# Iris Oifigiúil L 130/2023

| | ISSN 1977-0839 |
| --- | --- |
| Iris Oifigiúil
  an Aontais Eorpaigh | L 130 |
| | |
| An t-eagrán Gaeilge | Reachtaíocht | Imleabhar 6616 Bealtaine 2023 |

ISSN 1977-0839

Iris Oifigiúil

an Aontais Eorpaigh

L 130

An t-eagrán Gaeilge

Reachtaíocht

Imleabhar 6616 Bealtaine 2023

---

| Clár | | I   Gníomhartha reachtacha | Leathanach |
| --- | --- | --- | --- |
| | | RIALACHÁIN |
| | * | Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear Ciste Aeráide Sóisialta agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1060 | 1 |
| | * | Rialachán (AE) 2023/956 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (
  1
  ) | 52 |
| | * | Rialachán (AE) 2023/957 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2015/757 chun foráil a dhéanamh maidir le gníomhaíochtaí loingseoireachta muirí a áireamh i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais agus maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa breise agus astaíochtaí ó chineálacha breise long (
  1
  ) | 105 |
| | | TREORACHA |
| | * | Treoir (AE) 2023/958 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann le rannchuidiú na heitlíochta le sprioc an Aontais astaíochtaí a laghdú ar fud an gheilleagair agus le cur chun feidhme iomchuí birt dhomhanda mhargadhbhunaithe (
  1
  ) | 115 |
| | * | Treoir (AE) 2023/959 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas, agus Cinneadh (AE) 2015/1814 i ndáil le cúlchiste cobhsaíochta margaidh a bhunú agus a fheidhmiú do scéim trádála an Aontais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa (
  1
  ) | 134 |

Clár

I   Gníomhartha reachtacha

Leathanach

RIALACHÁIN

*

Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear Ciste Aeráide Sóisialta agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1060

1

*

Rialachán (AE) 2023/956 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (
  1
  )

1

52

*

Rialachán (AE) 2023/957 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) 2015/757 chun foráil a dhéanamh maidir le gníomhaíochtaí loingseoireachta muirí a áireamh i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais agus maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa breise agus astaíochtaí ó chineálacha breise long (
  1
  )

1

105

TREORACHA

*

Treoir (AE) 2023/958 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann le rannchuidiú na heitlíochta le sprioc an Aontais astaíochtaí a laghdú ar fud an gheilleagair agus le cur chun feidhme iomchuí birt dhomhanda mhargadhbhunaithe (
  1
  )

1

115

*

Treoir (AE) 2023/959 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas, agus Cinneadh (AE) 2015/1814 i ndáil le cúlchiste cobhsaíochta margaidh a bhunú agus a fheidhmiú do scéim trádála an Aontais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa (
  1
  )

1

134

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Téacs atá ábhartha maidir le LEE. |

---

(1)   Téacs atá ábhartha maidir le LEE.

1

| GA | Tagraíonn gníomhartha a bhfuil a dteidil i gcló éadrom do bhainistiú cúrsaí talmhaíochta ó lá go lá agus go ginearálta bíonn tréimhse theoranta bailíochta i gceist leo.
  Tá teidil na ngníomhartha eile i gcló trom agus tagann réiltín rompu. |
| --- | --- |

GA

Tagraíonn gníomhartha a bhfuil a dteidil i gcló éadrom do bhainistiú cúrsaí talmhaíochta ó lá go lá agus go ginearálta bíonn tréimhse theoranta bailíochta i gceist leo.

Tá teidil na ngníomhartha eile i gcló trom agus tagann réiltín rompu.

---

I Gníomhartha reachtacha

RIALACHÁIN

| 16.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | L 130/1 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

L 130/1

---

RIALACHÁN (AE) 2023/955 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an 10 Bealtaine 2023

lena mbunaítear Ciste Aeráide Sóisialta agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1060

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 91(1), pointe (d), Airteagal 192(1) agus Airteagal 194(2), agus Airteagal 322(1), pointe (a), de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (1),

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún (2),

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach (3),

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Comhaontú Pháras (4), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016. D’aontaigh na Páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Treisíodh an gealltanas sin le glacadh, faoi UNFCCC, Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú an 13 Samhain 2021, ina n-aithníonn Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC, ag feidhmiú di mar chruinniú de na páirtithe i gComhaontú Pháras, go mbeidh tionchair an athraithe aeráide i bhfad níos ísle ag méadú teochta 1,5 °C i gcomparáid le 2 °C, agus tá rún daingean aici a dícheall a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 °C. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Comhaontú Pháras (4), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016. D’aontaigh na Páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Treisíodh an gealltanas sin le glacadh, faoi UNFCCC, Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú an 13 Samhain 2021, ina n-aithníonn Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC, ag feidhmiú di mar chruinniú de na páirtithe i gComhaontú Pháras, go mbeidh tionchair an athraithe aeráide i bhfad níos ísle ag méadú teochta 1,5 °C i gcomparáid le 2 °C, agus tá rún daingean aici a dícheall a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 °C.

| (2) | Leagtar amach i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal The European Green Deal [An Comhaontú Glas don Eoraip] (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’) straitéis nua fáis a bhfuil sé d’aidhm aici an tAontas a chlaochlú ina shochaí inbhuanaithe, chóir agus rathúil, ag a bhfuil geilleagar nua-aimseartha, tíosach ar acmhainní agus iomaíoch, nach mbeidh aon ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa uaidh faoi 2050 ar a dhéanaí, agus ina bhfuil an fás eacnamaíoch díchúpláilte ó úsáid acmhainní. Tá sé d’aidhm ag an gComhaontú Glas don Eoraip freisin caipiteal nádúrtha an Aontais a athshlánú, a chosaint, a chaomhnú agus a fheabhsú, agus sláinte agus dea-bhail na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. Ar deireadh, meastar gur cheart an t-aistriú seo a bheith cóir agus cuimsitheach, gan duine ar bith a fhágáil ar lár. |
| --- | --- |

(2)

Leagtar amach i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal The European Green Deal [An Comhaontú Glas don Eoraip] (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’) straitéis nua fáis a bhfuil sé d’aidhm aici an tAontas a chlaochlú ina shochaí inbhuanaithe, chóir agus rathúil, ag a bhfuil geilleagar nua-aimseartha, tíosach ar acmhainní agus iomaíoch, nach mbeidh aon ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa uaidh faoi 2050 ar a dhéanaí, agus ina bhfuil an fás eacnamaíoch díchúpláilte ó úsáid acmhainní. Tá sé d’aidhm ag an gComhaontú Glas don Eoraip freisin caipiteal nádúrtha an Aontais a athshlánú, a chosaint, a chaomhnú agus a fheabhsú, agus sláinte agus dea-bhail na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. Ar deireadh, meastar gur cheart an t-aistriú seo a bheith cóir agus cuimsitheach, gan duine ar bith a fhágáil ar lár.

| (3) | Le glacadh Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), chumhdaigh an tAontas sa reachtaíocht an cuspóir aeráidneodracht ar fud an gheilleagair a bhaint amach faoi 2050 ar a dhéanaí, agus é mar aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc cheangailteach de chuid an Aontais laghdú 55 % ar a laghad le hais na leibhéal a bhí ann in 1990 ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) a bhaint amach san Aontas faoi 2030. Táthar ag súil go ndéanfaidh gach earnáil den gheilleagar a cion chun an sprioc sin a bhaint amach. |
| --- | --- |

(3)

Le glacadh Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), chumhdaigh an tAontas sa reachtaíocht an cuspóir aeráidneodracht ar fud an gheilleagair a bhaint amach faoi 2050 ar a dhéanaí, agus é mar aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc cheangailteach de chuid an Aontais laghdú 55 % ar a laghad le hais na leibhéal a bhí ann in 1990 ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) a bhaint amach san Aontas faoi 2030. Táthar ag súil go ndéanfaidh gach earnáil den gheilleagar a cion chun an sprioc sin a bhaint amach.

| (4) | Leis na conclúidí ón gComhairle Eorpach an 10-11 Nollaig 2020, formhuiníodh sprioc cheangailteach de chuid an Aontais maidir le laghdú glan intíre ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, agus leag sí béim ar an tábhacht a bhaineann le cothroime agus leis an dlúthpháirtíocht gan duine ar bith a fhágáil ar lár. Athdhearbhaíodh na conclúidí sin i gconclúidí ón gComhairle Eorpach an 24 -25 Bealtaine 2021, nuair a d’iarr an Chomhairle Eorpach ar an gCoimisiún a phacáiste reachtach a chur ar aghaidh gan mhoill in éineacht le mionscrúdú ar an tionchar comhshaoil, eacnamaíoch agus sóisialta ar leibhéal na mBallstát. |
| --- | --- |

(4)

Leis na conclúidí ón gComhairle Eorpach an 10-11 Nollaig 2020, formhuiníodh sprioc cheangailteach de chuid an Aontais maidir le laghdú glan intíre ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, agus leag sí béim ar an tábhacht a bhaineann le cothroime agus leis an dlúthpháirtíocht gan duine ar bith a fhágáil ar lár. Athdhearbhaíodh na conclúidí sin i gconclúidí ón gComhairle Eorpach an 24 -25 Bealtaine 2021, nuair a d’iarr an Chomhairle Eorpach ar an gCoimisiún a phacáiste reachtach a chur ar aghaidh gan mhoill in éineacht le mionscrúdú ar an tionchar comhshaoil, eacnamaíoch agus sóisialta ar leibhéal na mBallstát.

| (5) | I bPlean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, a formhuiníodh leis na conclúidí ón gComhairle Eorpach an 24-25 Meitheamh 2021, cuirtear chun suntais gur gá cearta sóisialta agus an ghné shóisialta Eorpach a neartú i mbeartais uile an Aontais. Maítear i bPrionsabal 20 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta go bhfuil ‘an ceart ag cách ar sheirbhísí bunriachtanacha ar dhea-chaighdeán; cuimsíonn sin seirbhísí uisce, sláintíochta, fuinnimh, iompair, airgeadais agus cumarsáide digití. Cuirfear tacaíocht don rochtain ar sheirbhísí den sórt sin ar fáil dóibh siúd atá i ngátar.’. |
| --- | --- |

(5)

I bPlean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, a formhuiníodh leis na conclúidí ón gComhairle Eorpach an 24-25 Meitheamh 2021, cuirtear chun suntais gur gá cearta sóisialta agus an ghné shóisialta Eorpach a neartú i mbeartais uile an Aontais. Maítear i bPrionsabal 20 de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta go bhfuil ‘an ceart ag cách ar sheirbhísí bunriachtanacha ar dhea-chaighdeán; cuimsíonn sin seirbhísí uisce, sláintíochta, fuinnimh, iompair, airgeadais agus cumarsáide digití. Cuirfear tacaíocht don rochtain ar sheirbhísí den sórt sin ar fáil dóibh siúd atá i ngátar.’.

| (6) | Athdhearbhaíodh i nDearbhú Porto an 8 Bealtaine 2021 gealltanas na Comhairle Eorpaí oibriú i dtreo Eoraip shóisialta a bhaint amach ina neartófar an t-aistriú cóir, mar aon lena díograis maidir le cur chun feidhme Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta a dhoimhniú ar leibhéal an Aontais agus an leibhéal náisiúnta, agus aird chuí á tabhairt ar inniúlachtaí faoi seach agus ar phrionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta. |
| --- | --- |

(6)

Athdhearbhaíodh i nDearbhú Porto an 8 Bealtaine 2021 gealltanas na Comhairle Eorpaí oibriú i dtreo Eoraip shóisialta a bhaint amach ina neartófar an t-aistriú cóir, mar aon lena díograis maidir le cur chun feidhme Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta a dhoimhniú ar leibhéal an Aontais agus an leibhéal náisiúnta, agus aird chuí á tabhairt ar inniúlachtaí faoi seach agus ar phrionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta.

| (7) | Chun an gealltanas i leith aeráidneodrachta a chur chun feidhme, rinneadh athbhreithniú ar reachtaíocht aeráide agus fuinnimh an Aontais agus leasaíodh í chun dlús a chur le laghduithe astaíochtaí gás ceaptha teasa. |
| --- | --- |

(7)

Chun an gealltanas i leith aeráidneodrachta a chur chun feidhme, rinneadh athbhreithniú ar reachtaíocht aeráide agus fuinnimh an Aontais agus leasaíodh í chun dlús a chur le laghduithe astaíochtaí gás ceaptha teasa.

| (8) | Beidh tionchair eacnamaíocha agus shóisialta éagsúla ag na leasuithe sin ar earnálacha éagsúla an gheilleagair, ar shaoránaigh agus ar na Ballstáit. Go háirithe, trí astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh, ó iompar de bhóthar agus ó earnálacha eile a chomhfhreagraíonn do ghníomhaíochtaí tionsclaíocha nach gcumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) a áireamh faoi raon feidhme na Treorach sin, ba cheart spreagadh eacnamaíoch breise a sholáthar chun infheistiú in ídiú breoslaí iontaise a laghdú agus dlús a chur leis an laghdú ar astaíochtaí gas ceaptha teasa dá réir sin. In éineacht le bearta eile, ba cheart go rannchuideodh sé sin, sa mheántéarma agus san fhadtéarma, le bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair a laghdú, costais foirgneamh agus iompair de bhóthar a laghdú, agus, i gcás inarb ábhartha, deiseanna nua a chur ar fáil chun poist ardcháilíochta a chruthú agus le haghaidh infheistíochtaí inbhuanaithe, atá ailínithe go hiomlán le spriocanna an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip. |
| --- | --- |

(8)

Beidh tionchair eacnamaíocha agus shóisialta éagsúla ag na leasuithe sin ar earnálacha éagsúla an gheilleagair, ar shaoránaigh agus ar na Ballstáit. Go háirithe, trí astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh, ó iompar de bhóthar agus ó earnálacha eile a chomhfhreagraíonn do ghníomhaíochtaí tionsclaíocha nach gcumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) a áireamh faoi raon feidhme na Treorach sin, ba cheart spreagadh eacnamaíoch breise a sholáthar chun infheistiú in ídiú breoslaí iontaise a laghdú agus dlús a chur leis an laghdú ar astaíochtaí gas ceaptha teasa dá réir sin. In éineacht le bearta eile, ba cheart go rannchuideodh sé sin, sa mheántéarma agus san fhadtéarma, le bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair a laghdú, costais foirgneamh agus iompair de bhóthar a laghdú, agus, i gcás inarb ábhartha, deiseanna nua a chur ar fáil chun poist ardcháilíochta a chruthú agus le haghaidh infheistíochtaí inbhuanaithe, atá ailínithe go hiomlán le spriocanna an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip.

| (9) | Mar sin féin, teastaíonn acmhainní chun na hinfheistíochtaí sin a mhaoiniú. Ina theannta sin, sula ndéanfar infheistíochtaí den sórt sin, is dócha go n-ardófar na costais a íocann teaghlaigh agus úsáideoirí iompair le haghaidh téimh, fuarú, cócaireachta, agus iompar de bhóthar, de réir mar a chuireann na soláthróirí breosla atá faoi réir na n-oibleagáidí faoin gcóras trádála astaíochtaí le haghaidh foirgneamh agus iompar de bhóthar na costais charbóin ar aghaidh chuig tomhaltóirí. |
| --- | --- |

(9)

Mar sin féin, teastaíonn acmhainní chun na hinfheistíochtaí sin a mhaoiniú. Ina theannta sin, sula ndéanfar infheistíochtaí den sórt sin, is dócha go n-ardófar na costais a íocann teaghlaigh agus úsáideoirí iompair le haghaidh téimh, fuarú, cócaireachta, agus iompar de bhóthar, de réir mar a chuireann na soláthróirí breosla atá faoi réir na n-oibleagáidí faoin gcóras trádála astaíochtaí le haghaidh foirgneamh agus iompar de bhóthar na costais charbóin ar aghaidh chuig tomhaltóirí.

| (10) | Beidh tionchar eacnamaíoch agus sóisialta ag an aistriú aeráide atá deacair a mheas ex ante. Beidh gá le hacmhainní suntasacha poiblí agus príobháideacha chun an uaillmhian mhéadaithe aeráide a bhaint amach. Is modh éifeachtach iad infheistíochtaí i mbearta éifeachtúlachta fuinnimh, chomh maith le córais téimh atá bunaithe ar fhuinneamh inathnuaite, ar nós téamh le teaschaidéil leictreacha, téamh agus fuarú ar leibhéal ceantair agus rannpháirtíocht i gcomhphobail fuinnimh inathnuaite, chun spleáchas ar allmhairí agus astaíochtaí a laghdú agus athléimneacht an Aontais a mhéadú ag an am céanna. Tá gá le cistiú tiomnaithe chun tacú le teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha. |
| --- | --- |

(10)

Beidh tionchar eacnamaíoch agus sóisialta ag an aistriú aeráide atá deacair a mheas ex ante. Beidh gá le hacmhainní suntasacha poiblí agus príobháideacha chun an uaillmhian mhéadaithe aeráide a bhaint amach. Is modh éifeachtach iad infheistíochtaí i mbearta éifeachtúlachta fuinnimh, chomh maith le córais téimh atá bunaithe ar fhuinneamh inathnuaite, ar nós téamh le teaschaidéil leictreacha, téamh agus fuarú ar leibhéal ceantair agus rannpháirtíocht i gcomhphobail fuinnimh inathnuaite, chun spleáchas ar allmhairí agus astaíochtaí a laghdú agus athléimneacht an Aontais a mhéadú ag an am céanna. Tá gá le cistiú tiomnaithe chun tacú le teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha.

| (11) | Is féidir tionchar díréireach a bheith ag an méadú ar phraghas breoslaí iontaise ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí leochaileacha iompair a chaitheann níos mó dá gcuid ioncaim ar fhuinneamh agus iompar agus, i gcás réigiún áirithe, nach mbíonn rochtain acu ar réitigh mhalartacha, inacmhainne um shoghluaisteacht agus iompar agus d’fhéadfadh sé nach mbeadh an acmhainneacht airgeadais acu le hinfheistiú chun a n-ídiú breosla iontaise a laghdú. Le sainiúlachtaí geografacha, amhail oileáin, na réigiúin agus na críocha is forimeallaí, limistéir thuaithe nó iargúlta, forimill nach bhfuil rochtain mhaith orthu, limistéir shléibhtiúla nó limistéir atá tite ar gcúl, is féidir tionchair shonracha a bheith acu, i gcomhthéacs na bochtaineachta iompair ar leochaileacht teaghlach, micrifhiontar agus úsáideoirí iompair. Dá bhrí sin, ba cheart na sainiúlachtaí geografacha sin a chur san áireamh agus bearta agus infheistíochtaí á n-ullmhú chun tacú le teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha, i gcás inarb infheidhme agus inarb ábhartha. |
| --- | --- |

(11)

Is féidir tionchar díréireach a bheith ag an méadú ar phraghas breoslaí iontaise ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí leochaileacha iompair a chaitheann níos mó dá gcuid ioncaim ar fhuinneamh agus iompar agus, i gcás réigiún áirithe, nach mbíonn rochtain acu ar réitigh mhalartacha, inacmhainne um shoghluaisteacht agus iompar agus d’fhéadfadh sé nach mbeadh an acmhainneacht airgeadais acu le hinfheistiú chun a n-ídiú breosla iontaise a laghdú. Le sainiúlachtaí geografacha, amhail oileáin, na réigiúin agus na críocha is forimeallaí, limistéir thuaithe nó iargúlta, forimill nach bhfuil rochtain mhaith orthu, limistéir shléibhtiúla nó limistéir atá tite ar gcúl, is féidir tionchair shonracha a bheith acu, i gcomhthéacs na bochtaineachta iompair ar leochaileacht teaghlach, micrifhiontar agus úsáideoirí iompair. Dá bhrí sin, ba cheart na sainiúlachtaí geografacha sin a chur san áireamh agus bearta agus infheistíochtaí á n-ullmhú chun tacú le teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha, i gcás inarb infheidhme agus inarb ábhartha.

| (12) | Ba cheart cuid den ioncam a ghintear trí fhoirgnimh, iompar de bhóthar agus earnálacha eile a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a eascraíonn as iad a chur san áireamh, ionas go mbeidh an t-aistriú cóir agus cuimsitheach, gan duine ar bith a fhágáil ar lár. Ba cheart a léiriú le méid foriomlán an Chiste Aeráide Sóisialta arna bhunú faoin Rialachán seo (‘an Ciste’) leibhéal na huaillmhéine dícharbónaithe a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh, iompar de bhóthar agus earnálacha eile a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(12)

Ba cheart cuid den ioncam a ghintear trí fhoirgnimh, iompar de bhóthar agus earnálacha eile a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a eascraíonn as iad a chur san áireamh, ionas go mbeidh an t-aistriú cóir agus cuimsitheach, gan duine ar bith a fhágáil ar lár. Ba cheart a léiriú le méid foriomlán an Chiste Aeráide Sóisialta arna bhunú faoin Rialachán seo (‘an Ciste’) leibhéal na huaillmhéine dícharbónaithe a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh, iompar de bhóthar agus earnálacha eile a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE.

| (13) | Is ábhartha fós é cuid den ioncam a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a eascraíonn as foirgnimh, iompar de bhóthar agus earnálacha eile a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE i bhfianaise na leibhéal bochtaineachta fuinnimh atá ann cheana. Is éard atá i gceist leis an mbochtaineacht fuinnimh cás a fhágann nach féidir le teaghlaigh rochtain a fháil ar sheirbhísí fuinnimh fíor-riachtanacha atá mar chloch bhoinn faoi chaighdeán maith maireachtála agus caighdeán maith sláinte, amhail teas leordhóthanach trí théamh, fuarú, de réir mar a théann teochtaí in airde, soilsiú agus fuinneamh chun cumhacht a sholáthar d’fhearais. I suirbhé uile-Aontais a rinneadh in 2021, dúirt thart ar 34 mhilliún Eorpach, beagnach 6,9 % de dhaonra an Aontais, nach raibh sé d’acmhainn acu a dteach a théamh go leordhóthanach. Dá bhrí sin, is dúshlán mór í an bhochtaineacht fuinnimh don Aontas. Cé gur féidir le taraifí sóisialta nó tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach faoiseamh láithreach a sholáthar do theaghlaigh a bhfuil orthu dul i ngleic le bochtaineacht fuinnimh sa ghearrthéarma, ní féidir ach le bearta struchtúracha spriocdhírithe, go háirithe athchóirithe foirgneamh, lena n-áirítear trí rochtain ar fhuinneamh ó fhoinsí inathnuaite agus cur chun cinn gníomhach foinsí inathnuaite fuinnimh trí bhearta faisnéise agus múscailte feasachta atá dírithe ar theaghlaigh, agus athchóirithe foirgneamh a chuireann leis na cuspóirí arna mbunú i dTreoir 2010/31/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7), réitigh mharthanacha a sholáthar agus cabhrú go héifeachtach le bochtaineacht fuinnimh a chomhrac. Ba cheart é a bheith indéanta an sainmhíniú ar bhochtaineacht fuinnimh faoin Rialachán seo a thabhairt cothrom le dáta chun toradh na caibidlíochta maidir le Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (athmhúnlú) a léiriú. |
| --- | --- |

