysu gospodarczego, trzeba m.in. propagować nowe i skuteczniejsze strategie wykorzystania zasobów, zwłaszcza dzięki mobilizacji środków europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Fundusze te powinny być przeznaczane w pierwszej kolejności na pobudzanie zrównoważonego wzrostu gospodarczego i tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy. W swej opinii w sprawie wpływu inwestycji społecznych na zatrudnienie i budżety publiczne (3) EKES opowiedział się już za europejskim programem naprawy gospodarczej i inwestycji o budżecie w wysokości 2 % PKB i za położeniem większego nacisku na inwestycje społeczne. Należy przeznaczyć nowe środki finansowe na ten plan inwestycyjny, aby uzupełnić istniejące europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne. |
| --- | --- |

2.11.

3.   Europejski model społeczny: zrównoważoność i poprawa warunków życia i pracy

| 3.1. | EKES powtarza, że europejski model społeczny stanowi wyjątkową spuściznę tożsamości europejskiej. Poprzez istniejące systemy zabezpieczenia społecznego gwarantuje on wszystkim wysoki stopień ochrony socjalnej i praw obywatelskich. EKES uważa zatem, że nie wolno kwestionować tego modelu, lecz przeciwnie – należy go wzmacniać. W związku z tym ważne jest, by polityka UE dążyła do zapewnienia stałej poprawy warunków życia i pracy obywateli europejskich w różnych aspektach, tak jak przewidziano w traktatach od początków integracji Unii. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Obecny program prac Komisji obejmuje takie inicjatywy jak pakiet dotyczący sprawiedliwości społecznej (social fairness package), inicjatywę na rzecz równości opodatkowania w erze cyfrowej, a także środki na rzecz reformy UGW. EKES zaleca, by te inicjatywy wykorzystano do propagowania zrównoważoności europejskiego modelu społecznego (4). |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Komitet uważa, że przy opracowywaniu polityki dotyczącej rynku pracy konieczne jest właściwe wyważenie zrównoważonego rozwoju społecznego i gospodarczego. W ostatniej dekadzie pogłębiły się dysproporcje i nierówności pomiędzy obywatelami Europy w dostępie zarówno do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego, jak i do rynku pracy. Mnożą się także nietypowe formy pracy, co wyraźnie widać w wielu statystykach. Skutkiem jest coraz dotkliwsze poczucie niepewności wśród obywateli Europy, jeśli chodzi o perspektywy poprawy ogólnych warunków ich życia. Poczucie niepewności jutra pogłębiło się zwłaszcza wśród młodzieży i kobiet, a także wśród wszystkich najbardziej zagrożonych grup społecznych. Dlatego EKES podkreśla ogromne znaczenie wspierania integracji migrantów na rynku pracy, jako że ich wkład w systemy zabezpieczenia społecznego w wielu przypadkach okazuje się decydujący dla stabilności systemów i siatki bezpieczeństwa socjalnego. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES odnotowuje obawy dotyczące potrzeby zaktualizowania obowiązujących standardów pracy i standardów społecznych, wyrażone przez Parlament Europejski w rezolucji z 19 stycznia 2017 r. w sprawie Europejskiego filaru praw socjalnych. W odpowiednim czasie wniesie wkład w pakiet dotyczący sprawiedliwości społecznej ujęty w programie prac Komisji Europejskiej na rok 2018. Podkreśla również potrzebę wsparcia nowych, bardziej zróżnicowanych ścieżek kariery na rynkach pracy za pomocą odpowiednich warunków ramowych, które zarówno poprawiłyby zatrudnienie i standardy dla pracowników w całej Europie niezależnie od warunków umów o pracę, jak i sprzyjałyby większej konwergencji na drodze do lepszych warunków pracy i życia. Przyczyniłoby się to również do przezwyciężenia dysproporcji regionalnych. EKES popiera zalecenie Parlamentu Europejskiego, by Komisja Europejska i partnerzy społeczni wspólnie dążyli do przedstawienia wniosku dotyczącego dyrektywy ramowej w sprawie godnych warunków pracy we wszystkich formach zatrudnienia, która to dyrektywa rozszerzałaby dotychczasowe normy minimalne na nowe rodzaje stosunków pracy. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Komitet w wielu opiniach analizował zjawisko cyfryzacji i jego wpływ na organizację pracy i zatrudnienie (5). Nie powinniśmy jednak zawężać tej analizy tylko do sfery zatrudnienia i rynku pracy. Coraz powszechniejsze korzystanie z narzędzi cyfrowych na co dzień generuje daleko idące zmiany w naszym życiu – w relacjach osobistych, społecznych, a nawet w kontekście polityki, wolontariatu czy w odniesieniu do społeczeństwa obywatelskiego. UE powinna propagować działania na rzecz wczesnej edukacji i uczenia się przez całe życie, zwłaszcza w zakresie umiejętności cyfrowych, by zaradzić problemowi niedopasowania umiejętności do potrzeb rynku pracy. Systemy edukacji, w tym szkolnictwa wyższego, szkolenia zawodowego i uczenia się przez całe życie, powinny dążyć do doskonałości, by europejskie pomysły, towary i usługi wyszły na prowadzenie w dziedzinie badań, innowacji i konkurencyjności. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W wielu opiniach EKES zwracał również uwagę, że w szczególny sposób należy uwzględniać potrzeby grup podatnych na zagrożenia społeczne. Trzeba zapewnić inkluzywne systemy zabezpieczenia społecznego, które w szczególny sposób uwzględniałyby potrzeby tych osób i ich rodzin, aby zagwarantować im godne warunki życia i wsparcie, oraz które pozwalałyby na utrzymanie miejsca pracy dostosowanego do ich indywidualnych potrzeb. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Osoby z niepełnosprawnościami zajmują centralne miejsce w Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych i w europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności. EKES zaleca, by podjąć wszelkie starania na rzecz osiągnięcia znaczącego postępu we wszystkich ośmiu priorytetowych dziedzinach działania służących realizacji celów określonych w konwencji Narodów Zjednoczonych. Działania te dotyczą dostępności, uczestnictwa, równości, zatrudnienia, kształcenia i szkolenia, ochrony socjalnej, zdrowia i propagowania praw osób niepełnosprawnych na poziomie międzynarodowym. Z uwagi na to, że cyfryzacja wpływa na wszystkie dziedziny naszego codziennego życia, EKES apeluje o szczególne uwzględnienie osób z niepełnosprawnościami, gdyż jest wysoce prawdopodobne, że odczują one skutki transformacji cyfrowej. Unia Europejska powinna wykorzystywać liczne możliwości stojące przed osobami z niepełnosprawnościami, by wspierać ich zdolność do zatrudnienia i dostęp do godziwej pracy, co także umożliwi im wnoszenie wkładu do systemów zabezpieczenia społecznego. EKES zaleca zatem, by stworzyć niezbędne warunki do aktywniejszego wykorzystywania narzędzi służących szkoleniu przez całe życie i przekwalifikowaniu osób z niepełnosprawnościami w ramach nowych zawodów cyfrowych. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Zdaniem EKES-u podstawowe znaczenie ma podjęcie tematu zrównoważonego rozwoju społecznego w polityce europejskiej w odniesieniu do ludzi młodych oraz do przyszłości europejskiego modelu społecznego. Większe skoncentrowanie działań UE na przyszłości europejskiego modelu społecznego i na jego trwałości stanowi jedyną możliwą odpowiedź na narastający sceptycyzm młodego pokolenia wobec instytucji (czego najbardziej niepokojącym wyrazem jest bardzo niski wskaźnik udziału w wyborach), jak również wobec zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego, partii politycznych i związków zawodowych. Jest to także jedyna odpowiedź na coraz częstsze przystępowanie młodych ludzi do ruchów eurosceptycznych i skrajnie prawicowych. EKES zaleca instytucjom europejskim i rządom krajowym, by realizowały wszelkie inicjatywy nastawione na zwiększenie liczby i podniesienie jakości miejsc pracy dla osób młodych. Trzeba wspierać też mobilność wśród młodzieży, zapewnić perspektywę godnego zabezpieczenia społecznego oraz promować kształcenie i szkolenie przez całe życie na wszystkich szczeblach. Należy zapewnić odpowiednie finansowanie takim inicjatywom jak Erasmus+, gwarancja dla młodzieży i wszelkim innym środkom przewidzianym w Inicjatywie na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, tak aby zostały należycie wdrożone. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | EKES uważa, że bardzo ważne jest zadbanie o zrównoważony rozwój społeczny w kontekście dochodu, zwłaszcza w przypadku osób w wieku emerytalnym. Systemy zabezpieczenia społecznego (6) muszą gwarantować godne warunki życia i nie dopuszczać do sytuacji, w której ludzie znajdują się poniżej progu ubóstwa. W licznych opiniach EKES zwracał uwagę na potrzebę wprowadzenia systemów emerytalnych, których fundamentem byłaby zasada solidarności międzypokoleniowej. Komitet respektuje różnorodność systemów krajowych, a zarazem podkreśla, że zasadniczą kwestią jest zwiększenie zatrudnienia, które przyczyni się do odpowiedniego wyposażenia systemów zabezpieczenia społecznego. Wszelkie rodzaje umów o pracę, w tym tzw. nowe formy organizacji pracy związane z cyfryzacją, powinny dawać dostęp do świadczeń w ramach systemu zabezpieczenia społecznego, a także wiązać się z obowiązkiem odprowadzania składek do tego systemu (7). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | W swych ostatnich inicjatywach z zakresu zatrudnienia Komisja Europejska dużo uwagi poświęciła kwestii transformacji zawodowej, ponieważ w ostatnich latach coraz bardziej niepokojącą tendencją jest wydłużenie w przypadku ludzi młodych okresu pomiędzy zakończeniem nauki a rozpoczęciem pierwszej pracy, a zwłaszcza pierwszej stałej pracy. Pogorszyła się także sytuacja osób długotrwale bezrobotnych i osób zbliżających się o wieku emerytalnego. Dlatego EKES z zadowoleniem przyjmuje takie inicjatywy jak gwarancja dla młodzieży, ścieżki poprawy umiejętności, promowanie przyuczania do zawodu jako głównej drogi wejścia na rynek pracy poprzez europejski sojusz na rzecz przygotowania zawodowego, a także inicjatywy mające na celu rozwiązanie problemu długotrwałego bezrobocia. W związku z tym zachęca instytucje europejskie i krajowe do zapewnienia odpowiednich zasobów, by ułatwić i przyspieszyć proces transformacji zawodowej, a także odpowiednich szkoleń w celu właściwego zagwarantowania ciągłości dochodu, szczególnie wśród grup znajdujących się w najbardziej niekorzystnej sytuacji i wśród osób z problemami w podnoszeniu kwalifikacji. Ważne, by tymi działaniami zwiększyć ich szanse na znalezienie pracy. Ponadto EKES zaleca stworzenie przedsiębiorstwom odpowiednich warunków dla utrzymania konkurencyjności oraz zagwarantowanie płynnej transformacji zawodowej za pomocą siatki bezpieczeństwa socjalnego i innych środków elastyczności zewnętrznej uwzględniających potrzeby pracowników i przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Zdaniem Komitetu jednym z fundamentów zrównoważonego rozwoju społecznego jest pełna równość płci. Jednocześnie zauważa, że z danych Eurostatu i innych dostępnych wskaźników wynika, że w tej dziedzinie wciąż występują niedopuszczalne nierówności, które stanowią nie tylko naruszenie zasad równości traktowania zawartych w traktatach, ale także poważną przeszkodę na drodze ku pełnemu wykorzystaniu potencjału gospodarczego UE. EKES z zadowoleniem przyjmuje zatem niedawne inicjatywy w tej dziedzinie, a w szczególności pakiet działań Komisji na rzecz godzenia życia prywatnego i zawodowego. Zaleca partnerom społecznym przeprowadzanie na każdym szczeblu inkluzywnych negocjacji zbiorowych i przeanalizowanie potencjalnych nowych środków (także w ramach przyszłego programu prac europejskich partnerów społecznych) nastawionych na zniwelowanie różnic w płacach ze względu na płeć, zdecydowaną ochronę macierzyństwa przy pomocy odpowiednich instrumentów oraz tworzenie warunków dla autentycznej równości kobiet i mężczyzn na rynku pracy. Ponadto EKES zaleca instytucjom każdego szczebla, partnerom społecznym i organizacjom społeczeństwa obywatelskiego podjęcie skoordynowanych działań na rzecz zapewniania równego traktowania kobiet i mężczyzn w każdej sferze życia społecznego. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | W licznych ekspertyzach i badaniach analizuje się nowe zagrożenia społeczne związane z wpływem globalizacji i cyfryzacji na rynek pracy. EKES podziela obawy co do rosnącej fragmentacji pracy, robotyzacji i informatyzacji, a jednocześnie uważa te procesy – pod warunkiem że będą dobrze zarządzane – za szansę na poprawę warunków pracy, zmniejszenia uciążliwości pewnych trudnych zadań oraz uproszczenie szczególnie skomplikowanych zadań. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Również ochrona konsumentów odgrywa znaczącą rolę w dziedzinie zrównoważonego rozwoju społecznego, ponieważ i ta sfera podlega zmianom w wyniku transformacji cyfrowej. Dlatego właściwa polityka europejska powinna zawsze być aktualna i powinna gwarantować skuteczne instrumenty rozwiązywania problemów konsumentów. Należy zwrócić szczególną uwagę na wynikające z cyfryzacji zmiany w takich sektorach jak transport, energia i usługi finansowe. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Nowe nierówności i zagrożenia społeczne ery cyfrowej mogą wynikać także z wykluczenia cyfrowego, czyli z nieprzyswojenia przez pewne grupy społeczne koniecznych umiejętności informatycznych lub podstawowych kompetencji cyfrowych zapewniających dostęp do często niezbędnych informacji i usług. Zdaniem EKES-u zrównoważony rozwój społeczny oznacza także sprawiedliwy i faktyczny dostęp do możliwości kształcenia się przez całe życie – począwszy od wczesnego dzieciństwa. Jest to niezbędne zwłaszcza dla osób niepełnosprawnych, szczególnie w odniesieniu do nowych zawodów cyfrowych. Takie programy kształcenia powinny uwzględniać ryzyko pominięcia znacznych grup społecznych, zwłaszcza osób starszych, ubogich, mających niskie kwalifikacje, mieszkańców odległych regionów, migrantów itd., właśnie na skutek wykluczenia cyfrowego. W erze cyfrowej istotne jest zagwarantowanie wszystkim osobom zagrożonym bezrobociem dostępu do internetu, możliwości zdobywania umiejętności informatycznych oraz egzekwowania przysługujących im praw i korzystania z usług społecznych, w szczególności tych podstawowych. Komitet wzywa partnerów społecznych i instytucje, by we współpracy ze zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim niezwłocznie podjęły działania w tym zakresie. |
| --- | --- |

3.14.

Bruksela, dnia 15 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 145.

1

(2)  Dz.U. C 170 z 5.6.2014, s. 23.

2

(3)  Dz.U. C 226 z 16.7.2014, s. 21.

3

(4)  Dz.U. C 51 z 17.2.2011, s. 20.

4

(5)  SOC/570 (zob. s. 8 niniejszego Dziennika Urzędowego); Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 7; Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 36; Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 30; Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 45; Dz.U. C 303 z 19.8.2016, s. 54; Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 161; Dz.U. C 128 z 18.5.2010, s. 74.

5

(6)  Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 40.

6

(7)  Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 7; Dz.U. C 84 z 17.3.2011, s. 38; Dz.U. C 120 z 16.5.2008, s. 66.

7

---

ZAŁĄCZNIK

Następujące poprawki do pkt 1.3 i 3.4, które uzyskały poparcie co najmniej jednej czwartej oddanych głosów, zostały odrzucone w trakcie debaty:

Punkt 1.3

Zmienić:

| | 1.3. | EKES odnotowuje obawy dotyczące potrzeby zaktualizowania obowiązujących standardów pracy i standardów społecznych, wyrażone przez Parlament Europejski w rezolucji z 19 stycznia 2017 r. w sprawie Europejskiego filaru praw socjalnych. W odpowiednim czasie wniesie wkład w pakiet dotyczący sprawiedliwości społecznej ujęty w programie prac Komisji Europejskiej na rok 2018. Podkreśla również potrzebę wsparcia nowych, bardziej zróżnicowanych ścieżek kariery na rynkach pracy za pomocą odpowiednich warunków ramowych, które zarówno poprawiłyby zatrudnienie i standardy dla pracowników w całej Europie niezależnie od warunków umów o pracę, jak i sprzyjałyby większej konwergencji na drodze do lepszych warunków pracy i życia. Przyczyniłoby się to również do przezwyciężenia dysproporcji regionalnych. EKES przyjmie opinię, w której poprze wniosek dotyczący dyrektywy ramowej w sprawie godnych warunków pracy w Unii Europejskiej. |
| --- | --- | --- |

1.3.

Uzasadnienie

Zostanie przedstawione ustnie.

Wynik głosowania

| Za: | 72 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 121 |
| Wstrzymało się: | 9 |

Za:

72

Przeciw:

121

Wstrzymało się:

9

Punkt 3.4

Zmienić:

| | 3.4. | EKES odnotowuje obawy dotyczące potrzeby zaktualizowania obowiązujących standardów pracy i standardów społecznych, wyrażone przez

  Parlament Europejski

  w rezolucji z 19 stycznia 2017 r. w sprawie Europejskiego filaru praw socjalnych. W odpowiednim czasie wniesie wkład w pakiet dotyczący sprawiedliwości społecznej ujęty w programie prac Komisji Europejskiej na rok 2018. Podkreśla również potrzebę wsparcia nowych, bardziej zróżnicowanych ścieżek kariery na rynkach pracy za pomocą odpowiednich warunków ramowych, które zarówno poprawiłyby zatrudnienie i standardy dla pracowników w całej Europie niezależnie od warunków umów o pracę, jak i sprzyjałyby większej konwergencji na drodze do lepszych warunków pracy i życia. Przyczyniłoby się to również do przezwyciężenia dysproporcji regionalnych. EKES przyjmie opinię, w której poprze wniosek dotyczący

  dyrektywy ramowej

  w sprawie godnych warunków pracy w Unii Europejskiej. |
| --- | --- | --- |

3.4.

Uzasadnienie

Zostanie przedstawione ustnie.

Wynik głosowania

| Za: | 72 |
| --- | --- |
| Przeciw: | 121 |
| Wstrzymało się: | 9 |

Za:

72

Przeciw:

121

Wstrzymało się:

9

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/8 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/8

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Przyszłość pracy – zdobywanie odpowiedniej wiedzy i umiejętności w celu zaspokojenia potrzeb przyszłego rynku pracy”

(opinia rozpoznawcza na wniosek prezydencji bułgarskiej)

(2018/C 237/02)

| Sprawozdawczyni: | Cinzia DEL RIO (IT/II) |
| --- | --- |
| Współsprawozdawczyni: | Milena ANGEŁOWA (BG/I) |

Sprawozdawczyni:

Cinzia DEL RIO (IT/II)

Współsprawozdawczyni:

Milena ANGEŁOWA (BG/I)

| Wniosek prezydencji bułgarskiej w Radzie | Pismo z dnia 5 września 2017 r. |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 23.2.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 15.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za / przeciw / wstrzymało się) | 218/0/3 |

Wniosek prezydencji bułgarskiej w Radzie

Pismo z dnia 5 września 2017 r.

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

23.2.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

15.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za / przeciw / wstrzymało się)

218/0/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Narastające i gwałtowne procesy wdrażania nowych technologii, cyfryzacji i robotyzacji w przedsiębiorstwach – ale także w sektorze publicznym – wywierają doniosły wpływ na systemy produkcji, warunki pracy i modele organizacyjne rynku pracy, a także na społeczeństwo w ogóle. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Nowa rewolucja przemysłowa może przyczynić się do zwiększenia wydajności oraz podniesienia jakości życia i zatrudnienia, jeśli będzie jej towarzyszyć odpowiednia dobrze pomyślana kombinacja strategii politycznych ukierunkowanych na zrównoważony, oparty na innowacjach wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu. Rewolucja ta wpłynie znacząco na zatrudnienie: powstaną nowe miejsca pracy, inne natomiast zostaną przekształcone, a jeszcze inne – szybko zastąpione. Wysokiej jakości szkolnictwo podstawowe, skuteczne szkolenie o wysokich standardach, uczenie się przez całe życie, podnoszenie kwalifikacji zawodowych i nabywanie nowych staną się narzędziami koniecznymi, by móc wykorzystać w przyszłości szanse w dziedzinie zatrudnienia i sprzyjać konkurencyjności przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Mając na uwadze zasadę pomocniczości, EKES zwraca się do Komisji Europejskiej i państw członkowskich, by – z myślą o przygotowaniu się do tych gwałtownych zmian w zakresie technologii i cyfryzacji oraz reagowaniu na nie – opracowały ukierunkowane strategie i przyjęły konkretne środki, tak aby podnieść jakość systemów kształcenia i szkolenia i odpowiednio je dostosować, wspólnie opracować krajowe strategie w zakresie kompetencji i uznać prawo do odpowiednich szkoleń dla osób i pracowników z każdej grupy wiekowej i z różnych sektorów, poprzez:






  — | zadbanie przede wszystkim o to, by wszyscy obywatele UE mieli równy dostęp do wysokiej jakości kształcenia, |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

zadbanie przede wszystkim o to, by wszyscy obywatele UE mieli równy dostęp do wysokiej jakości kształcenia,

| — | ustanowienie nowych wspólnych poziomów odniesienia w zakresie kształcenia i szkolenia w celu zmniejszenia różnic między państwami UE i zwiększenia spójności, |
| --- | --- |

—

ustanowienie nowych wspólnych poziomów odniesienia w zakresie kształcenia i szkolenia w celu zmniejszenia różnic między państwami UE i zwiększenia spójności,

| — | zmianę ukierunkowania systemów kształcenia i szkolenia oraz wzmocnienie systemu kształcenia i szkolenia zawodowego w celu zapewnienia szybkiego uzyskania niezbędnych umiejętności, |
| --- | --- |

—

zmianę ukierunkowania systemów kształcenia i szkolenia oraz wzmocnienie systemu kształcenia i szkolenia zawodowego w celu zapewnienia szybkiego uzyskania niezbędnych umiejętności,

| — | wspieranie negocjacji zbiorowych i dialogu społecznego, w zgodności z krajowymi systemami stosunków pracy, aby móc przewidywać zapotrzebowanie i dostosować umiejętności do ewolucji technologicznej i cyfrowej oraz rozwijać szkolenie w miejscu pracy, |
| --- | --- |

—

wspieranie negocjacji zbiorowych i dialogu społecznego, w zgodności z krajowymi systemami stosunków pracy, aby móc przewidywać zapotrzebowanie i dostosować umiejętności do ewolucji technologicznej i cyfrowej oraz rozwijać szkolenie w miejscu pracy,

| — | zachęcanie do kontaktów między placówkami edukacyjnymi i przedsiębiorstwami, |
| --- | --- |

—

zachęcanie do kontaktów między placówkami edukacyjnymi i przedsiębiorstwami,

| — | mobilizację na rzecz kwalifikacji, aby stworzyć fundament dla postępującej cyfryzacji naszych rynków pracy, |
| --- | --- |

—

mobilizację na rzecz kwalifikacji, aby stworzyć fundament dla postępującej cyfryzacji naszych rynków pracy,

| — | opracowanie nowych środków – takich jak zachęty uwarunkowane wynikami, ustanowienie nowych mechanizmów monitorowania w celu oceny osiągniętych wyników w odniesieniu do programu szkolenia w zakresie cyfryzacji i uczenia się przez całe życie, wymiana i rozszerzenie na szczeblu UE zestawu najlepszych krajowych praktyk dotyczących urlopu szkoleniowego, dostępu do szkoleń i udziału w nich itp. – aby objąć programami szkolenia wszystkie osoby, zarówno osoby poszukujące pracy, jak i pracowników, ze szczególnym uwzględnieniem pracowników o niskich umiejętnościach i osób dorosłych, |
| --- | --- |

—

opracowanie nowych środków – takich jak zachęty uwarunkowane wynikami, ustanowienie nowych mechanizmów monitorowania w celu oceny osiągniętych wyników w odniesieniu do programu szkolenia w zakresie cyfryzacji i uczenia się przez całe życie, wymiana i rozszerzenie na szczeblu UE zestawu najlepszych krajowych praktyk dotyczących urlopu szkoleniowego, dostępu do szkoleń i udziału w nich itp. – aby objąć programami szkolenia wszystkie osoby, zarówno osoby poszukujące pracy, jak i pracowników, ze szczególnym uwzględnieniem pracowników o niskich umiejętnościach i osób dorosłych,

| — | zagwarantowanie wszystkim dostępności szkoleń i możliwości korzystania z nich, tak aby jednocześnie umożliwić podniesienie wydajności przedsiębiorstw oraz usprawnienie rozwoju osobistego i zawodowego pracowników, a także rozszerzyć zakres tej gwarancji na niestandardowe formy zatrudnienia (1); byłoby najlepiej, gdyby dokładniej zbadano, czy takie indywidualne prawo do szkolenia powinno być przenośne, tj. czy należałoby móc je przenosić od pracodawcy do pracodawcy i między krajami, |
| --- | --- |

—

zagwarantowanie wszystkim dostępności szkoleń i możliwości korzystania z nich, tak aby jednocześnie umożliwić podniesienie wydajności przedsiębiorstw oraz usprawnienie rozwoju osobistego i zawodowego pracowników, a także rozszerzyć zakres tej gwarancji na niestandardowe formy zatrudnienia (1); byłoby najlepiej, gdyby dokładniej zbadano, czy takie indywidualne prawo do szkolenia powinno być przenośne, tj. czy należałoby móc je przenosić od pracodawcy do pracodawcy i między krajami,

| — | podjęcie starań w celu sprawdzenia, jakie ewentualnie środki są potrzebne do ustanowienia prawa do płatnego urlopu szkoleniowego, i rozważenie działań UE zmierzających do tego, by sprawdzone rozwiązania w dziedzinie minimalnych norm dotyczących uprawnień do urlopu szkoleniowego w niektórych państwach członkowskich stały się standardową praktyką (2), |
| --- | --- |

—

podjęcie starań w celu sprawdzenia, jakie ewentualnie środki są potrzebne do ustanowienia prawa do płatnego urlopu szkoleniowego, i rozważenie działań UE zmierzających do tego, by sprawdzone rozwiązania w dziedzinie minimalnych norm dotyczących uprawnień do urlopu szkoleniowego w niektórych państwach członkowskich stały się standardową praktyką (2),

| — | ustanowienie jednolitego europejskiego systemu oceny i walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego, |
| --- | --- |

—

ustanowienie jednolitego europejskiego systemu oceny i walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego,

| — | przeznaczanie na szczeblu UE odrębnych, ukierunkowanych środków finansowych wspierających transformację oraz ustanowienie nowych, opartych na wynikach kryteriów przydzielania tych środków, |
| --- | --- |

—

przeznaczanie na szczeblu UE odrębnych, ukierunkowanych środków finansowych wspierających transformację oraz ustanowienie nowych, opartych na wynikach kryteriów przydzielania tych środków,

| — | zachęcanie do wymian pracowników między przedsiębiorstwami, aby wspierać możliwości tzw. wymiany mózgów oraz tworzyć platformy wymiany informacji i najlepszych praktyk. |
| --- | --- |

—

zachęcanie do wymian pracowników między przedsiębiorstwami, aby wspierać możliwości tzw. wymiany mózgów oraz tworzyć platformy wymiany informacji i najlepszych praktyk.

| 1.4. | Przyszłe możliwości będzie można wykorzystać pod warunkiem zapewnienia komplementarnych umiejętności – nie tylko cyfrowych, ale także umiejętności podstawowych, technicznych i umiejętności miękkich wymagających efektywnego systemu szkolnictwa i dobrze przygotowanych nauczycieli. Niemniej w przypadku nowych form zatrudnienia – charakteryzujących się integracją procesów produkcji materialnej z technologiami cyfrowymi – istotne znaczenie ma zachowanie podejścia ukierunkowanego na człowieka. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ponadto EKES wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie, by znalazły sposoby, aby nie pozostawiać na uboczu tych grup osób narażonych na wykluczenie społeczne, które nie będą w stanie reagować na zmiany i rosnące wymagania związane z erą nowych technologii, lecz by te grupy weprzeć. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Wprowadzenie

| 2.1. | Cyfryzacja, automatyzacja i nowe modele ekonomiczne takie jak Przemysł 4.0, gospodarka o obiegu zamkniętym i gospodarka dzielenia się dały początek nowym formom pracy charakteryzującym się integracją procesów produkcji materialnej z technologiami cyfrowymi. Te formy pracy realizuje się zarówno poza siecią, jak i w sieci i wywierają one znaczący wpływ na procesy produkcji w przedsiębiorstwach, modele organizacyjne rynku pracy, warunki pracy, czas trwania umów o pracę, zakres ochrony socjalnej i stosunki pracy. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Nowe technologie i cyfryzacja mogą przyczynić się do poprawienia jakości życia osobistego i warunków pracy, do lepszej równowagi między życiem prywatnym a zawodowym i do podniesienia wydajności oraz mogą doprowadzić do powstania ogólnie lepszych miejsc pracy, jeśli będą im towarzyszyć odpowiednie sprawiedliwe podejście do transformacji i dobrze pomyślana kombinacja strategii politycznych ukierunkowanych na zrównoważony, oparty na innowacjach wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu. Niektóre istniejące miejsca pracy i obszary działalności z czasem zmienią charakter, znikną niektóre tradycyjne miejsca pracy, a powstaną nowe rodzaje działalności. We wszystkich sektorach można zaobserwować trzy zjawiska: tworzenie, przekształcanie i zastępowanie, w rozmaitych konfiguracjach i z różnym natężeniem (3). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Trwają debaty na temat tego, czy nowe warunki zatrudnienia doprowadzą do zmniejszenia czy zwiększenia liczby miejsc pracy. W opinii OECD zakłócenia modelu zatrudnienia i modelu biznesowego będą w niektórych sektorach znaczące (sektor produkcji, transportu, zdrowia, hotelarsko-gastronomiczny, finansowy i edukacji). 9 % miejsc pracy jest zagrożonych wyeliminowaniem, gdyż ponad 70 % związanych z nimi zadań można zautomatyzować. Kolejne 25 % miejsc pracy zostanie przekształconych, gdyż tylko połowę związanych z nimi zadań można zautomatyzować (4). Jednocześnie cyfryzacja może przyczynić się do stworzenia nowych miejsc pracy nie tylko w sektorze produkcji przemysłowej, lecz także w sektorze usług. Wynik będzie uzależniony od zintegrowanego programu działań politycznych, od decyzji organów publicznych oraz strategii wdrażanych w celu stawienia czoła wyzwaniom, jakie wiążą się z nowymi procesami produkcyjnymi i modelami biznesowymi, w szczególności w odniesieniu do wyposażenia młodych ludzi w niezbędne umiejętności, a także do szkoleń, podnoszenia kwalifikacji i nabywania nowej wiedzy zarówno przez osoby poszukujące pracy, jak i przez te już zatrudnione. Docelowe zwiększenie zatrudnienia w wyniku wprowadzenia nowych procesów i cyfryzacji będzie zależało od stopnia pomyślnego dostosowania się przedsiębiorstw i pracowników w UE do rozwoju technologicznego, od tego, w jaki sposób wspólnie z partnerami społecznymi wdraża się i stosuje technologie oraz wprowadza zmiany w strukturach organizacyjnych, od sposobu przeprowadzenia szkolenia pracowników, a także od zakresu, w jakim UE i państwa członkowskie będą w stanie opracować sprzyjającą tym zamierzeniom politykę i otoczenie regulacyjne, tak aby zabezpieczyć interesy zarówno przedsiębiorstw, jak i pracowników (5). W procesie tym krytyczne znaczenie będzie miała rola i wiedza fachowa partnerów społecznych, a kluczową rolę odegrają dialog społeczny oraz negocjacje zbiorowe, zgodne z przepisami i praktykami krajowymi. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Wyzwanie związane z nowymi formami zatrudnienia nie jest już powiązane z potrzebą innowacji i cyfryzacji, ale z koniecznością zapewnienia każdemu odpowiedniego kształcenia i szkolenia wysokiej jakości, które umożliwi ludziom szybkie uzyskanie nowej wiedzy, umiejętności i kompetencji. Kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest to, w jaki sposób zagwarantuje się wzajemne uzupełnianie się inteligencji robotów i ludzi oraz zapewni jednocześnie ukierunkowane na człowieka podejście do sztucznej inteligencji (AI) oraz wdrażanie cyfryzacji we wszystkich sektorach gospodarki, w tym w gospodarczych łańcuchach wartości (6). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Tak więc jednym z najważniejszych pytań w ramach aktywnych polityk i przepisów dotyczących rynku pracy jest pytanie o to, w jaki sposób należy przeorientować kształcenie, szkolenie i uczenie się przez całe życie – z jednej strony zgodnie z potrzebami pracodawców i rynku pracy, a z drugiej strony przez ukierunkowanie na zwiększenie i poprawę możliwości zatrudnienia na szybko zmieniającym się rynku pracy, a także pytanie o to, w jaki sposób należy dostosować treści szkolenia i ścieżek edukacyjnych do podnoszenia umiejętności i przekwalifikowywania się, także dorosłych pracowników. Wyzwanie to w takim samym stopniu wywiera wpływ na pracodawców i pracowników, zmuszając ich – a także instytucje rynku pracy – do włożenia większego wysiłku w prognozowanie, planowanie, finansowanie i strategię. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES wzywa Komisję Europejską i państwa członkowskie do zajęcia się poważnym problemem rosnącej liczby osób, które nie mają niezbędnego wykształcenia, nie są w stanie nadążyć za tempem zmian i są przez to narażone na marginalizację. |
| --- | --- |

2.6.

3.   Aktualna sytuacja

| 3.1. | Ostatnio instytucje UE i organizacje międzynarodowe poświęciły wiele uwagi kwestii umiejętności – nabywanych w drodze zarówno kształcenia formalnego, jak i szkolenia oraz uczenia się przez całe życie – badając ją z różnych punktów widzenia, w ramach scenariusza uwzględniającego szybkie zmiany zachodzące w świecie pracy. W niniejszej opinii wykorzystano wyłącznie dane pochodzące z najnowszych dokumentów. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W niektórych z tych dokumentów – omówionych poniżej – zastanawiano się nad kwestią wydajności i skupiono uwagę na dwóch mających na nią wpływ czynnikach: na umiejętnościach i nowych systemach organizacji pracy. We wszystkich publikacjach zgodnie przyznano, że jednym z głównych wyzwań, jakie czwarta rewolucja przemysłowa stawia przed rynkiem pracy, będzie określenie nowych umiejętności, które będą potrzebne pracownikom. Ostatnio omówiono wybrane propozycje i najlepsze użyteczne praktyki. EKES pochwala kampanię „e-Skills for Jobs” z lat 2015–2016 poświęconą e-umiejętnościom w miejscach pracy oraz „Manifest w sprawie e-umiejętności”, zainicjowane przez Komisję Europejską. Zaleca stosowanie dziesięciu podstawowych zasad określonych jako dobre wytyczne dla przyszłej polityki cyfrowej (7) i ponownie przedstawia wnioski zawarte we własnych odpowiednich niedawno wydanych opiniach (8). Ponadto w Nowym europejskim programie na rzecz umiejętności (9) zainicjowano przegląd europejskich ram kompetencji kluczowych i „Manifestu w sprawie e-umiejętności” z grudnia 2016 r. W procesie tym istotny element stanowi przegląd i aktualizacja kompetencji cyfrowych. EKES ocenia pozytywnie niedawne przyjęcie przez Komisję dwóch ważnych inicjatyw, jakimi są: wniosek dotyczący zalecenia Rady w sprawie kompetencji kluczowych w procesie uczenia się przez całe życie oraz komunikat w sprawie Planu działania w dziedzinie edukacji cyfrowej (10). Oczekuje, że zawarte w tych dokumentach wytyczne zostaną bezzwłocznie wdrożone. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | W dwóch ostatnich sprawozdaniach OECD (11) podkreślono związek między nierównościami w zakresie wynagrodzeń a stosowaniem komputerów, innymi słowy pozytywny wpływ zmiany technologicznej na wynagrodzenia wykwalifikowanych pracowników – którego wynikiem są jednak większe dysproporcje płacowe w odniesieniu do pracowników o niskich kwalifikacjach, a także zwrócono uwagę na różne przykłady nowych miejsc pracy i wymogów dotyczących umiejętności oraz na wzrastający popyt w szczególności na specjalistyczne umiejętności w zakresie ICT, niezbędne do celów programowania, oraz ogólne i uzupełniające umiejętności w tym zakresie. EKES docenia także najnowsze sprawozdanie OECD pt. Key issues for digital transformation in the G20 z uwagi na zawartą w nim przekrojową analizę wyzwań politycznych i zaleceń w tym zakresie (12) oraz pragnie podkreślić znaczenie dobrych stosunków pracy dla powodzenia polityki przyjętej przez grupę G-20 i na szczeblu UE. Z tego powodu EKES ponownie przywołuje także konkluzje i zalecenia zawarte w jego najnowszych opiniach i badaniach, w szczególności tych, w których zwraca się uwagę na skutki cyfryzacji dla tradycyjnych przedsiębiorstw i branż (13), a także na konieczność zmiany stosunków pracy (14), kwestię warunków pracy pracowników korzystających z niestandardowych form zatrudnienia (15), oddziaływanie konsumpcji na żądanie (16), rolę rządów w odniesieniu do środków z zakresu polityki oraz na znaczenie uczenia się przez całe życie dla przyszłości (17). OECD pracuje nad nową strategią na rzecz zatrudnienia, którą ma zainicjować w przyszłym roku i w której jeden rozdział będzie poświęcony umiejętnościom i przepaściom cyfrowym. EKES wyraża pewne obawy z powodu braku rzeczywistej wartości dodanej w odniesieniu do zaleceń politycznych dla rządów w omawianym opisie. Ponieważ jednak OECD prowadzi wciąż działania przygotowawcze w ramach opracowywania strategii na rzecz zatrudnienia, EKES będzie śledzić dyskusję w ramach strategii na rzecz umiejętności, mając na uwadze także szczyt na rzecz umiejętności organizowany przez OECD w czerwcu, i zwraca się do Komisji o zbadanie możliwości podjęcia nowych wspólnych inicjatyw. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Światowe Forum Ekonomiczne, choć popiera czwartą rewolucję przemysłową, ostrzega przed potencjalnym zagrożeniem, że zgodnie z niektórymi prognozami – w 15 dużych gospodarkach rozwiniętych i wschodzących może do 2020 r. zniknąć około 5 mln miejsc pracy i że tych miejsc pracy według obecnych przewidywań nie uda się zastąpić, oraz podnosi pewne wymagające przedyskutowania kwestie dotyczące stabilności umiejętności, strategii pracy oraz różnic w traktowaniu kobiet i mężczyzn w stosunkach pracy (18). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Na trójstronnym szczycie społecznym, który odbył się w marcu 2016 r., europejscy partnerzy społeczni zwrócili się do Komisji o wspieranie cyfrowej transformacji gospodarek i rynków pracy oraz o współpracę w tym zakresie w celu zapewnienia, by polityka dotycząca rynków pracy i umiejętności była dostosowana do potrzeb zarówno przedsiębiorstw, jak i pracowników (19). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES popiera rezolucję Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. zawierającą zalecenia dla Komisji w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki (20), w szczególności przepisów dotyczących zasad etycznych (bezpieczeństwo, zdrowie i ochrona ludzi, wolność, prywatność, uczciwość i godność, samostanowienie i niedyskryminacja oraz ochrona danych osobowych i przejrzystość; konieczność aktualizacji ram prawnych Unii Europejskiej z uwzględnieniem głównych zasad etycznych, które odzwierciedlałyby złożoność robotyki), a także dotyczących kształcenia i zatrudnienia (apel do Komisji o udzielenie znaczącego wsparcia dla rozwijania umiejętności cyfrowych we wszystkich grupach wiekowych i niezależnie do statusu zatrudnienia, a także zalecenie w sprawie konieczności zainteresowania większej liczby kobiet karierą zawodową w sektorze cyfrowym, podjęcia bardziej szczegółowej analizy średnioterminowych i długoterminowych tendencji na rynku pracy i bliższego przyjrzenia się tym tendencjom, zwrócenia uwagi na znaczenie przewidywania zmian w społeczeństwie – zwłaszcza z punktu widzenia zatrudnienia i elastyczności umiejętności; uznanie wielkiego potencjału robotyki i sztucznej inteligencji w wielu dziedzinach). |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | W nocie informacyjnej Cedefopu pt. „Ludzie, maszyny, roboty i umiejętności” (21) sugeruje się, że przed sformułowaniem wniosków na temat przyszłości należy zrozumieć, w jaki sposób technologie zmieniają świat pracy (zastępowanie, tworzenie i przekształcanie miejsc pracy). Dla zrozumienia zakresu obecnych wyzwań istotne znaczenie ma przeprowadzona sektorowa analiza sytuacji pracowników dorosłych, którzy doświadczyli zmiany technologicznej w miejscu pracy w latach 2009–2014 – i którzy łącznie stanowią 43 % dorosłych pracowników. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | EKES chciałby w tym miejscu przywołać dwie ze swoich najnowszych opinii z lipca ubiegłego roku w sprawie nowych form zatrudnienia (22), w szczególności jeśli chodzi o znaczenie zabezpieczenia społecznego dla osób objętych nowymi formami zatrudnienia, takich jak pracujący na zasadzie crowdworkingu, oraz dla nowych rodzajów środowiska pracy, o znaczenie uczenia się przez całe życie i umiejętności potrzebnych w przyszłości, o kluczową rolę partnerów społecznych i negocjacji zbiorowych z poszanowaniem praktyk i przepisów krajowych oraz – ogólnie – o rolę społeczeństwa obywatelskiego w ograniczaniu negatywnych skutków tych szybkich zmian i wzmacnianiu pozytywnych aspektów. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Sprawozdanie Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound) z ubiegłego miesiąca pt. „Non-standard forms of employment: recent trends and future prospects” (23) wnosi istotny wkład w analizę nowych sposobów pracy, lecz również – a nawet przede wszystkim – stanowi wyraźne ostrzeżenie co do kwestii ochrony socjalnej, dochodu, czasu pracy i niejasnego statusu osób zatrudnionych na podstawie niestandardowych umów. EKES zgadza się z propozycjami zgłoszonymi przez Eurofound i wzywa decydentów do zwrócenia uwagi na te kwestie, zgłoszone wcześniej przez EKES w wymienionych dokumentach. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Przyszłość już nadeszła: a) Działania i propozycje

