# Publicatieblad C 124/2009

| | ISSN 1725-2474
  doi:10.3000/17252474.C_2009.124.nld |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 124 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 52e jaargang4 juni 2009 |

ISSN 1725-2474

doi:10.3000/17252474.C_2009.124.nld

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 124

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

52e jaargang4 juni 2009

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | IV   Informatie |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2009/C 124/01 | Door de Europese Centrale Bank toegepaste rentevoet voor de basisherfinancieringstransacties: 1,00 % per 4 juni 2009 — Wisselkoersen van de euro | 1 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2009/C 124/02 | Door de lidstaten meegedeelde informatie over staatssteun die wordt verleend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001 | 2 |
| 2009/C 124/03 | Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001 | 8 |
| 2009/C 124/04 | Door de lidstaten meegedeelde informatie over staatssteun die wordt verleend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001 | 12 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2009/C 124/01

Door de Europese Centrale Bank toegepaste rentevoet voor de basisherfinancieringstransacties: 1,00 % per 4 juni 2009 — Wisselkoersen van de euro

1

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2009/C 124/02

Door de lidstaten meegedeelde informatie over staatssteun die wordt verleend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

2

2009/C 124/03

Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

8

2009/C 124/04

Door de lidstaten meegedeelde informatie over staatssteun die wordt verleend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

12

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | BESTUURLIJKE PROCEDURES |
| | Commissie |
| 2009/C 124/05 | Uitnodiging tot het indienen van voorstellen — DG TREN/E1/SUB-266-2009 | 15 |
| 2009/C 124/06 | Aankondiging van algemeen vergelijkend onderzoek EPSO/AD/176/09 | 16 |
| | GERECHTELIJKE PROCEDURES |
| | EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE |
| | EVA-Hof |
| 2009/C 124/07 | Arrest van het Hof van 19 december 2008 in de gevoegde zaken E-11/07 en E-1/08 Olga Rindal (zaak E-11/07); Therese Slinning, vertegenwoordigd door haar wettelijke voogd Olav Slinning (zaak E-1/08) en de Noorse staat, vertegenwoordigd door het Comité vrijstellingen en beroep in geval van behandeling in het buitenland; (Sociale zekerheid — Vrij verrichten van diensten — Nationale stelsels van gezondheidszorg — Kosten van ziekenhuisbehandeling in andere EER-staat — Experimentele behandeling of proefbehandeling) | 17 |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Commissie |
| 2009/C 124/08 | Steunmaatregelen van de staten — Nederland — Steunmaatregel C 11/09 (ex NN 53/B/08) — Mogelijke steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland en de onderdelen-ABN Amro — Uitnodiging overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag opmerkingen te maken (
  1
  ) | 19 |
| 2009/C 124/09 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie — (Zaak COMP/M.5539 — Safran/GEHP) — Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  ) | 31 |

V   Bekendmakingen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Commissie

2009/C 124/05

Uitnodiging tot het indienen van voorstellen — DG TREN/E1/SUB-266-2009

15

2009/C 124/06

Aankondiging van algemeen vergelijkend onderzoek EPSO/AD/176/09

16

GERECHTELIJKE PROCEDURES

EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE

EVA-Hof

2009/C 124/07

Arrest van het Hof van 19 december 2008 in de gevoegde zaken E-11/07 en E-1/08 Olga Rindal (zaak E-11/07); Therese Slinning, vertegenwoordigd door haar wettelijke voogd Olav Slinning (zaak E-1/08) en de Noorse staat, vertegenwoordigd door het Comité vrijstellingen en beroep in geval van behandeling in het buitenland; (Sociale zekerheid — Vrij verrichten van diensten — Nationale stelsels van gezondheidszorg — Kosten van ziekenhuisbehandeling in andere EER-staat — Experimentele behandeling of proefbehandeling)

(Sociale zekerheid — Vrij verrichten van diensten — Nationale stelsels van gezondheidszorg — Kosten van ziekenhuisbehandeling in andere EER-staat — Experimentele behandeling of proefbehandeling)

17

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

2009/C 124/08

Steunmaatregelen van de staten — Nederland — Steunmaatregel C 11/09 (ex NN 53/B/08) — Mogelijke steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland en de onderdelen-ABN Amro — Uitnodiging overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag opmerkingen te maken (
  1
  )

1

19

2009/C 124/09

Voorafgaande aanmelding van een concentratie — (Zaak COMP/M.5539 — Safran/GEHP) — Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak (
  1
  )

1

31

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/1 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/1

---

Door de Europese Centrale Bank toegepaste rentevoet voor de basisherfinancieringstransacties (1):

1,00 % per 4 juni 2009

Wisselkoersen van de euro (2)

3 juni 2009

2009/C 124/01

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,4207 |
| JPY | Japanse yen | 136,33 |
| DKK | Deense kroon | 7,4463 |
| GBP | Pond sterling | 0,85970 |
| SEK | Zweedse kroon | 10,7766 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,5175 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 8,9210 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 26,816 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 282,90 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,7093 |
| PLN | Poolse zloty | 4,4998 |
| RON | Roemeense leu | 4,1936 |
| TRY | Turkse lira | 2,1748 |
| AUD | Australische dollar | 1,7414 |
| CAD | Canadese dollar | 1,5459 |
| HKD | Hongkongse dollar | 11,0125 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 2,2013 |
| SGD | Singaporese dollar | 2,0462 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 755,81 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 11,4022 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 9,7044 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,3396 |
| IDR | Indonesische roepia | 14 378,47 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,9504 |
| PHP | Filipijnse peso | 66,967 |
| RUB | Russische roebel | 43,6217 |
| THB | Thaise baht | 48,368 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,7466 |
| MXN | Mexicaanse peso | 18,7632 |
| INR | Indiase roepie | 66,8580 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,4207

JPY

Japanse yen

136,33

DKK

Deense kroon

7,4463

GBP

Pond sterling

0,85970

SEK

Zweedse kroon

10,7766

CHF

Zwitserse frank

1,5175

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

8,9210

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

26,816

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

282,90

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,7093

PLN

Poolse zloty

4,4998

RON

Roemeense leu

4,1936

TRY

Turkse lira

2,1748

AUD

Australische dollar

1,7414

CAD

Canadese dollar

1,5459

HKD

Hongkongse dollar

11,0125

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

2,2013

SGD

Singaporese dollar

2,0462

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 755,81

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

11,4022

CNY

Chinese yuan renminbi

9,7044

HRK

Kroatische kuna

7,3396

IDR

Indonesische roepia

14 378,47

MYR

Maleisische ringgit

4,9504

PHP

Filipijnse peso

66,967

RUB

Russische roebel

43,6217

THB

Thaise baht

48,368

BRL

Braziliaanse real

2,7466

MXN

Mexicaanse peso

18,7632

INR

Indiase roepie

66,8580

---

(1)  Rentevoet die is toegepast op de laatst uitgevoerde transactie voor de opgegeven dag. In geval van een tender met variabele rente, verwijst deze rentevoet naar de marginale interestvoet.

(2)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/2 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/2

---

Door de lidstaten meegedeelde informatie over staatssteun die wordt verleend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

2009/C 124/02

Steun nr.: XA 368/08

Referentienummer staatssteun: Bondsrepubliek Duitsland

Benaming van de steunregeling: Wachstum

Rechtsgrond: 3 des Gesetzes über die Landwirtschaftliche Rentenbank in der Fassung der Bekanntmachung vom 4. September 2002 (BGBl. I S. 3646), zuletzt geändert durch Artikel 174 der Verordnung vom 31.Oktober 2006 (BGBI. I S. 2407) in Verbindung mit der Programminformation Wachstum und dem Merkblatt Beihilfen

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: Er worden zachte leningen toegekend. Het voorziene steunbedrag is 30 miljoen EUR.

Maximale steunintensiteit: Maximaal 20 % van de subsidiabele uitgaven. Het maximale steunbedrag dat tijdens om het even welke periode van drie fiscale jaren per bedrijf wordt toegekend, mag niet hoger zijn dan 400 000 EUR. Wanneer de steun die voor de subsidiabele uitgaven wordt toegekend, wordt gecumuleerd met andere overheidsfinanciering, zijn de in Verordening (EG) nr. 1857/2006 vastgestelde maxima van toepassing. Voor de aankoop van andere grond dan bouwgrond mag steun worden toegekend tot ten hoogste 10 % van de in aanmerking komende kosten van de investering.

Datum van tenuitvoerlegging: Inachtneming van de termijn overeenkomstig artikel 20, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1857/2006, evenwel op zijn vroegst op 17 november 2008.

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Tot en met 30 juni 2014

Doelstelling van de steun: Stimulering van kleine en middelgrote ondernemingen die zich toeleggen op de primaire productie van landbouwproducten van bijlage I bij het Verdrag (met uitzondering van producten van de visserij en de aquacultuur) door investeringssteun voor de primaire productie van landbouwproducten. (Artikel 4 van Verordening (EG) nr. 1857/2006). Subsidiabele uitgaven zijn: a) de bouw, verwerving of verbetering van onroerende goederen, b) de koop of huurkoop van machines en materieel, met inbegrip van computerprogrammatuur, tot maximaal de marktwaarde van de activa of c) algemene kosten in verband met de onder a) en b) bedoelde uitgaven, zoals kosten voor architecten, ingenieurs en adviseurs, haalbaarheidsstudies. In het kader van de steunverlening is gewaarborgd dat de steun niet wordt toegekend in strijd met verbods- of beperkende bepalingen die zijn vastgesteld in verordeningen van de Raad houdende een gemeenschappelijke marktordening, ook niet als dergelijke verboden en beperkingen uitsluitend betrekking hebben op communautaire steunverlening.

Betrokken economische sector(en): Land en tuinbouw, wijnbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Landwirtschaftliche Rentenbank |
| --- |
| Hochstraße 2 |
| 60313 Frankfurt am Main |
| DEUTSCHLAND |

Landwirtschaftliche Rentenbank

Hochstraße 2

60313 Frankfurt am Main

DEUTSCHLAND

Website: www.rentenbank.de/landwirtschaft/wachstum

Overige informatie: —

Steun nr.: XA 418/2008

Referentienummer staatssteun: Griekenland

Regio: Griekenland

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Πληρωμή ανειλημμένων υποχρεώσεων του μέτρου Πρόωρη Συνταξιοδότηση Αγροτών. (Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 358/3, 16.12.2006 σελίδα 10 αρθ.8) — Pliromi anilimmenon ipokreoseon tou metrou Proori Sintaxiodotisi Agroton. (Episimi Efimerida tis Evropaikis Enosis L 358/3, 16.12.2006 selida 10 arth. 8)

Rechtsgrond: Αριθμ. 408583/6914/422/29-11-2000:

Arithm. 408583/6914/422/29-11-2000:

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: Honderdzeventig (170) miljoen EUR voor de begunstigden van de regeling „vroegtijdige uittreding voor landbouwers” die zijn uitgetrokken voor de 2de en de 3de programmeringsperiode van de regeling en die niet langer door de EU worden gecofinancierd.

Maximale steunintensiteit: Maandelijks worden de volgende forfaitaire steunbedragen verstrekt aan de begunstigden van de regeling „vroegtijdige uittreding voor landbouwers”

311,07 EUR (standaard bedrag)

366,83 EUR

| (i) | wanneer het bedrijven betreft in grensgebieden |
| --- | --- |

(i)

wanneer het bedrijven betreft in grensgebieden

| (ii) | wanneer de overnemer tussen 20 en 30 jaar oud is. |
| --- | --- |

(ii)

wanneer de overnemer tussen 20 en 30 jaar oud is.

Datum van tenuitvoerlegging: De datum waarop het registratienummer van het vrijstellingsverzoek op de website van het directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling van de Commissie wordt bekendgemaakt.

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: De laatste maandelijkse betaling vindt eind december 2013 plaats.

Doelstelling van de steun: De regeling is gebaseerd op artikel 8 van Verordening (EG) nr. 1857/2006 en heeft ten doel, enerzijds oudere landbouwers ertoe aan te sporen hun landbouwactiviteiten stop te zetten en anderzijds te zorgen voor:

een structurele verbetering van het desbetreffende landbouwbedrijf dankzij:

| — | overname door jonge landbouwers en |
| --- | --- |

—

overname door jonge landbouwers en

| — | uitbreiding van het bedrijf, |
| --- | --- |

—

uitbreiding van het bedrijf,

een minimaal gezinsinkomen voor de landbouwer die met pensioen gaat.

Betrokken economische sector(en): Alle sectoren van de landbouwproductie. Gemengde landbouw en veeteeltbedrijven (runderen, schapen en geiten) met een minimale hoeveelheid landbouwgrond.

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων — Ypourgio Agrotikis Anaptixis & Trofimon Δ/νση Προγραμματισμού και Γεωργικών Διαρθώσεων — D/nsi Programmatismou kai Yeorgikon Diarthoseon |
| --- |
| Τμήμα ΣΤ’— Tmima ST’ |
| Address |
| 5 Acharnon street |
| 101 76 Athens |
| GREECE |
| Tel.: +30 2102124134 |
| Fax: + 30 2105240210 |
| E-mail: ax5u055@minagric.gr |
| ax5u036@minagric.gr |

Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων — Ypourgio Agrotikis Anaptixis & Trofimon Δ/νση Προγραμματισμού και Γεωργικών Διαρθώσεων — D/nsi Programmatismou kai Yeorgikon Diarthoseon

Τμήμα ΣΤ’— Tmima ST’

Address

5 Acharnon street

101 76 Athens

GREECE

Tel.: +30 2102124134

Fax: + 30 2105240210

E-mail: ax5u055@minagric.gr

ax5u036@minagric.gr

Website: www.minagric.gr

www.agrotikianaptixi.gr

Overige informatie: –

De Directeur

M. DIMITROULAKIS

Steun nr.: XA 423/08

Referentienummer staatssteun: Spanje

Regio: Castilla y León (provincia de Salamanca)

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Subvenciones dirigidas a asociaciones y federaciones ganaderas con sede en la provincia de Salamanca, anualidad 2009.

Rechtsgrond: Proyecto de bases reguladoras de la convocatoria de subvenciones dirigidas a asociaciones y federaciones ganaderas con sede en la provincia de Salamanca, anualidad 2009.

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: De voor 2009 voorziene uitgaven in het kader van de regeling bedragen 32 000 EUR(tweeëndertigduizend euro).

Maximale steunintensiteit: De subsidie mag maximaal 70 % bedragen van de subsidiabele uitgaven, maar nooit meer dan 8 000 EUR per aanvrager.

Datum van tenuitvoerlegging: De datum waarop het registratienummer van het vrijstellingsverzoek op de website van het directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling van de Commissie wordt bekendgemaakt.

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: De regeling loopt af op 31 december 2009.

Doelstelling van de steun: De steun heeft ten doel de oprichting en instandhouding van organisaties van veehouders in de provincie Salamanca te bevorderen.

Hij heeft ook ten doel de aanwezigheid van vorengenoemde organisaties op beurzen van de „Excma. Diputación Provincial” in het „Recinto Ferial” (tentoonstellingsgebouw) te versterken, hetgeen impliceert dat dit tentoonstellingsgebouw en de daar georganiseerde activiteiten aan belang moeten winnen binnen de autonome gemeenschap en op nationaal niveau.

De steunregeling valt onder artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren.

Subsidiabele uitgaven: deelname aan vakbeurzen die zijn georganiseerd door de regering van Salamanca en het verlenen van technische ondersteuning aan de sector veehouderij in Salamanca.

Onder subsidiabele uitgaven wordt verstaan:

A)   Voor de deelname aan door de provinciale overheid georganiseerde vakbeurzen, uitgaven voor:

| 1. | inschrijving, huur van ruimte en stands, beveiliging, hostessen en deelname; |
| --- | --- |

1.

inschrijving, huur van ruimte en stands, beveiliging, hostessen en deelname;

| 2. | publicaties in verband met de activiteit; |
| --- | --- |

2.

publicaties in verband met de activiteit;

| 3. | reiskosten; |
| --- | --- |

3.

reiskosten;

| 4. | technische symposia in het tentoonstellingsgebouw tijdens de beurzen; |
| --- | --- |

4.

technische symposia in het tentoonstellingsgebouw tijdens de beurzen;

| 5. | prijzen die worden toegekend bij wedstrijden die door de organisatie tijdens de beurzen worden gehouden, met een maximum van 250 EUR per prijs en per winnaar. |
| --- | --- |

5.

prijzen die worden toegekend bij wedstrijden die door de organisatie tijdens de beurzen worden gehouden, met een maximum van 250 EUR per prijs en per winnaar.

B)   Voor de technische ondersteuning, uitgaven voor:

| 1. | opleiding: kosten voor het organiseren van het opleidingsprogramma, |
| --- | --- |

1.

opleiding: kosten voor het organiseren van het opleidingsprogramma,

| 2. | deelname aan vakbeurzen: inschrijving, huur van ruimte en stands, beveiliging, hostessen, inschrijvingsgeld, reiskosten en publicaties in verband met de activiteit; |
| --- | --- |

2.

deelname aan vakbeurzen: inschrijving, huur van ruimte en stands, beveiliging, hostessen, inschrijvingsgeld, reiskosten en publicaties in verband met de activiteit;

| 3. | presentatie van kwaliteitsproducten op nationaal en provinciaal niveau: uitsluitend de huur van de installaties voor de presentatie, de reiskosten en publicaties in verband met de activiteit kunnen worden gesubsidieerd; |
| --- | --- |

3.

presentatie van kwaliteitsproducten op nationaal en provinciaal niveau: uitsluitend de huur van de installaties voor de presentatie, de reiskosten en publicaties in verband met de activiteit kunnen worden gesubsidieerd;

| 4. | publicaties, zoals catalogi of websites met feitelijke informatie over producenten uit een bepaald gebied of producenten van een bepaald product, mits de informatie en de presentatie neutraal zijn en alle producenten dezelfde kans hebben om in de publicatie aan bod te komen; |
| --- | --- |

4.

publicaties, zoals catalogi of websites met feitelijke informatie over producenten uit een bepaald gebied of producenten van een bepaald product, mits de informatie en de presentatie neutraal zijn en alle producenten dezelfde kans hebben om in de publicatie aan bod te komen;

| 5. | prijzen die worden toegekend bij wedstrijden die door de organisatie tijdens de beurzen worden gehouden met een maximum van EUR per prijs en per winnaar. |
| --- | --- |

5.

prijzen die worden toegekend bij wedstrijden die door de organisatie tijdens de beurzen worden gehouden met een maximum van EUR per prijs en per winnaar.

Betrokken economische sector(en): Veehouderij

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Excma. Diputación Provincial de Salamanca |
| --- |
| C/ Felipe Espino no 1 |
| 37002 Salamanca |
| ESPAÑA |

Excma. Diputación Provincial de Salamanca

C/ Felipe Espino no 1

o

37002 Salamanca

ESPAÑA

Website: http://www.lasalina.es/areas/eh//ProyConvocatorias/2009/Asociaciones.pdf

Overige informatie: De subsidie is verenigbaar met eender welke andere subsidie, steun, financiële middelen of inkomsten voor de gesubsidieerde activiteit die afkomstig is/zijn van een nationale of Europese overheid dan wel van een openbare of particuliere instelling of internationale organisatie. Indien de aanvrager – voor hetzelfde doel – een andere subsidie is toegekend die niet verenigbaar is met de subsidie van de „Diputación” (provinciale overheid), is artikel 33 van het Spaanse Koninklijke Decreet 887/2006 van 21 juli 2006 tot vaststelling van de uitvoeringsbepalingen van de Algemene subsidiewet, van toepassing.

Het door de „Diputación” verleende steunbedrag mag evenwel in geen geval - op zich of samen met andere subsidies, steun, financiële middelen of inkomsten – hoger zijn dan de kosten van de gesubsidieerde activiteit.

De subsidie is ook niet verenigbaar met andere subsidies, steun, financiële middelen of inkomsten ten bate van de gesubsidieerde activiteit die door de „Diputación de Salamanca” - hetzij rechtstreeks, hetzij via een inschrijvingsprocedure – voor dezelfde subsidiabele uitgaven ter beschikking worden gesteld.

Steun nr.: XA 434/2008

Referentienummer staatssteun: Bondsrepubliek Duitsland

Regio: Schleswig-Holstein

Benaming van de steunregeling: Richtlinien zur Förderung von Investitionen in erweiterte Lagerkapazitäten für Gülle im Rahmen des Agrarinvestitionsförderungsprogramms als Gemeinschaftsaufgabe „Verbesserung der Agrarstruktur und des Küstenschutzes”

Rechtsgrond: Rahmenplan der Gemeinschaftsaufgabe „Verbesserung der Agrarstruktur und des Küstenschutzes”

| 1.1 | Agrarinvestitionsförderungsprogramm (AFP) |
| --- | --- |

1.1

Agrarinvestitionsförderungsprogramm (AFP)

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: 1,3 miljoen EUR

Maximale steunintensiteit: Vaste subsidie ten bedrage van 7 500 EUR

Datum van tenuitvoerlegging: Na de bekendmaking van de aangemelde maatregel op de website van de Europese Commissie

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Vanaf de datum van de bekendmaking van de aangemelde maatregel op de website van de Commissie tot en met 31 december 2010

Doelstelling van de steun: Steun voor een concurrentiële en milieuvriendelijke landbouw dankzij investeringssteun die door landbouwbedrijven in Schleswig-Holstein wordt besteed aan de uitbreiding van de opslagcapaciteit voor gier en vaste mest.

De subsidies worden gecofinancierd door de federale overheid (der Bund) in het kader van de Gemeinschaftsaufgabe „Verbesserung der Agrarstruktur und des küstenschutzes” 2008 2011, Fördergrundsatz Teil A, Agrarinvestitionsförderungsprogramm (AFP), met inachtneming van deze richtlijnen en van de voorschriften van § 44 van de LHO (begrotingswet van de deelstaat) De maatregel is gebaseerd op artikel 4 (Investeringen in landbouwbedrijven).

Betrokken economische sector(en): Landbouw/veehouderij

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent: De steun wordt uitbetaald door:

Ministerium für Landwirtschaft, Umwelt und ländliche Räume des Landes Schleswig-Holstein

Mercatorstraße 3

24105 Kiel

DEUTSCHLAND

Website: http://www.schleswig-holstein.de/UmweltLandwirtschaft/DE/LandFischRaum/11__ZPLR/PDF/Guellefoerderungsprogramm,templateId=raw,property=publicationFile.pdf

Steun nr.: XA 47/2009

Referentienummer staatssteun: Bondsrepubliek Duitsland

Regio: Brandenburg

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Gewährung von Beihilfen und sonstigen Leistungen durch die Tierseuchenkasse des Landes Brandenburg nach Artikel 10 der Verordnung (EG) Nr. 1857/2006

Rechtsgrond: § 71 Tierseuchengesetz der Bundesrepublik Deutschland

§ 8 des Gesetz zur Ausführung des Tierseuchengesetzes des Landes Brandenburg (AGTierSGBbg)

Erlass des Ministeriums für Ländliche Entwicklung, Umwelt und Verbraucherschutz zur Gewährung von Beihilfen für Maßnahmen zur Tierseuchenverhütung und -bekämpfung sowie zur Verbesserung der Tiergesundheit

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: De steun per jaar bedraagt in totaal 4,2 miljoen EUR. Dit bedrag wordt gefinancierd uit middelen van de deelstaat en uit de bijdragen van de veehouders aan de „Tierseuchenkasse” (diergezondheidskas) in de vorm van parafiscale heffingen, overeenkomstig het goedkeuringsbesluit van de Commissie (NN 23/97 van 31 october 2000).