(13)

Is ábhartha fós é cuid den ioncam a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a eascraíonn as foirgnimh, iompar de bhóthar agus earnálacha eile a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE i bhfianaise na leibhéal bochtaineachta fuinnimh atá ann cheana. Is éard atá i gceist leis an mbochtaineacht fuinnimh cás a fhágann nach féidir le teaghlaigh rochtain a fháil ar sheirbhísí fuinnimh fíor-riachtanacha atá mar chloch bhoinn faoi chaighdeán maith maireachtála agus caighdeán maith sláinte, amhail teas leordhóthanach trí théamh, fuarú, de réir mar a théann teochtaí in airde, soilsiú agus fuinneamh chun cumhacht a sholáthar d’fhearais. I suirbhé uile-Aontais a rinneadh in 2021, dúirt thart ar 34 mhilliún Eorpach, beagnach 6,9 % de dhaonra an Aontais, nach raibh sé d’acmhainn acu a dteach a théamh go leordhóthanach. Dá bhrí sin, is dúshlán mór í an bhochtaineacht fuinnimh don Aontas. Cé gur féidir le taraifí sóisialta nó tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach faoiseamh láithreach a sholáthar do theaghlaigh a bhfuil orthu dul i ngleic le bochtaineacht fuinnimh sa ghearrthéarma, ní féidir ach le bearta struchtúracha spriocdhírithe, go háirithe athchóirithe foirgneamh, lena n-áirítear trí rochtain ar fhuinneamh ó fhoinsí inathnuaite agus cur chun cinn gníomhach foinsí inathnuaite fuinnimh trí bhearta faisnéise agus múscailte feasachta atá dírithe ar theaghlaigh, agus athchóirithe foirgneamh a chuireann leis na cuspóirí arna mbunú i dTreoir 2010/31/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7), réitigh mharthanacha a sholáthar agus cabhrú go héifeachtach le bochtaineacht fuinnimh a chomhrac. Ba cheart é a bheith indéanta an sainmhíniú ar bhochtaineacht fuinnimh faoin Rialachán seo a thabhairt cothrom le dáta chun toradh na caibidlíochta maidir le Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (athmhúnlú) a léiriú.

| (14) | D’fhéadfadh níos lú éilimh ar fhuinneamh a bheith mar thoradh ar chur chuige iomlánaíoch i leith athchóirithe foirgneamh lena gcuirtear san áireamh ar bhealach níos éifeachtúla daoine atá i mbaol eisiaimh, eadhon iad siúd is mó atá thíos leis an mbochtaineacht fuinnimh san Aontas. Dá bhrí sin, ba cheart é a bheith d’aidhm ag an tacaíocht faoin gCiste d’earnáil na bhfoirgneamh éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú, feabhsú as a dtiocfaidh laghdú ar thomhaltas fuinnimh do gach teaghlach, laghdú a bheadh le feiceáil acu ó thaobh an mhéid airgid a shábhálfaí, agus, mar thoradh air sin, go dtabharfaí dóibh bealach amháin chun bochtaineacht fuinnimh a chomhrac. Le hathbhreithniú ar Threoir 2010/31/AE, leagfaí síos na forais chun na cuspóirí sin a bhaint amach agus ba cheart, dá bhrí sin, iad a chur san áireamh agus an Rialachán seo á chur chun feidhme. |
| --- | --- |

(14)

D’fhéadfadh níos lú éilimh ar fhuinneamh a bheith mar thoradh ar chur chuige iomlánaíoch i leith athchóirithe foirgneamh lena gcuirtear san áireamh ar bhealach níos éifeachtúla daoine atá i mbaol eisiaimh, eadhon iad siúd is mó atá thíos leis an mbochtaineacht fuinnimh san Aontas. Dá bhrí sin, ba cheart é a bheith d’aidhm ag an tacaíocht faoin gCiste d’earnáil na bhfoirgneamh éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú, feabhsú as a dtiocfaidh laghdú ar thomhaltas fuinnimh do gach teaghlach, laghdú a bheadh le feiceáil acu ó thaobh an mhéid airgid a shábhálfaí, agus, mar thoradh air sin, go dtabharfaí dóibh bealach amháin chun bochtaineacht fuinnimh a chomhrac. Le hathbhreithniú ar Threoir 2010/31/AE, leagfaí síos na forais chun na cuspóirí sin a bhaint amach agus ba cheart, dá bhrí sin, iad a chur san áireamh agus an Rialachán seo á chur chun feidhme.

| (15) | Ós rud é nár sainmhíníodh bochtaineacht iompair ar leibhéal an Aontais go fóill, ba cheart sainmhíniú den sórt sin a thabhairt isteach chun críoch an Rialacháin seo. D’fhéadfadh bochtaineacht iompair a bheith ina saincheist níos práinní fós, mar a aithnítear sa Mholadh ón gComhairle an 16 Meitheamh 2022 maidir le haistriú cóir i dtreo na haeráidneodrachta a áirithiú (8), agus go mbeadh laghdú ar an rochtain ar ghníomhaíochtaí agus ar sheirbhísí socheacnamaíocha bunriachtanacha mar shampla fostaíocht, oideachas nó cúram sláinte, go háirithe do dhaoine leochaileacha agus do theaghlaigh leochaileacha. Is iondúil gurb é ceann amháin nó meascán de thosca, mar shampla ioncam íseal, caiteachas ard ar bhreosla, nó easpa iompair phríobháidigh nó phoiblí atá inacmhainne nó inrochtana, is cúis leis an mbochtaineacht iompair. Is féidir le bochtaineacht iompair difear a dhéanamh go háirithe do dhaoine aonair agus do theaghlaigh i limistéir thuaithe, oileánacha, fhorimeallacha, shléibhtiúla, iargúlta agus limistéir nach bhfuil rochtain mhaith orthu nó i réigiúin nó i gcríocha beagfhorbartha, lena n-áirítear limistéir pheirea-uirbeacha bheagfhorbartha agus na réigiúin is forimeallaí. |
| --- | --- |

(15)

Ós rud é nár sainmhíníodh bochtaineacht iompair ar leibhéal an Aontais go fóill, ba cheart sainmhíniú den sórt sin a thabhairt isteach chun críoch an Rialacháin seo. D’fhéadfadh bochtaineacht iompair a bheith ina saincheist níos práinní fós, mar a aithnítear sa Mholadh ón gComhairle an 16 Meitheamh 2022 maidir le haistriú cóir i dtreo na haeráidneodrachta a áirithiú (8), agus go mbeadh laghdú ar an rochtain ar ghníomhaíochtaí agus ar sheirbhísí socheacnamaíocha bunriachtanacha mar shampla fostaíocht, oideachas nó cúram sláinte, go háirithe do dhaoine leochaileacha agus do theaghlaigh leochaileacha. Is iondúil gurb é ceann amháin nó meascán de thosca, mar shampla ioncam íseal, caiteachas ard ar bhreosla, nó easpa iompair phríobháidigh nó phoiblí atá inacmhainne nó inrochtana, is cúis leis an mbochtaineacht iompair. Is féidir le bochtaineacht iompair difear a dhéanamh go háirithe do dhaoine aonair agus do theaghlaigh i limistéir thuaithe, oileánacha, fhorimeallacha, shléibhtiúla, iargúlta agus limistéir nach bhfuil rochtain mhaith orthu nó i réigiúin nó i gcríocha beagfhorbartha, lena n-áirítear limistéir pheirea-uirbeacha bheagfhorbartha agus na réigiúin is forimeallaí.

| (16) | Ba cheart an Ciste a bhunú chun cistí a chur ar fáil do na Ballstáit le tacú lena mbeartais chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a bheidh ag an gcóras trádála astaíochtaí a thabhairt isteach le haghaidh foirgneamh agus iompar de bhóthar ar theaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha. Ba cheart é sin a bhaint amach go háirithe trí thacaíocht ioncaim dhíreach shealadach a chur ar fáil agus trí bhearta agus infheistíochtaí lena mbeartaítear an spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí éifeachtúlacht mhéadaithe fuinnimh i bhfoirgnimh, téamh agus fuarú foirgneamh a dhícharbónú, gan beann ar cé hé úinéir na bhfoirgneamh sin, lena n-áirítear fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite a chomhtháthú, agus trí rochtain níos fearr a thabhairt ar shoghluaisteacht agus iompar astaíochtaí nialasacha agus ísle chun tairbhe teaghlach leochaileach, micrifhiontar leochaileach agus úsáideoirí iompair leochaileacha. Ní mór aird a thabhairt ar na cineálacha éagsúla tithíochta cíosa, lena n-áirítear iad siúd ar an margadh cíosa príobháideach. D’fhéadfaí tacaíocht airgeadais nó dreasachtaí fioscacha, mar shampla in-asbhainteacht costas athchóirithe ón gcíos, a chur san áireamh i measc na mbeart chun tionóntaí agus daoine atá ina gcónaí i dtithíocht shóisialta a chur san áireamh. |
| --- | --- |

(16)

Ba cheart an Ciste a bhunú chun cistí a chur ar fáil do na Ballstáit le tacú lena mbeartais chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a bheidh ag an gcóras trádála astaíochtaí a thabhairt isteach le haghaidh foirgneamh agus iompar de bhóthar ar theaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha. Ba cheart é sin a bhaint amach go háirithe trí thacaíocht ioncaim dhíreach shealadach a chur ar fáil agus trí bhearta agus infheistíochtaí lena mbeartaítear an spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú trí éifeachtúlacht mhéadaithe fuinnimh i bhfoirgnimh, téamh agus fuarú foirgneamh a dhícharbónú, gan beann ar cé hé úinéir na bhfoirgneamh sin, lena n-áirítear fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite a chomhtháthú, agus trí rochtain níos fearr a thabhairt ar shoghluaisteacht agus iompar astaíochtaí nialasacha agus ísle chun tairbhe teaghlach leochaileach, micrifhiontar leochaileach agus úsáideoirí iompair leochaileacha. Ní mór aird a thabhairt ar na cineálacha éagsúla tithíochta cíosa, lena n-áirítear iad siúd ar an margadh cíosa príobháideach. D’fhéadfaí tacaíocht airgeadais nó dreasachtaí fioscacha, mar shampla in-asbhainteacht costas athchóirithe ón gcíos, a chur san áireamh i measc na mbeart chun tionóntaí agus daoine atá ina gcónaí i dtithíocht shóisialta a chur san áireamh.

| (17) | Ba cheart do gach Ballstát plean aeráide sóisialta (‘an Plean’) a chur faoi bhráid an Choimisiúin. Ba cheart na Pleananna a chur isteach faoin 30 Meitheamh 2025 ionas gur féidir iad a bhreithniú go cúramach agus go tráthúil. Ba cheart do na Pleananna comhpháirt infheistíochta a bheith acu ina gcuirtear réiteach fadtéarmach chun spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú chun cinn agus d’fhéadfaidís bearta eile a bheartú, lena n-áirítear tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach, chun éifeachtaí díobhálacha ar ioncam a mhaolú sa ghearrthéarma. Ba cheart do na Pleananna dhá chuspóir a shaothrú. Ar an gcéad dul síos, ba cheart dóibh na hacmhainní is gá a sholáthar do theaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha chun infheistíochtaí san éifeachtúlacht fuinnimh, dícharbónú téimh agus fuaraithe, i bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle agus soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus ísle a mhaoiniú agus a dhéanamh, lena n-áirítear trí dhearbháin, fóirdheontais nó iasachtaí saor ó ús. Ar an dara dul síos, ba cheart dóibh an tionchar a bheidh ag an méadú ar chostas breoslaí iontaise ar na daoine is leochailí a mhaolú agus ar an gcaoi sin an bhochtaineacht fuinnimh agus an bhochtaineacht iompair le linn na tréimhse aistrithe a chosc go dtí go mbeidh infheistíochtaí den sórt sin déanta. Leis na Pleananna, d’fhéadfaí tacú le rochtain ar thithíocht inacmhainne atá tíosach ar fhuinneamh, lena n-áirítear tithíocht shóisialta. Agus bearta á gcur chun feidhme acu chun tacú le húsáideoirí iompair leochaileacha, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann tús áite a thabhairt do thacaíocht d’fheithiclí astaíochtaí nialasacha ina bPleananna, ar choinníoll gur réiteach inacmhainne agus in-imscartha é. |
| --- | --- |

(17)

Ba cheart do gach Ballstát plean aeráide sóisialta (‘an Plean’) a chur faoi bhráid an Choimisiúin. Ba cheart na Pleananna a chur isteach faoin 30 Meitheamh 2025 ionas gur féidir iad a bhreithniú go cúramach agus go tráthúil. Ba cheart do na Pleananna comhpháirt infheistíochta a bheith acu ina gcuirtear réiteach fadtéarmach chun spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú chun cinn agus d’fhéadfaidís bearta eile a bheartú, lena n-áirítear tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach, chun éifeachtaí díobhálacha ar ioncam a mhaolú sa ghearrthéarma. Ba cheart do na Pleananna dhá chuspóir a shaothrú. Ar an gcéad dul síos, ba cheart dóibh na hacmhainní is gá a sholáthar do theaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha chun infheistíochtaí san éifeachtúlacht fuinnimh, dícharbónú téimh agus fuaraithe, i bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle agus soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus ísle a mhaoiniú agus a dhéanamh, lena n-áirítear trí dhearbháin, fóirdheontais nó iasachtaí saor ó ús. Ar an dara dul síos, ba cheart dóibh an tionchar a bheidh ag an méadú ar chostas breoslaí iontaise ar na daoine is leochailí a mhaolú agus ar an gcaoi sin an bhochtaineacht fuinnimh agus an bhochtaineacht iompair le linn na tréimhse aistrithe a chosc go dtí go mbeidh infheistíochtaí den sórt sin déanta. Leis na Pleananna, d’fhéadfaí tacú le rochtain ar thithíocht inacmhainne atá tíosach ar fhuinneamh, lena n-áirítear tithíocht shóisialta. Agus bearta á gcur chun feidhme acu chun tacú le húsáideoirí iompair leochaileacha, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann tús áite a thabhairt do thacaíocht d’fheithiclí astaíochtaí nialasacha ina bPleananna, ar choinníoll gur réiteach inacmhainne agus in-imscartha é.

| (18) | Is iad na Ballstáit, i gcomhairle leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, leis na comhpháirtithe eacnamaíocha agus sóisialta agus le heagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, is fearr atá in ann Pleananna a dhearadh, a chur chun feidhme agus, i gcás inarb ábhartha, a leasú, ar Pleananna iad atá oiriúnaithe agus spriocdhírithe ar a n-imthosca áitiúla, réigiúnacha agus náisiúnta, ar na beartais atá acu cheana sna réimsí ábhartha agus ar an úsáid atá beartaithe a bhaint as cistí ábhartha eile de chuid an Aontais. Ba cheart comhairliúchán poiblí leis na geallsealbhóirí a reáchtáil gach uair a cheanglaítear ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar Phlean. Is ar an dóigh sin, is fearr is féidir éagsúlacht leathan cásanna, saineolas sonrach rialtas áitiúil agus réigiúnach, comhpháirtithe eacnamaíocha agus sóisialta, eagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, institiúidí taighde agus nuálaíochta, geallsealbhóirí tionsclaíocha agus ionadaithe don idirphlé sóisialta, chomh maith le himthosca náisiúnta a léiriú agus rannchuidiú le héifeachtúlacht agus éifeachtacht na tacaíochta foriomláine do dhaoine leochaileacha. |
| --- | --- |

(18)

Is iad na Ballstáit, i gcomhairle leis na húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, leis na comhpháirtithe eacnamaíocha agus sóisialta agus le heagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, is fearr atá in ann Pleananna a dhearadh, a chur chun feidhme agus, i gcás inarb ábhartha, a leasú, ar Pleananna iad atá oiriúnaithe agus spriocdhírithe ar a n-imthosca áitiúla, réigiúnacha agus náisiúnta, ar na beartais atá acu cheana sna réimsí ábhartha agus ar an úsáid atá beartaithe a bhaint as cistí ábhartha eile de chuid an Aontais. Ba cheart comhairliúchán poiblí leis na geallsealbhóirí a reáchtáil gach uair a cheanglaítear ar an gCoimisiún measúnú a dhéanamh ar Phlean. Is ar an dóigh sin, is fearr is féidir éagsúlacht leathan cásanna, saineolas sonrach rialtas áitiúil agus réigiúnach, comhpháirtithe eacnamaíocha agus sóisialta, eagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, institiúidí taighde agus nuálaíochta, geallsealbhóirí tionsclaíocha agus ionadaithe don idirphlé sóisialta, chomh maith le himthosca náisiúnta a léiriú agus rannchuidiú le héifeachtúlacht agus éifeachtacht na tacaíochta foriomláine do dhaoine leochaileacha.

| (19) | Ba cheart na Pleananna a dhearadh i ndlúthchomhar leis an gCoimisiún agus a ullmhú i gcomhréir leis an teimpléad a chuirtear ar fáil. Chun ualaí riaracháin iomarcacha a sheachaint, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann mionchoigeartuithe nó earráidí cléireachais a cheartú sna Pleananna, trí fhógra simplí a thabhairt don Choimisiún faoi na hathruithe sin. Ba cheart gur mhéadú nó laghdú níos lú ná 5 % den sprioc a bheartaítear sa Phlean a bheadh sna mionchoigeartuithe. |
| --- | --- |

(19)

Ba cheart na Pleananna a dhearadh i ndlúthchomhar leis an gCoimisiún agus a ullmhú i gcomhréir leis an teimpléad a chuirtear ar fáil. Chun ualaí riaracháin iomarcacha a sheachaint, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann mionchoigeartuithe nó earráidí cléireachais a cheartú sna Pleananna, trí fhógra simplí a thabhairt don Choimisiún faoi na hathruithe sin. Ba cheart gur mhéadú nó laghdú níos lú ná 5 % den sprioc a bheartaítear sa Phlean a bheadh sna mionchoigeartuithe.

| (20) | Tá sé ríthábhachtach a áirithiú go ndírítear na bearta agus na hinfheistíochtaí go háirithe ar theaghlaigh atá buailte ag bochtaineacht fuinnimh nó ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha chun aistriú cóir i dtreo na haeráidneodrachta a bhaint amach. Ba cheart do bhearta tacaíochta chun laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa cuidiú le Ballstáit aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a eascraíonn as trádáil astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar. |
| --- | --- |

(20)

Tá sé ríthábhachtach a áirithiú go ndírítear na bearta agus na hinfheistíochtaí go háirithe ar theaghlaigh atá buailte ag bochtaineacht fuinnimh nó ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha chun aistriú cóir i dtreo na haeráidneodrachta a bhaint amach. Ba cheart do bhearta tacaíochta chun laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa cuidiú le Ballstáit aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a eascraíonn as trádáil astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar.

| (21) | Go dtí go mbeidh tionchar ag na hinfheistíochtaí sin ar chostais agus astaíochtaí a laghdú, rannchuideodh tacaíocht ioncaim dhíreach dhea-spriocdhírithe do theaghlaigh leochaileacha agus d’úsáideoirí iompair leochaileacha le laghdú ar chostais fuinnimh agus soghluaisteachta agus thacódh sí leis an aistriú cóir. Ba cheart an tacaíocht ioncaim dhíreach sin a thuiscint mar bheart sealadach a ghabhann le dícharbónú na n-earnálacha tithíochta agus iompair. Ní bheadh an tacaíocht buan toisc nach dtugann sí aghaidh ar na príomhchúiseanna atá le bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair. Níor cheart tacaíocht den sórt sin a úsáid ach chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair dhíreacha a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Theoir 2003/87/CE, agus níor cheart í a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar chostais leictreachais nó teasa a bhaineann le táirgeadh cumhachta agus téimh a áireamh faoi raon feidhme na Treorach sin. Ba cheart don incháilitheacht le haghaidh na tacaíochta ioncaim dírí sin a bheith teoranta ó thaobh ama. Ba cheart spriocdhíriú ar fhaighteoirí na tacaíochta ioncaim dírí, mar bhaill de ghrúpa ginearálta faighteoirí, le bearta agus infheistíochtaí a bhfuil sé d’aidhm acu na faighteoirí sin a thógáil amach go héifeachtach as bochtaineacht fuinnimh agus as bochtaineacht iompair. Ba cheart, dá bhrí sin, tacaíocht ioncaim dhíreach a áireamh sna Pleananna ar choinníoll go bhfuil bearta nó infheistíochtaí iontu freisin a mbeidh tionchair mharthanacha acu atá spriocdhírithe ar theaghlaigh leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha a fhaigheann tacaíocht ioncaim dhíreach. |
| --- | --- |

(21)

Go dtí go mbeidh tionchar ag na hinfheistíochtaí sin ar chostais agus astaíochtaí a laghdú, rannchuideodh tacaíocht ioncaim dhíreach dhea-spriocdhírithe do theaghlaigh leochaileacha agus d’úsáideoirí iompair leochaileacha le laghdú ar chostais fuinnimh agus soghluaisteachta agus thacódh sí leis an aistriú cóir. Ba cheart an tacaíocht ioncaim dhíreach sin a thuiscint mar bheart sealadach a ghabhann le dícharbónú na n-earnálacha tithíochta agus iompair. Ní bheadh an tacaíocht buan toisc nach dtugann sí aghaidh ar na príomhchúiseanna atá le bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair. Níor cheart tacaíocht den sórt sin a úsáid ach chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair dhíreacha a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Theoir 2003/87/CE, agus níor cheart í a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar chostais leictreachais nó teasa a bhaineann le táirgeadh cumhachta agus téimh a áireamh faoi raon feidhme na Treorach sin. Ba cheart don incháilitheacht le haghaidh na tacaíochta ioncaim dírí sin a bheith teoranta ó thaobh ama. Ba cheart spriocdhíriú ar fhaighteoirí na tacaíochta ioncaim dírí, mar bhaill de ghrúpa ginearálta faighteoirí, le bearta agus infheistíochtaí a bhfuil sé d’aidhm acu na faighteoirí sin a thógáil amach go héifeachtach as bochtaineacht fuinnimh agus as bochtaineacht iompair. Ba cheart, dá bhrí sin, tacaíocht ioncaim dhíreach a áireamh sna Pleananna ar choinníoll go bhfuil bearta nó infheistíochtaí iontu freisin a mbeidh tionchair mharthanacha acu atá spriocdhírithe ar theaghlaigh leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha a fhaigheann tacaíocht ioncaim dhíreach.

| (22) | Ba cheart do na Ballstáit feasacht a mhúscailt i measc teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha trí fhaisnéis, oideachas agus comhairle spriocdhírithe, inrochtana agus inacmhainne a sholáthar maidir le bearta agus infheistíochtaí costéifeachtacha, agus tacaíocht atá ar fáil, lena n-áirítear trí iniúchtaí fuinnimh ar fhoirgnimh, mar aon le comhairliúcháin shaincheaptha fuinnimh nó seirbhísí saincheaptha bainistithe soghluaisteachta. |
| --- | --- |