| 4.1. | W nowym, szybko zmieniającym się kontekście pracy trudno jest w sposób teoretyczny określić nowe zawody, jak i odpowiednie umiejętności. Zazwyczaj rynek pracy – często przy zaangażowaniu przedsiębiorstw i partnerów społecznych – wyprzedza zdefiniowanie nowych profilów zawodowych w zależności od bieżących potrzeb. Negocjacje zbiorowe na każdym szczeblu – prowadzone zgodnie z przepisami i praktykami krajowymi – oraz mechanizmy uczestnictwa pracowników na szczeblu przedsiębiorstw stanowią odpowiednie narzędzia, by reagować na zmieniające się potrzeby w zakresie umiejętności i szkoleń oraz by pomóc w przewidywaniu tych zmian i zwiększyć innowacyjność. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ponadto EKES podkreśla, że istnieją nowe metody – takie jak analiza dużych zbiorów danych – które mogą być pomocne w szybkim uzyskaniu sygnałów wskazujących na zmianę potrzeb rynku pracy: techniki te uzupełniają tradycyjne narzędzia prognozowania oraz inne narzędzia przewidywania umiejętności i mogą pomóc w lepszym poznaniu szybko zmieniającego się zapotrzebowania na umiejętności w kontekście bardzo szybkiego przyjmowania nowych technologii. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Rozpowszechnienie się niestandardowych form zatrudnienia w gospodarce cyfrowej rodzi potrzebę odpowiedniego poziomu uregulowań, tak aby można było zagwarantować ochronę socjalną oraz równy dostęp do szkoleń, umiejętności i kwalifikacji wszystkim, w tym także pracownikom w ramach niestandardowych form zatrudnienia (24). Należy dokładniej zbadać, czy takie indywidualne prawo do szkolenia powinno być przenośne, tj. czy należałoby móc je przenosić od pracodawcy do pracodawcy i między krajami. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES uważa, że kluczowe znaczenie ma również zwiększenie udziału pracowników w programie uczenia się przez całe życie oraz określenie – wspólnie z przedsiębiorstwami – treści szkoleń w miejscu pracy w sposób, który przyniesie korzyści zarówno pracownikom, jak i przedsiębiorstwom. Należy zapewnić pracownikom równy dostęp do szkoleń związanych z pracą i do ustawicznego kształcenia zawodowego przez inwestowanie w różne programy i narzędzia. Można by też wykorzystać potencjał internetowych i cyfrowych platform szkoleniowych. Niemniej na ich stosowanie powinni zgodzić się partnerzy społeczni, tak aby uwzględnione zostały przepisy dotyczące czasu pracy oraz czas wolny pracowników. Istotne jest uznanie, że uczenie się przez całe życie może mieć charakter formalny, pozaformalny lub nieformalny. Każdy proces uczenia może wnieść wartość dodatkową, jeśli został właściwie zaplanowany z udziałem odpowiednich podmiotów. Walidacja uczenia się pozaformalnego i nieformalnego jest istotna dla procesu podnoszenia kwalifikacji i potwierdzenia umiejętności i kompetencji danej osoby. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Zaangażowanie pracowników w programy odnoszące się do prawidłowego stosowania technologii w przedsiębiorstwie ma kluczowe znaczenie. W ten sposób zapewni się tym pracownikom narzędzia i szkolenia, które pozwolą im opanować technologię w ich dziedzinie specjalizacji, ale także zagwarantuje im udział w procesie innowacji, co sprawi, że zdobyta wiedza rozwieje ich obawy związane ze zmianą i otworzy perspektywy rozwoju osobistego i zawodowego. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES podkreśla znaczenie podjęcia konkretnych działań, aby wspierać krajowe systemy kształcenia i szkolenia w celu możliwie szybkiego dostosowania ich programów, tak by programy nauczania i systemy oparte na pracy mogły lepiej odpowiadać potrzebom rynku pracy. Należy też przedsięwziąć konkretne kroki, aby systemy szkolenia i kształcenia skutecznie docierały do wszystkich, w tym do pracowników zagrożonych wykluczeniem z powodu nowych form zatrudnienia opartych na technologiach cyfrowych, takich jak pracownicy o niskich kwalifikacjach, osoby niepełnosprawne, a także ludność wiejska na terenach, na których zasięg łączności szerokopasmowej jest znacznie mniejszy niż na obszarach metropolitalnych. W związku z tym bardzo ważne jest uproszczenie powiązanych procedur administracyjnych w tych państwach członkowskich, w których są uciążliwe. EKES apeluje do Komisji i państw członkowskich, by z myślą o osiągnięciu tych celów przyjęły w ramach procesu europejskiego semestru praktyczne środki takie jak: nowe mechanizmy monitorowania na szczeblu UE w celu gromadzenia i oceny danych dotyczących wyników uzyskanych na szczeblu krajowym w odniesieniu do programów szkoleń w zakresie cyfryzacji i uczenia się przez całe życie, ustanowienie nowych poziomów odniesienia z myślą o osiągnięciu nowych wspólnych poziomów szkolnictwa podstawowego i programów umiejętności cyfrowych na szczeblu UE oraz w celu zapobieżenia pogłębianiu się różnic między państwami UE, wzmocnienie synergii między państwami przez udział w sieciach e-infrastruktury, ustanowienie nowych, miarodajnych, opartych na wynikach kryteriów przydzielania środków finansowych oraz udzielania zachęt w celu poprawy spójności systemów kształcenia i szkolenia między państwami członkowskimi. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES jest poważnie zaniepokojony przyszłością nisko wykwalifikowanych osób – i ogólniej grup narażonych na wykluczenie społeczne – w Europie. Obawia się, że działanie „Ścieżki poprawy umiejętności” w ramach nowego programu na rzecz umiejętności może okazać się niewystarczające do rozwiązania tego problemu. Jak ostatnio wykazał Cedefop (25), zdefiniowanie tak wielkiej grupy, w skład której wchodzi wiele różnych kategorii osób znajdujących się w niekorzystnej sytuacji, jest zadaniem złożonym i słabo rozpoznanym, a tymczasem powiązane dane liczbowe są niepokojące – np. w 2015 r. jeden na czterech dorosłych Europejczyków w wieku 25–64 lat (około 64 mln osób dorosłych) nadal posiadał wyłącznie niskie kwalifikacje, podczas gdy odsetek osób dorosłych o niskich kompetencjach poznawczych pod względem umiejętności czytania i pisania oraz liczenia wynosił odpowiednio 18 % i 20 %. Dane Cedefopu pokazują, że uczestnictwo tej grupy w działaniach związanych z uczeniem się jest mniej prawdopodobne. Biorąc pod uwagę, że w przedmiotowym badaniu wykazano opłacalność inwestowania w umiejętności, EKES oczekuje od Komisji większych starań na rzecz zagwarantowania grupom społecznie wrażliwym (takim jak ludzie starzejący się) możliwości uczestnictwa w inicjatywach na rzecz uczenia się dorosłych i na rzecz stosowania zachęt w tym zakresie, aby uniknąć ryzyka marginalizacji tych osób na rynku pracy. Istotne znaczenie ma także dotarcie do pracowników w grupie wiekowej 55–64 lata, gdyż w ich przypadku uczestnictwo w programie uczenia się przez całe życie jest często najmniej prawdopodobne. EKES podkreśla również znaczenie dostosowania oprogramowania wykorzystującego nowe technologie i urządzeń w taki sposób, aby mogły być wykorzystywane również przez osoby niepełnosprawne. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Szczególną uwagę należy także zwrócić na środki uwzględniające aspekt płci, aby zniwelować przepaść cyfrową; utrzymujące się w dziedzinie badań różnice zależne od płci mogą oznaczać, że kobiety będą czerpać mniejsze korzyści z nowych możliwości pracy w zawodach związanych z naukami przyrodniczymi, technologią, inżynierią i matematyką; większa elastyczność pracy może zwiększyć zatrudnienie kobiet, ale także wywierać negatywny wpływ na jakość ich miejsc pracy (26). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | W sytuacji szybkich i ciągłych zmian zasadnicze znaczenie ma zaoferowanie wszystkim wielu zróżnicowanych możliwości uczenia się, które mogą prowadzić do uzyskania umiejętności istotnych (użytecznych) na rynku pracy, dostosowanych do cyfrowego wymiaru nowego świata, chroniących wszystkich przed zagrożeniem w postaci wykluczenia z rynku pracy lub przeniesienia do pracy o niepewnej formie zatrudnienia. Oczekiwania pracowników i potrzeby rynków pracy powinny znaleźć odzwierciedlenie w dostępnych programach kształcenia i szkolenia, tak aby przedsiębiorstwa mogły się rozwijać, a ludzie mogli znaleźć pracę lub odnosić sukcesy w dotychczasowej pracy, zgodnie ze swoimi umiejętnościami, oczekiwaniami i kompetencjami. Aktywne zaangażowanie pracowników w programy uczenia się przez całe życie oraz w szkolenie w miejscu pracy jest warunkiem koniecznym rozwoju i konkurencyjności przedsiębiorstw, możliwości zatrudnienia pracowników i zapewnienia wysokiej jakości miejsc pracy. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | EKES podkreśla też, że istotne znaczenie ma coraz szersze udostępnianie możliwości uczenia się przez całe życie mającego na celu podniesienie wydajności przedsiębiorstw oraz osobisty i zawodowy rozwój pracowników. Ważne jest również coraz większe uczestnictwo w tego rodzaju uczeniu się. Należy przyjąć praktyczne środki, aby zgodnie ze stwierdzonymi potrzebami zagwarantować wszystkim dostępność uczenia się przez całe życie (27) oraz możliwość korzystania z niego, przy czym należy tego dokonać według zasady odpowiedniego podziału kosztów i zarządzania między rządami, pracodawcami i pracownikami, a także we współpracy z instytucjami publicznymi i prywatnymi oraz partnerami społecznymi. EKES pragnie również zauważyć, że trzeba podjąć starania w celu sprawdzenia, jakie ewentualnie środki są potrzebne do ustanowienia prawa do płatnego urlopu szkoleniowego, oraz że trzeba rozważyć działania UE zmierzające do tego, by sprawdzone rozwiązania w dziedzinie minimalnych norm dotyczących uprawnień do urlopu szkoleniowego stały się standardową praktyką w niektórych państwach członkowskich (28). EKES podkreśla potrzebę mobilizacji na rzecz kwalifikacji, aby stworzyć fundament dla postępującej cyfryzacji naszych rynków pracy, zapewnić zachęty do inwestowania zarówno na szczeblu przedsiębiorstwa, jak i w sektorze publicznym, promować publiczne i prywatne inwestycje w kształcenie i szkolenie zawodowe. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | EKES podkreśla ponadto potrzebę zagwarantowania wszystkim równego dostępu do usług cyfrowych, zwłaszcza osobom starszym i niepełnosprawnym, tak aby nowe cele technologiczne nie były przeszkodą, lecz rzeczywistą i wielką szansą dla wszystkich – bez dyskryminacji ani barier. Apeluje do Komisji i państw członkowskich o znalezienie instrumentów gwarantujących wszystkim odpowiednie wsparcie w nowej koncepcji społeczeństwa i jednocześnie o zapewnienie sektorowi publicznemu zasobów, których potrzebuje, by odpowiedzieć na te potrzeby. W szczególności osobom zagrożonym utratą pracy ze względu na automatyzację należy zapewnić szkolenia, by umożliwić im przekwalifikowanie. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | EKES zachęca Komisję Europejską i państwa członkowskie, by z udziałem partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego opracowały programy mające na celu przyznanie możliwości bezpłatnego dostępu do szkoleń lub talonów szkoleniowych bądź możliwości podziału kosztów osobom, których sytuacja nie pozwala na poniesienie kosztów szkolenia. W przypadku gdy pracownicy muszą przejść dodatkowe szkolenie, istotne znaczenie ma uzyskanie równowagi między obowiązkami wynikającymi z czasu pracy i czasu nauki – możliwej do przyjęcia zarówno dla pracownika, jak i pracodawcy. W związku z tym EKES ponownie podkreśla, że należałoby zadbać o analizę i wymianę doświadczeń dotyczących metod organizowania i świadczenia usług w zakresie szkolenia w różnych państwach członkowskich, w tym np. różnorodnych praktyk w miejscu pracy mających na celu umożliwienie uczenia się przez całe życie w ramach zatrudnienia czy też praktyki udzielania – płatnego w niektórych przypadkach – urlopu szkoleniowego, do czego należy zachęcać i co należy wspierać w całej UE. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Zasadnicze znaczenie mają jakość inwestycji we wzrost sprzyjający włączeniu społecznemu oraz tworzenie wysokiej jakości miejsc pracy. Z tego względu EKES podkreśla konieczność zapewnienia odpowiednich zasobów wspierających transformację ukierunkowaną na zmianę technologiczną i cyfryzację, tak aby uwzględnić pilną potrzebę zdobycia odpowiednich umiejętności i kompetencji – nie tylko w miejscu pracy, ale także dzięki rozwijaniu skutecznych systemów szkolenia – z myślą o zapewnieniu ciągłego dostosowywania umiejętności. EKES uznaje za priorytet, by określić specjalne linie finansowania przeznaczone na potrzeby transformacji oraz rozpatrzyć nowe, oparte na wynikach kryteria przydzielania tych środków. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | EKES zwraca się także do Komisji i państw członkowskich, by jako uzupełniające narzędzie jak najlepiej wykorzystywały do dostosowania umiejętności fundusze strukturalne, zwłaszcza Europejski Fundusz Społeczny – którego priorytety w zakresie inwestycji w kapitał ludzki należy potwierdzić i zabezpieczyć. Komisja i państwa członkowskie, wraz z interesariuszami ze społeczeństwa obywatelskiego, powinny opracować ramy wspólnych kryteriów w celu osiągnięcia wspólnego rozumienia nowych potrzeb i celów w zakresie umiejętności, uwzględniając z jednej strony różnice na terytorium Unii Europejskiej i mobilność nie tylko osób fizycznych, ale także treści pracy, a z drugiej strony – wymóg ujednolicenia poziomów zmienionych kwalifikacji zawodowych i poprawy umiejętności, tak aby zwiększyć spójność między państwami UE. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Należycie aktualizowane narzędzia, takie jak europejskie ramy kwalifikacji i wdrożenie dyrektywy w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych, są użyteczne dla zapewnienia przejrzystości uzyskanych kwalifikacji. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Oczywiście w czwartej rewolucji przemysłowej bardzo ważne są umiejętności cyfrowe. W związku z tym należy na nowo uznać i docenić podstawowe umiejętności (zwłaszcza w dziedzinie matematyki, fizyki, chemii i biologii), które są nauczane także w instytutach technicznych i ośrodkach kształcenia zawodowego: bez nich nie można wykonać następnego kroku w kierunku wysoce specjalistycznych umiejętności w zakresie technologii i informatyki niezbędnych do pracy w wielokulturowych środowiskach, w których cyfryzacja i robotyka są pojęciami kluczowymi dla życia zawodowego. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Podstawowa wiedza ma zasadnicze znaczenie, ponieważ rozbudza krytyczne myślenie, nieodzowne do dokonania wyboru źródeł informacji oraz zrozumienia nowych technologii. Należy położyć większy nacisk zarówno na umiejętności techniczne i specjalistyczne, jak i na umiejętności miękkie; te pierwsze są niezbędne w procesach produkcji, ale te drugie mogą ułatwić pracownikom zarządzanie złożonymi i zmieniającymi się scenariuszami. Warunkiem wykorzystania przyszłych możliwości jest w istocie zapewnienie komplementarnych umiejętności. W szczególności w odniesieniu do umiejętności miękkich niezbędne jest także, aby właściwie przeszkoleni zostali nauczyciele i podmioty zapewniające kształcenie i szkolenie oraz aby pomóc rodzinom w uświadomieniu sobie wagi tych umiejętności. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | EKES popiera podejście kładące duży nacisk na umiejętności miękkie – takie jak rozwiązywanie złożonych problemów, krytyczne myślenie, praca zespołowa, nadawanie sensu, myślenie nowatorskie i adaptacyjne, kompetencje międzykulturowe, współpraca wirtualna, elastyczność poznawcza itd. – gdyż są one bardzo ważnymi elementami rozwoju człowieka i mogą zwiększać zdolność pracowników do samodzielnego myślenia, zanim jeszcze zacznie się od nich wymagać nabycia kompetencji cyfrowych. EKES proponuje, by zwrócić szczególną uwagę na rozwój tych umiejętności przy okazji przeglądu europejskich ram kompetencji kluczowych. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Młodym ludziom w szkole należy udzielać specjalnych informacji na temat świata pracy i zapewniać im orientację w zakresie kształcenia, szkolenia i szans zatrudnienia, aby kierować ich dalszym rozwojem i ścieżką kariery zawodowej, niemniej jednak poradnictwo przez całe życie będzie bardzo ważne również w przyszłości. Wybór zawodu jest kluczową decyzją. Kierowanie młodymi ludźmi w tym okresie przez ukazywanie im rozmaitych dostępnych możliwości szkolenia i kariery zawodowej pozwala im dokonać świadomego wyboru. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Szkoły, uczelnie i instytucje szkoleniowe, w zależności, z jednej strony, od związku z danym miejscem oraz, z drugiej, od realizowanych zadań – oferują kombinację nowej wiedzy z nowymi sposobami uczenia się. W opinii EKES-u istotne znaczenie ma wzajemne powiązanie roli i działalności tych podmiotów z rolą rządów i instytucji centralnych i lokalnych, a także ze światem pracy. Proces ten należy wspierać i do niego zachęcać, uznając przy tym kluczową rolę organizacji społeczeństwa obywatelskiego i dialogu społecznego, którą należy rozwijać, poczynając od szczebla lokalnego i terytorialnego. |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | EKES zwraca się do Komisji o podjęcie dalszych prac nad ustanowieniem zaktualizowanego rejestru dobrych praktyk, który mógłby wspomagać ogólnounijną dyskusję ukierunkowaną na określenie wytycznych i norm opartych na najlepszych praktykach w dziedzinie szkolenia zawodowego. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Coraz większego znaczenia nabierają kompetencje uzyskane w drodze uczenia się pozaformalnego i nieformalnego. W opinii z 2015 r. (29) EKES zaznaczył, że należy dołożyć niezbędnych starań, aby krajowe systemy kwalifikacji mogły zapewniać walidację tych kompetencji (zgodnie z zaleceniem Rady 2012/C 398/01 (30)), oraz że konieczne jest podkreślenie roli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego w tym procesie. Odpowiednia walidacja (polegająca na identyfikacji, udokumentowaniu, ocenie i certyfikacji) pozwoli wnieść powiązaną wartość dodaną na rynek pracy, a także zwrócić uwagę na indywidualną świadomość zawodową, tj. poznanie własnych zdolności. Trzeba zatem zachęcać służby zatrudnienia i agencje prywatne i publiczne, by stawały się bardziej aktywne w tej dziedzinie. Walidacja powinna być powszechnie dostępna oraz przystępna cenowo, tak aby mogli z niej skorzystać zarówno pracownicy, jak i pracodawcy. |
| --- | --- |

4.22.

| 4.23. | EKES wskazuje dziesięć działań priorytetowych w ramach programu na rzecz nowych umiejętności: inicjatywę „Ścieżki poprawy umiejętności”, kształcenie i szkolenie zawodowe jako pierwszy wybór, ramy kompetencji kluczowych, koalicję na rzecz umiejętności cyfrowych i zatrudnienia, europejskie ramy kwalifikacji (ERK), narzędzia do tworzenia profilu umiejętności obywateli państw trzecich, ramy Europass, gromadzenie danych w celu zapobiegania zagrożeniom powodowanym przez drenaż mózgów, plan działania na rzecz współpracy sektorowej w zakresie umiejętności i, wreszcie, zalecenie dotyczące monitorowania informacji o dalszych losach absolwentów – wszystkie te działania są przydatnymi narzędziami w zapewnianiu poszczególnym osobom odpowiednich kompetencji. |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Aby transformacja była przejrzysta, a aktywna polityka dotycząca rynku pracy skuteczna, niezbędne są równie wydajne służby zatrudnienia, które nie tylko będą zdolne do zarządzania popytem i podażą miejsc pracy, ale zapewnią także wskazówki i doradztwo osobom poszukującym pracy. EKES wzywa państwa członkowskie, by przeznaczyły większe zasoby na podniesienie skuteczności, wydajności oraz zdolności służb zatrudnienia i ich pracowników, a także na projektowanie narzędzi przeznaczonych do wspierania osób, które nie są jeszcze obecne na rynku pracy. W ten sposób można stworzyć pracownikom możliwość dotarcia do przedsiębiorców, którzy będą w stanie docenić ich wartość i kompetencje, w ramach pożądanego korzystnego sprzężenia zwrotnego obejmującego rozwój zawodowy i konkurencję między przedsiębiorstwami. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | W odniesieniu do szans zatrudnienia bardzo istotne dla UE jest podjęcie kwestii tzw. drenażu mózgów, tj. utraty przez niektóre państwa członkowskie wysoko wykwalifikowanego kapitału ludzkiego. W idealnej sytuacji mobilność w ramach terytorium Europy powinna zachęcać do wymiany mózgów między państwami, tj. prowadzić do wzbogacenia zasobów korzystnego dla wszystkich państw członkowskich. W rzeczywistości jest jednak inaczej. Określone państwa UE – przede wszystkim państwa Europy Zachodniej i Północnej – są znacznie bardziej atrakcyjne dla pracowników mobilnych z najmniej stabilnych i najsłabiej zorganizowanych państw – przede wszystkim z Europy Wschodniej i Południowej – ze względu na większą dostępność miejsc pracy i możliwość oferowania wyższych wynagrodzeń. Odnosi się to przede wszystkim do Przemysłu 4.0, od sektora produkcji po usługi i badania, ale także do innych dziedzin, takich jak sektor medyczny i sektor badań naukowych, w których z definicji najczęściej dochodzi do wyjazdów specjalistów. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest znaczny odpływ ludzi, umiejętności i talentów z państw, z których pochodzą osoby migrujące, co prowadzi do utraty konkurencyjności oraz dokonanych inwestycji w kształcenie tych osób, a także do uszczuplenia krajowych wpływów podatkowych (31). W niektórych przypadkach wysoko wykwalifikowane osoby mobilne nie mogą znaleźć na rynku pracy państwa przyjmującego pracy odpowiadającej ich kwalifikacjom i wykonują prace wymagające niższego wykształcenia niż to, które posiadają. Można tego w Europie uniknąć przez zachęcanie do wymiany pracowników między przedsiębiorstwami z różnych państw członkowskich. W ujęciu ogólnym należy podjąć dalsze działania na szczeblu UE, aby wspierać konwergencję ukierunkowaną na oparty na innowacyjności wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu i zatrudnieniu oraz na większą spójność społeczną. |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | Inną ważną kwestią, którą należy się zająć, jest zdrowie i bezpieczeństwo pracowników. Innowacje technologiczne prawdopodobnie umożliwią zastąpienie ciężkich i niebezpiecznych prac, podnosząc w ten sposób jakość pracy, ale mogą pojawić się nowe zjawiska patologiczne, zwłaszcza w odniesieniu do odizolowanych pracowników (zdalnych). Dialog społeczny na szczeblu europejskim, krajowym i branżowym jest użytecznym narzędziem dla zbadania, czy i w jakim stopniu zdrowie pracowników i ich życie prywatne wymaga dodatkowej ochrony w czasach wszechobecnej cyfrowej łączności ruchomej oraz jakie środki są właściwe w tym zakresie. W związku z powyższym niezbędne jest określenie środków zapobiegawczych. Jednym z przykładów może być tzw. prawo do wylogowania się, uznane ostatnio we Francji i stosowane w niektórych porozumieniach sektorowych i na szczeblu przedsiębiorstwa w niektórych państwach UE. Prawo to nie zostało jeszcze poddane ocenie na szczeblu UE. Należy przeprowadzić jego dokładniejszą ocenę na poziomie UE, uwzględniając potrzebę poszanowania przepisów dotyczących czasu pracy oraz zachowując zgodność z nowym podejściem na rzecz równowagi między życiem zawodowym a prywatnym. |
| --- | --- |

4.26.

| 4.27. | Internet rzeczy, prywatność i duże zbiory danych to kolejne kwestie o pierwszorzędnym znaczeniu, jeśli chodzi o znajomość cyfrowych narzędzi szkolenia i e-uczenia się oraz poznanie trudności związanych z ochroną danych w tym względzie. Należy tutaj także podkreślić rolę organizacji konsumenckich, ponieważ mogą one skutecznie przyczynić się do opracowania nowych narzędzi, które pozwolą sprostać wyzwaniom związanym z potrzebą zagwarantowania prywatności osób przy nabywaniu usług online z zakresu uczenia się i przy korzystaniu z nich (32). |
| --- | --- |

4.27.

5.   Przyszłość już nadeszła: b) Przykłady najlepszych praktyk w zakresie przekwalifikowania i poprawy umiejętności pracowników

| 5.1. | Do uznanych najlepszych praktyk należą: otwarte zasoby edukacyjne (OER, tj. cyfrowe materiały edukacyjne udostępnione z licencjami zezwalającymi na ich ponowne wykorzystanie, modyfikację i rozpowszechnianie) i masowe, otwarte kursy internetowe (MOOC, tj. otwarte kursy w sieci przeznaczone do nauczania na odległość). Praktyki te stosuje się od nie tak dawna, ale nie są całkiem nowe; istotne znaczenie ma jednak rozszerzenie doradztwa i informowania na ich temat. Stosowanie takich praktyk jak OER i MOOC może stanowić ważne narzędzie otwierające dostęp do kształcenia i szkolenia przy efektywnym wykorzystaniu zasobów, które umożliwia ludziom osiągnięcie równowagi między zobowiązaniami związanymi z pracą i obowiązkami rodzinnymi. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES uważa, że przydatnym narzędziem na szczeblu europejskim są europejskie ramy e-kompetencji. Zawierają one zbiór 40 kompetencji stosowanych w miejscach pracy związanych z technologiami informacyjno-komunikacyjnymi, określony przy użyciu jednolitych, zrozumiałych w całej Europie definicji kompetencji, umiejętności, wiedzy i biegłości, w tym wymogów w zakresie umiejętności i wiedzy dla wysoko wykwalifikowanych specjalistów, zawodów i organizacji w dziedzinie ICT obejmujących pięć poziomów biegłości. Narzędzie to jest przeznaczone do zaspokojenia potrzeb osób fizycznych, przedsiębiorstw i innych organizacji w sektorze publicznym i prywatnym, w szczególności instytucji i przedsiębiorstw szkoleniowych. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | W odniesieniu do szkolenia zawodowego w przedsiębiorstwie – jako najlepsze praktyki należy postrzegać dualne systemy szkolenia zawodowego w takich państwach jak Austria, Niemcy, Dania i Niderlandy, ze względu na zaangażowanie partnerów społecznych w bieżące dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia zawodowego do nowego świata pracy opartego na technologiach cyfrowych (33). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | EKES uznaje hiszpańską inicjatywę Fundación Estatal para la Formación en el Empleo (FUNDAE), francuską Organismes paritaires collecteurs agréés (OPCA) i włoską Fondi Interprofessionali per la Formazione Continua za przykłady najlepszych praktyk z punktu widzenia finansowania kursów szkoleniowych w miejscu pracy i uważa, że przyczyniają się one w znaczącym stopniu do aktualizacji umiejętności cyfrowych pracowników. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Podobnie użyteczne mogą być także indywidualne programy szkolenia. Na przykład we Francji stosowane są: osobiste konto szkoleniowe, indywidualny urlop szkoleniowy, urlop w celu oceny umiejętności i urlop w celu walidacji kwalifikacji nabytych na drodze doświadczenia. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | We Włoszech występują dwa rodzaje urlopu szkoleniowego: pierwszy jest udzielany w celu ukończenia edukacji w szkole lub na uczelni oraz działań szkoleniowych innych niż prowadzone przez pracodawców. Drugi rodzaj urlopu jest przeznaczony zarówno dla osób zatrudnionych, jak i niezatrudnionych i w zamierzeniu ma gwarantować pracownikom prawo do uczenia się przez całe życie; sposób wyboru pracowników, czas, jaki pozwala się im poświęcić na szkolenie, oraz otrzymywane dochody określono w drodze negocjacji zbiorowych. Ponadto, także we Włoszech, istnieje bon szkoleniowy (voucher formativo): jest to rodzaj indywidualnego funduszu przeznaczonego na działalność szkoleniową ukierunkowaną na zwiększenie szans zatrudnienia przy pomocy profesjonalnych i innowacyjnych kursów szkoleniowych. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Niemcy są jednym z państw o najwyższym odsetku zatrudnionych na świecie i najniższej stopie bezrobocia: zgodnie z danymi zawartymi w badaniu OECD wysoki poziom automatyzacji nie ma wpływu na odsetek zatrudnionych, gdyż pracownicy przechodzą szkolenia z obsługi robotów i udziela się im wsparcia w przechodzeniu na inne stanowiska, gdy ich miejsca pracy zostają zastąpione przez roboty. Niemniej w niektórych obszarach popyt na zatrudnienie jest mniejszy i osobom wchodzącym na rynek pracy może brakować umiejętności cyfrowych niezbędnych do znalezienia pracy. Partnerzy społeczni w Niemczech zdecydowali się na podjęcie wyzwania związanego z innowacyjnością i rozpoczęli negocjacje mające na celu ustalenie sposobu stawienia czoła temu wyzwaniu na rynku pracy. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | We Francji przepisy dotyczące prawa do wylogowania się zostały zatwierdzone w ubiegłym roku, a we Włoszech dyskusja na temat tej kwestii jest otwarta i uznana w niektórych umowach zbiorowych. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | W opinii EKES-u młodzi ludzie na pierwszych etapach edukacji szkolnej i szkolenia wymagają kształcenia nie tylko w zakresie potrzeb rynku pracy, ale także w zakresie w pełni aktywnej postawy obywatelskiej (34). Przykładem kolejnej najlepszej praktyki jest wprowadzenie w wielu estońskich szkołach podstawowych podstawowego kursu programowania. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Najnowsza tegoroczna publikacja Komisji Europejskiej zatytułowana „Business cooperating with vocational education and training providers for quality skills and attractive future” (35) zawiera przykłady wielu interesujących najlepszych praktyk wdrożonych w niektórych państwach członkowskich, które to praktyki po niezbędnych dostosowaniach mogłyby zostać z pożytkiem powielone gdzie indziej:






  — | austriacki projekt AQUA odnoszący się do dostosowania umiejętności osób bezrobotnych do potrzeb pracodawców, w szczególności MŚP, |
| --- | --- | --- |

5.10.

—

austriacki projekt AQUA odnoszący się do dostosowania umiejętności osób bezrobotnych do potrzeb pracodawców, w szczególności MŚP,

| — | duńska inicjatywa Coop Food School mająca na celu rozwiązanie kwestii wzrastającego niedoboru pracowników w przemyśle spożywczym, |
| --- | --- |

—

duńska inicjatywa Coop Food School mająca na celu rozwiązanie kwestii wzrastającego niedoboru pracowników w przemyśle spożywczym,

| — | brytyjska inicjatywa Tech Partnership odnosząca się do stymulowania podaży pracowników w sektorach cyfrowych, |
| --- | --- |

—

brytyjska inicjatywa Tech Partnership odnosząca się do stymulowania podaży pracowników w sektorach cyfrowych,

| — | niemieckie programy kształcenia dualnego mające na celu uzupełnienie brakujących umiejętności w ramach podejścia oddolnego, |
| --- | --- |

—

niemieckie programy kształcenia dualnego mające na celu uzupełnienie brakujących umiejętności w ramach podejścia oddolnego,

| — | włoskie Wyższe Instytuty Techniczne mające na celu zapewnienie na szczeblu lokalnym stałego dopływu wykwalifikowanych pracowników w sektorach strategicznych, |
| --- | --- |

—

włoskie Wyższe Instytuty Techniczne mające na celu zapewnienie na szczeblu lokalnym stałego dopływu wykwalifikowanych pracowników w sektorach strategicznych,

| — | niderlandzka inicjatywa Techwise Twente ukierunkowana na instytucje kształcenia i szkolenia zawodowego w celu zagwarantowania, że nauczane umiejętności pokrywają się z potrzebami sektora zaawansowanych materiałów, |
| --- | --- |

—

niderlandzka inicjatywa Techwise Twente ukierunkowana na instytucje kształcenia i szkolenia zawodowego w celu zagwarantowania, że nauczane umiejętności pokrywają się z potrzebami sektora zaawansowanych materiałów,

| — | serbskie i niemieckie inicjatywy kształcenia kooperacyjnego mające na celu zwiększenie podaży pracowników w niektórych sektorach cierpiących na niedobór wykwalifikowanych pracowników, |
| --- | --- |

—

serbskie i niemieckie inicjatywy kształcenia kooperacyjnego mające na celu zwiększenie podaży pracowników w niektórych sektorach cierpiących na niedobór wykwalifikowanych pracowników,

| — | litewska i łotewska inicjatywa Educate for Business (kształcenie dla biznesu), w ramach której zaktualizowano programy kształcenia i szkolenia zawodowego w celu dostosowania ich do rynku pracy, |
| --- | --- |

—

litewska i łotewska inicjatywa Educate for Business (kształcenie dla biznesu), w ramach której zaktualizowano programy kształcenia i szkolenia zawodowego w celu dostosowania ich do rynku pracy,

| — | fińska inicjatywa Valkeakoski Campus, która dzięki intensywnemu dialogowi z lokalnymi firmami umożliwia uczestnikom kursów kształcenia i szkolenia zawodowego uzyskanie odpowiednich umiejętności cyfrowych w dziedzinie automatyki i robotyki, |
| --- | --- |

—

fińska inicjatywa Valkeakoski Campus, która dzięki intensywnemu dialogowi z lokalnymi firmami umożliwia uczestnikom kursów kształcenia i szkolenia zawodowego uzyskanie odpowiednich umiejętności cyfrowych w dziedzinie automatyki i robotyki,

| — | słowacki, czeski i brytyjski projekt Step Ahead (Krok naprzód) ukierunkowany na nauczycieli kształcenia i szkolenia zawodowego w celu zagwarantowania, że nauczane umiejętności pokrywają się z potrzebami rynku pracy, |
| --- | --- |

—

słowacki, czeski i brytyjski projekt Step Ahead (Krok naprzód) ukierunkowany na nauczycieli kształcenia i szkolenia zawodowego w celu zagwarantowania, że nauczane umiejętności pokrywają się z potrzebami rynku pracy,

| — | hiszpańska Fundacja na rzecz Pracy w Sektorze Budownictwa ukierunkowana na doskonalenie umiejętności pracowników sektora budownictwa i zapewnienie aktualnych programów szkolenia wstępnego,
  i na koniec, |
| --- | --- |

—

hiszpańska Fundacja na rzecz Pracy w Sektorze Budownictwa ukierunkowana na doskonalenie umiejętności pracowników sektora budownictwa i zapewnienie aktualnych programów szkolenia wstępnego,

i na koniec,

| — | globalna inicjatywa Nestlé YOUth, w ramach której rozwijane są możliwości kształcenia dualnego i opracowuje się programy we współpracy ze szkołami prowadzącymi kształcenie i szkolenie zawodowe. |
| --- | --- |

—

globalna inicjatywa Nestlé YOUth, w ramach której rozwijane są możliwości kształcenia dualnego i opracowuje się programy we współpracy ze szkołami prowadzącymi kształcenie i szkolenie zawodowe.

Każda z wyżej wymienionych inicjatyw skupia się na jednym lub większej liczbie aspektów, takich jak dostosowanie podaży do popytu, uczenie się oparte na pracy, umiejętności cyfrowe i w dziedzinie przedsiębiorczości, mobilność i włączenie społeczne.

Bruksela, dnia 15 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 45.

1

(2)  Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 161.

2

(3)  Zgodnie z danymi Cedefopu. Zob. Cedefop, Ludzie, maszyny, roboty i umiejętności (nota informacyjna), 2017.

3

Ludzie, maszyny, roboty i umiejętności

(4)  OECD (2017), Future of Work and Skills [Przyszłość pracy a umiejętności], dokument przedstawiony na drugim posiedzeniu grupy roboczej ds. zatrudnienia państw G-20, luty 2017 r., zob. s. 8.

4

(5)  Statement of the European social partners on digitalisation [Oświadczenie europejskich partnerów społecznych w sprawie cyfryzacji], dokument przyjęty podczas trójstronnego szczytu społecznego w dniu 16 marca 2016 r.

5

Statement of the European social partners on digitalisation

(6)  Jak zwrócono uwagę w jednej z not informacyjnych Cedefopu (zob. przypis 1 powyżej): „Choć bezrobocie technologiczne jest wciąż powracającym tematem, pozostawanie bez pracy w erze cyfrowej zależeć będzie nie od sztucznej, ale ludzkiej inteligencji”.

6

(7)  Wymieniono je w deklaracji z Rygi dotyczącej e-umiejętności z marca 2015 r., wydanej w trakcie inicjowania kampanii „e-Skills for Jobs” na lata 2015–2016 i „Manifestu w sprawie e-umiejętności”; por. konkluzje z Rygi z czerwca 2015 r.

7

(8)  Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 36; Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 30; Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 45; Dz.U. C 303 z 19.8.2016, s. 54; Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 161; Dz.U. C 347 z 18.12.2010, s. 1; Dz.U. C 128 z 18.5.2010, s. 74; Dz.U. C 93 z 27.4.2007, s. 38.

8

(9)  Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 45.

9

(10)  COM(2018) 24 oraz COM(2018) 22.

10

(11)  Berger, T., Frey, C., „Structural Transformation in the OECD: Digitalisation, Deindustrialisation and the Future of Work” [Przemiany strukturalne w państwach OECD: cyfryzacja, odprzemysłowienie i przemiany rynku pracy], OECD Social, Employment and Migration Working Papers, nr 193, OECD Publishing, Paryż, 2016; oraz OECD, „New Skills for the Digital Economy” [Nowe umiejętności na potrzeby gospodarki cyfrowej], OECD Digital Economy Papers, nr 258, OECD Publishing, Paryż, 2016.

11

OECD Social, Employment and Migration Working Papers

OECD Digital Economy Papers

(12)  OECD, Key issues for digital transformation in the G20 [Kluczowe kwestie w transformacji cyfrowej w państwach grupy G-20], 2017. Sprawozdanie przygotowane na wspólną konferencję niemieckiej prezydencji grupy G-20 i OECD. Zob. wykaz zaleceń na s. 145–149.

12

Key issues for digital transformation in the G20

(13)  Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 161.

13

(14)  Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 30.

14

(15)  Dz.U. C 303 z 19.8.2016, s. 54.

15

(16)  EKES, Impact of digitalization and the on-demand economy on labour markets and the consequences for employment and industrial relations [Wpływ cyfryzacji i konsumpcji na żądanie na rynki pracy oraz konsekwencje dla zatrudnienia i stosunków pracy], 2017. Badanie przygotowane przez zespół badawczy Centrum Studiów nad Polityką Europejską.

16

Impact of digitalization and the on-demand economy on labour markets and the consequences for employment and industrial relations

(17)  Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 45.

17

(18)  Światowe Forum Ekonomiczne, The Future of Jobs. Employment, Skills and Workforce Strategy for the Fourth Industrial Revolution [Przyszłość miejsc zatrudnienia. Strategia zatrudnienia, umiejętności i siły roboczej w ramach czwartej rewolucji przemysłowej], Global Challenge Insight Report, 2016.

18

The Future of Jobs. Employment, Skills and Workforce Strategy for the Fourth Industrial Revolution

(19)  Zob. przypis 2 powyżej.

19

(20)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 16 lutego 2017 r. zawierająca zalecenia dla Komisji Europejskiej w sprawie przepisów prawa cywilnego dotyczących robotyki, A8-0005/2017.

20

(21)  Zob. przypis 3 powyżej.

21

(22)  Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 36 i Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 30.

22

(23)  Eurofound, Non-standard forms of employment: Recent trends and future prospects [Niestandardowe formy zatrudnienia w Europie: najnowsze tendencje i przyszłe perspektywy], Dublin, 2017.

23

Non-standard forms of employment: Recent trends and future prospects

(24)  Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 30.

24

(25)  Cedefop, Investing in skills pays off: The economic and social cost of low-skilled adults in the EU [Inwestowanie w umiejętności jest opłacalne. Społeczne i gospodarcze koszty związane z nisko wykwalifikowanymi osobami dorosłymi w UE], 2017.

25

Investing in skills pays off: The economic and social cost of low-skilled adults in the EU

(26)  OECD, Going Digital: The Future of Work for Women [Cyfrowa transformacja: przyszłość zatrudnienia kobiet], nota informacyjna na temat przyszłości pracy, 2017.

26

Going Digital: The Future of Work for Women

(27)  Komunikat Komisji do Rady i Parlamentu Europejskiego „Skuteczność i równy dostęp do europejskich systemów kształcenia i szkolenia”, COM(2006) 481 final.

27

(28)  Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 161.

28

(29)  Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 49.

29

(30)  Zalecenie Rady z dnia 20 grudnia 2012 r. w sprawie walidacji uczenia się pozaformalnego i nieformalnego.

30

(31)  Schellinger, A. (red.), Brain Drain – Brain Gain: European Labour Markets in Times of Crisis [Drenaż mózgów – napływ mózgów: europejskie rynki pracy w czasach kryzysu], A Friedrich-Ebert-Stiftung Project 2015–2017, 2017, s. 88.

31

Brain Drain – Brain Gain: European Labour Markets in Times of Crisis

(32)  Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 102.

32

(33)  Dz.U. C 13 z 15.1.2016, s. 57, Dz.U. C 143 z 22.5.2012, s. 94.

33

(34)  Zob. opinia EKES-u w sprawie nowej unijnej strategii edukacji, pkt 1.2, Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 167.

34

(35)  Komisja Europejska, Business cooperating with vocational education and training providers for quality skills and attractive future [Współpraca biznesowa z podmiotami świadczącymi usługi w zakresie szkolenia i kształcenia zawodowego z myślą o zapewnieniu wysokiej jakości umiejętności i atrakcyjnych perspektyw], Urząd Publikacji Unii Europejskiej, Luksemburg, 2017.

35

Business cooperating with vocational education and training providers for quality skills and attractive future

---

III Akty przygotowawcze

EUROPEJSKI KOMITET EKONOMICZNO-SPOŁECZNY

533. sesja plenarna EKES-u, 14.3.2018–15.3.2018

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/19 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/19

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Zwalczanie nielegalnych treści w internecie – W kierunku większej odpowiedzialności platform internetowych«”

[COM(2017) 555 final]

(2018/C 237/03)

| Sprawozdawca: | Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Bernardo HERNÁNDEZ BATALLER

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 17.11.2017 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.3.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 14.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 180/4/5 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 17.11.2017

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

9.3.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

14.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

180/4/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Nielegalne treści w internecie są złożonym problemem mającym horyzontalny charakter, do którego należy podejść z różnych perspektyw, w zależności od oceny jego skutków, a także z myślą o zharmonizowaniu tej kwestii w ramach porządków prawnych państw członkowskich.
  Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podkreśla konieczność opracowania odpowiednich i zrównoważonych ram prawnych dotyczących platform internetowych działających na jednolitym rynku cyfrowym, które mogłyby przyczynić się do powstania atmosfery zaufania zarówno z punktu widzenia przedsiębiorstw, jak i ogółu konsumentów, umożliwiając bezpieczne korzystanie z platform internetowych. Należy przyjąć elastyczne i trwałe podejście polityczne dotyczące przepisów i samoregulacji, które umożliwiłoby bezpośrednie reagowanie na wyzwania, w szczególności w odniesieniu do procedur wykrywania, badania, zgłaszania i usuwania nielegalnych treści w platformach. |
| --- | --- |

1.1.

Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podkreśla konieczność opracowania odpowiednich i zrównoważonych ram prawnych dotyczących platform internetowych działających na jednolitym rynku cyfrowym, które mogłyby przyczynić się do powstania atmosfery zaufania zarówno z punktu widzenia przedsiębiorstw, jak i ogółu konsumentów, umożliwiając bezpieczne korzystanie z platform internetowych. Należy przyjąć elastyczne i trwałe podejście polityczne dotyczące przepisów i samoregulacji, które umożliwiłoby bezpośrednie reagowanie na wyzwania, w szczególności w odniesieniu do procedur wykrywania, badania, zgłaszania i usuwania nielegalnych treści w platformach.

| 1.2. | EKES uważa, że przy przyjmowaniu kryteriów i środków należy zachować spójność z jego wcześniejszymi opiniami. Jako punkt wyjścia należy przyjąć, że to, co jest nielegalne poza internetem, jest również nielegalne w internecie (online). EKES podkreśla znaczenie neutralności technologicznej oraz spójności norm stosowanych online i offline w równoważnych sytuacjach, w zależności od potrzeb i możliwości. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Konieczne jest osiągnięcie jak największej równowagi między przewidywanymi ograniczeniami nielegalnych treści a gwarancją praw podstawowych, jak również między zróżnicowaną wielkością i działalnością platform internetowych.
  EKES wzywa Komisję do przyjęcia odpowiednich środków w obliczu coraz szerszej obecności brutalnych i/lub dyskryminujących treści na platformach internetowych, a także podkreśla znaczenie ochrony osób szczególnie narażonych i dzieci oraz zwalczania wszelkich form rasizmu, seksizmu, nawoływania do terroryzmu i napastowania, także w środowisku cyfrowym. |
| --- | --- |

1.3.

EKES wzywa Komisję do przyjęcia odpowiednich środków w obliczu coraz szerszej obecności brutalnych i/lub dyskryminujących treści na platformach internetowych, a także podkreśla znaczenie ochrony osób szczególnie narażonych i dzieci oraz zwalczania wszelkich form rasizmu, seksizmu, nawoływania do terroryzmu i napastowania, także w środowisku cyfrowym.

| 1.4. | Należy w szczególności rozważyć skuteczność działań, które mają zostać podjęte w stosunku do tych platform internetowych, których siedziba znajduje się poza terytorium Unii Europejskiej.
  Ponadto Komisja powinna dokonać przeglądu nielegalnych treści i w miarę możliwości skatalogować je, tak by można było uwzględnić również te treści, do których nie nawiązuje się wyraźnie w komunikacie.
  W każdym razie zastosowanie wytycznych w sprawie procedur wykrywania, badania, zgłaszania i usuwania nielegalnych treści należy wspierać w następujących celach:






  a) | ochrony praw uznanych w konwencjach międzynarodowych mających na celu ochronę:






  — | dzieci przed treściami cyfrowymi, które mogą być sprzeczne z postanowieniami Konwencji o prawach dziecka, |
| --- | --- | --- | --- |

1.4.

Ponadto Komisja powinna dokonać przeglądu nielegalnych treści i w miarę możliwości skatalogować je, tak by można było uwzględnić również te treści, do których nie nawiązuje się wyraźnie w komunikacie.

W każdym razie zastosowanie wytycznych w sprawie procedur wykrywania, badania, zgłaszania i usuwania nielegalnych treści należy wspierać w następujących celach:

a)

ochrony praw uznanych w konwencjach międzynarodowych mających na celu ochronę:

—

dzieci przed treściami cyfrowymi, które mogą być sprzeczne z postanowieniami Konwencji o prawach dziecka,

| — | osób z niepełnosprawnościami przed treściami cyfrowymi, które mogą się okazać sprzeczne z postanowieniami Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych; |
| --- | --- |

—

osób z niepełnosprawnościami przed treściami cyfrowymi, które mogą się okazać sprzeczne z postanowieniami Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych;

| b) | zapewnienia niedyskryminacji ze względu na płeć w treściach cyfrowych, szczególnie w odniesieniu do zastosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dostępie do towarów i usług i ich dostarczania oraz zagwarantowania równości płci i godności ludzkiej w reklamie; |
| --- | --- |

b)

zapewnienia niedyskryminacji ze względu na płeć w treściach cyfrowych, szczególnie w odniesieniu do zastosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dostępie do towarów i usług i ich dostarczania oraz zagwarantowania równości płci i godności ludzkiej w reklamie;

| c) | zagwarantowania i zapewnienia, że treści cyfrowe będą zgodne z postanowieniami agendy cyfrowej, tak by zwiększyć bezpieczeństwo i umocnić prawa konsumentów w społeczeństwie cyfrowym. |
| --- | --- |

c)

zagwarantowania i zapewnienia, że treści cyfrowe będą zgodne z postanowieniami agendy cyfrowej, tak by zwiększyć bezpieczeństwo i umocnić prawa konsumentów w społeczeństwie cyfrowym.

W komunikacie powinno się uwzględnić znaczenie, jakie nielegalne treści mogą mieć na jednolitym rynku, tak by dostosować niezbędne środki zapobiegawcze z myślą o zabezpieczeniu funkcjonowania tego rynku, zgodnie z zasadami leżącymi u jego podstaw.

| 1.5. | Komitet przyjmuje zasadniczo z dużym zadowoleniem inicjatywę Komisji Europejskiej polegającą na przedstawieniu omawianego komunikatu, który prezentuje właściwe podejście do zwalczania nielegalnych treści platform internetowych. W tym celu należy rozważyć możliwość przeglądu dyrektywy o handlu elektronicznym, dyrektywy w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych i dyrektywy w sprawie reklamy wprowadzającej w błąd i reklamy porównawczej, uwzględniając między innymi przepisy, które byłyby aktualne również w przyszłości, neutralne pod względem technologicznym oraz miały kluczowe znaczenie dla rozwoju platform europejskich, tak aby nie tworzyć niepewności dla podmiotów gospodarczych ani nie ograniczać dostępu do usług cyfrowych. |
| --- | --- |

1.5.

2.   Kontekst ogólny

| 2.1. | Platformy internetowe są rodzajem dostawców usług społeczeństwa informacyjnego i pełnią rolę pośredników w danym ekosystemie cyfrowym. Obejmują szereg różnorodnych podmiotów prowadzących różnego rodzaju działalność gospodarczą, w takich dziedzinach jak handel elektroniczny, media, wyszukiwarki internetowe, gospodarka współpracy, działalność o charakterze niezarobkowym, rozpowszechnianie treści kulturowych lub sieci społecznościowe. Nie są jasno i precyzyjnie zdefiniowane, co jest trudne z uwagi na ich ciągle zmieniający się charakter. Odgrywana przez nie obecnie ważna rola na rynku wewnętrznym zwiększy się w przyszłości. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Komisja poruszyła już wcześniej temat platform internetowych w odniesieniu do jednolitego rynku cyfrowego (1), odnotowując, że najważniejszym wyzwaniem stojącym obecnie przed UE z punktu widzenia zagwarantowania jej konkurencyjności na świecie jest skuteczne promowanie innowacji w stosownych sektorach gospodarki, przy jednoczesnym objęciu odpowiednim ochroną uzasadnionych interesów konsumentów i użytkowników. W tym celu Komisja rozważała dokonanie przeglądu dyrektywy telekomunikacyjnej, jak również dyrektyw o prywatności i łączności elektronicznej, by uwzględnić aktualną sytuację internetowych usług komunikacyjnych OTT. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES wypowiedział się już na temat wspomnianego komunikatu (2), podkreślając, że wiele platform internetowych stanowi istotne elementy gospodarki dzielenia się, i potwierdził swoje ustalenia w sprawie konsumpcji współdzielonej, zwłaszcza dotyczące ochrony konsumentów, osób zatrudnionych za wynagrodzeniem i osób pracujących na własny rachunek. Podkreślił również potrzebę zwalczania ryzyka fragmentacji przepisów oraz konieczność stosowania spójnego podejścia w UE. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W omawianym komunikacie Komisja podejmuje kwestię „zwalczania nielegalnych treści w internecie”, dążąc do zwiększenia odpowiedzialności platform internetowych i przedstawiając szereg zasad i wytycznych, tak by platformy internetowe zintensyfikowały zwalczanie nielegalnych treści w internecie we współpracy z władzami krajowymi, państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Ma to na celu szersze wykorzystywanie dobrych praktyk w zakresie zapobiegania umieszczaniu nielegalnych treści, ich wykrywania, usuwania i uniemożliwiania dostępu do nich, tak by:






  a) | zapewnić skuteczne usuwanie nielegalnych treści; |
| --- | --- | --- |

2.4.1.

a)

zapewnić skuteczne usuwanie nielegalnych treści;

| b) | sprzyjać przejrzystości i ochronie praw podstawowych w internecie; |
| --- | --- |

b)

sprzyjać przejrzystości i ochronie praw podstawowych w internecie;

| c) | dostarczyć wyjaśnień na temat odpowiedzialności, jaką platformy ponoszą, gdy podejmują aktywne działania w celu wykrycia nielegalnych treści, ich usunięcia lub uniemożliwienia dostępu do nich (tak zwane działania „dobrego Samarytanina”). |
| --- | --- |

c)

dostarczyć wyjaśnień na temat odpowiedzialności, jaką platformy ponoszą, gdy podejmują aktywne działania w celu wykrycia nielegalnych treści, ich usunięcia lub uniemożliwienia dostępu do nich (tak zwane działania „dobrego Samarytanina”).

| 2.4.2. | Ramy prawne UE obejmują przepisy, które mają zarówno wiążący, jak i niewiążący charakter – mowa tu zwłaszcza o dyrektywie w sprawie handlu elektronicznego (3), która harmonizuje warunki, na których platformy internetowe mogą zostać wyłączone w obrębie jednolitego rynku cyfrowego z odpowiedzialności za nielegalne treści, które są na nich przechowywane. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Obecnie brakuje w UE zharmonizowanego i spójnego podejścia do usuwania nielegalnych treści, gdyż kwestia tego, czy dane treści zalicza się do nielegalnych, regulowana jest szczegółowymi przepisami na szczeblu UE, a także przepisami prawa krajowego. W każdym razie bardziej zharmonizowane podejście umożliwiłoby skuteczniejsze zwalczanie nielegalnych treści i rozwinięcie rynku cyfrowego. |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.4.4. | W komunikacie omawia się kryteria, które należałoby wyznaczyć w odniesieniu do postępowania platform internetowych, właściwych władz i użytkowników, z myślą o szybkim i skutecznym wykrywaniu nielegalnych treści. W tym celu należałoby systematycznie rozwijać współpracę z właściwymi władzami państw członkowskich, które to państwa powinny zadbać o to, by organy sądownicze mogły skutecznie reagować na nielegalne treści w internecie, a także pogłębiać współpracę transgraniczną. |
| --- | --- |

2.4.4.

| 2.4.4.1. | Stwierdza się w nim również, że należy ustanowić mechanizmy umożliwiające działanie zaufanych podmiotów sygnalizujących, by umożliwić szybsze i wiarygodniejsze usuwanie nielegalnych treści w internecie. Mowa tu o podmiotach wyspecjalizowanych w rozpoznawaniu nielegalnych treści lub o specjalnych strukturach służących wykrywaniu i identyfikowaniu tego rodzaju treści w internecie. Komisja rozważy możliwość uzgodnienia na szczeblu UE wspólnych kryteriów stosujących się do zaufanych podmiotów sygnalizujących. |
| --- | --- |

2.4.4.1.

| 2.4.4.2. | Jeśli chodzi o komunikowanie się z użytkownikami, to uznaje się, że platformy internetowe powinny stworzyć łatwo dostępny i łatwy w użyciu mechanizm umożliwiający użytkownikom zgłaszanie znajdujących się na platformach treści uznanych przez nich za nielegalne. |
| --- | --- |

2.4.4.2.

| 2.4.4.3. | Co się tyczy zagwarantowania wysokiego poziomu jakości zgłoszeń, to Komisja jest zdania, że niezbędne jest wdrożenie skutecznych mechanizmów ułatwiających przesyłanie wystarczająco precyzyjnych i uzasadnionych zgłoszeń. |
| --- | --- |

2.4.4.3.

| 2.4.5. | Komisja ocenia także zasadność podejmowania aktywnych działań przez platformy internetowe w kontekście zwolnienia ich od odpowiedzialności oraz stosowania technologii w celu wykrywania i identyfikacji nielegalnych treści. |
| --- | --- |

2.4.5.

| 2.4.6. | Usuwanie nielegalnych treści jest kolejnym aspektem rozważanym w komunikacie, którego celem jest wprowadzenie solidnych zabezpieczeń ograniczających ryzyko usuwania treści zgodnych z prawem. Komisja dąży do zapewniania niezwłocznego usuwania treści i zgłaszania przestępstw organom ścigania. Jej celem jest również zapewnienie przejrzystości polityki platform internetowych w zakresie treści, a także procedur zgłaszania i usuwania nielegalnych treści. |
| --- | --- |

2.4.6.

| 2.4.7. | Co się tyczy wprowadzenia zabezpieczeń przed nadmiernym usuwaniem, a także nadużywaniem systemu, Komisja rozważa możliwość kwestionowania zgłoszenia, a także wprowadzenie środków wymierzonych przeciwko zgłoszeniom nielegalnych treści i zgłoszeniom sprzeciwu, które zostały dokonane w złej wierze. |
| --- | --- |

2.4.7.

| 2.4.8. | Komisja odnosi się także do kwestii zapobiegania ponownemu pojawianiu się nielegalnych treści i rozważa tu możliwość wprowadzenia środków zniechęcających użytkowników do wielokrotnego zamieszczania nielegalnych treści o tym samym charakterze w celu zahamowania ich rozpowszechniania. Opowiada się przy tym za szerszym stosowaniem i rozwojem technologii mających zapobiegać ponownemu pojawianiu się w internecie nielegalnych treści, na przykład poprzez automatyczne filtrowanie ponownie zamieszczonych treści. |
| --- | --- |

2.4.8.

| 2.4.9. | Zasadniczo komunikat formułuje wytyczne, lecz nie zmienia mających zastosowanie ram prawnych ani nie zawiera prawnie wiążących przepisów. Jego celem jest przede wszystkim wskazanie platformom internetowym sposobów, w jakie mogą one spełnić swój obowiązek w zakresie zwalczania nielegalnych treści, które są na nich przechowywane. Ma on również upowszechnić dobre praktyki w zakresie procedur wszczynanych w sprawie różnych form nielegalnych treści i promować ściślejszą współpracę między platformami a właściwymi organami. |
| --- | --- |

2.4.9.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES bierze pod uwagę przedmiotowy komunikat i wzywa Komisję do opracowania programów oraz podjęcia skutecznych działań z myślą o stabilnych i spójnych ramach prawnych w zakresie skutecznego usuwania nielegalnych treści. Ponadto Komitet uznaje zasadność komunikatu ze względu na obecny wpływ platform cyfrowych na codzienne życie obywateli, a także na zagrożenia związane z ich zasięgiem społecznym i skutkami dla jednolitego rynku cyfrowego, którego racją bytu jest uniknięcie niespójności między przepisami krajowymi i zniesienie barier technicznych, prawnych i podatkowych, aby umożliwić przedsiębiorstwom, obywatelom i konsumentom pełne korzystanie z narzędzi i usług cyfrowych.
  EKES podkreśla, że platformy internetowe muszą zwalczać nielegalne treści i nieuczciwe praktyki handlowe (np. odsprzedawanie biletów na imprezy rozrywkowe po wygórowanych cenach) za pomocą środków normatywnych uzupełnionych skutecznymi środkami samoregulacyjnymi (np. poprzez bardzo jasne warunki użytkowania oraz odpowiednie mechanizmy służące zidentyfikowaniu sprawców wielokrotnych naruszeń lub poprzez utworzenie wyspecjalizowanych zespołów moderatorów i śledzenie nielegalnych treści) lub środki hybrydowe. |
| --- | --- |

3.1.