Maximale steunintensiteit: Tot 100 %

Datum van tenuitvoerlegging: Vanaf 27 februari 2009

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening:

Doelstelling van de steun: Artikel 10, leden 1 en 2, van Verordening (EG) nr. 1857/2006

Steun voor de bestrijding van dierziekten

Steun ter vergoeding van de schade die verband houdt met het verlies van dieren ten gevolge van besmettelijke ziekten

Steun voor maatregelen om dierziekten te voorkomen, te onderkennen en te bestrijden

Steun voor de kosten van laboratoriumdiagnoses waarmee dierziekten kunnen worden herkend

Betrokken economische sector(en): Landbouw/veehouderij

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Landesamt für Verbraucherschutz |
| --- |
| Landwirtschaft und Flurneuordnung |
| Tierseuchenkasse Brandenburg |
| Groß Gaglow |
| Am Seegraben 18 |
| 03051 Cottbus |
| DEUTSCHLAND |
| EMail: info@tsk-BB.de |

Landesamt für Verbraucherschutz

Landwirtschaft und Flurneuordnung

Tierseuchenkasse Brandenburg

Groß Gaglow

Am Seegraben 18

03051 Cottbus

DEUTSCHLAND

EMail: info@tsk-BB.de

Internetadresse: Tierseuchengesetz: (wet dierziekten) http://www.bgblportal.de/BGBL/bgbl1f/bgbl104s1260.pdf

Ausführungsgesetz zum Tierseuchengesetz des Landes Brandenburg (AGTierSGBbg) http://www.bravors.brandenburg.de/sixcms/detail.php?gsid=land_bb_bravors_01.c.23595.de

Erlass des Ministeriums für Ländliche Entwicklung, Umwelt und Verbraucherschutz zur Gewährung von Beihilfen für Maßnahmen zur Tierseuchenverhütung und -bekämpfung sowie zur Verbesserung der Tiergesundheit (Bekendmaking in het Amtsblatt des Landes Brandenburg)http://www.mluv.brandenburg.de/v/lbsvet/TEILA/A1_2_2_1.PDF

Overige informatie: —

---

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/8 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/8

---

Door de lidstaten verstrekte beknopte informatie inzake staatssteun die wordt toegekend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

2009/C 124/03

Steun nr.: XA 62/09

Lidstaat: Hongarije

Regio: Het hele grondgebied

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Állami program keretében egyes állatbetegségek megelőzéséhez, illetve leküzdéséhez kapcsolódóan igénybe vehető nemzeti támogatások

Rechtsgrond:

| — | A földművelésügyi és vidékfejlesztési miniszter 148/2007. (XII. 8.) FVM rendelete az egyes állatbetegségek megelőzésével, illetve leküzdésével kapcsolatos támogatások igénylésének és kifizetésének rendjéről (XA 348/2007.). |
| --- | --- |

—

A földművelésügyi és vidékfejlesztési miniszter 148/2007. (XII. 8.) FVM rendelete az egyes állatbetegségek megelőzésével, illetve leküzdésével kapcsolatos támogatások igénylésének és kifizetésének rendjéről (XA 348/2007.).

| — | Az egyes állatbetegségek megelőzésével, illetve leküzdésével kapcsolatos támogatások igénylésének és kifizetésének rendjéről szóló 148/2007. (XII. 8.) FVM rendelet módosításáról szóló .../2009. (.... ....) FVM rendelet |
| --- | --- |

—

Az egyes állatbetegségek megelőzésével, illetve leküzdésével kapcsolatos támogatások igénylésének és kifizetésének rendjéről szóló 148/2007. (XII. 8.) FVM rendelet módosításáról szóló .../2009. (.... ....) FVM rendelet

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun

Maximale steunintensiteit: Het steunbedrag mag niet hoger zijn dan de maximale subsidiabele kosten, exclusief BTW, die worden gestaafd door facturen. Bij besluit nr. 148/2007 zijn de maximale subsidiabele uitgaven per dierziekte vastgesteld

Datum van tenuitvoerlegging: 23 februari 2009, of nadat de Commissie haar standpunt heeft bepaald

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Tot en met 31 december 2013

Doelstelling van de steun: Controle op en uitroeiing van de in de bijlage bij het besluit opgenomen dierziekten en preventie van de in de lijst opgenomen zoönosen.

Steun voor de controle op dierziekten en de preventie en uitroeiing van besmettingsgevallen valt onder artikel 10 van Verordening (EG) nr. 1857/2006, de TSE-tests vallen onder artikel 16, lid 1, onder g).

De steun kan worden aangevraagd voor de, aan de hand van facturen gestaafde, kosten van de diergezondheidsdiensten die betrekking hebben op onderzoeken, controles, de uitvoering van monitoringprogramma′s, medische behandelingen en immunisaties in verband met dierziekten

Betrokken economische sector(en): In het besluit is, per dierziekte, aangegeven welke diersoorten in aanmerking komen voor steun

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Földművelésügyi és Vidékfejlesztési Minisztérium |
| --- |
| 11 Kossuth tér |
| Budapest |
| MAGYARORSZÁG/HUNGARY |

Földművelésügyi és Vidékfejlesztési Minisztérium

11 Kossuth tér

Budapest

MAGYARORSZÁG/HUNGARY

Website: www.fvm.hu/main.php?folderID=1846&articleID=13710&ctag=articlelist&iid=1

Overige informatie: Staatssteunprogramma XA 348/2007 is een bestaande regeling. De basisvoorwaarden zijn niet gewijzigd, maar de steun op grond van de bij deze mededeling gevoegde bijlage moet worden uitgebreid tot runderen.

Dr András MÁHR

szakállamtitkár

Steun nr.: XA 393/08

Lidstaat: Nederland

Regio: —

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Tegemoetkoming sneeuwdrukschade 2005

Rechtsgrondslag: Artikel 2 en 4 van de Kaderwet LNV-subsidies

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: EUR 3 500 000

Maximale steunintensiteit: 70 %

Datum van tenuitvoerlegging:

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening:

Doelstelling van de steun: Ongunstige weersomstandigheden (art. 11 van verordening. (EG) nr. 1857/2006)

Betrokken economische sectoren: Boomkwekerijsector

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Ministerie van LNV |
| --- |
| Postbus 20401 |
| 2500 EK Den Haag |
| NEDERLAND |

Ministerie van LNV

Postbus 20401

2500 EK Den Haag

NEDERLAND

Internetadres: http://www.minlnv.nl/portal/page?_pageid=116,1640321&_dad=portal&_schema=PORTAL&p_file_id=31942

Overige informatie: Met deze regeling wordt voorzien in een tegemoetkoming voor door ongunstige weersomstandigheden — zware sneeuwval — geleden schade in de boomkwekerijsector op 25 november 2005. De regeling is gebaseerd op artikel 11 van verordening nr. 1857/2006 betreffende staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren.

Aan de voorwaarden in artikel 11 van verordening nr. 1857/2006 wordt voldaan. De steunintensiteit is maximaal 70 % en de schade wordt berekend overeenkomstig artikel 11, tweede lid, van verordening nr. 1857/2006. Verder wordt het maximumbedrag van de in aanmerking komende verliezen verminderd met kosten die door andere factoren dan de ongunstige weersomstandigheden zijn veroorzaakt. Ten tijde van de geleden schade was er geen verzekeringsregeling voor deze schade. De geleden schade wordt berekend op het niveau van de landbouwonderneming en steun wordt rechtstreeks aan de betrokken landbouwer uitgekeerd. De steunregeling treedt in werking op 25 november 2008. De steunregeling wordt opengesteld van 1 juli 2009 tot en met 31 juli 2009. Daarmee wordt de regeling dus uiterlijk drie jaar na het ontstaan van de schade ingevoerd. De steun wordt binnen vier jaar na het ontstaan van de schade betaald.

Gezien het bovenstaande wordt voldaan aan de voorwaarden van artikel 11 van verordening nr. 1857/2006. Overeenkomstig artikel 20, eerste lid, van verordening nr. 1857/2006 treedt de regeling niet eerder dan 10 werkdagen na de beknopte melding in werking

Steun nr.: XA 438/08

Lidstaat: Bondsrepubliek Duitsland

Regio: Freistaat Sachsen

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Richtlinie des Sächsischen Staatsministeriums für Umwelt und Landwirtschaft für die Förderung von Maßnahmen zur Sicherung der natürlichen biologischen Vielfalt und des natürlichen ländlichen Erbes im Freistaat Sachsen (Förderrichtlinie Natürliches Erbe)

Anwendung des Maßnahmebereiche A 1 davon Trocken- und Weinbergsmauern

Rechtsgrond: Die Förderung wird darüber hinaus nach Maßgabe der §§ 23 und 44 der Haushaltsordnung für den Freistaat Sachsen (Sächsische Haushaltsordnung — SäHO, SächsGVBl. 2001, S. 154) sowie der hierzu ergangenen Verwaltungsvorschriften des Sächsischen Staatsministeriums der Finanzen gewährt

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: Jaarlijks 1,4 miljoen EUR

Maximale steunintensiteit: A 1 tot 80 %

De maximale steunintensiteit omvat een subsidie van 60 %, plus 100 % van de extra uitgaven voor het gebruik van traditionele materialen

Datum van tenuitvoerlegging: De regeling treedt in werking overeenkomstig het bepaalde in artikel 20 van Verordening (EG) nr. 1857/2006, doch op zijn vroegst op 1 januari 2009

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Tot en met 31 december 2009

Doelstelling van de steun: Het doel van de steunregeling is cultuurlandschappen en gebouwen in stand te houden. Voor de volgende maatregelen moet derhalve overeenkomstig artikel 5 van Verordening (EG) nr. 1857/2006 vrijstelling gelden

| A.1 | BIOTOOPVORMING |
| --- | --- |

A.1

BIOTOOPVORMING

met name:

Stapelmuren en wijngaardmuren en speciale maatregelen ter bescherming van aanpalende oppervlakten

Betrokken economische sector(en): Landbouw

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie |
| --- |
| Außenstelle Mockrehna |
| Schildauer Straße 18 |
| 04862 Mockrehna |
| DEUTSCHLAND |

Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie

Außenstelle Mockrehna

Schildauer Straße 18

04862 Mockrehna

DEUTSCHLAND

| Außenstelle Kamenz |
| --- |
| Garnisonsplatz 7 |
| 01917 Kamenz |
| DEUTSCHLAND |

Außenstelle Kamenz

Garnisonsplatz 7

01917 Kamenz

DEUTSCHLAND

| Außenstelle Zwickau |
| --- |
| Werdauer Straße 70 |
| 08060 Zwickau |
| DEUTSCHLAND |

Außenstelle Zwickau

Werdauer Straße 70

08060 Zwickau

DEUTSCHLAND

Website: http://www.smul.sachsen.de/foerderung/download/RL_NE_Aenderung1857_2006.pdf

Overige informatie:

| Sächsisches Staatsministerium für Umwelt und Landwirtschaft |
| --- |
| Referat 23 „Förderstrategie“ |
| Adres: 01076 Dresden |
| DEUTSCHLAND |
| Tel. +49 351564-6847 |

Sächsisches Staatsministerium für Umwelt und Landwirtschaft

Referat 23 „Förderstrategie“

Adres: 01076 Dresden

DEUTSCHLAND

Tel. +49 351564-6847

Steun nr.: XA 445/08

Lidstaat: Italië

Regio: Provincia Autonoma di Trento

Benaming van de steunregeling: Intervento per lo smaltimento di materiale a rischio nel caso di capi sottoposti obbligatoriamente a test TSE

Rechtsgrond: L.P. 4 del 28 marzo 2003«Sostegno dell’economia agricola, disciplina dell’agricoltura biologica e della contrassegnazione di prodotti geneticamente non modificati» art. 43 bis.

bis

Deliberazione della Giunta provinciale di Trento n. 3213 del 12 dicembre 2008 criteri attuativi dell’art. 43 bis della L.P. 4/2003

bis

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling: Jaarlijks wordt op de begroting 300 000 euro voor de steunregeling uitgetrokken.

Maximale steunintensiteit: De steun dekt 100 % van de uitgaven voor de ophaling, vernietiging en verwijdering van gestorven dieren met inachtneming van het volgende maximumbedrag

Soort uitgaven: „Ophaling van gestorven dieren en vernietiging door verbranding (grootvee)”

Maximumbedrag: 190,00 EUR per dier

Datum van tenuitvoerlegging: De datum waarop het registratienummer van het vrijstellingsverzoek op de website van het directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling van de Commissie wordt bekendgemaakt

Duur van de regeling: De steun wordt tot uiterlijk 31 december 2013 verleend

Doelstelling van de steun: De veehouders een vergoeding uitkeren voor uitgaven met betrekking tot de ophaling en vernietiging van gestorven dieren (runderen, paardachtigen, schapen, geiten, varkens, pluimvee en konijnen) die verplicht op TSE worden getest.

De regeling is gebaseerd op artikel 16, lid 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 1857/2006 (vrijstellingsverordening).

De subsidiabele uitgaven zijn de uitgaven voor het afvoeren (ophalen en vervoeren) en vernietigen (opslag, verwerking en definitieve vernietiging) van gestorven dieren

Betrokken economische sector(en): Veehouderij (runderen, paardachtigen, schapen, geiten, varkens, pluimvee en konijnen)

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Provincia Autonoma di Trento |
| --- |
| Dipartimento Agricoltura e Alimentazione |
| Servizio Vigilanza e promozione delle attività agricole |
| Via G.B. Trener, 3 |
| 38100 Trento |
| ITALIA |

Provincia Autonoma di Trento

Dipartimento Agricoltura e Alimentazione

Servizio Vigilanza e promozione delle attività agricole

Via G.B. Trener, 3

38100 Trento

ITALIA

Website: http://www.delibere.provincia.tn.it/scripts/gethtmlDeli.asp?Item=61&Type=FulView

http://www.delibere.provincia.tn.it/scripts/viewAllegatoDeli.asp?Item=61

Overige informatie: Opmerking: deze steunregeling is een aanvulling op de eerdere steunregeling XA 083/08

---

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/12 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/12

---

Door de lidstaten meegedeelde informatie over staatssteun die wordt verleend overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001

2009/C 124/04

Nummer van de steun: XA 64/2009

Lidstaat: Letland

Regio: —

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: „Atbalsts ciltsdarbam”.

Rechtsgrond: Bijlage 2 bij de ontwerpverordening van de ministerraad „Noteikumi par ikgadējo valsts atbalstu lauksaimniecībai un tā piešķiršanas kārtību”.

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: De voorziene jaarlijkse uitgaven in het kader van de regeling bedragen LVL 15 000 000.

Maximale steunintensiteit: In overeenstemming met artikel 16 van Verordening (EG) nr. 1857/2006:

In overeenstemming met artikel 15 van Verordening (EG) nr. 1857/2006:

Datum van tenuitvoerlegging:

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Tot en met 31 december 2013.

Tot en met 31 december 2011 wanneer het steun betreft als tegemoetkoming in de kosten voor de invoering op landbouwbedrijven van innovatieve fokmethoden of -praktijken, met uitzondering van de kosten voor kunstmatige inseminatie.

Doelstelling van de steun’: De steun die aan het MKB wordt verleend, heeft ten doel:

fokkers aan te zetten tot deelname aan: beoordelingen van fokdieren door middel van nakomelingenonderzoek; andere selectieprogramma’s;

het genetisch rendement te verhogen, het genetisch potentieel te verbeteren en het aantal beslagen met een hoge fokwaarde te doen toenemen;

het genetisch rendement en de oorsprong te registreren en de software met betrekking tot de fokkerij en met betrekking tot programma’s voor de selectie van dieren te verbeteren door gebruik te maken van een gemeenschappelijk IT- netwerk;

technologieën om het genetisch rendement en de vleeskwaliteit te beoordelen, te moderniseren;

de fokkers aan te moedigen om dieren met een hoge fokwaarde te fokken en hun raskenmerken te verbeteren;

rasdieren en de genenbanken daarvan in Letland in stand te houden en te verbeteren;

beoordelingen van rasdieren te verrichten en tentoonstellingen, prestatieonderzoeken en concoursen te organiseren voor paarden.

Artikel 15 en artikel 16 van Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie zijn van toepassing.

Criteria voor de steunverlening – subsidiabele uitgaven:

Betrokken economische sector(en): Kleine en middelgrote ondernemingen die zich toeleggen op de productie van primaire landbouwproducten, komen voor de regeling in aanmerking.

De steun is bedoeld voor de sector dierlijke productie.

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Zemkopības ministrija |
| --- |
| Riga 10.03.2009. |
| Latvijas Republikas Zemkopības ministrija |
| Riga, LV-1981 |
| LATVIJA |

Zemkopības ministrija

Riga 10.03.2009.

Latvijas Republikas Zemkopības ministrija

Riga, LV-1981

LATVIJA

Website: Bijlage 2 bij de ontwerpverordening van de ministerraad “Noteikumi par ikgadējo valsts atbalstu lauksaimniecībai un tā piešķiršanas kārtību”. http://www.zm.gov.lv/index.php?sadala=1546&id=8055

Overige informatie: De steunregeling vervangt steunregeling XA 150/2008 (bekendgemaakt in het PB van de Europese Unie C 222 van 30.8.2008, blz. 8).

Voor de wijzigingen in de steunregeling is het criterium gehanteerd dat steun in de vorm van gesubsidieerde diensten om de genetische kwaliteit van dieren vast te stellen, slechts wordt verleend voor melkkoeien waarvan de melkopbrengst gedurende de laatste standaard lactatieperiode minstens 5 000 kg – minstens 4 000 kg in het geval van biologische veehouderij – bedroeg.

Dankzij de steunregeling zijn de administratieve kosten voor het opstellen van een stamboek en de uitgaven voor de vaststelling van de genetische kwaliteit van het vee in de desbetreffende foksectoren, gedekt.

Steun voor kleine en middelgrote ondernemingen die zich toeleggen op de productie van primaire landbouwproducten, wordt verleend overeenkomstig artikel 16, lid 3, van Verordening (EG) nr. 1857/2006 van de Commissie van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001: de steun wordt verleend in natura, in de vorm van gesubsidieerde diensten en niet in de vorm van rechtstreekse geldelijke betalingen aan producenten; voor activiteiten die de begunstigde reeds heeft ontplooid, mag geen steun met terugwerkende kracht worden toegekend.

Hierbij bevestigen we dat geen steun met terugwerkende kracht wordt toegekend aangezien de desbetreffende regeling „Atbalsta shēma Atbalsts ciltsdarbam” (steun voor fokactiviteiten) (Beknopte informatie nr. XA 150/2008, bekendgemaakt in het PB van de EU nr. C 222 van 30.8.2008, blz. 8) ook een hoofdstuk bevat betreffende de ophaling, het vervoer, de verwerking en de vernietiging van gestorven dieren. Steunregeling XA 150/2008 blijft van kracht tot deze steunregeling (voorlopig nummer van de steunregeling: 22786) is bekendgemaakt in het PB van de EU).

Steun voor uitgaven voor de organisatie van en de deelname aan wedstrijden, tentoonstellingen, beurzen en fora met als doel kennis binnen de sector uit te wisselen, wordt verleend overeenkomstig artikel 15, lid 4, van Verordening (EG) nr. 1857/2006 van 15 december 2006 betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen die landbouwproducten produceren, en tot wijziging van Verordening (EG) nr. 70/2001 en de steun zal beschikbaar zijn voor al wie in het betrokken gebied op grond van objectief bepaalde voorwaarden daarvoor in aanmerking komt.

De begrotingsmiddelen zullen naar submaatregelen worden opgesplitst als volgt:

steun voor de ontwikkeling van de rundveefokkerij – LVL 14 000 000

steun voor de ophaling, het vervoer, de verwerking en de vernietiging van geslachte dieren – LVL 1 000 000;

Steun voor de ontwikkeling van de rundveefokkerij wordt toegekend aan een tiental dienstverleners (organisaties van stamboekveefokkers) en de diensten worden verleend aan ongeveer 10 000 veefokkers.

Steun voor de ophaling, het vervoer, de verwerking en de vernietiging van geslachte dieren wordt toegekend aan drie dienstverleners.

Nummer van de steunmaatregel: XA 455/2008

Lidstaat: Cyprus

Regio: Cyprus

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt: Προγράμματα εκρίζωσης και επιτήρησης Βρουκέλωσης Βοοειδών και Αιγοπροβάτων.

Rechtsgrond:

| 1. | Άρθρο 03525 του Προϋπολογισμού για το 2009 – Συμμετοχή σε Προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.

Άρθρο 03525 του Προϋπολογισμού για το 2009 – Συμμετοχή σε Προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

| 2. | Ο περί της Εφαρμογής Κοινοτικών Κανονισμών στον Τομέα της Κτηνιατρικής Νόμος του 2004 (Ν 149(Ι)/2004) |
| --- | --- |

2.

Ο περί της Εφαρμογής Κοινοτικών Κανονισμών στον Τομέα της Κτηνιατρικής Νόμος του 2004 (Ν 149(Ι)/2004)

| 3. | Νόμος που προνοεί για την Υγεία των Ζώων (Ν.109(Ι)2001) |
| --- | --- |

3.

Νόμος που προνοεί για την Υγεία των Ζώων (Ν.109(Ι)2001)

| 4. | Απόφαση Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων με αριθμό 305 και ημερομηνία 31 Δεκεμβρίου 2008 (Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας με αριθμό 4339 και ημερομηνία 16 Ιανουαρίου 2009 σ. 156) |
| --- | --- |

4.

Απόφαση Εφόρου Ελέγχου Κρατικών Ενισχύσεων με αριθμό 305 και ημερομηνία 31 Δεκεμβρίου 2008 (Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας με αριθμό 4339 και ημερομηνία 16 Ιανουαρίου 2009 σ. 156)

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun: 0,46 miljoen euro

Maximale steunintensiteit: 100 %

Datum van tenuitvoerlegging: De regeling wordt pas ten uitvoer gelegd nadat ze door de Europese Commissie is bekendgemaakt, overeenkomstig Verordening (EG) nr. 1857/2006.

Duur van de regeling of van de individuele steunverlening: Tot en met 31.12.2009

Doelstelling van de steun: Dierziekten (Artikel 10 van Verordening (EG) nr. 1857/2006). De regeling heeft betrekking op: (i) steun om veehouders te vergoeden voor uitgaven om dierziekten te voorkomen en uit te roeien (artikel 10, lid 1, van Verordening (EG) nr. 1857/2006) en (ii) steun om veehouders te vergoeden voor verliezen ten gevolge van dierziekten (artikel 10, lid 2, van Verordening (EG) nr. 1857/2006).