(22)

Ba cheart do na Ballstáit feasacht a mhúscailt i measc teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha trí fhaisnéis, oideachas agus comhairle spriocdhírithe, inrochtana agus inacmhainne a sholáthar maidir le bearta agus infheistíochtaí costéifeachtacha, agus tacaíocht atá ar fáil, lena n-áirítear trí iniúchtaí fuinnimh ar fhoirgnimh, mar aon le comhairliúcháin shaincheaptha fuinnimh nó seirbhísí saincheaptha bainistithe soghluaisteachta.

| (23) | Ag cur san áireamh a thábhachtaí atá sé dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir le gealltanais Chomhaontú Pháras, agus an gealltanas do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe, tá sé i gceist go mbeidh na bearta agus na hinfheistíochtaí faoin Rialachán seo i gcomhréir leis an sprioc gur cheart ar a laghad 30 % de mhéid iomlán bhuiséad an Aontais faoin gcreat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027 a leagtar síos i Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle (9) (‘CAI 2021-2027’) agus de mhéid iomlán Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2020/2094 ón gComhairle (10), agus 37 % ar a laghad de mhéid iomlán na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11), a chaitheamh ar chuspóirí aeráide a phríomhshruthú. Tá sé beartaithe freisin go mbeidh na bearta agus na hinfheistíochtaí faoin Rialachán seo i gcomhréir leis an uaillmhian 7,5 % den chaiteachas bliantúil a sholáthar faoi CAI 2021-2027 do chuspóirí bithéagsúlachta in 2024 agus 10 % den chaiteachas bliantúil a sholáthar faoi CAI 2021-2027 do chuspóirí bithéagsúlachta in 2026 agus 2027, agus an forluí atá ann idir spriocanna aeráide agus bithéagsúlachta á gcur san áireamh ag an am céanna.
  Chun na críche sin, ba cheart an mhodheolaíocht a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12) a úsáid chun caiteachais an Chiste a rianú. Leis an gCiste ba cheart tacú le bearta agus infheistíochtaí lena n-urramófar go hiomlán caighdeáin agus tosaíochtaí aeráide agus comhshaoil an Aontais agus an prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a chomhlíonadh de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13). Níor cheart ach bearta agus infheistíochtaí den sórt sin a áireamh sna Pleananna. Ba cheart a mheas, mar riail ghinearálta, nach mbíonn tionchar suntasach intuartha ag bearta tacaíochta ioncaim dírí ar chuspóirí comhshaoil agus, dá bhrí sin, ba cheart a mheas go bhfuil siad i gcomhréir leis an bprionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’. Ba cheart don Choimisiún treoir theicniúil a eisiúint do na Ballstáit i bhfad sula n-ullmhófar na Pleananna. Ba cheart míniú a thabhairt sa treoir ar an gcaoi a bhfuil na bearta agus na hinfheistíochtaí leis an bprionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a chomhlíonadh. |
| --- | --- |

(23)

Ag cur san áireamh a thábhachtaí atá sé dul i ngleic leis an athrú aeráide i gcomhréir le gealltanais Chomhaontú Pháras, agus an gealltanas do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe na Náisiún Aontaithe, tá sé i gceist go mbeidh na bearta agus na hinfheistíochtaí faoin Rialachán seo i gcomhréir leis an sprioc gur cheart ar a laghad 30 % de mhéid iomlán bhuiséad an Aontais faoin gcreat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027 a leagtar síos i Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle (9) (‘CAI 2021-2027’) agus de mhéid iomlán Ionstraim Théarnaimh an Aontais Eorpaigh, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2020/2094 ón gComhairle (10), agus 37 % ar a laghad de mhéid iomlán na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11), a chaitheamh ar chuspóirí aeráide a phríomhshruthú. Tá sé beartaithe freisin go mbeidh na bearta agus na hinfheistíochtaí faoin Rialachán seo i gcomhréir leis an uaillmhian 7,5 % den chaiteachas bliantúil a sholáthar faoi CAI 2021-2027 do chuspóirí bithéagsúlachta in 2024 agus 10 % den chaiteachas bliantúil a sholáthar faoi CAI 2021-2027 do chuspóirí bithéagsúlachta in 2026 agus 2027, agus an forluí atá ann idir spriocanna aeráide agus bithéagsúlachta á gcur san áireamh ag an am céanna.

Chun na críche sin, ba cheart an mhodheolaíocht a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12) a úsáid chun caiteachais an Chiste a rianú. Leis an gCiste ba cheart tacú le bearta agus infheistíochtaí lena n-urramófar go hiomlán caighdeáin agus tosaíochtaí aeráide agus comhshaoil an Aontais agus an prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a chomhlíonadh de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13). Níor cheart ach bearta agus infheistíochtaí den sórt sin a áireamh sna Pleananna. Ba cheart a mheas, mar riail ghinearálta, nach mbíonn tionchar suntasach intuartha ag bearta tacaíochta ioncaim dírí ar chuspóirí comhshaoil agus, dá bhrí sin, ba cheart a mheas go bhfuil siad i gcomhréir leis an bprionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’. Ba cheart don Choimisiún treoir theicniúil a eisiúint do na Ballstáit i bhfad sula n-ullmhófar na Pleananna. Ba cheart míniú a thabhairt sa treoir ar an gcaoi a bhfuil na bearta agus na hinfheistíochtaí leis an bprionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a chomhlíonadh.

| (24) | Bíonn tionchar díréireach ag bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair ar mhná, go háirithe máithreacha singile, ar 85 % de theaghlaigh aontuismitheora iad, chomh maith le mná singile, mná faoi mhíchumas, agus mná scothaosta atá ina gcónaí ina n-aonar. Ina theannta sin, tá patrúin soghluaisteachta difriúla agus níos casta ag mná. Tá riosca ard bochtaineachta ann go háirithe i gcás teaghlaigh aontuismitheora a bhfuil leanaí cleithiúnacha acu. Ba cheart comhionannas inscne agus comhionannas deiseanna do chách, agus príomhshruthú na gcuspóirí sin, chomh maith le cearta inrochtaineachta daoine faoi mhíchumas a chumhdach agus a chur chun cinn fad atá Pleananna á n-ullmhú agus á gcur chun feidhme chun a áirithiú nach bhfágfar aon duine ar lár. |
| --- | --- |

(24)

Bíonn tionchar díréireach ag bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair ar mhná, go háirithe máithreacha singile, ar 85 % de theaghlaigh aontuismitheora iad, chomh maith le mná singile, mná faoi mhíchumas, agus mná scothaosta atá ina gcónaí ina n-aonar. Ina theannta sin, tá patrúin soghluaisteachta difriúla agus níos casta ag mná. Tá riosca ard bochtaineachta ann go háirithe i gcás teaghlaigh aontuismitheora a bhfuil leanaí cleithiúnacha acu. Ba cheart comhionannas inscne agus comhionannas deiseanna do chách, agus príomhshruthú na gcuspóirí sin, chomh maith le cearta inrochtaineachta daoine faoi mhíchumas a chumhdach agus a chur chun cinn fad atá Pleananna á n-ullmhú agus á gcur chun feidhme chun a áirithiú nach bhfágfar aon duine ar lár.

| (25) | Is féidir le custaiméirí gníomhacha, pobail fuinnimh saoránach agus trádáil fuinnimh inathnuaite idir piaraí cabhrú leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo a bhaint amach trí chur chuige ón mbun aníos arna thionscnamh ag saoránaigh. Déanann siad tomhaltóirí a chumhachtú agus tugann siad páirt dóibh agus cuireann siad ar chumas grúpaí áirithe custaiméirí teaghlaigh a bheith rannpháirteach i mbearta agus in infheistíochtaí éifeachtúlachta fuinnimh, tacú le fuinnimh inathnuaite a bheith á húsáid ag teaghlaigh agus, ag an am céanna, rannchuidiú leis an mbochtaineacht fuinnimh a chomhrac. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit ról na bpobal fuinnimh saoránach agus na gcomhphobal fuinnimh inathnuaite a chur chun cinn agus a mheas mar thairbhithe incháilithe den Chiste. |
| --- | --- |

(25)

Is féidir le custaiméirí gníomhacha, pobail fuinnimh saoránach agus trádáil fuinnimh inathnuaite idir piaraí cabhrú leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo a bhaint amach trí chur chuige ón mbun aníos arna thionscnamh ag saoránaigh. Déanann siad tomhaltóirí a chumhachtú agus tugann siad páirt dóibh agus cuireann siad ar chumas grúpaí áirithe custaiméirí teaghlaigh a bheith rannpháirteach i mbearta agus in infheistíochtaí éifeachtúlachta fuinnimh, tacú le fuinnimh inathnuaite a bheith á húsáid ag teaghlaigh agus, ag an am céanna, rannchuidiú leis an mbochtaineacht fuinnimh a chomhrac. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit ról na bpobal fuinnimh saoránach agus na gcomhphobal fuinnimh inathnuaite a chur chun cinn agus a mheas mar thairbhithe incháilithe den Chiste.

| (26) | Ba cheart do na Ballstáit na bearta agus na hinfheistíochtaí atá le maoiniú, costais mheasta na mbeart agus na n-infheistíochtaí sin agus an rannchuidiú náisiúnta a áireamh sna Pleananna. Nuair a bheidh a bPleananna á dtíolacadh acu, ba cheart do na Ballstáit na costais iomlána mheasta a thíolacadh gan an cháin bhreisluacha (CBL) a áireamh chun inchomparáideacht idir na Pleananna a chumasú. Ba cheart príomh-gharspriocanna agus príomhspriocanna a bheith sna Pleananna freisin ionas gur féidir measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme éifeachtach na mbeart agus na n-infheistíochtaí. |
| --- | --- |

(26)

Ba cheart do na Ballstáit na bearta agus na hinfheistíochtaí atá le maoiniú, costais mheasta na mbeart agus na n-infheistíochtaí sin agus an rannchuidiú náisiúnta a áireamh sna Pleananna. Nuair a bheidh a bPleananna á dtíolacadh acu, ba cheart do na Ballstáit na costais iomlána mheasta a thíolacadh gan an cháin bhreisluacha (CBL) a áireamh chun inchomparáideacht idir na Pleananna a chumasú. Ba cheart príomh-gharspriocanna agus príomhspriocanna a bheith sna Pleananna freisin ionas gur féidir measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme éifeachtach na mbeart agus na n-infheistíochtaí.

| (27) | Ba cheart don Chiste agus do na Pleananna a bheith comhleanúnach agus leagtha amach de réir na n-athchóirithe atá beartaithe agus na ngealltanas atá tugtha ag na Ballstáit faoina bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide cothrom le dáta i gcomhréir le Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14), faoi Threoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (athmhúnlú), faoi Phlean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, faoi chláir beartais chomhtháthaithe i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1060, faoi phleananna críochacha um aistriú cóir i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1056 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15), faoi phleananna téarnaimh agus athléimneachta i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/241, faoin gCiste don Nuachóiriú, mar a leagtar amach in Airteagal 10d de Threoir 2003/87/CE, agus faoi straitéisí fadtéarmacha athchóirithe foirgneamh na mBallstát i gcomhréir le Treoir 2010/31/AE. Chun éifeachtúlacht riaracháin a áirithiú, i gcás inarb infheidhme, ba cheart don fhaisnéis a áirítear sna Pleananna a bheith comhsheasmhach leis na gníomhartha reachtacha agus na pleananna sin. |
| --- | --- |

(27)

Ba cheart don Chiste agus do na Pleananna a bheith comhleanúnach agus leagtha amach de réir na n-athchóirithe atá beartaithe agus na ngealltanas atá tugtha ag na Ballstáit faoina bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide cothrom le dáta i gcomhréir le Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14), faoi Threoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (athmhúnlú), faoi Phlean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta, faoi chláir beartais chomhtháthaithe i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1060, faoi phleananna críochacha um aistriú cóir i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1056 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15), faoi phleananna téarnaimh agus athléimneachta i gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/241, faoin gCiste don Nuachóiriú, mar a leagtar amach in Airteagal 10d de Threoir 2003/87/CE, agus faoi straitéisí fadtéarmacha athchóirithe foirgneamh na mBallstát i gcomhréir le Treoir 2010/31/AE. Chun éifeachtúlacht riaracháin a áirithiú, i gcás inarb infheidhme, ba cheart don fhaisnéis a áirítear sna Pleananna a bheith comhsheasmhach leis na gníomhartha reachtacha agus na pleananna sin.

| (28) | Ar mhaithe le pleanáil níos éifeachtúla, ba cheart do na Ballstáit a léiriú ina bPleananna na hiarmhairtí a bhaineann leis an gcóras trádála astaíochtaí a bhunaítear i gcomhréir le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE a chur ar atráth, de bhun Airteagal 30k den Treoir sin. Chuige sin, ba cheart idirdhealú críochnúil a dhéanamh idir an fhaisnéis ábhartha uile atá le cur san áireamh sa Phlean agus an fhaisnéis sin a dheighilt ina dhá chás, eadhon, trí chur síos agus cainníochtú a dhéanamh ar na coigeartuithe is gá ar na bearta, infheistíochtaí, garspriocanna, spriocanna, méid na ranníocaíochta náisiúnta agus aon ghné ábhartha eile den Phlean. |
| --- | --- |

(28)

Ar mhaithe le pleanáil níos éifeachtúla, ba cheart do na Ballstáit a léiriú ina bPleananna na hiarmhairtí a bhaineann leis an gcóras trádála astaíochtaí a bhunaítear i gcomhréir le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE a chur ar atráth, de bhun Airteagal 30k den Treoir sin. Chuige sin, ba cheart idirdhealú críochnúil a dhéanamh idir an fhaisnéis ábhartha uile atá le cur san áireamh sa Phlean agus an fhaisnéis sin a dheighilt ina dhá chás, eadhon, trí chur síos agus cainníochtú a dhéanamh ar na coigeartuithe is gá ar na bearta, infheistíochtaí, garspriocanna, spriocanna, méid na ranníocaíochta náisiúnta agus aon ghné ábhartha eile den Phlean.

| (29) | Ba cheart don Aontas tacú le Ballstáit a bPleananna a chur chun feidhme trí bhíthin acmhainní airgeadais ón gCiste. Ba cheart íocaíochtaí ón gCiste a dhéanamh coinníollach ar na garspriocanna agus na spriocanna a áirítear sna Pleananna a bhaint amach. D’fhágfadh sé sin go bhféadfaí imthosca agus tosaíochtaí náisiúnta a chur san áireamh, agus maoiniú á shimpliú agus comhtháthú an mhaoinithe faoin gCiste le cláir caiteachais náisiúnta eile á éascú agus tionchar agus sláine chaiteachas an Aontais á ráthú ag an am céanna. |
| --- | --- |

(29)

Ba cheart don Aontas tacú le Ballstáit a bPleananna a chur chun feidhme trí bhíthin acmhainní airgeadais ón gCiste. Ba cheart íocaíochtaí ón gCiste a dhéanamh coinníollach ar na garspriocanna agus na spriocanna a áirítear sna Pleananna a bhaint amach. D’fhágfadh sé sin go bhféadfaí imthosca agus tosaíochtaí náisiúnta a chur san áireamh, agus maoiniú á shimpliú agus comhtháthú an mhaoinithe faoin gCiste le cláir caiteachais náisiúnta eile á éascú agus tionchar agus sláine chaiteachas an Aontais á ráthú ag an am céanna.

| (30) | Ba cheart an Ciste a mhaoiniú go heisceachtúil agus go sealadach leis an ioncam a ghintear ó cheantáil 50 milliún lamháltas de bhun Airteagal 10a(8b) de Threoir 2003/87/CE, le 150 milliún lamháltas de bhun Airteagal 30d(3) den Treoir sin agus le méid lamháltas breise de bhun Airteagal 30d(4) den Treoir sin, ar cheart ioncam sannta seachtrach a bheith ann. I bprionsabal, ba cheart uasmhéid EUR 65 000 000 000 a chur ar fáil chun an Ciste a chur chun feidhme don tréimhse 2026-2032. Áiritheoidh an Coimisiún ceantáil lamháltas a chumhdaítear le Caibidil IVa den Treoir sin. I gcás ina gcuirfear an córas trádála astaíochtaí arna bhunú i gcomhréir leis an gCaibidil sin ar atráth go dtí 2028 de bhun Airteagal 30k den Treoir sin, ba cheart gurb é EUR 54 600 000 000 an t-uasmhéid a bheadh ar fáil chun an Ciste a chur chun feidhme. Léiríonn an méid sin agus na méideanna bliantúla go bhfuil gá le níos mó maoinithe ag tús an Chiste. Ba cheart an leithdháileadh airgeadais uasta a ríomh do gach Ballstát i gcomhréir le modheolaíocht leithdháilte lena soláthrófar, go háirithe, tacaíocht bhreise do na Ballstáit sin ar mó an tionchar orthu mar thoradh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE. Ós rud é go bhfuil an t-ioncam sannta seachtrach le cur ar fáil tar éis lamháltais a cheantáil de bhun Airteagail 10a(8b), 30d(3) agus 30d(4) de Threoir 2003/87/CE, is gá foráil a dhéanamh maidir le maolú ar Airteagal 22(2) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) chun go mbeidh an tAontas in ann gealltanas a thabhairt gach bliain maidir leis na méideanna is gá chun na híocaíochtaí leis na Ballstáit a dhéanamh i gcomhréir leis an Rialachán seo le haghaidh riar na leithreasuithe a chomhfhreagraíonn d’ioncam sannta. |
| --- | --- |

(30)

Ba cheart an Ciste a mhaoiniú go heisceachtúil agus go sealadach leis an ioncam a ghintear ó cheantáil 50 milliún lamháltas de bhun Airteagal 10a(8b) de Threoir 2003/87/CE, le 150 milliún lamháltas de bhun Airteagal 30d(3) den Treoir sin agus le méid lamháltas breise de bhun Airteagal 30d(4) den Treoir sin, ar cheart ioncam sannta seachtrach a bheith ann. I bprionsabal, ba cheart uasmhéid EUR 65 000 000 000 a chur ar fáil chun an Ciste a chur chun feidhme don tréimhse 2026-2032. Áiritheoidh an Coimisiún ceantáil lamháltas a chumhdaítear le Caibidil IVa den Treoir sin. I gcás ina gcuirfear an córas trádála astaíochtaí arna bhunú i gcomhréir leis an gCaibidil sin ar atráth go dtí 2028 de bhun Airteagal 30k den Treoir sin, ba cheart gurb é EUR 54 600 000 000 an t-uasmhéid a bheadh ar fáil chun an Ciste a chur chun feidhme. Léiríonn an méid sin agus na méideanna bliantúla go bhfuil gá le níos mó maoinithe ag tús an Chiste. Ba cheart an leithdháileadh airgeadais uasta a ríomh do gach Ballstát i gcomhréir le modheolaíocht leithdháilte lena soláthrófar, go háirithe, tacaíocht bhreise do na Ballstáit sin ar mó an tionchar orthu mar thoradh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE. Ós rud é go bhfuil an t-ioncam sannta seachtrach le cur ar fáil tar éis lamháltais a cheantáil de bhun Airteagail 10a(8b), 30d(3) agus 30d(4) de Threoir 2003/87/CE, is gá foráil a dhéanamh maidir le maolú ar Airteagal 22(2) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) chun go mbeidh an tAontas in ann gealltanas a thabhairt gach bliain maidir leis na méideanna is gá chun na híocaíochtaí leis na Ballstáit a dhéanamh i gcomhréir leis an Rialachán seo le haghaidh riar na leithreasuithe a chomhfhreagraíonn d’ioncam sannta.

| (31) | Ba cheart do Bhallstáit 25 % ar a laghad de chostais iomlána mheasta a bPleananna a ranníoc. |
| --- | --- |

(31)

Ba cheart do Bhallstáit 25 % ar a laghad de chostais iomlána mheasta a bPleananna a ranníoc.

| (32) | Ba cheart a bheith in ann na gealltanais bhuiséadacha a mhiondealú ina dtráthchodanna bliantúla, de réir mar is iomchuí. Ba cheart a chur san áireamh sna comhaontuithe leis na Ballstáit arb ionann iad agus gealltanais dhlíthiúla aonair, inter alia, an teagmhas dá dtagraítear in Airteagal 30k de Threoir 2003/87/CE a d’fhéadfadh moill bliana a spreagadh maidir le tús a chur le trádáil astaíochtaí d’fhoirgnimh, d’iompar de bhóthar agus d’earnálacha breise. Leis na comhaontuithe sin, ba cheart aon rioscaí airgeadais a d’fhéadfadh a bheith ann don Aontas a chur san áireamh, a bhféadfadh leasú ar na gealltanais dhlíthiúla aonair a bheith ag teastáil ina leith, i ngeall ar shainiúlachtaí mhaoiniú sealadach agus eisceachtúil an Chiste trí ioncam sannta seachtrach arna ghiniúint ó lamháltais an chórais trádála astaíochtaí. |
| --- | --- |

(32)

Ba cheart a bheith in ann na gealltanais bhuiséadacha a mhiondealú ina dtráthchodanna bliantúla, de réir mar is iomchuí. Ba cheart a chur san áireamh sna comhaontuithe leis na Ballstáit arb ionann iad agus gealltanais dhlíthiúla aonair, inter alia, an teagmhas dá dtagraítear in Airteagal 30k de Threoir 2003/87/CE a d’fhéadfadh moill bliana a spreagadh maidir le tús a chur le trádáil astaíochtaí d’fhoirgnimh, d’iompar de bhóthar agus d’earnálacha breise. Leis na comhaontuithe sin, ba cheart aon rioscaí airgeadais a d’fhéadfadh a bheith ann don Aontas a chur san áireamh, a bhféadfadh leasú ar na gealltanais dhlíthiúla aonair a bheith ag teastáil ina leith, i ngeall ar shainiúlachtaí mhaoiniú sealadach agus eisceachtúil an Chiste trí ioncam sannta seachtrach arna ghiniúint ó lamháltais an chórais trádála astaíochtaí.

| (33) | Chun acmhainní breise don Chiste a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann a iarraidh go n-aistreofaí acmhainní chuig an gCiste ó na cláir beartais chomhtháthaithe faoi bhainistíocht roinnte, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/1060, faoi réir na gcoinníollacha a leagtar amach sa Rialachán sin. Chun solúbthacht leordhóthanach a thabhairt do na Ballstáit maidir le cur chun feidhme a leithdháiltí faoin gCiste, ba cheart é a bheith indéanta acmhainní a aistriú óna leithdháileadh airgeadais bliantúil chuig cistí faoi bhainistíocht roinnte dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2021/1060, suas le huasteorainn 15 %. D’fhonn an t-ualach riaracháin a eascraíonn as aistrithe leantacha acmhainní óna leithdháileadh airgeadais bliantúil ón gCiste chuig cistí faoi bhainistíocht roinnte a thagann faoi raon feidhme Rialachán (AE) 2021/1060 a mhaolú, níor cheart, i bprionsabal, an leasú comhfhreagrach ar chlár amháin nó níos mó a cheangal ach aon uair amháin, faoi réir coinníollacha áirithe chun rialú éifeachtach airgeadais a áirithiú. Ba cheart go bhféadfaí tuilleadh aistrithe a dhéanamh sna blianta ina dhiaidh sin trí na táblaí airgeadais a chur in iúl don Choimisiún, ar choinníoll go mbaineann na hathruithe go heisiach le méadú ar na hacmhainní airgeadais, gan aon athruithe eile a dhéanamh ar an gclár lena mbaineann. |
| --- | --- |