EKES podkreśla, że platformy internetowe muszą zwalczać nielegalne treści i nieuczciwe praktyki handlowe (np. odsprzedawanie biletów na imprezy rozrywkowe po wygórowanych cenach) za pomocą środków normatywnych uzupełnionych skutecznymi środkami samoregulacyjnymi (np. poprzez bardzo jasne warunki użytkowania oraz odpowiednie mechanizmy służące zidentyfikowaniu sprawców wielokrotnych naruszeń lub poprzez utworzenie wyspecjalizowanych zespołów moderatorów i śledzenie nielegalnych treści) lub środki hybrydowe.

| 3.2. | EKES jest zdania, że należy dokonać przeglądu i skatalogowania stwierdzonych przypadków nielegalnych treści tak, by nie ograniczały się one tylko do treści opisanych w komunikacie (nawoływanie do terroryzmu, dyskurs ksenofobiczny, nawoływanie do nienawiści i przemocy, materiały ukazujące niegodziwe traktowanie dzieci w celach seksualnych). Mogłyby one bowiem obejmować również inne sytuacje, takie jak zniesławianie wyraźnie w złej wierze, rozpowszechnianie treści znieważających godność ludzką lub treści seksistowskich sprzyjających przemocy ze względu na płeć, z myślą o uzgodnieniu kryteriów w celu ich skatalogowania. Nie należy przy tym zmierzać do ustanowienia wyczerpującego wykazu.
  W każdym razie zastosowanie wytycznych w sprawie procedur wykrywania, badania, zgłaszania i usuwania nielegalnych treści należy wspierać w następujących celach:






  a) | ochrony praw uznanych w konwencjach międzynarodowych mających na celu ochronę:






  — | dzieci przed treściami cyfrowymi, które mogą być sprzeczne z postanowieniami Konwencji o prawach dziecka, |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.

W każdym razie zastosowanie wytycznych w sprawie procedur wykrywania, badania, zgłaszania i usuwania nielegalnych treści należy wspierać w następujących celach:

a)

ochrony praw uznanych w konwencjach międzynarodowych mających na celu ochronę:

—

dzieci przed treściami cyfrowymi, które mogą być sprzeczne z postanowieniami Konwencji o prawach dziecka,

| — | osób z niepełnosprawnościami przed treściami cyfrowymi, które mogą się okazać sprzeczne z postanowieniami Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych; |
| --- | --- |

—

osób z niepełnosprawnościami przed treściami cyfrowymi, które mogą się okazać sprzeczne z postanowieniami Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych;

| b) | zapewnienia niedyskryminacji ze względu na płeć w treściach cyfrowych, szczególnie w odniesieniu do zastosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dostępie do towarów i usług i ich dostarczania oraz zagwarantowania równości płci i godności ludzkiej w reklamie; |
| --- | --- |

b)

zapewnienia niedyskryminacji ze względu na płeć w treściach cyfrowych, szczególnie w odniesieniu do zastosowania zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w dostępie do towarów i usług i ich dostarczania oraz zagwarantowania równości płci i godności ludzkiej w reklamie;

| c) | zagwarantowania i zapewnienia, że treści cyfrowe będą zgodne z postanowieniami agendy cyfrowej, tak by zwiększyć bezpieczeństwo i umocnić prawa konsumentów w społeczeństwie cyfrowym. |
| --- | --- |

c)

zagwarantowania i zapewnienia, że treści cyfrowe będą zgodne z postanowieniami agendy cyfrowej, tak by zwiększyć bezpieczeństwo i umocnić prawa konsumentów w społeczeństwie cyfrowym.

| 3.3. | EKES opowiada się za wzmocnieniem środków służących zwalczaniu nielegalnych treści online, w szczególności mających na celu ochronę małoletnich, usuwanie treści związanych z mową nienawiści czy nawoływaniem do terroryzmu, oraz wnosi o uwzględnienie potrzeby zapobiegania nękaniu i przemocy wobec osób wymagających szczególnego traktowania. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Tego rodzaju przypadki mają miejsce, chociaż w każdym państwie członkowskim pojęcie nielegalnych treści w otoczeniu cyfrowym różni się z prawnego punktu widzenia, a także – w przypadku każdej osoby – z etycznego punktu widzenia. Można przytoczyć przykłady, które nie są tak oczywiste jak te podane powyżej, w których to, czy treści zostaną uznane za nielegalne, czy nie, zależeć będzie od interpretacji i rozstrzygania konfliktów wynikających ze sprzeczności między prawami podstawowymi, takimi jak wolność wypowiedzi i inne uznane prawa; należy przy tym zapewnić maksymalne pogodzenie tych praw w celu zapobieżenia takim konfliktom. Należy jednak zwrócić uwagę na znaczenie podejmowania działań przeciwko rozpowszechnianiu fałszywych wiadomości, dlatego EKES uważa, że platformy internetowe powinny zapewniać użytkownikom narzędzia do zgłaszania fałszywych informacji w taki sposób, by inni użytkownicy mogli być poinformowani, że prawdziwość treści została zakwestionowana. Dodatkowo platformy internetowe mogłyby rozwijać partnerstwa z zaufanymi podmiotami sygnalizującymi, tj. certyfikowanymi stronami internetowymi zajmującymi się sprawdzaniem faktów, by zwiększyć zaufanie użytkowników tych stron do wiarygodności treści online. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Tytułem przykładu, zaleca się sporządzenie wykazu przypadków nielegalnych treści w taki sposób, aby w miarę możliwości mogły one przyczyniać się do opracowania ich wspólnej definicji we wszystkich państwach członkowskich, co ułatwi uporządkowanie ich według ich znaczenia. W tym względzie proponuje się między innymi uwzględnienie treści dotyczących następujących obszarów:






  — | bezpieczeństwo narodowe (terroryzm, korupcja, nielegalny obrót środkami odurzającymi, handel bronią, uchylanie się od opodatkowania i pranie pieniędzy), |
| --- | --- | --- |

3.5.

—

bezpieczeństwo narodowe (terroryzm, korupcja, nielegalny obrót środkami odurzającymi, handel bronią, uchylanie się od opodatkowania i pranie pieniędzy),

| — | ochrona małoletnich (pornografia, przemoc itd.), |
| --- | --- |

—

ochrona małoletnich (pornografia, przemoc itd.),

| — | handel ludźmi, prostytucja i przemoc ze względu na płeć, w tym seksistowskie reklamy, |
| --- | --- |

—

handel ludźmi, prostytucja i przemoc ze względu na płeć, w tym seksistowskie reklamy,

| — | ochrona godności ludzkiej (nawoływanie do nienawiści lub dyskryminacja ze względu na rasę, płeć lub ideologię, w odniesieniu do orientacji seksualnej), |
| --- | --- |

—

ochrona godności ludzkiej (nawoływanie do nienawiści lub dyskryminacja ze względu na rasę, płeć lub ideologię, w odniesieniu do orientacji seksualnej),

| — | bezpieczeństwo gospodarcze (nadużycia finansowe i oszustwa, piractwo i podrabianie itp.), |
| --- | --- |

—

bezpieczeństwo gospodarcze (nadużycia finansowe i oszustwa, piractwo i podrabianie itp.),

| — | bezpieczeństwo informacji (przestępcze praktyki hakerskie, dostarczanie treści w celach komercyjnych, obejście środków w celach związanych z konkurencją, manipulowanie informacjami itd.), |
| --- | --- |

—

bezpieczeństwo informacji (przestępcze praktyki hakerskie, dostarczanie treści w celach komercyjnych, obejście środków w celach związanych z konkurencją, manipulowanie informacjami itd.),

| — | ochrona prywatności (wirtualne nękanie, filtrowanie i wykorzystywanie danych osobowych, przechwytywanie wiadomości osobistych, lokalizacja osób itp.), |
| --- | --- |

—

ochrona prywatności (wirtualne nękanie, filtrowanie i wykorzystywanie danych osobowych, przechwytywanie wiadomości osobistych, lokalizacja osób itp.),

| — | ochrona reputacji (zniesławienie, nielegalna reklama porównawcza itp.), |
| --- | --- |

—

ochrona reputacji (zniesławienie, nielegalna reklama porównawcza itp.),

| — | własność intelektualna. |
| --- | --- |

—

własność intelektualna.

| 3.5.1. | Komitet uznaje także za celowe opracowanie bardziej szczegółowej koncepcji „nielegalnych treści” oraz „niebezpiecznych treści” w celu uniknięcia błędnej interpretacji tych pojęć. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.6. | Ze względu na ich konsekwencje, należy zwrócić szczególną uwagę na koncentrację władzy gospodarczej niektórych platform cyfrowych, jak również na ich funkcję opracowywania, przetwarzania i rozpowszechniania treści czysto informacyjnych, tylko pozornie legalnych, jako tych, za którymi mogą kryć się aspekty nielegalne lub nawet niebezpieczne. Ponadto podobnie należy traktować wszystko to, co ma związek z dużymi zbiorami danych i korzyściami odnoszonymi przez platformy internetowe z wykorzystywania tych danych. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | W dodatku, zważywszy na kompleksowość omawianego problemu, należy wskazać na możliwość przeanalizowania i rozważenia inicjatyw dotyczących współpracy i wzajemności, które byłyby wdrażane w optymalny i skuteczny sposób i zgodnie z zasadami odnoszącymi się do takich kwestii jak informacje, wybór, stopniowe przenoszenie, bezpieczeństwo i integralność danych, a także dostęp i realizacja. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | W odniesieniu do ogólnego kontekstu należy zastanowić się nad dokonaniem przeglądu dyrektywy o handlu elektronicznym przyjętej w 2000 r., dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych przyjętej w 2005 r., a także dyrektywy o reklamie przyjętej w 2006 r. Należy zwrócić szczególną uwagę na aspekty związane z nowymi modelami gospodarczym, a także na przypadki, w których nie występują konwencjonalne powiązania handlowe. Należy także wzmocnić – w sposób zharmonizowany w całej Unii – system odpowiedzialności za treści publikowane na platformach oraz usunąć niedociągnięcia w egzekwowaniu tej odpowiedzialności. Ma to na celu zwiększenie pewności prawnej oraz zaufania przedsiębiorstw i konsumentów. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.1.1. | W każdym razie należy wprowadzić środki skierowane przeciw witrynom internetowym naruszających przepisy wyżej wspomnianych dyrektyw. Należy także umożliwić blokowanie dostępu do stron internetowych za pośrednictwem przejrzystych procedur. Te ostatnie powinny zawierać odpowiednie zabezpieczenia w celu zagwarantowania, że ograniczenia te są rzeczywiście konieczne i mają charakter proporcjonalny, a użytkownicy są poinformowani o powodach ich wprowadzenia. Gwarancje te będą również obejmować możliwość odwołania się do sądu. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Jeżeli chodzi o wykrywanie i zgłaszanie nielegalnych treści, w komunikacie przypomina się, że krajowe organy sądowe i władze krajowe mogą przyjąć środki zabezpieczające i inne środki w celu wycofania lub zablokowania dostępu do nielegalnych treści. Powinny temu towarzyszyć środki opracowane na zasadach określonych przez EKES w odniesieniu do środków przewidzianych w rozporządzeniu w sprawie współpracy między organami odpowiedzialnymi za ochronę konsumentów (4). |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.2. | Jednocześnie należy ustanowić mechanizmy pozwalające na identyfikację podmiotów odpowiedzialnych, a także procedury reagowania umożliwiające cofanie zezwoleń z wyprzedzeniem oraz doraźnie. Należy także określić środki, które należałoby przyjąć w poszczególnych przypadkach, z uwzględnieniem dotychczasowych doświadczeń i dostępnych informacji. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Można by również określić szczegółowo aspekty dotyczące udzielania zezwoleń na treści, które zostały już zatwierdzone we wcześniejszych przekazach. Można by na przykład sporządzić wykazy platform internetowych zawierających nielegalne treści, jak również wykazy platform stosujących najlepsze praktyki i cieszących się oficjalnym uznaniem, co przyczyniłoby się do zaostrzenia konkurencji o zdobycie najlepszej reputacji i zaufania w sieci.
  Innowacje sprzyjają inwestycjom w badania i rozwój oraz podnoszą umiejętności pracowników i mają kluczowe znaczenie dla powstawania nowych idei i unowocześnienia. Innowacje technologiczne należałoby wykorzystywać do wykrywania, identyfikowania i usuwania nielegalnych treści oraz zapobiegania ich przywracaniu. Chodzi tu o przetwarzanie informacji i inteligencję cyfrową oraz wykorzystanie technologii z dziedziny automatycznego wykrywania i filtrowania, ale ostatecznie należy zapewnić, że indywidualna decyzja danej osoby i jej działanie zostały przeprowadzone z poszanowaniem praw podstawowych i wartości demokratycznych.
  Potwierdzając, że trzeba znaleźć równowagę między poszanowaniem praw podstawowych a ograniczeniem nielegalnych treści, EKES podkreśla, że stosowanie obecnych technologii automatycznego filtrowania stanowi niewspółmierne obciążenie dla swobody prowadzenia działalności przez pośredników, dla prawa użytkowników końcowych do swobody wypowiedzi i dla prawa do ochrony danych osobowych. Branży nie można narzucać rozwiązań uniwersalnych, takich jak automatyczne filtrowanie uniemożliwiające ponowne załadowanie uprzednio usuniętych treści, bez wzięcia pod uwagę szczególnych potrzeb MŚP w sektorze IT. Obecne najlepsze praktyki w zakresie technologii automatycznego filtrowania wskazują, że konieczne jest systematyczne stosowanie zasady udziału czynnika ludzkiego. Jest to system, w ramach którego ostateczne, uwzględniające kontekst decyzje w sprawie mniejszej liczby kwestionowalnych przypadków są zawsze podejmowane przez człowieka w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa naruszenia prawa podstawowego do wolności wypowiedzi. Należy jasno stwierdzić, że sztuczna inteligencja nie powinna zastąpić decyzji podejmowanych przez ludzi na podstawie ocen etycznych. |
| --- | --- |

4.3.

Innowacje sprzyjają inwestycjom w badania i rozwój oraz podnoszą umiejętności pracowników i mają kluczowe znaczenie dla powstawania nowych idei i unowocześnienia. Innowacje technologiczne należałoby wykorzystywać do wykrywania, identyfikowania i usuwania nielegalnych treści oraz zapobiegania ich przywracaniu. Chodzi tu o przetwarzanie informacji i inteligencję cyfrową oraz wykorzystanie technologii z dziedziny automatycznego wykrywania i filtrowania, ale ostatecznie należy zapewnić, że indywidualna decyzja danej osoby i jej działanie zostały przeprowadzone z poszanowaniem praw podstawowych i wartości demokratycznych.

Potwierdzając, że trzeba znaleźć równowagę między poszanowaniem praw podstawowych a ograniczeniem nielegalnych treści, EKES podkreśla, że stosowanie obecnych technologii automatycznego filtrowania stanowi niewspółmierne obciążenie dla swobody prowadzenia działalności przez pośredników, dla prawa użytkowników końcowych do swobody wypowiedzi i dla prawa do ochrony danych osobowych. Branży nie można narzucać rozwiązań uniwersalnych, takich jak automatyczne filtrowanie uniemożliwiające ponowne załadowanie uprzednio usuniętych treści, bez wzięcia pod uwagę szczególnych potrzeb MŚP w sektorze IT. Obecne najlepsze praktyki w zakresie technologii automatycznego filtrowania wskazują, że konieczne jest systematyczne stosowanie zasady udziału czynnika ludzkiego. Jest to system, w ramach którego ostateczne, uwzględniające kontekst decyzje w sprawie mniejszej liczby kwestionowalnych przypadków są zawsze podejmowane przez człowieka w celu zmniejszenia prawdopodobieństwa naruszenia prawa podstawowego do wolności wypowiedzi. Należy jasno stwierdzić, że sztuczna inteligencja nie powinna zastąpić decyzji podejmowanych przez ludzi na podstawie ocen etycznych.

| 4.4. | W odniesieniu do zgłaszania nielegalnych treści należy zastanowić się nad procedurą akredytacji zaufanych podmiotów sygnalizujących, a w kwestii „zapewnienia wysokiej jakości zgłoszeń” należy podkreślić stosowność podawania zgłoszeń do publicznej wiadomości. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Jeśli chodzi o działania proaktywne, komunikat nie zawiera jednoznacznej propozycji dotyczącej podejmowania aktywnych, prewencyjnych i reedukacyjnych działań, które umożliwiałyby podjęcie szeregu inicjatyw politycznych w tych dziedzinach, choć takie uściślenie jest niezbędne do kompleksowego i skutecznego zwalczania nielegalnych treści cyfrowych. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Należałoby także przewidzieć stosowne środki w tych przypadkach, w których zachodzi potrzeba dokonania przeglądu podjętych decyzji, by umożliwić ich cofnięcie i ponowne umieszczenie treści w razie ich błędnego usunięcia lub gdy zgłoszenie dokonane zostało w złej wierze. Chodzi tu zwłaszcza o pozasądowe systemy roszczeń i kodeks postępowania przewidujący sankcje w przypadku nieprzestrzegania stosownych zasad.
  EKES wzywa do ustanowienia skutecznych systemów w zakresie procedur wnoszenia skarg i rozstrzygania sporów tak, by ułatwić MŚP i konsumentom korzystanie z przysługujących im praw. |
| --- | --- |

4.6.

EKES wzywa do ustanowienia skutecznych systemów w zakresie procedur wnoszenia skarg i rozstrzygania sporów tak, by ułatwić MŚP i konsumentom korzystanie z przysługujących im praw.

| 4.7. | Jeżeli chodzi o usuwanie nielegalnych treści, proponuje się zwiększenie skuteczności przedstawionych propozycji poprzez wprowadzenie środka o wyraźnie zniechęcającym charakterze. Mogłoby nim być publiczne rozpowszechnianie środków przyjętych zgodnie z zasadą pewności prawa, gdyż dodatkowo wzmocniłoby to normy przejrzystości, co jest koniecznym warunkiem optymalnego i skutecznego wdrażania proponowanych przepisów.
  Należy zagwarantować wysoki poziom ochrony platform, konsumentów i pozostałych podmiotów gospodarczych. Ważne jest, aby promować przejrzystość systemu oraz wzmocnienie współpracy między samymi platformami, a także między platformami a organami władz, z myślą o nasileniu walki z nielegalnymi treściami. |
| --- | --- |

4.7.

Należy zagwarantować wysoki poziom ochrony platform, konsumentów i pozostałych podmiotów gospodarczych. Ważne jest, aby promować przejrzystość systemu oraz wzmocnienie współpracy między samymi platformami, a także między platformami a organami władz, z myślą o nasileniu walki z nielegalnymi treściami.

| 4.8. | Wreszcie, konkretne wnioski dotyczące dzieci należy rozszerzyć na grupy dorosłych znajdujących się w trudnej sytuacji oraz dostosować je do ich podatności na zagrożenia. |
| --- | --- |

4.8.

Bruksela, dnia 14 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2016) 288 final z 25 maja 2016 r. – komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów „Platformy internetowe i jednolity rynek cyfrowy. Szanse i wyzwania dla Europy”.

1

(2)  Dz.U. C 75 z 10.3.2017, s. 119.

2

(3)  Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. o handlu elektronicznym (Dz.U. L 178 z 17.7.2000, s. 1).

3

(4)  Dz.U. C 34 z 2.2.2017, s. 100.

4

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/26 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/26

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Śródokresowa ocena programu Copernicus (2014–2020)«”

[COM(2017) 617 final]

(2018/C 237/04)

| Sprawozdawca: | Mindaugas MACIULEVIČIUS |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Mindaugas MACIULEVIČIUS

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.1.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.3.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 14.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za / przeciw / wstrzymało się) | 178/0/2 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.1.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

9.3.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

14.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za / przeciw / wstrzymało się)

178/0/2

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) z zadowoleniem przyjmuje przedstawione przez Komisję dotychczasowe wyniki realizacji programu Copernicus. Uruchomiono już bardzo precyzyjne satelity, które codziennie wysyłają w skali globalnej wysokiej jakości dane z monitorowania Ziemi. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES podkreśla, że przy ocenie osiągnięć programu Copernicus należy uwzględnić, oprócz aspektu gospodarczego, także aspekty społeczne i środowiskowe. Unia Europejska zobowiązała się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju i należy do światowych liderów w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu, o czym świadczą jej jasne i bardzo ambitne zobowiązania podjęte w ramach COP 21. Pogram Copernicus jest najważniejszym systemem służącym za źródło precyzyjnych wskaźników i narzędzi do pomiaru wyników i osiągnięć nie tylko na szczeblu UE, ale również na całym świecie. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Copernicus odgrywa zasadniczą rolę w dziedzinie zmiany klimatu, bezpieczeństwa żywnościowego, zdrowia publicznego, zarządzania klęskami żywiołowymi, handlu ludźmi, bezpieczeństwa morskiego itp. Unia jest liderem w zakresie monitorowania i dostarczania dokładnych danych dotyczących zmiany klimatu, emisji różnych gazów, stanu gruntów rolnych i leśnych oraz aktualnej sytuacji na morzu. Bez tych danych naukowcy nie byliby w stanie zrozumieć powyższych kwestii i zaproponować sposobów skutecznego przeciwdziałania zmianie klimatu, produkcji żywności w sposób zrównoważony itp. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Obywatele Unii nie czują się jednak bezpośrednio odpowiedzialni za program Copernicus ani nie są z niego dumni. Nie wiedzą oni o tym programie ani o płynących z niego korzyściach, podobnie jak często w ogóle nie znają europejskich programów kosmicznych. Program Copernicus i podejmowane w jego ramach działania powinny być bardziej widoczne dla mediów oraz otwarte dla społeczeństwa obywatelskiego i aktywnych obywateli. EKES uważa, że niezbędny jest udział społeczeństwa obywatelskiego w wytyczaniu strategii i programów planowania przestrzennego. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Ewentualne forum programu Copernicus powinno być otwarte dla przedstawicieli biznesu, konsumentów i organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Należy zapewnić do niego dostęp całemu społeczeństwu i stworzyć prawdziwą europejską wspólnotę kosmiczną. EKES deklaruje chęć odgrywania aktywnej roli zarówno bezpośrednio, jak i wspólnie z krajowymi organizacjami reprezentowanymi w jego ramach, co daje ogromne szanse na wypełnienie brakujących ogniw wskazanych w projekcie EKES-u „Przestrzeń kosmiczna i społeczeństwo”. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Skuteczność programu Copernicus nie powinna być oceniana wyłącznie pod względem wyników gospodarczych. Jego największa wartość wynika z aspektów środowiskowych i społecznych. Jest to narzędzie niezbędne do przeciwdziałania zmianie klimatu, żywienia ludności świata w sposób zrównoważony, ratowania życia na morzu itp. To usługa, której nie możne kupić od osób trzecich z powodu kwestii związanych z bezpieczeństwem narodowym oraz braku usług o podobnej jakości w innych regionach. Program ten jest naszą odpowiedzią na globalne wyzwania i wyrazem naszej gotowości, jako dojrzałego globalnego społeczeństwa, do zajęcia się nimi. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Zaangażowanie MŚP i mikroprzedsiębiorstw, przedsiębiorstw typu start-up i niezależnych naukowców jest sprawą najwyższej wagi dla udanego wykorzystania danych z programu Copernicus. Z tego sektora napływają nowe pomysły i w nim powstają nowe dziedziny zastosowań. Niezwykle ważne jest wspieranie rozwoju różnych inicjatyw i opracowanie narzędzi dla użytkowników końcowych, które generują wartość dodaną. Program „Horyzont 2020” powinien – tak jak do tej pory – odgrywać ważną rolę. Zasadnicze znaczenie ma dostęp do finansowania za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) i Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych (EFIS). |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES wzywa do bardziej ambitnego propagowania zgodności i spójności w odniesieniu do programu Copernicus, a także wiedzy o nim i wykorzystania dostępnych w jego ramach narzędzi do celów wypełniania zadań publicznych przez poszczególne dyrekcje generalne na szczeblu europejskim oraz władze krajowe i regionalne na szczeblu państw członkowskich. Dane z programu Copernicus powinny stanowić niezależny i krajowy standard ustalony na szczeblu europejskim. Eurostat powinien być w większym stopniu angażowany w pomiar postępów w tym zakresie oraz pomiar korzyści wynikających z programu Copernicus. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Na szczeblu krajowym dobrym rozwiązaniem może być wykorzystanie lokalnych małych agencji do rozpowszechniania danych i propagowania programu Copernicus jako narzędzia dla władz krajowych. Można zwiększyć wykorzystanie danych z programu Copernicus i lepiej dostosować uzyskane dzięki niemu wyniki do specyfiki krajowej dzięki stworzeniu lokalnych społeczności użytkowników obejmujących lokalne MŚP, mikroprzedsiębiorstwa, przedsiębiorstwa typu start-up i niezależnych naukowców wraz z samorządami regionalnymi, przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego, instytucjami edukacyjnymi, niezależnymi i publicznymi instytucjami doradczymi oraz grupami społecznymi korzystającymi bezpośrednio z programu Copernicus (np. rolnicy, leśnicy i ekolodzy). |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Sprawą najwyższej wagi jest szerzenie wiedzy na temat programu Copernicus. EKES z zadowoleniem przyjmuje specjalne programy magisterskie zapewniające wsparcie dla niektórych studentów europejskich uniwersytetów odbywających studia magisterskie z zakresu programu Copernicus. Komitet wzywa do wprowadzenia przez wszystkie odnośne europejskie uniwersytety, szkoły zawodowe i podmioty świadczące usługi doradcze odrębnego, bardziej ambitnego programu, w tym wszelkich odpowiednich form wsparcia technicznego dla specjalnych wydziałów zajmujących się programem Copernicus. Potencjalne zastosowania programu Copernicus należy wprowadzić jako odrębne zagadnienie we wszystkich powiązanych dziedzinach nauki, w tym w naukach rolniczych i leśnych, inżynierii, naukach o środowisku, naukach o morzu i in. Należy uwzględnić potrzeby szkoleniowe specjalistów, w tym użytkowników końcowych. Specjalne programy w tym zakresie mogłyby być organizowane przez krajowe niezależne i publiczne instytucje doradcze. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Szybki i prosty dostęp do danych zostanie wkrótce zapewniony wraz z uruchomieniem usługi dostępu do danych i informacji (Data and Information Access Services, DIAS) programu Copernicus. Pozwoli to wyeliminować pewne kluczowe problemy, które pojawiły się w związku z czasem koniecznym do pobrania danych z programu Copernicus. EKES wzywa również do przyspieszenia prac nad harmonizacją i zapewnieniem pełnej dostępności danych in situ regulowanej przez ustawodawstwo krajowe. Normalizacja i interoperacyjność są niezbędne dla pełnego sukcesu programu Copernicus. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Jednym z głównych zobowiązań UE na rzecz zrównoważonej i społecznie użytecznej gospodarki jest kształcenie wykwalifikowanych inżynierów i techników, tworzenie nowych miejsc pracy i nowych umiejętności zawodowych związanych z rozwojem zastosowań. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | EKES wyraża nadzieję, że dla zapewnienia ważnych wyników dobrej jakości pierwszeństwo będą mieć europejskie rakiety nośne. Europejska doskonałość, a więc udane starty, dokładność realizacji programów, dotrzymywanie terminów i elastyczność zastosowań nowych rakiet Ariane 6 i Vega C, powinna zaowocować długoterminowymi umowami. EKES nie popiera polityki protekcjonistycznej, jednocześnie jednak uważa, że europejski przemysł musi mieć zapewnioną ochronę przed nieuczciwymi praktykami dzięki zastosowaniu zasady wzajemności. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Szczególną uwagę należy poświęcić rozpowszechnianiu informacji o możliwościach w tym zakresie stworzonych dla rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa za pośrednictwem ukierunkowanych programów podnoszenia świadomości i programów informacyjnych dla podmiotów tego sektora. Ograniczenie zużycia energii, nawozów i pestycydów może znacząco przyczynić się do zwiększenia produkcji rolnej, poprawy jej jakości oraz poprawy ochrony wody. Globalny monitoring środowiska i bezpieczeństwa (GMES) na rzecz Afryki, który przyniósł już doskonałe wyniki, powinien zdaniem EKES-u zostać wzmocniony i rozpowszechniony w innych regionach rozwijających się. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES z zadowoleniem przyjmuje model zarządzania przyjęty dla programu Copernicus, w szczególności stworzenie forum użytkowników, które powinno być otwarte dla przedstawicieli przedsiębiorstw, naukowców i społeczeństwa obywatelskiego. W kolejnym rozporządzeniu dotyczącym programu Copernicus należy potwierdzić obecny model podziału odpowiedzialności według kompetencji z rozróżnieniem na techniczną odpowiedzialność za komponent kosmiczny, przekazaną Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), i odpowiedzialność za usługi „podmiotów, którym powierzono zadania”. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Poprawie jakości danych i dostępu do nich musi towarzyszyć zintensyfikowanie działań zmierzających do pełnego wdrożenia sieci szerokopasmowych w całej Europie, zwłaszcza na obszarach wiejskich i najbardziej oddalonych, które często są pomijane przez operatorów prywatnych. Skuteczna realizacja strategii jednolitego rynku cyfrowego ma zasadnicze znaczenie dla maksymalnego wykorzystania możliwości oferowanych przez program Copernicus. EKES w pełni popiera inicjatywę Komisji Europejskiej i wzywa Parlament i Radę do przyspieszenia negocjacji w sprawie ostatecznego zatwierdzenia środków nadal znajdujących się na etapie debaty. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Priorytetem jest ochrona danych przed coraz częstszymi atakami oraz kwestia zagrożeń dla infrastruktury kosmicznej powodowanych przez kosmiczne śmieci. EKES zaleca wzmocnienie zabezpieczeń oraz przyspieszenie realizacji programów usuwania kosmicznych śmieci i nieużywanych już satelitów (1). Komisja Europejska powinna wzmóc wysiłki mające na celu osiągnięcie ważnego porozumienia międzynarodowego. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | EKES opowiada się za większym udziałem systemu finansowego i inwestorów w działania w przestrzeni kosmicznej, co mogłoby obejmować zaangażowanie obywateli przez emisję specjalnych „obligacji kosmicznych”. Szczególną uwagę należy zwrócić na finansowanie małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw typu start-up w celu tworzenia usług i innowacyjnych zastosowań. Niedawne porozumienia w sprawie łagodzenia skutków globalnego ocieplenia stwarzają możliwość pojawienia się nowych rodzajów działalności gospodarczej związanej z monitorowaniem emisji. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | EKES zaleca również utrzymanie i ewentualne zwiększenie finansowania dla programu Copernicus, który nie tylko przyczynia się do wzrostu gospodarczego i rozwoju, ale także gwarantuje Europie autonomię i niezależność w zarządzaniu jej terytorium i bezpieczeństwem oraz wspiera innowacje, badania i zrównoważony rozwój. |
| --- | --- |

1.19.

2.   Komunikat Komisji

| 2.1. | Od kwietnia 2014 r. do kwietnia 2017 r. komponent kosmiczny programu realizowany był zasadniczo zgodnie z założeniami, z wyjątkiem około 10-miesięcznego opóźnienia wystrzelenia satelity Sentinel 2 B z powodu problemów z rosyjską rakietą nośną Rokot. W celu ograniczenia opóźnień do minimum satelita Sentinel 2 B został wyniesiony na orbitę przez rakietę nośną Vega opracowaną przez Włoską Agencję Kosmiczną (ASI) we współpracy z ESA. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Dane wysyłane od marca 2017 r. przez pięć orbitujących satelitów osiągnęły w sumie rozmiar 12 terabajtów danych dziennie, co znacznie przekroczyło oczekiwania, podobnie jak liczba zarejestrowanych użytkowników bezpłatnego portalu dystrybucji danych, która wzrosła do 85 000 w stosunku do oczekiwanych 50 000 (2). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Zadaniem satelity Sentinel 5P, który został pomyślnie wystrzelony w dniu 13 października 2017 r., jest dostarczanie każdego dnia danych o składzie atmosfery, monitorowanie gazów cieplarnianych, warstwy ozonowej, dwutlenku siarki i formaldehydu, a także pyłu wulkanicznego i tlenku węgla. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Od samego początku program Copernicus korzystał ze współpracy z innymi „misjami wspomagającymi”, które są niezbędne do zapewnienia danych o najwyższej rozdzielczości, których nie może zapewnić Copernicus. Misje te umożliwiły uruchomienie projektu przed wystrzeleniem pierwszego satelity Sentinel. Oprócz danych z „równoległych” misji program Copernicus wykorzystuje i porównuje dane z czujników in-situ: naziemnych, morskich lub powietrznych. Powszechnie uznana dokładność danych z programu Copernicus zależy właśnie od weryfikacji danych, które są porównywane z danymi zarejestrowanymi przez czujniki in-situ. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Program Copernicus był od początku opracowany jako usługa ukierunkowana na użytkowników i uwzględniająca ich potrzeby. Podejście to, w powiązaniu z otwartym i bezpłatnym korzystaniem z danych, stanowi podstawę jego rosnącej popularności wśród użytkowników i operatorów usług. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Podstawą zarządzania programem Copernicus są kompetencje. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.6.1. | Zadanie koordynacji i realizacji komponentu kosmicznego zostało powierzone Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) i częściowo Europejskiej Organizacji Eksploatacji Satelitów Meteorologicznych (EUMETSAT). |
| --- | --- |

2.6.1.

| 2.6.2. | Zadania komponentu usługowego zostały powierzone Wspólnemu Centrum Badawczemu (JRC), Europejskiej Agencji Środowiska (EEA), Europejskiemu Centrum Prognoz Średnioterminowych (ECMWF), przedsiębiorstwu Mercator Océan, Europejskiej Agencji Straży Granicznej i Przybrzeżnej (Frontex), Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Morskiego (EMSA) i Centrum Satelitarnemu Unii Europejskiej. Zgodność programu Copernicus z normami programu danych geoprzestrzennych INSPIRE zapewnia efektywne wykorzystanie wszystkich dostępnych zasobów danych. |
| --- | --- |

2.6.2.

| 2.7. | Komisja pozytywnie ocenia dotychczasowe wyniki, zgodność z preliminarzem budżetowym, wzrost zapotrzebowania użytkowników oraz współpracę z instytucjami i organami uczestniczącymi w zarządzaniu usługami. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Komitet ds. Programu Copernicus, w którego skład wchodzą przedstawiciele państw członkowskich, oraz forum użytkowników współpracują z Komisją w zakresie ogólnego zarządzania programem. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Znakomite wyniki osiągnięto w zakresie komunikacji i rozpowszechniania informacji o możliwościach zapewnianych przez program Copernicus, w tym dzięki specjalnym programom, takim jak Copernicus Relays i Copernicus Academy, których zadaniem jest poszerzanie wiedzy i tworzenie lokalnych punktów informacyjnych. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Komisja połączyła siły z ESA przy organizacji Copernicus Masters, corocznego konkursu mającego pobudzać innowacyjność. Działania programu Copernicus na rzecz nowych przedsiębiorstw obejmują również program Copernicus Accelerator (program coachingowy dla przedsiębiorstw typu start-up), przygotowywany program Copernicus Hackathons (z 40 hakatonami w ciągu dwóch lat) i program Copernicus Incubation, zapewniający wsparcie finansowe 60 przedsiębiorstwom typu start-up w ciągu trzech lat. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Przyszłe priorytety Komisji są następujące:






  — | uwolnienie potencjału gospodarczego programu Copernicus dzięki przekształceniu dostarczanych danych w innowacyjne produkty i usługi, |
| --- | --- | --- |

2.11.

—

uwolnienie potencjału gospodarczego programu Copernicus dzięki przekształceniu dostarczanych danych w innowacyjne produkty i usługi,

| — | zapewnienie stabilności programu w przyszłości oraz bezpłatnego, pełnego i otwartego dostępu do danych, |
| --- | --- |

—

zapewnienie stabilności programu w przyszłości oraz bezpłatnego, pełnego i otwartego dostępu do danych,

| — | pełne wdrożenie Strategii kosmicznej dla Europy w celu podejmowania wyzwań związanych ze zmianą klimatu i zrównoważonym rozwojem oraz monitorowania emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych, a także użytkowania gruntów i leśnictwa i zmian w Arktyce, |
| --- | --- |

—

pełne wdrożenie Strategii kosmicznej dla Europy w celu podejmowania wyzwań związanych ze zmianą klimatu i zrównoważonym rozwojem oraz monitorowania emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych, a także użytkowania gruntów i leśnictwa i zmian w Arktyce,

| — | zwiększenie bezpieczeństwa, które może zagwarantować program Copernicus w zakresie kontroli granic i nadzoru morskiego. |
| --- | --- |

—

zwiększenie bezpieczeństwa, które może zagwarantować program Copernicus w zakresie kontroli granic i nadzoru morskiego.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje przedstawione przez Komisję dotychczasowe wyniki realizacji programu Copernicus. EKES stale wspiera całą europejską politykę kosmiczną, a w szczególności dwa główne programy – Galileo i Copernicus. Jego wcześniejsze opinie na ten temat (3) są szeroko odzwierciedlone w komunikacie Komisji. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES uznaje, że główne cele programu zostały osiągnięte, a w niektórych obszarach nawet przekroczone. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Pod względem ilości i jakości danych gromadzonych codziennie przez satelity, program Copernicus jest jednym z wiodących na świecie programów dostarczających dane. Zapewnia on Unii Europejskiej niezależność w zakresie monitorowania swojego terytorium, a jednocześnie dokładne i bezpłatne dane dla innych części świata. Jego niespodziewany sukces pociągnął jednak za sobą pewne trudności z zarządzaniem przepływem danych. EKES zaleca szybkie i skuteczne wzmocnienie otwartych węzłów publicznych oraz zrealizowanie wezwania do zapewnienia możliwości szybkiego pobierania dużych zbiorów danych. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | System DIAS, który zostanie wkrótce uruchomiony, powinien zapewnić łatwość dostępu oraz, w połączeniu z systemem CORDA (Copernicus Reference Access Data, dostęp do danych referencyjnych programu Copernicus), wyraźną poprawę pod względem ilości i jakości danych dostępnych dla użytkowników. Same dane należy również oceniać z uwzględnieniem czynnika zachmurzenia, gdyż dużej części istniejących danych nie można było z powodzeniem stosować z powodu pokrywy chmur. Mogłoby to w znacznym stopniu ograniczyć koszty bieżące i koszty amortyzacji urządzeń DIAS. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES podkreśla, że przy ocenie osiągnięć programu Copernicus należy uwzględnić, oprócz aspektu gospodarczego, także aspekty społeczne i środowiskowe. Unia Europejska zobowiązała się do osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju i należy do światowych liderów w zakresie przeciwdziałania zmianie klimatu, o czym świadczą jej jasne i bardzo ambitne zobowiązania podjęte w ramach COP 21. Program Copernicus jest najważniejszym systemem zapewniającym precyzyjne wskaźniki i narzędzia do pomiaru wyników i osiągnięć nie tylko na szczeblu UE, ale również na całym świecie. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Pomimo godnych pochwały inicjatyw realizowanych przez Komisję i agencje, którym powierzono świadczenie usług, brakuje odpowiedniej i skoordynowanej publicznej polityki informowania na temat korzyści płynących z informacji dostarczanych przez programu Copernicus. „Setki milionów obywateli Unii nie znają korzyści płynących z przestrzeni kosmicznej”. EKES wielokrotnie wzywał do stworzenia dużego portalu ds. przestrzeni kosmicznej, poświęconego całej europejskiej polityce kosmicznej. Powinno to być pierwszym krokiem do stworzenia europejskiej wspólnoty kosmicznej, pozwalającej odtworzyć pozytywne doświadczenia Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, wraz z jej modelem zarządzania, która była podłożem Wspólnoty Europejskiej. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Jednym z priorytetów europejskiej strategii kosmicznej jest stymulowanie tworzenia nowych miejsc pracy i wzrostu gospodarczego. Wykorzystanie doświadczenia i wiedzy rynkowej, jaką dysponują podmioty gospodarcze, innowacyjne przedsiębiorstwa typu start-up i eksperci z zakresu przetwarzania danych oraz tworzenie nowych zastosowań może przyczynić się do szybkiego rozwoju zastosowań danych uzyskiwanych każdego dnia, co niesie za sobą ogromne możliwości wywołania pozytywnych skutków gospodarczych, środowiskowych i społecznych. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Program Copernicus jest dobrze zarządzany, z jasno określonym zakresem odpowiedzialności Komisji i zaangażowanych agencji. W kolejnym rozporządzeniu dotyczącym programu należy utrzymać tę właściwą równowagę, nadal powierzając ESA odpowiedzialność za koordynację komponentu kosmicznego, a odpowiedzialność za usługi – „podmiotom uprawnionym”. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Rozwój usług kosmicznych jest kluczowy dla rozwoju usług cyfrowych dla osób fizycznych i przedsiębiorstw. Usługi oferowane za pośrednictwem programu Copernicus mają liczne praktyczne zastosowania w życiu codziennym: na przykład austriackie gospodarstwa odnotowały wzrost plonów o 26 % dzięki satelitarnemu monitorowaniu ich pól; w Niderlandach ten sam system pozwolił drastycznie ograniczyć wydatki na odwierty w poszukiwaniu węglowodorów, a także na transport i logistykę; kilku europejskim miastom udało się zwiększyć dokładność pomiarów zanieczyszczenia powietrza o 60 % przy jednoczesnym obniżeniu kosztów (4). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Komitet apeluje o przyspieszone wprowadzenie sieci szerokopasmowych w całej Europie, w szczególności na obszarach wiejskich i peryferyjnych, zgodnie ze strategią jednolitego rynku cyfrowego. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES wzywa też Komisję do szczególnie dużego zaangażowania się w rozwój umiejętności i nowych miejsc pracy. Europejskie programy powinny wspierać opracowywanie szkoleń zawodowych. Rozwój rolnictwa precyzyjnego przełoży się na lepszą produkcję rolną dzięki ograniczaniu zużycia wody, nawozów i pestycydów. Rolnictwo 4.0 odniesie dużą korzyść z możliwości wykorzystania danych pochodzących z obserwacji Ziemi oraz połączenia ich z danymi geolokalizacyjnymi i danymi uzyskanymi przy wykorzystaniu innych technologii, które są już dziś dostępne. Powstaną nowe zawody, takie jak analityk terytorialny, specjalista z zakresu cyberagronomii czy programista aplikacji służących łagodzeniu zmiany klimatu. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Dużym utrudnieniem dla szybkiego rozwoju możliwości stworzonych przez europejskie programy kosmiczne jest problem z finansowaniem, zwłaszcza dla MŚP i przedsiębiorstw typu start-up. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Kolejny poważny problem związany jest z cyberbezpieczeństwem, prywatnością i bezpieczeństwem infrastruktury kosmicznej. Codzienne życie w coraz większym stopniu opiera się na zastosowaniach danych pochodzących z przestrzeni kosmicznej. EKES zaleca wzmocnienie zabezpieczeń oraz przyspieszenie realizacji programów usuwania kosmicznych śmieci i nieużywanych już satelitów (5). Aby zapewnić bezpieczeństwo infrastruktury, UE powinna zabiegać o zawarcie ważnego porozumienia międzynarodowego. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Zapewnienie jak najszerszego udziału różnych podmiotów powinno stać się nowym wezwaniem skierowanym do władz publicznych i sektora prywatnego, by zapewnić efektywny udział społeczeństwa obywatelskiego. Rozproszenie informacji pomiędzy różnymi podmiotami publicznymi i prywatnymi zniechęca w szczególności MŚP do poważnego zaangażowania się w rozwój możliwych zastosowań systemu. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | EKES zadowoleniem przyjmuje konkluzje Rady Europejskiej z dnia 1 grudnia 2017 r., które są bardzo zbliżone do aspektów od dawna podkreślanych przez EKES: zaangażowanie zainteresowanych stron z sektora prywatnego i zobowiązanie do dostarczania pełnych informacji; długoterminowa wizja połączona z wystarczającymi środkami finansowymi; rozwój innowacyjnych przedsiębiorstw i wspieranie ich; zapewnienie Unii większej niezależności i roli przywódcy w dziedzinie polityki kosmicznej, o którą obecnie współzawodniczy zarówno z tradycyjnymi, jak i nowo pojawiającymi się konkurentami; podejście ukierunkowane na użytkowników w ramach niewojskowej kontroli i zarządzania programem Copernicus; oraz kontynuacja polityki bezpłatności, otwartości i dostępności systemu. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | W niedawnym badaniu Komisja oszacowała korzyści wynikające z programu Copernicus w latach 2017–2035 na 67–131 mld EUR. Dzięki kontynuacji tego programu po 2021 r. współczynnik zysków wyniesie między 11 a 21, a każdego roku powstanie 4 000 miejsc pracy dla wysoko wykwalifikowanych specjalistów. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | EKES podkreśla znaczenie programu GMES na rzecz Afryki i sukces umów o współpracy zawartych niedawno przez UE z Komisją Unii Afrykańskiej. Transfer bardzo przydatnych danych i technologii – uzyskanych na podstawie programu Copernicus – dotyczących gospodarowania gruntami, rozpoznania i utrzymania zasobów wodnych oraz zwiększenia plonów powinny być kluczowymi elementami rosnącego zaangażowania UE na rzecz Afryki i krajów rozwijających się. |
| --- | --- |

3.17.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES potwierdza gotowość do udziału w inicjatywach wspierających i informacyjnych służących informowaniu społeczeństwa obywatelskiego o możliwościach i korzyściach społeczno-gospodarczych wynikających z wykorzystania systemu Copernicus, mając już doświadczenie w projekcie „Przestrzeń kosmiczna i społeczeństwo”, którego realizację zamierza kontynuować. Współpraca organów publicznych, agencji, publicznych i prywatnych dostawców usług i społeczeństwa obywatelskiego ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia oczekiwanego wielkiego sukcesu zastosowań wynikających z projektów strategicznych takich jak Galileo, a przede wszystkim Copernicus. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES podziela obawy Komisji dotyczące słabego zaangażowania użytkowników spoza sektora kosmicznego, co jest aspektem wymagającym znacznie większej uwagi, niż poświęcano mu do tej pory. Pozytywne doświadczenia Agencji Europejskiego GNSS (GSA) można by powtórzyć w przypadku programu Copernicus poprzez powierzenie jednemu organowi odpowiedzialności za informacje i wykorzystanie możliwości stwarzanych przez poszczególne usługi w ramach programu. Rozwiązaniem mogłoby tu być powołanie nowej agencji. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES uważa, że jeden z największych sukcesów programu Copernicus wynika stąd, że od początku był on programem ukierunkowanym na użytkowników, oraz szczególnie docenia jego integracyjny model zarządzania. Po raz pierwszy w strategicznym programie Unii społeczność użytkowników uczestniczy, za pośrednictwem forum użytkowników, w podejmowaniu strategicznych decyzji razem z państwami członkowskimi. EKES zaleca, by do forum włączono na stałe, oprócz użytkowników wyznaczonych przez państwa członkowskie, również użytkowników prywatnych, wybranych przez ich europejskie stowarzyszenia. EKES deklaruje gotowość do udziału w forum. Również na szczeblu krajowym fora użytkowników powinny być otwarte dla jak najszerszych kręgów społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Jednym z problemów, które należy szybko rozwiązać, jest normalizacja i interoperacyjność danych insitu. Problemy te wynikają z różnych zastosowań dyrektywy INSPIRE (6) oraz niespójności przepisów na szczeblu krajowym. EKES zaleca, by Komisja i państwa członkowskie zobowiązały się do szybkiego zapewnienia niezbędnej harmonizacji w zakresie języków i procedur dla zagwarantowania pełnego, efektywnego i bezpłatnego korzystania z danych. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES uważa, że zasadnicze znaczenie ma zaangażowanie inwestorów prywatnych, europejskiego i międzynarodowego systemu finansowego oraz funduszy inwestycyjnych. Dobrym rozwiązaniem może być stworzenie „obligacji kosmicznych” zabezpieczonych gwarancjami, które mogłyby zostać wprowadzane przez europejskie instytucje bankowe (takie jak EBI) lub instytucje międzynarodowe (np. Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju – IBRD) z myślą o różnych projektach związanych z kosmosem, w tym w krajach rozwijających się. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | EKES uważa, że należy stosować zasadę wzajemności z państwami trzecimi, zwłaszcza w odniesieniu do wykorzystania rakiet nośnych. Pierwszeństwo powinny mieć europejskie rakiety nośne. Przyczyniają się one do zwiększenia dostaw – wkrótce planowane jest wystrzelenie rakiet Ariane 6 i Vega C, będących efektem europejskiej współpracy. Są to rakiety cechujące się elastycznością zastosowań i zapewniające pełną gamę możliwości. Począwszy od 1996 r. odnotowano 82 udanych startów Ariane 5, której misje będą kontynuowane do 2023 r. Rakieta Ariane 5 wyniesie m.in. teleskop Jamesa Webba, następcę teleskopu Hubble’a. Rynek międzynarodowy jest bardzo konkurencyjny, a niektóre firmy w konkurujących ze sobą krajach, wspierane polityką protekcjonistyczną, oferują ceny dumpingowe w celu zdobycia zamówień na nadchodzące lata. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Oprócz działań w sferze gospodarczej i społecznej EKES przywiązuje ogromną wagę do zwalczania handlu ludźmi, ratowania migrantów znajdujących się w skrajnym niebezpieczeństwie i zabezpieczania granic własnych UE, przy wykorzystywaniu skutecznych środków zwalczania terroryzmu wywodzącego się w szczególności z nękanych wojną regionów Bliskiego Wschodu. Zapewnienie bezpieczeństwa i obrony terytorium jest odpowiedzią na rosnące żądania obywateli Unii. |
| --- | --- |

4.7.