Betrokken economische sector(en): NACE Code

A10401— Fokken van melkvee

A10405— Fokken van schapen en geiten

A10407— Fokken van pluimvee

Naam en adres van de autoriteit die de steun verleent:

| Veterinary Services |
| --- |
| Ministry of Agriculture, Natural Resources and Environment |
| Athalassa |
| 1417 Nicosia |
| CYPRUS |

Veterinary Services

Ministry of Agriculture, Natural Resources and Environment

Athalassa

1417 Nicosia

CYPRUS

Website: http://www.moa.gov.cy/moa/vs/vs.nsf/DMLinfo_gr/DMLinfo_gr?OpenDocument

http://www.publicaid.gov.cy/publicaid/publicaid.nsf/All/8C33E1F6FE7EC4C0C2257545002A533E/$file/Απόφαση%20Αρ.%20305.pdf

Overige informatie: De regeling heeft ten doel de programma’s voor de bestrijding en uitroeiing van runder-, schapen- en geitenbrucellose ten uitvoer te leggen, in overeenstemming met de communautaire wetgeving (Richtlijn 64/432/EEG – runderen, Richtlijn 91/68/EEG – schapen en geiten). De ziekten zijn opgenomen in de lijst van de Wereldorganisatie voor diergezondheid (Internationaal Bureau voor besmettelijke veeziekten (OIE)) en in de bijlage bij Beschikking 90/424 van de Raad (lijst van ziekten die voor cofinanciering in aanmerking komen). De voor 2009 voorziene uitgaven voor de programma’s voor de bestrijding en uitroeiing van brucellose bij runderen, schapen en geiten werden bij de Commissie aangemeld in het kader van de cofinancieringsprogramma’s. De begunstigden van deze regeling zijn rundvee-, schapen- en geitenhouderijen in de gebieden die onder de bevoegdheid van de republiek Cyprus vallen. In het kader van het programma voor de uitroeiing van brucellose wordt steun betaald aan veehouderijbedrijven waarvan wordt vermoed of bevestigd dat ze door de ziekte zijn getroffen. Het programma ter bestrijding van brucellose behelst ook het ophalen en het testen in het laboratorium van monsters afkomstig van alle rundvee-, schapen- en geitenhouderijen.

---

V Bekendmakingen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Commissie

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/15 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/15

---

UITNODIGING TOT HET INDIENEN VAN VOORSTELLEN — DG TREN/E1/SUB-266-2009

2009/C 124/05

De Commissie is voornemens een toelage toe te kennen voor acties waarmee beoogd wordt de opleiding te verbeteren van controlefunctionarissen die belast zijn met het toezicht op de toepassing van het Gemeenschapsrecht betreffende internationaal wegvervoer, zoals aangekondigd in het werkprogramma van DG TREN voor 2009.

Informatie over deze uitnodiging tot het indienen van voorstellen is te vinden op het volgende internetadres:

http://ec.europa.eu/transport/grants/index_en.htm

---

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/16 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/16

---

AANKONDIGING VAN ALGEMEEN VERGELIJKEND ONDERZOEK EPSO/AD/176/09

2009/C 124/06

Het Europees Bureau voor personeelsselectie (EPSO) organiseert het algemeen vergelijkend onderzoek EPSO/AD/176/09 voor de aanwerving van Conferentietolken (AD 5/AD 7) voor de Finse taal.

De aankondiging van het vergelijkend onderzoek wordt alleen in het Fins bekendgemaakt in Publicatieblad C 124 A van 4 juni 2009.

Aanvullende informatie is beschikbaar op de website van EPSO: http://eu-careers.eu

---

GERECHTELIJKE PROCEDURES

EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE

EVA-Hof

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/17 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/17

---

ARREST VAN HET HOF

van 19 december 2008

in de gevoegde zaken E-11/07 en E-1/08 Olga Rindal (zaak E-11/07); Therese Slinning, vertegenwoordigd door haar wettelijke voogd Olav Slinning (zaak E-1/08) en de Noorse staat, vertegenwoordigd door het Comité vrijstellingen en beroep in geval van behandeling in het buitenland;

(Sociale zekerheid — Vrij verrichten van diensten — Nationale stelsels van gezondheidszorg — Kosten van ziekenhuisbehandeling in andere EER-staat — Experimentele behandeling of proefbehandeling)

2009/C 124/07

In de gevoegde zaken E-11/07 en E-1/08, tussen enerzijds Olga Rindal (zaak E-11/07) en Therese Slinning (zaak E-1/08) en anderzijds de Noorse staat, vertegenwoordigd door het Comité vrijstellingen en beroep in geval van behandeling in het buitenland - VERZOEK aan het EVA-hof ingediend door het hof van beroep van Borgarting (Borgarting lagmannsrett) en de districtsrechtbank van Oslo (Oslo tingrett) over de uitlegging van de bepalingen inzake het vrije verkeer van diensten in de Europese Economische Ruimte, en met name de artikelen 36 en 37 van de EER-Overeenkomst, en van artikel 22 van Verordening (EEG) nr. 1408/71 van de Raad betreffende de toepassing van de socialezekerheidsregelingen op werknemers en zelfstandigen, alsmede op hun gezinsleden, die zich binnen de Gemeenschap verplaatsen, zoals aangepast aan de EER-Overeenkomst bij Protocol 1 daarbij, heeft het Hof, samengesteld uit Carl Baudenbacher, voorzitter en rechter-rapporteur, Henrik Bull en Thorgeir Örlygsson, rechters, op 19 december 2008 een arrest gewezen, waarvan het dictum als volgt luidt:

| 1. | Het kan verenigbaar zijn met de artikelen 36 en 37 van de EER-Overeenkomst om dekking te weigeren van de uitgaven voor een behandeling in het buitenland die overeenkomstig de internationale geneeskunde als experimenteel of als een proefbehandeling moet worden aangemerkt, wanneer er geen recht bestaat op een dergelijke behandeling in de staat van herkomst. Dit is ten eerste het geval wanneer in het buitenland behandelde personen volgens het stelsel voor de terugbetaling van de kosten van behandeling in het buitenland niet zwaarder worden belast dan personen die worden behandeld in ziekenhuizen die deel uitmaken van het socialezekerheidsstelsel van de staat van herkomst. Dit is ten tweede het geval wanneer een eventuele zwaardere belasting alleen voortvloeit uit noodzakelijke en redelijke middelen die vereist zijn om doelstellingen te verwezenlijken die beperkingen van het vrije verkeer van ziekenhuisdiensten legitiem kunnen rechtvaardigen. |
| --- | --- |

1.

Het kan verenigbaar zijn met de artikelen 36 en 37 van de EER-Overeenkomst om dekking te weigeren van de uitgaven voor een behandeling in het buitenland die overeenkomstig de internationale geneeskunde als experimenteel of als een proefbehandeling moet worden aangemerkt, wanneer er geen recht bestaat op een dergelijke behandeling in de staat van herkomst. Dit is ten eerste het geval wanneer in het buitenland behandelde personen volgens het stelsel voor de terugbetaling van de kosten van behandeling in het buitenland niet zwaarder worden belast dan personen die worden behandeld in ziekenhuizen die deel uitmaken van het socialezekerheidsstelsel van de staat van herkomst. Dit is ten tweede het geval wanneer een eventuele zwaardere belasting alleen voortvloeit uit noodzakelijke en redelijke middelen die vereist zijn om doelstellingen te verwezenlijken die beperkingen van het vrije verkeer van ziekenhuisdiensten legitiem kunnen rechtvaardigen.

| 2. | Het is van geen belang of de betrokken behandelingsmethode zelf internationaal erkend is en gedocumenteerd is voor andere medische indicaties dan die waarvan bij de betrokken patiënt sprake is.
  Het is voor het antwoord op de eerste vraag van geen belang of de betrokken behandelingsmethode in een staat van herkomst die deze behandelingsmethode alleen verstrekt in de vorm van onderzoeksprojecten of uitzonderlijk in individuele gevallen, als toegepast moet worden beschouwd. Het is evenmin van belang of de staat van herkomst overweegt de behandelingsmethode in de toekomst toe te passen. |
| --- | --- |

2.

Het is van geen belang of de betrokken behandelingsmethode zelf internationaal erkend is en gedocumenteerd is voor andere medische indicaties dan die waarvan bij de betrokken patiënt sprake is.

Het is voor het antwoord op de eerste vraag van geen belang of de betrokken behandelingsmethode in een staat van herkomst die deze behandelingsmethode alleen verstrekt in de vorm van onderzoeksprojecten of uitzonderlijk in individuele gevallen, als toegepast moet worden beschouwd. Het is evenmin van belang of de staat van herkomst overweegt de behandelingsmethode in de toekomst toe te passen.

| 3. | Het kan verenigbaar zijn met de artikelen 36 en 37 van de EER-overeenkomst om dekking te weigeren van de uitgaven voor een ziekenhuisbehandeling in het buitenland indien de patiënt binnen een te rechtvaardigen termijn in de staat van herkomst een volgens internationaal erkende normen passende medische behandeling kan krijgen.
  Het is voor het antwoord op de derde vraag van geen belang of de patiënt die heeft besloten zich in het buitenland te laten behandelen in plaats van voor een passende behandeling in de staat van herkomst te kiezen, voor de kosten van de behandeling in het buitenland niet in dezelfde mate dekking krijgt als voor de kosten van de passende behandeling in de staat van herkomst. |
| --- | --- |

3.

Het kan verenigbaar zijn met de artikelen 36 en 37 van de EER-overeenkomst om dekking te weigeren van de uitgaven voor een ziekenhuisbehandeling in het buitenland indien de patiënt binnen een te rechtvaardigen termijn in de staat van herkomst een volgens internationaal erkende normen passende medische behandeling kan krijgen.

Het is voor het antwoord op de derde vraag van geen belang of de patiënt die heeft besloten zich in het buitenland te laten behandelen in plaats van voor een passende behandeling in de staat van herkomst te kiezen, voor de kosten van de behandeling in het buitenland niet in dezelfde mate dekking krijgt als voor de kosten van de passende behandeling in de staat van herkomst.

| 4. | Het is voor het antwoord op de eerste vraag en op de derde vraag, eerste alinea, van geen belang of






  — | de staat van herkomst inderdaad de in het buitenland genoten behandeling niet aanbiedt; |
| --- | --- | --- |

4.

Het is voor het antwoord op de eerste vraag en op de derde vraag, eerste alinea, van geen belang of

—

de staat van herkomst inderdaad de in het buitenland genoten behandeling niet aanbiedt;

| — | de patiënt inderdaad de betrokken behandeling niet in de staat van herkomst werd aangeboden, omdat hij in de staat van herkomst nooit met het oog op die behandeling werd onderzocht, ook al wordt de behandeling daar wel aangeboden; |
| --- | --- |

—

de patiënt inderdaad de betrokken behandeling niet in de staat van herkomst werd aangeboden, omdat hij in de staat van herkomst nooit met het oog op die behandeling werd onderzocht, ook al wordt de behandeling daar wel aangeboden;

| — | de patiënt in de staat van herkomst werd onderzocht, maar hem geen verdere chirurgische behandeling werd aangeboden, omdat niet kon worden aangetoond dat hij bij de behandeling baat zou hebben; |
| --- | --- |

—

de patiënt in de staat van herkomst werd onderzocht, maar hem geen verdere chirurgische behandeling werd aangeboden, omdat niet kon worden aangetoond dat hij bij de behandeling baat zou hebben;

| — | de in het buitenland genoten behandeling daadwerkelijk tot een verbetering van de gezondheidstoestand van de patiënt heeft geleid. |
| --- | --- |

—

de in het buitenland genoten behandeling daadwerkelijk tot een verbetering van de gezondheidstoestand van de patiënt heeft geleid.

Het kan voor het antwoord op de derde vraag, eerste alinea, echter van belang zijn of de betrokken patiënt binnen een medisch te rechtvaardigen termijn inderdaad geen passende behandeling in de staat van herkomst werd aangeboden. Dit is het geval wanneer de staat van herkomst dekking weigert van de uitgaven voor de behandeling in het buitenland, terwijl hij niet binnen een medisch te rechtvaardigen termijn zijn verplichting uit hoofde van zijn eigen socialezekerheidswetgeving om de patiënt in een van de eigen ziekenhuizen te behandelen, kon nakomen.

---

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/19 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/19

---

STEUNMAATREGELEN VAN DE STATEN — NEDERLAND

Steunmaatregel C 11/09 (ex NN 53/B/08) — Mogelijke steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland en de onderdelen-ABN Amro

Uitnodiging overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag opmerkingen te maken

(Voor de EER relevante tekst)

2009/C 124/08

De Commissie heeft Nederland bij schrijven van 8 april 2009, dat na deze samenvatting in de authentieke taal is weergegeven, in kennis gesteld van haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag ten aanzien van de bovengenoemde steunmaatregel.

Belanghebbenden kunnen hun opmerkingen over de betrokken steunmaatregel ten aanzien waarvan de Commissie de procedure inleidt, maken door deze binnen één maand vanaf de datum van deze bekendmaking te zenden aan:

| Europese Commissie |
| --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie Staatssteun |
| 1049 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |
| Fax: +32 22961242 |

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie Staatssteun

1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

Fax: +32 22961242

Deze opmerkingen zullen ter kennis van Nederland worden gebracht. Een belanghebbende die opmerkingen maakt, kan, met opgave van redenen, schriftelijk verzoeken om vertrouwelijke behandeling van zijn identiteit.

SAMENVATTING

I.   PROCEDURE

| 1. | Op 3 oktober 2008 heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland overgenomen, de bank leningen verschaft en de lange leningen die Fortis Bank SA/NV haar had verstrekt, overgenomen. Op 7 oktober 2008 zijn deze maatregelen aangemeld als zijnde geen steun. In haar besluit van 3 december 2008 (hierna „het besluit van 3 december 2008” genoemd) is de Commissie tot de bevinding gekomen dat de op 3 oktober 2008 door Nederland ten uitvoer gelegde maatregelen staatssteun aan Fortis Bank SA/NV vormen. In dat besluit is niet nagegaan of er sprake is van steun aan Fortis Bank Nederland, een kwestie die in het onderstaande besluit wordt beoordeeld. Op 24 december 2008 heeft de Nederlandse Staat de activiteiten van ABN Amro verworven die door Fortis Bank Nederland werden gehouden (hierna „de geoormerkte activiteiten van ABN Amro” genoemd). De Nederlandse autoriteiten hebben deze transactie op 2 februari 2009 aangemeld als zijnde geen steun. |
| --- | --- |

1.

Op 3 oktober 2008 heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland overgenomen, de bank leningen verschaft en de lange leningen die Fortis Bank SA/NV haar had verstrekt, overgenomen. Op 7 oktober 2008 zijn deze maatregelen aangemeld als zijnde geen steun. In haar besluit van 3 december 2008 (hierna „het besluit van 3 december 2008” genoemd) is de Commissie tot de bevinding gekomen dat de op 3 oktober 2008 door Nederland ten uitvoer gelegde maatregelen staatssteun aan Fortis Bank SA/NV vormen. In dat besluit is niet nagegaan of er sprake is van steun aan Fortis Bank Nederland, een kwestie die in het onderstaande besluit wordt beoordeeld. Op 24 december 2008 heeft de Nederlandse Staat de activiteiten van ABN Amro verworven die door Fortis Bank Nederland werden gehouden (hierna „de geoormerkte activiteiten van ABN Amro” genoemd). De Nederlandse autoriteiten hebben deze transactie op 2 februari 2009 aangemeld als zijnde geen steun.

II.   BESCHRIJVING

| 2. | De eerste begunstigde van de mogelijke steun is Fortis Bank Nederland, de op drie na grootste bank op de Nederlandse markt. Eind 2008 had zij 9 793 medewerkers (voltijdequivalenten) in dienst. De bank is actief op de markten voor retailbanking, private banking en corporate banking. De tweede potentiële begunstigde van de mogelijke steun is ABN Amro, de op twee na grootste bank op de Nederlandse retailmarkt en de grootste bank op de markten voor bankdiensten aan het midden- en kleinbedrijf. Per 30 september 2008 had zij 23 300 medewerkers (voltijdequivalenten) in dienst. |
| --- | --- |

2.

De eerste begunstigde van de mogelijke steun is Fortis Bank Nederland, de op drie na grootste bank op de Nederlandse markt. Eind 2008 had zij 9 793 medewerkers (voltijdequivalenten) in dienst. De bank is actief op de markten voor retailbanking, private banking en corporate banking. De tweede potentiële begunstigde van de mogelijke steun is ABN Amro, de op twee na grootste bank op de Nederlandse retailmarkt en de grootste bank op de markten voor bankdiensten aan het midden- en kleinbedrijf. Per 30 september 2008 had zij 23 300 medewerkers (voltijdequivalenten) in dienst.

| 3. | Op 3 oktober 2008 heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland voor 12,8 miljard EUR overgenomen van Fortis Bank SA/NV, die in grote moeilijkheden verkeerde. Fortis Bank Nederland was sterk geïntegreerd met Fortis Bank SA/NV. Met name was Fortis Bank Nederland voor haar funding afhankelijk van haar moedermaatschappij. De nettokredietverschaffing door Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland bedroeg ten tijde van de transactie [45-55] (1) miljard EUR. Om Fortis Bank Nederland daadwerkelijk van Fortis Bank SA/NV te separeren en om Fortis Bank Nederland in staat te stellen haar 34 miljard EUR korte schuld aan Fortis Bank SA/NV terug te betalen, heeft de Nederlandse Staat aan Fortis Bank Nederland een kredietlijn van 5 miljard EUR toegestaan voor haar dagelijkse behoeften en een kredietlijn van 40 miljard EUR voor haar schulden op langere termijn. Daarnaast neemt de Nederlandse Staat 16 miljard EUR lange leningen van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland over. |
| --- | --- |

3.

Op 3 oktober 2008 heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland voor 12,8 miljard EUR overgenomen van Fortis Bank SA/NV, die in grote moeilijkheden verkeerde. Fortis Bank Nederland was sterk geïntegreerd met Fortis Bank SA/NV. Met name was Fortis Bank Nederland voor haar funding afhankelijk van haar moedermaatschappij. De nettokredietverschaffing door Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland bedroeg ten tijde van de transactie [45-55] (1) miljard EUR. Om Fortis Bank Nederland daadwerkelijk van Fortis Bank SA/NV te separeren en om Fortis Bank Nederland in staat te stellen haar 34 miljard EUR korte schuld aan Fortis Bank SA/NV terug te betalen, heeft de Nederlandse Staat aan Fortis Bank Nederland een kredietlijn van 5 miljard EUR toegestaan voor haar dagelijkse behoeften en een kredietlijn van 40 miljard EUR voor haar schulden op langere termijn. Daarnaast neemt de Nederlandse Staat 16 miljard EUR lange leningen van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland over.

| 4. | Op 24 december 2008 hebben de Nederlandse autoriteiten de door Fortis Bank Nederland gehouden geoormerkte activiteiten van ABN Amro voor 6,5 miljard EUR overgenomen. Deze maatregel was onder meer bedoeld om de solvabiliteit van Fortis Bank Nederland te versterken. |
| --- | --- |

4.

Op 24 december 2008 hebben de Nederlandse autoriteiten de door Fortis Bank Nederland gehouden geoormerkte activiteiten van ABN Amro voor 6,5 miljard EUR overgenomen. Deze maatregel was onder meer bedoeld om de solvabiliteit van Fortis Bank Nederland te versterken.

III.   BEOORDELING

| 5. | Met de maatregel van 3 oktober 2008 lijkt Fortis Bank Nederland een aanzienlijk voordeel te zijn verleend. Met name heeft Fortis Bank Nederland toegang gekregen tot 45 miljard EUR funding, die zij op de markt niet had kunnen krijgen. Daarom lijkt deze maatregel steun aan Fortis Bank Nederland te vormen. In dit stadium valt niet uit te sluiten dat deze steun ook aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten goede kwam. Ook met de overname van de lange leningen door de Staat wordt mogelijk een voordeel aan Fortis Bank Nederland verleend. Of deze beweerde steunmaatregelen met de bankenmededeling verenigbaar zijn (2), valt te betwijfelen. Er is geen duidelijke einddatum voor de kredietfaciliteit en de rente die de Staat berekent, lijkt lager te liggen dan de garantiepremie die in het kader van de Nederlandse goedgekeurde garantieregeling wordt berekend (3). Bovendien zijn er geen beschermingsmaatregelen om buitensporige mededingingbeperkingen te voorkomen. |
| --- | --- |

5.

Met de maatregel van 3 oktober 2008 lijkt Fortis Bank Nederland een aanzienlijk voordeel te zijn verleend. Met name heeft Fortis Bank Nederland toegang gekregen tot 45 miljard EUR funding, die zij op de markt niet had kunnen krijgen. Daarom lijkt deze maatregel steun aan Fortis Bank Nederland te vormen. In dit stadium valt niet uit te sluiten dat deze steun ook aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten goede kwam. Ook met de overname van de lange leningen door de Staat wordt mogelijk een voordeel aan Fortis Bank Nederland verleend. Of deze beweerde steunmaatregelen met de bankenmededeling verenigbaar zijn (2), valt te betwijfelen. Er is geen duidelijke einddatum voor de kredietfaciliteit en de rente die de Staat berekent, lijkt lager te liggen dan de garantiepremie die in het kader van de Nederlandse goedgekeurde garantieregeling wordt berekend (3). Bovendien zijn er geen beschermingsmaatregelen om buitensporige mededingingbeperkingen te voorkomen.

| 6. | Wat betreft de overname van de overname van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro die op 24 december 2008 heeft plaatsgevonden, de Staat lijkt een prijs te hebben betaald die hoger ligt dan de marktwaarde van deze activiteiten. Daarom lijkt er sprake te zijn van steun ten faveure van de verkoper van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, zijnde Fortis Bank Nederland. Dit lijkt neer te komen op een kapitaalinjectie in Fortis Bank Nederland. In dit stadium betwijfelt de Commissie echter dat de maatregel aan de voorwaarden van de herkapitalisatiemededeling (4) voldoet. |
| --- | --- |

6.

Wat betreft de overname van de overname van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro die op 24 december 2008 heeft plaatsgevonden, de Staat lijkt een prijs te hebben betaald die hoger ligt dan de marktwaarde van deze activiteiten. Daarom lijkt er sprake te zijn van steun ten faveure van de verkoper van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, zijnde Fortis Bank Nederland. Dit lijkt neer te komen op een kapitaalinjectie in Fortis Bank Nederland. In dit stadium betwijfelt de Commissie echter dat de maatregel aan de voorwaarden van de herkapitalisatiemededeling (4) voldoet.

| 7. | Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie in dit stadium van oordeel is dat deze maatregelen steun lijken te vormen en dat zij betwijfelt dat deze met de staatssteunregels bestaanbaar zijn. Daarom heeft de Commissie besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. |
| --- | --- |

7.

Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie in dit stadium van oordeel is dat deze maatregelen steun lijken te vormen en dat zij betwijfelt dat deze met de staatssteunregels bestaanbaar zijn. Daarom heeft de Commissie besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

TEKST VAN DE BRIEF

„Met dit schrijven stelt de Commissie Nederland ervan in kennis dat zij, na onderzoek van de door uw autoriteiten met betrekking tot de bovengenoemde steunmaatregel verstrekte inlichtingen, heeft besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

1.   PROCEDURE

| (1) | Op 3 oktober 2008 heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland (5) voor 12,8 miljard EUR (6) van Fortis Bank SA/NV overgenomen en heeft hij haar een kredietfaciliteit van 45 miljard EUR verschaft. Daarnaast heeft de Nederlandse Staat voor 16 miljard EUR lange leningen overgenomen die Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland had verstrekt. Deze maatregelen zijn op 7 oktober 2008 door de Nederlandse autoriteiten, terwille van de rechtszekerheid, aangemeld als zijnde maatregelen die geen steun vormen. Bij deze aanmelding was een brief gevoegd van de President van De Nederlandsche Bank, die bevestigde dat deze maatregelen dringend moesten worden genomen. Op 15 oktober 2008 hebben de Nederlandse autoriteiten een exemplaar van het door een zakenbank opgestelde waarderingsrapport verschaft. |
| --- | --- |

(1)

Op 3 oktober 2008 heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland (5) voor 12,8 miljard EUR (6) van Fortis Bank SA/NV overgenomen en heeft hij haar een kredietfaciliteit van 45 miljard EUR verschaft. Daarnaast heeft de Nederlandse Staat voor 16 miljard EUR lange leningen overgenomen die Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland had verstrekt. Deze maatregelen zijn op 7 oktober 2008 door de Nederlandse autoriteiten, terwille van de rechtszekerheid, aangemeld als zijnde maatregelen die geen steun vormen. Bij deze aanmelding was een brief gevoegd van de President van De Nederlandsche Bank, die bevestigde dat deze maatregelen dringend moesten worden genomen. Op 15 oktober 2008 hebben de Nederlandse autoriteiten een exemplaar van het door een zakenbank opgestelde waarderingsrapport verschaft.

| (2) | Toen de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland heeft overgenomen, heeft de Staat ook middellijke zeggenschap verkregen over bepaalde activiteiten die tot ABN Amro behoorden. In 2007 hadden de Fortis-groep (7), Banco Santander en Royal Bank of Scotland namelijk besloten om ABN Amro over te nemen. Dit consortium richtte RFS Holdings BV (hierna „RFS Holdings” genoemd) op, dat de aandelen-ABN Amro heeft verworven voor een bedrag van in totaal 69 miljard EUR in contanten. ABN Amro werd in drie business-units opgedeeld. Elk lid van het consortium ontving een verschillende categorie aandelen-RFS Holdings, waarmee hij het recht op een bepaalde business-unit toebedeeld kreeg. De Fortis-groep ontving de N-aandelen (8), waarmee hij het recht kreeg op de volgende Nederlandse activiteiten van ABN Amro: retail banking, private banking en bankdiensten voor het midden- en kleinbedrijf (hierna „de geoormerkte activiteiten van ABN Amro” genoemd). Binnen de Fortis-groep werden de N-aandelen in RFS Holdings gehouden door Fortis Bank Nederland. Toen de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland heeft overgenomen, is hij dus indirect eigenaar van de N-aandelen geworden — en heeft hij zodoende middellijke zeggenschap over de geoormerkte activiteiten van ABN Amro verkregen. |
| --- | --- |

(2)

Toen de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland heeft overgenomen, heeft de Staat ook middellijke zeggenschap verkregen over bepaalde activiteiten die tot ABN Amro behoorden. In 2007 hadden de Fortis-groep (7), Banco Santander en Royal Bank of Scotland namelijk besloten om ABN Amro over te nemen. Dit consortium richtte RFS Holdings BV (hierna „RFS Holdings” genoemd) op, dat de aandelen-ABN Amro heeft verworven voor een bedrag van in totaal 69 miljard EUR in contanten. ABN Amro werd in drie business-units opgedeeld. Elk lid van het consortium ontving een verschillende categorie aandelen-RFS Holdings, waarmee hij het recht op een bepaalde business-unit toebedeeld kreeg. De Fortis-groep ontving de N-aandelen (8), waarmee hij het recht kreeg op de volgende Nederlandse activiteiten van ABN Amro: retail banking, private banking en bankdiensten voor het midden- en kleinbedrijf (hierna „de geoormerkte activiteiten van ABN Amro” genoemd). Binnen de Fortis-groep werden de N-aandelen in RFS Holdings gehouden door Fortis Bank Nederland. Toen de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland heeft overgenomen, is hij dus indirect eigenaar van de N-aandelen geworden — en heeft hij zodoende middellijke zeggenschap over de geoormerkte activiteiten van ABN Amro verkregen.

| (3) | Op 30 oktober 2008 heeft de Commissie de Nederlandse minister van Financiën een brief doen toekomen waarin zij aangaf dat de maatregelen steun leken te vormen en dat zij daarom ook verzocht een [...] (9) plan in te dienen. Op 20 november 2008 heeft een bijeenkomst tussen de diensten van de Commissie en de Nederlandse autoriteiten plaatsgevonden. Bij brief van 1 december 2008 heeft de Commissie om aanvullende inlichtingen verzocht, die op 12 december 2008 zijn verschaft. |
| --- | --- |

(3)

Op 30 oktober 2008 heeft de Commissie de Nederlandse minister van Financiën een brief doen toekomen waarin zij aangaf dat de maatregelen steun leken te vormen en dat zij daarom ook verzocht een [...] (9) plan in te dienen. Op 20 november 2008 heeft een bijeenkomst tussen de diensten van de Commissie en de Nederlandse autoriteiten plaatsgevonden. Bij brief van 1 december 2008 heeft de Commissie om aanvullende inlichtingen verzocht, die op 12 december 2008 zijn verschaft.

| (4) | In haar besluit van 3 december 2008 (10) (hierna „het besluit van 3 december 2008” genoemd) kwam de Commissie tot de bevinding dat de maatregelen die Nederland op 3 oktober 2008 ten uitvoer had gelegd, steun vormen ten behoeve van Fortis Bank SA/NV, die verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. In dat besluit is uitdrukkelijk afgezien van een beoordeling van de vraag of er sprake is van steun ten faveure van Fortis Bank Nederland en is aangegeven dat dit punt zou worden beoordeeld in een afzonderlijke procedure (11), vandaar dan ook de huidige procedure. |
| --- | --- |

(4)

In haar besluit van 3 december 2008 (10) (hierna „het besluit van 3 december 2008” genoemd) kwam de Commissie tot de bevinding dat de maatregelen die Nederland op 3 oktober 2008 ten uitvoer had gelegd, steun vormen ten behoeve van Fortis Bank SA/NV, die verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt. In dat besluit is uitdrukkelijk afgezien van een beoordeling van de vraag of er sprake is van steun ten faveure van Fortis Bank Nederland en is aangegeven dat dit punt zou worden beoordeeld in een afzonderlijke procedure (11), vandaar dan ook de huidige procedure.

| (5) | Op 17 december 2008 hebben de Nederlandse autoriteiten de Commissie in kennis gesteld van hun voornemen om het belang van Fortis Bank Nederland in RFS Holdings over te nemen voor de prijs van 6,5 miljard EUR. De transactie is op 24 december 2008 ten uitvoer gelegd. Op 2 februari 2009 hebben de Nederlandse autoriteiten de maatregel, terwille van de rechtszekerheid, formeel aangemeld als zijnde maatregelen die geen steun vormen. |
| --- | --- |

(5)

Op 17 december 2008 hebben de Nederlandse autoriteiten de Commissie in kennis gesteld van hun voornemen om het belang van Fortis Bank Nederland in RFS Holdings over te nemen voor de prijs van 6,5 miljard EUR. De transactie is op 24 december 2008 ten uitvoer gelegd. Op 2 februari 2009 hebben de Nederlandse autoriteiten de maatregel, terwille van de rechtszekerheid, formeel aangemeld als zijnde maatregelen die geen steun vormen.

| (6) | Bij brief van 21 januari 2009 hebben de Nederlandse autoriteiten aanvullende inlichtingen verschaft. Bij brief van 28 januari 2009 heeft de Commissie om aanvullende inlichtingen verzocht, die bij brief van 2 maart 2009 zijn verschaft. |
| --- | --- |

(6)

Bij brief van 21 januari 2009 hebben de Nederlandse autoriteiten aanvullende inlichtingen verschaft. Bij brief van 28 januari 2009 heeft de Commissie om aanvullende inlichtingen verzocht, die bij brief van 2 maart 2009 zijn verschaft.

2.   TOEPASSINGSBEREIK VAN HET ONDERHAVIGE BESLUIT

| (7) | In dit besluit zal de Commissie een voorlopige beoordeling maken van de vraag of de maatregelen van 3 oktober 2008 (de overname van Fortis Bank Nederland door de Staat, het verschaffen van financiering aan de bank en de overname van de door Fortis Bank SA/NV verstrekte lange leningen), en de overname op 24 december 2008 van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro van Fortis Bank Nederland, steun vormen ten behoeve van Fortis Bank Nederland en de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, en zo ja of deze steun eventueel verenigbaar is. |
| --- | --- |

(7)

In dit besluit zal de Commissie een voorlopige beoordeling maken van de vraag of de maatregelen van 3 oktober 2008 (de overname van Fortis Bank Nederland door de Staat, het verschaffen van financiering aan de bank en de overname van de door Fortis Bank SA/NV verstrekte lange leningen), en de overname op 24 december 2008 van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro van Fortis Bank Nederland, steun vormen ten behoeve van Fortis Bank Nederland en de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, en zo ja of deze steun eventueel verenigbaar is.

3.   BESCHRIJVING

3.1.   Beschrijving van de potentiële begunstigden

3.1.1.   Fortis Bank Nederland

| (8) | Vóór haar overname door de Nederlandse Staat op 3 oktober 2008 was Fortis Bank Nederland een dochteronderneming van Fortis Bank SA/NV. Worden de geoormerkte activiteiten van ABN Amro buiten beschouwing gelaten, dan was Fortis Bank Nederland de op drie na grootste bank op de Nederlandse retail- en zakelijke markt — nà Rabobank, ING en ABN Amro. |
| --- | --- |

(8)

Vóór haar overname door de Nederlandse Staat op 3 oktober 2008 was Fortis Bank Nederland een dochteronderneming van Fortis Bank SA/NV. Worden de geoormerkte activiteiten van ABN Amro buiten beschouwing gelaten, dan was Fortis Bank Nederland de op drie na grootste bank op de Nederlandse retail- en zakelijke markt — nà Rabobank, ING en ABN Amro.

| (9) | De bank is georganiseerd in twee divisies: Retail Banking en Merchant & Private Banking. Meer bepaald biedt de divisie Retail Banking financiële diensten aan retail-cliënten zoals particulieren, zelfstandigen, vrijeberoepsbeoefenaren en kleine ondernemingen. De divisie Merchant & Private Banking omvat een breed scala bankproducten en -diensten voor grote ondernemingen en institutionele cliënten, middelgrote ondernemingen en ondernemers, en private banking-cliënten. |
| --- | --- |

(9)

De bank is georganiseerd in twee divisies: Retail Banking en Merchant & Private Banking. Meer bepaald biedt de divisie Retail Banking financiële diensten aan retail-cliënten zoals particulieren, zelfstandigen, vrijeberoepsbeoefenaren en kleine ondernemingen. De divisie Merchant & Private Banking omvat een breed scala bankproducten en -diensten voor grote ondernemingen en institutionele cliënten, middelgrote ondernemingen en ondernemers, en private banking-cliënten.

| (10) | In 2007 bedroeg de nettowinst van Fortis Bank Nederland 1,3 miljard EUR. Per 31 december 2007 bedroeg haar balanstotaal 272 miljard EUR. Doordat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro die tegen 24,2 miljard EUR in de boeken waren geregistreerd (waarmee de overnameprijs werd weerspiegeld), voor 6,5 miljard EUR zijn verkocht, heeft de bank in 2008 een nettoverlies van 18,5 miljard EUR geleden. Per 31 december 2008 bedroeg haar balanstotaal 184 miljard EUR. Eind 2008 had Fortis Bank Nederland 9 793 medewerkers (voltijdequivalenten) in dienst. |
| --- | --- |

(10)

In 2007 bedroeg de nettowinst van Fortis Bank Nederland 1,3 miljard EUR. Per 31 december 2007 bedroeg haar balanstotaal 272 miljard EUR. Doordat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro die tegen 24,2 miljard EUR in de boeken waren geregistreerd (waarmee de overnameprijs werd weerspiegeld), voor 6,5 miljard EUR zijn verkocht, heeft de bank in 2008 een nettoverlies van 18,5 miljard EUR geleden. Per 31 december 2008 bedroeg haar balanstotaal 184 miljard EUR. Eind 2008 had Fortis Bank Nederland 9 793 medewerkers (voltijdequivalenten) in dienst.

3.1.2.   De geoormerkte activiteiten van ABN Amro

| (11) | De bankactiviteiten van ABN Amro die volgens planning aan de eigenaar van de N-aandelen van RFS Holdings zouden worden overgedragen, vormden de op twee na grootste bank op de Nederlandse retailmarkt en de grootste bank op de Nederlandse markt voor bankdiensten voor het midden- en kleinbedrijf. |
| --- | --- |

(11)

De bankactiviteiten van ABN Amro die volgens planning aan de eigenaar van de N-aandelen van RFS Holdings zouden worden overgedragen, vormden de op twee na grootste bank op de Nederlandse retailmarkt en de grootste bank op de Nederlandse markt voor bankdiensten voor het midden- en kleinbedrijf.

| (12) | Deze bank is georganiseerd in twee grote divisies: de divisie Private Banking en de divisie Banking die de retail- en de zakelijke activiteiten omvat. |
| --- | --- |

(12)

Deze bank is georganiseerd in twee grote divisies: de divisie Private Banking en de divisie Banking die de retail- en de zakelijke activiteiten omvat.

| (13) | In 2007 hadden de geoormerkte activiteiten van ABN Amro een operationele winst (vóór belastingen) van 1,5 miljard EUR en een balanstotaal van 163 miljoen EUR. Per 30 september 2008 hadden zij 23 300 medewerkers (voltijdequivalenten) in dienst. |
| --- | --- |

(13)

In 2007 hadden de geoormerkte activiteiten van ABN Amro een operationele winst (vóór belastingen) van 1,5 miljard EUR en een balanstotaal van 163 miljoen EUR. Per 30 september 2008 hadden zij 23 300 medewerkers (voltijdequivalenten) in dienst.

3.2.   Beschrijving van de in het onderhavige besluit beoordeelde maatregelen

| (14) | Op 3 oktober 2008 heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland voor 12,8 miljard EUR overgenomen van Fortis Bank SA/NV, die in grote moeilijkheden verkeerde (maatregel A). |
| --- | --- |

(14)

Op 3 oktober 2008 heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland voor 12,8 miljard EUR overgenomen van Fortis Bank SA/NV, die in grote moeilijkheden verkeerde (maatregel A).

| (15) | Fortis Bank Nederland was sterk geïntegreerd met Fortis Bank SA/NV. Met name waren activiteiten zoals IT, administratie en treasury gecentraliseerd binnen Fortis Bank SA/NV. |
| --- | --- |

(15)

Fortis Bank Nederland was sterk geïntegreerd met Fortis Bank SA/NV. Met name waren activiteiten zoals IT, administratie en treasury gecentraliseerd binnen Fortis Bank SA/NV.

| (16) | Aangezien Fortis Bank Nederland meer leende dan zij via deposito's bij haar cliënten ophaalde, had zij voortdurend te maken met een funding gap die, door het ontbreken van een treasury-afdeling bij Fortis Bank Nederland, door Fortis Bank SA/NV werd gefinancierd. De nettokredietverschaffing door Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland op de korte en de lange termijn bedroeg ten tijde van de transactie [55-45] miljard EUR. |
| --- | --- |

(16)

Aangezien Fortis Bank Nederland meer leende dan zij via deposito's bij haar cliënten ophaalde, had zij voortdurend te maken met een funding gap die, door het ontbreken van een treasury-afdeling bij Fortis Bank Nederland, door Fortis Bank SA/NV werd gefinancierd. De nettokredietverschaffing door Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland op de korte en de lange termijn bedroeg ten tijde van de transactie [55-45] miljard EUR.

| (17) | Binnen die context zijn de partijen bij de overeenkomst van 3 oktober 2008, met het oog op een daadwerkelijke scheiding van Fortis Bank Nederland en Fortis Bank SA/NV, het volgende overeengekomen:






  — | Fortis Bank Nederland zal onmiddellijk haar 34 miljard EUR kortlopende schulden aan Fortis Bank SA/NV aflossen. Om Fortis Bank Nederland in staat te stellen deze aflossing uit te voeren en zichzelf te financieren, verschaft de Nederlandse Staat haar een kredietlijn van 5 miljard EUR voor haar dagelijkse behoeften en een kredietlijn van 40 miljard EUR voor haar schulden op langere termijn. De Staat berekent daarvoor een rente van Euribor plus 25 basispunt voor funding tot één jaar en plus 50 basispunt voor langere looptijden (maatregel B); |
| --- | --- | --- |

(17)

Binnen die context zijn de partijen bij de overeenkomst van 3 oktober 2008, met het oog op een daadwerkelijke scheiding van Fortis Bank Nederland en Fortis Bank SA/NV, het volgende overeengekomen:

—

Fortis Bank Nederland zal onmiddellijk haar 34 miljard EUR kortlopende schulden aan Fortis Bank SA/NV aflossen. Om Fortis Bank Nederland in staat te stellen deze aflossing uit te voeren en zichzelf te financieren, verschaft de Nederlandse Staat haar een kredietlijn van 5 miljard EUR voor haar dagelijkse behoeften en een kredietlijn van 40 miljard EUR voor haar schulden op langere termijn. De Staat berekent daarvoor een rente van Euribor plus 25 basispunt voor funding tot één jaar en plus 50 basispunt voor langere looptijden (maatregel B);

| — | de Nederlandse Staat neemt daarnaast 16 miljard EUR lange leningen van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland over. Dit gebeurde in de vorm van een novatie
   (12), hetgeen betekent dat voor Fortis Bank Nederland de oorspronkelijke contractvoorwaarden blijven gelden, maar dat alleen de identiteit van de crediteur is veranderd (de Staat in plaats van Fortis Bank SA/NV). Met andere woorden, Fortis Bank Nederland werd niet van een deel van haar verplichtingen bevrijd. Als overnameprijs voor deze leningen betaalde de Staat 6 miljard EUR in contanten aan Fortis Bank SA/NV en droeg zij staatsleningen met een nominale waarde van 10 miljard EUR aan haar over (maatregel C). |
| --- | --- |

—

de Nederlandse Staat neemt daarnaast 16 miljard EUR lange leningen van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland over. Dit gebeurde in de vorm van een novatie
   (12), hetgeen betekent dat voor Fortis Bank Nederland de oorspronkelijke contractvoorwaarden blijven gelden, maar dat alleen de identiteit van de crediteur is veranderd (de Staat in plaats van Fortis Bank SA/NV). Met andere woorden, Fortis Bank Nederland werd niet van een deel van haar verplichtingen bevrijd. Als overnameprijs voor deze leningen betaalde de Staat 6 miljard EUR in contanten aan Fortis Bank SA/NV en droeg zij staatsleningen met een nominale waarde van 10 miljard EUR aan haar over (maatregel C).

| (18) | Op 24 december 2008 heeft de Nederlandse Staat de door Fortis Bank Nederland gehouden N-aandelen van RFS Holdings voor 6,5 miljard EUR verworven (maatregel D), waardoor deze rechtstreekse zeggenschap over de geoormerkte activiteiten van ABN Amro heeft verkregen. De Staat voldeed de aankoopprijs door Fortis Bank Nederland leningen ten belope van 6,5 miljard EUR kwijt te schelden. |
| --- | --- |

(18)

Op 24 december 2008 heeft de Nederlandse Staat de door Fortis Bank Nederland gehouden N-aandelen van RFS Holdings voor 6,5 miljard EUR verworven (maatregel D), waardoor deze rechtstreekse zeggenschap over de geoormerkte activiteiten van ABN Amro heeft verkregen. De Staat voldeed de aankoopprijs door Fortis Bank Nederland leningen ten belope van 6,5 miljard EUR kwijt te schelden.

3.3.   De moeilijkheden van Fortis Bank Nederland en van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro

| (19) | De problemen die Fortis Bank SA/NV aan de rand van het faillissement hebben gebracht, zijn in de punten 13 tot 21 van het besluit van 3 december 2008 beschreven. Daarom verwijst de Commissie hier naar die punten. Kort gezegd, Fortis Bank SA/NV kwam in steeds grotere moeilijkheden doordat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro tegen een hoge prijs waren verworven, doordat de bank het moeilijk had de financiering van deze overname rond te krijgen en door haar aanzienlijke portfolio gestructureerde kredieten, waarvan de waarde door de subprime-crisis sterk te lijden kreeg. |
| --- | --- |

(19)

De problemen die Fortis Bank SA/NV aan de rand van het faillissement hebben gebracht, zijn in de punten 13 tot 21 van het besluit van 3 december 2008 beschreven. Daarom verwijst de Commissie hier naar die punten. Kort gezegd, Fortis Bank SA/NV kwam in steeds grotere moeilijkheden doordat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro tegen een hoge prijs waren verworven, doordat de bank het moeilijk had de financiering van deze overname rond te krijgen en door haar aanzienlijke portfolio gestructureerde kredieten, waarvan de waarde door de subprime-crisis sterk te lijden kreeg.

| (20) | Omdat Fortis Bank Nederland sterk geïntegreerd was in Fortis Bank SA/NV en voor haar funding daarvan afhankelijk was, vormden de zware moeilijkheden van Fortis Bank SA/NV een rechtstreekse bedreiging voor Fortis Bank Nederland. Bovendien had het feit dat de aandelen-RFS Holdings door Fortis Bank Nederland werden gehouden en in haar boekhouding tegen de aankoopprijs waren gewaardeerd, een rechtstreekse impact op Fortis Bank Nederland door het waardeverlies van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro. Voorts doet de Commissie opmerken dat Fortis Bank Nederland eind 2008 voor 0,9 miljard EUR voorzieningen moest aanleggen voor leningen verschaft aan fondsen die — al dan niet rechtstreeks — middelen aan Bernard L. Madoff Investment Securities LLC hadden toevertrouwd. |
| --- | --- |

(20)

Omdat Fortis Bank Nederland sterk geïntegreerd was in Fortis Bank SA/NV en voor haar funding daarvan afhankelijk was, vormden de zware moeilijkheden van Fortis Bank SA/NV een rechtstreekse bedreiging voor Fortis Bank Nederland. Bovendien had het feit dat de aandelen-RFS Holdings door Fortis Bank Nederland werden gehouden en in haar boekhouding tegen de aankoopprijs waren gewaardeerd, een rechtstreekse impact op Fortis Bank Nederland door het waardeverlies van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro. Voorts doet de Commissie opmerken dat Fortis Bank Nederland eind 2008 voor 0,9 miljard EUR voorzieningen moest aanleggen voor leningen verschaft aan fondsen die — al dan niet rechtstreeks — middelen aan Bernard L. Madoff Investment Securities LLC hadden toevertrouwd.

| (21) | Wat betreft de geoormerkte activiteiten van ABN Amro voeren de Nederlandse autoriteiten aan dat de moeilijkheden van Fortis Bank Nederland een bedreiging vormden voor de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, zonder dat zij evenwel uitlegden hoe het faillissement van Fortis Bank Nederland tot het faillissement van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro had kunnen leiden. Zoals door de Nederlandse autoriteiten is bevestigd, zijn de geoormerkte activiteiten van ABN Amro voor hun funding niet van Fortis Bank Nederland afhankelijk. Herhaald zij hier dat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro niet binnen Fortis Bank Nederland worden geconsolideerd en nog steeds een juridisch en operationeel afzonderlijke entiteit vormen, die binnen RFS Holdings wordt gehouden. |
| --- | --- |

(21)

Wat betreft de geoormerkte activiteiten van ABN Amro voeren de Nederlandse autoriteiten aan dat de moeilijkheden van Fortis Bank Nederland een bedreiging vormden voor de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, zonder dat zij evenwel uitlegden hoe het faillissement van Fortis Bank Nederland tot het faillissement van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro had kunnen leiden. Zoals door de Nederlandse autoriteiten is bevestigd, zijn de geoormerkte activiteiten van ABN Amro voor hun funding niet van Fortis Bank Nederland afhankelijk. Herhaald zij hier dat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro niet binnen Fortis Bank Nederland worden geconsolideerd en nog steeds een juridisch en operationeel afzonderlijke entiteit vormen, die binnen RFS Holdings wordt gehouden.