(33)

Chun acmhainní breise don Chiste a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann a iarraidh go n-aistreofaí acmhainní chuig an gCiste ó na cláir beartais chomhtháthaithe faoi bhainistíocht roinnte, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/1060, faoi réir na gcoinníollacha a leagtar amach sa Rialachán sin. Chun solúbthacht leordhóthanach a thabhairt do na Ballstáit maidir le cur chun feidhme a leithdháiltí faoin gCiste, ba cheart é a bheith indéanta acmhainní a aistriú óna leithdháileadh airgeadais bliantúil chuig cistí faoi bhainistíocht roinnte dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2021/1060, suas le huasteorainn 15 %. D’fhonn an t-ualach riaracháin a eascraíonn as aistrithe leantacha acmhainní óna leithdháileadh airgeadais bliantúil ón gCiste chuig cistí faoi bhainistíocht roinnte a thagann faoi raon feidhme Rialachán (AE) 2021/1060 a mhaolú, níor cheart, i bprionsabal, an leasú comhfhreagrach ar chlár amháin nó níos mó a cheangal ach aon uair amháin, faoi réir coinníollacha áirithe chun rialú éifeachtach airgeadais a áirithiú. Ba cheart go bhféadfaí tuilleadh aistrithe a dhéanamh sna blianta ina dhiaidh sin trí na táblaí airgeadais a chur in iúl don Choimisiún, ar choinníoll go mbaineann na hathruithe go heisiach le méadú ar na hacmhainní airgeadais, gan aon athruithe eile a dhéanamh ar an gclár lena mbaineann.

| (34) | Ba cheart don Chiste tacú le bearta a thugann urraim do phrionsabal na breisíochta maidir le cistiú ón Aontas. Níor cheart an Ciste a bheith in ionad caiteachas náisiúnta athfhillteach, ach amháin i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, lena n-áirítear íocaíochtaí costas le haghaidh gníomhaíochtaí cúnaimh theicniúil a léirítear sna Pleananna. |
| --- | --- |

(34)

Ba cheart don Chiste tacú le bearta a thugann urraim do phrionsabal na breisíochta maidir le cistiú ón Aontas. Níor cheart an Ciste a bheith in ionad caiteachas náisiúnta athfhillteach, ach amháin i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, lena n-áirítear íocaíochtaí costas le haghaidh gníomhaíochtaí cúnaimh theicniúil a léirítear sna Pleananna.

| (35) | Chun leithdháileadh éifeachtúil, trédhearcach agus comhleanúnach cistí a áirithiú, agus chun prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais a urramú, ba cheart do na gníomhaíochtaí a dhéanfar faoin Rialachán seo a bheith comhsheasmhach leis na cláir leanúnacha de chuid an Aontais, cláir leanúnacha náisiúnta agus i gcás inarb iomchuí, réigiúnacha agus go mbeidís mar chomhlánú orthu, agus san am céanna, ba cheart cistiú dúbailte ón gCiste nó ó chláir eile de chuid an Aontais le haghaidh an chaiteachais chéanna a sheachaint. Go háirithe, ba cheart don Choimisiún agus do na Ballstáit comhordú éifeachtach a áirithiú, ag gach céim den phróiseas, chun comhsheasmhacht, comhleanúnachas, comhlántacht agus sineirgíocht i measc foinsí cistiúcháin a choimirciú. Chuige sin, ba cheart a cheangal ar na Ballstáit an fhaisnéis ábhartha maidir le maoiniú reatha nó beartaithe an Aontais a chur ar fáil agus a bPleananna á gcur faoi bhráid an Choimisiúin acu. Ba cheart do thacaíocht airgeadais faoin gCiste a bheith sa bhreis ar thacaíocht arna cur ar fáil faoi chláir agus ionstraimí eile de chuid an Aontais. Ba cheart do bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste a bheith in ann maoiniú a fháil ó chláir agus ionstraimí eile de chuid an Aontais ar choinníoll nach gcumhdaíonn an tacaíocht sin na costais chéanna. |
| --- | --- |

(35)

Chun leithdháileadh éifeachtúil, trédhearcach agus comhleanúnach cistí a áirithiú, agus chun prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais a urramú, ba cheart do na gníomhaíochtaí a dhéanfar faoin Rialachán seo a bheith comhsheasmhach leis na cláir leanúnacha de chuid an Aontais, cláir leanúnacha náisiúnta agus i gcás inarb iomchuí, réigiúnacha agus go mbeidís mar chomhlánú orthu, agus san am céanna, ba cheart cistiú dúbailte ón gCiste nó ó chláir eile de chuid an Aontais le haghaidh an chaiteachais chéanna a sheachaint. Go háirithe, ba cheart don Choimisiún agus do na Ballstáit comhordú éifeachtach a áirithiú, ag gach céim den phróiseas, chun comhsheasmhacht, comhleanúnachas, comhlántacht agus sineirgíocht i measc foinsí cistiúcháin a choimirciú. Chuige sin, ba cheart a cheangal ar na Ballstáit an fhaisnéis ábhartha maidir le maoiniú reatha nó beartaithe an Aontais a chur ar fáil agus a bPleananna á gcur faoi bhráid an Choimisiúin acu. Ba cheart do thacaíocht airgeadais faoin gCiste a bheith sa bhreis ar thacaíocht arna cur ar fáil faoi chláir agus ionstraimí eile de chuid an Aontais. Ba cheart do bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste a bheith in ann maoiniú a fháil ó chláir agus ionstraimí eile de chuid an Aontais ar choinníoll nach gcumhdaíonn an tacaíocht sin na costais chéanna.

| (36) | Ba cheart íocaíochtaí a dhéanamh ar bhonn chinneadh ón gCoimisiún lena n-údaraítear an eisíocaíocht leis an mBallstát lena mbaineann. Is gá, dá bhrí sin, maolú ó Airteagal 116(2) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, ionas gur féidir leis an spriocdháta le haghaidh íocaíochta tosú ó dháta a chuireann an Coimisiún an cinneadh sin in iúl don Bhallstát lena mbaineann agus ní ón dáta ar a bhfaightear an t-iarratas ar íocaíocht. |
| --- | --- |

(36)

Ba cheart íocaíochtaí a dhéanamh ar bhonn chinneadh ón gCoimisiún lena n-údaraítear an eisíocaíocht leis an mBallstát lena mbaineann. Is gá, dá bhrí sin, maolú ó Airteagal 116(2) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, ionas gur féidir leis an spriocdháta le haghaidh íocaíochta tosú ó dháta a chuireann an Coimisiún an cinneadh sin in iúl don Bhallstát lena mbaineann agus ní ón dáta ar a bhfaightear an t-iarratas ar íocaíocht.

| (37) | Tar éis anailís a dhéanamh ar na hiarrataí uile ar íocaíocht a fhaightear i mbabhta áirithe, agus mura leor na hioncaim a sannadh don Chiste i gcomhréir le hAirteagal 30d(4) de Threoir 2003/87/CE chun na hiarrataí ar íocaíocht arna dtíolacadh ag na Ballstáit a chumhdach, ba cheart don Choimisiún íoc leis na Ballstáit ar bhonn pro rata chun foráil a dhéanamh maidir le cóir chomhionann do na Ballstáit. Sa chéad bhabhta eile d’iarrataí ar íocaíocht, ba cheart don Choimisiún tús áite a thabhairt do na Ballstáit sin a bhfuil íocaíochtaí moillithe acu ón mbabhta d’iarrataí ar íocaíocht roimhe sin, agus níor cheart dó na hiarrataí ar íocaíocht a tíolacadh a íoc ach amháin ina dhiaidh sin. |
| --- | --- |

(37)

Tar éis anailís a dhéanamh ar na hiarrataí uile ar íocaíocht a fhaightear i mbabhta áirithe, agus mura leor na hioncaim a sannadh don Chiste i gcomhréir le hAirteagal 30d(4) de Threoir 2003/87/CE chun na hiarrataí ar íocaíocht arna dtíolacadh ag na Ballstáit a chumhdach, ba cheart don Choimisiún íoc leis na Ballstáit ar bhonn pro rata chun foráil a dhéanamh maidir le cóir chomhionann do na Ballstáit. Sa chéad bhabhta eile d’iarrataí ar íocaíocht, ba cheart don Choimisiún tús áite a thabhairt do na Ballstáit sin a bhfuil íocaíochtaí moillithe acu ón mbabhta d’iarrataí ar íocaíocht roimhe sin, agus níor cheart dó na hiarrataí ar íocaíocht a tíolacadh a íoc ach amháin ina dhiaidh sin.

| (38) | Chun ullmhú na bPleananna a éascú agus chun rialacha trédhearcacha a áirithiú maidir le faireachán agus meastóireacht, ba cheart liosta na gcomhtháscairí agus teimpléad na bPleananna a áireamh sna hIarscríbhinní a ghabhann leis an Rialachán seo. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann comhtháscairí ábhartha a úsáid chun na garspriocanna agus na spriocanna a leagan amach ina bPleananna. Ba cheart na comhtháscairí a bheith i liosta na gcomhtháscairí chun tuairisciú a dhéanamh ar an dul chun cinn agus chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar chur chun feidhme na bPleananna agus an Chiste. |
| --- | --- |

(38)

Chun ullmhú na bPleananna a éascú agus chun rialacha trédhearcacha a áirithiú maidir le faireachán agus meastóireacht, ba cheart liosta na gcomhtháscairí agus teimpléad na bPleananna a áireamh sna hIarscríbhinní a ghabhann leis an Rialachán seo. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann comhtháscairí ábhartha a úsáid chun na garspriocanna agus na spriocanna a leagan amach ina bPleananna. Ba cheart na comhtháscairí a bheith i liosta na gcomhtháscairí chun tuairisciú a dhéanamh ar an dul chun cinn agus chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar chur chun feidhme na bPleananna agus an Chiste.

| (39) | Ba cheart an Ciste a chur chun feidhme i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais, lena n-áirítear calaois, calaois chánach, imghabháil cánach, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc agus a ionchúiseamh go héifeachtach. Tá an Ciste faoi réir córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint i gcás sáruithe ar phrionsabail an smachta reachta sna Ballstáit arna mbunú le Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17). |
| --- | --- |

(39)

Ba cheart an Ciste a chur chun feidhme i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais, lena n-áirítear calaois, calaois chánach, imghabháil cánach, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc agus a ionchúiseamh go héifeachtach. Tá an Ciste faoi réir córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint i gcás sáruithe ar phrionsabail an smachta reachta sna Ballstáit arna mbunú le Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17).

| (40) | Chun críche na bainistíochta fónta airgeadais, agus cineál feidhmíocht-bhunaithe an Chiste á urramú ag an am céanna, ba cheart rialacha sonracha a leagan síos i dtaca le gealltanais bhuiséadacha, íocaíochtaí, fionraí, agus na cistí a ghnóthú mar aon le comhaontuithe a bhaineann le tacaíocht airgeadais a fhoirceannadh. Maidir leis an úsáid a bhainfear as cistí i ndáil le bearta a dtacaíonn an Ciste leo, ba cheart do na Ballstáit bearta iomchuí a dhéanamh chun a áirithiú go gcomhlíonfar dlí an Aontais agus an dlí náisiúnta is infheidhme. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndeonaítear an tacaíocht sin i gcomhréir le rialacha an Aontais maidir le Státchabhair, i gcás inarb infheidhme. Go háirithe, ba cheart dóibh a áirithiú go ndéanfar calaois, éilliú agus coinbhleacht leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú, agus go ndéanfar cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais a sheachaint. I gcás nach gcuireann an Ballstát lena mbaineann an Plean chun feidhme ar bhealach sásúil, nó i gcás neamhrialtachtaí tromchúiseacha, eadhon calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa maidir leis na bearta a dtacaíonn an Ciste leo nó i gcás ina ndéantar sárú tromchúiseach ar oibleagáid faoi na comhaontuithe a bhaineann le tacaíocht airgeadais, ba cheart a bheith in ann comhaontuithe a bhaineann le tacaíocht airgeadais a chur ar fionraí agus a fhoirceannadh, chomh maith leis an leithdháileadh airgeadais a laghdú agus a aisghabháil. I gcás ina ndéantar comhaontú a bhaineann le tacaíocht airgeadais a fhoirceannadh nó leithdháileadh airgeadais a laghdú agus a aisghabháil, ba cheart na méideanna sin a leithdháileadh ar na Ballstáit faoin 31 Nollaig 2033 de réir na rialacha maidir le leithdháileadh lamháltas a leagtar amach in Airteagal 30d(5) de Threoir 2003/87/CE. Ba cheart nósanna imeachta bréagnaitheacha iomchuí a bhunú chun a áirithiú go n-urramófar, leis na cinntí ón gCoimisiún i ndáil leis na méideanna a íocadh a chur ar fionraí agus a aisghabháil nó na comhaontuithe a bhaineann le tacaíocht airgeadais a fhoirceannadh, an ceart atá ag na Ballstáit barúlacha a thíolacadh. |
| --- | --- |

(40)

Chun críche na bainistíochta fónta airgeadais, agus cineál feidhmíocht-bhunaithe an Chiste á urramú ag an am céanna, ba cheart rialacha sonracha a leagan síos i dtaca le gealltanais bhuiséadacha, íocaíochtaí, fionraí, agus na cistí a ghnóthú mar aon le comhaontuithe a bhaineann le tacaíocht airgeadais a fhoirceannadh. Maidir leis an úsáid a bhainfear as cistí i ndáil le bearta a dtacaíonn an Ciste leo, ba cheart do na Ballstáit bearta iomchuí a dhéanamh chun a áirithiú go gcomhlíonfar dlí an Aontais agus an dlí náisiúnta is infheidhme. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndeonaítear an tacaíocht sin i gcomhréir le rialacha an Aontais maidir le Státchabhair, i gcás inarb infheidhme. Go háirithe, ba cheart dóibh a áirithiú go ndéanfar calaois, éilliú agus coinbhleacht leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú, agus go ndéanfar cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais a sheachaint. I gcás nach gcuireann an Ballstát lena mbaineann an Plean chun feidhme ar bhealach sásúil, nó i gcás neamhrialtachtaí tromchúiseacha, eadhon calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa maidir leis na bearta a dtacaíonn an Ciste leo nó i gcás ina ndéantar sárú tromchúiseach ar oibleagáid faoi na comhaontuithe a bhaineann le tacaíocht airgeadais, ba cheart a bheith in ann comhaontuithe a bhaineann le tacaíocht airgeadais a chur ar fionraí agus a fhoirceannadh, chomh maith leis an leithdháileadh airgeadais a laghdú agus a aisghabháil. I gcás ina ndéantar comhaontú a bhaineann le tacaíocht airgeadais a fhoirceannadh nó leithdháileadh airgeadais a laghdú agus a aisghabháil, ba cheart na méideanna sin a leithdháileadh ar na Ballstáit faoin 31 Nollaig 2033 de réir na rialacha maidir le leithdháileadh lamháltas a leagtar amach in Airteagal 30d(5) de Threoir 2003/87/CE. Ba cheart nósanna imeachta bréagnaitheacha iomchuí a bhunú chun a áirithiú go n-urramófar, leis na cinntí ón gCoimisiún i ndáil leis na méideanna a íocadh a chur ar fionraí agus a aisghabháil nó na comhaontuithe a bhaineann le tacaíocht airgeadais a fhoirceannadh, an ceart atá ag na Ballstáit barúlacha a thíolacadh.

| (41) | Ba cheart don Choimisiún a áirithiú go ndéanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint go héifeachtach. Cé gurb é an Ballstát féin atá freagrach go príomha as a áirithiú go gcuirfear an Ciste chun feidhme i gcomhréir le dlí ábhartha an Aontais agus leis an dlí náisiúnta, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann ráthaíocht leordhóthanach a fháil ó na Ballstáit ina leith sin. Chuige sin, agus an Ciste á chur chun feidhme, ba cheart do Bhallstáit feidhmiú córais rialaithe inmheánaigh a bheidh éifeachtach agus éifeachtúil a áirithiú agus ba cheart dóibh méideanna a íocadh go míchuí nó a mí-úsáideadh a aisghabháil. Ba cheart do na Ballstáit, maidir leis sin, a bheith in ann brath ar a ngnáthchórais bainistíochta buiséid náisiúnta. Ba cheart do na Ballstáit catagóirí caighdeánaithe sonraí agus faisnéise a bhailiú, a thaifeadadh agus a stóráil i gcóras leictreonach, lenar féidir neamhrialtachtaí tromchúiseacha a chosc, a bhrath agus a cheartú i ndáil leis na bearta agus na hinfheistíochtaí a dtacaíonn an Ciste leo, eadhon calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa. Ba cheart don Choimisiún córas faisnéise agus faireacháin a chur ar fáil, lena n-áirítear aon uirlis mianadóireachta sonraí agus scórála riosca amháin, chun rochtain a fháil ar na sonraí agus an fhaisnéis sin agus anailís a dhéanamh orthu. Ba cheart don Choimisiún úsáid an chórais faisnéise agus faireacháin sin a mholadh d’fhonn go gcuirfidh na Ballstáit i bhfeidhm é ar bhonn ginearálaithe. |
| --- | --- |

(41)

Ba cheart don Choimisiún a áirithiú go ndéanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint go héifeachtach. Cé gurb é an Ballstát féin atá freagrach go príomha as a áirithiú go gcuirfear an Ciste chun feidhme i gcomhréir le dlí ábhartha an Aontais agus leis an dlí náisiúnta, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann ráthaíocht leordhóthanach a fháil ó na Ballstáit ina leith sin. Chuige sin, agus an Ciste á chur chun feidhme, ba cheart do Bhallstáit feidhmiú córais rialaithe inmheánaigh a bheidh éifeachtach agus éifeachtúil a áirithiú agus ba cheart dóibh méideanna a íocadh go míchuí nó a mí-úsáideadh a aisghabháil. Ba cheart do na Ballstáit, maidir leis sin, a bheith in ann brath ar a ngnáthchórais bainistíochta buiséid náisiúnta. Ba cheart do na Ballstáit catagóirí caighdeánaithe sonraí agus faisnéise a bhailiú, a thaifeadadh agus a stóráil i gcóras leictreonach, lenar féidir neamhrialtachtaí tromchúiseacha a chosc, a bhrath agus a cheartú i ndáil leis na bearta agus na hinfheistíochtaí a dtacaíonn an Ciste leo, eadhon calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa. Ba cheart don Choimisiún córas faisnéise agus faireacháin a chur ar fáil, lena n-áirítear aon uirlis mianadóireachta sonraí agus scórála riosca amháin, chun rochtain a fháil ar na sonraí agus an fhaisnéis sin agus anailís a dhéanamh orthu. Ba cheart don Choimisiún úsáid an chórais faisnéise agus faireacháin sin a mholadh d’fhonn go gcuirfidh na Ballstáit i bhfeidhm é ar bhonn ginearálaithe.

| (42) | Ba cheart go bhféadfadh an Coimisiún, an Oifig Eorpach Fhrith-Chalaoise (OLAF), an Chúirt Iniúchóirí agus, i gcás inarb infheidhme, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE), úsáid a bhaint as an gcóras faisnéise agus faireacháin de réir a n-inniúlachtaí agus a gceart féin. |
| --- | --- |

(42)

Ba cheart go bhféadfadh an Coimisiún, an Oifig Eorpach Fhrith-Chalaoise (OLAF), an Chúirt Iniúchóirí agus, i gcás inarb infheidhme, Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE), úsáid a bhaint as an gcóras faisnéise agus faireacháin de réir a n-inniúlachtaí agus a gceart féin.

| (43) | Níor cheart cead a thabhairt do na Ballstáit ná don Choimisiún sonraí pearsanta a phróiseáil ach amháin nuair is gá leis chun urscaoileadh, iniúchadh agus rialú, faisnéis, cumarsáid agus infheictheacht a áirithiú maidir le húsáid cistí i ndáil le bearta cur chun feidhme faoin gCiste. Ba cheart na sonraí pearsanta a phróiseáil i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (18) nó Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19), cibé acu is infheidhme. |
| --- | --- |

(43)

Níor cheart cead a thabhairt do na Ballstáit ná don Choimisiún sonraí pearsanta a phróiseáil ach amháin nuair is gá leis chun urscaoileadh, iniúchadh agus rialú, faisnéis, cumarsáid agus infheictheacht a áirithiú maidir le húsáid cistí i ndáil le bearta cur chun feidhme faoin gCiste. Ba cheart na sonraí pearsanta a phróiseáil i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (18) nó Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19), cibé acu is infheidhme.

| (44) | I gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (20), agus Rialacháin (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 (21), (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 (22), agus (AE) 2017/1939 ón gComhairle (23), déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhíthin bearta comhréireacha, lena n-áirítear bearta a bhaineann le calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc, a bhrath, a cheartú agus a fhiosrú, agus, i gcás inarb iomchuí, pionóis riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialacháin (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 agus (AE, Euratom) Uimh. 883/2013, tá sé de chumhacht ag OLAF imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú, coinbhleachtaí leasa nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais.
  Tugtar de chumhacht do OIPE, i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa agus ciontaí coiriúla eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a imscrúdú agus a ionchúiseamh (24). I gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, aon duine nó aon eintiteas a fhaigheann cistiú ón Aontas ní mór dó comhoibriú go hiomlán maidir le cosaint leasanna airgeadais an Aontais, na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i leith na mBallstát sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe, do OIPE de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, agus a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí ón Aontas cearta coibhéiseacha. |
| --- | --- |

(44)

I gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (20), agus Rialacháin (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 (21), (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 (22), agus (AE) 2017/1939 ón gComhairle (23), déanfar leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhíthin bearta comhréireacha, lena n-áirítear bearta a bhaineann le calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc, a bhrath, a cheartú agus a fhiosrú, agus, i gcás inarb iomchuí, pionóis riaracháin a fhorchur. Go háirithe, i gcomhréir le Rialacháin (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 agus (AE, Euratom) Uimh. 883/2013, tá sé de chumhacht ag OLAF imscrúduithe riaracháin a dhéanamh, lena n-áirítear seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair, d’fhonn a chinneadh ar tharla calaois, éilliú, coinbhleachtaí leasa nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais.