Bruksela, dnia 14 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 327 z 12.11.2013, s. 38.

1

(2)  W dniu 17 stycznia 2018 r. zarejestrowanych było 118 000 użytkowników.

2

(3)  Wniosek dotyczący dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie ustanowienia infrastruktury informacji przestrzennej we Wspólnocie (INSPIRE) (Dz.U. C 221 z 8.9.2005, s. 33); program obserwacji Ziemi (GMES) (Dz.U. C 339 z 14.12.2010, s. 14); komponent kosmiczny GMES (Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 153); europejski program monitorowania Ziemi (GMES) (Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 72); program Copernicus (Dz.U. C 67 z 6.3.2014, s. 88); Strategia kosmiczna dla Europy (Dz.U. C 209 z 30.6.2017, s. 15).

3

(4)  Socio-economic impact of Copernicus in the EU by sector [Społeczno-gospodarczy wpływ programu Copernicus w poszczególnych sektorach w UE].

4

(5)  Dz.U. C 327 z 12.11.2013, s. 38.

5

(6)  Dyrektywa INSPIRE.

6

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/32 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/32

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego:

„Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego »Zrównoważony system egzekwowania praw własności intelektualnej odpowiadający dzisiejszym wyzwaniom społecznym«”

[COM(2017) 707 final]

„Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego »Wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej«”

[COM(2017) 708 final]

„Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego »Określenie unijnego podejścia do patentów niezbędnych do spełnienia normy«”

[COM(2017) 712 final]

(2018/C 237/05)

| Sprawozdawczyni: | Franca SALIS-MADINIER |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Franca SALIS-MADINIER

| Wniosek o opinię | Komisja Europejska, 18.1.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.3.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 14.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 180/0/3 |

Wniosek o opinię

Komisja Europejska, 18.1.2018

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

9.3.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

14.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

180/0/3

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Unia innowacji jest jedną z najcenniejszych inicjatyw strategii „Europa 2020”. W związku z tym konieczne jest propagowanie europejskiej innowacyjności poprzez wspieranie przedsiębiorstw mających siedziby w Europie. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES podziela cele Komisji w odniesieniu do harmonizacji systemów prawnych i wykładni dyrektywy w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (IPRED) z 2004 r. (1) mającej służyć stosowaniu środków, procedur i środków naprawczych niezbędnych do egzekwowania prawa własności intelektualnej w postępowaniach cywilnych oraz określeniu sposobu wyliczania odszkodowań właścicielom praw własności intelektualnej w państwach członkowskich. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Komitet podkreśla znaczenie zapewnienia ochrony ogólnych interesów całego społeczeństwa poprzez sprawiedliwy podział wytworzonej wartości między różnymi podmiotami praw własności intelektualnej w celu zapewnienia dobrobytu w Europie, poszanowania praw właścicieli praw własności intelektualnej oraz zagwarantowania bezpieczeństwa i zdrowia konsumentów. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES popiera zasady FRAND (fair, raisonnable and non-discriminatory – sprawiedliwe, rozsądne i niedyskryminujące) związane z patentami niezbędnymi do spełnienia normy (SEP). Komitet uważa, że podobne zasady mogą być również transponowane i stosowane mutatis mutandis w odniesieniu do praw autorskich, praw pokrewnych, patentów, znaków towarowych, wzorów itd. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet zaleca, by zasady dotyczące „norm” technicznych zostały uzupełnione „normami” socjalnymi w celu osiągnięcia równowagi pomiędzy podmiotami prywatnymi a inwestorami publicznymi, którzy działają w interesie ogólnym. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | W szczególności Komitet opowiada się za równowagą pomiędzy sprawiedliwym uznaniem praw własności intelektualnej a rozwojem innowacyjnych rozwiązań, które mogą przynieść prawdziwe korzyści społeczeństwu jako całości. Komitet twierdzi, że – bez uszczerbku dla podstawowego prawa do egzekwowania praw prywatnych za pośrednictwem systemu prawnego – jeżeli interesy indywidualne są sprzeczne z interesem ogólnym, należy dokonać rozstrzygnięcia na rzecz obrony interesu ogólnego. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES opowiada się za regulacją, która skłania młodych naukowców do wykorzystywania wiedzy i umiejętności do uruchomienia nowych projektów biznesowych. Państwa członkowskie Unii Europejskiej muszą w szczególności przyjmować środki takie jak zapewnianie przystępnych cen, które umożliwiają młodym przedsiębiorcom rozwijanie innowacyjnych projektów. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES uważa, że w walce z podrabianiem ważne jest, aby właściwie zidentyfikować (2) zainteresowane strony (przedsiębiorstwa, twórców, wynalazców, artystów (3), konsumentów (4), pośredników, posiadaczy praw (5) itp.) w zależności od charakteru prawa własności intelektualnej (patenty i wzory) oraz by konsultowały się one ze sobą w celu określenia posiadacza praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | W ramach walki z podrabianiem towarów niezbędne jest uświadomienie konsumenta, aby lepiej kierował się zasadą społecznej odpowiedzialności wobec własności „niematerialnej”, porównywalnie do praktyk w dziedzinie własności „materialnej” ” i bez uszczerbku w dziedzinie praw autorskich dla ochrony prawa do posiadania kopii na użytek prywatny. EKES z dużym zadowoleniem przyjmuje kampanie medialne zorganizowane przez EUIPO i europejskie obserwatorium do spraw naruszeń praw własności intelektualnej w celu podniesienia świadomości na temat naruszeń praw własności intelektualnej i będzie w przyszłości popierać propozycje rozszerzania i powtarzania takich kampanii. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Komitet jest zdania, że zasada otwartego oprogramowania (open source) musi być właściwie stosowana w dziedzinie badań publicznych. Pojęcie i zasada otwartego oprogramowania stosowane są w akademickich ośrodkach badawczych i zasługują na odpowiednie ramy prawne. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Komitet popiera rozszerzenie roli Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO). |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Aby poprawić zarządzanie konfliktami EKES zaleca utworzenie europejskiej sieci mediacji, która w swych pracach zachowywałaby spójność z orzeczeniami Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | W celu lepszego przestrzegania praw własności intelektualnej Komitet popiera wszystkie zalecenia Komisji mające na celu ulepszenie rozwiązań forum prawnego. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Wniosek Komisji

| 2.1. | Systemy ochrony własności intelektualnej są podstawowym narzędziem innowacji i wzrostu oraz umożliwiają przedsiębiorstwom, twórcom i wynalazcom czerpanie zysku z ich inwestycji w wiedzę i kreatywność. Według niektórych badań, branże o wysokim stopniu wykorzystania praw własności intelektualnej stanowią około 42 % PKB Unii Europejskiej (UE) o wartości prawie 5 700 mld EUR rocznie, zatrudniają 38 % ogółu pracowników w UE i odpowiadają za około 90 % unijnego eksportu (6). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Rewolucja cyfrowa stworzyła wiele nowych możliwości, lecz naraziła również prawa własności intelektualnej UE na nowe i większe ryzyko poprzez ułatwienie przepływu w internecie podrobionych towarów lub treści i wprowadzanie konsumentów w błąd co do tego, co jest podrobione, a co oryginalne i zgodne z prawem, a także utrudnianie identyfikacji przestępców. Doprowadziło to do ogólnego podniesienia liczby naruszeń praw własności intelektualnej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Towary podrobione lub pirackie stanowią obecnie 2,5 % światowego handlu; zjawisko to jest szczególnie dotkliwe dla przemysłu UE (7), a zwłaszcza dla sektorów, w których przedsiębiorstwa europejskie należą do światowych liderów. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Omawiany pakiet środków przygotowanych przez Komisję ma na celu dalszą poprawę stosowania i egzekwowania praw własności intelektualnej w państwach członkowskich UE, w naszym sąsiedztwie oraz w skali międzynarodowej. Pakiet ten obejmuje:






  — | komunikat pt. „Zrównoważony system egzekwowania praw własności intelektualnej odpowiadający dzisiejszym wyzwaniom społecznym” [COM(2017) 707 final], |
| --- | --- | --- |

2.4.

—

komunikat pt. „Zrównoważony system egzekwowania praw własności intelektualnej odpowiadający dzisiejszym wyzwaniom społecznym” [COM(2017) 707 final],

| — | komunikat zawierający wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (IPRED) [COM(2017) 708 final], |
| --- | --- |

—

komunikat zawierający wytyczne dotyczące niektórych aspektów dyrektywy 2004/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie egzekwowania praw własności intelektualnej (IPRED) [COM(2017) 708 final],

| — | dokument roboczy służb Komisji zawierający ocenę dyrektywy IPRED [SWD(2017) 431 final oraz SWD(2017) 432 final], |
| --- | --- |

—

dokument roboczy służb Komisji zawierający ocenę dyrektywy IPRED [SWD(2017) 431 final oraz SWD(2017) 432 final],

| — | komunikat dotyczący patentów niezbędnych do spełnienia normy [COM(2017) 712 final], |
| --- | --- |

—

komunikat dotyczący patentów niezbędnych do spełnienia normy [COM(2017) 712 final],

| — | dokument roboczy służb Komisji w sprawie oceny protokołu ustaleń w sprawie sprzedaży internetowej podrobionych towarów [SWD(2017) 430 final]. |
| --- | --- |

—

dokument roboczy służb Komisji w sprawie oceny protokołu ustaleń w sprawie sprzedaży internetowej podrobionych towarów [SWD(2017) 430 final].

| 2.5. | Pakiet zawiera środki, które skupiają się wokół czterech głównych aspektów:






  1) | środki służące ułatwieniu stronom zainteresowanym własnością intelektualną czerpania korzyści z bardziej jednolitego, sprawiedliwego i skutecznego systemu sądowego egzekwowania praw w UE; |
| --- | --- | --- |

2.5.

1)

środki służące ułatwieniu stronom zainteresowanym własnością intelektualną czerpania korzyści z bardziej jednolitego, sprawiedliwego i skutecznego systemu sądowego egzekwowania praw w UE;

| 2) | działania wspierające inicjatywy podejmowane przez podmioty sektorowe w celu zwalczania naruszeń praw własności intelektualnej; |
| --- | --- |

2)

działania wspierające inicjatywy podejmowane przez podmioty sektorowe w celu zwalczania naruszeń praw własności intelektualnej;

| 3) | inicjatywy mające na celu wzmocnienie zdolności organów celnych i innych organów w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej; |
| --- | --- |

3)

inicjatywy mające na celu wzmocnienie zdolności organów celnych i innych organów w zakresie egzekwowania praw własności intelektualnej;

| 4) | wzmocnienie wysiłków na rzecz zwalczania naruszeń praw własności intelektualnej na świecie poprzez promowanie najlepszych praktyk i zacieśnienie współpracy z państwami trzecimi. |
| --- | --- |

4)

wzmocnienie wysiłków na rzecz zwalczania naruszeń praw własności intelektualnej na świecie poprzez promowanie najlepszych praktyk i zacieśnienie współpracy z państwami trzecimi.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Teksty proponowane przez Komisję są trafne i dotyczą wielu kwestii związanych z prawem własności intelektualnej. Propozycje EKES-u mają z kolei na celu określenie działań i zaleceń pozwalających lepiej egzekwować prawa własności intelektualnej, zgodnie z instytucjonalnym mandatem Komitetu dotyczącym głównie aspektów społecznych i gospodarczych. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Wszystkie trzy dokumenty Komisji powinny być rozpatrywane jako całość i obejmować wszystkie kwestie związane z prawem własności intelektualnej. Ze względu na skupienie się na protokole ustaleń oraz raczej wąskiej interpretacji patentów niezbędnych do spełnienia normy (SEP) i zasad FRAND istnieje ryzyko, że konsultacja ograniczy się jedynie do innowacji w środowisku cyfrowym. Natomiast uwagi i zalecenia Komitetu mają na celu zwrócenie uwagi na wszystkie obszary prawa własności intelektualnej. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES podziela obawy Komisji co do wpływu digitalizacji na ryzyko naruszeń praw własności intelektualnej, proponuje jednak, by kwestię prawa własności intelektualnej, kreatywności i innowacyjności ująć w aspektach zarówno prawnych, jak i społecznych, tak aby prawa te były lepiej chronione. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Dzięki omawianym propozycjom w dziedzinie własności intelektualnej Komisja pragnie zwiększyć wzrost gospodarczy i zatrudnienie w Europie. Komitet podziela te cele, jednocześnie mając na uwadze, że podstawą wszelkich innowacji i wytworów jest kreatywność indywidualna i kreatywność zespołu, do którego należy twórca lub wynalazca. Kreatywność jest wrodzoną zdolnością ludzką i niezbędnym warunkiem innowacji. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES zaleca w tym kontekście ustanowienie jaśniejszych ram europejskich dotyczących przenoszenia praw między różnymi zainteresowanymi stronami. W świetle obowiązujących przepisów krajowych i europejskich konkretne określenie posiadaczy praw, np. twórców, przedsiębiorstwa, pośredników lub wydawców nie należy do zakresu niniejszych konsultacji w sprawie IPRED, ponieważ są oni określeni w ramach unijnych i krajowych przepisów prawa materialnego w dziedzinie własności intelektualnej, a nie w ramach IPRED. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.5.1. | Prawa własności intelektualnej obejmują szereg różnych aspektów (prawa autorskie i prawa pokrewne, patenty, znaki towarowe, wzory przemysłowe, oznaczenia geograficzne itd.). Jeżeli chcemy ostatecznie zakończyć budowę jednolitego rynku europejskiego, będziemy musieli podjąć kroki na rzecz osiągnięcia wspólnego zrozumienia i zwrócić uwagę na dokładniejsze zdefiniowanie pojęcia „posiadacza praw” poprzez stworzenie warunków umożliwiających wszystkim zainteresowanym podmiotom omawianie ich interesów i rozstrzyganie sporów. Komitet zaleca, by szczeble europejski i krajowy były lepiej do siebie dostosowane, by uniknąć konfliktu interesów lub niejasności. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.6. | EKES uważa, że nawet jeżeli dyrektywa nie może ustanowić jednolitych ram dla całej Europy, można w jej ramach zrobić więcej w celu zachęcenia państw członkowskich do ustanowienia podstaw zasad harmonizacji, na przykład poprzez sporządzenie szczegółowych i dostosowanych do potrzeb „kodeksów” w odniesieniu do każdego prawa własności intelektualnej. Komitet zdecydowanie popiera stosowanie w odniesieniu do praw własności intelektualnej zasad etycznych, takich jak sprawiedliwość, proporcjonalność i niedyskryminacja. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | EKES popiera też inicjatywy Komisji Europejskiej w zakresie dostępności danych. Oczywiste jest, że europejskie podejście do prawa własności intelektualnej ma istotny efekt skali i w związku z tym zapewni nowe możliwości dla gospodarki pod względem wzrostu i zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Proces gospodarczy przebiega między osobą, która tworzy a konsumentem, który kupuje towary. Pomiędzy nimi istnieje szereg różnych rodzajów działalności gospodarczej, w ramach których powinno się znaleźć właściwe miejsce dla różnych interesów. Konsument znajduje się na końcu tego procesu. Jest on często ofiarą podrabiania i piractwa oraz płaci niewyobrażalnie wysokie ceny za towary podrobione. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.8.1. | Wiele innowacji powstaje w trakcie rozwoju procesów cyfrowych. W sektorze cyfrowym innowacje pojawiają się wyjątkowo szybko. Powoduje to problemy w dziedzinie bezpieczeństwa i poufności oraz sprawia, że ochrona własności intelektualnej jest znacznie trudniejsza, ale nie jest niemożliwa. Wszystkie strony, zwłaszcza te obecne w internecie, powinny być odpowiednio zidentyfikowane, tak aby można było zdemaskować fałszywe konta służące do nieuczciwego handlu. |
| --- | --- |

3.8.1.

| 3.8.2. | EKES zgadza się z propozycjami Komisji dotyczącymi udzielania licencji i egzekwowania praw. Jednakże wyraża żal, że w propozycjach dotyczących usuwania konfliktu interesów Komisja ogranicza się do sporów prawnych (Jednolitego Sądu Patentowego) i nie przedstawia konkretnych instrumentów, takich jak ośrodek mediacji, aby zainteresowane strony same zarządzały między sobą sporami w świetle ogólnych uregulowań prawnych i podejmowały dialog przed wystąpieniem na drogę sądową. |
| --- | --- |

3.8.2.

| 3.8.3. | Komitet przeprowadził analizę i uważa, że specjalna platforma może tu stanowić istotną wartość dodaną. Stosowny instrument, np. „platforma praw własności intelektualnej”, najlepiej z konstytucyjnie uznanym statusem, może organizować i koordynować dialog pozasądowy między reprezentatywnymi zainteresowanymi stronami umożliwiający mediację, arbitraż i pojednanie. Tego rodzaju platforma będzie spełniać potrzeby poprzez gromadzenie stron wokół jednego stołu, by dyskutowały one o problemach i różnych punktach widzenia i zgłaszały do przyjęcia odpowiednie kodeksy postępowania. |
| --- | --- |

3.8.3.

| 3.8.4. | Platforma ta może gromadzić najlepsze praktyki, które już istnieją w Europie i przedstawiać je jako przykład dla innych. EKES z kolei reprezentuje całe społeczeństwo obywatelskie prowadzące dialog w Europie i w państwach członkowskich, ale ma to raczej charakter ogólny. W związku z tym powinna istnieć możliwość nawiązania ściślejszych kontaktów z określonymi grupami zawodowymi, takimi jak pisarze, dziennikarze i wydawcy oraz stworzenia ściślejszych więzi między naukowcami i instytutami badawczymi, tak aby zapewnić prawidłowe przydzielenie praw własności i unikanie sporów. |
| --- | --- |

3.8.4.

4.   Uwagi szczegółowe

4.1.   Innowacje w Europie

| 4.1.1. | Innowacje są centralnym elementem strategii „Europa 2020”. Należy wspierać i chronić innowacyjność przedsiębiorstw prowadzących działalność w Europie. Wiele innowacyjnych projektów powstaje w firmach typu start-up i w MŚP. Przedsiębiorstwa te mają często słabą bazę finansową i łatwo padają ofiarą przejęć przez duże przedsiębiorstwa, które w dłuższej perspektywie czasowej przenoszą je na inne kontynenty. W konsekwencji ich gospodarcza wartość dodana i tworzone miejsca pracy nie przynoszą korzyści Europie. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | MŚP stają się coraz powszechniejsze w Europie i dzieje się to kosztem tradycyjnych dużych przedsiębiorstw. W niektórych przypadkach tradycyjne przedsiębiorstwa znikają, a jednocześnie rozwijają się nowe przedsięwzięcia biznesowe. W firmach tych kluczem do innowacji są procesy transformacji. W tym kontekście szczególną uwagę należy zwrócić na pracowników, aby umożliwić im dostosowanie kwalifikacji za pomocą odpowiednich działań uprzedzających w zakresie szkolenia zawodowego. |
| --- | --- |

4.1.2.

4.2.   Zasady etyczne

| 4.2.1. | Analogicznie do zasad FRAND, zaproponowanych przez Komisję w ramach patentów niezbędnych do spełnienia normy, Komitet popiera również stosowanie mutatis mutandis zasad i standardów uczciwości w odniesieniu do innych dziedzin prawa własności intelektualnej. Jednakże zasady FRAND ściśle wymagają prawnego ograniczenia prawa patentowego. Zasady nie mogą po prostu zostać przyjęte w innych sektorach, lecz muszą być rozpatrywane i omawiane oddzielnie dla każdego przypadku (8). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Podobnie zasada otwartego oprogramowania musi zostać wdrożona bez uszczerbku dla publicznych badań naukowych. Instytucje publiczne często finansują badania naukowe. Artykuły opisujące wyniki tych badań muszą, przed ich publikacją w czasopismach specjalistycznych, być poddane krytycznej ocenie ze strony innych specjalistów (peer review). Czasopisma takie są dostępne w uniwersyteckich ośrodkach badawczych za pośrednictwem globalnych sieci cyfrowych, takich jak „Web of Science”. Aby uzyskać do nich dostęp, uczelnie muszą płacić wysokie kwoty. Dostęp do tych treści powinien być możliwy po rozsądnych cenach. Uczelnie nie powinny płacić ponownie za umożliwienie studentom dostępu do artykułów opisujących wcześniejsze badania. Takie podwójne użycie środków publicznych nie wydaje się być efektywne i jest sprzeczne z wartościami sprawiedliwości i zasadności. |
| --- | --- |

4.2.2.

4.3.   Ochrona socjalna

| 4.3.1. | 85 % wynalazków jest dziełem pracowników. To istotna kwestia dla Komisji, która ustanawia zrównoważony system egzekwowania praw własności intelektualnej odpowiadający dzisiejszym wyzwaniom społecznym (9). EKES podkreśla, że ochrona socjalna pracowników kreatywnych również przyczynia się do zapewnienia tej równowagi. Mogłaby ona znacznie poprawić status artystów i naukowców. |
| --- | --- |

4.3.1.

5.   Narzędzia, aby lepiej chronić i kontrolować interesy zainteresowanych stron

5.1.   Organizowanie zainteresowanych stron (10)

| 5.1.1. | W ramach podejścia międzysektorowego można transferować wzorcowe rozwiązania do innych sektorów: na przykład reprezentatywne organizacje dziennikarzy mogą negocjować z organizacją zawodową wydawców przeniesienie ich praw autorskich w zamian za uczciwe wynagrodzenie, podobnie jak dalsze wykorzystywanie ich tekstów w innych zastosowaniach (cyfrowych). Dziennikarze będą mogli również zawierać porozumienia w sprawie zasad wolności prasy, ochrony demaskatorów, kodeksów poufności danych, praw autorskich czytelników. |
| --- | --- |

5.1.1.

| 5.1.2. | W celu opracowania wiarygodnych ram pozaprawnych, wszystkie zainteresowane strony powinny porozumieć się, aby uzgodnić zasady przeniesienia praw własności intelektualnej i wdrożyć kodeksy postępowania lub odpowiednie i wykonalne porozumienia sektorowe, dostosowane do konkretnej sytuacji i do specyfiki danego sektora oraz danej dziedziny prawa. |
| --- | --- |

5.1.2.

| 5.1.3. | O zakresie stosowania negocjowanych umów mogłaby decydować platforma dialogu i konsultacji między zainteresowanymi stronami w zakresie praw własności intelektualnej. Konsultacje europejskie mają długą tradycję łączenia w zrównoważony sposób interesów europejskich i krajowych. Tego rodzaju forum konsultacyjne mogłoby również odgrywać rolę mediatora, organizując reprezentatywne podmioty autorów, naukowców, artystów, organizacji pozarządowych, partnerów społecznych (związków zawodowych i pracodawców), wyższych uczelni, organizacji zawodowych, pośredników oraz instytucji publicznych, aby uczestniczyły w działaniach forum prawnego we współpracy z instytucjami europejskimi reprezentowanymi przez Komisję, EUIPO i Obserwatorium. |
| --- | --- |

5.1.3.

5.2.   Organizowanie i uświadamianie konsumentów

| 5.2.1. | Walka z podrabianiem wymaga również podnoszenia świadomości konsumentów poprzez kampanie w mediach w celu lepszego przestrzegania praw własności niematerialnej bez uszczerbku w dziedzinie praw autorskich dla ochrony prawa do posiadania kopii na użytek prywatny. Ponadto takie kampanie powinny zwiększać świadomość konsumentów na temat zagrożeń dla zdrowia i bezpieczeństwa związanych ze stosowaniem niektórych konkretnych podrobionych produktów. |
| --- | --- |

5.2.1.

5.3.   Poprawa skuteczności systemów sądowego egzekwowania praw

| 5.3.1. | W celu poprawy skuteczności systemu sądowego egzekwowania praw Komitet popiera propozycje Komisji (11) skierowane w formie apelu do państw członkowskich, by „systematycznie publikowały orzeczenia sądowe wydawane w postępowaniach dotyczących naruszeń praw własności intelektualnej”, a także, by przyznać istotną rolę EUIPO i Obserwatorium. Do Komisji należy decyzja, jaki organ jest najbardziej odpowiedni do organizowania debaty między zainteresowanymi stronami w ramach platformy praw własności intelektualnej, i czy polityka w dziedzinie praw własności intelektualnej w Europie będzie dzięki temu bardziej spójna i dostosowana do jednolitego rynku. EKES uważa również, że warto rozważyć możliwość opracowania innych alternatywnych metod rozwiązywania sporów w celu zagwarantowania przestrzegania zasady sprawiedliwości. |
| --- | --- |

5.3.1.

| 5.3.2. | Bez uszczerbku dla prawnokarnych środków ochrony praw własności intelektualnej, których Komisja nie uwzględniła na szczeblu UE, EKES popiera prace podjęte przez Komisję w celu poprawy przestrzegania praw własności intelektualnej na świecie. W tym kontekście należy poprawić koordynację prac między WIPO (Światową Organizacją Własności Intelektualnej) a EUIPO. |
| --- | --- |

5.3.2.

6.   Ocena komunikatu Komisji

| 6.1. | EKES odnotowuje, że zalecenia Komisji dotyczą przede wszystkim dziedziny prawa. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Bez uszczerbku dla wymiaru sprawiedliwości, należałoby stworzyć silniejsze ramy mediacji prawnej między zainteresowanymi stronami w celu opracowania propozycji w procedurze pojednawczej. Procedura pojednawcza umożliwiłaby rozwiązywanie konfliktów pomiędzy poszczególnymi stronami i unikanie skomplikowanych, kosztownych i czasochłonnych procedur prawnych Zasada ta obowiązuje już w przypadku jednolitego systemu patentowego, który dysponuje centrum mediacji i arbitrażu. EKES wspiera wysiłki Komisji Europejskiej zmierzające do dalszego zbadania tej kwestii we współpracy z EUIPO, oraz z zadowoleniem przyjmuje i popiera pomysł, by zastosować takie rozwiązania w innych obszarach prawa własności intelektualnej. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Komitet popiera wezwanie Komisji skierowane do podmiotów sektorowych do podjęcia odpowiednich środków należytej staranności w celu zwalczania naruszeń praw własności intelektualnej. Pożądane jest jednak wcześniejsze przedstawienie konkretnych narzędzi instytucjonalnych, tak aby wszystkie zainteresowane strony były zorganizowane i wspólnie dążyły do porozumienia, otwierając lub kontynuując (tam, gdzie już istnieje, np. w formie protokołu ustaleń) dialog na rzecz przyznania praw własności intelektualnej prawowitym właścicielom. Należy propagować i rozwijać dobrowolne porozumienia angażujące posiadaczy praw, platformy internetowe oraz podmioty działające w sektorze reklamy, dystrybucji i świadczenia usług finansowych online. |
| --- | --- |

6.3.

Bruksela, dnia 14 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. L 195 z 2.6.2004, s. 16.

1

(2)  COM(2017) 707 final, s. 3, pkt 1: „środki służące ułatwieniu stronom zainteresowanym własnością intelektualną czerpania korzyści z bardziej jednolitego, uczciwego i skutecznego systemu sądowego egzekwowania praw w UE”.

2

(3)  COM(2017) 708 final, wprowadzenie, akapit czwarty, drugie zdanie: „Dzieje się tak, ponieważ w wyniku tego, że dyrektywa przewiduje minimalną harmonizację (tj. art. 2 stanowi wyraźnie, iż przepisy krajowe mogą uwzględniać środki dające właścicielom praw większe korzyści)”.

3

(4)  COM(2017) 712 final, s. 1, akapit pierwszy, drugie zdanie.

4

(5)  COM(2017) 707 final, s. 4, akapit pierwszy: „(...) przy jednoczesnym zapewnieniu, aby właściciele patentów byli wynagradzani za swoje inwestycje w badania i rozwój oraz działania na rzecz standaryzacji, a przez to zachęcani do oferowania najlepszych technologii w celu włączenia ich do norm”.

5

(6)  Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO), Intellectual property rights intensive industries and economic performance in the EU [Sektory intensywnie korzystające z praw własności intelektualnej a wyniki gospodarcze w UE], 2016.

6

Intellectual property rights intensive industries and economic performance in the EU

(7)  Niedawno przeprowadzone badanie wykazało, że 5 % łącznego przywozu do UE pochodzi z podrabiania lub piractwa; wartość tego nielegalnego handlu szacuje się na 85 mld EUR.

7

(8)  Zob. punkt 1.6.

8

(9)  COM(2017) 707 final.

9

(10)  Zob. punkt 3.8.1.

10

(11)  COM(2017) 707 final, s. 6.

11

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/38 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/38

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady w sprawie programu badawczo-szkoleniowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2019–2020) uzupełniającego »Horyzont 2020« – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji”

[COM(2017) 698 final – 2017/312 (NLE)]

(2018/C 237/06)

| Sprawozdawca: | Jacques LEMERCIER |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Jacques LEMERCIER

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 18.1.2018
  Rada Unii Europejskiej, 10.1.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 106a traktatu EURATOM i art. 304 TFUE |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji |
| Data przyjęcia przez sekcję | 9.3.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 14.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 178/0/7 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 18.1.2018

Rada Unii Europejskiej, 10.1.2018

Podstawa prawna

Art. 106a traktatu EURATOM i art. 304 TFUE

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Jednolitego Rynku, Produkcji i Konsumpcji

Data przyjęcia przez sekcję

9.3.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

14.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

178/0/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Do programu Euratom na lata 2019–2020 przeniesiono działania badawcze z poprzedniej edycji tego programu (2014–2018). Jest on całkowicie spójny z poprzednim programem. Wniosek Komisji zawiera bardzo niewiele zmian. Dotyczą one przeważnie budżetu i mają na celu zapewnienie ciągłości programu. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES przyjmuje owe zmiany do wiadomości, biorąc pod uwagę swoje wcześniejsze opinie w tej sprawie (1). |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Głównym celem finansowanych przez Euratom badań w zakresie rozszczepienia jest zwiększenie bezpieczeństwa technologii jądrowych. EKES uważa, że kwestie dotyczące bezpieczeństwa jądrowego powinny być przedmiotem najwyższej uwagi. Do priorytetów powinny należeć także ograniczenie i składowanie długożyciowych odpadów promieniotwórczych, kontrola materiałów rozszczepialnych oraz ochrona radiologiczna. Wspomnianymi kierunkami badań należy się dzielić w ramach Europejskiego Forum Energii Jądrowej (ENEF), w którym reprezentowane jest społeczeństwo obywatelskie, w tym EKES. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES zasadniczo ponawia i potwierdza postulat, który w tej sprawie sformułował w poprzednich opiniach: „[...] stan wiedzy na temat technologii jądrowych, ich wykorzystania i ich konsekwencji musi zostać utrzymany i rozwinięty. Ramowy program badań i rozwoju Euratom odgrywa rolę koordynującą oraz umożliwia łączenie zasobów i integrację wspólnych wysiłków, dzięki czemu wnosi w tym kontekście istotną europejską wartość dodaną” (2). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES przypomina też o swoim postulacie, by Komisja Europejska w dalszym ciągu zalecała rozwój energii z odnawialnych źródeł niekopalnych oraz by odpowiednio zrównoważyła udział energii jądrowej w koszykach energetycznych poszczególnych państw. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Liczne incydenty, które miały miejsce w europejskich elektrowniach jądrowych, wykazały, że podwykonawstwo przyczynia się do braku bezpieczeństwa w zakresie utrzymania elektrowni jądrowych. EKES jest zdania, że podwykonawstwo powinno być ograniczone i ściśle uregulowane. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES wzywa do zwrócenia szczególnej uwagi na te kwestie w kontekście brexitu i porzucenia de facto Traktatu EURATOM przez Zjednoczone Królestwo. |
| --- | --- |

1.7.

2.   Istota komunikatu Komisji Europejskiej

| 2.1. | Celem wniosku Komisji jest przyjęcie nowego rozporządzenia w celu przedłużenia wszystkich działań badawczych realizowanych na podstawie rozporządzenia Rady (Euratom) nr 1314/2013 w sprawie programu badawczo-szkoleniowego Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej (2014–2018) uzupełniającego „Horyzont 2020” – program ramowy w zakresie badań naukowych i innowacji. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Wniosek dotyczący programu Euratom na lata 2019–2020 stanowi uzupełnienie programu „Horyzont 2020”. Określa on budżet na działania bezpośrednie i pośrednie, wyznacza cele badawczo-rozwojowe oraz określa instrumenty wsparcia w dziedzinie badań i rozwoju. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Zgodnie z art. 7 traktatu Euratom aktualny program Euratom (2014–2018) jest ograniczony pięcioletnimi ramami czasowymi. Celem wniosku jest zapewnienie sprawnej kontynuacji programu w latach 2019–2020. Dzięki temu podejściu będzie można zapewnić większą spójność z harmonogramem programu „Horyzont 2020”. Jest to szczególnie ważne z uwagi na fakt, iż programy Euratom i „Horyzont 2020” służą realizacji wzajemnie się wzmacniających celów. |
| --- | --- |

2.3.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | EKES przyjmuje do wiadomości konkluzje Komisji dotyczące śródokresowej oceny programu Euratom na lata 2014–2018, a w szczególności to, że przeprowadzone przez Komisję analizy „nie przyniosły rozstrzygających ustaleń, które podawałyby w wątpliwość strategię i format programu na lata 2014–2018 lub wymagałyby złożenia przez Komisję wniosku w sprawie przeglądu zakresu programu, działań w nim przewidzianych lub sposobu jego realizacji, z myślą o latach 2019–2020”. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES odnotowuje również, że konsultacje publiczne, które przeprowadzono w okresie od października 2016 r. do stycznia 2017 r., aby uzyskać informacje na potrzeby śródokresowej oceny programu Euratom na lata 2014–2018 oraz przedstawienia wniosku w sprawie programu Euratom na lata 2019–2020, przyniosły ogólnie pozytywne reakcje: 80 % respondentów zgodziło się lub zdecydowanie się zgodziło, że program jest stosowny do potrzeb. Ponadto respondenci docenili w szczególności wyniki osiągnięte w zakresie edukacji i szkoleń, bezpieczeństwa istniejących reaktorów, badań w dziedzinie gospodarowania odpadami oraz w dziedzinie syntezy jądrowej. Natomiast nie wydaje się, aby program przyniósł efekt mnożnikowy odnośnie do inwestycji prywatnych. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Komisja zobowiązuje się zadbać o to, by zalecenia wydane przez różne zainteresowane strony zostały wzięte pod uwagę przy opracowywaniu programu prac Euratom na lata 2019–2020 lub w ramach jej rutynowych działań nadzorczych i zarządczych w zakresie programu Euratom oraz aby zalecenia dotyczące bardziej długoterminowych aspektów zostały uwzględnione w ocenie skutków ex ante kolejnego programu Euratom realizowanego na podstawie nowych wieloletnich ram finansowych (po roku 2020). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES przyjmuje powyższe do wiadomości i, biorąc pod uwagę swoje wcześniejsze opinie w tej sprawie, wyraża poparcie dla wniosku Komisji. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W duchu poprzednich opinii EKES zaznacza, że głównym celem finansowanych przez Euratom badań w zakresie rozszczepienia jest zwiększenie bezpieczeństwa technologii jądrowych. EKES uważa, że kwestie dotyczące bezpieczeństwa jądrowego powinny być przedmiotem najwyższej uwagi. Do priorytetów powinny należeć także ograniczenie i składowanie długożyciowych odpadów promieniotwórczych, kontrola materiałów rozszczepialnych oraz ochrona radiologiczna. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES ponownie podkreśla: „[...] stan wiedzy na temat technologii jądrowych, ich wykorzystania i ich konsekwencji musi zostać utrzymany i rozwinięty. Ramowy program badań i rozwoju Euratom odgrywa rolę koordynującą oraz umożliwia łączenie zasobów i integrację wspólnych wysiłków, dzięki czemu wnosi w tym kontekście istotną europejską wartość dodaną” (3). |
| --- | --- |

3.6.

Bruksela, dnia 14 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. C 34 z 2.2.2017, s. 66, Dz.U. C 181 z 21.6.2012, s. 111 oraz Dz.U. C 318 z 29.10.2011, s. 127.

1

(2)  Dz.U. C 181 z 21.6.2012, s. 111 i Dz.U. C 318 z 29.10.2011, s. 127.

2

(3)  Dz.U. C 181 z 21.6.2012, s. 111 i Dz.U. C 318 z 29.10.2011, s. 127.

3

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/40 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/40

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

„Komunikat Komisji do Parlamentu Europejskiego, Rady i Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego dotyczący działań następczych w odniesieniu do planu działania w sprawie VAT »W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje«”

[COM(2017) 566 final],

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 904/2010 w odniesieniu do podatnika certyfikowanego”

[COM(2017) 567 final – 2017/0248 (CNS)],

„Wniosek dotyczący rozporządzenia wykonawczego Rady zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi”

[COM(2017) 568 final – 2017/0249 (NLE)]

oraz

„Wniosek dotyczący dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do harmonizacji i uproszczenia niektórych przepisów w systemie podatku od wartości dodanej oraz wprowadzenia docelowego systemu opodatkowania handlu między państwami członkowskimi”

[COM(2017) 569 final – 2017/0251 (CNS)]

(2018/C 237/07)

| Sprawozdawca: | Giuseppe GUERINI |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Krister ANDERSSON |

Sprawozdawca:

Giuseppe GUERINI

Współsprawozdawca:

Krister ANDERSSON

| Wniosek o konsultację | Rada Unii Europejskiej, 23.10.2017
  Komisja Europejska, 17.11.2017, 13.12.2017 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 28.2.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 14.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 185/9/7 |

Wniosek o konsultację

Rada Unii Europejskiej, 23.10.2017

Komisja Europejska, 17.11.2017, 13.12.2017

Podstawa prawna

Art. 113 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

28.2.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

14.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

185/9/7

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES uważa, że obecny unijny system podatku od wartości dodanej (VAT) jest bardzo rozdrobniony i skomplikowany, a w efekcie powoduje ograniczenia i zakłócenia w handlu oraz inwestycjach, tworząc zbędne i znaczne obciążenia administracyjne oraz bariery w handlu dla przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES uważa, że system VAT powinien mieć na celu ułatwienie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego. W szczególności należy zmniejszyć rozdrobnienie systemu VAT i zwiększyć efektywność zarządzania nim, zwłaszcza w odniesieniu do handlu transgranicznego; ponadto system ten wymaga unowocześnienia w kontekście rosnącej globalizacji i cyfryzacji gospodarki. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje dążenie Komisji Europejskiej do wyeliminowania luki w podatku VAT, jak również przyjętą niedawno dyrektywę 2017/1371 w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii, przewidującą zaangażowanie Prokuratury Europejskiej w przypadkach oszustw związanych z VAT ze szkodą przekraczającą kwotę 10 milionów EUR. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES uważa, że organy podatkowe powinny zbadać, w jaki sposób nowe technologie mogą przyczynić się do zwalczania oszustw związanych z VAT. Technologie cyfrowe mogą być również pomocne w upraszczaniu obciążeń administracyjnych zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla administracji podatkowych, gdyż oferują niezbędną przejrzystość. W szczególności państwa członkowskie powinny stworzyć odpowiednie fora służące wymianie najlepszych praktyk w zakresie poboru dochodów oraz dotyczących sposobów opracowywania technologii ułatwiających prawidłowy pobór podatków w transgranicznym obrocie handlowym. Należy rozważyć dogłębne zbadanie ewentualnego nałożenia wyższych stawek VAT na towary luksusowe. Dyskusje powinny dotyczyć sprawnych systemów zwrotu VAT oraz formularzy i procesów podatkowych, a także usprawnionych systemów wymiany danych na temat oszustów. Komisja Europejska powinna przyczyniać się do tworzenia takich forów instytucjonalnych i w ten sposób do zwiększania wzrostu gospodarczego i ograniczania uszczuplenia dochodów podatkowych. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES uważa, że funkcjonujący mechanizm kompleksowej obsługi jest istotną częścią systemu opartego na miejscu przeznaczenia. W związku z tym z zadowoleniem przyjmuje inicjatywy Komisji, takie jak proponowane rozszerzenie mechanizmu małego punktu kompleksowej obsługi na wszystkie usługi B2C oraz całą sprzedaż w segmencie B2C, zarówno w obrębie UE, jak i poza nią. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES wzywa wszystkie instytucje zaangażowane w proces reformowania systemu VAT do zbadania sposobu możliwie jak najszybszego wdrożenia wspólnego systemu obejmującego zarówno usługi, jak i towary, co pozwoli ograniczyć przewidywane problemy wynikające z istnienia dwóch systemów – jednego dla towarów i jednego dla usług. EKES uzna to za pozytywną zmianę, o ile taki system będzie zgodny z zasadą neutralności podatkowej. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | EKES podkreśla znaczenie neutralności podatkowej między różnymi przedsiębiorstwami, zwracając uwagę, że nie można dopuścić do tego, by płatności VAT miały negatywny wpływ na płynność finansową niektórych przedsiębiorstw. W związku z tym importerzy towarów powinni mieć obowiązek zapłaty podatku VAT w momencie, gdy towary są rzeczywiście wprowadzane do obrotu, a nie wtedy, gdy takie produkty są jedynie przywożone i składowane. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | W odniesieniu do koncepcji podatnika certyfikowanego EKES odnotowuje, że Komisja uznaje ją za ważną dla przejścia na system VAT oparty na zasadzie miejsca przeznaczenia, oraz zgadza się, że przedsiębiorstwa, których wiarygodność podatkowa została udowodniona, powinny mieć możliwość korzystania z odpowiednich uproszczeń. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zwraca uwagę, że ze względu na czas potrzebny na uzgodnienie przez państwa członkowskie koncepcji podatnika certyfikowanego oraz przyznanie statusu podatnika certyfikowanego większości przedsiębiorstw, a także ze względu na fakt, że nakreślone we wniosku rozwiązania doraźne mają istotne znaczenie dla funkcjonowania systemu VAT, EKES zachęca państwa członkowskie do przyjęcia tych rozwiązań doraźnych w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorstw przed pełnym opracowaniem koncepcji podatnika certyfikowanego. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | W odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi zawartych we wniosku dotyczącym rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011, EKES zauważa, że uproszczenie i doprecyzowanie ram prawnych w odniesieniu do zwolnień, o które zwróciła się Rada do Komisji, wydaje się użytecznym narzędziem ograniczania oszustw i obniżenia kosztów przestrzegania przepisów przez MŚP. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES uważa, że istotne jest przeprowadzenie przez Komisję kompleksowej oceny skutków regulacji prawnych mającej na celu ustalenie – w tym pod względem ilościowym – praktycznych konsekwencji realizacji całego planu działania w sprawie VAT dla osób fizycznych, przedsiębiorstw i organów podatkowych. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES pragnie ponownie podkreślić, że należy dołożyć wszelkich starań, by wdrożyć docelowy system VAT w rozsądnym terminie; w przeciwnym razie istnieje ryzyko, że realizacja założonych celów będzie zagrożona lub że zostaną one tylko częściowo osiągnięte, ze szkodą dla rynku wewnętrznego oraz europejskich przedsiębiorstw i konsumentów. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Wstęp i ogólne informacje

| 2.1. | W swoim komunikacie W kierunku jednolitego unijnego obszaru VAT – czas na decyzje, opublikowanym w dniu 7 kwietnia 2016 r., Komisja przedstawiła plan działania mający na celu zmodernizowanie unijnego systemu VAT oraz ogłosiła szereg konkretnych propozycji w tym zakresie. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Plan działania przewiduje w szczególności: i) zmodernizowanie systemu VAT, dostosowanie go do nowych technologii cyfrowych; ii) ułatwienie MŚP przestrzegania przepisów w dziedzinie VAT; iii) opracowanie odpowiedniej polityki ustalania stawek VAT; iv) zmniejszenie luki w podatku VAT w państwach członkowskich i zwalczanie oszustw podatkowych. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Biorąc pod uwagę, że wartość handlu transgranicznego w UE wynosi ponad 4,1 bln EUR (eksport) i 3,9 bln EUR (import), funkcjonowanie systemu VAT ma zasadnicze znaczenie dla wszystkich obywateli Unii. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | W dniu 1 grudnia 2016 r. Komisja opublikowała dwa wnioski: jeden dotyczący VAT w odniesieniu do transgranicznego handlu elektronicznego (1) i jeden dotyczący stawek VAT dla publikacji elektronicznych (2). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W celu ograniczenia oszustw związanych z VAT i w odpowiedzi na wnioski niektórych państw członkowskich w Radzie Komisja opublikowała w dniu 21 grudnia 2016 r. wniosek w sprawie tymczasowego stosowania ogólnego mechanizmu odwrotnego obciążenia w związku z dostawami towarów i usług, których wartość przekracza 10 000 EUR. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | W październiku 2017 r. Komisja opublikowała kolejny pakiet środków w obszarze VAT. Pakiet ten obejmuje: i) wniosek dotyczący zmiany obowiązującej dyrektywy VAT 2006/112/WE, wprowadzający koncepcję podatnika certyfikowanego oraz pewne środki korygujące (3); ii) środki mające na celu stworzenie podstaw dla stopniowego wprowadzania zasady opodatkowania w państwie członkowskim przeznaczenia oraz odpowiedzialności dostawcy jako reguły ogólnej (4); iii) wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia wykonawczego (UE) nr 282/2011 w celu ujednolicenia i uproszczenia przepisów dotyczących świadczenia usług wewnątrzunijnego transportu towarów do celów zwolnienia z VAT (5); iv) wniosek dotyczący zmiany rozporządzenia w sprawie współpracy administracyjnej między organami krajowymi w dziedzinie VAT (6). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Komisja przedstawiła cztery „rozwiązania doraźne” w celu zmniejszenia obciążeń administracyjnych dla przedsiębiorstw w obecnym systemie. Są one następujące: i) uproszczenie przepisów dotyczących VAT dla przedsiębiorstw przemieszczających towary do innego państwa członkowskiego, gdzie mają być przechowywane przed dostarczeniem do ustalonego z wyprzedzeniem klienta; ii) uproszczenie i ujednolicenie przepisów dotyczących sytuacji transakcji łańcuchowych; iii) uproszczenie przepisów dotyczących dowodu transportu towarów między dwoma państwami członkowskimi. Uproszczenia te są dostępne wyłącznie dla przedsiębiorstw o statusie podatnika certyfikowanego. Czwarte rozwiązanie doraźne, dotyczące numeru identyfikacyjnego VAT partnerów handlowych zarejestrowanych w elektronicznym unijnym systemie wymiany informacji o VAT (VIES), będzie dostępne zarówno dla podatników certyfikowanych, jak i pozostałych przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | W dalszej perspektywie Komisja zamierza sukcesywnie, za pomocą środków ustawodawczych i stopniowych dostosowań, zastępować obecne przepisy przejściowe dotyczące opodatkowania handlu między państwami członkowskimi ostateczną umową opartą na zasadzie opodatkowania towarów w państwie przeznaczenia. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Uwagi ogólne: zwalczanie oszustw i współpraca między organami krajowymi

| 3.1. | Obecny system VAT jest bardzo rozdrobniony i skomplikowany, a w efekcie powoduje ograniczenia i zakłócenia w handlu oraz inwestycjach, tworząc zbędne i znaczne obciążenia administracyjne oraz bariery w handlu dla przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES uważa, że unijny system VAT powinien mieć na celu ułatwienie właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego. W szczególności należy zmniejszyć rozdrobnienie unijnego systemu VAT i zwiększyć efektywność zarządzania nim, zwłaszcza w odniesieniu do handlu transgranicznego; ponadto system ten wymaga unowocześnienia w kontekście rosnącej globalizacji i cyfryzacji gospodarki. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Jednocześnie EKES podziela pogląd Komisji, że oszustwa związane z VAT stanowią istotny problem – co pokazują szacowane kwoty utraconych dochodów z powodu oszustw wynoszące 151 mld EUR – w odniesieniu do którego konieczne jest podejmowanie praktycznych i coraz skuteczniejszych środków w celu ograniczenia nielegalnych praktyk, jednak bez osłabiania procesu konsolidacji jednolitego rynku (7). |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES z zadowoleniem przyjmuje dążenie Komisji Europejskiej do wyeliminowania luki w podatku VAT, jak również przyjętą niedawno dyrektywę 2017/1371 w sprawie zwalczania za pośrednictwem prawa karnego nadużyć na szkodę interesów finansowych Unii, przewidującą zaangażowanie Prokuratury Europejskiej w przypadkach oszustw związanych z VAT ze szkodą przekraczającą kwotę 10 milionów EUR. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Dlatego też ważne jest nadanie priorytetu celowi zagwarantowania faktycznego rynku wewnętrznego oraz zwalczania oszustw przez jak najszybsze uzyskanie konkretnych efektów w tym obszarze dzięki ściślejszej współpracy między organami podatkowymi w zakresie wymiany informacji oraz opracowaniu baz danych i platform wymiany danych między poszczególnymi organami krajowymi celem wspierania skutecznego egzekwowania przepisów podatkowych. W szczególności EKES wzywa Komisję i krajowe organy podatkowe, by na co dzień znacznie ściślej i intensywniej współpracowały ze sobą w celu zapewnienia przestrzegania wymogów rynku wewnętrznego oraz ograniczenia kosztów administracyjnych zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla organów podatkowych. Ponadto Komisja Europejska i organy podatkowe powinny, we współpracy z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego i innymi zainteresowanymi stronami, zbadać, w jaki sposób nowo pojawiające się technologie mogą przyczynić się do zwalczania oszustw związanych z VAT, ponieważ nowe technologie mogą być pomocne w upraszczaniu obciążeń administracyjnych zarówno dla przedsiębiorstw, jak i dla administracji podatkowych, oraz zapewnianiu niezbędnej przejrzystości. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | EKES podkreśla potrzebę stworzenia przez państwa członkowskie odpowiednich forów służących wymianie najlepszych praktyk w zakresie poboru dochodów oraz dotyczących sposobów opracowywania technologii ułatwiających prawidłowy pobór podatków w transgranicznym obrocie handlowym. W szczególności dyskusje powinny dotyczyć sprawnych systemów zwrotu VAT oraz formularzy i procesów podatkowych, a także sprawnych systemów wymiany danych na temat oszustów. Komisja Europejska powinna przyczyniać się do tworzenia takich forów instytucjonalnych i w ten sposób do zwiększania wzrostu gospodarczego i ograniczania uszczuplenia dochodów podatkowych. |
| --- | --- |

3.6.