4.   STANDPUNT VAN DE NEDERLANDSE AUTORITEITEN

| (22) | Ten aanzien van maatregel A verklaren de Nederlandse autoriteiten dat zij voor de overname van Fortis Bank Nederland een marktprijs hebben betaald. De zakenbank die door de Nederlandse overheid was ingehuurd, berekende de waarde van Fortis Bank Nederland (inclusief de geoormerkte activiteiten van ABN Amro) op tussen [...] en [...] miljard EUR (13). De prijs van 12,8 miljard EUR, die de uitkomst is van onderhandelingen met de verkoper, is dus marktconform en de transactie behelst geen steun. |
| --- | --- |

(22)

Ten aanzien van maatregel A verklaren de Nederlandse autoriteiten dat zij voor de overname van Fortis Bank Nederland een marktprijs hebben betaald. De zakenbank die door de Nederlandse overheid was ingehuurd, berekende de waarde van Fortis Bank Nederland (inclusief de geoormerkte activiteiten van ABN Amro) op tussen [...] en [...] miljard EUR (13). De prijs van 12,8 miljard EUR, die de uitkomst is van onderhandelingen met de verkoper, is dus marktconform en de transactie behelst geen steun.

| (23) | Ten aanzien van de maatregelen B en C verklaren de Nederlandse autoriteiten dat zij Fortis Bank Nederland funding tegen marktconforme tarieven hebben verschaft. Het tarief dat zij Fortis Bank Nederland voor funding op korte en middellange termijn hebben berekend (maatregel B), is volgens hen hetzelfde als het tarief dat tot dan toe door Fortis Bank SA/NV was berekend. Wat de langlopende leningen betreft (maatregel C), is er geen invloed op de fundingkosten van Fortis Bank Nederland omdat de bestaande leningsovereenkomsten gehandhaafd blijven. Daarom behelzen de maatregelen B en C geen steun voor Fortis Bank Nederland. |
| --- | --- |

(23)

Ten aanzien van de maatregelen B en C verklaren de Nederlandse autoriteiten dat zij Fortis Bank Nederland funding tegen marktconforme tarieven hebben verschaft. Het tarief dat zij Fortis Bank Nederland voor funding op korte en middellange termijn hebben berekend (maatregel B), is volgens hen hetzelfde als het tarief dat tot dan toe door Fortis Bank SA/NV was berekend. Wat de langlopende leningen betreft (maatregel C), is er geen invloed op de fundingkosten van Fortis Bank Nederland omdat de bestaande leningsovereenkomsten gehandhaafd blijven. Daarom behelzen de maatregelen B en C geen steun voor Fortis Bank Nederland.

| (24) | Ten aanzien van maatregel D verklaren de Nederlandse autoriteiten dat er geen sprake is van steun, omdat de prijs in overeenstemming is met de waardering die de zakenbank ten tijde van de transactie op 3 oktober 2008 heeft uitgevoerd. Voorts beklemtonen de Nederlandse autoriteiten dat Banco Santander en Royal Bank of Scotland, die met de verkoop van het belang in RFS Holdings aan de Nederlandse Staat moesten instemmen, daadwerkelijk hun instemming hebben gegeven. Volgens de Nederlandse autoriteiten hebben deze beide banken zodoende erkend dat de prijs van 6,5 miljard EUR een reële waarde is. Zij voeren aan dat de prijs die de Nederlandse Staat heeft betaald, de hoogte van de waardering van RFS Holdings in de boeken van Banco Santander en Royal Bank of Scotland beïnvloedt. Daarom behelst maatregel D geen steun voor Fortis Bank Nederland. |
| --- | --- |

(24)

Ten aanzien van maatregel D verklaren de Nederlandse autoriteiten dat er geen sprake is van steun, omdat de prijs in overeenstemming is met de waardering die de zakenbank ten tijde van de transactie op 3 oktober 2008 heeft uitgevoerd. Voorts beklemtonen de Nederlandse autoriteiten dat Banco Santander en Royal Bank of Scotland, die met de verkoop van het belang in RFS Holdings aan de Nederlandse Staat moesten instemmen, daadwerkelijk hun instemming hebben gegeven. Volgens de Nederlandse autoriteiten hebben deze beide banken zodoende erkend dat de prijs van 6,5 miljard EUR een reële waarde is. Zij voeren aan dat de prijs die de Nederlandse Staat heeft betaald, de hoogte van de waardering van RFS Holdings in de boeken van Banco Santander en Royal Bank of Scotland beïnvloedt. Daarom behelst maatregel D geen steun voor Fortis Bank Nederland.

| (25) | De Nederlandse autoriteiten voeren aan dat, mocht de Commissie tot het oordeel komen dat de maatregelen toch steun vormen, deze verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt op grond van artikel 87, lid 3, onder b). Volgens hen heeft de huidige toestand op de markt zware gevolgen gehad voor de positie van Fortis Bank SA/NV en Fortis Bank Nederland. |
| --- | --- |

(25)

De Nederlandse autoriteiten voeren aan dat, mocht de Commissie tot het oordeel komen dat de maatregelen toch steun vormen, deze verenigbaar zijn met de gemeenschappelijke markt op grond van artikel 87, lid 3, onder b). Volgens hen heeft de huidige toestand op de markt zware gevolgen gehad voor de positie van Fortis Bank SA/NV en Fortis Bank Nederland.

| (26) | Op het tijdstip van de transactie van 3 oktober 2008 was de liquiditeitspositie van Fortis Bank SA/NV en Fortis Bank Nederland zo sterk verslechterd dat zij in hun voortbestaan werden bedreigd. Een faillissement van Fortis Bank SA/NV en van Fortis Bank Nederland zou ook de geoormerkte activiteiten van ABN Amro in gevaar hebben gebracht. Volgens de Nederlandse autoriteiten dient Fortis Bank Nederland als een „systeemrelevante” bank te worden beschouwd, gelet op haar marktaandeel op de Nederlandse bancaire markt en haar cruciale rol in het Nederlandse betalingsverkeer en in de clearing en afwikkeling van financiële transacties. Daarom heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland overgenomen om de bank te redden en zodoende een ernstige verstoring van de financiële stabiliteit en schadelijke overloopeffecten naar de economie te voorkomen. Volgens de Nederlandse autoriteiten was het besluit om Fortis Bank Nederland funding te verschaffen en de langlopende leningen van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland over te nemen, bedoeld om een daadwerkelijke scheiding van de beide banken mogelijk te maken, zonder dat de voorwaarden van de fundingovereenkomsten tussen Fortis Bank Nederland en Fortis Bank SA/NV werden gewijzigd. De Nederlandse Staat is voornemens Fortis Bank Nederland funding te verschaffen totdat een nieuw opgerichte treasury-afdeling kan opereren en voldoende funding op de markt kan aantrekken. Op de vraag van de Commissie of deze funding ook aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten goede kwam, hebben de Nederlandse autoriteiten aangegeven dat dit niet het geval was, aangezien er geen rechtstreekse funding van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro door de Staat is en Fortis Bank Nederland evenmin funding aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro verschaft. |
| --- | --- |

(26)

Op het tijdstip van de transactie van 3 oktober 2008 was de liquiditeitspositie van Fortis Bank SA/NV en Fortis Bank Nederland zo sterk verslechterd dat zij in hun voortbestaan werden bedreigd. Een faillissement van Fortis Bank SA/NV en van Fortis Bank Nederland zou ook de geoormerkte activiteiten van ABN Amro in gevaar hebben gebracht. Volgens de Nederlandse autoriteiten dient Fortis Bank Nederland als een „systeemrelevante” bank te worden beschouwd, gelet op haar marktaandeel op de Nederlandse bancaire markt en haar cruciale rol in het Nederlandse betalingsverkeer en in de clearing en afwikkeling van financiële transacties. Daarom heeft de Nederlandse Staat Fortis Bank Nederland overgenomen om de bank te redden en zodoende een ernstige verstoring van de financiële stabiliteit en schadelijke overloopeffecten naar de economie te voorkomen. Volgens de Nederlandse autoriteiten was het besluit om Fortis Bank Nederland funding te verschaffen en de langlopende leningen van Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland over te nemen, bedoeld om een daadwerkelijke scheiding van de beide banken mogelijk te maken, zonder dat de voorwaarden van de fundingovereenkomsten tussen Fortis Bank Nederland en Fortis Bank SA/NV werden gewijzigd. De Nederlandse Staat is voornemens Fortis Bank Nederland funding te verschaffen totdat een nieuw opgerichte treasury-afdeling kan opereren en voldoende funding op de markt kan aantrekken. Op de vraag van de Commissie of deze funding ook aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten goede kwam, hebben de Nederlandse autoriteiten aangegeven dat dit niet het geval was, aangezien er geen rechtstreekse funding van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro door de Staat is en Fortis Bank Nederland evenmin funding aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro verschaft.

| (27) | Wat betreft de overname van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro (maatregel D), geven de Nederlandse autoriteiten aan dat deze resulteerde in een verbetering van de solvabiliteitsratio van Fortis Bank Nederland, die als gevolg van de waardevermindering de geoormerkte activiteiten van ABN Amro (14) tot onder het door De Nederlandsche Bank vastgestelde niveau van [...] % dreigde te zakken. |
| --- | --- |

(27)

Wat betreft de overname van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro (maatregel D), geven de Nederlandse autoriteiten aan dat deze resulteerde in een verbetering van de solvabiliteitsratio van Fortis Bank Nederland, die als gevolg van de waardevermindering de geoormerkte activiteiten van ABN Amro (14) tot onder het door De Nederlandsche Bank vastgestelde niveau van [...] % dreigde te zakken.

5.   BEOORDELING

5.1.   Is er sprake van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag?

| (28) | In de eerste plaats dient de Commissie na te gaan of de vier maatregelen die op 3 oktober en 24 december 2008 ten uitvoer zijn gelegd, staatssteun vormen. Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. |
| --- | --- |

(28)

In de eerste plaats dient de Commissie na te gaan of de vier maatregelen die op 3 oktober en 24 december 2008 ten uitvoer zijn gelegd, staatssteun vormen. Overeenkomstig artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

5.1.1.   De maatregelen van 3 oktober 2008 (de maatregelen A, B en C)

| (29) | De maatregelen A, B en C maakten van dezelfde overeenkomst deel uit. Zoals de Nederlandse autoriteiten hebben aangegeven, dienden, met het oog op de scheiding van Fortis Bank Nederland en Fortis Bank SA/NV, niet alleen de aandelen-Fortis Bank Nederland van Fortis Bank SA/NV te worden overgenomen (maatregel A), maar diende er ook een eind te worden gemaakt aan de omvangrijke funding van Fortis Bank Nederland door Fortis Bank SA/NV. Vandaar de noodzaak van de maatregelen B en C. Deze drie maatregelen zijn dus onderling verbonden. |
| --- | --- |

(29)

De maatregelen A, B en C maakten van dezelfde overeenkomst deel uit. Zoals de Nederlandse autoriteiten hebben aangegeven, dienden, met het oog op de scheiding van Fortis Bank Nederland en Fortis Bank SA/NV, niet alleen de aandelen-Fortis Bank Nederland van Fortis Bank SA/NV te worden overgenomen (maatregel A), maar diende er ook een eind te worden gemaakt aan de omvangrijke funding van Fortis Bank Nederland door Fortis Bank SA/NV. Vandaar de noodzaak van de maatregelen B en C. Deze drie maatregelen zijn dus onderling verbonden.

| (30) | In punt 50 van het besluit van 3 december 2008 was de Commissie al tot de conclusie gekomen dat de Nederlandse Staat bij het aangaan van die transactie niet als een particuliere investeerder had gehandeld. In het besluit van 3 december 2008 wordt aangegeven dat „geen enkele particuliere investeerder op het precieze tijdstip dat het nagenoeg onmogelijk was geworden om zich op de interbankenmarkt te financieren, bereid (of in staat) was geweest een dergelijke transactie aan te gaan die de toekenning van een financiering van 50 miljard EUR vereiste”. Daarom wordt in dat besluit geoordeeld dat de transactie bestaande uit de maatregelen A, B en C niet aan het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie voldoet. In het onderhavige besluit behoeft daarom niet opnieuw te worden nagegaan of deze transactie aan het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie voldoet. Voorts zij hier herhaald dat in het besluit van 3 december 2008 wordt geconcludeerd dat de transactie steun ten faveure van Fortis Bank SA/NV inhield, die met de gemeenschappelijke markt verenigbaar bleek te zijn. |
| --- | --- |

(30)

In punt 50 van het besluit van 3 december 2008 was de Commissie al tot de conclusie gekomen dat de Nederlandse Staat bij het aangaan van die transactie niet als een particuliere investeerder had gehandeld. In het besluit van 3 december 2008 wordt aangegeven dat „geen enkele particuliere investeerder op het precieze tijdstip dat het nagenoeg onmogelijk was geworden om zich op de interbankenmarkt te financieren, bereid (of in staat) was geweest een dergelijke transactie aan te gaan die de toekenning van een financiering van 50 miljard EUR vereiste”. Daarom wordt in dat besluit geoordeeld dat de transactie bestaande uit de maatregelen A, B en C niet aan het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie voldoet. In het onderhavige besluit behoeft daarom niet opnieuw te worden nagegaan of deze transactie aan het criterium van de particuliere investeerder handelend in een markteconomie voldoet. Voorts zij hier herhaald dat in het besluit van 3 december 2008 wordt geconcludeerd dat de transactie steun ten faveure van Fortis Bank SA/NV inhield, die met de gemeenschappelijke markt verenigbaar bleek te zijn.

| (31) | Om te bepalen of deze transactie ook steun voor Fortis Bank Nederland en voor de geoormerkte activiteiten van ABN Amro omvat, dient te worden onderzocht of daarmee aan deze beide banken een voordeel wordt verleend. |
| --- | --- |

(31)

Om te bepalen of deze transactie ook steun voor Fortis Bank Nederland en voor de geoormerkte activiteiten van ABN Amro omvat, dient te worden onderzocht of daarmee aan deze beide banken een voordeel wordt verleend.

| (32) | De Commissie tekent aan dat met maatregel A, op zich beschouwd, geen voordeel aan Fortis Bank Nederland lijkt te worden verleend. Er worden geen middelen aan Fortis Bank Nederland overgedragen, aangezien de verkoopprijs aan de verkoper — Fortis Bank SA/NV — wordt betaald. Indien de Staat voor de bestaande aandelen-Fortis Bank Nederland een te hoge prijs betaalt, zou het steun betreffen aan de verkoper (Fortis Bank SA/NV) — en niet aan de overgenomen entiteit. Daarom concludeert de Commissie dat deze maatregel, als dusdanig, geen steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland inhoudt. Zoals echter verder nog wordt aangetoond, maakt deze maatregel deel uit van een transactie — de scheiding van Fortis Bank Nederland van Fortis Bank SA/NV — die steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland inhoudt. |
| --- | --- |

(32)

De Commissie tekent aan dat met maatregel A, op zich beschouwd, geen voordeel aan Fortis Bank Nederland lijkt te worden verleend. Er worden geen middelen aan Fortis Bank Nederland overgedragen, aangezien de verkoopprijs aan de verkoper — Fortis Bank SA/NV — wordt betaald. Indien de Staat voor de bestaande aandelen-Fortis Bank Nederland een te hoge prijs betaalt, zou het steun betreffen aan de verkoper (Fortis Bank SA/NV) — en niet aan de overgenomen entiteit. Daarom concludeert de Commissie dat deze maatregel, als dusdanig, geen steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland inhoudt. Zoals echter verder nog wordt aangetoond, maakt deze maatregel deel uit van een transactie — de scheiding van Fortis Bank Nederland van Fortis Bank SA/NV — die steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland inhoudt.

| (33) | Maatregel B (de kredietlijn van 45 miljard EUR die de Staat voor korte en lange schulden verschaft) lijkt een aanzienlijk voordeel voor Fortis Bank Nederland te zijn. Hiermee krijgt Fortis Bank Nederland een kredietbedrag ter beschikking dat zij op de markt niet had kunnen krijgen. Op het tijdstip van de transactie beschikte Fortis Bank Nederland gewoonweg niet over een treasury-afdeling en had zij dus ook geen toegang tot de markt. Voorts lijkt Fortis Bank Nederland tot eind 2008 slechts iets meer dan 10 miljard EUR op de markt te hebben kunnen ophalen. De Commissie verzoekt de Nederlandse autoriteiten nadere gegevens te verschaffen over de prijs die Fortis Bank Nederland heeft betaald voor elk van de leningen die zij sinds 3 oktober 2008 op de markt heeft opgehaald, en aan te geven in hoeverre de door de Staat verschafte funding goedkoper is dan de financiering via de markt. |
| --- | --- |

(33)

Maatregel B (de kredietlijn van 45 miljard EUR die de Staat voor korte en lange schulden verschaft) lijkt een aanzienlijk voordeel voor Fortis Bank Nederland te zijn. Hiermee krijgt Fortis Bank Nederland een kredietbedrag ter beschikking dat zij op de markt niet had kunnen krijgen. Op het tijdstip van de transactie beschikte Fortis Bank Nederland gewoonweg niet over een treasury-afdeling en had zij dus ook geen toegang tot de markt. Voorts lijkt Fortis Bank Nederland tot eind 2008 slechts iets meer dan 10 miljard EUR op de markt te hebben kunnen ophalen. De Commissie verzoekt de Nederlandse autoriteiten nadere gegevens te verschaffen over de prijs die Fortis Bank Nederland heeft betaald voor elk van de leningen die zij sinds 3 oktober 2008 op de markt heeft opgehaald, en aan te geven in hoeverre de door de Staat verschafte funding goedkoper is dan de financiering via de markt.

| (34) | Voorts lijkt maatregel B ook een voordeel voor Fortis Bank Nederland in te houden, ten opzichte van de situatie zoals die bestond vóór 3 oktober 2008, toen zij voor haar funding op korte en middellange termijn van Fortis Bank SA/NV afhankelijk was. Funding op korte en middellange termijn bereikt snel zijn vervaldag en moet daarom regelmatig voor aanzienlijke bedragen worden verlengd. Fortis Bank SA/NV verkeerde in een acute liquiditeitscrisis en stond aan de rand van het faillissement. Op ieder tijdstip bestond de mogelijkheid dat zij, daartoe door de buitengewone verslechtering van haar eigen financiële situatie gedwongen, de verlenging van haar korte en middellange kredieten aan Fortis Bank Nederland had moeten stopzetten. De Nederlandse Staat is een betrouwbaardere financieringsbron en heeft een erg laag faillissementsrisico. Daarom is het voor de bank ook voordeliger om voor haar funding op korte en middellange termijn van de Staat afhankelijk te zijn — in plaats van van Fortis Bank SA/NV. Wat de vergoeding voor deze ondersteuning door de overheid betreft, valt volgens de Nederlandse autoriteiten de rente voor de kredietlijn van de overheid te vergelijken met de rente die Fortis Bank SA/NV tot 3 oktober 2008 berekende. De Nederlandse autoriteiten hebben op dit punt geen feitelijke bewijzen aangedragen. Daarom verzoekt de Commissie de Nederlandse autoriteiten bewijzen te verschaffen voor de voorwaarden waarop Fortis Bank SA/NV in de laatste dagen vóór 3 oktober 2008 korte en middellange funding verschafte. Voorts doet de Commissie opmerken dat Fortis Bank SA/NV, door haar bijzonder moeilijke liquiditeitspositie en haar toenemende fundingkosten, waarschijnlijk min of meer snel het aan Fortis Bank Nederland berekende tarief had opgetrokken indien Fortis Bank Nederland zich via Fortis Bank SA/NV was blijven financieren. |
| --- | --- |

(34)

Voorts lijkt maatregel B ook een voordeel voor Fortis Bank Nederland in te houden, ten opzichte van de situatie zoals die bestond vóór 3 oktober 2008, toen zij voor haar funding op korte en middellange termijn van Fortis Bank SA/NV afhankelijk was. Funding op korte en middellange termijn bereikt snel zijn vervaldag en moet daarom regelmatig voor aanzienlijke bedragen worden verlengd. Fortis Bank SA/NV verkeerde in een acute liquiditeitscrisis en stond aan de rand van het faillissement. Op ieder tijdstip bestond de mogelijkheid dat zij, daartoe door de buitengewone verslechtering van haar eigen financiële situatie gedwongen, de verlenging van haar korte en middellange kredieten aan Fortis Bank Nederland had moeten stopzetten. De Nederlandse Staat is een betrouwbaardere financieringsbron en heeft een erg laag faillissementsrisico. Daarom is het voor de bank ook voordeliger om voor haar funding op korte en middellange termijn van de Staat afhankelijk te zijn — in plaats van van Fortis Bank SA/NV. Wat de vergoeding voor deze ondersteuning door de overheid betreft, valt volgens de Nederlandse autoriteiten de rente voor de kredietlijn van de overheid te vergelijken met de rente die Fortis Bank SA/NV tot 3 oktober 2008 berekende. De Nederlandse autoriteiten hebben op dit punt geen feitelijke bewijzen aangedragen. Daarom verzoekt de Commissie de Nederlandse autoriteiten bewijzen te verschaffen voor de voorwaarden waarop Fortis Bank SA/NV in de laatste dagen vóór 3 oktober 2008 korte en middellange funding verschafte. Voorts doet de Commissie opmerken dat Fortis Bank SA/NV, door haar bijzonder moeilijke liquiditeitspositie en haar toenemende fundingkosten, waarschijnlijk min of meer snel het aan Fortis Bank Nederland berekende tarief had opgetrokken indien Fortis Bank Nederland zich via Fortis Bank SA/NV was blijven financieren.

| (35) | Geconcludeerd dient te worden dat met maatregel B aan Fortis Bank Nederland een voordeel lijkt te worden verleend. |
| --- | --- |

(35)

Geconcludeerd dient te worden dat met maatregel B aan Fortis Bank Nederland een voordeel lijkt te worden verleend.

| (36) | De Nederlandse autoriteiten hebben aangegeven dat de Staat noch Fortis Bank Nederland in aanzienlijke mate geld leent aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro. Toch hebben de Nederlandse autoriteiten niet nader uitgelegd hoe de geoormerkte activiteiten van ABN Amro zichzelf financieren. Aangezien bijna alle banken problemen ondervonden om funding te vinden doordat eind september 2008 de wholesalemarkt volledig was opgedroogd, kan geredelijk worden aangenomen dat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro hun moedermaatschappij — Fortis Bank Nederland — om funding zouden hebben verzocht. In dit stadium kan de Commissie dus niet uitsluiten dat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro van deze maatregel hebben geprofiteerd. Zij verzoekt de Nederlandse autoriteiten dan ook meer informatie te verschaffen waaruit blijkt dat er geen rechtstreekse noch indirecte kredietverschaffing aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro plaatsvindt. |
| --- | --- |

(36)

De Nederlandse autoriteiten hebben aangegeven dat de Staat noch Fortis Bank Nederland in aanzienlijke mate geld leent aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro. Toch hebben de Nederlandse autoriteiten niet nader uitgelegd hoe de geoormerkte activiteiten van ABN Amro zichzelf financieren. Aangezien bijna alle banken problemen ondervonden om funding te vinden doordat eind september 2008 de wholesalemarkt volledig was opgedroogd, kan geredelijk worden aangenomen dat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro hun moedermaatschappij — Fortis Bank Nederland — om funding zouden hebben verzocht. In dit stadium kan de Commissie dus niet uitsluiten dat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro van deze maatregel hebben geprofiteerd. Zij verzoekt de Nederlandse autoriteiten dan ook meer informatie te verschaffen waaruit blijkt dat er geen rechtstreekse noch indirecte kredietverschaffing aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro plaatsvindt.