Tugtar de chumhacht do OIPE, i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/1939, calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa agus ciontaí coiriúla eile a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais dá bhforáiltear i dTreoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a imscrúdú agus a ionchúiseamh (24). I gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, aon duine nó aon eintiteas a fhaigheann cistiú ón Aontas ní mór dó comhoibriú go hiomlán maidir le cosaint leasanna airgeadais an Aontais, na cearta agus an rochtain is gá a thabhairt don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i leith na mBallstát sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe, do OIPE de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, agus a áirithiú go dtabharfaidh aon tríú páirtithe a bheidh páirteach i gcur chun feidhme cistí ón Aontas cearta coibhéiseacha.

| (45) | Tá feidhm ag rialacha airgeadais cothrománacha arna nglacadh ag Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle de bhun Airteagal 322 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) maidir leis an Rialachán seo. Leagtar síos na rialacha sin i Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus cinntear leo go háirithe an nós imeachta chun buiséad an Aontais a bhunú agus a chur chun feidhme trí dheontais, soláthar, duaiseanna agus bainistíocht indíreach, agus foráiltear leo do sheiceálacha ar fhreagracht na ngníomhaithe airgeadais. Áirítear freisin leis na rialacha arna nglacadh de bhun Airteagal 322 CFAE córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint. |
| --- | --- |

(45)

Tá feidhm ag rialacha airgeadais cothrománacha arna nglacadh ag Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle de bhun Airteagal 322 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) maidir leis an Rialachán seo. Leagtar síos na rialacha sin i Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus cinntear leo go háirithe an nós imeachta chun buiséad an Aontais a bhunú agus a chur chun feidhme trí dheontais, soláthar, duaiseanna agus bainistíocht indíreach, agus foráiltear leo do sheiceálacha ar fhreagracht na ngníomhaithe airgeadais. Áirítear freisin leis na rialacha arna nglacadh de bhun Airteagal 322 CFAE córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint.

| (46) | Ba cheart Rialachán (AE) 2021/1060 a leasú dá réir. |
| --- | --- |

(46)

Ba cheart Rialachán (AE) 2021/1060 a leasú dá réir.

| (47) | Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, eadhon rannchuidiú le haistriú atá cóir go sóisialta i dtreo neodracht aeráide trí aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fhairsinge agus éifeachtaí, gur fearr is féidir é a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú, |
| --- | --- |

(47)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, eadhon rannchuidiú le haistriú atá cóir go sóisialta i dtreo neodracht aeráide trí aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fhairsinge agus éifeachtaí, gur fearr is féidir é a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú,

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

CAIBIDIL I

Forálacha Ginearálta

Airteagal 1

Ábhar agus raon feidhme

Bunaítear leis an Rialachán seo an Ciste Aeráide Sóisialta (‘an Ciste’) don tréimhse ó 2026 go 2032.

Leis an gCiste, soláthrófar tacaíocht airgeadais do na Ballstáit le haghaidh na mbeart agus na n-infheistíochtaí a áirítear ina bPleananna Aeráide Sóisialta (‘na Pleananna’).

Teaghlaigh, micrifhiontair agus úsáideoirí iompair, atá leochaileach agus dá ndéantar difear ar leith de bharr astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE, go háirithe teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht fuinnimh nó teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht iompair, bainfidh siad leas as na bearta agus na hinfheistíochtaí a dtacaíonn an Ciste leo.

Airteagal 2

Sainmhínithe

Chun críocha an Rialacháin seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

| (1) | ciallaíonn ‘bochtaineacht fuinnimh’ easpa rochtana a bheith ag teaghlach ar sheirbhísí riachtanacha fuinnimh is cloch bhoinn faoi chaighdeán maith maireachtála agus faoi chaighdeán maith sláinte, lena n-áirítear teas leormhaith, fuarú leormhaith agus soilsiú leormhaith, agus an fuinneamh chun cumhacht a sholáthar d’fhearais leictreacha, sa chomhthéacs náisiúnta ábhartha, sa bheartas sóisialta reatha agus i mbeartais ábhartha eile; |
| --- | --- |

(1)

ciallaíonn ‘bochtaineacht fuinnimh’ easpa rochtana a bheith ag teaghlach ar sheirbhísí riachtanacha fuinnimh is cloch bhoinn faoi chaighdeán maith maireachtála agus faoi chaighdeán maith sláinte, lena n-áirítear teas leormhaith, fuarú leormhaith agus soilsiú leormhaith, agus an fuinneamh chun cumhacht a sholáthar d’fhearais leictreacha, sa chomhthéacs náisiúnta ábhartha, sa bheartas sóisialta reatha agus i mbeartais ábhartha eile;

| (2) | ciallaíonn ‘bochtaineacht iompair’ neamhábaltacht nó deacracht daoine aonair agus teaghlach na costais a bhaineann le hiompar príobháideach nó poiblí a sheasamh, nó easpa rochtana nó rochtain theoranta a bheith acu ar an iompar is gá ionas gur féidir leo rochtain a fháil ar sheirbhísí socheacnamaíocha bunriachtanacha agus gníomhaíochtaí socheacnamaíocha bunriachtanacha, agus an comhthéacs náisiúnta agus spásúil á chur san áireamh; |
| --- | --- |

(2)

ciallaíonn ‘bochtaineacht iompair’ neamhábaltacht nó deacracht daoine aonair agus teaghlach na costais a bhaineann le hiompar príobháideach nó poiblí a sheasamh, nó easpa rochtana nó rochtain theoranta a bheith acu ar an iompar is gá ionas gur féidir leo rochtain a fháil ar sheirbhísí socheacnamaíocha bunriachtanacha agus gníomhaíochtaí socheacnamaíocha bunriachtanacha, agus an comhthéacs náisiúnta agus spásúil á chur san áireamh;

| (3) | ciallaíonn ‘costais iomlána mheasta an Phlean’ costais iomlána mheasta na mbeart agus na n-infheistíochtaí a áirítear sa Phlean; |
| --- | --- |

(3)

ciallaíonn ‘costais iomlána mheasta an Phlean’ costais iomlána mheasta na mbeart agus na n-infheistíochtaí a áirítear sa Phlean;

| (4) | ciallaíonn ‘leithdháileadh airgeadais’ tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha faoin gCiste atá ar fáil lena leithdháileadh, nó a leithdháileadh, ar Bhallstát; |
| --- | --- |

(4)

ciallaíonn ‘leithdháileadh airgeadais’ tacaíocht airgeadais neamh-inaisíoctha faoin gCiste atá ar fáil lena leithdháileadh, nó a leithdháileadh, ar Bhallstát;

| (5) | ciallaíonn ‘garsprioc’ rud cáilíochtúil atá le baint amach agus a úsáidtear chun dul chun cinn a thomhas maidir le beart nó infheistíocht a bhaint amach; |
| --- | --- |

(5)

ciallaíonn ‘garsprioc’ rud cáilíochtúil atá le baint amach agus a úsáidtear chun dul chun cinn a thomhas maidir le beart nó infheistíocht a bhaint amach;

| (6) | ciallaíonn ‘sprioc’ rud cainníochtúil atá le baint amach agus a úsáidtear chun dul chun cinn a thomhas maidir le beart nó infheistíocht a bhaint amach; |
| --- | --- |

(6)

ciallaíonn ‘sprioc’ rud cainníochtúil atá le baint amach agus a úsáidtear chun dul chun cinn a thomhas maidir le beart nó infheistíocht a bhaint amach;

| (7) | ciallaíonn ‘fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite’ nó ‘fuinneamh inathnuaite’ fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite mar a shainmhínítear in Airteagal 2, an dara fomhír, pointe (1), de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (25); |
| --- | --- |

(7)

ciallaíonn ‘fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite’ nó ‘fuinneamh inathnuaite’ fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite mar a shainmhínítear in Airteagal 2, an dara fomhír, pointe (1), de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (25);

25

| (8) | ciallaíonn ‘teaghlach’ teaghlach príobháideach mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (15), de Rialachán (AE) 2019/1700 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (26); |
| --- | --- |

(8)

ciallaíonn ‘teaghlach’ teaghlach príobháideach mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (15), de Rialachán (AE) 2019/1700 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (26);

26

| (9) | ciallaíonn ‘micrifhiontar’ fiontar a fhostaíonn níos lú ná 10 nduine agus nach sáraíonn a láimhdeachas bliantúil nó a gclár comhardaithe bliantúil EUR 2 mhilliún, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagail 3 go 6 d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) Uimh. 651/2014 ón gCoimisiún (27); |
| --- | --- |

(9)

ciallaíonn ‘micrifhiontar’ fiontar a fhostaíonn níos lú ná 10 nduine agus nach sáraíonn a láimhdeachas bliantúil nó a gclár comhardaithe bliantúil EUR 2 mhilliún, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagail 3 go 6 d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) Uimh. 651/2014 ón gCoimisiún (27);

27

| (10) | ciallaíonn ‘teaghlaigh leochaileacha’ teaghlaigh faoi bhochtaineacht fuinnimh nó teaghlaigh, lena n-áirítear teaghlaigh ar ioncam íseal agus ar mheánioncam íseal, dá ndéantar difear suntasach mar gheall ar na tionchair a bhíonn ag praghsanna de bharr astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus nach bhfuil sé d’acmhainn acu an foirgneamh atá á áitiú acu a athchóiriú; |
| --- | --- |

(10)

ciallaíonn ‘teaghlaigh leochaileacha’ teaghlaigh faoi bhochtaineacht fuinnimh nó teaghlaigh, lena n-áirítear teaghlaigh ar ioncam íseal agus ar mheánioncam íseal, dá ndéantar difear suntasach mar gheall ar na tionchair a bhíonn ag praghsanna de bharr astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus nach bhfuil sé d’acmhainn acu an foirgneamh atá á áitiú acu a athchóiriú;

| (11) | ciallaíonn ‘micrifhiontair leochaileacha’ micrifhiontair dá ndéantar difear suntasach mar gheall ar na tionchair ar phraghsanna a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh nó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus, chun críoch a ngníomhaíochta, nach bhfuil sé d’acmhainn acu an foirgneamh atá á áitiú acu a athchóiriú, nó feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle a cheannach nó athrú chuig modhanna iompair inbhuanaithe malartacha, lena n-áirítear iompar poiblí, de réir mar is ábhartha; |
| --- | --- |

(11)

ciallaíonn ‘micrifhiontair leochaileacha’ micrifhiontair dá ndéantar difear suntasach mar gheall ar na tionchair ar phraghsanna a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh nó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus, chun críoch a ngníomhaíochta, nach bhfuil sé d’acmhainn acu an foirgneamh atá á áitiú acu a athchóiriú, nó feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle a cheannach nó athrú chuig modhanna iompair inbhuanaithe malartacha, lena n-áirítear iompar poiblí, de réir mar is ábhartha;

| (12) | ciallaíonn ‘úsáideoirí iompair leochaileacha ’ daoine aonair agus teaghlaigh faoi bhochtaineacht iompair, ach daoine aonair agus teaghlaigh freisin, lena n-áirítear iad sin ar ioncam íseal agus ar mheánioncam íseal, dá ndéantar difear suntasach mar gheall ar na tionchair ar phraghsanna a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus nach bhfuil sé d’acmhainn acu feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle a cheannach nó athrú chuig modhanna iompair inbhuanaithe malartacha, lena n-áirítear iompar poiblí; |
| --- | --- |

(12)

ciallaíonn ‘úsáideoirí iompair leochaileacha ’ daoine aonair agus teaghlaigh faoi bhochtaineacht iompair, ach daoine aonair agus teaghlaigh freisin, lena n-áirítear iad sin ar ioncam íseal agus ar mheánioncam íseal, dá ndéantar difear suntasach mar gheall ar na tionchair ar phraghsanna a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus nach bhfuil sé d’acmhainn acu feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle a cheannach nó athrú chuig modhanna iompair inbhuanaithe malartacha, lena n-áirítear iompar poiblí;

| (13) | ciallaíonn ‘athchóiriú foirgneamh’ aon chineál athchóirithe foirgneamh a bhaineann le fuinneamh, a bhfuil sé d’aidhm aige feidhmíocht fuinnimh foirgneamh a fheabhsú, amhail insliú imchlúdach an fhoirgnimh, is é sin le rá na ballaí, an díon, an t-urlár agus athsholáthar na bhfuinneog, agus córais theicniúla foirgneamh a shuiteáil, i gcomhréir le haon chaighdeáin sábháilteachta náisiúnta ábhartha, lena n-áirítear trí rannchuidiú leis na ceanglais athchóirithe a bhunaítear sa Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (athmhúnlú); |
| --- | --- |

(13)

ciallaíonn ‘athchóiriú foirgneamh’ aon chineál athchóirithe foirgneamh a bhaineann le fuinneamh, a bhfuil sé d’aidhm aige feidhmíocht fuinnimh foirgneamh a fheabhsú, amhail insliú imchlúdach an fhoirgnimh, is é sin le rá na ballaí, an díon, an t-urlár agus athsholáthar na bhfuinneog, agus córais theicniúla foirgneamh a shuiteáil, i gcomhréir le haon chaighdeáin sábháilteachta náisiúnta ábhartha, lena n-áirítear trí rannchuidiú leis na ceanglais athchóirithe a bhunaítear sa Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (athmhúnlú);

| (14) | ciallaíonn ‘córas teicniúil foirgnimh’ an fearas teicniúil a bhíonn i bhfoirgneamh nó in aonad foirgnimh i gcomhair téamh spáis, fuarú spáis, aerála, uisce te tí, uathoibriú agus rialú foirgnimh, giniúint agus stóráil fuinnimh inathnuaite ar an láthair, nó meascán d’fhearas teicniúil den sórt sin, lena n-áirítear na córais sin a úsáideann fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite; |
| --- | --- |

(14)

ciallaíonn ‘córas teicniúil foirgnimh’ an fearas teicniúil a bhíonn i bhfoirgneamh nó in aonad foirgnimh i gcomhair téamh spáis, fuarú spáis, aerála, uisce te tí, uathoibriú agus rialú foirgnimh, giniúint agus stóráil fuinnimh inathnuaite ar an láthair, nó meascán d’fhearas teicniúil den sórt sin, lena n-áirítear na córais sin a úsáideann fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite;

| (15) | ciallaíonn ‘custaiméir gníomhach’ custaiméir gníomhach mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (8), de Threoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (28); |
| --- | --- |

(15)

ciallaíonn ‘custaiméir gníomhach’ custaiméir gníomhach mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (8), de Threoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (28);

28

| (16) | ciallaíonn ‘pobal fuinnimh saoránach’ pobal fuinnimh saoránach mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (11), de Threoir (AE) 2019/944; |
| --- | --- |

(16)

ciallaíonn ‘pobal fuinnimh saoránach’ pobal fuinnimh saoránach mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (11), de Threoir (AE) 2019/944;

| (17) | ciallaíonn ‘comhphobal fuinnimh inathnuaite’ comhphobal fuinnimh inathnuaite mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (16), de Threoir (AE) 2018/2001; |
| --- | --- |

(17)

ciallaíonn ‘comhphobal fuinnimh inathnuaite’ comhphobal fuinnimh inathnuaite mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (16), de Threoir (AE) 2018/2001;

| (18) | ciallaíonn ‘trádáil fuinnimh inathnuaite idir piaraí’ trádáil idir piaraí d’fhuinnimh inathnuaite mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (18), de Threoir (AE) 2018/2001; |
| --- | --- |

(18)

ciallaíonn ‘trádáil fuinnimh inathnuaite idir piaraí’ trádáil idir piaraí d’fhuinnimh inathnuaite mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (18), de Threoir (AE) 2018/2001;

| (19) | ciallaíonn ‘feithicil astaíochtaí nialasacha agus ísle’ feithicil astaíochtaí nialasacha agus ísle mar a shainmhínítear in Airteagal 3(1), pointe (m), de Rialachán (AE) 2019/631 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29). |
| --- | --- |

(19)

ciallaíonn ‘feithicil astaíochtaí nialasacha agus ísle’ feithicil astaíochtaí nialasacha agus ísle mar a shainmhínítear in Airteagal 3(1), pointe (m), de Rialachán (AE) 2019/631 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29).

29

Airteagal 3

Cuspóirí

1.   Is é an cuspóir ginearálta a bheidh ag an gCiste rannchuidiú le haistriú atá cóir go sóisialta i dtreo aeráidneodrachta trí aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ón iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE.

2.   Is iad na cuspóirí sonracha a bheidh ag an gCiste tacú le teaghlaigh leochaileacha, le micrifhiontair leochaileacha agus le húsáideoirí iompair leochaileacha, trí thacaíocht ioncaim dhíreach shealadach agus trí bhearta agus infheistíochtaí lena mbeartaítear an éifeachtúlacht fuinnimh i bhfoirgnimh a mhéadú, téamh agus fuarú foirgneamh a dhícharbónú, lena n-áirítear trí ghiniúint agus stóráil fuinnimh inathnuaite a chomhtháthú i bhfoirgnimh, agus rochtain níos fearr a thabhairt ar shoghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus ísle agus ar iompar astaíochtaí nialasacha agus ísle.

CAIBIDIL II

Pleananna Aeráide Sóisialta

Airteagal 4

Pleananna Aeráide Sóisialta

1.   Cuirfidh gach Ballstát a Phlean faoi bhráid an Choimisiúin. Beidh sraith chomhleanúnach beart agus infheistíochtaí náisiúnta arb ann dóibh cheana nó atá nua sa Phlean chun aghaidh a thabhairt ar thionchar na praghsála carbóin ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha chun téamh, fuarú agus soghluaisteacht inacmhainne a áirithiú, agus na bearta is gá ag gabháil leo agus dlús á chur leo chun spriocanna aeráide an Aontais a chomhlíonadh.

2.   Áiritheoidh gach Ballstát comhsheasmhacht idir a Phlean agus a phlean comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide cothrom le dáta dá dtagraítear in Airteagal 14(2) de Rialachán (AE) 2018/1999.

3.   Féadfar bearta náisiúnta a sholáthraíonn tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach do theaghlaigh leochaileacha agus d’úsáideoirí iompair leochaileacha a áireamh sa Phlean chun laghdú a dhéanamh ar an tionchar atá ag an méadú ar phraghas breoslaí iontaise mar thoradh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE.

4.   Áireofar sa Phlean bearta agus infheistíochtaí náisiúnta agus, i gcás inarb ábhartha, bearta agus infheistíochtaí áitiúla agus réigiúnacha, i gcomhréir le hAirteagal 8, chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

| (a) | athchóiriú foirgneamh a dhéanamh, agus téamh agus fuarú foirgneamh a dhícharbónú, lena n-áirítear giniúint agus stóráil fuinnimh inathnuaite a chomhtháthú; |
| --- | --- |

(a)

athchóiriú foirgneamh a dhéanamh, agus téamh agus fuarú foirgneamh a dhícharbónú, lena n-áirítear giniúint agus stóráil fuinnimh inathnuaite a chomhtháthú;

| (b) | an glacadh atá le soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus ísle agus iompar astaíochtaí nialasacha agus ísle a mhéadú. |
| --- | --- |

(b)

an glacadh atá le soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus ísle agus iompar astaíochtaí nialasacha agus ísle a mhéadú.

5.   I gcás ina bhfuil córas náisiúnta trádála astaíochtaí i bhfeidhm ag Ballstát cheana féin le haghaidh foirgneamh agus iompar de bhóthar nó le haghaidh cáin charbóin, féadfar a áireamh sa Phlean na bearta náisiúnta atá i bhfeidhm cheana féin chun na tionchair shóisialta agus na dúshláin shóisialta a mhaolú ar choinníoll go gcomhlíonann siad an Rialachán seo.

Airteagal 5

Comhairliúchán poiblí

1.   Cuirfidh gach Ballstát Plean faoi bhráid an Choimisiúin tar éis comhairliúchán poiblí le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha, le hionadaithe na gcomhpháirtithe eacnamaíocha agus sóisialta, le heagraíochtaí ábhartha na sochaí sibhialta, le heagraíochtaí don óige agus le geallsealbhóirí eile. Déanfaidh gach Ballstát an comhairliúchán sin i gcomhréir le ceanglais Airteagal 10 de Rialachán (AE) 2018/1999 agus i gcomhréir le creat dlí náisiúnta an Bhallstáit sin.

2.   Áiritheoidh gach Ballstát achoimre ar an méid seo a leanas ina Phlean:

| (a) | an comhairliúchán arna dhéanamh de bhun mhír 1; agus |
| --- | --- |

(a)

an comhairliúchán arna dhéanamh de bhun mhír 1; agus

| (b) | conas a léirítear ionchur na ngeallsealbhóirí a ghlac páirt sa chomhairliúchán sa Phlean. |
| --- | --- |

(b)

conas a léirítear ionchur na ngeallsealbhóirí a ghlac páirt sa chomhairliúchán sa Phlean.

3.   Chun críocha Airteagal 16(3), déanfaidh an Coimisiún measúnú i dtaobh ar forbraíodh an Plean i gcomhairle le geallsealbhóirí i gcomhréir le mír 1 den Airteagal seo.

4.   Tacóidh an Coimisiún leis na Ballstáit trí shamplaí de dhea-chleachtais na gcomhairliúchán maidir leis na Pleananna a chur ar fáil i gcomhréir le hAirteagal 6(4).