4.   Zasada miejsca przeznaczenia i stawki VAT

| 4.1. | Zgodnie ze swoją opinią Plan działania w sprawie VAT (8) EKES uważa, że w efekcie gruntownego przeglądu obecnego systemu powinien powstać docelowy system VAT, który będzie nie tylko przejrzysty, solidny i kompleksowy, ale także proporcjonalny w odniesieniu do przedsiębiorstw i dostosowany do szybkiego tempa zmian w gospodarce i na rynkach. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | W tym kontekście EKES popiera propozycję przyjęcia zasady państwa przeznaczenia jako podstawy docelowego systemu VAT, ponieważ zgodnie z oczekiwaniami pozwoli ona stworzyć bardziej wyrównane szanse dla wszystkich dostawców na danym rynku krajowym oraz doprowadzi do ograniczenia zakłóceń funkcjonowania rynku UE. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Funkcjonujący mechanizm kompleksowej obsługi jest istotną częścią systemu opartego na miejscu przeznaczenia. W związku z tym z zadowoleniem przyjmowane są inicjatywy Komisji, takie jak proponowane rozszerzenie mechanizmu małego punktu kompleksowej obsługi na wszystkie usługi B2C oraz sprzedaż w segmencie B2C, zarówno w obrębie UE, jak i poza nią. Bez w pełni funkcjonującego punktu kompleksowej obsługi, opierającego się na audytach przeprowadzanych w kraju pochodzenia, skalowalnych uproszczeniach oraz możliwości kompensowania naliczonego podatku VAT ze wszystkich państw członkowskich każdy system oparty na miejscu przeznaczenia doprowadzi do radykalnego zwiększenia obciążeń administracyjnych, zwłaszcza dla MŚP. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES podkreśla znaczenie neutralności podatkowej między różnymi przedsiębiorstwami, zwracając uwagę, że nie można dopuścić do tego, by płatności VAT miały negatywny wpływ na płynność finansową niektórych przedsiębiorstw. W związku z tym importerzy towarów na określone rynki krajowe powinni mieć obowiązek zapłaty podatku VAT w momencie, gdy towary są rzeczywiście wprowadzane do obrotu, a nie wtedy, gdy takie produkty są jedynie przywożone i składowane do czasu ich późniejszego udostępnienia na rynku. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Jeśli chodzi o pierwszą fazę realizacji planu działania, odnoszącą się do niektórych dostaw towarów, EKES wzywa wszystkie instytucje zaangażowane w proces reformowania systemu VAT do zbadania sposobu możliwie jak najszybszego wdrożenia wspólnego systemu obejmującego usługi i towary, co pozwoli ograniczyć przewidywane problemy wynikające z istnienia dwóch systemów – jednego dla towarów i jednego dla usług. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Jest to szczególnie istotne, biorąc pod uwagę, że w gospodarce cyfrowej granica między produktami i usługami coraz bardziej zaciera się i prawdopodobnie podział ten będzie ulegać dalszym zmianom w obecnym środowisku, w którym dynamika rozwoju technologii znacznie przekracza tempo opracowywania przepisów przez odpowiednie instytucje. EKES wzywa zatem Komisję Europejską do rozważenia i ewentualnie uwzględnienia tej kwestii w ramach przeprowadzanej obecnie reformy systemu podatku VAT. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | EKES uważa, że polityka dotycząca stawek VAT, do której dąży Komisja i której celem jest zapewnienie państwom członkowskim większej elastyczności w zakresie stosowania stawek obniżonych, zasadniczo powinna być zgodna z zasadą państwa przeznaczenia, biorąc pod uwagę, że w ramach tego systemu zakłócenia w handlu będą prawdopodobnie mniejsze. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Zapewnienie państwom członkowskim większej swobody w ustalaniu własnych stawek nie może jednak prowadzić do rozdrobnienia systemu jako całości lub jego nadmiernego skomplikowania. W związku z tym niezbędne jest proporcjonalne podejście, które doprowadzi do wypracowania jasnych i przewidywalnych ram wdrażania, w szczególności w interesie MŚP oraz w celu ograniczenia kosztów przestrzegania przepisów przez przedsiębiorstwa ogółem (9). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Wynika z tego, że liczba dozwolonych wyjątków powinna być ograniczona do szczególnych i należycie uzasadnionych przypadków, tak aby zapewnić jednolite i przewidywalne ramy regulacyjne. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | W odniesieniu do możliwych wyjątków EKES uważa, że przyjęty przez Komisję cel wspierania innowacji społecznych i wzmocnienia europejskiego filaru socjalnego mógłby uzasadniać stosowanie stawek obniżonych dla przedsiębiorstw społecznych i sektora usług społecznych, w oparciu o konkretne inicjatywy, które państwa członkowskie zdecydują się podjąć w tym celu w nowych ramach prawnych regulujących VAT. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Istotne jest stworzenie internetowego narzędzia informacyjnego, które umożliwi przedsiębiorcom śledzenie systemów stawek obowiązujących w 28 państwach członkowskich. Narzędzie to musi być łatwo dostępne, niezawodne i funkcjonujące najlepiej we wszystkich językach. |
| --- | --- |

4.11.

5.   Podatnik certyfikowany

| 5.1. | W odniesieniu do koncepcji podatnika certyfikowanego EKES odnotowuje, że Komisja uznaje ją za ważną dla przejścia na system VAT oparty na zasadzie miejsca przeznaczenia, oraz zgadza się, że przedsiębiorstwa, których wiarygodność podatkowa została udowodniona, powinny mieć możliwość korzystania z odpowiednich uproszczeń. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Jakkolwiek koncepcja podatnika certyfikowanego i zastosowanie w niej procedury odwrotnego obciążenia może przynieść znaczną ulgę przedsiębiorcom, EKES uważa, że przed umożliwieniem przedsiębiorstwom, a w szczególności MŚP, ubiegania się o status podatnika certyfikowanego niezbędne jest wdrożenie we wszystkich państwach członkowskich ujednoliconych, jasnych i proporcjonalnych kryteriów i przepisów zapewniających jak najszersze możliwości uzyskania tego statusu. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ze względu na czas potrzebny na uzgodnienie przez państwa członkowskie koncepcji podatnika certyfikowanego oraz przyznanie statusu podatnika certyfikowanego zdecydowanej większości przedsiębiorstw, a także ze względu na fakt, że nakreślone we wniosku rozwiązania doraźne mają istotne znaczenie dla funkcjonowania systemu VAT, EKES zachęca państwa członkowskie do przyjęcia tych rozwiązań doraźnych w odniesieniu do wszystkich przedsiębiorstw przed pełnym opracowaniem koncepcji podatnika certyfikowanego. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | EKES zgadza się również, że dla jak najlepszego wykorzystania statusu podatnika certyfikowanego niezbędne jest wprowadzenie odpowiednio opracowanych elektronicznych systemów przechowywania, które powinny być łatwo dostępne dla krajowych organów podatkowych. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Jednak biorąc pod uwagę obecne brzmienie wniosku Komisji, nie ma możliwości przedstawienia bardziej dogłębnej i szczegółowej oceny tej koncepcji, ponieważ jest ona nadal mało precyzyjna i nie jest jasne, jakie będą praktyczne konsekwencje jej wdrożenia. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Dlatego też na obecnym etapie EKES chciałby tylko zaznaczyć, że instrument podatnika certyfikowanego powinien być poparty jasnymi i przejrzystymi kryteriami wdrażania. W tym względzie warto zauważyć, że ustanowienie kryteriów podobnych do kryteriów regulujących status upoważnionego przedsiębiorcy może doprowadzić do ograniczenia dostępu do systemu podatników certyfikowanych i rozwiązań doraźnych oraz włączenia do niego tylko niewielkiej części społeczności przedsiębiorców. Istnieje ryzyko, że system ten będzie dostępny dla bardzo niewielu przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Koncepcja ta musi być starannie monitorowana przez Komisję Europejską, szczególnie w pierwszej fazie wdrażania, aby zapobiec sytuacji, w której utrata pewności prawa i jednolitości regulacyjnej na rynku wewnętrznym przeważa nad korzyściami pod względem uproszczeń podatkowych i ułatwienia przestrzegania przepisów wynikającymi z zastosowania koncepcji podatnika certyfikowanego. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Odnośnie do wniosku dotyczącego rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie wykonawcze (UE) nr 282/2011 w odniesieniu do niektórych zwolnień związanych z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi, EKES zauważa, że uproszczenie i doprecyzowanie ram prawnych w odniesieniu do zwolnień, wnioskowane przez Radę do Komisji, wydaje się użytecznym narzędziem ograniczania oszustw i kosztów przestrzegania przepisów przez MŚP. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Kolejne działania i uwagi końcowe

| 6.1. | Ogólnie EKES uważa, że istotne jest przeprowadzenie przez Komisję kompleksowej oceny skutków regulacji prawnych mającej na celu ustalenie – w tym pod względem ilościowym – praktycznych konsekwencji realizacji całego planu działania w sprawie VAT dla osób fizycznych, przedsiębiorstw i organów podatkowych. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Ponadto EKES zauważa – w odniesieniu do swojej wcześniejszej opinii Plan działania w sprawie VAT (10) – że istotne jest wdrożenie wszystkich części tego planu działania jako niepodzielnej całości. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | EKES pragnie ponownie podkreślić, że należy dołożyć wszelkich starań, by wdrożyć docelowy system VAT w rozsądnym terminie; w przeciwnym razie istnieje ryzyko, że realizacja założonych celów będzie zagrożona lub że zostaną one tylko częściowo osiągnięte, ze szkodą dla rynku wewnętrznego i działających na nim europejskich przedsiębiorstw. |
| --- | --- |

6.3.

Bruksela, dnia 14 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2016) 757 final.

1

(2)  COM(2016) 758 final.

2

(3)  COM(2017) 567 final.

3

(4)  COM(2017) 566 final.

4

(5)  COM(2017) 568 final.

5

(6)  COM(2017) 569 final.

6

(7)  Zob. opinia EKES-u Odstępstwo od stosowania VAT – odwrotne obciążenie, w szczególności pkt 1.2–3.2 (Dz.U. C 288 z 31.8.2017, s. 52).

7

Odstępstwo od stosowania VAT – odwrotne obciążenie

(8)  Dz.U. C 389 z 21.10.2016, s. 43.

8

(9)  Zob. opinia EKES-u Plan działania w sprawie VAT (Dz.U. C 389 z 21.10.2016, s. 43), pkt 3.1.6 i 3.1.7.

9

Plan działania w sprawie VAT

(10)  Dz.U. C 389 z 21.10.2016, s. 43.

10

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/46 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/46

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Komunikat do Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskiego Banku Centralnego, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów »Dokończenie budowy unii bankowej«”

[COM(2017) 592 final]

(2018/C 237/08)

| Sprawozdawca: | Carlos TRIAS PINTÓ |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Daniel MAREELS |

Sprawozdawca:

Carlos TRIAS PINTÓ

Współsprawozdawca:

Daniel MAREELS

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 17.11.2017 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 28.2.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 14.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 180/3/4 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 17.11.2017

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

28.2.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

14.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

180/3/4

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES popiera środki przyjęte od 2012 r., które wniosły decydujący wkład w stabilność finansową i wyjście z błędnego koła między systemami bankowymi a rządami. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W związku z tym z zadowoleniem przyjmujemy nowy zestaw środków proponowanych przez Komisję Europejską w celu wdrożenia unii gospodarczej i walutowej (UGW) i przejścia do optymalnej strefy walutowej dzięki przezwyciężeniu obecnego oporu i jak najszybszemu uzyskaniu większej precyzji odnośnie do ukończenia budowy trzeciego filara unii bankowej poprzez stopniowe ograniczanie i uwspólnianie ryzyka finansowego. Jednocześnie apelujemy o konkretne wdrożenie tego nowego zestawu środków. W istocie ukończenie tworzenia unii bankowej i unii rynków kapitałowych powinno umożliwić ustanowienie pełnej unii finansowej, jednego z podstawowych filarów UGW. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Dokładniej rzecz ujmując, EKES popiera różne proponowane cele dotyczące wzmocnienia Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego (SSM) i jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRM), w celu ułatwienia stopniowego ograniczania ryzyka finansowego, ustępującego ostatecznie miejsca ogólnoeuropejskiemu systemowi gwarancji depozytów, który poza zapewnieniem płynności może przejmować straty i uzupełnić trzeci filar unii bankowej. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Aby to było możliwe, trzeba będzie równolegle kontynuować działania prowadzące do podziału i zmniejszania ryzyka wypłacalności i płynności w sektorze finansowym. Komitet potwierdza swoje dotychczasowe stanowisko w tym względzie, określone w opinii w sprawie wniosków dotyczących europejskiego systemu gwarantowania depozytów. Wśród priorytetowych zagadnień w tej dziedzinie w centrum uwagi z pewnością powinna pozostać między innymi kwestia kredytów zagrożonych, zwłaszcza obecnie, gdy gospodarka znów przeżywa wzrost. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Mając na uwadze, że pierwotny wniosek w sprawie europejskiego systemu gwarantowania depozytów (EDIS) wciąż nie przyniósł rezultatów po ponad dwóch latach, prawdopodobnie dobrym posunięciem byłoby przyjęcie odmiennego podejścia. Omawiany komunikat stwarza pole do szerszej dyskusji i stopniowego podejścia do wdrażania europejskiego systemu gwarantowania depozytów, co Komitet popiera. Istotne jest, by nie stracić rozmachu w realizacji unii bankowej i uwzględnić wnioski wyciągnięte w trakcie negocjacji. W każdym razie zdaniem Komitetu niezbędne jest, by zarówno systemem EDIS, jak i stosowanymi środkami ograniczania ryzyka zajęto się i je wdrożono bezzwłocznie i faktycznie równolegle, zgodnie z jasnym i konkretnym harmonogramem. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Komitet popiera decyzję, by w pierwszej fazie zapewnić jedynie pokrycie wypływów netto i z upływem lat je rozszerzać. Jednocześnie dalej należy poświęcać dużo uwagi krajowym systemom gwarantowania depozytów, które odpowiadają za pokrycie strat. Z myślą o jak najsprawniejszym późniejszym przejściu do drugiego etapu oraz w interesie wzajemnego zaufania, Komitet uważa bowiem, że istotne jest szybkie podjęcie działań w celu dalszego jak największego usprawnienia systemów krajowych. Ważne jest także, by zająć się problemami z przeszłości i pokusą nadużycia. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Na drugim etapie dodane zostanie pokrywanie strat, ale przejście nie nastąpi automatycznie. Proponowana decyzja formalna powinna w opinii Komitetu opierać się na jak najszerszej podstawie, a zatem powinna zostać podjęta nie indywidualnie przez Komisję, ale wraz z Radą i Parlamentem. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Stopniowy wzrost zakresu pokrywania strat przez EDIS jest co do zasady dobrym rozwiązaniem, ale mechanizmy wdrażania tego systemu zasługują na większą uwagę w dokumentach. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Bardziej ogólnie rzecz ujmując, w odniesieniu do licznych kwestii komunikat używa dość ogólnych sformułowań, a propozycje przedstawiane są w formie „warunkowej”. Bez wątpienia pozostawia to pole do dalszej dyskusji, ale nie zawsze sprzyja to stanowczości w działaniu. Pewne istotne aspekty nie zostały też należycie omówione lub zostały pominięte. Komitet wzywa do szybkich dalszych postępów we współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami, i sformułowania konkretniejszych propozycji. Ponadto państwa członkowskie muszą wziąć na siebie odpowiedzialność i kontynuować prace nad przyjętymi wcześniej środkami, szczególnie dotyczącymi systemów gwarantowania depozytów. Jest to bardzo ważne, zwłaszcza w kontekście stopniowego podejścia przedstawionego w omawianym komunikacie. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Zgodnie z celem utworzenia ogólnoeuropejskiego systemu gwarancji depozytów najważniejsze znaczenie ma natychmiastowa operacyjność Europejskiego Funduszu Walutowego służącego jako zapora (firewall) jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jako pożyczkodawca ostatniej instancji. EKES zdecydowanie popiera też planowane funkcje tego organu w zwalczaniu tzw. wstrząsów asymetrycznych. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Ulepszenie i konsolidacja filarów unii bankowej oraz zastosowanie jednolitego zbioru przepisów muszą iść w parze z wdrożeniem celów zrównoważonego rozwoju na 2030 r. przez sektor finansowy oraz zobowiązań paryskich związanych ze zmianą klimatu, a co za tym idzie z przychylniejszym traktowaniem w zakresie wymogów kapitałowych inwestycji w zieloną gospodarkę i różnych długoterminowych niekompleksowych operacji udzielania pożyczek sprzyjających włączeniu społecznemu, takich jak kredyty hipoteczne, w szczególności związane z efektywnością energetyczną, instalacją paneli fotowoltaicznych itp. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Podobnie, branża FinTech oraz inne innowacje finansowe (takie jak technologia blockchain i inteligentne umowy) stanowią nowe wezwanie do działania w celu ożywienia i ukończenia unii bankowej oraz poprawy finansowego i cyfrowego włączenia, które stoi za obywatelstwem europejskim, zgodnie z celami strategicznymi UE. W obecnym brzmieniu celi zrównoważonego rozwoju na 2030 r., włączenie społeczne pod względem finansowym stanowi część 7 z 17 celów, a włączenie cyfrowe, które może je zapewnić lub jemu zagrozić w nowym kontekście, dotyczy prawie wszystkich celów w wyraźny lub domyślny sposób. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Jak już stwierdzono w różnych opiniach, EKES potwierdza swoje zaangażowanie na rzecz zróżnicowanego ekosystemu finansowego, w którym duże podmioty ogólnoeuropejskie współistnieją z małymi i średnimi bankami i innymi podmiotami pozabankowymi i skupiają się w wiarygodny sposób na finansowaniu w równym stopniu gospodarki realnej, w środowisku a znacznie mniejszym ryzyku systemowym. Różnorodność, przejrzystość i stabilność są najlepszym antidotum na przyszłe kryzysy finansowe. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | W opinii EKES-u konieczne staje się zwiększenie udziału tych krajów, które nie należą do strefy euro. Jednocześnie każdy z trzech filarów unii bankowej powinien przyczyniać się do wzmocnienia światowego systemu finansowego, zwiększania współpracy na szczeblu europejskim i międzynarodowym w swoich ramach regulacyjnych oraz przekazywania swoich doświadczeń, zwłaszcza trzydziestu państwom pozaeuropejskim, dla których walutą odniesienia jest euro, w tym francuskojęzycznym państwom Afryki. |
| --- | --- |

1.14.

2.   Dotychczasowy rozwój, kontekst oraz streszczenie nowego komunikatu

| 2.1. | Wielka recesja, która rozpoczęła się dziesięć lat temu, wystawiła euro na próbę, a krajom strefy euro w mniejszym lub większym stopniu przyniosła wysokie koszty. Związane z tym ratowanie instytucji finansowych miało również negatywny wpływ na ryzyko związane z niewypłacalnością państwa. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W 2012 r. ustanowiono unię bankową, po to by utworzyć jednolity i zintegrowany system finansowy służący skutecznemu wdrażaniu polityki pieniężnej, umożliwić odpowiednią dywersyfikację ryzyka we wszystkich państwach członkowskich oraz odbudować zaufanie do systemu bankowego strefy euro, jako odpowiedź na słabości strukturalne nie w pełni dopracowanej waluty euro. Dzięki pozytywnym zmianom w polityce pieniężnej Europejskiego Banku Centralnego (EBC) i polityce budżetowej państw UE odnotowano postępy na drodze ku unii gospodarczej i walutowej (UGW). Aktualnym wyzwaniem jest wprowadzenie euro we wszystkich 27 państwach członkowskich UE i dokończenie budowy trzeciego filara unii bankowej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Wobec zagrożeń populistycznych i coraz większej groźby obrania kursu nacjonalistycznego, co przede wszystkim spowodowane jest rosnącymi nierównościami w wyniku wstrząsów asymetrycznych w strefie euro, istnieje szeroki konsensus polityczny, by dokończyć budowy unii finansowej (unii bankowej i unii rynków kapitałowych) w celu ochrony stabilności finansowej i integralności terytorialnej Europy przed, jak się wyraził przewodniczący Jean-Claude Juncker, „trucizną nacjonalizmu”. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Kolejne istotne nowe wyzwanie dotyczy
  technologii finansowej (FinTech)
  i innych innowacji w infrastrukturze finansowej, które dotychczas często pozostają poza nadzorem finansowym. W komunikacie Komisji dotyczącym wzmocnienia zintegrowanego nadzoru w celu wzmocnienia unii rynków kapitałowych z września 2017 r. stwierdzono, że „[w] rozwijającej się unii finansowej należy w jak największym stopniu wykorzystać możliwości wynikające z innowacji finansowych, pamiętając jednocześnie o rozwiązaniu problemów nowego rodzaju ryzyka”. Plan działania zostanie ogłoszony na początku 2018 r. (1) |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | W latach rodzącego się ożywienia gospodarczego przyhamowano postępy na drodze ku unii bankowej, których najważniejszymi kamieniami milowymi było przyjęcie regulujących, kontrolnych i dotyczących sankcji zadań Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego (SSM) (2) i jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji (SRM), a także wspólnego zbioru zasad określonych w „Planie działania na rzecz unii bankowej”, z uwagi na fakt, że partnerzy w strefie euro woleli odciąć się od synergii płynącej z integracji finansowej niż dzielić ryzyko. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Mamy zatem do czynienia z wieloma deklaracjami i propozycjami, które wprawdzie pozwoliły na postęp, ale nie doprowadziły do zmniejszenia ryzyka i jego dywersyfikacji. Współprawodawcy UE w dalszym ciągu nie dostarczyli dostatecznie szczegółowych wyjaśnień, w jaki sposób ukończyć budowę unii gospodarczej i walutowej, w szczególności w odniesieniu do: zgodności z dyrektywą z 2014 r., wzmocnioną przez Radę w 2017 r. (3); wniosku dotyczącego rozporządzenia z listopada 2015 r.; częściowej i dalszej budowy unii rynków kapitałowych; uruchomienia Planu działania w sprawie detalicznych usług finansowych dla konsumentów (2017 r.); nowych środków na rzecz ograniczenia kredytów zagrożonych (4), itp. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Wspomniany wniosek dotyczący rozporządzenia z 2015 r. przewidywał stopniowe i progresywne budowanie europejskiego systemu gwarantowania depozytów (EDIS). Na pierwszym etapie korzystano by z systemu reasekuracji, a następnie progresywnie przechodzono by do stopniowo uwspólnianego systemu (koasekuracji), aby na trzecim i ostatnim etapie doprowadzić do sytuacji, w której ryzyko płatności począwszy od 2024 r. byłoby całkowicie pokrywane przez europejski system gwarantowania depozytów. Równolegle z tym projektem Komisja zapowiedziała szereg środków mających na celu zmniejszanie ryzyka w unii bankowej. Niestety, jak dotąd negocjacje nie przyniosły sukcesu. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Nadal pozostaje wiele do zrobienia w zakresie krajowych systemów gwarantowania depozytów (DGS), które mogłyby pomóc utorować drogę do postępu. Nierozwiązanym problemem jest m.in. fakt, że nadal istnieją znaczne różnice pomiędzy państwami członkowskimi w zakresie wykonania przepisów dyrektywy w sprawie systemów gwarancji depozytów, oraz potrzeba poprawy wymiany informacji i instrumentów w celu wspierania koordynacji między krajowymi systemami gwarantowania depozytów (5). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | W celu przełamania impasu między współprawodawcami w omawianym komunikacie zaostrzono i zaproponowano kryterium umorzenia lub konwersji długu, by z jednej strony wprowadzić wspólny mechanizm ochronny dla jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, a z drugiej strony, ustalić bardziej szczegółowy plan działania dla europejskiego systemu gwarantowania depozytów (EDIS), zaczynając od reasekuracji (i proponowania stopniowo jedynie pokrycia wypływów netto, podczas gdy banki zasilałyby fundusz wspólny), by następnie na drugim etapie przejść do koasekuracji, której warunek mógłby zostać powiązany z wystarczającym ograniczaniem ryzyk związanych z kredytami zagrożonymi (6). W tym celu zaproponowano pierwszy dodatkowy środek, który ma zmniejszać ryzyko niewypłacalności przedsiębiorstw za pośrednictwem procedur restrukturyzacji, a jednocześnie dążyć się będzie do wcześniejszego wprowadzenia przepisów dotyczących kredytów zagrożonych w ramach przeglądu rozporządzenia w sprawie Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego. Ponadto w opublikowanym w połowie 2017 r. komunikacie Komisji w sprawie śródokresowego przeglądu planu działania na rzecz unii rynków kapitałowych zapowiedziano krótkoterminowe środki rozwoju rynku wtórnego kredytów zagrożonych (7). Ostatecznie sprowadza się to do tego, że konieczne jest osiągnięcie dostatecznych postępów w zakresie zmniejszania ryzyka w sektorze bankowym. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Drugi środek uzupełniający dotyczy zróżnicowania bankowych portfeli długu państwowego. Mogą się do tego przyczynić tzw. papiery wartościowe zabezpieczone obligacjami skarbowymi, oferując też dodatkowe gwarancje. W następstwie prac Europejskiej Rady ds. Ryzyka Systemowego (ERRS) Komisja rozważa przedstawienie wniosku ustawodawczego na początku 2018 r. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Wiosną 2019 r. powinny zatem zostać wprowadzone wszystkie środki dotyczące podziału ryzyka i powinna rozpocząć się faza wdrażania, poczynając od osiągnięcia porozumienia między współprawodawcami na temat pierwszych elementów pakietu bankowego z listopada 2016 r. i znaczących postępów w odniesieniu do pozostałych elementów, po czym nastąpić powinno doprecyzowanie istniejących uprawnień kontrolnych w celu ograniczenia ryzyka związanego z kredytami zagrożonymi oraz przedstawienie wniosku dotyczącego oceny firm inwestycyjnych. |
| --- | --- |

2.11.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Gospodarki państw należących do strefy euro powróciły obecnie na ścieżkę wzrostu, zaś finansowanie gospodarek przez banki również rośnie, nadszedł więc czas, aby zwiększyć odporność naszego systemu finansowego, zapobiegając dalszej fragmentacji rynku podczas ewentualnych kryzysów finansowych (8), które stałyby się nowym kosztownym sprawdzianem dla euro i integracji europejskiej jako całości. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W tym celu niezbędne jest utworzenie „w pełni uwspólnionego” wspólnego funduszu gwarantowania depozytów, tak by dokończyć budowy struktury finansowej Unii Europejskiej i zlikwidować obecne rozbieżności między nadzorem bankowym oraz restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją banków (które są scentralizowane) z jednej strony, a krajowymi systemami gwarantowania depozytów (które nie są zharmonizowane) z drugiej strony. W tym celu konieczne jest osiągnięcie dostatecznych postępów w zakresie zmniejszania ryzyka w sektorze bankowym. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Postępy w dziedzinie zmniejszania ryzyka i ochrony depozytów idą ze sobą w parze i dlatego Komitet potwierdza to, co już kategorycznie stwierdził w odniesieniu do pierwotnego wniosku w sprawie EDIS (9). Mianowicie stwierdził wówczas, że ponieważ oba rodzaje środków łączy kilka istotnych, fundamentalnych celów dotyczących wzmocnienia i dokończenia budowy unii bankowej, ich wdrażanie powinno odbywać się w ten sam sposób i przy zastosowaniu równoważnych instrumentów i metod. Dlatego też, zdaniem Komitetu, aby umożliwić prawdziwy postęp, niezbędne jest, by zarówno systemem EDIS, jak i stosowanymi środkami ograniczania ryzyka zajęto się i je wdrożono bezzwłocznie i faktycznie równolegle, zgodnie z jasnym i konkretnym harmonogramem. Stworzenie odpowiednich warunków do osiągnięcia postępu jest również istotne w kontekście dalszych prac na rzecz dokończenia budowy UGW, której ważną część stanowi unia bankowa. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Wśród inicjatyw dotyczących ograniczania ryzyka priorytetowy charakter powinna z pewnością zachować kwestia kredytów zagrożonych (10), a zwłaszcza ich nierównomiernego rozmieszczenia w poszczególnych krajach, ponieważ w tej dziedzinie niezbędny jest postęp. Jak już niedawno stwierdzono, w ogólnym ujęciu poczynione zostały postępy, ale wartości średnie to nie wszystko (11). Obok banków, które zdecydowanie zajmują się tym problem lub przynajmniej podążają we właściwym kierunku, nadal występują banki, które negują ten problem lub nie zajmują się nim w wystarczającym stopniu. W obliczu obecnego ponownego wzrostu gospodarki ważne jest, by priorytetowo się tym zająć, rozwiązując zarówno przeszłe, jak i przyszłe problemy. Wyzwaniem jest osiągnięcie wymiernych rezultatów w terenie. Jest to niezwykle ważne po to, by poczynić postępy we wdrażaniu trzeciego filaru unii bankowej. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W porównaniu z pierwotnymi wnioskami w sprawie EDIS z 2015 r. omawiany komunikat stwarza pole do szerszej dyskusji na temat europejskiego systemu gwarantowania depozytów i bardziej stopniowego podejście do jego wdrażania. W czasie, gdy istotne jest, by nie stracić rozmachu w realizacji unii bankowej i uwzględnić wnioski wyciągnięte w trakcie negocjacji, nowe podejście Komisji jest realistyczne, a Komitet je popiera. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Komitet popiera decyzję podaje się jedynie pokrycia wypływów netto w pierwszej fazie, co oznacza, że w tej fazie straty będą pokrywane przez krajowe systemy gwarantowania depozytów. Aby uniknąć niepotrzebnego utrudniania późniejszego przejścia do kolejnego etapu oraz w interesie wzajemnego zaufania, Komitet uważa, że istotne jest, aby jasno określić od samego początku, że niezbędne są dalsze działania mające na celu jak największe usprawnienie systemów krajowych, tak by wyeliminować znaczne różnice między państwami członkowskimi. Jednocześnie ważne jest także, by zająć się problemami z przeszłości i pokusą nadużycia. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Decyzja o przejściu z etapu reasekuracji (zob. powyżej) do etapu koasekuracji, które jest uzależnione od spełnienia szeregu warunków, powinna w opinii Komitetu opierać się na jak najszerszej podstawie, a zatem powinna zostać podjęta nie indywidualnie przez Komisję, ale wraz z Radą i Parlamentem (12). |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Konieczne jest również zachowanie jak największej jasności co do warunków, które będą miały zastosowanie zarówno w trakcie przechodzenia do etapu koasekuracji, jak i już na tym etapie (13), kiedy zapewnianie będzie zarówno pokrycie wypływów netto jak i pokrycie strat. Propozycja, by proces ten prowadzić stopniowo (14), jest słuszna, ale jednocześnie istnieją obawy, że obecne sformułowania są zbyt ogólne i nieprecyzyjne i zostawiają zbyt wiele miejsca na różne interpretacje i dyskusje. Od samego początku potrzeba w tej kwestii więcej wskazówek i pewności. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Bardziej ogólnie rzecz ujmując, warto zauważyć, że w szerokim zarysie, w odniesieniu do licznych kwestii w komunikacie używa się dość ogólnych sformułowań, a propozycje przedstawiane są w formie warunkowej. Z jednej strony pozostawia to pole manewru, które może okazać się przydatne w przyszłych negocjacjach pomiędzy państwami członkowskimi i z nimi, z drugiej jednak strony oznacza, że przekaz brzmi mniej zdecydowanie (15) i nie zawsze jest tak jasny, jak można by oczekiwać. Pewne istotne aspekty nie zostały należycie omówione lub zostały pominięte, w tym uznanie roli instytucjonalnych systemów ochrony, na które Komitet wcześniej zwracał uwagę (16). Aby rozwiązać te kwestie, należy współpracować obecnie ze pozostałymi zainteresowanymi stronami (w tym Radą, Parlamentem, państwami członkowskimi, Komisją itp.), by poczynić szybkie postępy i nadać propozycjom konkretniejszą formę. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES wzywa współprawodawców do wykorzystania kompleksowego pakietu środków na rzecz wzmocnienia unii gospodarczej i walutowej (17), który został opublikowany w dniu 6 grudnia 2017 r., w celu przyspieszenia procesu budowania konsensusu. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | EKES popiera zamiar EBC, by dopilnować, żeby banki oferowały zharmonizowane usługi (18) we wszystkich państwach członkowskich UE i w ten sposób korzystały z większych rynków. Wzywa państwa członkowskie, które jeszcze nie uczestniczą we wspólnej walucie, do poddania się Jednolitemu Mechanizmowi Nadzorczemu (SSM), jako pierwszego kroku w kierunku pełnej integracji w strefie euro. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ukończenie budowy struktury finansowej Unii musi iść w parze z włączeniem po względem cyfrowym i finansowym, zgodnie ze sformułowanymi przez Organizację Narodów Zjednoczonych celami zrównoważonego rozwoju do 2030 r. EKES podkreśla potencjalną rolę, jaką mogą odegrać banki w przeciwdziałaniu zmianie klimatu i stosowaniu 13 z 17 celów zrównoważonego rozwoju dzięki swojemu pośrednictwu między świadomymi oszczędnościami a społecznie odpowiedzialnymi inwestycjami. W związku z tym należy dokonać dokładnego przeglądu reform zakończonych w dniu 7 grudnia 2017 r. w ramach pakietu Bazylea III, aby upewnić się, że europejskie pożyczki bankowe nie są ograniczone w obszarach, które mają podstawowe znaczenie dla zrównoważonego finansowania. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES popiera środki zaproponowane przez Komisję dla ograniczenia ryzyka w zakresie nadzoru, restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz gwarancji depozytów (przy ewentualnym przechodzeniu od reasekuracji do koasekuracji). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES podkreśla, że harmonizacja krajowych systemów gwarantowania depozytów powinna iść w parze z tworzeniem europejskiego systemu gwarantowania depozytów. EKES wzywa Komisję do opracowania inicjatywy dotyczącej przyczyniania się krajowych funduszy depozytowych do ukończenia budowy struktury systemu europejskiego, co gwarantowałoby równe traktowanie podmiotów niemających znaczenia systemowego (19). Popiera prawo krajowych systemów gwarantowania depozytów do stosowania środków alternatywnych bez łamania reguł konkurencji, o czym mówi art. 11 dyrektywy 2014/49/UE w sprawie systemów gwarancji depozytów. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES zdecydowanie popiera jak najszybsze ustanowienie mechanizmu ochronnego dla jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, z wykorzystaniem linii kredytowej z Europejskiego Mechanizmu Stabilności, jak to zaproponowała grupa zadaniowa ds. skoordynowanego działania. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES popiera wzmocnienie uprawnień nadzorczych w ramach Jednolitego Mechanizmu Nadzorczego i ustawowych mechanizmów ochronnych (filar I), aby w zharmonizowany sposób stawić czoła kredytom zagrożonym. W związku z tym Komisja powinna wykazać, że na podstawie nowych kompetencji nadzorczych właściwe organy mogą wywierać wpływ na strategię banków w zakresie rezerw na potrzeby kredytów zagrożonych. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | W każdym banku należy stosować wspomniane ochronne mechanizmy nadzoru ostrożnościowego proporcjonalnie do profilu ryzyka systemowego danego banku, często związanego z ich modelem biznesowym. Oznaczałoby to, że małe i średnie banki, które nie generują nadmiernego ryzyka, podlegałyby odpowiednim wymogom i nie byłyby nadmiernie regulowane. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Podobnie EKES zaleca, by w ramach bankowych wymogów kapitałowych przychylniej traktować inwestycje w zieloną gospodarkę (20) i rozważyć stosowanie dodatkowych wymogów kapitałowych w odniesieniu do inwestycji w „brązową” gospodarkę. SSM powinien sprawować szczególny nadzór w tej dziedzinie. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Warto również rozważyć, czy nie wprowadzić dalszych innowacji w przepisach dotyczących kredytów zagrożonych i przeanalizować, czy nie można by przypisać większej roli prywatnym ubezpieczeniom kredytów, które pełnią potrójną funkcję: zapobiegania, odszkodowania i odzyskania należności, a w wyniku innowacji finansowych są coraz bardziej powiązane z bankami. EBC stwierdza w swoich sprawozdaniach, że większość europejskich instytucji kredytowych odpowiednio zarządza niektórymi z tych ryzyk, w tym ryzykiem stopy procentowej. Należy również zauważyć, że Stany Zjednoczone przezwyciężyły kryzys subprime
  , gdy Fed zapewnił dostęp do aktywów płynnych również dużym podmiotom reasekuracyjnym. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Wreszcie podobnie jak w poprzednich opiniach EKES apeluje o sprawiedliwe i neutralne pod względem technologii oraz modeli biznesowych (
  technology and business model neutral
  ) warunki konkurencji. W niniejszej opinii ponownie opowiada się za równymi warunkami działania w zakresie wykonywania zadań nadzorczych. Oznacza to, że należy prowadzić częstsze kontrole w systemach parabankowych, firmach inwestycyjnych i przedsiębiorstwach z branży FinTech, zgodnie z podstawowym podejściem „takie samo ryzyko – takie same przepisy – taki sam nadzór”. Dzięki poprawie przepisów dotyczących tych nowych podmiotów, przeciwko którym często wszczynane są postępowania sądowe, zwiększy się możliwości włączenia finansowego bez szkody dla ochrony konsumentów. |
| --- | --- |

4.8.

Bruksela, dnia 14 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  COM(2017) 542 final (pkt 4, s. 11 n.).

1

(2)  Rozporządzenie Rady (UE) nr 1024/2013 (Dz.U. L 287 z 29.10.2013, s. 63).

2

(3)  W dniu 16 czerwca 2017 r. Rada osiągnęła porozumienie w sprawie hierarchii wierzycieli banków w postępowaniu upadłościowym w ramach dyrektywy, na podstawie której państwa członkowskie mogą wprowadzić jednoznaczne podporządkowanie depozytów niezabezpieczonych, które powinny zostać „uratowane” w przypadku upadłości banku.

3

(4)  COM(2018) 37 final.

4

(5)  Zob. komunikat, s. 12.

5

(6)  Pomimo usprawnień do końca 2016 r. europejskie banki miały w bilansach dwa razy więcej aktywów ważonych ryzykiem (średnio 19,1 % w całej UE, 18,8 % w strefie euro) niż banki w Stanach Zjednoczonych (banki japońskie plasowały się pośrodku), tymczasem dane z Europy na początku kryzysu w 2008 r., były lepsze niż z dwóch pozostałych potęg. Również udział kredytów zagrożonych nadal jest trzykrotnie większy niż w Stanach Zjednoczonych i w Japonii.

6

(7)  Zob. COM(2017) 292 final, „działanie priorytetowe 5”.

7

(8)  Banki ograniczyły swoją ekspozycję na ryzyko w innych państwach członkowskich, a płatności transgraniczne stanowią obecnie zaledwie 7 %.

8

(9)  Dz.U. C 177 z 18.5.2016, s. 21.

9

(10)  Kredyty zagrożone.

10

(11)  Wywiad z Danièle Nouy, przewodniczącą Rady ds. Nadzoru EBC, w Público, 11 grudnia 2017 r. Zob. https://www.bankingsupervision.europa.eu/press/interviews/date/2017/html/ssm.in171211.en.html.

11

(12)  Bez uszczerbku dla ważnej roli organów nadzorczych w tym zakresie.

12

(13)  Zob. pkt 3 komunikatu.

13

(14)  Ogólnie rzecz ujmując, proponuje się obecnie, że pokrycie strat będzie zapewniane przez krajowe systemy gwarancji depozytów i europejski system gwarantowania depozytów zgodnie ze stopniowo zmienianym kluczem, począwszy od 30 % wkładu europejskiego w pierwszym roku etapu koasekuracji.

14

(15)  Wiele z elementów opisano w trybie warunkowym: regularnie używa się form trybu warunkowego w opisie obu etapów wdrażania europejskiego systemu gwarantowania depozytów (s. 11 i nast.).

15

(16)  Dz.U. C 177 z 18.5.2016, s. 21.

16

(17)  COM(2017) 821 final.

17

(18)  Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 51.

18

(19)  Na podstawie rozporządzenia (UE) nr 1024/2013 tylko instytucje kredytowe o znaczeniu systemowym są objęte Jednolitym Mechanizmem Nadzorczym.

19

(20)  Argumenty przemawiające za „współczynnikiem wsparcia ekologicznego” odnoszą się do pozytywnej wartości systemowej działań ekologicznych prowadzących do ograniczenia długoterminowych zagrożeń dla środowiska oraz do konieczności uwzględnienia pozytywnych efektów zewnętrznych. Zob. http://www.finance-watch.org/our-work/publications/1445 oraz https://ec.europa.eu/info/publications/180131-sustainable-finance-report_pl.