| (37) | De Commissie doet opmerken dat maatregel B lijkt te voldoen aan alle overige voorwaarden van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, om van staatssteun te kunnen spreken. De maatregel behelst staatsmiddelen. Hij is selectief omdat hij alleen aan Fortis Bank Nederland en — indien dat wordt bevestigd — de geoormerkte activiteiten van ABN Amro wordt verleend. Dankzij dit selectieve voordeel kunnen deze entiteiten op de markt blijven en hun activiteiten voortzetten. Dit overheidsingrijpen verstoort bijgevolg de mededinging. Ook verstoort dit overheidsingrijpen het handelsverkeer tussen lidstaten omdat bepaalde concurrenten van Fortis Bank Nederland en van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro op de Nederlandse bankenmarkt dochterondernemingen van buitenlandse banken zijn. |
| --- | --- |

(37)

De Commissie doet opmerken dat maatregel B lijkt te voldoen aan alle overige voorwaarden van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, om van staatssteun te kunnen spreken. De maatregel behelst staatsmiddelen. Hij is selectief omdat hij alleen aan Fortis Bank Nederland en — indien dat wordt bevestigd — de geoormerkte activiteiten van ABN Amro wordt verleend. Dankzij dit selectieve voordeel kunnen deze entiteiten op de markt blijven en hun activiteiten voortzetten. Dit overheidsingrijpen verstoort bijgevolg de mededinging. Ook verstoort dit overheidsingrijpen het handelsverkeer tussen lidstaten omdat bepaalde concurrenten van Fortis Bank Nederland en van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro op de Nederlandse bankenmarkt dochterondernemingen van buitenlandse banken zijn.

| (38) | Wat maatregel C betreft, tekent de Commissie aan dat de bestaande leningen aan Fortis Bank Nederland niet zijn veranderd. Met andere woorden, Fortis Bank Nederland heeft geen nieuwe middelen ontvangen en zij heeft haar schulden niet verminderd gezien. Evenmin is er een belofte van nieuwe financiering. Niettemin zou er van een voordeel voor Fortis Bank Nederland sprake kunnen zijn, indien Fortis Bank SA/NV, op grond van de leningovereenkomsten, het recht zou hebben om de vervroegde aflossing van de leningen te eisen ingeval van een verandering van eigenaar van Fortis Bank Nederland. Het voordeel zou erin bestaan dat Fortis Bank Nederland al deze leningen niet onmiddellijk behoeft af te lossen. Daarom verzoekt de Commissie Nederlandse autoriteiten nadere gegevens te verschaffen over de voorwaarden waarop Fortis Bank SA/NV, op grond van de leningovereenkomst, de aflossing van de leningen aan Fortis Bank Nederland zou kunnen vragen. Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie, in dit stadium, niet kan uitsluiten dat met de overname van de lange leningen die Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland heeft verstrekt, een voordeel aan Fortis Bank Nederland wordt verschaft. |
| --- | --- |

(38)

Wat maatregel C betreft, tekent de Commissie aan dat de bestaande leningen aan Fortis Bank Nederland niet zijn veranderd. Met andere woorden, Fortis Bank Nederland heeft geen nieuwe middelen ontvangen en zij heeft haar schulden niet verminderd gezien. Evenmin is er een belofte van nieuwe financiering. Niettemin zou er van een voordeel voor Fortis Bank Nederland sprake kunnen zijn, indien Fortis Bank SA/NV, op grond van de leningovereenkomsten, het recht zou hebben om de vervroegde aflossing van de leningen te eisen ingeval van een verandering van eigenaar van Fortis Bank Nederland. Het voordeel zou erin bestaan dat Fortis Bank Nederland al deze leningen niet onmiddellijk behoeft af te lossen. Daarom verzoekt de Commissie Nederlandse autoriteiten nadere gegevens te verschaffen over de voorwaarden waarop Fortis Bank SA/NV, op grond van de leningovereenkomst, de aflossing van de leningen aan Fortis Bank Nederland zou kunnen vragen. Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie, in dit stadium, niet kan uitsluiten dat met de overname van de lange leningen die Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland heeft verstrekt, een voordeel aan Fortis Bank Nederland wordt verschaft.

| (39) | De Commissie doet opmerken dat maatregel C, mocht daarmee, zoals hier is gesuggereerd, een voordeel worden verleend, lijkt te voldoen aan alle overige voorwaarden van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, om van staatssteun te kunnen spreken. De maatregel behelst staatsmiddelen. Hij is selectief omdat hij alleen aan Fortis Bank Nederland wordt verleend. Dankzij dit selectieve voordeel kan Fortis Bank Nederland op de markt blijven en haar activiteiten voortzetten. Dit overheidsingrijpen verstoort bijgevolg de mededinging. Ook verstoort dit overheidsingrijpen het handelsverkeer tussen lidstaten omdat bepaalde concurrenten van Fortis Bank Nederland op de Nederlandse markt dochterondernemingen van buitenlandse banken zijn. |
| --- | --- |

(39)

De Commissie doet opmerken dat maatregel C, mocht daarmee, zoals hier is gesuggereerd, een voordeel worden verleend, lijkt te voldoen aan alle overige voorwaarden van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, om van staatssteun te kunnen spreken. De maatregel behelst staatsmiddelen. Hij is selectief omdat hij alleen aan Fortis Bank Nederland wordt verleend. Dankzij dit selectieve voordeel kan Fortis Bank Nederland op de markt blijven en haar activiteiten voortzetten. Dit overheidsingrijpen verstoort bijgevolg de mededinging. Ook verstoort dit overheidsingrijpen het handelsverkeer tussen lidstaten omdat bepaalde concurrenten van Fortis Bank Nederland op de Nederlandse markt dochterondernemingen van buitenlandse banken zijn.

| (40) | Op basis van de bovenstaande analyse lijkt ten eerste maatregel B steun ten faveure van Fortis Bank Nederland te vormen. In dit stadium valt niet uit te sluiten dat deze steun ook aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten goede kwam. Ten tweede valt niet uit te sluiten dat maatregel C steun ten faveure van Fortis Bank Nederland omvat. |
| --- | --- |

(40)

Op basis van de bovenstaande analyse lijkt ten eerste maatregel B steun ten faveure van Fortis Bank Nederland te vormen. In dit stadium valt niet uit te sluiten dat deze steun ook aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten goede kwam. Ten tweede valt niet uit te sluiten dat maatregel C steun ten faveure van Fortis Bank Nederland omvat.

5.1.2.   De transactie van 24 december 2008 (maatregel D)

| (41) | Zoals hier reeds werd aangegeven, zijn de Nederlandse autoriteiten van oordeel dat met de voorwaarden waarop de geoormerkte activiteiten van ABN Amro zijn verworven, geen steun aan Fortis Bank Nederland is verleend. Volgens hen is de prijs marktconform omdat deze in lijn is met een waardering door een deskundige van begin oktober 2008 en omdat de twee overige banken, die indirect door de transactie werden getroffen, daarmee hebben ingestemd. |
| --- | --- |

(41)

Zoals hier reeds werd aangegeven, zijn de Nederlandse autoriteiten van oordeel dat met de voorwaarden waarop de geoormerkte activiteiten van ABN Amro zijn verworven, geen steun aan Fortis Bank Nederland is verleend. Volgens hen is de prijs marktconform omdat deze in lijn is met een waardering door een deskundige van begin oktober 2008 en omdat de twee overige banken, die indirect door de transactie werden getroffen, daarmee hebben ingestemd.

| (42) | De Commissie tekent aan dat de door de Nederlandse autoriteiten ingehuurde zakenbank begin oktober 2008 concludeerde dat de „waarde — huidig” van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro op dat tijdstip [...] miljard EUR bedroeg. Die waarde werd berekend op basis van de koers/winst-ratio's die op dat tijdstip op de markt werden waargenomen. De zakenbank berekende ook een gemiddelde waarde door de cyclus van [...] miljard EUR (15). Die waarde was gebaseerd op de gemiddelde koers/winst-ratio's die door de economische cyclus zijn waargenomen. De Commissie doet opmerken dat alleen de eerste waarde relevant is om de huidige marktwaarde van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro te bepalen, aangezien die is gebaseerd op de waarden die thans voor andere banken op de markt worden waargenomen. De tweede waarde die de deskundige berekende, is gebaseerd op waarderingen die zijn waargenomen over een langere periode en die aanzienlijk hoger liggen dan degene die begin oktober 2008 werden waargenomen. De huidige waarde van [...] miljard EUR die door de deskundige is berekend, ligt lager dan de prijs die de Nederlandse autoriteiten hebben betaald. Het saldo [0,5-2] miljard EUR lijkt een aanvullende financieringsbron te zijn die de Nederlandse Staat aan Fortis Bank Nederland heeft verschaft — bovenop de marktprijs. Bovendien dient te worden aangetekend dat tijdens het laatste kwartaal van 2008 een forse daling in de aandelenkoersen van de Europese banken heeft plaatsgevonden. Daarom lijkt de marktwaarde van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten tijde van de transactie van 24 december 2008 aanzienlijk lager te zijn geweest dan de [...] miljard EUR die de deskundige begin oktober had berekend. In dit stadium is de Commissie van oordeel dat de marktprijs van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten tijde van de transactie van 24 december 2008 benaderend kan worden vastgesteld door op het bedrag van [...] miljard EUR een percentage in mindering te brengen dat overeenstemt met de daling van de index van Europese banken tijdens de periode van 1 oktober tot medio december 2008, tijdstip waarop tot de transactie is besloten. De Nederlandse autoriteiten wordt verzocht opmerkingen over deze voorgestelde methodiek te maken. |
| --- | --- |

(42)

De Commissie tekent aan dat de door de Nederlandse autoriteiten ingehuurde zakenbank begin oktober 2008 concludeerde dat de „waarde — huidig” van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro op dat tijdstip [...] miljard EUR bedroeg. Die waarde werd berekend op basis van de koers/winst-ratio's die op dat tijdstip op de markt werden waargenomen. De zakenbank berekende ook een gemiddelde waarde door de cyclus van [...] miljard EUR (15). Die waarde was gebaseerd op de gemiddelde koers/winst-ratio's die door de economische cyclus zijn waargenomen. De Commissie doet opmerken dat alleen de eerste waarde relevant is om de huidige marktwaarde van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro te bepalen, aangezien die is gebaseerd op de waarden die thans voor andere banken op de markt worden waargenomen. De tweede waarde die de deskundige berekende, is gebaseerd op waarderingen die zijn waargenomen over een langere periode en die aanzienlijk hoger liggen dan degene die begin oktober 2008 werden waargenomen. De huidige waarde van [...] miljard EUR die door de deskundige is berekend, ligt lager dan de prijs die de Nederlandse autoriteiten hebben betaald. Het saldo [0,5-2] miljard EUR lijkt een aanvullende financieringsbron te zijn die de Nederlandse Staat aan Fortis Bank Nederland heeft verschaft — bovenop de marktprijs. Bovendien dient te worden aangetekend dat tijdens het laatste kwartaal van 2008 een forse daling in de aandelenkoersen van de Europese banken heeft plaatsgevonden. Daarom lijkt de marktwaarde van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten tijde van de transactie van 24 december 2008 aanzienlijk lager te zijn geweest dan de [...] miljard EUR die de deskundige begin oktober had berekend. In dit stadium is de Commissie van oordeel dat de marktprijs van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten tijde van de transactie van 24 december 2008 benaderend kan worden vastgesteld door op het bedrag van [...] miljard EUR een percentage in mindering te brengen dat overeenstemt met de daling van de index van Europese banken tijdens de periode van 1 oktober tot medio december 2008, tijdstip waarop tot de transactie is besloten. De Nederlandse autoriteiten wordt verzocht opmerkingen over deze voorgestelde methodiek te maken.

| (43) | Wat betreft het argument van de Nederlandse autoriteiten dat Royal Bank of Scotland en Banco Santander met de prijs van 6,5 miljard EUR hebben ingestemd, verzoekt de Commissie de Nederlandse autoriteiten precies te beschrijven welke invloed de verkoopprijs van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro op Royal Bank of Scotland en Banco Santander heeft gehad. Het komt de Commissie voor dat, aangezien de geoormerkte activiteiten van ABN Amro waren voorbestemd om aan de Nederlandse Staat te worden overgedragen (die in plaats van Fortis Bank Nederland eigenaar van deze activiteiten is geworden), een overschatting van de waarde van deze activiteiten geen bijzonder bezwaar voor deze beide banken zou vormen. Met name zou het in het belang van Royal Bank of Scotland zijn om, indien zij de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, zoals de Nederlandse autoriteiten beweren, moet consolideren, zeker te zijn dat de waarde daarvan niet te laag wordt vastgesteld, zodat de omvang van de te boeken bijzondere waardevermindering beperkt blijft. Met andere waarde lijkt, in dit stadium, het feit dat Royal Bank of Scotland en Banco Santander met de prijs van 6,5 miljard EUR hebben ingestemd, geen bewijs te zijn dat deze prijs niet boven de marktprijs ligt, aangezien zij door een overschatte prijs niet zouden worden benadeeld. |
| --- | --- |

(43)

Wat betreft het argument van de Nederlandse autoriteiten dat Royal Bank of Scotland en Banco Santander met de prijs van 6,5 miljard EUR hebben ingestemd, verzoekt de Commissie de Nederlandse autoriteiten precies te beschrijven welke invloed de verkoopprijs van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro op Royal Bank of Scotland en Banco Santander heeft gehad. Het komt de Commissie voor dat, aangezien de geoormerkte activiteiten van ABN Amro waren voorbestemd om aan de Nederlandse Staat te worden overgedragen (die in plaats van Fortis Bank Nederland eigenaar van deze activiteiten is geworden), een overschatting van de waarde van deze activiteiten geen bijzonder bezwaar voor deze beide banken zou vormen. Met name zou het in het belang van Royal Bank of Scotland zijn om, indien zij de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, zoals de Nederlandse autoriteiten beweren, moet consolideren, zeker te zijn dat de waarde daarvan niet te laag wordt vastgesteld, zodat de omvang van de te boeken bijzondere waardevermindering beperkt blijft. Met andere waarde lijkt, in dit stadium, het feit dat Royal Bank of Scotland en Banco Santander met de prijs van 6,5 miljard EUR hebben ingestemd, geen bewijs te zijn dat deze prijs niet boven de marktprijs ligt, aangezien zij door een overschatte prijs niet zouden worden benadeeld.

| (44) | Geconcludeerd dient te worden dat de Nederlandse Staat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro heeft gekocht tegen een prijs die op het tijdstip van de transactie boven hun marktwaarde lag. Dergelijke transactie lijkt dus een voordeel voor de verkoper — Fortis Bank Nederland — te vormen, die daarmee een hogere prijs ontvangt dan hij op de markt had kunnen krijgen. Op zich lijkt deze transactie geen voordeel voor de geoormerkte activiteiten van ABN Amro te vormen, omdat de opbrengsten van de verkoop naar Fortis Bank Nederland gaan — en niet naar de geoormerkte activiteiten van ABN Amro. |
| --- | --- |

(44)

Geconcludeerd dient te worden dat de Nederlandse Staat de geoormerkte activiteiten van ABN Amro heeft gekocht tegen een prijs die op het tijdstip van de transactie boven hun marktwaarde lag. Dergelijke transactie lijkt dus een voordeel voor de verkoper — Fortis Bank Nederland — te vormen, die daarmee een hogere prijs ontvangt dan hij op de markt had kunnen krijgen. Op zich lijkt deze transactie geen voordeel voor de geoormerkte activiteiten van ABN Amro te vormen, omdat de opbrengsten van de verkoop naar Fortis Bank Nederland gaan — en niet naar de geoormerkte activiteiten van ABN Amro.

| (45) | De Commissie doet opmerken dat deze maatregel lijkt te voldoen aan alle overige voorwaarden van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, om van staatssteun te kunnen spreken. De maatregel behelst staatsmiddelen omdat de Staat de aankoopprijs voor de geoormerkte activiteiten van ABN Amro heeft betaald door aan Fortis Bank Nederland toegekende leningen kwijt te schelden. Hij is selectief omdat hij alleen aan Fortis Bank Nederland wordt verleend. Zonder dit selectieve voordeel, zou de solvabiliteitsratio van Fortis Bank Nederland zijn gedaald tot onder het niveau dat door de bankentoezichthouder wordt verlangd, hetgeen de voortzetting van de activiteiten van Fortis Bank Nederland in gevaar had gebracht. Of anders had Fortis Bank Nederland tegen een hoge kostprijs kapitaal op de markt moeten ophalen. De overheidsmaatregel verstoort dus de mededinging. Zoals reeds is aangegeven, zijn sommige concurrenten van Fortis Bank Nederland dochterondernemingen van buitenlandse banken en wordt het handelsverkeer tussen lidstaten dus ongunstig beïnvloed. Bijgevolg lijkt de transactie steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland te behelzen. |
| --- | --- |

(45)

De Commissie doet opmerken dat deze maatregel lijkt te voldoen aan alle overige voorwaarden van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag, om van staatssteun te kunnen spreken. De maatregel behelst staatsmiddelen omdat de Staat de aankoopprijs voor de geoormerkte activiteiten van ABN Amro heeft betaald door aan Fortis Bank Nederland toegekende leningen kwijt te schelden. Hij is selectief omdat hij alleen aan Fortis Bank Nederland wordt verleend. Zonder dit selectieve voordeel, zou de solvabiliteitsratio van Fortis Bank Nederland zijn gedaald tot onder het niveau dat door de bankentoezichthouder wordt verlangd, hetgeen de voortzetting van de activiteiten van Fortis Bank Nederland in gevaar had gebracht. Of anders had Fortis Bank Nederland tegen een hoge kostprijs kapitaal op de markt moeten ophalen. De overheidsmaatregel verstoort dus de mededinging. Zoals reeds is aangegeven, zijn sommige concurrenten van Fortis Bank Nederland dochterondernemingen van buitenlandse banken en wordt het handelsverkeer tussen lidstaten dus ongunstig beïnvloed. Bijgevolg lijkt de transactie steun ten behoeve van Fortis Bank Nederland te behelzen.

5.2.   Verenigbaarheid van de steun

5.2.1.   Toepasselijkheid van artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag

| (46) | Artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag biedt de Commissie de mogelijkheid steun verenigbaar te verklaren met de gemeenschappelijke markt indien deze is bestemd „om een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen”. Zoals reeds is aangegeven, verkeerde Fortis Bank SA/NV op 3 oktober 2008 in een dergelijk uitzonderlijke liquiditeitscrisis dat het risico op een faillissement groot was. Gezien de sterke operationele en financiële banden tussen de beide partijen, is het erg waarschijnlijk dat een faillissement van Fortis Bank SA/NV tot een faillissement van Fortis Bank Nederland had geleid. Eind december 2008 heeft de Staat ingegrepen omdat de solvabiliteitsratio van Fortis Bank Nederland onder het door De Nederlandsche Bank voor Fortis Bank Nederland vastgestelde niveau van [...] % dreigde te zakken. De Commissie erkent dat, in het kader van de uitzonderlijk zware financiële crisis die sinds medio september 2008 woedt, het faillissement van Fortis Bank Nederland, de op drie na grootste bank in Nederland, systeemeffecten zou hebben gehad en de Nederlandse economie ernstige schade zou hebben toegebracht. Daarom kan de Commissie ermee instemmen dat deze maatregelen met het oog op de redding van Fortis Bank Nederland onder deze uitzonderlijke omstandigheden aan artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag kunnen worden getoetst. |
| --- | --- |

(46)

Artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag biedt de Commissie de mogelijkheid steun verenigbaar te verklaren met de gemeenschappelijke markt indien deze is bestemd „om een ernstige verstoring in de economie van een lidstaat op te heffen”. Zoals reeds is aangegeven, verkeerde Fortis Bank SA/NV op 3 oktober 2008 in een dergelijk uitzonderlijke liquiditeitscrisis dat het risico op een faillissement groot was. Gezien de sterke operationele en financiële banden tussen de beide partijen, is het erg waarschijnlijk dat een faillissement van Fortis Bank SA/NV tot een faillissement van Fortis Bank Nederland had geleid. Eind december 2008 heeft de Staat ingegrepen omdat de solvabiliteitsratio van Fortis Bank Nederland onder het door De Nederlandsche Bank voor Fortis Bank Nederland vastgestelde niveau van [...] % dreigde te zakken. De Commissie erkent dat, in het kader van de uitzonderlijk zware financiële crisis die sinds medio september 2008 woedt, het faillissement van Fortis Bank Nederland, de op drie na grootste bank in Nederland, systeemeffecten zou hebben gehad en de Nederlandse economie ernstige schade zou hebben toegebracht. Daarom kan de Commissie ermee instemmen dat deze maatregelen met het oog op de redding van Fortis Bank Nederland onder deze uitzonderlijke omstandigheden aan artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag kunnen worden getoetst.