Airteagal 6

Inneachar na bPleananna Aeráide Sóisialta

1.   Leagfar amach na gnéithe seo a leanas sa Phlean:

| (a) | bearta agus infheistíochtaí nithiúla i gcomhréir le hAirteagail 4 agus 8 chun na héifeachtaí dá dtagraítear i bpointe (d) den mhír seo a laghdú, mar aon le míniú ar an gcaoi a gcuirfeadh na bearta agus na hinfheistíochtaí sin go héifeachtúil leis na cuspóirí a leagtar amach in Airteagal 3 a bhaint amach laistigh de leagan amach foriomlán bheartais ábhartha an Bhallstáit; |
| --- | --- |

(a)

bearta agus infheistíochtaí nithiúla i gcomhréir le hAirteagail 4 agus 8 chun na héifeachtaí dá dtagraítear i bpointe (d) den mhír seo a laghdú, mar aon le míniú ar an gcaoi a gcuirfeadh na bearta agus na hinfheistíochtaí sin go héifeachtúil leis na cuspóirí a leagtar amach in Airteagal 3 a bhaint amach laistigh de leagan amach foriomlán bheartais ábhartha an Bhallstáit;

| (b) | i gcás inarb ábhartha, bearta tionlacain nithiúla atá comhleanúnach go frithpháirteach agus treisithe chun na bearta agus na hinfheistíochtaí a chur i gcrích agus na héifeachtaí dá dtagraítear i bpointe (d) a laghdú; |
| --- | --- |

(b)

i gcás inarb ábhartha, bearta tionlacain nithiúla atá comhleanúnach go frithpháirteach agus treisithe chun na bearta agus na hinfheistíochtaí a chur i gcrích agus na héifeachtaí dá dtagraítear i bpointe (d) a laghdú;

| (c) | faisnéis faoi mhaoiniú beart agus infheistíochtaí, ar maoiniú é atá ann cheana nó atá beartaithe, ó fhoinsí eile de chuid an Aontais, ó fhoinsí eile idirnáisiúnta, ó fhoinsí eile poiblí nó, i gcás inarb ábhartha, ó fhoinsí eile príobháideacha a rannchuidíonn leis na bearta agus leis na hinfheistíochtaí a leagtar amach sa Phlean, lena n-áirítear faisnéis faoi thacaíocht ioncaim dhíreach shealadach; |
| --- | --- |

(c)

faisnéis faoi mhaoiniú beart agus infheistíochtaí, ar maoiniú é atá ann cheana nó atá beartaithe, ó fhoinsí eile de chuid an Aontais, ó fhoinsí eile idirnáisiúnta, ó fhoinsí eile poiblí nó, i gcás inarb ábhartha, ó fhoinsí eile príobháideacha a rannchuidíonn leis na bearta agus leis na hinfheistíochtaí a leagtar amach sa Phlean, lena n-áirítear faisnéis faoi thacaíocht ioncaim dhíreach shealadach;

| (d) | meastachán ar na héifeachtaí dóchúla a bheadh ag an méadú ar phraghsanna mar thoradh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE ar theaghlaigh, go háirithe ar mhinicíocht na bochtaineachta fuinnimh agus na bochtaineachta iompair, agus ar mhicrifhiontair; táthar le hanailís a dhéanamh ar na héifeachtaí sin ar an leibhéal críochach iomchuí mar atá sainithe ag gach Ballstát, agus sonraíochtaí agus gnéithe náisiúnta á gcur san áireamh, amhail rochtain ar iompar poiblí agus ar sheirbhísí bunúsacha, agus na limistéir is mó a ndéantar difear dóibh á sainaithint; |
| --- | --- |

(d)

meastachán ar na héifeachtaí dóchúla a bheadh ag an méadú ar phraghsanna mar thoradh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE ar theaghlaigh, go háirithe ar mhinicíocht na bochtaineachta fuinnimh agus na bochtaineachta iompair, agus ar mhicrifhiontair; táthar le hanailís a dhéanamh ar na héifeachtaí sin ar an leibhéal críochach iomchuí mar atá sainithe ag gach Ballstát, agus sonraíochtaí agus gnéithe náisiúnta á gcur san áireamh, amhail rochtain ar iompar poiblí agus ar sheirbhísí bunúsacha, agus na limistéir is mó a ndéantar difear dóibh á sainaithint;

| (e) | líon measta agus sainaithint na dteaghlach leochaileach, na micrifhiontar leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha; |
| --- | --- |

(e)

líon measta agus sainaithint na dteaghlach leochaileach, na micrifhiontar leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha;

| (f) | míniú ar an gcaoi a bhfuil na sainmhínithe ar bhochtaineacht fuinnimh agus ar bhochtaineacht iompair le cur i bhfeidhm ar an leibhéal náisiúnta; |
| --- | --- |

(f)

míniú ar an gcaoi a bhfuil na sainmhínithe ar bhochtaineacht fuinnimh agus ar bhochtaineacht iompair le cur i bhfeidhm ar an leibhéal náisiúnta;

| (g) | i gcás ina bhforáiltear sa Phlean maidir le bearta dá dtagraítear in Airteagal 4(3), na critéir chun faighteoirí deiridh incháilithe a shainaithint, an teorainn ama a bheartaítear le haghaidh na mbeart atá i gceist agus an t-údar atá leo ar bhonn meastachán cainníochtúil agus míniú cáilíochtúil ar an gcaoi a bhfuiltear ag súil go laghdóidh na bearta sin bochtaineacht fuinnimh, bochtaineacht iompair agus a leochailí atá teaghlaigh i leith méadú ar phraghsanna breoslaí iompair de bhóthar agus breoslaí téimh; |
| --- | --- |

(g)

i gcás ina bhforáiltear sa Phlean maidir le bearta dá dtagraítear in Airteagal 4(3), na critéir chun faighteoirí deiridh incháilithe a shainaithint, an teorainn ama a bheartaítear le haghaidh na mbeart atá i gceist agus an t-údar atá leo ar bhonn meastachán cainníochtúil agus míniú cáilíochtúil ar an gcaoi a bhfuiltear ag súil go laghdóidh na bearta sin bochtaineacht fuinnimh, bochtaineacht iompair agus a leochailí atá teaghlaigh i leith méadú ar phraghsanna breoslaí iompair de bhóthar agus breoslaí téimh;

| (h) | na garspriocanna agus na spriocanna atá beartaithe agus tráthchlár táscach cuimsitheach maidir le cur chun feidhme na mbeart agus na n-infheistíochtaí atá le tabhairt i gcrích faoin 31 Iúil 2032; |
| --- | --- |

(h)

na garspriocanna agus na spriocanna atá beartaithe agus tráthchlár táscach cuimsitheach maidir le cur chun feidhme na mbeart agus na n-infheistíochtaí atá le tabhairt i gcrích faoin 31 Iúil 2032;

| (i) | i gcás inarb infheidhme, tráthchlár chun tacaíocht d’fheithiclí astaíochtaí ísle a laghdú de réir a chéile; |
| --- | --- |

(i)

i gcás inarb infheidhme, tráthchlár chun tacaíocht d’fheithiclí astaíochtaí ísle a laghdú de réir a chéile;

| (j) | costais iomlána mheasta an Phlean, lena ngabhann údar agus mínithe iomchuí ar an gcaoi a bhfuil siad i gcomhréir le prionsabal na costéifeachtúlachta agus i gcomhréir leis an tionchar a mheastar a bheidh ag an bPlean; |
| --- | --- |

(j)

costais iomlána mheasta an Phlean, lena ngabhann údar agus mínithe iomchuí ar an gcaoi a bhfuil siad i gcomhréir le prionsabal na costéifeachtúlachta agus i gcomhréir leis an tionchar a mheastar a bheidh ag an bPlean;

| (k) | an ranníocaíocht náisiúnta a bheartaítear le costais iomlána mheasta an Phlean, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 15; |
| --- | --- |

(k)

an ranníocaíocht náisiúnta a bheartaítear le costais iomlána mheasta an Phlean, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 15;

| (l) | cé is moite de na bearta dá dtagraítear in Airteagal 4(3) den Rialachán seo, míniú ar an gcaoi a n-áirithítear leis an bPlean nach ndéanfadh aon cheann de na bearta ná na hinfheistíochtaí dochar suntasach do na cuspóirí comhshaoil de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852; |
| --- | --- |

(l)

cé is moite de na bearta dá dtagraítear in Airteagal 4(3) den Rialachán seo, míniú ar an gcaoi a n-áirithítear leis an bPlean nach ndéanfadh aon cheann de na bearta ná na hinfheistíochtaí dochar suntasach do na cuspóirí comhshaoil de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852;

| (m) | na socruithe maidir leis an bhfaireachán éifeachtach agus leis an gcur chun feidhme éifeachtach a dhéanann an Ballstát lena mbaineann ar an bPlean, go háirithe na garspriocanna agus na spriocanna atá beartaithe, na comhtháscairí ábhartha dá dtagraítear in Iarscríbhinn IV agus, mura bhfuil aon cheann de na táscairí sin ábhartha do bheart sonrach nó d’infheistíocht shonrach, táscairí aonair breise arna moladh ag an mBallstát lena mbaineann; |
| --- | --- |

(m)

na socruithe maidir leis an bhfaireachán éifeachtach agus leis an gcur chun feidhme éifeachtach a dhéanann an Ballstát lena mbaineann ar an bPlean, go háirithe na garspriocanna agus na spriocanna atá beartaithe, na comhtháscairí ábhartha dá dtagraítear in Iarscríbhinn IV agus, mura bhfuil aon cheann de na táscairí sin ábhartha do bheart sonrach nó d’infheistíocht shonrach, táscairí aonair breise arna moladh ag an mBallstát lena mbaineann;

| (n) | maidir le hullmhú an Phlean agus, i gcás ina bhfuil fáil air, maidir le cur chun feidhme an Phlean, achoimre ar an bpróiseas comhairliúcháin phoiblí dá dtagraítear in Airteagal 5; |
| --- | --- |

(n)

maidir le hullmhú an Phlean agus, i gcás ina bhfuil fáil air, maidir le cur chun feidhme an Phlean, achoimre ar an bpróiseas comhairliúcháin phoiblí dá dtagraítear in Airteagal 5;

| (o) | míniú ar chóras an Bhallstáit chun calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú, agus úsáid á baint as na leithdháiltí airgeadais arna soláthar faoin gCiste, agus ar na socruithe a bhfuil sé mar aidhm leo cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais a sheachaint; |
| --- | --- |

(o)

míniú ar chóras an Bhallstáit chun calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú, agus úsáid á baint as na leithdháiltí airgeadais arna soláthar faoin gCiste, agus ar na socruithe a bhfuil sé mar aidhm leo cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais a sheachaint;

| (p) | i gcás inarb infheidhme agus inarb ábhartha, míniú ar an gcaoi ar cuireadh san áireamh sa Phlean sainiúlachtaí geografacha, amhail oileáin, na réigiúin agus na críocha is forimeallaí, limistéir thuaithe nó iargúlta, ceantair imeallacha nach bhfuil rochtain mhaith orthu, limistéir shléibhtiúla nó limistéir atá tite ar gcúl; |
| --- | --- |

(p)

i gcás inarb infheidhme agus inarb ábhartha, míniú ar an gcaoi ar cuireadh san áireamh sa Phlean sainiúlachtaí geografacha, amhail oileáin, na réigiúin agus na críocha is forimeallaí, limistéir thuaithe nó iargúlta, ceantair imeallacha nach bhfuil rochtain mhaith orthu, limistéir shléibhtiúla nó limistéir atá tite ar gcúl;

| (q) | i gcás inarb ábhartha, míniú ar an gcaoi a bhfuil sé mar aidhm leis na bearta agus na hinfheistíochtaí aghaidh a thabhairt ar neamhionannas inscne. |
| --- | --- |

(q)

i gcás inarb ábhartha, míniú ar an gcaoi a bhfuil sé mar aidhm leis na bearta agus na hinfheistíochtaí aghaidh a thabhairt ar neamhionannas inscne.

2.   Féadfar a áireamh sa Phlean na gníomhaíochtaí cúnaimh theicniúil is gá chun na bearta agus na hinfheistíochtaí a riar go héifeachtach agus a chur chun feidhme go héifeachtach.

3.   Beidh an Plean comhsheasmhach leis an bhfaisnéis a áirítear sna nithe seo a leanas agus leis na gealltanais a thug an Ballstát faoi na nithe seo a leanas:

| (a) | Plean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta; |
| --- | --- |

(a)

Plean Gníomhaíochta Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta;

| (b) | a chláir beartais chomhtháthaithe faoi Rialachán (AE) 2021/1060; |
| --- | --- |

(b)

a chláir beartais chomhtháthaithe faoi Rialachán (AE) 2021/1060;

| (c) | a phlean téarnaimh agus athléimneachta faoi Rialachán (AE) 2021/241; |
| --- | --- |

(c)

a phlean téarnaimh agus athléimneachta faoi Rialachán (AE) 2021/241;

| (d) | a phlean athchóirithe foirgneamh faoin Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (athmhúnlú); |
| --- | --- |

(d)

a phlean athchóirithe foirgneamh faoin Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (athmhúnlú);

| (e) | a phlean comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide cothrom le dáta faoi Rialachán (AE) 2018/1999; agus |
| --- | --- |

(e)

a phlean comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide cothrom le dáta faoi Rialachán (AE) 2018/1999; agus

| (f) | a phleananna críochacha um aistriú cóir faoi Rialachán (AE) 2021/1056. |
| --- | --- |

(f)

a phleananna críochacha um aistriú cóir faoi Rialachán (AE) 2021/1056.

4.   Agus na Pleananna á n-ullmhú, eagróidh an Coimisiún malartú dea-chleachtas, lena n-áirítear maidir le bearta costéifeachtacha agus infheistíochtaí atá le háireamh sna Pleananna. Féadfaidh na Ballstáit tacaíocht theicniúil a iarraidh faoin tSaoráid Eorpach um Chúnamh Áitiúil i Réimse an Fhuinnimh (ELENA), a bunaíodh le Comhaontú idir an Coimisiún agus an Banc Eorpach Infheistíochta in 2009, nó faoin Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/240 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (30).

5.   Chun críocha mhír 1, pointe (l), den Airteagal seo, soláthróidh an Coimisiún treoir theicniúil do na Ballstáit, agus í saincheaptha do raon feidhme an Chiste, maidir le comhlíonadh an phrionsabail ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852 ag bearta agus infheistíochtaí.

6.   Chun cabhrú leis na Ballstáit an fhaisnéis dá dtagraítear i mír 1, pointe (d), den Airteagal seo a sholáthar, soláthróidh an Coimisiún comhluach atá le meas mar mheastachán ar phraghas an charbóin a eascraíonn as astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh, ó iompar de bhóthar agus ó earnálacha eile a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE.

7.   Úsáidfidh gach Ballstát an teimpléad a leagtar amach in Iarscríbhinn V don Phlean.

CAIBIDIL III

Tacaíocht ón gCiste le haghaidh Pleananna Aeráide Sóisialta

Airteagal 7

Na prionsabail lena rialaítear an Ciste

1.   Soláthróidh an Ciste tacaíocht airgeadais do Bhallstáit chun na bearta agus na hinfheistíochtaí a leagtar amach ina bPleananna a chistiú.

2.   Ní íocfar tacaíocht airgeadais de bhun mhír 1 den Airteagal seo le gach Ballstát ach amháin ar choinníoll go mbainfidh an Ballstát sin amach na garspriocanna agus na spriocanna le haghaidh na mbeart agus na n-infheistíochtaí i gcomhréir le hAirteagal 8 den Rialachán seo. Beidh na garspriocanna agus na spriocanna sin comhoiriúnach le spriocanna aeráide an Aontais agus an cuspóir a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119, agus cumhdófar leo go háirithe:

| (a) | éifeachtúlacht fuinnimh; |
| --- | --- |

(a)

éifeachtúlacht fuinnimh;

| (b) | athchóiriú foirgneamh; |
| --- | --- |

(b)

athchóiriú foirgneamh;

| (c) | soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus ísle agus iompar astaíochtaí nialasacha agus ísle; |
| --- | --- |

(c)

soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha agus ísle agus iompar astaíochtaí nialasacha agus ísle;

| (d) | laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa; |
| --- | --- |

(d)

laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa;

| (e) | laghduithe ar líon na dteaghlach leochaileach, go háirithe teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht fuinnimh, líon na micrifhiontar leochaileach agus líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha. |
| --- | --- |

(e)

laghduithe ar líon na dteaghlach leochaileach, go háirithe teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht fuinnimh, líon na micrifhiontar leochaileach agus líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha.

3.   Ní thacóidh an Ciste ach le bearta agus infheistíochtaí a chomhlíonann an prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852.

4.   Leis na bearta agus na hinfheistíochtaí a dtacaíonn an Ciste leo, laghdófar an spleáchas ar bhreoslaí iontaise agus, i gcás inarb ábhartha, rannchuideofar le cur chun feidhme Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta agus le poist inbhuanaithe agus ardcháilíochta sna réimsí a chumhdaítear le bearta agus infheistíochtaí an Chiste.

Airteagal 8

Bearta agus infheistíochtaí incháilithe atá le háireamh sna Pleananna Aeráide Sóisialta

1.   Féadfaidh an Ballstát na bearta agus na hinfheistíochtaí seo a leanas a bhfuil tionchair mharthanacha acu a áireamh i gcostais iomlána mheasta an Phlean, ar choinníoll go ndírítear iad ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha nó ar úsáideoirí iompair leochaileacha go príomha agus go bhfuil siad beartaithe chun an méid seo a leanas a dhéanamh:

| (a) | tacú le hathchóiriú foirgneamh, go háirithe do theaghlaigh leochaileacha agus do mhicrifhiontair leochaileacha atá sna foirgnimh is lú feidhmíochta, agus lena n-áirítear do thionóntaí agus do dhaoine a bhfuil cónaí orthu i dtithíocht shóisialta; |
| --- | --- |

(a)

tacú le hathchóiriú foirgneamh, go háirithe do theaghlaigh leochaileacha agus do mhicrifhiontair leochaileacha atá sna foirgnimh is lú feidhmíochta, agus lena n-áirítear do thionóntaí agus do dhaoine a bhfuil cónaí orthu i dtithíocht shóisialta;

| (b) | tacú le rochtain ar thithíocht inacmhainne atá tíosach ar fhuinneamh, lena n-áirítear tithíocht shóisialta; |
| --- | --- |

(b)

tacú le rochtain ar thithíocht inacmhainne atá tíosach ar fhuinneamh, lena n-áirítear tithíocht shóisialta;

| (c) | rannchuidiú le dícharbónú a dhéanamh, amhail trí leictriú, ar théamh agus fuarú foirgneamh, agus ar chócaireacht iontu, trí rochtain a sholáthar ar chórais inacmhainne agus tíosach ar fhuinneamh, agus trí ghiniúint agus stóráil fuinnimh inathnuaite a chomhtháthú agus a stóráil, lena n-áirítear trí chomhphobail fuinnimh inathnuaite, pobail fuinnimh saoránach agus custaiméirí gníomhacha eile chun glacadh féintomhaltas fuinnimh inathnuaite a chur chun cinn, amhail comhroinnt fuinnimh agus trádáil fuinnimh inathnuaite idir piaraí, nascadh le heangacha cliste agus le gréasáin téimh ceantair, a rannchuidíonn le coigilteas fuinnimh a bhaint amach nó le bochtaineacht fuinnimh a laghdú; |
| --- | --- |

(c)

rannchuidiú le dícharbónú a dhéanamh, amhail trí leictriú, ar théamh agus fuarú foirgneamh, agus ar chócaireacht iontu, trí rochtain a sholáthar ar chórais inacmhainne agus tíosach ar fhuinneamh, agus trí ghiniúint agus stóráil fuinnimh inathnuaite a chomhtháthú agus a stóráil, lena n-áirítear trí chomhphobail fuinnimh inathnuaite, pobail fuinnimh saoránach agus custaiméirí gníomhacha eile chun glacadh féintomhaltas fuinnimh inathnuaite a chur chun cinn, amhail comhroinnt fuinnimh agus trádáil fuinnimh inathnuaite idir piaraí, nascadh le heangacha cliste agus le gréasáin téimh ceantair, a rannchuidíonn le coigilteas fuinnimh a bhaint amach nó le bochtaineacht fuinnimh a laghdú;

| (d) | faisnéis, oideachas, feasacht agus comhairle spriocdhírithe, inrochtana agus inacmhainne a sholáthar maidir le bearta agus infheistíochtaí costéifeachtacha, tacaíocht atá ar fáil d’athchóirithe foirgneamh agus éifeachtúlacht fuinnimh, chomh maith le roghanna eile soghluaisteachta agus iompair atá inbhuanaithe agus inacmhainne; |
| --- | --- |

(d)

faisnéis, oideachas, feasacht agus comhairle spriocdhírithe, inrochtana agus inacmhainne a sholáthar maidir le bearta agus infheistíochtaí costéifeachtacha, tacaíocht atá ar fáil d’athchóirithe foirgneamh agus éifeachtúlacht fuinnimh, chomh maith le roghanna eile soghluaisteachta agus iompair atá inbhuanaithe agus inacmhainne;

| (e) | tacú le heintitis phoiblí agus phríobháideacha, lena n-áirítear soláthraithe tithíochta sóisialta, go háirithe comharchumainn phoiblí–phríobháideacha, chun réitigh inacmhainne éifeachtúlachta fuinnimh agus ionstraimí cistiúcháin iomchuí a fhorbairt agus a sholáthar i gcomhréir le spriocanna sóisialta an Chiste; |
| --- | --- |

(e)

tacú le heintitis phoiblí agus phríobháideacha, lena n-áirítear soláthraithe tithíochta sóisialta, go háirithe comharchumainn phoiblí–phríobháideacha, chun réitigh inacmhainne éifeachtúlachta fuinnimh agus ionstraimí cistiúcháin iomchuí a fhorbairt agus a sholáthar i gcomhréir le spriocanna sóisialta an Chiste;

| (f) | rochtain ar fheithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle agus ar rothair a sholáthar, agus neodracht theicneolaíoch á coinneáil ag an am céanna, lena n-áirítear tacaíocht airgeadais nó dreasachtaí fioscacha chun iad a cheannach, agus le haghaidh bonneagar poiblí agus príobháideach iomchuí, go háirithe, i gcás inarb ábhartha, feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle a cheannach, bonneagar athluchtaithe agus athbhreoslúcháin agus margadh feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle athláimhe a fhorbairt; beidh sé mar aidhm ag na Ballstáit a áirithiú, i gcás inar réiteach inacmhainne agus in-imscartha iad feithiclí astaíochtaí nialasacha, go dtugtar tosaíocht ina bPleananna do thacaíocht d’fheithiclí den sórt sin; |
| --- | --- |

(f)

rochtain ar fheithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle agus ar rothair a sholáthar, agus neodracht theicneolaíoch á coinneáil ag an am céanna, lena n-áirítear tacaíocht airgeadais nó dreasachtaí fioscacha chun iad a cheannach, agus le haghaidh bonneagar poiblí agus príobháideach iomchuí, go háirithe, i gcás inarb ábhartha, feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle a cheannach, bonneagar athluchtaithe agus athbhreoslúcháin agus margadh feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle athláimhe a fhorbairt; beidh sé mar aidhm ag na Ballstáit a áirithiú, i gcás inar réiteach inacmhainne agus in-imscartha iad feithiclí astaíochtaí nialasacha, go dtugtar tosaíocht ina bPleananna do thacaíocht d’fheithiclí den sórt sin;

| (g) | úsáid iompair phoiblí atá inacmhainne agus inrochtana a dhreasú agus tacú le heintitis phríobháideacha agus phoiblí, lena n-áirítear comharchumainn, chun soghluaisteacht inbhuanaithe ar éileamh, seirbhísí soghluaisteachta comhroinnte agus roghanna soghluaisteachta gníomhacha a fhorbairt agus a sholáthar. |
| --- | --- |

(g)

úsáid iompair phoiblí atá inacmhainne agus inrochtana a dhreasú agus tacú le heintitis phríobháideacha agus phoiblí, lena n-áirítear comharchumainn, chun soghluaisteacht inbhuanaithe ar éileamh, seirbhísí soghluaisteachta comhroinnte agus roghanna soghluaisteachta gníomhacha a fhorbairt agus a sholáthar.

2.   Féadfaidh na Ballstáit na costais a bhaineann leis na bearta lena soláthraítear tacaíocht ioncaim dhíreach do theaghlaigh leochaileacha agus d’úsáideoirí iompair leochaileacha a áireamh i gcostais iomlána mheasta na bPleananna chun tionchar an mhéadaithe ar phraghsanna breoslaí iompair de bhóthar agus ar phraghsanna breoslaí téimh a laghdú. Beidh tacaíocht den sórt sin sealadach agus laghdófar le himeacht ama í. Féadfaidh na Ballstáit tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach a sholáthar má áirítear ina bPleananna bearta nó infheistíochtaí atá dírithe ar na teaghlaigh leochaileacha sin agus ar na húsáideoirí iompair leochaileacha sin i gcomhréir le hAirteagal 8(1) den Rialachán seo. Beidh tacaíocht den sórt sin teoranta don tionchar díreach atá ag astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE. Ní bheidh costais na mbeart sin lena soláthraítear tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach níos mó ná 37,5 % de chostais iomlána mheasta an Phlean, dá dtagraítear in Airteagal 6(1), pointe (j), den Rialachán seo.