20

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/53 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/53

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie (UE) 2017/825 w celu zwiększenia puli środków finansowych Programu wspierania reform strukturalnych i dostosowania jego celu ogólnego”

[COM(2017) 825 final – 2017/0334 (COD)],

„Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 w odniesieniu do wsparcia reform strukturalnych w państwach członkowskich”

[COM(2017) 826 final – 2017/0336 (COD)]

(2018/C 237/09)

| Sprawozdawca: | Mihai IVAŞCU |
| --- | --- |
| Współsprawozdawca: | Stefano PALMIERI |

Sprawozdawca:

Mihai IVAŞCU

Współsprawozdawca:

Stefano PALMIERI

| Wniosek o konsultację | Parlament Europejski, 14.12.2017
  Rada Unii Europejskiej, 21.12.2017 i 31.1.2018 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 175, 177, 197 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej |
| Data przyjęcia przez sekcję | 28.2.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 14.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 183/2/9 |

Wniosek o konsultację

Parlament Europejski, 14.12.2017

Rada Unii Europejskiej, 21.12.2017 i 31.1.2018

Podstawa prawna

Art. 175, 177, 197 ust. 2 i art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja ds. Unii Gospodarczej i Walutowej oraz Spójności Gospodarczej i Społecznej

Data przyjęcia przez sekcję

28.2.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

14.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

183/2/9

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES popiera wniosek dotyczący zwiększenia budżetu Programu wspierania reform strukturalnych oraz wniosek dotyczący włączenia specjalnego narzędzia realizacji reform na potrzeby tzw. zobowiązań do przeprowadzenia reform. Priorytet należy nadać reformom o bezpośrednich efektach mnożnikowych dla innych państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | EKES, zgodnie ze swoimi wcześniejszymi opiniami, popiera reformy strukturalne ukierunkowane na rozwój społeczny i gospodarczy, w tym budowanie zdolności instytucjonalnych w celu poprawy jakości administracji. Takie reformy powinny być dostosowane do poszczególnych krajów i powiązane ze wsparciem demokratycznym, aby unikać uniwersalnego podejścia do wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES podkreśla, że reformy strukturalne mają pozytywny charakter nie tylko wtedy, gdy w zrównoważony społecznie sposób ograniczają wydatki publiczne, ale także, gdy zwiększają je w perspektywie krótkoterminowej, aby poprawić saldo budżetowe państw członkowskich w ujęciu średnio- i długoterminowym. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Podczas gdy z zadowoleniem przyjmuje się zwiększenie budżetu Programu wspierania reform strukturalnych, jego skala jest niewystarczająca, biorąc pod uwagę rosnącą liczbę wniosków z państw członkowskich. W samym 2018 r. wnioski pięciokrotnie przekraczają proponowany budżet. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Z drugiej strony EKES uważa, że bardzo ważne jest, by Komisja Europejska przejrzyście przedstawiła swoje zamiary w odniesieniu do podziału nowego budżetu Programu wspierania reform strukturalnych – czego nie dokonała w omawianym wniosku – oraz by opracowała jasne kryteria wyboru. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | EKES podkreśla, że zwiększenie puli środków finansowych programu wspierania reform strukturalnych musi nastąpić bez uszczerbku dla budżetu innych, równie ważnych funduszy. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Co najważniejsze, nadrzędne znaczenie ma jasna strategia na szczeblu UE. Powinna ona monitorować postępy i poziom rozwoju w każdym państwie członkowskim, ale także prezentować wizjonerskie wytyczne dotyczące przydziału środków finansowych, z uwzględnieniem kryteriów konwergencji. Należy zintensyfikować także wymianę najlepszych praktyk, a Komisja Europejska powinna udzielać koniecznego wsparcia technicznego. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Należy zwrócić szczególną uwagę na państwa członkowskie spoza strefy euro, które zamierzają dołączyć do strefy euro. Przyspieszenie tego procesu ma kluczowe znaczenie dla przyszłości Unii Europejskiej, co potwierdził Jean-Claude Juncker w swoim orędziu na temat przyszłości Europy (1). |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES sugeruje wprowadzenie zasady, zgodnie z którą nie należy przekazywać finansowania państwu członkowskiemu, jeśli nie wprowadziło ono w pełni zasady partnerstwa z prawdziwym zaangażowaniem partnerów społecznych i organizacji społeczeństwa obywatelskiego podczas podejmowania decyzji w sprawie wieloletnich pakietów zobowiązań do przeprowadzenia reform (2). Wprowadzenie zasady partnerstwa ma nadrzędne znaczenie dla przeprowadzania opartych na dowodach reform, które będą powiązane z rzeczywistą sytuacją gospodarek każdego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES popiera zamiar zapewnienia nowego narzędzia realizacji reform o własnym specjalnym mechanizmie finansowania w kontekście wieloletnich ram na okres po 2020 r. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES zaleca, by w indywidualnych przypadkach pewne reformy w ramach Programu wspierania reform strukturalnych były finansowane za pomocą nowego narzędzia realizacji reform oraz były z nim powiązane, w szczególności w przypadku przystępowania do strefy euro lub w przypadku reform, które mogą wzmocnić integrację europejską. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Wprowadzenie i uwagi ogólne

| 2.1. | W ramach pakietu dotyczącego unii gospodarczej i walutowej opublikowanego w grudniu 2017 r. Komisja Europejska przedstawiła dwa szczegółowe wnioski dotyczące rozporządzeń przyjmowanych zgodnie ze zwykłą procedurą ustawodawczą: wniosek dotyczący wzmocnienia Programu wspierania reform strukturalnych w celu zwiększenia wsparcia technicznego dostępnego dla wszystkich państw członkowskich oraz utworzenia specjalnego planu prac na potrzeby wsparcia państw członkowskich spoza strefy euro w procesie przystąpienia (3) oraz wniosek dotyczący wprowadzenia ukierunkowanych zmian do rozporządzenia w sprawie wspólnych przepisów w celu zwiększenia możliwości wykorzystania rezerwy wykonania stanowiącej część istniejących europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na potrzeby wsparcia reform krajowych (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | EKES otrzymał w sumie cztery konkretne wnioski o sporządzenie opinii: dwa od Parlamentu Europejskiego i dwa od Rady w odniesieniu do każdego z tych dwóch wniosków dotyczących rozporządzeń. Celem niniejszej opinii jest zatem zaprezentowanie poglądów EKES-u na temat tych dwóch wniosków ustawodawczych w odpowiedzi na wnioski instytucji oraz bez uszczerbku dla dalszych prac Komitetu nad pozostałą częścią pakietu Komisji dotyczącego unii gospodarczej i walutowej. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES uważa, że narzędzie realizacji reform mogłoby stanowić ważny instrument, który pomoże państwom członkowskim niemającym dobrych wyników w wydatkowaniu udostępnianych funduszy strukturalnych lepiej wykorzystywać te fundusze oraz ograniczać podziały gospodarcze w sposób zrównoważony pod względem społecznym. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Kluczowe znaczenie ma nowe narzędzie realizacji reform służące wsparciu zobowiązań państw członkowskich do przeprowadzenia reform na podstawie europejskiego semestru. Priorytet należy nadać reformom o bezpośrednich efektach mnożnikowych dla innych państw członkowskich. EKES domaga się jednak, by postępy we wdrażaniu były aktywnie i szczegółowo monitorowane w ramach europejskiego semestru. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Wnioski dotyczące wspierania reform strukturalnych w państwach członkowskich

| 3.1. | EKES powtarza, że zasadnicze znaczenie ma zapewnienie przez państwa członkowskie zastosowania zasady partnerstwa i prawdziwego zaangażowania partnerów społecznych i zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego podczas podejmowania decyzji w sprawie strategii reform strukturalnych, którą państwa te chcą realizować, a także podczas monitorowania w ramach europejskiego semestru. Aby zapewnić prawdziwe zastosowanie tej zasady we wszystkich państwach członkowskich, EKES sugeruje wprowadzenie zasady, zgodnie z którą finansowanie nie zostanie przydzielone, jeśli podczas podejmowania decyzji w sprawie wieloletnich pakietów zobowiązań do przeprowadzenia reform nie zaangażowano w pełni organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Od czasu wprowadzenia Programu wspierania reform strukturalnych w 2017 r. – chęć korzystania z jego funduszy wyraziło 16 państw członkowskich. Podczas gdy przydzielony budżet wynosił 22,5 mln EUR, wartość złożonych 271 wniosków przekroczyła 80 mln EUR. Na 2018 r. Komisja zaproponowała budżet na poziomie 30,5 mln EUR. 24 państwa członkowskie złożyły jednak 444 wnioski o łącznej wartości przekraczającej 150 mln EUR. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje zwiększone finansowanie na rzecz Programu wspierania reform strukturalnych, ale kwestionuje skuteczność środka, biorąc pod uwagę liczbę wniosków przekazanych przez państwa członkowskie. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | EKES zaleca, by zwiększenie puli środków finansowych programu wspierania reform strukturalnych nastąpiło bez uszczerbku dla budżetu innych, równie istotnych funduszy. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | EKES uważa, że bardzo ważne jest, by Komisja przejrzyście przedstawiła swoje zamiary w odniesieniu do podziału nowego budżetu Programu wspierania reform strukturalnych, tak aby każde państwo członkowskie otrzymało sprawiedliwą część dostępnego wsparcia stosownie do przeprowadzanych reform. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Komisja Europejska musi ustanowić jasne i obiektywne zasady dotyczące wyboru reform, które będą finansowane z budżetu UE, a jednocześnie powinna zapewnić, by wszystkie państwa członkowskie miały równy dostęp do środków finansowych. Ponadto reformy, które mają uzyskać finansowanie, powinny być zgodne z unijną strategią i ściśle monitorowane w ramach europejskiego semestru. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Biorąc pod uwagę, że państwa członkowskie posiadają własne inicjatywy w zakresie reform, EKES zaleca, by Program wspierania reform strukturalnych skupiał się na środkach działania, które jak najlepiej będą wspierać zalecenia dla poszczególnych krajów. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Należy pamiętać, że państwa członkowskie same mogą finansować reformy, a środek zachęty zapewniany z budżetu Programu wspierania reform strukturalnych Komisji Europejskiej nie powinien oznaczać, że muszą one polegać wyłącznie na finansowaniu z UE. Funkcjonowanie całej unii gospodarczej i walutowej opiera się na pomocniczości i odpowiedzialnym działaniu każdego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Biorąc pod uwagę ograniczone zasoby, EKES uważa, że Komisja Europejska powinna wspierać reformy i środki, które mogą prowadzić do efektów mnożnikowych dla działań prowadzonych przez same państwa członkowskie. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES, zgodnie ze swoimi wcześniejszymi opiniami, popiera reformy strukturalne ukierunkowane na rozwój społeczny i gospodarczy: na większą liczbę lepszych miejsc pracy, konkurencyjność i konkurencję w przemyśle wytwórczym i usługach, jakość administracji i instytucji, dobre oraz skuteczne usługi publiczne oraz zrównoważenie środowiskowe (5). Takie reformy powinny być dostosowane do poszczególnych krajów, zgodne z krajowymi programami reform (KPR) i powiązane ze wsparciem demokratycznym, a nie powinny być oparte na uniwersalnym podejściu do wszystkich państw członkowskich. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Uwzględniając wynikający z Traktatu obowiązek dołączenia do strefy euro, ciążący na prawie wszystkich państwach członkowskich, EKES zaleca zwrócenie szczególnej uwagi na reformy zmierzające do poszerzenia strefy euro oraz, w miarę możliwości, przeznaczenie dodatkowego finansowania na te cele. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Unia Europejska jest lepiej przygotowana niż same państwa członkowskie do monitorowania postępów dokonanych w państwach spoza strefy euro. W całym procesie należy wymieniać się najlepszymi praktykami, a EKES zaleca w tym celu utworzenie specjalnej platformy komunikacji. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Wniosek dotyczący wprowadzenia nowego narzędzia realizacji reform w odniesieniu do wsparcia reform strukturalnych w państwach członkowskich

| 4.1. | Biorąc pod uwagę, że termin „reforma strukturalna” stał się bardzo ogólny, EKES z zadowoleniem przyjmuje włączenie jego definicji do proponowanego rozporządzenia. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES zaleca, by Komisja Europejska współpracowała z państwami członkowskimi w celu realizowania różnych wariantów osiągania stabilności fiskalnej i budżetowej. Niektóre reformy mogą wiązać się z wyższymi wydatkami publicznymi w perspektywie krótkoterminowej, aby wdrożyć nowe procesy i działania, które przyczynią się do oszczędzania zasobów lub gromadzenia większych przychodów w ujęciu średnio- i długoterminowym. W związku z tym zaleca się rozważanie nie tylko krótkoterminowych środków cięcia kosztów, ale także sposobów zwiększania dochodów budżetowych. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | EKES z zadowoleniem przyjmuje nowe narzędzie realizacji reform w wieloletnich ramach finansowych na okres po 2020 r., biorąc pod uwagę, że instytucje Unii Europejskiej muszą bardzo ściśle współpracować z państwami członkowskimi, aby osiągnąć silniejszą integrację i konwergencję w Unii. EKES domaga się, by postępy we wdrażaniu aktywnie i szczegółowo monitorowano w ramach europejskiego semestru. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Podczas gdy europejski semestr i opracowywane w ramach niego sprawozdania krajowe stanowią doskonały podstawowy środek oceny programu wspierania reform, EKES uważa, że należy opracować kolejne instrumenty w celu prawidłowej oceny postępów. Instrumenty te powinny być dostosowane do szczególnych wymogów gospodarczych każdego państwa członkowskiego. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | EKES popiera tymczasowe rozwiązanie dotyczące finansowania fazy pilotażowej nowego narzędzia realizacji reform z rezerwy wykonania. Propozycja ta nie powinna kolidować z istniejącymi europejskimi funduszami strukturalnymi i inwestycyjnymi, ale powinna być powiązana ze specjalnym, odrębnym budżetem. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Postępy dokonane w każdym państwie członkowskim powinny być szybko monitorowane w ramach europejskiego semestru. Ten proces sprawozdawczy powinien prezentować jasny obraz osiągniętych postępów i dalszych potrzeb budżetowych. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Biorąc pod uwagę, że nowe narzędzie realizacji reform stanowiłoby uzupełnienie dobrowolnego wsparcia technicznego zapewnianego za pośrednictwem Programu wspierania reform strukturalnych, EKES zaleca, by w indywidualnych przypadkach pewne reformy były finansowane za pomocą nowego narzędzia realizacji reform oraz były z nim powiązane, w szczególności w przypadku przystępowania do strefy euro lub w przypadku reform, które mogą wzmocnić integrację europejską. |
| --- | --- |

4.7.

Bruksela, dnia 14 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Orędzie o stanie Unii w 2017 r.

1

(2)  Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) nr 240/2014 z dnia 7 stycznia 2014 r. w sprawie europejskiego kodeksu postępowania w zakresie partnerstwa w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (Dz.U. L 74 z 14.3.2014, s. 1).

2

(3)  COM(2017) 825 final.

3

(4)  COM(2017) 826 final.

4

(5)  Na przykład poprawa otoczenia biznesowego, finansowania przedsiębiorstw oraz wydatków na badania i rozwój; zwiększanie produktywności przedsiębiorstw, sektorów i gospodarek; promowanie tworzenia wysokiej jakości miejsc pracy z wyższymi płacami oraz jednoczesne ograniczanie liczby tymczasowych i niestabilnych miejsc pracy o niskich płacach; wzmocnienie negocjacji zbiorowych i autonomii partnerów społecznych w ich ramach oraz dialogu społecznego na szczeblu lokalnym, regionalnym, krajowym i europejskim; reformowanie administracji publicznych w celu zwiększenia ich skuteczności w zakresie rozwoju gospodarczego i społecznego oraz w celu zwiększenia ich przejrzystości względem społeczeństwa; promowanie jakości systemów kształcenia i szkolenia dla pracowników, aby zapewnić równe szanse i rezultaty dla wszystkich grup społecznych.

5

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/57 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/57

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący decyzji Rady w sprawie wytycznych dotyczących polityk zatrudnienia państw członkowskich”

[COM(2017) 677 final – 2017/0305 (NLE)]

(2018/C 237/10)

Sprawozdawca:
  Michael McLOUGHLIN

| Wniosek o konsultację | Wniosek Rady, 1.12.2017 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 29 ust. 1 i art. 148 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| | |
| Decyzja Zgromadzenia Plenarnego | 24.1.2017 |
| | |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa |
| Data przyjęcia przez sekcję | 23.2.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 15.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za / przeciw / wstrzymało się) | 159/43/15 |

Wniosek o konsultację

Wniosek Rady, 1.12.2017

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 1 i art. 148 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Decyzja Zgromadzenia Plenarnego

24.1.2017

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Obywatelstwa

Data przyjęcia przez sekcję

23.2.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

15.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za / przeciw / wstrzymało się)

159/43/15

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | EKES z zadowoleniem przyjmuje projekt wytycznych dotyczących zatrudnienia oraz ich dostosowanie do europejskiego filaru praw socjalnych. Zdaniem EKES-u w wytycznych można byłoby zrobić więcej, aby rzeczywiście spełnić obietnice związane z filarem. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Wytyczne dotyczące zatrudnienia muszą przyczynić się do lepszej równowagi między zasadami makroekonomicznymi i Europą Socjalną, zgodnie ze sprawozdaniem pięciu przewodniczących z 2015 r. dotyczącym dokończenia unii ekonomicznej i walutowej w Europie (1). EKES uważa, że kwestią konwergencji między sytuacją makroekonomiczną a społeczną należy zająć się wtedy, gdy pojawiają się oznaki poprawy. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES ponawia swój apel o utworzenie właściwego pakietu inwestycji społecznych w ramach europejskiego programu na rzecz wzrostu i zatrudnienia, na który przeznaczono by budżet o wartości 2 % PKB (2). |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Komitet zwraca uwagę na wiele ustaleń zawartych w projekcie wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu z 2018 r. (3), które wskazują, że poprawa w sferze zatrudnienia jest nierówna w poszczególnych państwach członkowskich, regionach i grupach społecznych w UE. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | EKES opowiada się za tym, by w filarze i wytycznych dotyczących zatrudnienia bardziej skoncentrować się na oddziaływaniu i wynikach, posiłkując się tablicą wyników zawierającą wskaźniki społeczne i innymi środkami w razie potrzeby. Związane z tymi kwestiami oddziaływanie należy włączyć do procesu omawiania i planowania między państwami członkowskimi a UE podczas przydzielania środków UE. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Zawarte w wytycznej 5 zapisy powinny jasno wskazywać, że innowacyjne formy zatrudnienia nie zawsze prowadzą do większej niepewności zatrudnienia, chociaż czasami można by tak zakładać. Środki wspierające łagodne przemiany na rynku pracy, w tym odpowiednie przepisy dotyczące bezpieczeństwa pracowników, pomogłyby zapewnić, że nowe formy pracy przełożą się na uczciwe możliwości zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Z zadowoleniem przyjmuje się zawarte w wytycznych przeniesienie obciążeń podatkowych z pracy na inne źródła opodatkowania, ale należałoby w wytycznych jaśniej przedstawić te inne możliwe źródła. EKES wydał opinie na temat agresywnego planowania podatkowego, oszustw i uchylania się od opodatkowania oraz na temat podatków związanych z ochroną środowiska (4), które także mogą oferować alternatywne źródła dochodów do zaproponowania w wytycznych. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Zdaniem EKES-u w wytycznej 6 należy zachować konkretną wzmiankę o EFS. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | W wytycznej 7 potrzeba bezstronnego rozstrzygania sporów powinna mieć zastosowanie wszędzie, nie tylko w przypadku nieuzasadnionego zwolnienia z pracy. Pozasądowe środki odwoławcze nie powinny pozbawiać stron prawa dostępu do sądów. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | W wytycznej 8 należy utrzymać działania w zakresie walki z bezrobociem młodzieży, w szczególności gwarantowane finansowanie gwarancji dla młodzieży i dalszy rozwój gwarancji umiejętności. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | W centrum uwagi w wytycznej 8 musi pozostać długoterminowe bezrobocie, które może stać się źródłem siły roboczej na kurczącym się rynku. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Pozycja osób niepełnosprawnych musi być postrzegana z perspektywy ich praw, ale należy również uwzględnić praktyczne działania ogólne z dziedziny zatrudnienia ze szczególnym naciskiem na zwalczanie dyskryminacji, zgodnie z postanowieniami Traktatów. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | W każdej wytycznej należy uwzględnić zapisy dotyczące równości płci, a odnośnie do problemu zróżnicowania wynagrodzenia ze względu na płeć zdecydowanie skoncentrować się na kwestiach dotyczących niskich płac. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | W wytycznych należy wyraźnie wspomnieć o migrantach i uchodźcach. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | EKES przypomina swoją opinię dotyczącą podwyższenia ustawowego wieku emerytalnego, zgodnie z którą rzeczywisty wiek przejścia na emeryturę powinien być przede wszystkim zbliżony do ustawowego wieku emerytalnego (5). Podkreśla również potrzebę zapewnienia stabilności systemów emerytalnych w państwach członkowskich poprzez stawianie czoła wyzwaniom takim jak rosnąca oczekiwana długość życia, zmiany na rynkach pracy wpływające na finansowanie emerytur i zapewnienie odpowiedniego poziomu świadczeń emerytalnych. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | EKES wyraża zadowolenie, że istnieje jasność, że przepisy dotyczące państw członkowskich należących i nienależących do strefy euro będą takie same w zakresie filaru i wytycznych dotyczących zatrudnienia. |
| --- | --- |

1.16.

2.   Kontekst

| 2.1. | Wytyczne dotyczące zatrudnienia stanowią jeden z głównych elementów kombinacji polityki UE od 1997 r. Podstawa prawna zawarta jest w art. 148 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) (6): „[...] Rada [...] opracowuje co roku wytyczne, które państwa członkowskie uwzględniają w swoich politykach zatrudnienia”. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W 1997 r. wytyczne były jednym z pierwszych przykładów otwartej metody koordynacji w polityce UE. W ramach tej metody łączy się zasadę dobrowolności w realizacji celu z silnymi systemami sprawozdawczości i wzajemnej oceny. Wytyczne są obecnie powiązane z szerokimi wytycznymi gospodarczymi w art. 121 TFUE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Wraz z projektem wytycznych dotyczących zatrudnienia opublikowano w listopadzie projekt wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu 2018 (7), który prezentuje ważne badania i wnioski dotyczące stanu zatrudnienia w całej UE. Jak wskazano w tym sprawozdaniu, ogólna sytuacja zatrudnienia w UE poprawia się, spada bezrobocie młodzieży i bezrobocie długoterminowe, a zasadniczy wskaźnik dotyczący zatrudnienia określony w strategii „Europa 2020” na 75 % jest w zasięgu ręki dla UE jako całości, choć nie dla niektórych państw członkowskich. Niemniej poziom poprawy znacząco się różni w poszczególnych państwach członkowskich, regionach i grupach społecznych. Znaczna liczba osób nadal nie dostrzega oznak poprawy w swoim życiu. Należy też zwrócić uwagę na takie istotne kwestie jak jakość tworzonych miejsc pracy i wzrost ubóstwa pracujących. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Europejski filar praw socjalnych (8) został przyjęty jako międzyinstytucjonalna proklamacja na szczycie społecznym w Göteborgu w listopadzie 2017 r. Jest on w istocie deklaracją polityczną zobowiązującą UE do przestrzegania 20 kluczowych zasad i stanowi nowe nadrzędne zobowiązanie UE do budowania Europy Socjalnej. Towarzyszy mu tablica wyników zawierająca 14 głównych wskaźników społecznych służących do oceny trendów w zakresie zatrudnienia i trendów społecznych. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Unia Europejska od dawna stara się znaleźć równowagę pomiędzy celami dotyczącymi praw socjalnych a wzrostem gospodarczym przez stosowanie kombinacji postanowień traktatowych, prawodawstwa i miękkich mechanizmów polityki społecznej oraz rozwój jednolitego rynku, choć nie zawsze jej się to udawało. W wyniku światowego kryzysu gospodarczego wprowadzono istotne reformy gospodarcze, aby uniknąć zagrożenia istnienia euro. Wielu obserwatorów podkreśla, że od czasu Komisji Delorsa zaangażowanie UE w realizację polityki społecznej systematycznie maleje. Ponadto wyraźnie odczuwalny był polityczny i społeczny wpływ kryzysu gospodarczego i związanych z nim środków oszczędnościowych. Niektórzy dostrzegają nawet ich bardziej lub mniej bezpośredni związek ze wzrostem populizmu i brexitem. Potrzeba powrotu do konwergencji między integracją gospodarczą a właściwymi politykami społecznymi została oficjalnie potwierdzona w sprawozdaniu pięciu przewodniczących z 2015 r. dotyczącym dokończenia unii ekonomicznej i walutowej w Europie (9). Roczna analiza wzrostu gospodarczego na 2018 r. (10) wskazuje na pewne zmiany w narracji: większą uwagę poświęca się równym szansom, dobrej jakości miejscom pracy i potrzebie analizy dystrybutywnego wpływu reform, co przyjąć należy z dużym zadowoleniem. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Europejski filar praw socjalnych jest nowym narzędziem, a EKES wyraził już zaniepokojenie brakiem jasności odnośnie do filaru i jego przyszłego wdrażania. W tworzeniu polityk dotyczących dobrostanu obywateli UE należy uniknąć podobnych jak w przeszłości niepowodzeń w realizacji istotnych zobowiązań politycznych. W dwóch opiniach (11) w 2017 r. EKES analizował filar, ogólnie z zadowoleniem przyjmując jego zasady i prawa oraz jego rolę kompasu wyznaczającego kierunek działań na rzecz odnowionej konwergencji w państwach członkowskich, a także zachęcając wszystkie strony do zadbania o ich wdrożenie i skuteczność. W tym duchu Komitet apelował również o większą przejrzystość w odniesieniu do filaru i jego funkcjonowania w praktyce. Filar nie ma skutków prawnych i nie jest częścią Traktatów. Komitet stwierdził też, że punktem wyjścia filaru powinno być promowanie „istniejącego dorobku socjalnego UE i jego pełne i właściwe egzekwowanie”. W opiniach podkreślono rolę społeczeństwa obywatelskiego, a zwłaszcza szczególną funkcję partnerów społecznych w polityce zatrudnienia i rynku pracy, a także zwrócono również uwagę na następujące ważne kwestie dotyczące zatrudnienia związane z:






  — | dążeniem do sprawiedliwego wyważenia wymiaru gospodarczego i społecznego, |
| --- | --- | --- |

3.2.

—

dążeniem do sprawiedliwego wyważenia wymiaru gospodarczego i społecznego,

| — | przyszłością pracy, |
| --- | --- |

—

przyszłością pracy,

| — | grupami znajdującymi się w szczególnie niekorzystnej sytuacji na rynku pracy, |
| --- | --- |

—

grupami znajdującymi się w szczególnie niekorzystnej sytuacji na rynku pracy,

| — | zatrudnieniem i tworzeniem miejsc pracy wysokiej jakości, |
| --- | --- |

—

zatrudnieniem i tworzeniem miejsc pracy wysokiej jakości,

| — | propagowaniem nowych i bardziej zdywersyfikowanych ścieżek kariery, |
| --- | --- |

—

propagowaniem nowych i bardziej zdywersyfikowanych ścieżek kariery,

| — | zapotrzebowaniem na gwarancję umiejętności, |
| --- | --- |

—

zapotrzebowaniem na gwarancję umiejętności,

| — | potrzebą zbliżenia faktycznego wieku przechodzenia na emeryturę do wieku ustawowego, |
| --- | --- |

—

potrzebą zbliżenia faktycznego wieku przechodzenia na emeryturę do wieku ustawowego,

| — | wydłużeniem czasu aktywności zawodowej według podejścia uwzględniającego cykl życia i obejmującego zapewnienie dobrych warunków pracy, |
| --- | --- |

—

wydłużeniem czasu aktywności zawodowej według podejścia uwzględniającego cykl życia i obejmującego zapewnienie dobrych warunków pracy,

| — | sprawiedliwą mobilnością siły roboczej i sprawiedliwymi warunkami pracy dla wszystkich, |
| --- | --- |

—

sprawiedliwą mobilnością siły roboczej i sprawiedliwymi warunkami pracy dla wszystkich,

| — | potrzebą inwestycji społecznych, |
| --- | --- |

—

potrzebą inwestycji społecznych,

| — | potrzebą dążenia do wiążącej podstawowej ochrony socjalnej, |
| --- | --- |

—

potrzebą dążenia do wiążącej podstawowej ochrony socjalnej,

| — | rolą europejskiego semestru i w szczególności potrzebą zapewnienia równości między celami społecznymi i w zakresie zatrudnienia a celami makroekonomicznymi, |
| --- | --- |

—

rolą europejskiego semestru i w szczególności potrzebą zapewnienia równości między celami społecznymi i w zakresie zatrudnienia a celami makroekonomicznymi,

| — | potrzebą wyodrębnienia środków EFIS na inwestycje społeczne, |
| --- | --- |

—

potrzebą wyodrębnienia środków EFIS na inwestycje społeczne,

| — | sytuacją krajów nienależących do strefy euro. |
| --- | --- |

—

sytuacją krajów nienależących do strefy euro.

| 3.3. | W niniejszej opinii przeanalizowano wytyczne dotyczące zatrudnienia i powiązane kwestie w kontekście europejskiego filaru praw socjalnych. W istocie Komisja zaktualizowała wytyczne również na podstawie filaru i jego metodyki. Zmienione wytyczne dotyczące zatrudnienia mogą być pod wieloma względami postrzegane między innymi jako dobry pierwszy test filaru. EKES musi przeanalizować wytyczne z perspektywy wyrażonych już przez siebie poglądów na temat filaru. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Kwestie odnoszące się do wpływu i wdrażania wytycznych dotyczących zatrudnienia zostały już przedstawione przez Komitet w poprzednich opiniach na ten temat w 2015 r. i wcześniej (12). Są one również istotne dla oceny wytycznych dotyczących zatrudnienia przez pryzmat filaru. Europejskiemu filarowi praw socjalnych towarzyszy 14-punktowa tabela wyników umożliwiająca mierzenie postępów, które pozwolą potwierdzić jego skuteczność. Niektóre z tych wskaźników nie są jednak nowe i były już zawarte w tabeli wyników zawierającej wskaźniki zatrudnienia z 2013 r. Z zadowoleniem należy przyjąć to, że tabela wyników obejmuje filar, jednak ważne jest, aby ogólne pomiary przekładały się na bardziej szczegółowe elementy operacyjne polityk zatrudnienia państw członkowskich. Można również zadać pytanie, czy wytyczne dotyczące zatrudnienia w wystarczającym stopniu obejmą kwestię lub grupę, która nie jest wyraźnie ujęta w filarze lub tabeli wyników. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Wytyczne dotyczące zatrudnienia nadal opierają się na otwartej metodzie koordynacji, a środki wdrażania filaru stanowią kombinację instrumentów niewiążących i prawodawstwa UE. W przypadku wytycznych było tak zawsze, dlatego nie można mówić o osłabieniu ich skuteczności ze względu na ten fakt. Jako że na wczesnym etapie filarowi nadawany jest wysoki priorytet polityczny, można oczekiwać, że przełoży się to na wytyczne dotyczące zatrudnienia, ale nie musi tak się stać w perspektywie długoterminowej. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W swojej ostatniej opinii dotyczącej filaru (13) Komitet zwrócił również uwagę na potrzebę udoskonalenia tabeli wyników oraz potrzebę zarówno gospodarczego, jak i społecznego europejskiego semestru. Związek między nadzorowaniem kwestii makroekonomicznych a politykami zatrudnienia i politykami społecznymi ma kluczowe znaczenie. Istnieje kontrast między podejściem do zatrudnienia a niezwykle silnymi umocowaniami prawnymi w odniesieniu do euro, takimi jak sześciopak i dwupak oraz pakt fiskalny. EKES nadal uważa, że pomimo postępów związanych z filarem i włączeniem wytycznych dotyczących zatrudnienia w ogólne wytyczne polityki gospodarczej wciąż można by bardziej dostosować do siebie te dwa elementy. EKES przypomina o swoich obawach dotyczących braku konwergencji między wytycznymi dotyczącymi zatrudnienia a ogólnymi wytycznymi polityki gospodarczej (14). Wyrażone w sprawozdaniu pięciu przewodniczących dążenie do osiągnięcia przez Europę ratingu społecznego na poziomie AAA również sugeruje większą konwergencję między aspektami gospodarczymi a społecznymi. Zmiana wytycznych i zastosowanie tabeli wyników umożliwiają dalsze dostosowanie polityki do filaru, co jest przyjmowane z zadowoleniem, jednak nie stanowi dużego postępu w odniesieniu do ogólnej potrzeby konwergencji między aspektami społecznymi a makroekonomicznymi. Może nawet pojawić się pytanie, czy niektóre wytyczne gospodarcze nie są sprzeczne z wytycznymi dotyczącymi zatrudnienia. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Kluczową rolę w zapewnieniu skuteczności wytycznych dotyczących zatrudnienia i europejskiego filaru praw socjalnych mogą odgrywać zalecenia dla poszczególnych krajów (15). Stwarzają one istotną możliwość kształtowania polityki krajowej zgodnie z wytycznymi i zasadami filaru w celu osiągania wspólnych wyników. Pomimo poprawy sytuacji w całej Europie nadal utrzymują się różnice między państwami członkowskimi, między regionami i między różnymi grupami społecznymi na rynku pracy. Zalecenia dla poszczególnych krajów wynikające z wytycznych dotyczących zatrudnienia powinny przyczyniać się do zmniejszenia tych różnic, do zwiększenia zasobów i do kierowania ich na wykonanie tego zadania. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Mimo iż europejski filar praw socjalnych został pomyślany dla strefy euro, skierowany jest do wszystkich państw członkowskich (16), zatem zasady filaru oraz tablica wyników zawierająca wskaźniki społeczne służą jako podstawa do formułowania zaleceń dla poszczególnych krajów odnośnie do wszystkich państw członkowskich, co należy przyjąć z zadowoleniem. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Od czasu poprzednich wytycznych duże zainteresowanie budzi idea gwarancji umiejętności. Bazująca na podejściu gwarancji dla młodzieży i znajdująca pewien wyraz w komunikacie Komisji w sprawie Nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności (17) koncepcja ta w szczególności skupia uwagę na osobach dorosłych o niskich kwalifikacjach oraz na nabywaniu umiejętności czytania i pisania, umiejętności rozumowania matematycznego i kompetencji cyfrowych oraz zdobywaniu wykształcenia średniego II stopnia (18). |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Ważną kwestią w przyszłości nadal będzie finansowanie wdrażania filaru i wytycznych dotyczących zatrudnienia ze środków europejskich. Wkrótce rozpoczną się negocjacje dotyczące kolejnych wieloletnich ram finansowych i z pewnością pojawią się ogromne wyzwania, zwłaszcza związane z tworzeniem budżetu po brexicie. Komitet wyraził swoje poglądy w tym zakresie w opinii w sprawie śródokresowego przeglądu/rewizji wieloletnich ram finansowych na lata 2014–2020, stwierdzając, że „chodzi [...] o europejską wartość dodaną, co do której istniałoby szerokie poparcie polityczne dla działań UE i która mogłaby zagwarantować rzeczywiste korzyści obywatelom Unii” (19). |
| --- | --- |

3.10.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | Komisja najwyraźniej zmieniła wytyczne dotyczące zatrudnienia, aby były zgodne z europejskim filarem praw socjalnych, co przyjąć należy z dużym zadowoleniem. Wnioski i zalecenia z opinii EKES-u z 2015 r. w sprawie wytycznych dotyczących zatrudnienia (20) w dużej mierze są nadal aktualne. Istnieją jednak konkretne kwestie, które wymagają aktualizacji komentarza. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Sytuacja gospodarcza w UE w dalszym ciągu się obecnie poprawia, ale trzeba zrobić znacznie więcej w szczególności dla państw członkowskich, regionów i grup społecznych zmagających się z większymi trudnościami. Stanowi to dodatkowe uzasadnienie argumentu za wzmocnioną polityką społeczną zgodną z europejskim filarem praw socjalnych. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Wcześniej EKES z zadowoleniem przyjął pakiet Komisji dotyczący inwestycji społecznych (21), stwierdzając, że może on wnieść znaczący wkład w lepsze ukierunkowanie polityki na zrównoważony rozwój i bardziej odporne społeczeństwa. Komitet zaapelował o europejski program na rzecz wzrostu i inwestycji, na który przeznaczono by budżet w wysokości 2 % PKB, oraz o „silniejszy nacisk na inwestycje społeczne w procesie koordynacji europejskiego semestru”. EKES ponawia to wezwanie odnośnie do obecnych wytycznych dotyczących zatrudnienia i apeluje o zmianę ich tekstu, aby odzwierciedlić tę koncepcję. Obecna sytuacja gospodarcza i sytuacja na rynku pracy w istocie uzasadnia ponowne położenie nacisku na inwestycje społeczne. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | EKES jest dziś jeszcze bardziej świadomy pozycji określonych grup osób na rynku pracy, zarówno pod względem podaży siły roboczej, jak i osiągania bardziej wyrównanych wyników. EKES regularnie komentuje sytuację wielu z tych osób, które wciąż są ważne dla wytycznych dotyczących zatrudnienia. W części 8 uzasadnienia Komisji do wytycznych dotyczących zatrudnienia zawarte jest wyraźne odniesienie do zalecenia Komisji dotyczącego aktywnej integracji osób wykluczonych z rynku pracy (22). Jest to dokument z 2008 r., więc może wymagać przeglądu w celu uspójnienia go z filarem i wytycznymi dotyczącymi zatrudnienia, zwłaszcza z uwagi na to, że kurczący się rynek pracy będzie oferował możliwości takim grupom ludzi. |
| --- | --- |

4.4.

5.   Wytyczne

| 5.1. | Do tekstu wytycznych wprowadzono pewne konkretne zmiany w związku z dostosowaniem wytycznych do filaru lub z innych względów. Zgodnie z wytyczną 5 państwa członkowskie obecnie „powinny sprzyjać innowacyjnym formom zatrudnienia, dzięki którym w sposób odpowiedzialny powstają możliwości zatrudnienia dla wszystkich”. Nowe formy zatrudnienia i innowacje zapewniają możliwości wzrostu, jednak mogą również mieć szkodliwy wpływ na ludzi, jeśli będą przekładać się na bardziej niepewne zatrudnienie. Konieczne jest znalezienie równowagi, by czerpać niewątpliwe korzyści dla wzrostu gospodarczego, przedsiębiorczości i zatrudnienia. Jednocześnie potrzebna jest właściwa ocena wpływu nowych form zatrudnienia (23). Wytyczne dotyczące zatrudnienia powinny zmierzać do przełożenia trendów związanych z tymi nowymi formami pracy na sprawiedliwe możliwości zatrudnienia w oparciu o równowagę między płynną transformacją zawodową na rynkach pracy a odpowiednimi przepisami na rzecz ochrony pracowników. Zawarte w wytycznej zapisy powinny jasno wskazywać, że innowacyjne formy zatrudnienia nie zawsze prowadzą do większej niepewności zatrudnienia, chociaż czasami można by tak zakładać. Środki wspierające łagodne przemiany na rynku pracy, w tym odpowiednie przepisy dotyczące bezpieczeństwa pracowników, pomogłyby zapewnić, że nowe formy pracy przełożą się na uczciwe możliwości zatrudnienia. W sporządzonej niedawno opinii z inicjatywy własnej (24) EKES wezwał władze do tego, by określać pracodawcę i pracownika, nakładać na osoby fizyczne obowiązek odprowadzania składek do systemów zabezpieczenia społecznego, łączyć elektroniczne bazy danych systemów zabezpieczenia społecznego i poboru podatków oraz szukać nowych sposobów finansowania systemów zabezpieczenia społecznego. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Jeśli chodzi o „innowacyjne” formy zatrudnienia, należy zwrócić większą uwagę na powiązanie z takimi trendami jak cyfryzacja i „ekologizacja” miejsc pracy w związku z Europejską agendą cyfrową i pakietem dotyczącym gospodarki o obiegu zamkniętym. Jako że zachęca się państwa członkowskie do wspierania innowacji społecznych, Komitet zwraca uwagę na pewne wartościowe modele innowacji społecznych nagrodzone Nagrodą EKES-u dla Społeczeństwa Obywatelskiego w 2017 r. (25). |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Jeśli chodzi o przedsiębiorczość oraz tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw i małych przedsiębiorstw, Komitet popiera, by je wspierać oraz krzewić ducha przedsiębiorczości (26). Użyteczny byłby wskaźnik mierzący warunki dla przedsiębiorczości. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Jeśli chodzi o wdrożenie wniosków Komisji dotyczących Nowego europejskiego programu na rzecz umiejętności, EKES w swojej opinii (27) zwrócił uwagę na wiele wyzwań, takich jak potrzeba „wprowadzania bardziej innowacyjnych rozwiązań w zakresie kształcenia i rozwijania umiejętności” wspierających gwarancję umiejętności, zapewnianie właściwego i wzmocnionego finansowania oraz zagwarantowanie powszechnego dostępu do tych rozwiązań. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Wytyczna 5 odnosi się również do „sprawiedliwego wynagrodzenia pozwalającego na godny poziom życia” oraz do zapewnienia odpowiedniego poziomu „płac minimalnych, biorąc pod uwagę ich wpływ na konkurencyjność, tworzenie miejsc pracy i ubóstwo pracujących”. Stanowi to wyraz większego skupienia uwagi na kwestiach niskich wynagrodzeń i ubóstwa pracujących w porównaniu z poprzednimi wytycznymi, choć EKES wciąż uważa, że potrzebna jest jasna definicja „wysokiej jakości miejsca pracy”. W tym kontekście mogłoby się okazać przydatne np. wzmocnienie skuteczności układów zbiorowych przez zwiększenie ich zasięgu. Jednocześnie warunkiem niezbędnym i rzeczą bardzo ważną jest, by w pełni respektowano zasadę pomocniczości oraz autonomiczną rola partnerów społecznych. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Zdaniem Komitetu kładzie się zbyt duży nacisk na przeszkody po stronie podażowej, a nie zwraca się odpowiedniej uwagi na potrzebę inwestycji społecznych i wzrostu. Z zadowoleniem przyjmuje się zawarte w wytycznych przeniesienie obciążeń podatkowych z pracy na inne źródła opodatkowania, ale należałoby w nich jaśniej przedstawić te inne możliwe źródła. EKES wydał opinie na temat agresywnego planowania podatkowego, oszustw finansowych i uchylania się od opodatkowania oraz na temat podatków związanych z ochroną środowiska (28), które także mogą oferować alternatywne źródła dochodów do zaproponowania w wytycznych. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Z zadowoleniem przyjmuje się odniesienie do rozwoju technologii i wyzwań ekologicznych w wytycznej 6; warto byłoby rozważyć też bardziej szczegółowe odniesienie do potencjału w dziedzinie ekologicznego wzrostu gospodarczego. Podobnie, nowe zobowiązanie dotyczące „przeniesienia uprawnień do szkolenia w trakcie przekwalifikowania zawodowego” powinno zwiększyć mobilność. W tym kontekście EKES podkreśla potrzebę zapewnienia godnej egzystencji podczas szkolenia, niezależnie od tego, gdzie się ono odbywa. Warto przeanalizować także narzędzia stosowane w niektórych państwach członkowskich, takie jak np. zasiłki, pożyczki lub umowy zbiorowe w sprawie płatnych urlopów szkoleniowych czy też inne środki, tak by sprawdzone rozwiązania w dziedzinie minimalnych norm dotyczących uprawnień do urlopu szkoleniowego stały się standardową praktyką w pozostałych państwach członkowskich. Komitet z zadowoleniem przyjmuje nowe sformułowanie w wytycznej 6 dotyczące uznawania uczenia się pozaformalnego oraz szerszego wykorzystania elastycznych formuł ustawicznego szkolenia zawodowego, a także wzmocnienia działań na rzecz dorosłych osób uczących się. Dołożono pewnych starań, by rozszerzyć na więcej grup zakres zapisów wytycznej 6 dotyczących przeszkód dla zatrudnienia kobiet oraz nadać tym zapisom większą neutralność pod względem płci. Komitet apeluje o większą ostrożność w tym zakresie, tak by nie osłabić akcentu położonego na równość płci. Z zadowoleniem przyjmuje się zapisy dotyczące równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, które w pewnym stopniu są już wprowadzane. W tym kontekście EKES ponawia wyrażone w niedawnej opinii (29) poparcie dla wniosku ustawodawczego Komisji dotyczącego równowagi między życiem zawodowym a prywatnym, w tym płatnego urlopu ze względów rodzinnych i urlopu opiekuńczego (czego zabrakło w ostatnim akapicie wytycznej 6). Zdaniem Komitetu w wytycznej 6 należało pozostawić konkretne odniesienie do Europejskiego Funduszu Społecznego. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Wytyczna 7 zawiera ulepszone sformułowania dotyczące niepewnych warunków pracy i elastycznego zatrudnienia. Jest to szczególnie widoczne w przypadku wzmianki o zachowaniu „odpowiedniego bezpieczeństwa oraz zdrowego, bezpiecznego i dobrze dostosowanego środowiska pracy dla pracowników”. Niemniej zapisy dotyczące „środowiska dla zatrudnienia” nie powinny być wykorzystywane do zmniejszania prawnej ochrony pracy. Wprowadzono znaczącą zmianę w zapisach dotyczących instrumentów rynku pracy i publicznych służb zatrudnienia. Są one ogólnie przyjmowane z zadowoleniem i zgodne z najlepszymi praktykami w tym zakresie. Mając na uwadze znaczenie przypisywane temu obszarowi, na przykład przez OECD, korzystne byłoby zwrócenie na niego większej uwagi w procesie związanym z zaleceniami dla poszczególnych krajów. Komitet z zadowoleniem przyjmuje przeformułowanie zapisów dotyczących dialogu społecznego, ale przypomina o swoich opiniach dotyczących zróżnicowania dialogu społecznego w UE oraz wpływu kryzysu gospodarczego w tym zakresie, który nie został wyeliminowany w niektórych państwach członkowskich. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Zapisy dotyczące bezstronnego rozstrzygania sporów powinny mieć zastosowanie ogólne, a nie tylko do nieuzasadnionych zwolnień z pracy. Jednakże należy respektować prawa stron do korzystania z sądów, jeśli alternatywne metody rozwiązywania sporów zawiodły. Konieczne jest odniesienie do zaangażowania pracowników, na przykład w takich sprawach jak czas pracy. Ponadto o ile świadczenia dla bezrobotnych nie powinny być czynnikiem zniechęcającym do podjęcia pracy, o tyle nie należy podważać ich funkcji zapewniania godnego standardu życia osobom bezrobotnym. Równocześnie należy dopasować zapisy dotyczące ułatwiania pracy transgranicznej do tych dotyczących gwarantowania sprawiedliwego traktowania pracowników, a także unikać dumpingu społecznego. |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | W pewnych krajach dialog społeczny jest mniej rozwinięty, a w innych z powodu kryzysu nastąpił nawet regres w tym zakresie. Z zadowoleniem przyjmujemy wysiłki Komisji Europejskiej mające na celu zwiększenie współpracy z partnerami społecznymi w kontekście europejskiego semestru. Biorąc pod uwagę centralną rolę dialogu społecznego w realizacji filaru praw socjalnych oraz we wdrażaniu wytycznych dotyczących zatrudnienia i zaleceń dla poszczególnych krajów, EKES ponownie wzywa do prowadzenia tego dialogu we wszystkich państwach członkowskich i apeluje do wszystkich podmiotów politycznych na szczeblu krajowym i europejskim, aby nie osłabiały struktur układów zbiorowych, lecz wzmacniały je na wszystkich poziomach. Ponadto Komisja poczyniła postępy w angażowaniu społeczeństwa obywatelskiego w sprawozdawczość na poziomie krajowym, co należy przyjąć z zadowoleniem i wykorzystać do dalszych działań. |
| --- | --- |

5.10.

| 5.11. | W wytycznej 8 przeformułowano zapisy dotyczące szerszych zagadnień społecznych. Z zadowoleniem przyjmuje się zobowiązania do reprezentacji grup niedostatecznie reprezentowanych, podobnie jak zapisy dotyczące odpowiedniego dochodu minimalnego. Niemniej bardzo wskazane byłoby opisanie sposobu obliczania tego dochodu minimalnego, w szczególności jeśli chodzi o budżety referencyjne. W wytycznej 8 powinno też znaleźć się odniesienie do ułatwionego dostępu do ochrony socjalnej dla wszystkich rodzajów pracowników niezależnie od ich statusu. Z zadowoleniem przyjmuje się dalsze odniesienie w tej wytycznej do ubóstwa pracujących oraz szczegółowe odniesienie do poszczególnych usług społecznych, ponieważ umieszcza to wytyczne w kontinuum polityki społecznej zgodnej z założeniami filaru i ponownie stanowi wyraz poparcia dla apelu EKES-u o inwestycje społeczne. Komitet powtarza w niniejszej opinii swoje poglądy na temat wieku emerytalnego, jednak z zadowoleniem przyjmuje zawarte obecnie w wytycznych zapisy dotyczące działań „na rzecz wydłużania aktywności zawodowej”, przy czym powinno być jasne, że takie wydłużenie jest dobrowolne. We właściwym czasie EKES przedstawi swe stanowisko w sprawie podejścia Komisji Europejskiej do dostępu do ochrony socjalnej. |
| --- | --- |

5.11.

| 5.12. | Sytuacja dotycząca bezrobocia młodzieży oraz liczby młodzieży niekształcącej się, niepracującej ani nieszkolącej się (młodzieży NEET) nadal budzi niepokój i jawi się jako kwestia szczególnie trudna do rozwiązania. Przegląd „Zatrudnienie i kwestie społeczne w Europie” z 2017 r. (30) szczególnie uwidocznił, jak nieproporcjonalnie silnie kryzys gospodarczy uderzył w młodych ludzi, i wydaje się, że ożywienie nie odwraca tej tendencji w wystarczającym stopniu. Gwarancja dla młodzieży, wspierana przez Inicjatywę na rzecz zatrudnienia ludzi młodych i EFS, wyglądała zachęcająco, jako że szybko przełożono zobowiązanie polityczne na działania, ale nadal nie rozwiązano pewnych problemów. Jak to często bywa, minimalny był poziom finansowania dedykowanego, a wiele zasobów nie było nowych. Ważne będzie zapewnienie utrzymania nowych środków przynajmniej na dotychczasowym poziomie (Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych). Nawet jeśli dane liczbowe ulegają poprawie ważne jest, aby nadal koncentrować się na bezrobociu młodzieży, ponieważ często konieczna jest reforma strukturalna, by zagwarantować, że młodzież nie będzie pierwszą grupą, która ucierpi w razie kolejnego wstrząsu. Konieczne są dalsze badania w celu ustalenia związków przyczynowo-skutkowych między poprawą wskaźników zatrudnienia młodzieży (tam gdzie występuje) a rzeczywistymi środkami podjętymi w ramach gwarancji. Podobnie w odniesieniu do gwarancji należy uwzględnić jakość interwencji i nierównomierne zmiany w stopie bezrobocia wśród młodzieży. EKES już wcześniej apelował o dalsze koncentrowanie się funduszy strukturalnych i inwestycyjnych na tym obszarze i zwiększanie roli organizacji młodzieżowych i partnerów społecznych w osiąganiu wyników na poziomie lokalnym (31). |
| --- | --- |

5.12.

| 5.13. | Często w miarę poprawy sytuacji na rynku pracy najdłużej trwa ponowna integracja na nim osób długotrwale bezrobotnych. Potrzebne będą konkretne środki w tym zakresie, takie jak elastyczne szkolenia dostosowane do rynku pracy oraz indywidualne usługi doradcze w dziedzinie zatrudnienia. W statystykach należy zwrócić uwagę na dane dotyczące osób zniechęconych oraz osób luźno związanych z rynkiem pracy, ponieważ dane te są często pomijane. Poprawa sytuacji na rynku pracy może zachęcić te grupy z powrotem do aktywnego poszukiwania pracy, ale potrzebne są dedykowane i konkretne środki wsparcia, a krajowe systemy muszą odpowiedzieć na to wyzwanie; również w tym przypadku skupienie się na inwestycjach społecznych odegrałoby ważną rolę. Z dużym zadowoleniem przyjmuje się opracowane przez Komitet ds. Zatrudnienia ramy wskaźników monitorowania zalecenia Rady w sprawie integracji osób długotrwale bezrobotnych na rynku pracy (32). Muszą one pozostać elementem prac tego komitetu i trzeba je poddać przeglądowi przez EPSCO. |
| --- | --- |

5.13.

| 5.14. | W wytycznych należałoby wyraźnie wspomnieć o potrzebach i sytuacji migrantów i uchodźców (33). |
| --- | --- |

5.14.

| 5.15. | Zróżnicowanie wynagrodzenia ze względu na płeć i nadmierna reprezentacja kobiet na nisko opłacanych stanowiskach nadal stanowią problem, który powinien zostać ujęty w wytycznych w wymiarze wykraczającym poza kwestię podaży pracy. Działania w tej dziedzinie są nierozerwalnie związane z koncepcją godnej pracy i dochodu minimalnego, na które należy zwrócić większą uwagę w procesie opracowywania wytycznych. Podobnie istotne są tu inicjatywy dotyczące równowagi między życiem zawodowym a prywatnym oraz opieki nad dziećmi. W ostatniej opinii EKES-u (34) w sprawie wniosków Komisji dotyczących równowagi między życiem zawodowym a prywatnym postrzega się je jako ważny pierwszy krok. W tej dziedzinie potrzebne są działania przekrojowe z zakresu różnych wytycznych, a nawet całego filaru, ponieważ oddziałuje tu na siebie wiele różnych dziedzin polityki. |
| --- | --- |

5.15.

| 5.16. | Kwestie związane z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych są obecnie postrzegane jako kluczowy element nowoczesnej polityki zatrudnienia; z zadowoleniem przyjmuje się więc odniesienie do nich w wytycznych, choć jest ono minimalne i mogłoby zostać rozszerzone. EKES prowadzi prace z perspektywy Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych i uważa, że kluczowe znaczenie w tym obszarze ma dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (35). Europejska strategia w sprawie niepełnosprawności (2010–2020) zapewnia ogólne ramy w tej dziedzinie. Na niedawnym 4. posiedzeniu Parlamentu Europejskiego Osób Niepełnosprawnych przyjęto rezolucję w sprawie przyszłości tej strategii; zwrócono w niej uwagę na wiele problemów osób z niepełnosprawnością związanych z zatrudnieniem i filarem socjalnym (36). EKES zwraca również uwagę na postanowienia TUE dotyczące dyskryminacji, które mają zastosowanie do wszystkich grup, i odradza ujmowanie łącznie „osób znajdujących się w trudnej sytuacji” i pojęcia dyskryminacji. |
| --- | --- |

5.16.

| 5.17. | EKES nie uważa, że podniesienie ustawowego wieku emerytalnego rozwiąże problemy związane z wyzwaniami demograficznymi. Potrzebujemy inicjatyw promujących wydłużanie aktywności zawodowej i solidarność międzypokoleniową, którym towarzyszą skuteczne polityki dotyczące wzrostu i zatrudnienia. Potrzebne są: prawdziwa polityka aktywnego starzenia się, dobre warunki pracy, polityka w dziedzinie zdrowia i bezpieczeństwa oraz polityka dotycząca czasu pracy, a także większe uczestnictwo w uczeniu się przez całe życie. Ponadto musimy zwiększyć wskaźniki zatrudnienia osób starszych, które wcześniej rezygnują z pracy ze względu na problemy zdrowotne, intensywność pracy, wcześniejsze zwolnienia i -brak możliwości szkolenia lub ponownego wejścia na rynek pracy (37). |
| --- | --- |

5.17.

| 5.18. | Partnerzy społeczni muszą negocjować warunki pracy, np. dostosowywanie miejsc pracy do umiejętności i stanu zdrowia starszych pracowników, biorąc pod uwagę trudności związane z wykonywaniem niektórych zawodów, poprawę dostępu do dalszego szkolenia, lepsze zapobieganie niepełnosprawności, ułatwianie zachowania równowagi między pracą a rodziną oraz usuwanie prawnych lub innych barier utrudniających dłuższą aktywność zawodową. |
| --- | --- |

5.18.

| 5.19. | EKES przypomina swoją opinię dotyczącą podwyższenia ustawowego wieku emerytalnego, zgodnie z którą rzeczywisty wiek przejścia na emeryturę powinien być przede wszystkim zbliżony do ustawowego wieku emerytalnego (38). Podkreśla potrzebę zapewnienia stabilności systemów emerytalnych w państwach członkowskich poprzez stawianie czoła wyzwaniom takim jak rosnąca oczekiwana długość życia, zmiany na rynkach pracy wpływające na finansowanie emerytur i zapewnienie odpowiedniego poziomu świadczeń emerytalnych. |
| --- | --- |

5.19.

| 5.20. | EKES uważa jednak, że systemy wcześniejszych emerytur powinny zostać utrzymane – dla pracowników, którzy pracowali przez długi okres w uciążliwych lub niebezpiecznych warunkach lub którzy bardzo wcześnie rozpoczęli swoją karierę zawodową. EKES nie popiera mechanizmów automatycznego podnoszenia wieku emerytalnego opartych na dłuższym średnim trwaniu życia lub zmianach demograficznych. |
| --- | --- |

5.20.