5.2.2.   De maatregelen B en C beoordeeld op hun verenigbaarheid met artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag

| (47) | Sinds het begin van de huidige crisis heeft de Commissie drie mededelingen goedgekeurd waarin zij uiteenzet hoe zij de verschillende soorten steunmaatregelen zal beoordelen. In de mededeling van de Commissie van 13 oktober 2008 betreffende de toepassing van de staatssteunregels op maatregelen in het kader van de huidige wereldwijde financiële crisis genomen met betrekking tot financiële instellingen (16) (hierna „de bankenmededeling” genoemd) is bepaald op welke voorwaarden steun voor de banksector in de huidige crisis verenigbaar is op grond van artikel 87, lid 3, onder b). Deze mededeling bevat nadere bepalingen betreffende liquiditeitssteun in de vorm van staatsgaranties. In de mededeling van de Commissie van 15 december 2008„De herkapitalisatie van financiële instellingen in de huidige financiële crisis: beperking van steun tot het noodzakelijke minimum en bescherming tegen buitensporige mededingingverstoringen” (17) (hierna „de herkapitalisatiemededeling” genoemd) zet de Commissie uiteen hoe zij in de huidige crisis herkapitalisatieoperaties zal beoordelen. Ten slotte heeft de Commissie op 25 februari 2009 een mededeling goedgekeurd betreffende de behandeling van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa in de communautaire banksector (18) (hierna „de mededeling betreffende aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa” genoemd). |
| --- | --- |

(47)

Sinds het begin van de huidige crisis heeft de Commissie drie mededelingen goedgekeurd waarin zij uiteenzet hoe zij de verschillende soorten steunmaatregelen zal beoordelen. In de mededeling van de Commissie van 13 oktober 2008 betreffende de toepassing van de staatssteunregels op maatregelen in het kader van de huidige wereldwijde financiële crisis genomen met betrekking tot financiële instellingen (16) (hierna „de bankenmededeling” genoemd) is bepaald op welke voorwaarden steun voor de banksector in de huidige crisis verenigbaar is op grond van artikel 87, lid 3, onder b). Deze mededeling bevat nadere bepalingen betreffende liquiditeitssteun in de vorm van staatsgaranties. In de mededeling van de Commissie van 15 december 2008„De herkapitalisatie van financiële instellingen in de huidige financiële crisis: beperking van steun tot het noodzakelijke minimum en bescherming tegen buitensporige mededingingverstoringen” (17) (hierna „de herkapitalisatiemededeling” genoemd) zet de Commissie uiteen hoe zij in de huidige crisis herkapitalisatieoperaties zal beoordelen. Ten slotte heeft de Commissie op 25 februari 2009 een mededeling goedgekeurd betreffende de behandeling van aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa in de communautaire banksector (18) (hierna „de mededeling betreffende aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa” genoemd).

| (48) | Zoals reeds is uiteengezet, lijkt, binnen de transactie van 3 oktober 2008, met de overheidsmaatregelen B en C steun aan Fortis Bank Nederland te worden verleend doordat zij een ruime kredietfaciliteit verschaft krijgt (maatregel B) en — mocht dat worden bevestigd — Fortis Bank Nederland de grote leningen niet vervroegd behoeft af te lossen (maatregel C). De kredietfaciliteit (maatregel B) kwam mogelijk ook ten goede aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro. Dit soort overheidsmaatregel is geen herkapitalisatie of activaondersteuning. Daarom lijkt deze niet onder de herkapitalisatiemededeling of onder de mededeling betreffende aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa te vallen. Dit soort steun dient dus te worden getoetst aan de algemene voorwaarden van de bankenmededeling. Een dergelijke aanpak is passend omdat dit soort liquiditeitssteun overeenkomsten vertoont met staatsgaranties die zijn bedoeld om banken gemakkelijker toegang tot funding te geven, en waarover nadere bepalingen in de bankenmededeling zijn opgenomen. |
| --- | --- |

(48)

Zoals reeds is uiteengezet, lijkt, binnen de transactie van 3 oktober 2008, met de overheidsmaatregelen B en C steun aan Fortis Bank Nederland te worden verleend doordat zij een ruime kredietfaciliteit verschaft krijgt (maatregel B) en — mocht dat worden bevestigd — Fortis Bank Nederland de grote leningen niet vervroegd behoeft af te lossen (maatregel C). De kredietfaciliteit (maatregel B) kwam mogelijk ook ten goede aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro. Dit soort overheidsmaatregel is geen herkapitalisatie of activaondersteuning. Daarom lijkt deze niet onder de herkapitalisatiemededeling of onder de mededeling betreffende aan een bijzondere waardevermindering onderhevige activa te vallen. Dit soort steun dient dus te worden getoetst aan de algemene voorwaarden van de bankenmededeling. Een dergelijke aanpak is passend omdat dit soort liquiditeitssteun overeenkomsten vertoont met staatsgaranties die zijn bedoeld om banken gemakkelijker toegang tot funding te geven, en waarover nadere bepalingen in de bankenmededeling zijn opgenomen.

| (49) | Volgens punt 15 van de bankenmededeling, en overeenkomstig de algemene beginselen die aan de staatssteunvoorschriften van het Verdrag ten grondslag liggen, is het zo dat alle steunmaatregelen:






  — | „doelgericht moeten zijn, zodat daarmee daadwerkelijk de doelstelling van het opheffen van een ernstige verstoring in de economie kan worden behaald; |
| --- | --- | --- |

(49)

Volgens punt 15 van de bankenmededeling, en overeenkomstig de algemene beginselen die aan de staatssteunvoorschriften van het Verdrag ten grondslag liggen, is het zo dat alle steunmaatregelen:

—

„doelgericht moeten zijn, zodat daarmee daadwerkelijk de doelstelling van het opheffen van een ernstige verstoring in de economie kan worden behaald;

| — | evenredig moeten zijn aan de uitdaging, zonder verder te gaan dan wat nodig is om dit doel te bereiken, en |
| --- | --- |

—

evenredig moeten zijn aan de uitdaging, zonder verder te gaan dan wat nodig is om dit doel te bereiken, en

| — | aldus moeten zijn ontworpen dat negatieve overloopeffecten naar concurrenten, andere sectoren en andere lidstaten tot een minimum beperkt blijven”. |
| --- | --- |

—

aldus moeten zijn ontworpen dat negatieve overloopeffecten naar concurrenten, andere sectoren en andere lidstaten tot een minimum beperkt blijven”.

| (50) | In de eerste plaats zal de Commissie hier maatregel B beoordelen. |
| --- | --- |

(50)

In de eerste plaats zal de Commissie hier maatregel B beoordelen.

| (51) | Wat betreft de eerste voorwaarde — de doelgerichtheid van de steun — tekent de Commissie aan dat deze kredietfaciliteit aan Fortis Bank Nederland moest worden verstrekt om haar daadwerkelijk van Fortis Bank SA/NV te scheiden. Zonder deze faciliteit zou Fortis Bank Nederland voor korte en middellange funding nog steeds afhankelijk zijn van Fortis Bank SA/NV, die op de rand van het faillissement stond. Daarom lijkt de maatregel doelgericht te zijn. |
| --- | --- |

(51)

Wat betreft de eerste voorwaarde — de doelgerichtheid van de steun — tekent de Commissie aan dat deze kredietfaciliteit aan Fortis Bank Nederland moest worden verstrekt om haar daadwerkelijk van Fortis Bank SA/NV te scheiden. Zonder deze faciliteit zou Fortis Bank Nederland voor korte en middellange funding nog steeds afhankelijk zijn van Fortis Bank SA/NV, die op de rand van het faillissement stond. Daarom lijkt de maatregel doelgericht te zijn.

| (52) | Wat betreft het tweede criterium — de evenredigheid van de steun — betwijfelt de Commissie dat de maatregel evenredig is:






  i) | ten aanzien van de vergoeding voor de funding door de Staat herhaalt de Commissie dat zij de hoogte van de garantievergoedingen heeft beoordeeld in het kader van de garantieregelingen die de lidstaten hebben aangemeld op grond van de mededeling van de Europese Centrale Bank (ECB) van 20 oktober 2008. In die mededeling worden de volgende premies voor staatsgaranties ten behoeve van verplichtingen van banken aanbevolen: 1.voor garanties ten behoeve van verplichtingen van banken met een looptijd van drie tot twaalf maanden dient een premie van 50 basispunt op jaarbasis te worden berekend; 2.voor garanties ten behoeve van verplichtingen van banken met een looptijd van meer dan 1 jaar dient een premie van 50 basispunt te worden berekend, te verhogen met de historische credit default swaps (cds) van de bank. De Commissie heeft toestemming verleend voor een Nederlandse garantieregeling die nauw bij deze aanbevelingen aansluit (19). Voor zover de Commissie bekend, zijn de schuldinstrumenten die in het kader van deze regeling — en van vergelijkbare regelingen in andere lidstaten — een staatsgarantie hebben ontvangen, uitgegeven met een positieve spread boven Euribor. Met andere woorden, de banken moeten de investeerder een rentevoet boven Euribor betalen en moeten daarbovenop de garantiepremie aan de Staat betalen. Zoals hier is uiteengezet, verschaft de Nederlandse Staat aan Fortis Bank Nederland funding tegen een rentevoet van 25 basispunt boven Euribor voor leningen met een looptijd van minder dan één jaar en van 50 basispunt boven Euribor voor leningen met een langere looptijd. Dit betekent dat de marge boven Euribor die voor de kredietfaciliteit wordt berekend, lager is dan de garantiepremie die in het kader van de door de Commissie goedgekeurde garantieregeling wordt berekend. Daarom lijkt de door de Staat aan Fortis Bank Nederland verschafte funding goedkoper te zijn dan de fundingkosten die Fortis Bank Nederland had moeten maken indien zij op de markt schuldinstrumenten zou uitgeven die, in het kader van de goedgekeurde Nederlandse garantieregeling, door de Staat worden gegarandeerd. Daarom betwijfelt de Commissie dat de vergoeding die de Nederlandse Staat aan Fortis Bank Nederland berekent, voldoende hoog is om te oordelen dat de steun tot het noodzakelijke minimum is beperkt; |
| --- | --- | --- |

(52)

Wat betreft het tweede criterium — de evenredigheid van de steun — betwijfelt de Commissie dat de maatregel evenredig is:

i)

ten aanzien van de vergoeding voor de funding door de Staat herhaalt de Commissie dat zij de hoogte van de garantievergoedingen heeft beoordeeld in het kader van de garantieregelingen die de lidstaten hebben aangemeld op grond van de mededeling van de Europese Centrale Bank (ECB) van 20 oktober 2008. In die mededeling worden de volgende premies voor staatsgaranties ten behoeve van verplichtingen van banken aanbevolen: 1.voor garanties ten behoeve van verplichtingen van banken met een looptijd van drie tot twaalf maanden dient een premie van 50 basispunt op jaarbasis te worden berekend; 2.voor garanties ten behoeve van verplichtingen van banken met een looptijd van meer dan 1 jaar dient een premie van 50 basispunt te worden berekend, te verhogen met de historische credit default swaps (cds) van de bank. De Commissie heeft toestemming verleend voor een Nederlandse garantieregeling die nauw bij deze aanbevelingen aansluit (19). Voor zover de Commissie bekend, zijn de schuldinstrumenten die in het kader van deze regeling — en van vergelijkbare regelingen in andere lidstaten — een staatsgarantie hebben ontvangen, uitgegeven met een positieve spread boven Euribor. Met andere woorden, de banken moeten de investeerder een rentevoet boven Euribor betalen en moeten daarbovenop de garantiepremie aan de Staat betalen. Zoals hier is uiteengezet, verschaft de Nederlandse Staat aan Fortis Bank Nederland funding tegen een rentevoet van 25 basispunt boven Euribor voor leningen met een looptijd van minder dan één jaar en van 50 basispunt boven Euribor voor leningen met een langere looptijd. Dit betekent dat de marge boven Euribor die voor de kredietfaciliteit wordt berekend, lager is dan de garantiepremie die in het kader van de door de Commissie goedgekeurde garantieregeling wordt berekend. Daarom lijkt de door de Staat aan Fortis Bank Nederland verschafte funding goedkoper te zijn dan de fundingkosten die Fortis Bank Nederland had moeten maken indien zij op de markt schuldinstrumenten zou uitgeven die, in het kader van de goedgekeurde Nederlandse garantieregeling, door de Staat worden gegarandeerd. Daarom betwijfelt de Commissie dat de vergoeding die de Nederlandse Staat aan Fortis Bank Nederland berekent, voldoende hoog is om te oordelen dat de steun tot het noodzakelijke minimum is beperkt;

| ii) | ook betwijfelt de Commissie dat de periode om leningen op te nemen in het kader van de door de Staat verleende kredietlijn, tot het minimum beperkt blijft. Er is namelijk geen datum vastgesteld waarop deze faciliteit afloopt. In de door Commissie goedgekeurde garantieregelingen is er voor het toekennen van een staatsgarantie een strikt afgelijnde termijn vastgesteld. Daarom betwijfelt de Commissie dat de looptijd van de steun tot het noodzakelijke minimum is beperkt; |
| --- | --- |

ii)

ook betwijfelt de Commissie dat de periode om leningen op te nemen in het kader van de door de Staat verleende kredietlijn, tot het minimum beperkt blijft. Er is namelijk geen datum vastgesteld waarop deze faciliteit afloopt. In de door Commissie goedgekeurde garantieregelingen is er voor het toekennen van een staatsgarantie een strikt afgelijnde termijn vastgesteld. Daarom betwijfelt de Commissie dat de looptijd van de steun tot het noodzakelijke minimum is beperkt;

| iii) | de Commissie verzoekt de Nederlandse autoriteiten ook te verduidelijken wat de langste looptijd is voor de door de Staat verstrekte leningen. Bij de aangemelde garantieregelingen heeft de Commissie de looptijd van de gegarandeerde schuldinstrumenten beperkt tot 3 jaar en, in een gering aantal gevallen, tot 5 jaar. Omdat de Commissie niet weet wat, in het kader van de door de Staat verleende kredietlijn, de langst mogelijke looptijd is, is zij niet bij machte na te gaan of de looptijd van de aan Fortis Bank Nederland verschafte leningen tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft; |
| --- | --- |

iii)

de Commissie verzoekt de Nederlandse autoriteiten ook te verduidelijken wat de langste looptijd is voor de door de Staat verstrekte leningen. Bij de aangemelde garantieregelingen heeft de Commissie de looptijd van de gegarandeerde schuldinstrumenten beperkt tot 3 jaar en, in een gering aantal gevallen, tot 5 jaar. Omdat de Commissie niet weet wat, in het kader van de door de Staat verleende kredietlijn, de langst mogelijke looptijd is, is zij niet bij machte na te gaan of de looptijd van de aan Fortis Bank Nederland verschafte leningen tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft;

| iv) | de Commissie betwijfelt ook dat het volume van de door de Staat aan Fortis Bank Nederland verschafte leningen tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft. De Nederlandse autoriteiten wordt verzocht nader uiteen te zetten hoe zij het leningsplafond in het kader van de kredietfaciliteit van de Staat hebben vastgesteld en uit te leggen waarom dit het noodzakelijke minimum is om Fortis Bank Nederland in staat te stellen op de markt te blijven opereren. |
| --- | --- |

iv)

de Commissie betwijfelt ook dat het volume van de door de Staat aan Fortis Bank Nederland verschafte leningen tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft. De Nederlandse autoriteiten wordt verzocht nader uiteen te zetten hoe zij het leningsplafond in het kader van de kredietfaciliteit van de Staat hebben vastgesteld en uit te leggen waarom dit het noodzakelijke minimum is om Fortis Bank Nederland in staat te stellen op de markt te blijven opereren.

| (53) | De Commissie verzoekt de Nederlandse autoriteiten bij elk van de voorgaande punten van twijfel opmerkingen te maken. |
| --- | --- |

(53)

De Commissie verzoekt de Nederlandse autoriteiten bij elk van de voorgaande punten van twijfel opmerkingen te maken.

| (54) | Wat betreft de derde voorwaarde — de maatregel moet zodanig zijn ontworpen dat negatieve overloopeffecten naar concurrenten tot een minimum beperkt blijven — betwijfelt de Commissie dat daaraan is voldaan. In de eerste plaats betwijfelt de Commissie, zoals reeds is uiteengezet, dat de steun evenredig is en tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft. Daarom valt niet uit te sluiten dat met de maatregel buitensporige voordelen aan Fortis Bank Nederland worden verleend, zodat daarmee de mededinging buitensporig wordt verstoord. Ten tweede dienen, volgens punt 27 van de bankenmededeling, met het oog op het voorkomen van een buitensporige mededingingverstoring, bepaalde beschermingsmaatregelen te worden genomen. In dit stadium betwijfelt de Commissie dat er afdoende beschermingsmaatregelen, zoals die in punt 27 van de bankenmededeling zijn opgesomd, zijn opgezet. |
| --- | --- |

(54)

Wat betreft de derde voorwaarde — de maatregel moet zodanig zijn ontworpen dat negatieve overloopeffecten naar concurrenten tot een minimum beperkt blijven — betwijfelt de Commissie dat daaraan is voldaan. In de eerste plaats betwijfelt de Commissie, zoals reeds is uiteengezet, dat de steun evenredig is en tot het noodzakelijke minimum beperkt blijft. Daarom valt niet uit te sluiten dat met de maatregel buitensporige voordelen aan Fortis Bank Nederland worden verleend, zodat daarmee de mededinging buitensporig wordt verstoord. Ten tweede dienen, volgens punt 27 van de bankenmededeling, met het oog op het voorkomen van een buitensporige mededingingverstoring, bepaalde beschermingsmaatregelen te worden genomen. In dit stadium betwijfelt de Commissie dat er afdoende beschermingsmaatregelen, zoals die in punt 27 van de bankenmededeling zijn opgesomd, zijn opgezet.

| (55) | Al deze punten van twijfel gelden ook voor de financiering die de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, al dan niet rechtstreeks, in het kader van maatregel B hebben ontvangen. |
| --- | --- |

(55)

Al deze punten van twijfel gelden ook voor de financiering die de geoormerkte activiteiten van ABN Amro, al dan niet rechtstreeks, in het kader van maatregel B hebben ontvangen.

| (56) | Om de voorgaande redenen betwijfelt de Commissie dat de steun die in maatregel B vervat lijkt te zijn, verenigbaar is met de bankenmededeling en met artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(56)

Om de voorgaande redenen betwijfelt de Commissie dat de steun die in maatregel B vervat lijkt te zijn, verenigbaar is met de bankenmededeling en met artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag.

| (57) | Wat maatregel C betreft, indien Fortis Bank SA/NV de mogelijkheid had om een vervroegde aflossing van de aan Fortis Bank Nederland verstrekte leningen te vragen en het overheidsingrijpen bijgevolg steun aan Fortis Bank Nederland is, lijkt de steun doelgericht te zijn, omdat Fortis Bank Nederland geen middelen zou hebben kunnen vinden om de vervroegde aflossing van 16 miljard EUR schulden te financieren. Of de steun wat betreft looptijd en vergoeding tot het minimum beperkt blijft, valt te betwijfelen omdat niet is aangetoond dat de Staat de bestaande leningen niet had kunnen vervangen door kortere en duurdere leningen aan Fortis Bank Nederland. Ten slotte geldt, wat betreft het vermijden van buitensporige mededingingverstoringen, dezelfde twijfel als die welke voor maatregel B werd geformuleerd. Daarom betwijfelt de Commissie dat de steun die eventueel met maatregel C is gemoeid, verenigbaar zou zijn met de bankenmededeling en artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(57)

Wat maatregel C betreft, indien Fortis Bank SA/NV de mogelijkheid had om een vervroegde aflossing van de aan Fortis Bank Nederland verstrekte leningen te vragen en het overheidsingrijpen bijgevolg steun aan Fortis Bank Nederland is, lijkt de steun doelgericht te zijn, omdat Fortis Bank Nederland geen middelen zou hebben kunnen vinden om de vervroegde aflossing van 16 miljard EUR schulden te financieren. Of de steun wat betreft looptijd en vergoeding tot het minimum beperkt blijft, valt te betwijfelen omdat niet is aangetoond dat de Staat de bestaande leningen niet had kunnen vervangen door kortere en duurdere leningen aan Fortis Bank Nederland. Ten slotte geldt, wat betreft het vermijden van buitensporige mededingingverstoringen, dezelfde twijfel als die welke voor maatregel B werd geformuleerd. Daarom betwijfelt de Commissie dat de steun die eventueel met maatregel C is gemoeid, verenigbaar zou zijn met de bankenmededeling en artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag.

5.2.3.   De transactie van 24 december 2008 (maatregel D) beoordeeld op haar verenigbaarheid met artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag

| (58) | Zoals reeds is uiteengezet, lijkt de prijs die de Staat aan Fortis Bank Nederland voor de overname van geoormerkte activiteiten van ABN Amro heeft betaald, boven de marktprijs te liggen. Het gedeelte van de prijs dat de marktprijs overschrijdt, lijkt hetzelfde effect te hebben als een herkapitalisatie van de bank voor een overeenkomstig bedrag. De Nederlandse autoriteiten erkennen dat met de transactie werd beoogd de solvabiliteit van Fortis Bank Nederland te versterken, omdat deze onder het niveau dreigde te zakken dat door De Nederlandsche Bank voor Fortis Bank Nederland is vastgesteld. Daarom is de Commissie, in dit stadium, van oordeel dat deze maatregel aan de herkapitalisatiemededeling dient te worden getoetst. |
| --- | --- |

(58)

Zoals reeds is uiteengezet, lijkt de prijs die de Staat aan Fortis Bank Nederland voor de overname van geoormerkte activiteiten van ABN Amro heeft betaald, boven de marktprijs te liggen. Het gedeelte van de prijs dat de marktprijs overschrijdt, lijkt hetzelfde effect te hebben als een herkapitalisatie van de bank voor een overeenkomstig bedrag. De Nederlandse autoriteiten erkennen dat met de transactie werd beoogd de solvabiliteit van Fortis Bank Nederland te versterken, omdat deze onder het niveau dreigde te zakken dat door De Nederlandsche Bank voor Fortis Bank Nederland is vastgesteld. Daarom is de Commissie, in dit stadium, van oordeel dat deze maatregel aan de herkapitalisatiemededeling dient te worden getoetst.

| (59) | In de herkapitalisatiemededeling zijn de beginselen en de regels vastgesteld die de lidstaten bij het herkapitaliseren van banken in acht moeten nemen. Met name worden in die mededeling de criteria vastgesteld voor de vergoeding van de gekozen maatregelen en voor de mechanismen om buitensporige concurrentieverstoringen te voorkomen. |
| --- | --- |

(59)

In de herkapitalisatiemededeling zijn de beginselen en de regels vastgesteld die de lidstaten bij het herkapitaliseren van banken in acht moeten nemen. Met name worden in die mededeling de criteria vastgesteld voor de vergoeding van de gekozen maatregelen en voor de mechanismen om buitensporige concurrentieverstoringen te voorkomen.

| (60) | Om een herkapitalisatieoperatie te beoordelen, besteedt de Commissie bijzondere aandacht aan het risicoprofiel van de begunstigde instelling op het tijdstip van de maatregel. Met name worden in punt 2.2 van de herkapitalisatiemededeling de voorwaarden vastgesteld voor de herkapitalisatie van fundamenteel gezonde banken, terwijl in punt 2.3 de herkapitalisatie van de overige banken wordt behandeld. Daarom is het van belang om eerst te bepalen of Fortis Bank Nederland fundamenteel gezond was of niet. |
| --- | --- |

(60)

Om een herkapitalisatieoperatie te beoordelen, besteedt de Commissie bijzondere aandacht aan het risicoprofiel van de begunstigde instelling op het tijdstip van de maatregel. Met name worden in punt 2.2 van de herkapitalisatiemededeling de voorwaarden vastgesteld voor de herkapitalisatie van fundamenteel gezonde banken, terwijl in punt 2.3 de herkapitalisatie van de overige banken wordt behandeld. Daarom is het van belang om eerst te bepalen of Fortis Bank Nederland fundamenteel gezond was of niet.

| (61) | Bij de beoordeling van het risicoprofiel van een bank door de Commissie in het kader van een beoordeling van een herkapitalisatiemaatregel op grond van de staatssteunregels, houdt de Commissie rekening met de positie van de bank ten aanzien van de hiernavolgende indicatoren (20):






  i) | de kapitaaltoereikendheid: de Commissie staat positief tegenover de beoordeling van de solvabiliteit en haar toekomstige kapitaaltoereikendheid wanneer die de uitkomst is van een doorlichting door de nationale toezichthouder; |
| --- | --- | --- |

(61)

Bij de beoordeling van het risicoprofiel van een bank door de Commissie in het kader van een beoordeling van een herkapitalisatiemaatregel op grond van de staatssteunregels, houdt de Commissie rekening met de positie van de bank ten aanzien van de hiernavolgende indicatoren (20):

i)

de kapitaaltoereikendheid: de Commissie staat positief tegenover de beoordeling van de solvabiliteit en haar toekomstige kapitaaltoereikendheid wanneer die de uitkomst is van een doorlichting door de nationale toezichthouder;

| ii) | de omvang van de herkapitalisatie: de Commissie beschouwt het als een positief element wanneer een herkapitalisatie in omvang beperkt is, en bijvoorbeeld niet meer dan 2 % van de risicogewogen activa van de bank vertegenwoordigt; |
| --- | --- |

ii)

de omvang van de herkapitalisatie: de Commissie beschouwt het als een positief element wanneer een herkapitalisatie in omvang beperkt is, en bijvoorbeeld niet meer dan 2 % van de risicogewogen activa van de bank vertegenwoordigt;

| iii) | de huidige cds-spreads: de Commissie beschouwt een spread die gelijk is aan of lager dan het gemiddelde als een indicator van een lager risicoprofiel; |
| --- | --- |

iii)

de huidige cds-spreads: de Commissie beschouwt een spread die gelijk is aan of lager dan het gemiddelde als een indicator van een lager risicoprofiel;

| iv) | de huidige rating van de bank en haar outlook: de Commissie beschouwt een rating A (of hoger) en een stabiele of positieve outlook als een indicator van een geringer risicoprofiel. |
| --- | --- |

iv)

de huidige rating van de bank en haar outlook: de Commissie beschouwt een rating A (of hoger) en een stabiele of positieve outlook als een indicator van een geringer risicoprofiel.