3.   Féadfaidh na Ballstáit costais an chúnaimh theicniúil a áireamh i gcostais iomlána mheasta na bPleananna chun speansais a chumhdach a bhaineann le gníomhaíochtaí oiliúna, clársceidealaithe, faireacháin, rialaithe, iniúchóireachta agus meastóireachta, ar gníomhaíochtaí iad a bhfuil gá leo chun an Ciste a bhainistiú agus chun a chuspóirí a bhaint amach, mar shampla staidéir, speansais teicneolaíochta faisnéise (TF), comhairliúchán poiblí le geallsealbhóirí agus gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide. Suas le 2,5 % de chostais iomlána mheasta an Phlean dá dtagraítear in Airteagal 6(1), pointe (j), a bheidh i gcostais cúnaimh theicniúil den sórt sin.

Airteagal 9

Tairbhí a chur ar aghaidh chuig teaghlaigh, micrifhiontair agus úsáideoirí iompair

1.   Féadfaidh na Ballstáit tacaíocht a sholáthraítear trí eintitis phoiblí nó phríobháideacha seachas teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha a áireamh sna Pleananna, ar choinníoll go ndéanann na heintitis sin bearta agus infheistíochtaí a bhíonn chun tairbhe teaghlach leochaileach, micrifhiontar leochaileach nó úsáideoirí iompair leochaileacha ar deireadh.

2.   Déanfaidh na Ballstát foráil maidir leis na cosaintí reachtúla agus conarthacha is gá chun a áirithiú go gcuirtear an tairbhe ar fad ar aghaidh chuig na teaghlaigh leochaileacha, na micrifhiontair leochaileacha nó na húsáideoirí iompair leochaileacha.

Airteagal 10

Acmhainní an Chiste

1.   Cuirfear uasmhéid EUR 65 000 000 000 ar fáil don tréimhse ón 1 Eanáir 2026 go dtí an 31 Nollaig 2032 i bpraghsanna reatha, i gcomhréir le hAirteagail 10a(8b), 30d(3) agus 30d(4) de Threoir 2003/87/CE, chun an Ciste a chur chun feidhme. Is é a bheidh sa mhéid sin ioncam sannta seachtrach chun críocha Airteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, gan dochar d’Airteagal 30d(4), an séú fomhír, de Threoir 2003/87/CE.

Na méideanna bliantúla a leithdháiltear ar an gCiste, laistigh de theorainn an uasmhéid a leagtar síos sa chéad fhomhír den mhír seo, ní bheidh siad níos mó ná na méideanna dá dtagraítear in Airteagal 30d(4), an ceathrú fomhír, de Threoir 2003/87/CE.

I gcás ina gcuirtear an córas trádála astaíochtaí a bunaíodh i gcomhréir le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE ar atráth go dtí 2028 de bhun Airteagal 30k den Treoir sin, is é EUR 54 600 000 000 a bheidh san uasmhéid atá le cur ar fáil don Chiste, agus ní rachaidh na méideanna bliantúla a leithdháiltear ar an gCiste thar na méideanna faoi seach dá dtagraítear in Airteagal 30d(4), an cúigiú fomhír, de Threoir 2003/87/CE.

2.   De mhaolú ar Airteagal 22(2) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus gan dochar d’Airteagal 19 den Rialachán seo, déanfar leithreasuithe faoi chomhair gealltanas lena gcumhdaítear an t-uasmhéid ábhartha dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo a chur ar fáil go huathoibríoch ag tús gach bliana airgeadais, ag tosú ón 1 Eanáir 2026, suas go dtí na méideanna bliantúla ábhartha is infheidhme dá dtagraítear sa dara fomhír agus sa tríú fomhír de mhír 1.

3.   Féadfaidh na méideanna dá dtagraítear i mír 1 speansais a chumhdach a bhaineann le gníomhaíochtaí ullmhúcháin, faireacháin, rialaithe, iniúchta agus meastóireachta a bhfuil gá leo chun an Ciste a bhainistiú agus a chuspóirí a ghnóthú, go háirithe staidéir, cruinnithe saineolaithe, comhairliúcháin leis na geallsealbhóirí, gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide, lena n-áirítear gníomhaíochtaí cuimsitheacha for-rochtana agus cumarsáid chorparáideach faoi thosaíochtaí polaitiúla an Aontais, a mhéid a bhaineann siad le cuspóirí an Rialacháin seo, speansais atá nasctha le líonraí TF atá dírithe ar phróiseáil agus ar mhalartú faisnéise, uirlisí TF corparáideacha, agus gach speansas eile maidir le cúnamh teicniúil agus riaracháin arna thabhú ag an gCoimisiún chun an Ciste a bhainistiú. Féadfaidh na speansais gach costas a bhaineann le gníomhaíochtaí tacaíochta eile a chumhdach freisin, amhail costais a bhaineann le rialú cáilíochta agus faireachán ar thionscadail ar an láthair agus costais a bhaineann le piarchomhairleoireacht agus le saineolaithe chun na gníomhaíochtaí incháilithe a mheasúnú agus a chur chun feidhme.

Airteagal 11

Acmhainní ó chláir faoi bhainistíocht roinnte, agus acmhainní chuig na cláir sin, agus úsáid acmhainní

1.   Féadfar acmhainní arna leithdháileadh ar Bhallstáit faoi bhainistíocht roinnte a aistriú chuig an gCiste, arna iarraidh sin do na Ballstáit, faoi réir na gcoinníollacha a leagtar amach i bhforálacha ábhartha Rialachán (AE) 2021/1060. Déanfaidh an Coimisiún na hacmhainní sin a chur chun feidhme go díreach i gcomhréir le hAirteagal 62(1), an chéad fhomhír, pointe (a), de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046. Úsáidfear na hacmhainní sin chun tairbhe an Bhallstáit lena mbaineann, agus chuige sin amháin.

2.   Féadfaidh na Ballstáit a iarraidh ina bPleananna arna dtíolacadh i gcomhréir le hAirteagal 4(1) den Rialachán seo go n-aistreofar suas le 15 % dá leithdháileadh airgeadais uasta bliantúil chuig na cistí faoi bhainistíocht roinnte dá bhforáiltear i Rialachán (AE) 2021/1060. Déanfar bearta agus infheistíochtaí dá dtagraítear in Airteagal 8 den Rialachán seo a mhaoiniú leis na hacmhainní arna n-aistriú, agus cuirfear na hacmhainní arna n-aistriú chun feidhme i gcomhréir le rialacha na gcistí a n-aistrítear na hacmhainní chucu. Déanfaidh na Ballstáit acmhainní a aistriú trí chlár amháin nó níos mó a leasú, cé is moite de chláir faoi sprioc an chomhair chríochaigh Eorpaigh (Interreg), i gcomhréir le hAirteagal 26a de Rialachán (AE) 2021/1060, agus cuirfear chun feidhme iad i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sa Rialachán sin agus le rialacha na gcistí a n-aistrítear na hacmhainní chucu.

3.   Féadfaidh na Ballstáit cur chun feidhme beart agus infheistíochtaí a thairbhíonn den Chiste a chur ar iontaoibh údaráis bhainistíochta na gclár beartais chomhtháthaithe faoi Rialachán (AE) 2021/1060, i gcás inarb infheidhme, i bhfianaise na sineirgí leis na cláir beartais chomhtháthaithe sin agus i gcomhréir le cuspóirí an Chiste. Luafaidh na Ballstáit a n-intinn na nithe sin a chur ar iontaoibh na n-údarás sin ina bPleananna. I gcásanna den sórt sin, measfar go gcomhlíonann na córais bhainistíochta agus rialaithe atá ann cheana arna gcur ar bun ag Ballstáit, ar tugadh fógra don Choimisiún ina leith, ceanglais an Rialacháin seo.

4.   Féadfaidh na Ballstáit a áireamh ina bPleananna, mar chuid de na costais iomlána mheasta, na híocaíochtaí le haghaidh tacaíocht theicniúil bhreise de bhun Airteagal 7 de Rialachán (AE) 2021/240 agus méid na ranníocaíochta in airgead tirim chun críoch urrann an Bhallstáit de bhun fhorálacha ábhartha Rialachán (AE) 2021/523 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (31). Ní rachaidh na costais sin thar 4 % den leithdháileadh uasta airgeadais don Phlean, agus comhlíonfaidh na bearta ábhartha, mar a leagtar amach sa Phlean, an Rialachán seo.

Airteagal 12

Cur chun feidhme

Is é an Coimisiún a chuirfidh an Ciste chun feidhme faoi bhainistíocht dhíreach i gcomhréir leis na rialacha ábhartha arna nglacadh de bhun Airteagal 322 CFAE, go háirithe Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint.

Airteagal 13

Breisíocht agus cistiú forlíontach

1.   Beidh tacaíocht faoin gCiste sa bhreis ar thacaíocht arna soláthar faoi chistí, cláir agus ionstraimí eile de chuid an Aontais. Féadfaidh bearta agus infheistíochtaí a fhaigheann tacaíocht faoin gCiste tacaíocht a fháil ó chistí, cláir agus ionstraimí eile de chuid an Aontais ar choinníoll nach gcumhdaíonn tacaíocht den sórt sin an costas céanna.

2.   Beidh tacaíocht ón gCiste, lena n-áirítear tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach dá dtagraítear in Airteagal 4(3), ina tacaíocht bhreise agus ní ghlacfaidh sí ionad an chaiteachais buiséid náisiúnta athfhilltigh.

3.   Maidir le cúnamh teicniúil do na Ballstáit, ní mheasfar gur caiteachas buiséadach náisiúnta athfhillteach iad na costais riaracháin atá nasctha go díreach le cur chun feidhme an Phlean.

Airteagal 14

An leithdháileadh airgeadais uasta

1.   Déanfar an leithdháileadh airgeadais uasta a ríomh le haghaidh gach Ballstáit i gcomhréir le hAirteagal 10 agus mar a shonraítear in Iarscríbhinní I agus II.

2.   Féadfaidh gach Ballstát iarratas a thíolacadh suas lena leithdháileadh airgeadais uasta chun a Phlean a chur chun feidhme.

Airteagal 15

Ranníocaíocht náisiúnta leis na costais iomlána mheasta

Déanfaidh na Ballstáit 25 % ar a laghad de chostais iomlána mheasta a bPleananna a ranníoc.

Airteagal 16

Measúnú ón gCoimisiún

1.   Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an bPlean agus, i gcás inarb infheidhme, ar aon leasú ar an bPlean sin arna thíolacadh ag Ballstát i gcomhréir le hAirteagal 18, maidir le comhlíonadh an Rialacháin seo. Agus an measúnú sin á dhéanamh aige, gníomhóidh an Coimisiún i ndlúthchomhar leis an mBallstát lena mbaineann. Féadfaidh an Coimisiún barúlacha a thabhairt nó faisnéis bhreise a lorg laistigh de 2 mhí ón dáta a thíolaic an Ballstát an Plean. Soláthróidh an Ballstát an fhaisnéis bhreise a iarrtar, agus féadfaidh sé athbhreithniú a dhéanamh ar an bPlean más gá, lena n-áirítear tar éis don Phlean a bheith tíolactha. Féadfaidh an Ballstát agus an Coimisiún a chomhaontú síneadh a mhairfidh tréimhse réasúnta a chur leis an spriocdháta don mheasúnú más gá.

2.   Déanfaidh an Coimisiún measúnú i dtaobh an gcomhlíonann na haistrithe a iarradh i gcomhréir le hAirteagal 11 cuspóirí an Rialacháin seo.

3.   Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar ábharthacht, éifeachtacht, éifeachtúlacht agus comhleanúnachas an Phlean, agus dúshláin shonracha agus leithdháileadh airgeadais an Bhallstáit á gcur san áireamh, mar a leanas:

| (a) | chun measúnú a dhéanamh ar ábharthacht, cuirfidh an Coimisiún na critéir seo a leanas san áireamh:






  (i) | cé acu atá nó nach bhfuil an Plean ina fhreagairt leordhóthanach ar an tionchar sóisialta ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha, go háirithe teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht fuinnimh nó teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht iompair, agus ar na dúshláin atá rompu sa Bhallstát lena mbaineann, de bharr astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE, agus aird chuí á tabhairt ar na dúshláin a shainaithnítear sna measúnuithe ón gCoimisiún ar thabhairt cothrom le dáta phlean comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide an Bhallstáit lena mbaineann agus ar an dul chun cinn atá déanta ag an mBallstát sin de bhun Airteagal 9(3), agus Airteagail 13 agus 29 de Rialachán (AE) 2018/1999, agus sna moltaí ón gCoimisiún do na Ballstáit a eisítear de bhun Airteagal 34 de Rialachán (AE) 2018/1999 i bhfianaise spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais do 2030 agus chuspóir fadtéarmach an Aontais aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050 ar a dhéanaí; |
| --- | --- | --- |

(a)

chun measúnú a dhéanamh ar ábharthacht, cuirfidh an Coimisiún na critéir seo a leanas san áireamh:

(i)

cé acu atá nó nach bhfuil an Plean ina fhreagairt leordhóthanach ar an tionchar sóisialta ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha, go háirithe teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht fuinnimh nó teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht iompair, agus ar na dúshláin atá rompu sa Bhallstát lena mbaineann, de bharr astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE, agus aird chuí á tabhairt ar na dúshláin a shainaithnítear sna measúnuithe ón gCoimisiún ar thabhairt cothrom le dáta phlean comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide an Bhallstáit lena mbaineann agus ar an dul chun cinn atá déanta ag an mBallstát sin de bhun Airteagal 9(3), agus Airteagail 13 agus 29 de Rialachán (AE) 2018/1999, agus sna moltaí ón gCoimisiún do na Ballstáit a eisítear de bhun Airteagal 34 de Rialachán (AE) 2018/1999 i bhfianaise spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais do 2030 agus chuspóir fadtéarmach an Aontais aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050 ar a dhéanaí;

| (ii) | an bhfuiltear ag súil go n-áiritheofar leis an bPlean nach ndéanfaidh na bearta agus na hinfheistíochtaí a áirítear sa Phlean dochar suntasach do na cuspóirí comhshaoil de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852 agus an gcuidíonn an Plean le spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú; |
| --- | --- |

(ii)

an bhfuiltear ag súil go n-áiritheofar leis an bPlean nach ndéanfaidh na bearta agus na hinfheistíochtaí a áirítear sa Phlean dochar suntasach do na cuspóirí comhshaoil de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852 agus an gcuidíonn an Plean le spleáchas ar bhreoslaí iontaise a laghdú;

| (iii) | cibé acu atá nó nach bhfuil bearta agus infheistíochtaí sa Phlean a rannchuidíonn leis an aistriú glas, lena n-áirítear chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta agus ar na dúshláin a eascraíonn as sin agus go háirithe le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais do 2030 a bhaint amach agus le cuspóir fadtéarmach an Aontais aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050 ar a dhéanaí agus garspriocanna 2030 de Straitéis an Aontais um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste; |
| --- | --- |

(iii)

cibé acu atá nó nach bhfuil bearta agus infheistíochtaí sa Phlean a rannchuidíonn leis an aistriú glas, lena n-áirítear chun aghaidh a thabhairt ar na tionchair shóisialta agus ar na dúshláin a eascraíonn as sin agus go háirithe le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais do 2030 a bhaint amach agus le cuspóir fadtéarmach an Aontais aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050 ar a dhéanaí agus garspriocanna 2030 de Straitéis an Aontais um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste;

| (b) | chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht, cuirfidh an Coimisiún na critéir seo a leanas san áireamh:






  (i) | cibé an meastar go mbeidh tionchar buan sa Bhallstát ar na dúshláin a dtugann an Plean sin aghaidh orthu, i gcomhréir le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais do 2030 agus le cuspóir fadtéarmach an Aontais aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050 ar a dhéanaí, agus go háirithe ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha, go háirithe teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht fuinnimh nó teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht iompair; |
| --- | --- | --- |

(b)

chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtacht, cuirfidh an Coimisiún na critéir seo a leanas san áireamh:

(i)

cibé an meastar go mbeidh tionchar buan sa Bhallstát ar na dúshláin a dtugann an Plean sin aghaidh orthu, i gcomhréir le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais do 2030 agus le cuspóir fadtéarmach an Aontais aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050 ar a dhéanaí, agus go háirithe ar theaghlaigh leochaileacha, ar mhicrifhiontair leochaileacha agus ar úsáideoirí iompair leochaileacha, go háirithe teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht fuinnimh nó teaghlaigh atá faoi bhochtaineacht iompair;

| (ii) | cibé an meastar go n-áiritheofar leis na socruithe arna moladh ag an mBallstát go ndéanfar faireachán agus cur chun feidhme éifeachtach ar an bPlean, lena n-áirítear an tráthchlár, na garspriocanna agus na spriocanna a bheartaítear, agus na táscairí gaolmhara; |
| --- | --- |

(ii)

cibé an meastar go n-áiritheofar leis na socruithe arna moladh ag an mBallstát go ndéanfar faireachán agus cur chun feidhme éifeachtach ar an bPlean, lena n-áirítear an tráthchlár, na garspriocanna agus na spriocanna a bheartaítear, agus na táscairí gaolmhara;

| (iii) | cibé an bhfuil na bearta agus na hinfheistíochtaí arna moladh ag an mBallstát comhsheasmhach agus i gcomhréir le ceanglais na Treorach ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (athmhúnlú), Threoir (AE) 2018/2001, an Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le himscaradh bonneagair breoslaí malartacha, agus lena n-aisghairtear Treoir 2014/94/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Threoir (AE) 2009/33 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (32) agus Threoir 2010/31/AE; agus |
| --- | --- |

(iii)

cibé an bhfuil na bearta agus na hinfheistíochtaí arna moladh ag an mBallstát comhsheasmhach agus i gcomhréir le ceanglais na Treorach ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le héifeachtúlacht fuinnimh (athmhúnlú), Threoir (AE) 2018/2001, an Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le himscaradh bonneagair breoslaí malartacha, agus lena n-aisghairtear Treoir 2014/94/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Threoir (AE) 2009/33 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (32) agus Threoir 2010/31/AE; agus

| (iv) | cibé an gcothaíonn na bearta agus na hinfheistíochtaí atá arna moladh ag an mBallstát comhlántacht, sineirge, comhleanúnachas agus comhsheasmhacht le hionstraimí an Aontais dá dtagraítear in Airteagal 6(3); |
| --- | --- |

(iv)

cibé an gcothaíonn na bearta agus na hinfheistíochtaí atá arna moladh ag an mBallstát comhlántacht, sineirge, comhleanúnachas agus comhsheasmhacht le hionstraimí an Aontais dá dtagraítear in Airteagal 6(3);

| (c) | chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtúlacht, cuirfidh an Coimisiún na critéir seo a leanas san áireamh:






  (i) | cé acu atá nó nach bhfuil an t-údar arna sholáthar ag an mBallstát maidir le méid chostais iomlána mheasta an Phlean réasúnta agus inchreidte agus cé acu atá nó nach bhfuil sé i gcomhréir le prionsabal na costéifeachtúlachta agus i gcomhréir leis an tionchar náisiúnta eacnamaíoch agus sóisialta a mheastar a bheidh ann, agus sonraíochtaí náisiúnta a d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar na costais dá bhforáiltear sa Phlean á gcur san áireamh freisin; |
| --- | --- | --- |

(c)

chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtúlacht, cuirfidh an Coimisiún na critéir seo a leanas san áireamh:

(i)

cé acu atá nó nach bhfuil an t-údar arna sholáthar ag an mBallstát maidir le méid chostais iomlána mheasta an Phlean réasúnta agus inchreidte agus cé acu atá nó nach bhfuil sé i gcomhréir le prionsabal na costéifeachtúlachta agus i gcomhréir leis an tionchar náisiúnta eacnamaíoch agus sóisialta a mheastar a bheidh ann, agus sonraíochtaí náisiúnta a d’fhéadfadh tionchar a bheith acu ar na costais dá bhforáiltear sa Phlean á gcur san áireamh freisin;

| (ii) | cé acu atáthar nó nach bhfuiltear ag dréim leis go ndéanfaidh na socruithe arna moladh ag an mBallstát coinbhleachtaí leasa, éilliú agus calaois a chosc, a bhrath agus a cheartú agus úsáid á baint as an leithdháileadh airgeadais a sholáthraítear faoin gCiste, lena n-áirítear na socruithe sin a bhfuil sé mar aidhm leo cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais a sheachaint; |
| --- | --- |

(ii)

cé acu atáthar nó nach bhfuiltear ag dréim leis go ndéanfaidh na socruithe arna moladh ag an mBallstát coinbhleachtaí leasa, éilliú agus calaois a chosc, a bhrath agus a cheartú agus úsáid á baint as an leithdháileadh airgeadais a sholáthraítear faoin gCiste, lena n-áirítear na socruithe sin a bhfuil sé mar aidhm leo cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais a sheachaint;

| (iii) | cé acu atá nó nach bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna arna moladh ag an mBallstát éifeachtach i bhfianaise raon feidhme, chuspóirí agus ghníomhaíochtaí incháilithe an Chiste; |
| --- | --- |

(iii)

cé acu atá nó nach bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna arna moladh ag an mBallstát éifeachtach i bhfianaise raon feidhme, chuspóirí agus ghníomhaíochtaí incháilithe an Chiste;

| (d) | chun measúnú a dhéanamh ar chomhleanúnachas, cuirfidh an Coimisiún san áireamh cibé acu atá nó nach bhfuil bearta agus infheistíochtaí sa Phlean a léiríonn gníomhaíochtaí comhleanúnacha. |
| --- | --- |

(d)

chun measúnú a dhéanamh ar chomhleanúnachas, cuirfidh an Coimisiún san áireamh cibé acu atá nó nach bhfuil bearta agus infheistíochtaí sa Phlean a léiríonn gníomhaíochtaí comhleanúnacha.

Airteagal 17

Cinneadh ón gCoimisiún

1.   Ar bhonn an mheasúnaithe arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 16, déanfaidh an Coimisiún cinneadh faoi Phlean Ballstáit, trí ghníomh cur chun feidhme, tráth nach déanaí ná 5 mhí ón dáta a tíolacadh an Plean sin de bhun Airteagal 4(1).