6.   Kwestie ogólne

| 6.1. | W negocjacjach dotyczących kolejnego budżetu UE należy znacznie zwiększyć inwestycje w infrastrukturę społeczną, ponieważ – jak stwierdził niedawno Komitet (39) – wywiera to różnego rodzaju pozytywny wpływ na rynki pracy i na budżety. Dotyczy to w szczególności inwestycji w kapitał ludzki w ujęciu procentowym wobec budżetu ogólnego, jeśli UE ma osiągnąć własne cele i stać się konkurencyjnym w skali światowej obszarem gospodarczym o ratingu społecznym na poziomie AAA, również w odniesieniu do priorytetów w dziedzinie zatrudnienia. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Istnieje potrzeba monitorowania, jaki rodzaj reform strukturalnych wdrożyły państwa członkowskie i które z tych reform wywierają rzeczywisty pozytywny wpływ na zatrudnienie, edukację i uczenie się przez całe życie. W rocznej analizie wzrostu gospodarczego na 2018 r. (40) Komisja odnosi się do programu wspierania reform strukturalnych (41). EKES z zadowoleniem przyjmuje tę inicjatywę i chciałby uzyskać informacje na temat reform zatrudnienia i edukacji, które zostały przeprowadzone w ramach tego programu, oraz na temat poziomu zaangażowania partnerów społecznych i innych organizacji społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

6.2.

Bruksela, dnia 15 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Sprawozdanie pięciu przewodniczących „Dokończenie budowy europejskiej unii gospodarczej i walutowej”, 22 czerwca 2015 r.

1

(2)  Dz.U. C 226 z 16.7.2014, s. 21.

2

(3)  Projekt wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2018 r.

3

(4)  Opinia z inicjatywy własnej EKES-u w sprawie: „Nierówności majątkowe w Europie” (Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 1); opinia rozpoznawcza EKES-u w sprawie: „Podatki w gospodarce dzielenia się” (Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 65; Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 18; Dz.U. C 71 z 24.2.2016, s. 42).

4

(5)  Dz.U. C 84 z 17.3.2011, s. 38, Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 115.

5

(6)  TFUE.

6

(7)  Projekt wspólnego sprawozdania o zatrudnieniu na 2018 r.

7

(8)  Europejski filar praw socjalnych.

8

(9)  Sprawozdanie pięciu przewodniczących.

9

(10)  Roczna analiza wzrostu gospodarczego na 2018 r.

10

(11)  Dz.U. C 125 z 21.4.2017, s. 10 i opinia w sprawie wpływu wymiaru społecznego i Europejskiego filaru praw socjalnych na przyszłość UE (Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 145).

11

(12)  Dz.U. C 332 z 8.10.2015, s. 68.

12

(13)  Opinia EKES-u w sprawie wpływu wymiaru społecznego i Europejskiego filaru praw socjalnych na przyszłość UE (Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 145).

13

(14)  Dz.U. C 458 z 19.12.2014, s. 1, Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 73.

14

(15)  Zalecenia dla poszczególnych krajów.

15

(16)  Zob. preambuła Europejskiego filaru praw socjalnych.

16

(17)  Nowy europejski program na rzecz umiejętności.

17

(18)  Zob. zalecenie Rady z 2016 r. w sprawie ścieżek poprawy umiejętności: nowe możliwości dla dorosłych.

18

(19)  Dz.U. C 75 z 10.3.2017, s. 63.

19

(20)  Dz.U. C 332 z 8.10.2015, s. 68.

20

(21)  Dz.U. C 226 z 16.7.2014, s. 21.

21

(22)  Zalecenie Komisji 2008/867/WE z dnia 3 października 2008 r. w sprawie aktywnej integracji osób wykluczonych z rynku pracy (Dz.U. L 307 z 18.11.2008, s. 11).

22

(23)  Zob. zwłaszcza Dz.U. C 303 z 19.8.2016, s. 54.

23

(24)  Opinia EKES-u w sprawie: „Zrównoważone systemy zabezpieczenia społecznego i ochrony socjalnej w erze cyfrowej” (Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 7).

24

(25)  Nagrodą uhonorowano wyróżniające się przedsięwzięcia, których celem jest pomoc w integracji na rynku pracy osobom potrzebującym, takim jak osoby pochodzące ze środowisk migracyjnych, osoby niepełnosprawne, długotrwale bezrobotni, kobiety oderwane od rynku pracy, ludzie młodzi oraz ludzie żyjący w ubóstwie. Zob. strona internetowa EKES-u poświęcona Nagrodzie dla Społeczeństwa Obywatelskiego 2017.

25

(26)  Dz.U. C 332 z 8.10.2015, s. 20.

26

(27)  Dz.U. C 173 z 31.5.2017, s. 45.

27

(28)  Opinia z inicjatywy własnej EKES-u w sprawie: „Nierówności majątkowe w Europie” (Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 1); opinia rozpoznawcza EKES-u w sprawie: „Podatki w gospodarce dzielenia się” (Dz.U. C 81 z 2.3.2018, s. 65; Dz.U. C 434 z 15.12.2017, s. 18; Dz.U. C 71 z 24.2.2016, s. 42).

28

(29)  Opinia rozpoznawcza EKES-u w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym pracujących rodziców i opiekunów (Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 44).

29

(30)  Przegląd „Zatrudnienie i kwestie społeczne w Europie” z 2017 r.

30

(31)  Dz.U. C 268 z 14.8.2015, s. 40.

31

(32)  Ramy wskaźników Komitetu ds. Zatrudnienia dotyczące osób długotrwale bezrobotnych.

32

(33)  Dz.U. C 264 z 20.7.2016, s. 19.

33

(34)  Opinia EKES-u w sprawie równowagi między życiem zawodowym a prywatnym pracujących rodziców i opiekunów (Dz.U. C 129 z 11.4.2018, s. 44).

34

(35)  Dz.U. L 303 z 2.12.2000, s. 16.

35

(36)  Europejskie Forum Osób Niepełnosprawnych (EDF), rezolucja w sprawie europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności na lata 2020–2030, przyjęta na 4. posiedzeniu Parlamentu Europejskiego Osób Niepełnosprawnych w dniu 6 grudnia 2017 r.; zob. także rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 30 listopada 2017 r. w sprawie wdrażania europejskiej strategii w sprawie niepełnosprawności.

36

(37)  Dz.U. C 451 z 16.12.2014, s. 109.

37

(38)  Dz.U. C 299 z 4.10.2012, s. 115.

38

(39)  Dz.U. C 271 z 19.9.2013, s. 91.

39

(40)  Roczna analiza wzrostu gospodarczego na 2018 r.

40

(41)  Program wspierania reform strukturalnych.

41

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/66 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/66

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie nadania nowego impulsu partnerstwu Afryka–UE”

[JOIN(2017) 17 final]

(2018/C 237/11)

| Sprawozdawca: | Mihai MANOLIU |
| --- | --- |

Sprawozdawca:

Mihai MANOLIU

| Wniosek o konsultację | Komisja Europejska, 5.7.2017 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Sekcja odpowiedzialna | Sekcja Stosunków Zewnętrznych |
| Data przyjęcia przez sekcję | 22.2.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 15.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 185/2/1 |

Wniosek o konsultację

Komisja Europejska, 5.7.2017

Podstawa prawna

Art. 304 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Sekcja odpowiedzialna

Sekcja Stosunków Zewnętrznych

Data przyjęcia przez sekcję

22.2.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

15.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

185/2/1

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny uważa, że wobec szybkich zmian zachodzących na świecie rok 2018 będzie kluczowy dla zacieśnienia partnerstwa między UE a Afryką. Na obu kontynentach zachodzą ważne i głębokie przemiany na płaszczyźnie politycznej, gospodarczej i społecznej. Sytuacja ta oferuje możliwość przekształcenia i pogłębienia partnerstwa. Z tego względu EKES uważa, że Unia Europejska powinna tym razem zwrócić szczególną uwagę na udział nowych podmiotów w projektach na rzecz rozwoju na kontynencie afrykańskim, które to podmioty wywodziłyby się zarówno ze sfery gospodarczej, jak i z europejskiego społeczeństwa obywatelskiego. Wspieranie rozwoju Afryki nie powinno pozostawać wyłączenie w gestii instytucji UE, ale wynikać także z wysiłku całego społeczeństwa europejskiego. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W związku z tym EKES zaleca, by wszystkie właściwe instytucje europejskie podejmowały dalsze starania na rzecz utrzymania pokoju i bezpieczeństwa w Afryce oraz wspierały organizacje afrykańskie w ich wysiłkach na rzecz zapobiegania konfliktom i powstrzymywania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej. Komitet przyjmuje z zadowoleniem zainicjowanie partnerstwa między Afryką i UE i uważa, że podejmowanie tego typu działań jest konieczne z uwagi na następujące nowe realia geostrategiczne, w obliczu których znalazły się oba kontynenty:






  — | humanitarne i z zachowaniem godności zarządzanie przepływami migracyjnymi postrzeganymi jako niekontrolowane, |
| --- | --- | --- |

1.2.

—

humanitarne i z zachowaniem godności zarządzanie przepływami migracyjnymi postrzeganymi jako niekontrolowane,

| — | możliwość wystąpienia masowego napływu uchodźców, |
| --- | --- |

—

możliwość wystąpienia masowego napływu uchodźców,

| — | brak bezpieczeństwa na granicach UE wywołany niestabilnością różnych systemów politycznych i brakiem praworządności w niektórych państwach Afryki, |
| --- | --- |

—

brak bezpieczeństwa na granicach UE wywołany niestabilnością różnych systemów politycznych i brakiem praworządności w niektórych państwach Afryki,

| — | coraz większy wpływ wywierany w Afryce przez niektóre potęgi regionalne takie jak Chiny, jako że specyficzne interesy w zakresie zasobów naturalnych Afryki i dwustronne stosunki gospodarcze nie zachęcają państw tego kontynentu do zacieśniania współpracy transnarodowej, |
| --- | --- |

—

coraz większy wpływ wywierany w Afryce przez niektóre potęgi regionalne takie jak Chiny, jako że specyficzne interesy w zakresie zasobów naturalnych Afryki i dwustronne stosunki gospodarcze nie zachęcają państw tego kontynentu do zacieśniania współpracy transnarodowej,

| — | nieprzewidywalne działania Stanów Zjednoczonych na międzynarodowej scenie politycznej, a także wyzwania spowodowane zmianą klimatu. |
| --- | --- |

—

nieprzewidywalne działania Stanów Zjednoczonych na międzynarodowej scenie politycznej, a także wyzwania spowodowane zmianą klimatu.

| 1.3. | Jeśli chodzi o rozwiązanie problemu wyżywienia, to EKES jest zdania, że UE powinna – we współpracy z Unią Afrykańską – wyłonić lokalne projekty i strategie, które zostały zwieńczone sukcesem, i wspierać ich rozszerzenie na jak największą liczbę afrykańskich regionów i państw. Przy czym nie należy zapominać o czynniku demograficznym, jako że gwałtowny przyrost demograficzny będzie wymagał utworzenia dodatkowych miejsc pracy w liczbie 18 milionów rocznie do roku 2035. Zrównoważony rozwój gospodarczy w Afryce doświadcza poważnych ograniczeń, które UE powinna uwzględnić i które są ściśle związane z następującymi aspektami:






  — | silna zależność od ekstensywnego wykorzystywania zasobów naturalnych, co pociąga za sobą nielegalny handel tymi zasobami, |
| --- | --- | --- |

1.3.

—

silna zależność od ekstensywnego wykorzystywania zasobów naturalnych, co pociąga za sobą nielegalny handel tymi zasobami,

| — | ogniska zapalne wywołane przez wojny, naruszenia praw człowieka, nierówności społeczne, fundamentalizm i katastrofy klimatyczne, |
| --- | --- |

—

ogniska zapalne wywołane przez wojny, naruszenia praw człowieka, nierówności społeczne, fundamentalizm i katastrofy klimatyczne,

| — | skutki zmiany klimatu, |
| --- | --- |

—

skutki zmiany klimatu,

| — | konsekwencje niedoborów żywności i wody, |
| --- | --- |

—

konsekwencje niedoborów żywności i wody,

| — | braki w zakresie instalacji kanalizacyjnych, |
| --- | --- |

—

braki w zakresie instalacji kanalizacyjnych,

| — | epidemie i choroby zakaźne, |
| --- | --- |

—

epidemie i choroby zakaźne,

| — | brak spójnej polityki rolnej uwzględniającej lokalne realia. |
| --- | --- |

—

brak spójnej polityki rolnej uwzględniającej lokalne realia.

| 1.4. | Omówione wyżej problemy powodują przymusowe wysiedlenia i dobrowolne wyjazdy, co w dużym stopniu przyczynia się do nielegalnych migracji, często kontrolowanych przez zorganizowane grupy przestępcze. Migracje te wywierają z kolei znaczną presję na system rządów w krajach pochodzenia i tranzytu, a także na władze tych krajów. Europa jest w stanie zareagować na powyższe wyzwania dzięki nowemu Europejskiemu konsensusowi w sprawie rozwoju, polityce sąsiedztwa i europejskiemu programowi w zakresie migracji, a także dzięki stosunkom opartym na zasadzie partnerstwa. EKES może wnieść – wspólnie z oficjalnymi przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego (platformy, fora, wolontariusze) i partnerami społecznymi Afryki – istotny wkład w rozwój demokracji i praw człowieka. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Komitet apeluje, by społeczeństwo obywatelskie miało większy udział i znaczniejszą rolę w przyszłym partnerstwie, poczynając od funkcji konsultacyjnych, a kończąc na monitorowaniu wdrażania polityki. Kwestia ta jest ważna dla zagwarantowania przestrzegania zasady spójności polityki na rzecz rozwoju i dla skutecznego zaangażowania zainteresowanych tym podejściem podmiotów. UE może w rezultacie stanowić wzór dobrych praktyk dla państw afrykańskich pod względem włączenia społeczeństwa obywatelskiego do procesu decyzyjnego i opracowania programów ułatwiających powstawanie transnarodowego społeczeństwa obywatelskiego w Afryce. Na podobnej zasadzie Unia musi aktywnie działać na rzecz rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w państwach, w których ono nie powstało lub jest słabo rozwinięte. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Z uwagi na strategiczną rolę, jaką odgrywają szkolnictwo, transfer wiedzy bez jakiejkolwiek dyskryminacji i zapewnienie powszechnego dostępu do kultury – będące istotnym elementem tworzenia klimatu współpracy i jednomyślnego uznawania wspólnych wartości, jak również otwierania pozytywnych perspektyw dla wielu młodych Afrykańczyków– EKES zaleca, by przyszłe partnerstwo UE–Afryka uwzględniało następujące elementy:






  — | rozszerzenie na Afrykę udanych programów europejskich, takich jak Erasmus+, by umożliwić studentom i wykładowcom mobilność na terenie obu kontynentów i doprowadzić do wymiany doświadczeń na szczeblu akademickim, |
| --- | --- | --- |

1.6.

—

rozszerzenie na Afrykę udanych programów europejskich, takich jak Erasmus+, by umożliwić studentom i wykładowcom mobilność na terenie obu kontynentów i doprowadzić do wymiany doświadczeń na szczeblu akademickim,

| — | promowanie i finansowe wspieranie partnerstwa między europejskimi i afrykańskimi uniwersytetami w celu opracowania wspólnych projektów i programów nauczania, |
| --- | --- |

—

promowanie i finansowe wspieranie partnerstwa między europejskimi i afrykańskimi uniwersytetami w celu opracowania wspólnych projektów i programów nauczania,

| — | jedynie wysokiej jakości programy nauczania i strategie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu pozwolą wyeliminować fundamentalizm religijny dotykający niektóre państwa w Afryce. |
| --- | --- |

—

jedynie wysokiej jakości programy nauczania i strategie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu pozwolą wyeliminować fundamentalizm religijny dotykający niektóre państwa w Afryce.

| 1.7. | Według EKES-u najważniejszym elementem, który Unia Europejska może zaproponować kontynentowi afrykańskiemu, jest unijny model współpracy transnarodowej oraz realizacja szeroko zakrojonych projektów o charakterze transnarodowym, takich jak projekty infrastrukturalne, przy założeniu że państwa afrykańskie zdecydują się współpracować między sobą, by wprowadzić te projekty w życie. Unia Europejska powinna ponadto zdać sobie sprawę z wiedzy eksperckiej, którą może zaoferować w zakresie polityki transformacji w kierunku społeczeństwa demokratycznego oraz całkowicie sprawnej i konkurencyjnej gospodarki rynkowej sprzyjającej włączeniu społecznemu. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | EKES proponuje, by partnerstwo miało także na celu promowanie i wprowadzanie równości płci oraz emancypacji kobiet i osób młodych, a także uznanie ich wkładu w pokój i budowanie państwowości, a także we wzrost gospodarczy, rozwój technologiczny, przeciwdziałanie ubóstwu, zdrowie, dobrostan oraz rozwój kulturowy i społeczny. Należy zlikwidować na całym kontynencie afrykańskim wszelkie formy przemocy oraz dyskryminacji społecznej i politycznej wobec kobiet, by mogły w pełni cieszyć się równością praw. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | EKES zwraca uwagę na fakt, że od niedawna Chiny stały się głównym partnerem gospodarczym Afryki i zauważa, że zmiana ta może między innymi doprowadzić do przeformułowania celów polityki zewnętrznej państw tego regionu lub zmniejszyć ich zainteresowanie wprowadzaniem demokratycznych reform. W konsekwencji UE powinna nawiązać z Afryką partnerstwo, które rzeczywiście odnowi i zintensyfikuje stosunki handlowe między tymi kontynentami oraz stworzy lepsze warunki na szczeblu lokalnym dla europejskich inwestorów. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | EKES zaleca wprowadzenie klauzul dotyczących dobrych rządów do wszystkich odnośnych porozumień zawartych między UE a regionami lub państwami trzecimi w celu promowania zrównoważonego rozwoju. Tego rodzaju rozwój powinien być oparty na założeniu, że proces wdrażania strategii politycznych jest odpowiedzialny, przejrzysty, dynamiczny, sprawiedliwy, sprzyjający włączeniu społecznemu, skuteczny, zachęcający do zaangażowania i prowadzony w duchu poszanowania praworządności. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | EKES ubolewa, że Afryka to najbiedniejszy kontynent na świecie i jedyny, na którym zanotowano wzrost poziomu ubóstwa. Nie można pogodzić się z faktem, że ponad 50 % ludności Afryki żyje w warunkach skrajnego ubóstwa. Wskazane jest podjęcie międzynarodowej kampanii przeciwdziałania ubóstwu, w którą należy zaangażować największe podmioty uczestniczące w procesie rozwoju, a także opracowanie strategii i planów działania mających pomóc ludności defaworyzowanej. Należy wprowadzić możliwą do zaplanowania i przewidzenia nową pulę środków finansowych. EKES uważa ponadto, że zapewnienie skutecznego monitorowania pomocy finansowej ma zasadnicze znaczenie dla lepszej realizacji wytyczonych celów. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | EKES z zadowoleniem przyjmuje pragnienie Afryki, wyrażone poprzez przyjęcie programu działań do roku 2063 i utworzenie Unii Afrykańskiej, by traktowano ją jako jednolitą, pluralistyczną i panafrykańską całość. Podstawą dobrego sprawowania rządów na rzecz zrównoważonego rozwoju musi być solidna, sprawiedliwa ze społecznego i środowiskowego punktu widzenia polityka gospodarcza, utworzenie nieskorumpowanych instytucji demokratycznych, wrażliwych na potrzeby obywateli, wspieranie społeczeństwa obywatelskiego, zwalczanie wykluczenia społecznego, a także spójność gospodarcza, przy czym nie należy zapominać o praworządności, nadrzędności prawa, prawach człowieka i równości szans. Klimat sprzyjający inwestycjom może również prowadzić do sukcesu. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Kontekst opinii

| 2.1. | Unię Europejską (UE) i większość państw Afryki już teraz łączy wiążąca prawnie umowa o współpracy międzynarodowej na skalę światową, która obejmuje ponad połowę państw narodowych na świecie. Umowa ta, znana jako umowa o partnerstwie z Kotonu (umowa o partnerstwie i współpracy lub umowa z Kotonu), została podpisana w Beninie w 2000 r. i ma na celu zacieśnienie długoterminowej współpracy w zakresie polityki, handlu i rozwoju między UE a państwami Afryki, Karaibów i Pacyfiku (AKP). W wyniku zawartej umowy powstał szereg instytucji, które ułatwiają współpracę AKP–UE prowadzoną między rządami, urzędnikami administracji państwowej, parlamentarzystami, samorządami terytorialnymi i społeczeństwem obywatelskim, w tym w ramach sektora prywatnego. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | W globalnej strategii na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej wskazuje się, że z uwagi na bliskość geograficzną promowanie pokoju i rozwoju na kontynencie afrykańskim jest inwestycją w pokój i dobrobyt w Unii Europejskiej. Zapewnienie dobrej kondycji gospodarczej i bezpieczeństwa Unii będzie niezwykle trudne dopóty, dopóki w swoim otoczeniu będzie ona miała słabo rozwiniętych i skonfliktowanych sąsiadów W związku z tym UE powinna wziąć udział – aktywnie i z zaangażowaniem – w tworzeniu Unii Afrykańskiej (UA) i w gospodarczej odnowie tego regionu. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | EKES podkreśla, że w ostatnim czasie kontekst międzynarodowy znacząco się zmienił: pojawiły się nowe wyzwania na skalę światową, zagrożone zostało bezpieczeństwo ludności, a wysiłki na rzecz przeciwdziałania ubóstwu i pandemiom, zmiana klimatu i pustynnienie, migracje oraz zrównoważone zarządzanie dobrami publicznymi to kwestie, które miały ciągły wpływ na politykę prowadzoną zarówno przez państwa afrykańskie, jak i w ramach UE. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Konieczne jest nakreślenie nowej wspólnej wizji politycznej Afryki i UE, która byłaby konkretna, oparta na wspólnych interesach i wartościach, wzajemnym szacunku i przestrzeganiu zasady indywidualnej suwerenności oraz odzwierciedlała uzasadnione dążenia obu stron. Oba te podmioty powinny zamanifestować– za pośrednictwem równorzędnego, świadomego i preferencyjnego partnerstwa – wspólną wolę dalszego promowania pokoju (Instrument na rzecz pokoju w Afryce) i bezpieczeństwa (kontynent afrykański jest istotnym czynnikiem w tej dziedzinie), a także wspierania zrównoważonego rozwoju, praw człowieka i integracji na płaszczyźnie regionalnej i kontynentalnej. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | EKES ubolewa, że Afryka to najbiedniejszy kontynent na świecie i jedyny, na którym zanotowano wzrost poziomu ubóstwa. Nie można pogodzić się z faktem, że ponad 50 % ludności Afryki żyje w warunkach skrajnego ubóstwa. Wskazane jest podjęcie międzynarodowej kampanii przeciwdziałania ubóstwu, w którą należy zaangażować największe podmioty uczestniczące w procesie rozwoju, a także opracowanie strategii i planów działania mających pomóc ludności defaworyzowanej. Należy wprowadzić możliwą do zaplanowania i przewidzenia nową pulę środków finansowych. EKES uważa ponadto, że zapewnienie skutecznego monitorowania pomocy finansowej ma zasadnicze znaczenie dla lepszej realizacji wytyczonych celów. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | EKES z zadowoleniem przyjmuje pragnienie Afryki, wyrażone poprzez przyjęcie programu działań do roku 2063 i utworzenie Unii Afrykańskiej, by traktowano ją jako jednolitą, pluralistyczną i panafrykańską całość. Podstawą dobrego sprawowania rządów na rzecz zrównoważonego rozwoju musi być solidna, sprawiedliwa ze społecznego i środowiskowego punktu widzenia polityka gospodarcza, utworzenie nieskorumpowanych instytucji demokratycznych, wrażliwych na potrzeby obywateli, wspieranie społeczeństwa obywatelskiego, zwalczanie wykluczenia społecznego, a także spójność gospodarcza, przy czym nie należy zapominać o praworządności, nadrzędności prawa, prawach człowieka i równości szans. Klimat sprzyjający inwestycjom może również prowadzić do sukcesu. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Skuteczność i ponoszona przez wszystkich wzajemna odpowiedzialność wymagają w długim okresie znacznych zasobów ludzkich i finansowych, jasno zadeklarowanych przez obie strony. EKES jest zdania, że można by włączyć społeczeństwo obywatelskie w te działania za pośrednictwem platformy, na której można się będzie dobrowolnie zgłaszać, oraz że ułatwi to proces rozwoju. Istnieje pilna potrzeba pełnego zaangażowania podmiotów niepaństwowych i samorządów terytorialnych we wszystkie etapy tego procesu, w tym w jego monitorowanie i ocenę. Podmioty te mogą na nowo pobudzić rozwój Afryki i nadać większą legitymację zewnętrznym działaniom UE, a także obniżyć poziom eurosceptycyzmu w Europie. Wspólna wizja w tej kwestii musi obejmować demokrację uczestniczącą, pluralizm i podstawowe wolności, czyli – podsumowując te koncepcje jednym słowem – poszanowanie praworządności. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Kolejnym bardzo znaczącym zagrożeniem jest wyczerpywanie się zasobów naturalnych Afryki, które utrudni proces ograniczania ubóstwa. Trzeba będzie zrekompensować Afryce funkcje, które pełni w ekosystemie, w tym magazynowanie w lasach tropikalnych dwutlenku węgla. W obliczu ogólnoświatowych wyzwań konieczne jest przyjęcie wspólnego podejścia, a także nawiązanie jednolitego partnerstwa skupionego na obywatelach, w drodze nawiązywanie kontaktów między oboma kontynentami, tak na szczeblu politycznym, jak i na konkretnej płaszczyźnie negocjacji. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | EKES uważa, że zainteresowane strony powinny wykazać się odpowiedzialnością i spójnym podejściem, jeśli chodzi o wzajemną odpowiedzialność, dialog i wnoszony wkład. Ponadto przyszłe porozumienie musi opierać się na zasadzie partnerstwa. Partnerzy mają takie same prawa i obowiązki, jeśli chodzi o praktyki w zakresie rozwoju i inwestycji. Istnieje jednak realna dysproporcja pod względem zaawansowania integracji oraz poziomu zasobów ludzkich, technologicznych i finansowych. W związku z tym należy rozwijać i pogłębiać dialog polityczny między UE i Afryką. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Eliminacja ubóstwa i zrównoważony rozwój stanowią spójny cel (poprzez lepszą koordynację między darczyńcami a podmiotami niepaństwowymi) i zobowiązują UE i Afrykę do współpracy, którą definiuje się w europejskiej strategii politycznej jako współpracę w obszarze handlu, ze swobodnym dostępem do unijnego rynku w ramach partnerstwa gospodarczego (umowy o partnerstwie gospodarczym), a także w dziedzinie rolnictwa i polityki ochrony środowiska. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | EKES podkreśla, że globalne podejście do konfliktów musi przejawiać się w odpowiedzialności, zapobieganiu im, rozwiązywaniu ich, a także w zarządzaniu i odbudowie. Pokój odgrywa kluczową rolę, gdyż jest pierwszym krokiem na drodze do zrównoważonego rozwoju, sprawiedliwego pod względem politycznym, gospodarczym i społecznym i w pełni przestrzegajacego praw człowieka. Wskazana jest wzmożona czujność wobec pojawienia się na kontynencie afrykańskim napięć o charakterze etnicznym i religijnym. Należy zwrócić należytą uwagę na wywóz broni (kodeks postępowania), w tym na przemyt broni. |
| --- | --- |

2.11.

3.   Uwagi ogólne

| 3.1. | Wspólny komunikat do Parlamentu Europejskiego i Rady
  w sprawie nadania nowego impulsu partnerstwu Afryka–UE
  stanowi skoordynowaną i wzmocnioną inicjatywę, zgodną z programem działań do roku 2063 i spójną z 
  globalną strategią na rzecz polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Unii Europejskiej
  . Komunikat jest przyczynkiem do procesu refleksji i zapewnia spójną podstawę przyszłych negocjacji w sprawie filaru afrykańskiego. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | EKES uważa, że w strategicznym interesie UE – ukierunkowanym politycznie i opartym na wspólnie wyznawanych wartościach i interesach – leży pogłębienie i odpowiednie dostosowywanie trwałego partnerstwa między UE a Afryką. UE powinna stać się dla kontynentu afrykańskiego głównym inwestorem zagranicznym oraz partnerem humanitarnym i handlowym, a także włączać się w działania na rzecz bezpieczeństwa. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Unia Europejska dąży do spełnienia trzech celów strategicznych:






  — | wzmocnienie wzajemnego partnerstwa i zacieśnienie współpracy na arenie międzynarodowej w oparciu o wspólne wartości i interesy, m.in. w ramach stosunków dwustronnych, |
| --- | --- | --- |

3.3.

—

wzmocnienie wzajemnego partnerstwa i zacieśnienie współpracy na arenie międzynarodowej w oparciu o wspólne wartości i interesy, m.in. w ramach stosunków dwustronnych,

| — | bezpieczeństwo na lądzie i na morzu oraz walka z zagrożeniami transnarodowymi, jako inwestycja w bezpieczeństwo na obu kontynentach, |
| --- | --- |

—

bezpieczeństwo na lądzie i na morzu oraz walka z zagrożeniami transnarodowymi, jako inwestycja w bezpieczeństwo na obu kontynentach,

| — | zrównoważony rozwój gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu w Afryce, by tworzyć miejsca pracy potrzebne na tym kontynencie i wykorzystywać możliwości, jakie taki rozwój oferuje Europie. |
| --- | --- |

—

zrównoważony rozwój gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu w Afryce, by tworzyć miejsca pracy potrzebne na tym kontynencie i wykorzystywać możliwości, jakie taki rozwój oferuje Europie.

| 3.4. | EKES uważa, że możliwe jest wprowadzenie ambitnego wspólnego programu poprzez:






  — | pogłębienie sojuszów w sprawach związanych z globalnym sprawowaniem rządów za pomocą intensywnego dialogu i skutecznej współpracy, wspólnie ze strategicznymi partnerami i kluczowymi sojusznikami, przy jednoczesnym promowaniu i wspieraniu praworządności i sprawiedliwości, |
| --- | --- | --- |

3.4.

—

pogłębienie sojuszów w sprawach związanych z globalnym sprawowaniem rządów za pomocą intensywnego dialogu i skutecznej współpracy, wspólnie ze strategicznymi partnerami i kluczowymi sojusznikami, przy jednoczesnym promowaniu i wspieraniu praworządności i sprawiedliwości,

| — | zacieśnienie współpracy w dziedzinach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, która byłaby oparta na intensywnych interakcjach politycznych i prowadzona na szczeblu wielostronnym, kontynentalnym, regionalnym, krajowym i lokalnym, przy poszanowaniu zasady pomocniczości, |
| --- | --- |

—

zacieśnienie współpracy w dziedzinach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, która byłaby oparta na intensywnych interakcjach politycznych i prowadzona na szczeblu wielostronnym, kontynentalnym, regionalnym, krajowym i lokalnym, przy poszanowaniu zasady pomocniczości,

| — | zapewnienie partnerstwa opartego na kontaktach międzyludzkich, władzach lokalnych, sektorze prywatnym i społeczeństwie obywatelskim. |
| --- | --- |

—

zapewnienie partnerstwa opartego na kontaktach międzyludzkich, władzach lokalnych, sektorze prywatnym i społeczeństwie obywatelskim.

| 3.5. | EKES jest przekonany, że wspólna strategia między Afryką i UE musi opierać się na trwałej polityce na rzecz zrównoważonego rozwoju, której podstawą będą afrykańskie realia w terenie, gdyż tylko wtedy udzielone wsparcie skutecznie przyczyni się do sprawiedliwego zwalczania ubóstwa i zapewni prawidłowy wzrost w wymiarze gospodarczym i środowiskowym – w obliczu katastrofalnych skutków zmiany klimatu – oraz pod względem społecznym. Ponadto tylko wówczas wzrost ten będzie oparty na godnej pracy i długoterminowym zatrudnieniu i będzie się wiązać z wydajnością, wolnością, zwalczaniem ubóstwa i wykluczenia społecznego, etyką i godnością. Do czynników mogących przyczynić się do zwalczania ubóstwa należą: zwiększenie lokalnej produkcji, będącej gwarancją bezpieczeństwa żywnościowego, zapewnienie godziwego dochodu rodzinnym gospodarstwom rolnym o niewielkim rozmiarze oraz małym i średnim przedsiębiorstwom, jak też utworzenie rynku wewnętrznego dzięki przestrzeganiu prawa własności i zmniejszeniu obciążeń administracyjnych oraz korupcji. W związku z tym w ramach wspólnych polityk należy zwrócić należytą uwagę na rolnictwo i bezpieczeństwo żywnościowe. Należy także wspierać modele zrównoważonego rolnictwa, ukierunkowane na drobnych producentów rolnych i dające konkretne perspektywy zatrudnienia dzięki rozwojowi wyspecjalizowanych sektorów. Zarówno UE, jak i Unia Afrykańska powinny określić i promować skuteczne modele i polityki w zakresie rolnictwa w społecznościach defaworyzowanych, czy to w obrębie jednego kraju, czy to w innych rozwijających się państwach Afryki. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Przeciwdziałanie pustynnieniu i zapewnienie powszechnego dostępu do wody to czynniki warunkujące bezpieczeństwo żywnościowe, a także wpływające na migrację i obecność uchodźców. Afryka jest kontynentem, który najbardziej odczuwa skutki zmiany klimatu. UE oraz UA, a także ich państwa członkowskie, podmioty gospodarcze i inwestorzy, muszą wziąć na siebie odpowiedzialność (za przeciwdziałanie zmianie klimatu) i zapewnić sobie elastyczne i skuteczne ramy finansowe umożliwiające nowe podejście do ochrony środowiska. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Wolna wymiana handlowa, w której przestrzegane są normy środowiskowe i społeczne, stymuluje wzrost gospodarczy oraz postęp społeczny i polityczny i w wymiernym efekcie jest katalizatorem walki z ubóstwem dzięki upowszechnianiu zrównoważonego rozwoju. Asymetria korzystna dla afrykańskich rynków jest niezbędna do integracji regionalnej oraz istnienia wiarygodnych ram handlowych i inwestycyjnych. Umowy o partnerstwie gospodarczym stanowią narzędzie wymiany i integracji regionalnej, o ile sprzyjają rozwojowi przez zapewnianie odstępstw, by lokalny przemysł w okresie przemian dostosował się do nowych warunków rynkowych. Stosunki gospodarcze między UE i Afryką powinny opierać się na sprawiedliwym handlu, na dostosowanym do indywidualnych potrzeb i różnorodnym podejściu prowadzącym do integracji Afryki, w której ramach powstawać będę niezbędne i konkurencyjne produkty i usługi. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Kluczowym czynnikiem rozwoju gospodarczego i wyeliminowania ubóstwa jest partnerstwo energetyczne UE–Afryka, które może doprowadzić do powstania projektów skutecznie zapewniających energię z odnawialnych źródeł energii po przystępnej cenie. W takich okolicznościach klimat i warunki geograficzne na kontynencie afrykańskim mogą stanowić atut, szczególnie pod względem energii słonecznej. Dostęp do energii może pobudzać społeczno-gospodarczy rozwój Afryki. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Zdaniem EKES-u zaangażowanie na rzecz zapewnienia powszechnego dostępu do kształcenia i opieki zdrowotnej może być skutecznym i konkretnym narzędziem polityki rozwoju na rzecz osób ubogich. Strategia ta musi przyczyniać się do uwzględnienia podstawowej kwestii, jaką jest równość płci i wzmocnienie pozycji kobiet, przy czym nie należy zapominać o ludności szczególnie narażonej i o uchodźcach, którzy pojawiają się w wyniku kryzysów humanitarnych. Głównymi elementami walki z coraz częściej występującymi śmiertelnymi chorobami są dostęp do opieki zdrowotnej i zwalczanie podrobionych produktów leczniczych. Należy także podjąć tu odpowiednie środki o charakterze prawnym i karnym. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | EKES zaleca przeprowadzanie regularnych analiz dotyczących głównych przyczyn migracji, a także praw migrantów oraz ich integracji, w tym kwestii drenażu mózgów. Konieczne są praktyczne rozwiązania umożliwiające skuteczną migrację cyrkulacyjną. Bariery nie rozwiążą tego problemu, natomiast dialog oparty na tożsamości narodowej i regionalnej oraz solidarności i kulturze może stać się przyczynkiem do skierowanego do wszystkich programu zrównoważonego rozwoju, pod warunkiem, że udostępni się w tym celu również odpowiednie środki finansowe. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Zdaniem EKES-u zadłużenie jest obciążeniem, które niweczy wszelkie starania na rzecz zapewnienia zrównoważonego rozwoju dla wszystkich. Zarządzanie długiem – które powinno dokonywać się z uwzględnieniem każdego indywidualnego przypadku – powinno mieć na celu wzmocnienie polityki gospodarczej i społecznej oraz skuteczniejsze sprawowanie rządów. Zarządzanie długiem i przeniesienie go na innych wierzycieli musi być głównym elementem wsparcia budżetowego, które – w oparciu o wskaźniki skuteczności – powinno zapewnić podstawowe usługi społeczne, a jednocześnie wzmocnić strukturę państw afrykańskich. Konieczne jest przejrzyste monitorowanie w tym zakresie, z udziałem władz lokalnych i społeczeństwa obywatelskiego. |
| --- | --- |

3.11.

4.   Uwagi szczegółowe

| 4.1. | EKES uważa, że program działań do roku 2063 – na rzecz pokojowej, bezpiecznej i zamożnej Afryki, w której obowiązują dobre rządy, demokracja, poszanowanie praw człowieka, sprawiedliwość i praworządność, w której rozwój opiera się na ludności, która wykorzystuje potencjał osób młodych, w szczególności młodych kobiet, i która nikogo nie zostawia bez wsparcia – to program mogący zmienić ten kontynent. Program ten ma w zamyśle umożliwić przeprowadzenie reform w Afryce i powinien w związku z tym uwzględniać dwa główne zagadnienia:






  — | wzmocnienie odporności państw i społeczeństw na wstrząsy:







  — | zapobieganie konfliktom, zaradzanie kryzysom i budowanie pokoju, |
| --- | --- | --- | --- |

4.1.

—

wzmocnienie odporności państw i społeczeństw na wstrząsy:

—

zapobieganie konfliktom, zaradzanie kryzysom i budowanie pokoju,

| — | wzmocnienie systemów zarządzania, |
| --- | --- |

—

wzmocnienie systemów zarządzania,

| — | zarządzanie migracją i mobilnością, |
| --- | --- |

—

zarządzanie migracją i mobilnością,

| — | większa liczba lepszych miejsc pracy, zwłaszcza dla młodzieży:







  — | przyciągnięcie odpowiedzialnych i zrównoważonych inwestycji, |
| --- | --- | --- |

—

większa liczba lepszych miejsc pracy, zwłaszcza dla młodzieży:

—

przyciągnięcie odpowiedzialnych i zrównoważonych inwestycji,

| — | zapewnienie w Afryce usług energetycznych, |
| --- | --- |

—

zapewnienie w Afryce usług energetycznych,

| — | przekształcenie afrykańskiego rolnictwa i przedsiębiorstw rolniczych oraz niebieskiej gospodarki Afryki, w tym rybołówstwa, |
| --- | --- |

—

przekształcenie afrykańskiego rolnictwa i przedsiębiorstw rolniczych oraz niebieskiej gospodarki Afryki, w tym rybołówstwa,

| — | promowanie działalności partnerów społecznych, |
| --- | --- |

—

promowanie działalności partnerów społecznych,

| — | poszerzenie wiedzy i umiejętności. |
| --- | --- |

—

poszerzenie wiedzy i umiejętności.

| 4.2. | Powody przemawiające za budowaniem odporniejszych na wstrząsy państw i społeczeństw to: uzasadnione dążenia UE, jej wartości i cele, obecna niestabilność na jej własnych granicach i zagrożenia dla jej kluczowych interesów. Terroryzm, handel ludźmi, przestępczość i brutalny ekstremizm zagrażają stabilności i pokojowi oraz są objawami głębokiej niestabilności strukturalnej. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | W świetle powyższego UE proponuje następujące inicjatywy przewodnie:






  — | utworzenie platformy współpracy łączącej Organizację Narodów Zjednoczonych, partnerów europejskich, afrykańskich i innych partnerów międzynarodowych, |
| --- | --- | --- |

4.3.

—

utworzenie platformy współpracy łączącej Organizację Narodów Zjednoczonych, partnerów europejskich, afrykańskich i innych partnerów międzynarodowych,

| — | przekazanie początkowego wkładu w Fundusz na rzecz Pokoju UA, |
| --- | --- |

—

przekazanie początkowego wkładu w Fundusz na rzecz Pokoju UA,

| — | wspieranie inicjatyw afrykańskich w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego. |
| --- | --- |

—

wspieranie inicjatyw afrykańskich w dziedzinie bezpieczeństwa morskiego.

| 4.4. | Powszechnie przyjmuje się, że dobre rządy, bezpieczeństwo i rozwój to podstawa trwałego, nowoczesnego społeczeństwa, odpornego na wstrząsy, wyposażonego w demokratyczne, skuteczne, przejrzyste i odpowiedzialne instytucje. Tego typu trwałe społeczności, szanujące prawa człowieka i stanowiące zalążek zrównoważonego rozwoju, funkcjonują w przewidywalnych i stałych pod względem makroekonomicznym ramach umożliwiających świadczenie usług obywatelom. W tej kwestii UE może wnieść wkład w rozwój Afryki, zarówno z uwagi na to, że dzięki niektórym swoim państwom członkowskim dysponuje ekspercką wiedzą w zakresie polityki transformacji w kierunku demokratycznego społeczeństwa i funkcjonującej gospodarki rynkowej oraz polityki spójności społecznej i terytorialnej, jak i ze względu na unijny model współpracy transnarodowej, realizowanej za pośrednictwem wspólnych instytucji. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | W świetle powyższego UE proponuje następujące inicjatywy przewodnie:






  — | organizacja wspólnej konferencji wysokiego szczebla UA–UE poświęconej procesom wyborczym, demokracji i sprawowaniu rządów w Afryce i Europie, |
| --- | --- | --- |

4.5.

—

organizacja wspólnej konferencji wysokiego szczebla UA–UE poświęconej procesom wyborczym, demokracji i sprawowaniu rządów w Afryce i Europie,

| — | podwojenie wsparcia na rzecz uruchomienia środków krajowych do 2020 r., zgodnie z inicjatywą podatkową, |
| --- | --- |

—

podwojenie wsparcia na rzecz uruchomienia środków krajowych do 2020 r., zgodnie z inicjatywą podatkową,

| — | wspólne działania mające na celu wzmocnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi, w szczególności przez opracowanie wspólnej karty UE–Afryka. |
| --- | --- |

—

wspólne działania mające na celu wzmocnienie zrównoważonego zarządzania zasobami naturalnymi, w szczególności przez opracowanie wspólnej karty UE–Afryka.

| 4.6. | Przyglądając się ważnym kwestiom wpływającym na gospodarkę, społeczeństwo i bezpieczeństwo, można stwierdzić, że migracja i mobilność mogą zarówno wzmocnić i wzbogacić społeczeństwo, jak i poważnie je zdestabilizować, jeśli nie zarządza się nimi w sposób odpowiedni i skuteczny. W odniesieniu do migracji i mobilności zasadne jest stwierdzenie, że przepływy migrantów osiągają obecnie rekordowo wysoki poziom zagrażający cielesnej integralności migrantów. Należy wykazać się tu wspólną odpowiedzialnością i przyjąć kompleksowe rozwiązania oparte na podziale odpowiedzialności i solidarności, osadzonej w ramach politycznych, która mają zasadnicze znaczenie w sytuacji zwiększonych przepływów uchodźców i migrantów. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | W świetle powyższego UE proponuje następujące inicjatywy przewodnie:






  — | wspieranie afrykańskich inicjatyw dotyczących legalnej wewnątrzafrykańskiej migracji i mobilności z punktu widzenia swobodnego przepływu, programów ochrony socjalnej, przenoszenia związanych z nią praw i uznawania kwalifikacji, |
| --- | --- | --- |

4.7.

—

wspieranie afrykańskich inicjatyw dotyczących legalnej wewnątrzafrykańskiej migracji i mobilności z punktu widzenia swobodnego przepływu, programów ochrony socjalnej, przenoszenia związanych z nią praw i uznawania kwalifikacji,

| — | zacieśnianie współpracy między Afryką a UE w zakresie zwalczania przemytu i handlu ludźmi. |
| --- | --- |

—

zacieśnianie współpracy między Afryką a UE w zakresie zwalczania przemytu i handlu ludźmi.

| 4.8. | Konieczna jest zmiana paradygmatu, która doprowadzi do powstania zamożnego kontynentu, dysponującego niezbędnymi środkami i zasobami do kierowania własnym rozwojem, i na którym nastąpi strukturalna transformacja gospodarek osiągnięta dzięki uprzemysłowieniu, przemysłowi przetwórczemu i wartości dodanej. To z kolei doprowadzi do wspólnego wzrostu dzięki rozkwitowi sektora prywatnego, rozwojowi ducha przedsiębiorczości i tworzeniu godnego zatrudnienia dla wszystkich. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | EKES uważa, że przemiana społeczno-gospodarcza musi być spójna z możliwościami i wyzwaniami wynikającymi z poważnych zmian klimatu i koncepcji zrównoważonego rozwoju środowiska. Trzeba stworzyć rynki regionalne i klimat sprzyjający inwestycjom, co dzięki stabilnemu i przewidywalnemu wolnemu handlowi – zapewnionemu przez umowy o partnerstwie gospodarczym – wygeneruje odpowiednią i cenną wartość dodaną. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Komitet podkreśla, że aby osiągnąć gospodarczą integrację Afryki na szczeblu regionalnym i kontynentalnym, należy zapewnić dobre zarządzanie przedsiębiorstwami oraz przestrzeganie norm środowiskowych i społecznych. Trzeba wykorzystać wszystkie możliwości, by wprowadzić zieloną i niebieską gospodarkę oraz gospodarkę o obiegu zamkniętym opartą na społecznej odpowiedzialności przedsiębiorstw, przedsiębiorczości społecznej i etycznym zachowaniu, tak aby stworzyć kontynentalną strefę wolnego handlu. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Środowisko biznesu odgrywa kluczową rolę w rozwoju społeczeństwa, gdyż z jednej strony jest głównym inwestorem, źródłem innowacji, zapewnia kwalifikacje i miejsca pracy, wspiera wzrost gospodarczy, stanowi źródło dochodów (bezpośrednich i pośrednich), a nawet może generować dochody rządowe pozwalające realizować niezbędne inwestycje w dobrostan oraz w najważniejszą infrastrukturę taką jak szkoły lub szpitale. Z drugiej strony środowisko biznesu jest czynnikiem integrującym – zarówno ludzi młodych, jak i migrantów – i umożliwia samorealizację i osiąganie stabilnych dochodów. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | W świetle powyższego UE proponuje następujące inicjatywy przewodnie:






  — | uruchamianie masowych inwestycji unijnych w Afryce za pośrednictwem Europejskiego Planu Inwestycji Zewnętrznych lub inicjatywy „Compact with Africa”, |
| --- | --- | --- |

4.12.