| (62) | Ten aanzien van de kapitaaltoereikendheid merkt de Commissie op dat de Nederlandse Staat geen beoordeling en doorlichting door de nationale toezichthouder heeft ingediend. Een dergelijke beoordeling is een cruciale factor om de bepalen of Fortis Bank Nederland als een „gezonde bank” kan worden aangemerkt. Op dit punt tekent de Commissie ook aan dat de bank in 2008 een hoog nettoverlies heeft geboekt als gevolg van het grote verlies (17,7 miljard EUR) op de verkoop van haar belang in RFS Holdings en een voorziening van 0,9 miljard EUR in verband met de Madoff-default. Wanneer deze beide uitzonderlijke elementen buiten beschouwing worden gelaten, genereerde de bank een netto operationele winst van 604 miljoen EUR. Het eigen vermogen daalde van 21,7 miljard EUR (eind 2007) tot 3 miljard EUR (eind 2008). In diezelfde periode bleef het toetsingsvermogen van de bank nagenoeg ongewijzigd op rond [...] miljard EUR. De Commissie verzoekt de Nederlandse autoriteiten uit te leggen hoe Fortis Bank Nederland over de komende jaren voldoende winst zal behalen en over voldoende kapitaal zal beschikken. |
| --- | --- |

(62)

Ten aanzien van de kapitaaltoereikendheid merkt de Commissie op dat de Nederlandse Staat geen beoordeling en doorlichting door de nationale toezichthouder heeft ingediend. Een dergelijke beoordeling is een cruciale factor om de bepalen of Fortis Bank Nederland als een „gezonde bank” kan worden aangemerkt. Op dit punt tekent de Commissie ook aan dat de bank in 2008 een hoog nettoverlies heeft geboekt als gevolg van het grote verlies (17,7 miljard EUR) op de verkoop van haar belang in RFS Holdings en een voorziening van 0,9 miljard EUR in verband met de Madoff-default. Wanneer deze beide uitzonderlijke elementen buiten beschouwing worden gelaten, genereerde de bank een netto operationele winst van 604 miljoen EUR. Het eigen vermogen daalde van 21,7 miljard EUR (eind 2007) tot 3 miljard EUR (eind 2008). In diezelfde periode bleef het toetsingsvermogen van de bank nagenoeg ongewijzigd op rond [...] miljard EUR. De Commissie verzoekt de Nederlandse autoriteiten uit te leggen hoe Fortis Bank Nederland over de komende jaren voldoende winst zal behalen en over voldoende kapitaal zal beschikken.

| (63) | Wat betreft de omvang van de herkapitalisatie, is nog niet duidelijk of de steun hoger uitkomt dan 2 % van de risicogewogen activa. De omvang van de steun is, zoals reeds is opgemerkt, nog niet bekend. De steun zal worden berekend als het verschil tussen de overnameprijs (6,5 miljard EUR) en de marktwaarde van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro op het tijdstip van de transactie (nl. 24 december 2008). |
| --- | --- |

(63)

Wat betreft de omvang van de herkapitalisatie, is nog niet duidelijk of de steun hoger uitkomt dan 2 % van de risicogewogen activa. De omvang van de steun is, zoals reeds is opgemerkt, nog niet bekend. De steun zal worden berekend als het verschil tussen de overnameprijs (6,5 miljard EUR) en de marktwaarde van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro op het tijdstip van de transactie (nl. 24 december 2008).

| (64) | Wat de huidige cds-spreads betreft, verzoekt de Commissie de Nederlandse Staat gegevens te verschaffen over de cds-notering van Fortis Bank Nederland, voor zover die beschikbaar is. |
| --- | --- |

(64)

Wat de huidige cds-spreads betreft, verzoekt de Commissie de Nederlandse Staat gegevens te verschaffen over de cds-notering van Fortis Bank Nederland, voor zover die beschikbaar is.

| (65) | Ten aanzien van de rating van de bank en haar outlook merkt de Commissie op dat de huidige ratings die door internationale ratingbureaus worden bekendgemaakt, in ruime mate een afspiegeling zijn van het feit dat de bank in handen is van de Nederlandse Staat (21).







  Ratingbureau | Langetermijnrating | Kortetermijnrating |
| --- | --- | --- | --- |
| S&P (8.1.2009) | A | A-1 |
| Fitch (6.10.2008) | A+ | F1+ |
| Moody's (17.12.2008) | A1 (positieve outlook) | P-1 |

(65)

Ten aanzien van de rating van de bank en haar outlook merkt de Commissie op dat de huidige ratings die door internationale ratingbureaus worden bekendgemaakt, in ruime mate een afspiegeling zijn van het feit dat de bank in handen is van de Nederlandse Staat (21).

Ratingbureau

Langetermijnrating

Kortetermijnrating

S&P (8.1.2009)

A

A-1

Fitch (6.10.2008)

A+

F1+

Moody's (17.12.2008)

A1 (positieve outlook)

P-1

| (66) | Daarom lijken deze ratings geen afspiegeling te zijn van de intrinsieke kredietwaardigheid van Fortis Bank Nederland en van haar mogelijkheden om in de toekomst winst te genereren. Evenzo werden de ratings vóór 3 oktober 2008 sterk beïnvloed door het feit dat Fortis Bank Nederland een onderdeel van Fortis Bank SA/NV was en daarin sterk was geïntegreerd. |
| --- | --- |

(66)

Daarom lijken deze ratings geen afspiegeling te zijn van de intrinsieke kredietwaardigheid van Fortis Bank Nederland en van haar mogelijkheden om in de toekomst winst te genereren. Evenzo werden de ratings vóór 3 oktober 2008 sterk beïnvloed door het feit dat Fortis Bank Nederland een onderdeel van Fortis Bank SA/NV was en daarin sterk was geïntegreerd.

| (67) | Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie, aangezien belangrijke informatie om de vier criteria van de herkapitalisatiemededeling te kunnen toepassen ontbreekt, in dit stadium niet bij machte is te bepalen of Fortis Bank Nederland al dan niet als een „gezonde bank” moet worden beschouwd. In dit stadium kan zij niet bepalen of punt 2.2 dan wel punt 2.3 van de herkapitalisatiemededeling van toepassing is. |
| --- | --- |

(67)

Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie, aangezien belangrijke informatie om de vier criteria van de herkapitalisatiemededeling te kunnen toepassen ontbreekt, in dit stadium niet bij machte is te bepalen of Fortis Bank Nederland al dan niet als een „gezonde bank” moet worden beschouwd. In dit stadium kan zij niet bepalen of punt 2.2 dan wel punt 2.3 van de herkapitalisatiemededeling van toepassing is.

| (68) | Niettemin heeft de Commissie nu reeds op de volgende punten twijfel ten aanzien van de vraag of wel is voldaan aan de voorwaarden die de punten 2.2 en 2.3 van de herkapitalisatiemededeling gemeen hebben:






  i) | indien punt 2.2 van toepassing is, moeten de Nederlandse autoriteiten een plan voor het herstel van de levensvatbaarheid van de bank indienen, terwijl zij, ingeval punt 2.3 van toepassing is, een herstructureringsplan moeten indienen. Met andere woorden, in beide gevallen moeten de Nederlandse autoriteiten een plan indienen waarin wordt aangegeven hoe de bank haar levensvatbaarheid zal herstellen. Tot op heden hebben de Nederlandse autoriteiten nog geen dergelijk gedetailleerd plan ingediend, maar de Commissie is wel al in kennis gesteld van hun voornemen om de levensvatbaarheid van Fortis Bank Nederland op de lange termijn te herstellen door Fortis Bank Nederland met de geoormerkte activiteiten van ABN Amro te integreren. De Commissie doet opmerken dat zij in haar beschikking van 3 oktober 2007 de concentratie van deze beide entiteiten heeft goedgekeurd, mits corrigerende maatregelen ten uitvoer werden gelegd (22). Tot op heden zijn die corrigerende maatregelen nog niet ten uitvoer gelegd. Het is helder dat, indien deze corrigerende maatregelen niet ten uitvoer worden gelegd, een plan dat op de fusie van de beide banken is gebaseerd, niet door de Commissie kan worden geaccepteerd en dat de herkapitalisatie van Fortis Bank Nederland van 24 december 2008 dan ook onverenigbare steun zou vormen; |
| --- | --- | --- |

(68)

Niettemin heeft de Commissie nu reeds op de volgende punten twijfel ten aanzien van de vraag of wel is voldaan aan de voorwaarden die de punten 2.2 en 2.3 van de herkapitalisatiemededeling gemeen hebben:

i)

indien punt 2.2 van toepassing is, moeten de Nederlandse autoriteiten een plan voor het herstel van de levensvatbaarheid van de bank indienen, terwijl zij, ingeval punt 2.3 van toepassing is, een herstructureringsplan moeten indienen. Met andere woorden, in beide gevallen moeten de Nederlandse autoriteiten een plan indienen waarin wordt aangegeven hoe de bank haar levensvatbaarheid zal herstellen. Tot op heden hebben de Nederlandse autoriteiten nog geen dergelijk gedetailleerd plan ingediend, maar de Commissie is wel al in kennis gesteld van hun voornemen om de levensvatbaarheid van Fortis Bank Nederland op de lange termijn te herstellen door Fortis Bank Nederland met de geoormerkte activiteiten van ABN Amro te integreren. De Commissie doet opmerken dat zij in haar beschikking van 3 oktober 2007 de concentratie van deze beide entiteiten heeft goedgekeurd, mits corrigerende maatregelen ten uitvoer werden gelegd (22). Tot op heden zijn die corrigerende maatregelen nog niet ten uitvoer gelegd. Het is helder dat, indien deze corrigerende maatregelen niet ten uitvoer worden gelegd, een plan dat op de fusie van de beide banken is gebaseerd, niet door de Commissie kan worden geaccepteerd en dat de herkapitalisatie van Fortis Bank Nederland van 24 december 2008 dan ook onverenigbare steun zou vormen;

| ii) | wat de betaalde vergoeding betreft, tekent de Commissie aan dat de Nederlandse Staat geen nieuwe aandelen-Fortis Bank Nederland heeft ontvangen als vergoeding voor een betaling boven de marktprijs. Volgens de herkapitalisatiemededeling dient de overheid die een herkapitalisatieoperatie doorvoert, aandelen of hybride instrumenten te ontvangen als een passende vergoeding voor het genomen risico. Zelfs indien wordt geaccepteerd dat de uitgifte van nieuwe aandelen geen zin heeft omdat de Staat al eigenaar is van bijna alle aandelen, tekent de Commissie toch aan dat de Nederlandse Staat ten minste vooraf had moeten berekenen of het voldoende aannemelijk is dat door de middelen die Fortis Bank Nederland worden verschaft, de waarde van Fortis Bank Nederland toeneemt en/of het rendement in de vorm van dividenden voldoende hoog is om een dergelijke kapitaalinjectie te rechtvaardigen. Voor zover de Commissie bekend is, hebben de Nederlandse autoriteiten niet vooraf een beoordeling gemaakt van de dankzij deze „indirecte” kapitaalinjectie verbeterde winstgevendheid en waarde van Fortis Bank Nederland. Daarom betwijfelt de Commissie dat de vergoeding van maatregel D passend is en ervoor zorgt dat de steun tot het minimum beperkt blijft; |
| --- | --- |

ii)

wat de betaalde vergoeding betreft, tekent de Commissie aan dat de Nederlandse Staat geen nieuwe aandelen-Fortis Bank Nederland heeft ontvangen als vergoeding voor een betaling boven de marktprijs. Volgens de herkapitalisatiemededeling dient de overheid die een herkapitalisatieoperatie doorvoert, aandelen of hybride instrumenten te ontvangen als een passende vergoeding voor het genomen risico. Zelfs indien wordt geaccepteerd dat de uitgifte van nieuwe aandelen geen zin heeft omdat de Staat al eigenaar is van bijna alle aandelen, tekent de Commissie toch aan dat de Nederlandse Staat ten minste vooraf had moeten berekenen of het voldoende aannemelijk is dat door de middelen die Fortis Bank Nederland worden verschaft, de waarde van Fortis Bank Nederland toeneemt en/of het rendement in de vorm van dividenden voldoende hoog is om een dergelijke kapitaalinjectie te rechtvaardigen. Voor zover de Commissie bekend is, hebben de Nederlandse autoriteiten niet vooraf een beoordeling gemaakt van de dankzij deze „indirecte” kapitaalinjectie verbeterde winstgevendheid en waarde van Fortis Bank Nederland. Daarom betwijfelt de Commissie dat de vergoeding van maatregel D passend is en ervoor zorgt dat de steun tot het minimum beperkt blijft;

| iii) | ten slotte doet de Commissie opmerken dat de maatregel geen prikkel is om het door de Nederlandse Staat verschafte kapitaal terug te betalen. Er is geen duidelijke exitstrategie om de winst te realiseren door de aandelen van de bank te verkopen. Daarom betwijfelt de Commissie dat is voldaan aan de voorwaarde uit de herkapitalisatiemededeling dat er prikkels voor terugbetaling moeten zijn ingebouwd. |
| --- | --- |

iii)

ten slotte doet de Commissie opmerken dat de maatregel geen prikkel is om het door de Nederlandse Staat verschafte kapitaal terug te betalen. Er is geen duidelijke exitstrategie om de winst te realiseren door de aandelen van de bank te verkopen. Daarom betwijfelt de Commissie dat is voldaan aan de voorwaarde uit de herkapitalisatiemededeling dat er prikkels voor terugbetaling moeten zijn ingebouwd.

| (69) | Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie betwijfelt dat de op 24 december 2008 ten uitvoer gelegde maatregel (maatregel D) voldoet aan de voorwaarden van de herkapitalisatiemededeling en verenigbaar is met artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag. |
| --- | --- |

(69)

Geconcludeerd dient te worden dat de Commissie betwijfelt dat de op 24 december 2008 ten uitvoer gelegde maatregel (maatregel D) voldoet aan de voorwaarden van de herkapitalisatiemededeling en verenigbaar is met artikel 87, lid 3, onder b), van het EG-Verdrag.

BESLUIT

Gelet op de bovenstaande overwegingen heeft de Commissie besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden ten aanzien van het verschaffen van een kredietlijn van 45 miljoen EUR aan Fortis Bank Nederland, de overname van de door Fortis Bank SA/NV aan Fortis Bank Nederland verstrekte 16 miljard EUR lange leningen en de overname van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro van Fortis Bank Nederland voor de prijs van 6,5 miljard EUR. De potentiële begunstigde van deze maatregelen is Fortis Bank Nederland. In dit stadium valt niet uit te sluiten dat de kredietfaciliteit ook aan de geoormerkte activiteiten van ABN Amro ten goede kwam.

De Commissie maant Nederland aan om haar binnen één maand na de datum van ontvangst van dit schrijven, naast de reeds verschafte documenten, alle inlichtingen en gegevens te verstrekken die noodzakelijk zijn om de verenigbaarheid van de steunmaatregel te beoordelen.

Met name wil de Commissie opmerkingen ontvangen over de punten ten aanzien waarvan zij twijfel heeft geformuleerd.

Nederland wordt verzocht onverwijld een afschrift van deze brief aan de potentiële begunstigden van de steunmaatregel te doen toekomen.

De Commissie wijst Nederland op de schorsende werking van artikel 88, lid 3, van het EG-Verdrag. Zij verwijst naar artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999, volgens hetwelk elke onrechtmatige steun van de begunstigde kan worden teruggevorderd.

Voorts deelt de Commissie Nederland mee dat zij de belanghebbenden door de bekendmaking van dit schrijven en van een samenvatting ervan in het Publicatieblad van de Europese Unie in kennis zal stellen. Tevens zal zij de belanghebbenden in de lidstaten van de EVA die partij zijn bij de EER-Overeenkomst door de bekendmaking van een mededeling in het EER-Supplement van het Publicatieblad in kennis stellen, alsmede de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA door haar een afschrift van dit schrijven toe te zenden. Alle bovengenoemde belanghebbenden zal worden verzocht hun opmerkingen te maken binnen één maand vanaf de datum van deze bekendmaking.”

---

(1)  Vertrouwelijke informatie

1

(2)  PB C 270 van 25.10.2008, blz. 8.

2

(3)  Besluit C(2008) 6616 van de Commissie van 31 oktober 2008 betreffende Steunmaatregel N 524/08 — Nederland — Garantieregeling ten behoeve van banken in Nederland (PB C 328 van 23.12.2008, blz. 9).

3

(4)  PB C 10 van 15.1.2009, blz. 2.

4

(5)  In het onderhavige besluit wordt de benaming „Fortis Bank Nederland” gebruikt voor zowel Fortis Bank Nederland (Holdings) NV als Fortis Bank (Nederland) NV.

5

(6)  Daarnaast heeft de Nederlandse Staat Fortis Insurance Nederland voor 4 miljard EUR van Fortis Insurance NV overgenomen. In haar besluit van 3 december 2008 kwam de Commissie tot de conclusie dat deze maatregel geen steun vormde.

6

(7)  In het onderhavige besluit wordt met de benaming „Fortis-groep” verwezen naar alle entiteiten die onder de zeggenschap stonden van Fortis SA/NV en Fortis NV. Een schematische voorstelling van de structuur van de Fortis-groep is te vinden in punt 6 van het besluit van 3 december 2008. In het onderhavige besluit wordt met de benaming „Fortis Holding” verwezen naar Fortis SA/NV, Fortis NV, Fortis Brussels, Fortis Utrecht en Fortis Insurance NV.

7

(8)  De leden van het consortium hadden de „N-aandelen” aanvankelijk „F-aandelen” genoemd.

8

(9)  Vertrouwelijke informatie

9

(10)  Besluit C(2008) 8085 van 3 december 2008 betreffende Steunmaatregelen NN 42/08 — België, NN 46/08 — Luxemburg, NN 53/08/A — Nederland — Herstructureringssteun ten behoeve van Fortis Bank en Fortis Banque Luxembourg (nog niet bekendgemaakt).

10

(11)  Zie punt 4 van het besluit van 3 december 2008.

11

(12)  Vervanging van één partij bij een contract door een andere partij.

12

(13)  In deze prijs is geen rekening gehouden met de potentieel grote synergie-effecten tussen de beide banken.

13

(14)  Met andere woorden, de waarde waartegen de N-aandelen van RFS Holdings in de boekhouding van Fortis Bank Nederland waren opgenomen, diende te worden verlaagd om rekening te houden met de daling van de geraamde waarde van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro.

14

(15)  Zowel het bedrag van [...] miljard EUR als dat van [...] miljard EUR zijn gebaseerd op een stand alone-waardering van de geoormerkte activiteiten van ABN Amro en houden geen rekening met potentieel aanzienlijke synergie-effecten tussen de geoormerkte activiteiten van ABN Amro en Fortis Bank Nederland. Deze synergie-effecten lijken niet te moeten worden verrekend bij het beoordelen van de prijs die de Nederlandse Staat op 24.12.2008 heeft betaald, omdat die transactie ten doel had de geoormerkte activiteiten van ABN Amro te scheiden van Fortis Bank Nederland.

15

stand alone

(16)  PB C 270 van 25.10.2008, blz. 8.

16

(17)  PB C 10 van 15.1.2009, blz. 2.

17

(18)  PB C 72 van 26.3.2009, blz. 1.

18

(19)  Besluit C(2008) 6616 van de Commissie van 31 oktober 2008 betreffende Steunmaatregel N 524/08 — Nederland — Garantieregeling ten behoeve van banken in Nederland (PB C 328 van 23.12.2008, blz. 9).

19

(20)  Zie de bijlage „Indicatoren voor de beoordeling van het risicoprofiel van een bank” van de herkapitalisatiemededeling.

20

(21)  In het laatste onderzoek dat Standard & Poor's op 8.1.2009 heeft bekendgemaakt, verklaart dit ratingbureau: „The current „A/A-1” Ratings on FBNH take into consideration its ownership by and support from the Dutch state as well as its current position as the fourth-largest Dutch banking group (...) Ownership by the Dutch government is currently a key factor for FBNH and will remain important in the delicate period of integration with ABN Amro.”

21

(22)  Zaak COMP/M.4844 — Fortis/ABN AMRO Assets.

22

---

| 4.6.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 124/31 |
| --- | --- | --- | --- |

4.6.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 124/31

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5539 — Safran/GEHP)

Voor een vereenvoudigde procedure in aanmerking komende zaak

(Voor de EER relevante tekst)

2009/C 124/09

| 1. | Op 26 mei 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Safran USA, die onder de zeggenschap staat van Safran SA („Safran”, Frankrijk), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, gezamenlijke zeggenschap verkrijgt over General Electric Homeland Protection („GEHP”, Verenigde Staten), die momenteel onder de zeggenschap van General Electric Company („GE”, Verenigde Staten) staat, door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 26 mei 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Safran USA, die onder de zeggenschap staat van Safran SA („Safran”, Frankrijk), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, gezamenlijke zeggenschap verkrijgt over General Electric Homeland Protection („GEHP”, Verenigde Staten), die momenteel onder de zeggenschap van General Electric Company („GE”, Verenigde Staten) staat, door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | Safran: ruimtevaartvoortstuwing, vliegtuiguitrusting, en defensie- en beveiligingsystemen, |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

Safran: ruimtevaartvoortstuwing, vliegtuiguitrusting, en defensie- en beveiligingsystemen,

| — | GE: onderneming met een breed scala aan activiteiten in de be- en verwerkende industrie, de technologie- en dienstensector, |
| --- | --- |

—

GE: onderneming met een breed scala aan activiteiten in de be- en verwerkende industrie, de technologie- en dienstensector,

| — | GEHP: ontwikkeling, productie, exploitatie en onderhoud van producten voor de detectie van springstoffen, wapens, illegale drugs, radioactief materiaal, biologische en chemische stoffen, alsmede de daaraan verbonden risico's. |
| --- | --- |

—

GEHP: ontwikkeling, productie, exploitatie en onderhoud van producten voor de detectie van springstoffen, wapens, illegale drugs, radioactief materiaal, biologische en chemische stoffen, alsmede de daaraan verbonden risico's.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Hierbij dient te worden aangetekend dat, overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2), deze zaak in aanmerking komt voor de in voormelde mededeling beschreven procedure. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde concentratie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. Hierbij dient te worden aangetekend dat, overeenkomstig de mededeling van de Commissie betreffende een vereenvoudigde procedure voor de behandeling van bepaalde concentraties krachtens Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (2), deze zaak in aanmerking komt voor de in voormelde mededeling beschreven procedure.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 2 2964301 of 2967244) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5539 — Safran/GEHP, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| 1049 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per faxbericht (+32 2 2964301 of 2967244) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5539 — Safran/GEHP, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

(2)  PB C 56 van 5.3.2005, blz. 32.

---