—

uruchamianie masowych inwestycji unijnych w Afryce za pośrednictwem Europejskiego Planu Inwestycji Zewnętrznych lub inicjatywy „Compact with Africa”,

| — | wspieranie bardziej przewidywalnego i sprzyjającego inwestycjom klimatu w Afryce, |
| --- | --- |

—

wspieranie bardziej przewidywalnego i sprzyjającego inwestycjom klimatu w Afryce,

| — | wspieranie agendy cyfrowej Afryki. |
| --- | --- |

—

wspieranie agendy cyfrowej Afryki.

| 4.13. | EKES uważa, że powszechny dostęp do zrównoważonej i pochodzącej z odnawialnych źródeł energii po rozsądnych stawkach stwarza perspektywy nowych, godnych miejsc pracy i realnego rozwoju uwzględniającego zmianę klimatu. UE i Afryka mogą zacieśnić współpracę na rzecz przejścia na czystą energię, jeśli przyjmą za punkt wyjścia szereg wspólnych wartości. Unia Europejska odgrywa wiodącą rolę na świecie w zakresie promowania czystej energii. Wykorzystanie potencjału Afryki w zakresie produkowania energii elektrycznej i skutecznego jej wykorzystania na podstawie odpowiednich przepisów wymaga przeprowadzenia poważnych inwestycji, które zaspokoją zapotrzebowanie w tym zakresie, zważywszy, że istnieje też możliwość połączenia z europejskimi sieciami przesyłowymi. Stawienie czoła zmianie klimatu jest możliwe dzięki elektryfikacji przeprowadzonej w oparciu o odnawialne źródła energii. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | W świetle powyższego UE proponuje następujące inicjatywy przewodnie:






  — | przekazanie przez UE wkładu w Afrykańską Inicjatywę na rzecz Energii Odnawialnej (AREI) oraz osiągnięcie zdolności wytwórczej z odnawialnych źródeł energii wynoszącej 5 GW do 2020 r., przy jednoczesnym zaoferowaniu 30 mln Afrykańczyków możliwości dostępu do zrównoważonej energii i ograniczeniu emisji CO2 o 11 mln ton rocznie, |
| --- | --- | --- |

4.14.

—

przekazanie przez UE wkładu w Afrykańską Inicjatywę na rzecz Energii Odnawialnej (AREI) oraz osiągnięcie zdolności wytwórczej z odnawialnych źródeł energii wynoszącej 5 GW do 2020 r., przy jednoczesnym zaoferowaniu 30 mln Afrykańczyków możliwości dostępu do zrównoważonej energii i ograniczeniu emisji CO2 o 11 mln ton rocznie,

| — | uruchomienie nowej inicjatywy mającej ułatwić współpracę publiczno-prywatną między UE a Afryką w celu zwiększenia inwestycji w sektor zrównoważonej energii w Afryce za pośrednictwem platformy wysokiego szczebla, |
| --- | --- |

—

uruchomienie nowej inicjatywy mającej ułatwić współpracę publiczno-prywatną między UE a Afryką w celu zwiększenia inwestycji w sektor zrównoważonej energii w Afryce za pośrednictwem platformy wysokiego szczebla,

| — | nawiązanie nowego partnerstwa w dziedzinie badań i innowacji między UE a Afryką, poświęconego zmianie klimatu i zrównoważonej energii. |
| --- | --- |

—

nawiązanie nowego partnerstwa w dziedzinie badań i innowacji między UE a Afryką, poświęconego zmianie klimatu i zrównoważonej energii.

| 4.15. | EKES podkreśla, że rolnictwo, hodowla zwierząt, akwakultura i rybołówstwo stanowią ważne źródło dochodu zapewniające Afryce podstawę utrzymania. Niezrównoważone zarządzanie zasobami, problemy związane z własnością gruntów i brak bezpieczeństwa na morzu, a także – czynnik równie istotny – brak kapitału i możliwości dostępu do finansowania – wydają się stanowić główne przeszkody uniemożliwiające rozwój tego sektora. Produkcja żywności, która mu duży potencjał rozwoju, może zapewnić nowe miejsca pracy i emancypację, a przy tym zagwarantować bezpieczeństwo żywnościowe. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Afryka może wygenerować wartość dodaną dzięki swym zasobom naturalnym, a przy tym prowadzić politykę uprzemysłowienia, kładąc nacisk na zakładanie małych i średnich przedsiębiorstw oraz mikroprzedsiębiorstw produkcyjnych. EKES podkreśla ważną rolę odgrywaną przez odpowiedzialne łańcuchy wartości, które są motorem rozwoju wsi i zapewniają zrównoważone zarządzanie polityczne zasobami wody i gruntów. Wskazane jest zawieranie umów o partnerstwie politycznym, a także wykorzystywanie możliwości rynkowych z myślą o afrykańskich produktach żywnościowych. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | W świetle powyższego UE proponuje następujące inicjatywy przewodnie:






  — | sprzyjanie rozwojowi łańcucha wartości przez ułatwianie odpowiedzialnych inwestycji w sektorze rolno-spożywczym i w zrównoważonej niebieskiej gospodarce, |
| --- | --- | --- |

4.17.

—

sprzyjanie rozwojowi łańcucha wartości przez ułatwianie odpowiedzialnych inwestycji w sektorze rolno-spożywczym i w zrównoważonej niebieskiej gospodarce,

| — | uruchamianie inwestycji afrykańskich i unijnych w celu wspierania badań i rozwoju, |
| --- | --- |

—

uruchamianie inwestycji afrykańskich i unijnych w celu wspierania badań i rozwoju,

| — | rozszerzenie, tam gdzie to wskazane, sieci umów o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów, zawartych między UE i państwami afrykańskimi. |
| --- | --- |

—

rozszerzenie, tam gdzie to wskazane, sieci umów o partnerstwie w sprawie zrównoważonych połowów, zawartych między UE i państwami afrykańskimi.

| 4.18. | Zdaniem EKES-u niezbędnym warunkiem zapewnienia trwałego zrównoważonego rozwoju jest dostęp do kształcenia – bez jakiejkolwiek ograniczeń i dyskryminacji. Systemy edukacji i programy kształcenia technicznego i zawodowego w Afryce muszą być znacznie bardziej skorelowane z potrzebami rynku pracy i powiązane z rozwojem demograficznym, gospodarczym i społecznym. Stosowane mechanizmy muszą być nowatorskie i ukierunkowane na kształcenie i szkolenie w celu tworzenia usług i przedsiębiorstw, aby pozyskać zasoby potrzebne do przejścia z gospodarki nieformalnej na formalną. Afryka musi aktywnie wspierać naukę, technologię, badania i innowacje. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Komitet uważa, że należy nawiązać partnerstwo, które promowałoby równe szanse, zmniejszało nierówności i pogłębiało integrację społeczną. Spójność, równość, różnorodność i włączenie społeczne są głównymi elementami udanego propagowania wiedzy i umiejętności w duchu nowej kultury afrykańskiej. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | W świetle powyższego UE proponuje następujące inicjatywy przewodnie:






  — | uruchomienie instrumentu na rzecz młodzieży afrykańskiej rozszerzającego zakres programu Erasmus+, |
| --- | --- | --- |

4.20.

—

uruchomienie instrumentu na rzecz młodzieży afrykańskiej rozszerzającego zakres programu Erasmus+,

| — | finansowe wspieranie współpracy między uniwersytetami w Europie i w Afryce oraz opracowanie wspólnych programów nauczania, |
| --- | --- |

—

finansowe wspieranie współpracy między uniwersytetami w Europie i w Afryce oraz opracowanie wspólnych programów nauczania,

| — | ustanowienie unijnego instrumentu kształcenia zawodowego i technicznego. |
| --- | --- |

—

ustanowienie unijnego instrumentu kształcenia zawodowego i technicznego.

| 4.21. | Program Erasmus+ wspiera współpracę między Unią Europejską i Afryką w dziedzinie szkolnictwa wyższego. Projekty angażujące partnerów z obydwu regionów przyczyniają się między innymi do poprawy perspektyw zawodowych studentów, wzmocnienia współpracy akademickiej i tworzenia sieci między instytucjami szkolnictwa wyższego. Współpraca z Afryką w dziedzinie szkolnictwa wyższego jest zgodna z celami polityki zewnętrznej UE, w szczególności w zakresie współpracy na rzecz rozwoju. |
| --- | --- |

4.21.

Bruksela, dnia 15 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

| 6.7.2018 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 237/74 |
| --- | --- | --- | --- |

6.7.2018

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 237/74

---

Opinia Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego „Wniosek dotyczący rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej”

[COM(2017) 482 final – 2017/0220 (COD)]

(2018/C 237/12)

| Sprawozdawczyni: | Kinga JOÓ |
| --- | --- |

Sprawozdawczyni:

Kinga JOÓ

| Konsultacja | Komisja Europejska, 13.9.2017 – Parlament Europejski, 2.10.2017 – Rada, 11.10.2017 |
| --- | --- |
| Podstawa prawna | Art. 24 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej |
| Podkomitet odpowiedzialny | Podkomitet SC/049 ds. europejskiej inicjatywy obywatelskiej |
| Data przyjęcia przez podkomitet | 7.2.2018 |
| Data przyjęcia na sesji plenarnej | 14.3.2018 |
| Sesja plenarna nr | 533 |
| Wynik głosowania
  (za/przeciw/wstrzymało się) | 201/0/5 |

Konsultacja

Komisja Europejska, 13.9.2017 – Parlament Europejski, 2.10.2017 – Rada, 11.10.2017

Podstawa prawna

Art. 24 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej

Podkomitet odpowiedzialny

Podkomitet SC/049 ds. europejskiej inicjatywy obywatelskiej

Data przyjęcia przez podkomitet

7.2.2018

Data przyjęcia na sesji plenarnej

14.3.2018

Sesja plenarna nr

533

Wynik głosowania

(za/przeciw/wstrzymało się)

201/0/5

1.   Wnioski i zalecenia

| 1.1. | Sześć lat po wejściu w życie rozporządzenia (UE) nr 211/2011 (1) w sprawie inicjatywy obywatelskiej Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny (EKES) podkreśla, że obywatele UE są w centrum projektu europejskiego, a mechanizm związany z europejską inicjatywą obywatelską (EIO) może pomóc w przezwyciężeniu deficytu demokratycznego poprzez propagowanie aktywnego obywatelstwa i demokracji uczestniczącej. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | W opinii z inicjatywy własnej z 2016 r. (2) EKES zwrócił uwagę na poważne problemy techniczne, prawne i biurokratyczne wynikające ze sposobu, w jaki zaprojektowano EIO, oraz na ewidentnie zbyt szerokie uprawnienia przyznane Komisji Europejskiej. Ogranicza to zasięg debaty publicznej, którą EIO mogłaby inicjować, jak również zakres działań prawnych podejmowanych w następstwie zakończonych powodzeniem inicjatyw. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | EKES uważa, że obecny przegląd rozporządzenia nr 211/2011 w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej jest ważnym krokiem ku wyzwoleniu pełnego potencjału EIO, co jest zgodne ze stanowiskiem przyjętym przez Parlament Europejski, Komitet Regionów i Europejską Rzeczniczkę Praw Obywatelskich. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | EKES odnosi się przychylnie do usprawnień zaproponowanych w nowym wniosku Komisji Europejskiej dotyczącym rozporządzenia w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej, do których można zaliczyć: |
| --- | --- |

1.4.

| 1.4.1. | umożliwienie grupom organizatorów rozpoczęcie zbierania deklaracji poparcia w wybranym przez nich terminie; |
| --- | --- |

1.4.1.

| 1.4.2. | zapewnienie prawnego uznania komitetów obywatelskich w celu ograniczenia odpowiedzialności karnej organizatorów za oszustwa i poważne zaniedbania; |
| --- | --- |

1.4.2.

| 1.4.3. | utworzenie internetowej platformy współpracy, za pośrednictwem której obywatele UE będą mogli uzyskać informacje i porady dotyczące EIO, przy założeniu że będzie ona stanowiła wsparcie dla jej organizatorów w trakcie procesu rejestracji inicjatyw i zbierania deklaracji poparcia; EKES pragnie uczestniczyć w internetowej platformie współpracy i być na bieżąco informowany o jej rozwoju; przywiązuje też wagę do należytego informowania użytkowników platformy o związanych z EIO usługach, które EKES oferuje organizatorom inicjatywy; |
| --- | --- |

1.4.3.

| 1.4.4. | dostrzeżenie przez Komisję zapotrzebowania na usługę tłumaczenia oferowaną od 2015 r. przez EKES wszystkim organizatorom EIO, jak również potrzebę zapewnienia przez Komisję tłumaczenia treści inicjatywy na wszystkie języki urzędowe UE po jej zarejestrowaniu; |
| --- | --- |

1.4.4.

| 1.4.5. | zobowiązanie państw członkowskich do uproszczenia, ograniczenia i zharmonizowania systemu krajowych norm w zakresie gromadzenia i weryfikacji danych oraz umożliwienie wyrażenia poparcia dla EIO na podstawie narodowości, co powinno zagwarantować, że żaden obywatel UE nie będzie wykluczony z europejskiej inicjatywy obywatelskiej; |
| --- | --- |

1.4.5.

| 1.4.6. | aktywne promowanie EIO przez każde państwo członkowskie oraz zorganizowanie punktów kontaktowych udzielających organizatorom inicjatywy informacji i pomocy dotyczącej spraw technicznych i prowadzenia związanej z inicjatywą kampanii; |
| --- | --- |

1.4.6.

| 1.4.7. | udostępnienie przez Komisję Europejską na stałe bezpłatnego oprogramowania OCS (3) w celu uproszczenia zbierania i katalogowania deklaracji poparcia, jak również sprawdzania tych deklaracji przez krajowe organy; Komitet przychylnie przyjmuje też fakt, że to narzędzie ma być udostępnione dla osób niepełnosprawnych; |
| --- | --- |

1.4.7.

| 1.4.8. | zobowiązanie Komisji do podnoszenia publicznej świadomości na temat istnienia EIO. |
| --- | --- |

1.4.8.

| 1.5. | Uwagi i zalecenia EKES-u odnośnie do nowego wniosku |
| --- | --- |

1.5.

| 1.5.1. | Należy rozdzielić role instytucjonalnego zarządcy i arbitra przy rejestracji, pełnione obecnie przez Komisję. EKES potwierdza wolę dalszego wspierania inicjatyw i deklaruje, że byłby naturalnym kandydatem do pełnienia roli podmiotu wspomagającego i zarządcy instytucjonalnego. |
| --- | --- |

1.5.1.

| 1.5.2. | Idąc za przykładem EKES-u, który zaprasza organizatorów EIO na różne debaty w grupie ds. europejskiej inicjatywy obywatelskiej, w sekcjach oraz na posiedzeniach plenarnych (4), należy stwarzać organizatorom inicjatyw więcej możliwości dialogu w trakcie kampanii i po jej zakończeniu. Ponadto dialog dotyczący EIO nie musi kończyć się w momencie otrzymania od Komisji oficjalnej odpowiedzi. |
| --- | --- |

1.5.2.

| 1.5.3. | EKES uważa, że ważne jest, by wykorzystywać doroczną konferencję, jaką jest Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej, jako miejsce dialogu, a także, by położyć większy nacisk na wymianę najlepszych praktyk między organizatorami EIO oraz stwarzać więcej możliwości nawiązywania kontaktów między nimi, niezależnie od tego, czy ich inicjatywy są w trakcie realizacji czy zostały już pomyślnie zakończone. |
| --- | --- |

1.5.3.

| 1.5.4. | Zwieńczone sukcesem inicjatywy powinny mieć odpowiednie działania następcze. Mając ten cel na uwadze EKES ma nadzieję, że wszystkie instytucje UE jednakowo zaangażują się w umożliwianie organizatorom przedstawiania ich inicjatyw i dyskutowania o nich, tak jak robi to EKES, gdy zaprasza organizatorów EIO na różne debaty. EKES przywiązuje szczególną wagę do omawiania zakończonych powodzeniem inicjatyw na sesjach plenarnych Parlamentu Europejskiego, by zwiększyć polityczny wymiar debaty europejskiej na związane z EIO tematy. |
| --- | --- |

1.5.4.

| 1.5.5. | W świetle swego zalecenia, by zapewnić zrównoważony podział kompetencji między instytucjami UE w odniesieniu do EIO (5), EKES popiera stanowisko społeczeństwa obywatelskiego (6), zgodnie z którym Parlament Europejski powinien nadal być wyłącznym organizatorem wysłuchań publicznych na temat zakończonych powodzeniem inicjatyw, przy czym Komisja Europejska powinna być na nich reprezentowana na właściwym szczeblu. Publiczne wysłuchania w Parlamencie Europejskim są bardzo ważnym wydarzeniem dla organizatorów udanych inicjatyw, gdyż umożliwiają im przedstawienie swoich celów i nawiązanie dialogu z posłami do PE, którzy reprezentują szersze kręgi obywateli UE. |
| --- | --- |

1.5.5.

| 1.5.6. | Komisja powinna szczegółowo i wyraźnie uzasadniać wszystkie swoje decyzje dotyczące całkowitej lub częściowej odmowy rejestracji inicjatywy. |
| --- | --- |

1.5.6.

| 1.5.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje propozycję Komisji dotyczącą możliwości częściowej rejestracji wniosku w sprawie EIO. Należy jednak utrzymać jednolitą decyzję o rejestracji. |
| --- | --- |

1.5.7.

| 1.5.8. | Z uwagi na znaczenie EIO dla demokracji w UE, jej niedawne wprowadzenie oraz na to, że potrzeba będzie dużo czasu na wdrożenie zmian wynikających z obecnego przeglądu ustawodawczego, należy utrzymać zapis mówiący o dokonywaniu przeglądu EIO raz na trzy lata. |
| --- | --- |

1.5.8.

| 1.5.9. | EKES z zadowoleniem przyjmuje uznanie przez Komisję Europejską wartości usług tłumaczeniowych oferowanych przez EKES od 2015 r. i stałej potrzeby ich świadczenia. Usługi tłumaczeniowe świadczone w przyszłości przez Komisję powinny obejmować także tłumaczenie załączników do wniosku w sprawie EIO. Jest to istotne dla ułatwienia pełniejszego zrozumienia przez społeczeństwo wniosków w sprawie inicjatywy (7). |
| --- | --- |

1.5.9.

| 1.5.10. | EKES dostrzega wartość i potrzebę dalszej dyskusji o tym, czy należy obniżyć granicę wieku pozwalającą na wsparcie EIO. |
| --- | --- |

1.5.10.

2.   Uwagi ogólne

| 2.1. | Europejska inicjatywa obywatelska jest innowacyjnym instrumentem wprowadzonym przez Traktat z Lizbony oraz istotnym elementem obecnego i przyszłego rozwoju ponadnarodowej demokracji uczestniczącej w UE (8). Inicjatywa ta wynika z prawa obywateli do uczestniczenia w życiu demokratycznym Unii. Powinna ona ułatwić aktywny udział wszystkich obywateli w procesie ustalania programu politycznego UE i podejmowania decyzji poprzez rozwijanie debaty publicznej w całej UE i umożliwianie obywatelom bezpośrednie zwracanie się do Komisji o przedłożenie wniosku w sprawie aktu prawnego UE. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Zasady i procedury odnoszące się do EIO zostały ustalone w unijnym rozporządzeniu przyjętym dnia 16 lutego 2011 r. i wprowadzonym w życie 1 kwietnia 2012 r. (9). W dniu 13 września 2017 r. Komisja Europejska przedstawiła wniosek dotyczący nowego rozporządzenia w ramach pakietu towarzyszącego orędziu o stanie Unii. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Na mocy aktualnego rozporządzenia europejską inicjatywę obywatelską mogą organizować i podpisywać wszyscy obywatele UE, którzy osiągnęli wiek uprawniający do głosowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego (10). Inicjatywy organizuje komitet obywateli. Organizacje mogą promować lub wspierać EIO, pod warunkiem że będą to czyniły przy pełnej przejrzystości. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Procedura dotycząca EIO obejmuje trzy etapy. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.4.1. | Etap początkowy wiąże się z powołaniem komitetu obywatelskiego (11), zarejestrowaniem inicjatywy (12) na podstawie oceny kwalifikowalności przeprowadzonej przez Komisję (13) oraz certyfikowaniem systemu zbierania podpisów on-line (14). |
| --- | --- |

2.4.1.

| 2.4.2. | W okresie maksymalnie dwunastu miesięcy należy zgromadzić co najmniej 1 mln „deklaracji poparcia” (podpisów) z co najmniej siedmiu państw UE (15). Podpisy potwierdzają właściwe organy krajowe (16), a następnie zakończoną powodzeniem EIO przedkłada się Komisji. |
| --- | --- |

2.4.2.

| 2.4.3. | Po przedłożeniu zwieńczonej sukcesem EIO jest ona analizowana przez Komisję przed spotkaniem z organizatorami. W Parlamencie Europejskim odbywa się z kolei wysłuchanie publiczne. Komisja ma trzy miesiące na podjęcie decyzji, w jakim zakresie należy przyjąć wniosek ustawodawczy przedstawiony w ramach danej inicjatywy, o ile w ogóle, jak również na wydanie komunikatu. |
| --- | --- |

2.4.3.

| 2.5. | Do tej pory ponad 8 mln obywateli UE podpisało europejską inicjatywę obywatelską. Choć przedłożono 69 inicjatyw, Komisja zarejestrowała tylko 48 z nich, z czego cztery zebrały co najmniej 1 mln podpisów (17). Te zakończone powodzeniem inicjatywy spotkały się z pewną ograniczoną reakcją, ale tylko w wypadku jednej z nich Komisja zobowiązała się do opracowania nowego wniosku ustawodawczego (18). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Wśród instytucji UE, organizatorów i przedstawicieli zorganizowanego społeczeństwa obywatelskiego panuje powszechna opinia, że mimo pewnych pozytywnych zmian technicznych, nadal daleko jest do wykorzystania pełnego demokratycznego potencjału instrumentu EIO. W Dniu Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej 2017 (19) Komisja ogłosiła zamiar przeprowadzenia pełnego przeglądu legislacyjnego tej inicjatywy. Stanowi to ważną okazję do zintensyfikowania unijnej debaty publicznej oraz zwiększania możliwości społeczeństwa w zakresie ustalania programu działań i podejmowania decyzji mających wpływ na politykę UE za pośrednictwem europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Panuje również ogólna zgoda, że EIO może przyczynić się do tego, że obywatele UE zewrą szeregi w sprawach, które ich jednoczą, i wzmocni się poczucie tożsamości europejskiej. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Organizatorzy EIO zwrócili uwagę na to, że sama procedura tej inicjatywy wnosi wartość z punktu widzenia tworzenia sieci we wspólnej sprawie i uzupełnia cel dotyczący zebrania 1 miliona podpisów. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Reakcja instytucjonalna na europejską inicjatywę obywatelską

| 3.1. | EKES wykorzystuje doroczny Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej (20) do podnoszenia rangi EIO. Komitet utworzył także punkt informacyjny (21), który między innymi zapewnia organizatorom danej inicjatywy tłumaczenie jej opisów (w ciągu 3 dni roboczych od złożenia wniosku), dostarcza publikacje dotyczące EIO w formie papierowej oraz on-line, a także umożliwia przedstawianie EIO na posiedzeniach grupy ad hoc EKES-u ds. europejskiej inicjatywy obywatelskiej, w sekcjach oraz na posiedzeniach plenarnych (22). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | W dniu 13 lipca 2016 r. EKES przyjął opinię z inicjatywy własnej (23), w której zalecił usprawnienie europejskiej inicjatywy obywatelskiej, zwiększenie jej widoczności i spowodowanie, by była bardziej przyjazna dla obywateli. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Z kolei Parlament Europejski opracował analizę (24), której wnioski uwzględniono w rezolucji (25) z października 2015 r., w której PE formalnie zwrócił się o przegląd rozporządzenia w sprawie EIO i jednoznacznie zalecił Komisji dokonanie w nim zmian. W 2017 r. Parlament Europejski opracował także projekt sprawozdania z inicjatywy własnej (26), w którym również zaproponował zmiany do rozporządzenia w sprawie EIO. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | W marcu 2015 r., w ślad za dochodzeniem z inicjatywy własnej, Europejska Rzeczniczka Praw Obywatelskich opracowała 11 wytycznych mających na celu dalsze usprawnienie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (27), a w lipcu 2017 r. przesłała ona list otwarty do Komisji, by podkreślić znaczenie tych wytycznych (28). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | W październiku 2015 r. Komitet Regionów przyjął opinię, w której opowiedział się za bezzwłocznym dokonaniem znaczącego przeglądu rozporządzenia (29), a na sesji plenarnej w marcu 2018 r. przewidziane jest głosowanie w sprawie kolejnej opinii na ten temat. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | W kwietniu 2015 r. Komisja opublikowała sprawozdanie z postępu prac, a w lutym 2016 r. odpowiedź na propozycje Parlamentu Europejskiego, w której potwierdziła trudności napotykane przez obywateli organizujących i popierających europejską inicjatywę obywatelską. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Organizatorzy EIO zaskarżyli do Trybunału Sprawiedliwości (30) szereg decyzji Komisji dotyczących rejestracji inicjatyw. Wnieśli również skargi do Europejskiej Rzeczniczki Praw Obywatelskich (31). Decyzje w tych sprawach wywarły dodatkową presję na zmianę rozporządzenia w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej, zwłaszcza w odniesieniu do kwestii częściowej rejestracji EIO oraz zobowiązania Komisji do wyjaśnienia swej decyzji. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Rola EKES-u i europejska inicjatywa obywatelska

| 4.1. | EKES, stanowiący pomost między instytucjami europejskimi a zorganizowanym społeczeństwem obywatelskim, od początku uczestniczył w debacie na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Wyrazem tego zaangażowania są dotychczas przyjęte opinie (32), wsparcie, jakie Komitet zapewnia EIO i utworzenie grupy ad hoc ds. monitorowania prawa do uczestnictwa w życiu demokratycznym Unii i jego przestrzegania (33). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | EKES będzie nadal aktywnie uczestniczyć w międzyinstytucjonalnych przedsięwzięciach w ramach procesu europejskiej inicjatywy obywatelskiej, występując w podwójnej roli podmiotu wspomagającego i zarządcy instytucjonalnego. Inicjatywy i kompetencje EKES-u obejmują: |
| --- | --- |

4.2.

| 4.2.1. | organizowanie dorocznego „Dnia Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej” w celu podniesienia rangi EIO; wydarzenie to odgrywa ważną rolę w utrzymaniu EIO wśród programowych priorytetów instytucjonalnych UE. Ponadto już teraz oferuje ono ważną możliwość dialogu między organizatorami EIO, instytucjami UE i innymi zainteresowanymi stronami, służy ocenie stanu wdrażania EIO i jej skuteczności i wymianie najlepszych praktyk, ułatwia tworzenie sieci kontaktów między organizatorami i innymi zainteresowanymi podmiotami oraz zapewnia platformę dialogu w wypadku zakończonych powodzeniem inicjatyw. EKES będzie w dalszym ciągu wykorzystywał sukces Dnia Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej oraz rozszerzy zakres i rolę tej konferencji, na przykład o regularny przegląd działań podjętych przez Komisję w odpowiedzi na zwieńczone sukcesem EIO. Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej jest organizowany przez grupę ad hoc we współpracy z odpowiednimi partnerami strategicznymi; |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | opracowanie praktycznego przewodnika – obecnie jego trzeciego wydania – mającego zwiększyć wiedzę o EIO i ją promować (34). EIO znajduje się także w centrum uwagi innej publikacji Komitetu pt. „Europejski paszport aktywnego obywatelstwa” (35) (dostępnej w wersji drukowanej i formacie HTML (36)) – opracowanej z myślą o zapewnieniu obywatelom UE informacji o ich prawach i promowaniu ponadnarodowej demokracji uczestniczącej; |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | zapraszanie organizatorów EIO, których zakres podlega dziedzinom polityki Komitetu, do przedstawiania swych inicjatyw w siedzibie EKES-u (37). Dzięki tym możliwościom EKES może zapewnić organizatorom EIO platformę do nawiązywania kontaktów z przedstawicielami społeczeństwa obywatelskiego i partnerami społecznymi oraz podnieść rangę EIO jako narzędzia demokracji, przy jednoczesnym zachowaniu neutralnego stanowiska wobec kwestii, której dotyczy inicjatywa; |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | sporządzanie opinii z inicjatywy własnej dotyczącej przedmiotu zakończonej powodzeniem EIO zawsze wtedy, gdy tematyka inicjatywy pokrywa się z zakresem prac EKES-u; |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | udział przedstawicieli EKES-u w każdym wysłuchaniu publicznym w Parlamencie Europejskim dotyczącym zakończonych powodzeniem inicjatyw, którzy wnoszą tym samym wkład do międzyinstytucjonalnego procesu analizowania sposobów reagowania na zwieńczoną sukcesem EIO. EKES powinien być z założenia zapraszany na wysłuchania publiczne (38). Komitet wyrabiałby sobie opinię na podstawie dyskusji prowadzonych na sesji plenarnej EKES-u, na którą zaprasza się także organizatorów danej inicjatywy. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | EKES popiera utworzenie internetowej platformy współpracy i chce zaangażować się w jej rozwój i być o nim informowany. Przywiązuje również wagę do należytego poinformowania użytkowników platformy o związanych z EIO usługach oferowanych przez EKES organizatorom danej inicjatywy. |
| --- | --- |

4.2.6.

| 4.2.7. | Komitet będzie kontynuował kampanię na rzecz prężniejszej i skuteczniejszej EIO i podnoszenia świadomości jej istnienia na szczeblu krajowym i lokalnym, np. poprzez własne inicjatywy „Going local”. |
| --- | --- |

4.2.7.

5.   Uwagi na temat zmian w rozporządzeniu

| 5.1. | Europejska inicjatywa obywatelska miała być przejrzysta, prosta i przyjazna dla użytkownika. Jednak wielu organizatorów EIO, przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego (39), komentatorów akademickich (40) i podmiotów instytucjonalnych zgłasza znaczne problemy techniczne i prawne związane z tą inicjatywą. EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji mający na celu zreformowanie rozporządzenia z myślą o wyeliminowaniu bardziej złożonych problemów instytucjonalnych, prawnych i organizacyjnych i promowaniu dialogu między obywatelami i instytucjami. To z kolei służyć będzie pobudzaniu debaty na szczeblu UE, ułatwianej przez proces europejskiej inicjatywy obywatelskiej bez względu na to, czy dana EIO uzyska milion podpisów czy też nie. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | EKES potwierdza zdecydowane poparcie dla europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Jest zdania, że właściwe i kompletne wdrożenie EIO może pomóc w wyeliminowaniu przepaści między obywatelami UE a instytucjami unijnymi i znacząco poprawić zaangażowanie społeczeństwa w demokratyczne życie Unii. Jest to również ważny krok dla szerszego rozwoju demokracji uczestniczącej w UE. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Komitet odnotowuje silne międzyinstytucjonalne poparcie dla europejskiej inicjatywy obywatelskiej i z zadowoleniem przyjmuje zgłoszone przez Parlament Europejski, Europejski Komitet Regionów i Europejską Rzeczniczkę Praw Obywatelskich propozycje zmian do niej. Każda instytucja ma do odegrania ważną rolę – w trakcie kampanii związanych z EIO i po ich zakończeniu – w zapewnianiu wsparcia i możliwości dialogu między instytucjami i organizatorami. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | EKES zaleca, by każde państwo członkowskie zorganizowało punkty kontaktowe, które udzielałyby informacji i pomocy organizatorom EIO w sprawach technicznych i dotyczących prowadzenia związanych z EIO kampanii, a także aktywne promowałyby EIO na szczeblu krajowym i lokalnym. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | W celu uproszczenia i usprawnienia mechanizmu europejskiej inicjatywy obywatelskiej EKES przedstawia następujące propozycje zmiany rozporządzenia: |
| --- | --- |

5.5.

| 5.5.1. | Należy rozdzielić rolę Komisji jako instytucjonalnego zarządcy (41) wobec organizatorów EIO i jej rolę jako arbitra przy rejestracji. Ma to zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia potencjalnego konfliktu interesów w Komisji i umożliwienia pełnego, skutecznego wdrożenia mechanizmu EIO. EKES byłby naturalnym kandydatem do pełnienia roli zarządcy instytucjonalnego. |
| --- | --- |

5.5.1.

| 5.5.2. | Należy stwarzać więcej możliwości dialogu z organizatorami EIO, zarówno w trakcie kampanii, jak i po ich zakończeniu, by podnosić polityczną rangę tematów kampanii. Mając ten cel na uwadze EKES wyraża nadzieję, że wszystkie instytucje UE z jednakowym zaangażowaniem stworzą organizatorom możliwości przedstawiania inicjatyw i dyskutowania o nich, idąc za przykładem EKES-u, który zaprasza organizatorów EIO na różne debaty w grupie ds. europejskiej inicjatywy obywatelskiej i sekcjach oraz na posiedzeniach plenarnych. Również wysłuchanie planarne w Parlamencie Europejskim odgrywa ważną rolę w umożliwianiu takiego dialogu. |
| --- | --- |

5.5.2.

| 5.5.3. | Należy zapewnić odpowiednie działania następcze dla zakończonych powodzeniem inicjatyw. Szanując prawo Komisji do zachowania inicjatywy, EKES zwraca się do niej o uwzględnienie konieczności przygotowania wniosku ustawodawczego w ciągu 12 miesięcy od chwili zakończenia kampanii lub przedstawienia pełnego uzasadnienia decyzji o jego nieprzygotowaniu. |
| --- | --- |

5.5.3.

| 5.5.4. | Oprócz wysłuchań w Parlamencie Europejskim i spotkań z organizatorami EIO, Komisja powinna też nawiązać bliższe kontakty z tymi ostatnimi. W tym celu, po dostarczeniu przez Komisję wstępnej opinii, powinna ona angażować się z organizatorami w działania związane z przedmiotem zakończonej powodzeniem inicjatywy. |
| --- | --- |

5.5.4.

| 5.5.5. | Z myślą o zapewnieniu odpowiedniej równowagi między zadaniami i kompetencjami, EKES popiera stanowisko – wyrażone przez społeczeństwo obywatelskie na zorganizowanym przez EKES wysłuchaniu –że Parlament powinien być nadal jedynym organizatorem wysłuchań publicznych dotyczących zwieńczonych sukcesem EIO. |
| --- | --- |

5.5.5.

| 5.5.6. | Wszystkie decyzje Komisji dotyczące bezwzględnej lub częściowej odmowy rejestracji inicjatywy muszą być szczegółowo i wyraźnie uzasadnione. |
| --- | --- |

5.5.6.

| 5.5.7. | EKES z zadowoleniem przyjmuje wniosek Komisji związany z możliwością częściowej rejestracji. Jednak w interesie przyjęcia przejrzystych, prostych procedur i kryteriów rejestracji EIO należy utrzymać jednolitą decyzję o rejestracji. Komisja mogłaby udzielać organizatorom porad na temat podstawy prawnej ich wniosku przed jego złożeniem i proponować możliwe rozwiązania w celu uniknięcia stwierdzenia niedopuszczalności. |
| --- | --- |

5.5.7.

| 5.5.8. | EKES będzie śledzić dyskusję na temat obniżenia minimalnego wieku wymaganego do poparcia EIO i wzięcia w niej udziału. EKES ma świadomość, że zagadnienie to budzi wiele wątpliwości, lecz jednocześnie uznaje potrzebę dalszej dyskusji nad nim. |
| --- | --- |

5.5.8.

| 5.5.9. | Ważne jest, aby zachowano zapis mówiący o dokonywaniu przeglądu EIO raz na trzy lata. Jest to istotne z uwagi na znaczenie EIO dla demokracji w UE, jej niedawne wprowadzenie i czas potrzebny do wdrożenia zmian wynikających z obecnego przeglądu ustawodawczego. |
| --- | --- |

5.5.9.

| 5.5.10. | Należy ulepszyć procedury informowania obywateli o EIO i podnosić ich świadomość w tym zakresie. Powinny one przyjąć przede wszystkim postać kampanii ad hoc promowanych przez Komisję i państwa członkowskie. Mając ten cel na uwadze, EKES proponuje, by grupa organizatorów miała możliwość informowania zainteresowanych zwolenników o postępach kampanii i o jej osiągnięciach (pod warunkiem że ci ostatni wyrazili zgodę na kontaktowanie się z nimi w tym celu). Ten sam postulat dotyczy Komisji, która powinna w sposób bardziej efektywny publikować dane o działaniach następczych podejmowanych w odpowiedzi na zakończone powodzeniem inicjatywy, po uprzednim poinformowaniu o nich grupy organizatorów. |
| --- | --- |

5.5.10.

| 5.5.11. | EKES odnotowuje z zadowoleniem, że Komisja Europejska uznała potrzebę usług tłumaczeniowych świadczonych od 2015 r. przez EKES. Powinny one także obejmować tłumaczenie załączników do wniosku w sprawie EIO (42). Jest to ważne dla ułatwienia pełniejszego zrozumienia przez społeczeństwo propozycji inicjatywy. |
| --- | --- |

5.5.11.

| 5.5.12. | Należy szukać nowych sposobów tworzenia powiązań między zbieraniem podpisów on-line a mediami społecznościowymi i cyfrowymi w celu dotarcia do szerszej grupy odbiorców. |
| --- | --- |

5.5.12.

Bruksela, dnia 14 marca 2018 r.

Georges DASSIS

Przewodniczący Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego

---

(1)  Dz.U. L 65 z 11.3.2011, s. 1.

1

(2)  Dz.U. C 389 z 21.10.2016, s. 35.

2

(3)  OCS [online collection software] oznacza oprogramowanie do zbierania deklaracji on-line – narzędzie udostępniane bezpłatnie przez Komisję Europejską do zbierania podpisów on-line. Narzędzie to upraszcza zarówno zbieranie danych, jak i ich sprawdzanie przez krajowe organy. Ponadto OCS jest zgodne z rozporządzeniem (UE) nr 211/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzeniem wykonawczym (UE) nr 1179/2011 Komisji. https://joinup.ec.europa.eu/software/ocs/description.

3

online collection software

(4)  Decyzja Prezydium EKES-u z dnia 14 października 2014 r. w sprawie wewnętrznych kryteriów zapraszania organizatorów na posiedzenia plenarne i posiedzenia sekcji

4

(5)  Pkt 1.4.5 opinii Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (zmiana) (opinia z inicjatywy własnej), z 13 lipca 2016 r.

5

(6)  W dniu 12 grudnia 2017 r. EKES zorganizował wysłuchanie publiczne z organizacjami społeczeństwa obywatelskiego w sprawie nowego wniosku dotyczącego EIO.

6

(7)  Odnośnie do dyskusji na temat znaczenia załączników zob. pkt 47–58 w sprawie Izsák i Dabis przeciwko Komisji, sprawa T-529/13.

7

(8)  Art. 11 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej (TUE) i art. 24 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE).

8

(9)  Rozporządzenie (UE) nr 211/2011.

9

(10)  We wszystkich państwach członkowskich wiekiem uprawniającym do głosowania jest 18 lat, z wyjątkiem Austrii, gdzie wynosi on 16 lat.

10

(11)  Komitet obywatelski musi się składać z co najmniej siedmiu obywateli UE, zamieszkujących siedem różnych państw członkowskich UE.

11

(12)  Inicjatywę należy opisać, używając maksymalnie 800 znaków (100 na tytuł, 200 na opis i 500 na szczegółowe informacje o celach).

12

(13)  Art. 4 ust. 2 rozporządzenia (UE) nr 211/2011. Najważniejszy jest art. 4 ust. 2 lit. b) nakładający wymóg, by proponowana europejska inicjatywa obywatelska nie wykraczała w sposób oczywisty poza kompetencje Komisji w zakresie przedkładania wniosku dotyczącego unijnego aktu prawnego w celu wprowadzenia w życie Traktatów. W odniesieniu do oceny podejmowanych przez Komisję decyzji o rejestracji zob. publikację Jamesa Organa „Decommissioning direct democracy? A critical analysis of Commission decision-making on the legal admissibility of European Citizens Initiative proposals”, 10 EuConst (2014), 422–443.

13

(14)  Art. 6 rozporządzenia (UE) nr 211/2011. Rozporządzenie stanowi, że za proces ten odpowiadają właściwe organy każdego państwa członkowskiego, w którym zbierane się deklaracje poparcia.

14

(15)  Rozporządzenie stanowi, że minimalna liczba podpisów zebrana w danym kraju musi być proporcjonalna do liczby mieszkańców http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/signatories?lg=pl.

15

(16)  Art. 15 rozporządzenia (UE) nr 211/2011.

16

(17)  Następujące inicjatywy zostały zwieńczone sukcesem: Dostęp do wody i kanalizacji jest prawem człowieka! Woda jest dobrem publicznym, nie towarem!, Stop Wiwisekcji, Jeden z nas i Zakaz stosowania glifosatu i ochrona ludzi i środowiska przed toksycznymi pestycydami: http://ec.europa.eu/citizens-initiative/public/initiatives/successful.

17

Dostęp do wody i kanalizacji jest prawem człowieka! Woda jest dobrem publicznym, nie towarem!, Stop Wiwisekcji

Jeden z nas

Zakaz stosowania glifosatu i ochrona ludzi i środowiska przed toksycznymi pestycydami

(18)  Komunikat Komisji w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej „Zakaz stosowania glifosatu i ochrona ludzi i środowiska przed toksycznymi pestycydami”, C(2017) 8414 final. W dniu 1 lutego 2018 r. Komisja przyjęła także wniosek dotyczący przeglądu dyrektywy w sprawie wody pitnej, co jest częściowo odpowiedzią na europejską inicjatywę obywatelską Right2Water.

18

Right2Water

(19)  Dzień Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej to doroczna konferencja organizowana przez EKES. Partnerami Dnia Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej 2017 byli: Europejski Komitet Regionów, ECI Campaign, European Citizens Action Service, University of Liverpool, School of Law and Social Justice, Democracy International, Initiative and Referendum Institute Europe oraz People2power. Na sesji inaugurującej to wydarzenie pierwszy wiceprzewodniczący Komisji Frans Timmermans ogłosił przegląd EIO.

19

(20)  Pierwsza edycja Dnia Europejskiej Inicjatywy Obywatelskiej odbyła się 30 marca 2012 r., w przeddzień wejścia w życie rozporządzenia w sprawie EIO. Od tamtej pory Komitet zorganizował sześć edycji tego wydarzenia, które zawsze mają miejsce w kwietniu. Siódma z nich – na 2018 rok – odbędzie się 10 kwietnia.

20

(21)  Więcej informacji dostępnych jest w publikacji EKES-u pt. „Punkt informacyjny na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym”.

21

(22)  Por. przypis 4.

22

(23)  Opinia EKES-u z inicjatywy własnej w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (zmiana), (Dz.U. C 389 z 21.10.2016, s. 35).

23

europejskiej inicjatywy obywatelskiej (zmiana)

(24)  Biuro Analiz Parlamentu Europejskiego, Implementation of the European Citizens' Initiative. The experience of the first three years (Wdrażanie europejskiej inicjatywy obywatelskiej. Doświadczenia z pierwszych trzech lat), 2015.

24

(25)  Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 28 października 2015 r. w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (2014/2257(INI). Sprawozdawca: György Schöpflin: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P8-TA-2015-0382+0+DOC+XML+V0//PL.

25

(26)  Projekt sprawozdania – Przegląd rozporządzenia (EU) 211/2011 w sprawie inicjatywy obywatelskiej, 11 września 2017 r.: http://www.europarl.europa.eu/committees/pl/afco/draft-reports.html?ufolderComCode=AFCO&ufolderLegId=8&ufolderId=09289&linkedDocument=true&urefProcYear=&urefProcNum=&urefProcCode.

26

(27)  Sprawa: OI/9/2013/TN otwarta w dniu 18 grudnia 2013 r., decyzja z dnia 4 marca 2015 r.: http://www.ombudsman.europa.eu/pl/cases/decision.faces/it/59205/html.bookmark.

27

(28)  Sprawa SI/6/2017/KR, pismo z dnia 11 lipca 2017 r.:

28

https://www.ombudsman.europa.eu/cases/correspondence.faces/pl/81311/html.bookmark.

(29)  Europejski Komitet Regionów, Opinia w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (Dz.U. C 423 z 17.12.2015, s. 1).

29

europejskiej inicjatywy obywatelskiej

(30)  W szczególności wygrane sprawy zakończone wyrokami Trybunału z dnia 3 lutego 2017 r. w sprawie T-646/13 (Minority SafePack), z dnia 10 maja 2017 r. w sprawie T-754/14 (Stop TTIP) i z dnia 12 września 2017 r. w sprawie C-589/15 P (Milion podpisów dla solidarnej Europy).

30

(31)  Decyzje w sprawie 1086/2017/PMC z dnia 4 października 2017 r. (Mama, Tata i Dzieci), w sprawie 1609/2016/JAS z dnia 18 kwietnia 2017 r. (Stop Wiwisekcji) oraz skargi 402/2014/PMC (objęta klauzulą poufności) z dnia 3 marca 2015 r. i 2071/2013/EIS z dnia 12 grudnia 2014 r. (Stop Wiwisekcji).

31

(32)  Opinia EKES-u w sprawie Wdrażanie Traktatu z Lizbony: demokracja uczestnicząca i europejska inicjatywa obywatelska (art. 11) (Dz.U. C 354 z 28.12.2010, s. 59).

32

Wdrażanie Traktatu z Lizbony: demokracja uczestnicząca i europejska inicjatywa obywatelska (art. 11)

Opinia EKES-u w sprawie inicjatywy obywatelskiej (Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 182).

inicjatywy obywatelskiej

Opinia EKES-u z inicjatywy własnej w sprawie europejskiej inicjatywy obywatelskiej (zmiana) (Dz.U. C 389 z 21.10.2016, s. 35).

europejskiej inicjatywy obywatelskiej (zmiana)

(33)  Grupa ad hoc EKES-u ds. europejskiej inicjatywy obywatelskiej powstała w październiku 2013 r. w celu dostarczania wskazówek politycznych na temat europejskiej inicjatywy obywatelskiej i monitorowania sytuacji w tej dziedzinie.

33

(34)  http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/qe-04-15-566-pl-n.pdf.

34

(35)  http://www.eesc.europa.eu/resources/docs/qe-04-15-149-pl-n.pdf.

35

(36)  http://www.eesc.europa.eu/eptac/en.

36

(37)  Por. przypis 4.

37

(38)  2 lutego 2014 r. ówczesny przewodniczący EKES-u Henri Malosse skierował do ówczesnego przewodniczącego Parlamentu Europejskiego Martina Schulza oficjalne pismo, w którym wyraził zainteresowanie EKES-u regularnymi zaproszeniami na wysłuchania publiczne w sprawie zakończonych powodzeniem EIO.

38

(39)  C. Berg, J. Tomson, An ECI that works! Learning from the first two years of the European Citizens' Initiative, 2014: http://ecithatworks.org/.

39

An ECI that works! Learning from the first two years of the European Citizens' Initiative

(40)  Niedawno opublikowane artykuły: Organ, „EU Citizen Participation, openness and the European Citizens Initiative: the TTIP legacy”, 54 CMLRev 1713–1748 (2017), Karatzia, „The European Citizens Initiative and the EU institutional balance: On realism and the possibilities of affecting EU lawmaking”, 54 CML Rev. (2017), 177–208 oraz Vogiatzis, „Between discretion and control: Reflections on the institutional position of the Commission within the European citizens' initiative process”, European Law Journal; 2017; 23; 250-271.

40

(41)  Por. pkt 1.2 i 4.3.2 opinii EKES-u w sprawie inicjatywy obywatelskiej, Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej Dz.U. C 44 z 11.2.2011, s. 182.

41

inicjatywy obywatelskiej

(42)  Odnośnie do dyskusji na temat znaczenia załączników zob. pkt 47–58 w sprawie Izsák i Dabis przeciwko Komisji, sprawa T-529/13.

42

---