2.   I gcás ina ndéanann an Coimisiún measúnú dearfach ar Phlean, leagfar amach an méid seo a leanas sa ghníomh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 1:

| (a) | na bearta agus na hinfheistíochtaí atá le cur chun feidhme ag an mBallstát, méid chostais iomlána mheasta an Phlean, agus na garspriocanna agus spriocanna; |
| --- | --- |

(a)

na bearta agus na hinfheistíochtaí atá le cur chun feidhme ag an mBallstát, méid chostais iomlána mheasta an Phlean, agus na garspriocanna agus spriocanna;

| (b) | an leithdháileadh airgeadais uasta a leithdháiltear i gcomhréir le hAirteagal 14(1) atá le híoc i dtráthchodanna, i gcomhréir le hAirteagal 20, a luaithe a bhainfidh an Ballstát amach go sásúil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha arna sainaithint maidir le cur chun feidhme an Phlean; |
| --- | --- |

(b)

an leithdháileadh airgeadais uasta a leithdháiltear i gcomhréir le hAirteagal 14(1) atá le híoc i dtráthchodanna, i gcomhréir le hAirteagal 20, a luaithe a bhainfidh an Ballstát amach go sásúil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha arna sainaithint maidir le cur chun feidhme an Phlean;

| (c) | an ranníocaíocht náisiúnta; |
| --- | --- |

(c)

an ranníocaíocht náisiúnta;

| (d) | na socruithe agus an tráthchlár i ndáil le faireachán a dhéanamh ar an bPlean agus i ndáil leis an bPlean a chur chun feidhme, lena n-áirítear, i gcás inarb ábhartha, na bearta is gá chun Airteagal 21 a chomhlíonadh; |
| --- | --- |

(d)

na socruithe agus an tráthchlár i ndáil le faireachán a dhéanamh ar an bPlean agus i ndáil leis an bPlean a chur chun feidhme, lena n-áirítear, i gcás inarb ábhartha, na bearta is gá chun Airteagal 21 a chomhlíonadh;

| (e) | na táscairí ábhartha a bhaineann le baint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a bheartaítear; agus |
| --- | --- |

(e)

na táscairí ábhartha a bhaineann le baint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a bheartaítear; agus

| (f) | na socruithe chun rochtain ar na bunsonraí ábhartha a sholáthar don Choimisiún. |
| --- | --- |

(f)

na socruithe chun rochtain ar na bunsonraí ábhartha a sholáthar don Choimisiún.

3.   Déanfar an leithdháileadh airgeadais uasta dá dtagraítear i mír 2, pointe (b), den Airteagal seo a chinneadh ar bhonn chostais iomlána mheasta an Phlean arna mholadh ag an mBallstát, agus é measúnaithe faoi threoir na gcritéar a leagtar amach in Airteagal 16(3).

Is mar seo a leanas a shocrófar méid an leithdháilte airgeadais uasta dá dtagraítear i mír 2, pointe (b), den Airteagal seo:

| (a) | i gcás ina gcomhlíonann an Plean go sásúil na critéir a leagtar amach in Airteagal 16(3), agus go bhfuil méid chostais iomlána mheasta an Phlean lúide an ranníocaíocht náisiúnta comhionann leis an leithdháileadh airgeadais uasta le haghaidh an Bhallstáit sin dá dtagraítear in Airteagal 14(1), nó níos airde, beidh an leithdháileadh airgeadais a leithdháiltear ar an mBallstát comhionann le méid iomlán an leithdháilte airgeadais uasta dá dtagraítear in Airteagal 14(1); |
| --- | --- |

(a)

i gcás ina gcomhlíonann an Plean go sásúil na critéir a leagtar amach in Airteagal 16(3), agus go bhfuil méid chostais iomlána mheasta an Phlean lúide an ranníocaíocht náisiúnta comhionann leis an leithdháileadh airgeadais uasta le haghaidh an Bhallstáit sin dá dtagraítear in Airteagal 14(1), nó níos airde, beidh an leithdháileadh airgeadais a leithdháiltear ar an mBallstát comhionann le méid iomlán an leithdháilte airgeadais uasta dá dtagraítear in Airteagal 14(1);

| (b) | i gcás ina gcomhlíonann an Plean go sásúil na critéir a leagtar amach in Airteagal 16(3), agus ina bhfuil méid chostais iomlána mheasta an Phlean lúide an ranníocaíocht náisiúnta níos ísle ná an leithdháileadh airgeadais uasta le haghaidh an Bhallstáit sin dá dtagraítear in Airteagal 14(1), beidh an leithdháileadh airgeadais a leithdháiltear ar an mBallstát comhionann le méid chostais iomlána mheasta an Phlean lúide an ranníocaíocht náisiúnta; |
| --- | --- |

(b)

i gcás ina gcomhlíonann an Plean go sásúil na critéir a leagtar amach in Airteagal 16(3), agus ina bhfuil méid chostais iomlána mheasta an Phlean lúide an ranníocaíocht náisiúnta níos ísle ná an leithdháileadh airgeadais uasta le haghaidh an Bhallstáit sin dá dtagraítear in Airteagal 14(1), beidh an leithdháileadh airgeadais a leithdháiltear ar an mBallstát comhionann le méid chostais iomlána mheasta an Phlean lúide an ranníocaíocht náisiúnta;

| (c) | i gcás ina gcomhlíonann an Plean go sásúil na critéir a leagtar amach in Airteagal 16(3), ach ina sainaithnítear sa mheasúnú go bhfuil laigí sna córais rialaithe inmheánaigh, féadfaidh an Coimisiún a éileamh go ndéanfaí bearta breise chun aghaidh a thabhairt ar na laigí sin a áireamh sa Phlean agus go mbainfeadh an Ballstát amach iad roimh an gcéad íocaíocht; |
| --- | --- |

(c)

i gcás ina gcomhlíonann an Plean go sásúil na critéir a leagtar amach in Airteagal 16(3), ach ina sainaithnítear sa mheasúnú go bhfuil laigí sna córais rialaithe inmheánaigh, féadfaidh an Coimisiún a éileamh go ndéanfaí bearta breise chun aghaidh a thabhairt ar na laigí sin a áireamh sa Phlean agus go mbainfeadh an Ballstát amach iad roimh an gcéad íocaíocht;

| (d) | i gcás nach gcomhlíonann an Plean go sásúil na critéir a leagtar amach in Airteagal 16(3), ní leithdháilfear aon leithdháileadh airgeadais ar an mBallstát. |
| --- | --- |

(d)

i gcás nach gcomhlíonann an Plean go sásúil na critéir a leagtar amach in Airteagal 16(3), ní leithdháilfear aon leithdháileadh airgeadais ar an mBallstát.

4.   I gcás ina ndéanann an Coimisiún measúnú diúltach ar Phlean, beidh na cúiseanna leis an measúnú diúltach sin san áireamh sa chinneadh dá dtagraítear i mír 1. Tíolacfaidh an Ballstát an Plean arís, tar éis dó an measúnú ón gCoimisiún a chur san áireamh.

Airteagal 18

Leasú ar Phleananna Aeráide Sóisialta

1.   I gcás nach féidir Plean a bhaint amach a thuilleadh, lena n-áirítear garspriocanna agus spriocanna ábhartha, nó i gcás inar gá do Bhallstát é a choigeartú go suntasach, go hiomlán nó go páirteach, ar bhonn cúinsí oibiachtúla, go háirithe mar gheall ar na fíorthionchair dhíreacha a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE, cuirfidh an Ballstát lena mbaineann Plean leasaithe faoi bhráid an Choimisiúin chun na hathruithe is gá agus a bhfuil údar cuí leo a chuimsiú. Féadfaidh na Ballstáit tacaíocht theicniúil a iarraidh, i gcomhréir le hAirteagal 11(4), chun an Plean leasaithe a ullmhú.

2.   Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an bPlean leasaithe i gcomhréir le hAirteagal 16.

3.   I gcás ina ndéanann an Coimisiún measúnú dearfach ar an bPlean leasaithe, déanfaidh sé, i gcomhréir le hAirteagal 17(1), cinneadh a ghlacadh ina leagtar amach na cúiseanna lena mheasúnú dearfach, trí bhíthin gníomh cur chun feidhme. De mhaolú ar Airteagal 17(1), glacfaidh an Coimisiún an cinneadh faoin mír seo laistigh de 3 mhí ón dáta a dtíolacfaidh an Ballstát lena mbaineann an Plean leasaithe.

4.   I gcás ina ndéanann an Coimisiún measúnú diúltach ar an bPlean leasaithe, diúltóidh sé don Phlean leasaithe laistigh den tréimhse dá dtagraítear i mír 3, tar éis dó deis a thabhairt don Bhallstát lena mbaineann a chuid barúlacha a chur i láthair laistigh de 3 mhí ón dáta a chuirfear an measúnú ón gCoimisiún ar an bPlean leasaithe in iúl.

5.   Faoin 15 Márta 2029, déanfaidh gach Ballstát measúnú ar oiriúnacht a Phlean i bhfianaise na bhfíorthionchar díreach a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus ó iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE. Déanfar na measúnuithe sin a chur faoi bhráid an Choimisiúin i dteannta na dtuarascálacha comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide ar dhul chun cinn de bhun Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2018/1999.

6.   I gcás mionchoigeartuithe ar an bPlean, arb ionann iad agus méadú nó laghdú níos lú ná 5 % ar sprioc a leagtar amach sa Phlean, amhail mion-nuashonruithe ar na bearta agus ar na hinfheistíochtaí a leagtar amach sa Phlean, nó earráidí cléireachais a cheartú, tabharfaidh Ballstát fógra don Choimisiún faoi na hathruithe sin.

Airteagal 19

Gealltanas an leithdháilte airgeadais

1.   Tar éis don Choimisiún cinneadh dearfach a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 17 den Rialachán seo, déanfaidh sé comhaontú leis an mBallstát lena mbaineann a thabhairt i gcrích in am trátha, ar gealltanas dlíthiúil aonair é de réir bhrí Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 don tréimhse 2026-2032, gan dochar d’Airteagal 30d(4) ná Airteagail 30i agus 30k de Threoir 2003/87/CE. Tabharfar an comhaontú sin i gcrích aon bhliain amháin ar a luaithe roimh bhliain thús na gceantanna faoi Chaibidil IVa de Threoir 2003/87/CE, nó 2 bhliain roimh an mbliain sin, i gcásanna ina bhfuil feidhm ag Airteagal 10(1), an tríú fomhír, den Rialachán seo.

2.   Féadfaidh gealltanais bhuiséadacha a bheith bunaithe ar ghealltanais dhomhanda agus, i gcás inarb iomchuí, féadfar iad a mhiondealú ina dtráthchodanna bliantúla arna scaipeadh thar roinnt blianta.

Airteagal 20

Rialacha maidir le híocaíochtaí agus maidir le comhaontuithe a chur ar fionraí agus a fhoirceannadh i ndáil le leithdháiltí airgeadais

1.   Déanfar leithdháiltí airgeadais faoin Airteagal seo a íoc leis an mBallstát nuair a bhainfear amach na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha comhaontaithe atá sonraithe sa Phlean, arna bhformheas i gcomhréir le hAirteagal 17, agus faoi réir cistiú a bheith ar fáil. Ar bhaint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna sin, cuirfidh an Ballstát iarraidh chuí-réasúnaithe ar íocaíocht faoi bhráid an Choimisiúin. Cuirfidh an Ballstát iarrataí ar íocaíocht den sórt sin faoi bhráid an Choimisiúin uair nó dhó sa bhliain, faoin 31 Iúil nó faoin 31 Nollaig.

2.   Ar iarraidh ar íocaíocht a fháil ó Bhallstát, déanfaidh an Coimisiún measúnú i dtaobh ar baineadh amach go sásúil na garspriocanna agus na spriocanna ábhartha a leagtar amach sa chinneadh ón gCoimisiún dá dtagraítear in Airteagal 17. Tuigfear, ar bhaint amach sásúil na ngarspriocanna agus na spriocanna, nár aisiompaigh an Ballstát lena mbaineann bearta a bhaineann le garspriocanna agus spriocanna a bhaint amach go sásúil roimhe sin.

3.   I gcás ina ndéanann an Coimisiún measúnú dearfach ar iarraidh aonair ar íocaíocht, glacfaidh sé cinneadh aonair lena n-údaraítear eisíocaíocht an leithdháilte airgeadais i gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, faoi réir cistiú a bheith ar fáil agus lena n-áirithítear go gcaithfear go cothrom le Ballstáit. Glacfaidh an Coimisiún an cinneadh aonair tráth nach luaithe ná 2 mhí agus tráth nach déanaí ná 3 mhí tar éis an spriocdháta ábhartha chun an iarraidh ar íocaíocht a thíolacadh i gcomhréir le mír 1 den Airteagal seo.

4.   Más rud é, mar thoradh ar an measúnú dá dtagraítear i mír 3 den Airteagal seo, go suíonn an Coimisiún nár baineadh amach go sásúil na garspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sa chinneadh ón gCoimisiún dá dtagraítear in Airteagal 17, déanfar íocaíocht na coda den leithdháileadh airgeadais atá comhréireach leis an sprioc nár baineadh amach nó an garsprioc nár baineadh amach a chur ar fionraí. Féadfaidh an Ballstát a chuid barúlacha a chur i láthair laistigh de mhí amháin ón dáta a chuirfear an measúnú ón gCoimisiún in iúl.

Ní chuirfear an fhionraí i leataobh ach amháin i gcás ina bhfuil na garspriocanna agus na spriocanna bainte amach go sásúil a leagtar amach sa chinneadh ón gCoimisiún dá dtagraítear in Airteagal 17.

5.   De mhaolú ar Airteagal 116(2) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, cuirfear tús leis an spriocdháta le haghaidh íocaíochta ón dáta a chuirfear an cinneadh ón gCoimisiún lena n-údaraítear eisíocaíocht an leithdháilte airgeadais in iúl don Bhallstát lena mbaineann de bhun mhír 3 den Airteagal seo, nó ón dáta a chuirfear in iúl go bhfuil fionraí á cur i leataobh de bhun mhír 4, an dara fomhír, den Airteagal seo.

6.   I gcás nár baineadh amach go sásúil na garspriocanna agus na spriocanna laistigh de thréimhse 9 mí ón bhfionraí dá dtagraítear i mír 4, an chéad fhomhír, laghdóidh an Coimisiún méid an leithdháilte airgeadais go comhréireach tar éis dó deis a thabhairt don Bhallstát a chuid barúlacha a chur i láthair laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis dó a chuid conclúidí a chur in iúl maidir le baint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna.

7.   Más rud é, laistigh de 15 mhí ón dáta ar cuireadh comhaontuithe ábhartha dá dtagraítear in Airteagal 19 i gcrích, nach bhfuil aon dul chun cinn inbhraite déanta ag an mBallstát maidir le ceann ar bith de na garspriocanna agus de na spriocanna ábhartha, déanfaidh an Coimisiún na comhaontuithe sin a fhoirceannadh agus méid an leithdháilte airgeadais a shaoradh gan dochar d’Airteagal 14(3) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046. Déanfaidh an Coimisiún cinneadh maidir le foirceannadh na gcomhaontuithe sin tar éis dó deis a thabhairt don Bhallstát a chuid barúlacha a chur i láthair laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis don Choimisiún an measúnú a chur in iúl nach ndearnadh aon dul chun cinn inbhraite.

8.   Déanfar na híocaíochtaí uile faoin 31 Nollaig 2033.

9.   De mhaolú ar Airteagal 116 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus de mhír 5 den Airteagal seo, más rud é, i mbabhta ar leith d’iarrataí ar íocaíocht dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo, nach leor an t-ioncam a sanntar don Chiste i gcomhréir le hAirteagal 30d(4) de Threoir 2003/87/CE chun na hiarrataí ar íocaíocht arna dtíolacadh a chumhdach, íocfaidh an Coimisiún leis na Ballstáit ar bhonn pro rata arna chinneadh mar sciar d’infhaighteacht na n-íocaíochtaí do na híocaíochtaí iomlána formheasta. Sa chéad bhabhta eile d’iarrataí íocaíochta, tabharfaidh an Coimisiún tosaíocht do na Ballstáit sin a bhfuil moill ar a n-íocaíochtaí tar éis an bhabhta roimhe sin d’iarrataí ar íocaíocht, agus ina dhiaidh sin do na hiarrataí nua ar íocaíocht a tíolacadh.

10.   De mhaolú ar Airteagal 12(4), pointe (c), de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus gan dochar d’Airteagal 30d(4), an séú fomhír, de Threoir 2003/87/CE, leithdháilfidh an Coimisiún ar na Ballstáit na méideanna a chomhfhreagraíonn d’aon leithreasuithe nár úsáideadh faoin 31 Nollaig 2033 i gcomhréir leis na rialacha maidir le leithdháileadh lamháltas a shainítear faoi Airteagal 30d(5) de Threoir 2003/87/CE chun na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 3 den Rialachán seo a bhaint amach.

Airteagal 21

Leasanna airgeadais an Aontais a chosaint

1.   Agus na Pleananna á gcur chun feidhme ag na Ballstáit, mar thairbhithe cistí faoin gCiste, déanfaidh siad na bearta uile is iomchuí chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint agus chun a áirithiú go gcomhlíontar, le húsáid na leithdháiltí airgeadais maidir le bearta agus infheistíochtaí a dtacaíonn an Ciste leo, lena n-áirítear na cinn sin a dhéanann eintitis phoiblí nó phríobháideacha seachas teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha i gcomhréir le hAirteagal 9, dlí an Aontais is infheidhme agus an dlí náisiúnta is infheidhme, go háirithe a mhéid a bhaineann le calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú. Chuige sin, soláthróidh na Ballstáit córas rialaithe inmheánaigh atá éifeachtach agus éifeachtúil, mar a leagtar amach a thuilleadh in Iarscríbhinn III, agus déanfaidh siad méideanna a íocadh go míchuí nó a úsáideadh go mícheart a aisghabháil. Féadfaidh na Ballstáit brath ar a gcórais rialta bainistithe buiséid náisiúnta.

2.   Leis na comhaontuithe dá dtagraítear in Airteagal 19, forálfar go mbeidh na hoibleagáidí seo a leanas ar na Ballstáit:

| (a) | a sheiceáil go rialta go ndearnadh an maoiniú a sholáthraítear a úsáid mar is ceart i gcomhréir leis na rialacha uile is infheidhme agus gur cuireadh aon bheart nó infheistíocht faoin bPlean chun feidhme i gceart i gcomhréir leis na rialacha uile is infheidhme, go háirithe a mhéid a bhaineann le calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú; |
| --- | --- |

(a)

a sheiceáil go rialta go ndearnadh an maoiniú a sholáthraítear a úsáid mar is ceart i gcomhréir leis na rialacha uile is infheidhme agus gur cuireadh aon bheart nó infheistíocht faoin bPlean chun feidhme i gceart i gcomhréir leis na rialacha uile is infheidhme, go háirithe a mhéid a bhaineann le calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú;

| (b) | bearta iomchuí a dhéanamh chun calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa mar a shainítear in Airteagal 61 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus a ndéantar difear do leasanna airgeadais an Aontais leo a chosc, a bhrath agus a cheartú agus caingean dlí a dhéanamh chun cistí a míleithreasaíodh a aisghabháil, lena n-áirítear i ndáil le haon bheart nó infheistíocht a cuireadh chun feidhme faoin bPlean; |
| --- | --- |

(b)

bearta iomchuí a dhéanamh chun calaois, éilliú agus coinbhleachtaí leasa mar a shainítear in Airteagal 61 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus a ndéantar difear do leasanna airgeadais an Aontais leo a chosc, a bhrath agus a cheartú agus caingean dlí a dhéanamh chun cistí a míleithreasaíodh a aisghabháil, lena n-áirítear i ndáil le haon bheart nó infheistíocht a cuireadh chun feidhme faoin bPlean;

| (c) | an méid seo a leanas a chur le haon iarraidh ar íocaíocht:






  (i) | dearbhú bainistíochta gur úsáideadh na leithdháiltí airgeadais chun na críche a beartaíodh dóibh, go bhfuil an fhaisnéis a tíolacadh in éineacht leis an iarraidh ar íocaíocht iomlán, cruinn agus iontaofa agus go dtugann na córais rialaithe inmheánaigh a cuireadh ar bun na dearbhuithe is gá go ndearnadh na leithdháiltí airgeadais a bhainistiú i gcomhréir leis na rialacha uile is infheidhme, go háirithe na rialacha maidir le coinbhleachtaí leasa a sheachaint, calaois a chosc, éilliú agus cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais; agus |
| --- | --- | --- |

(c)

an méid seo a leanas a chur le haon iarraidh ar íocaíocht:

(i)

dearbhú bainistíochta gur úsáideadh na leithdháiltí airgeadais chun na críche a beartaíodh dóibh, go bhfuil an fhaisnéis a tíolacadh in éineacht leis an iarraidh ar íocaíocht iomlán, cruinn agus iontaofa agus go dtugann na córais rialaithe inmheánaigh a cuireadh ar bun na dearbhuithe is gá go ndearnadh na leithdháiltí airgeadais a bhainistiú i gcomhréir leis na rialacha uile is infheidhme, go háirithe na rialacha maidir le coinbhleachtaí leasa a sheachaint, calaois a chosc, éilliú agus cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais; agus

| (ii) | achoimre ar na hiniúchtaí a rinneadh i gcomhréir leis na caighdeáin iniúchóireachta a bhfuil glacadh go hidirnáisiúnta leo, lena n-áirítear raon feidhme na n-iniúchtaí sin ó thaobh an mhéid caiteachais a chumhdaítear agus na tréimhse ama a chumhdaítear agus anailís ar na laigí a sainaithníodh agus ar aon ghníomh ceartaitheach a rinneadh; |
| --- | --- |

(ii)

achoimre ar na hiniúchtaí a rinneadh i gcomhréir leis na caighdeáin iniúchóireachta a bhfuil glacadh go hidirnáisiúnta leo, lena n-áirítear raon feidhme na n-iniúchtaí sin ó thaobh an mhéid caiteachais a chumhdaítear agus na tréimhse ama a chumhdaítear agus anailís ar na laigí a sainaithníodh agus ar aon ghníomh ceartaitheach a rinneadh;

| (d) | chun críoch iniúchta agus rialaithe agus chun faisnéis inchomparáide a sholáthar ar úsáid leithdháiltí airgeadais i ndáil le bearta agus infheistíochtaí a cuireadh chun feidhme faoin bPlean, na catagóirí caighdeánaithe sonraí seo a leanas a bhailiú, a thaifeadadh, agus a stóráil i gcóras leictreonach agus rochtain orthu a áirithiú:






  (i) | ainm fhaighteoirí deiridh na leithdháiltí airgeadais, a n-uimhreacha cláraithe CBL nó uimhreacha aitheantais chánach agus méid na leithdháiltí airgeadais ón gCiste; |
| --- | --- | --- |

(d)

chun críoch iniúchta agus rialaithe agus chun faisnéis inchomparáide a sholáthar ar úsáid leithdháiltí airgeadais i ndáil le bearta agus infheistíochtaí a cuireadh chun feidhme faoin bPlean, na catagóirí caighdeánaithe sonraí seo a leanas a bhailiú, a thaifeadadh, agus a stóráil i gcóras leictreonach agus rochtain orthu a áirithiú:

(i)

ainm fhaighteoirí deiridh na leithdháiltí airgeadais, a n-uimhreacha cláraithe CBL nó uimhreacha aitheantais chánach agus méid na leithdháiltí airgeadais ón gCiste;

| (ii) | ainm an chonraitheora nó na gconraitheoirí agus an fhochonraitheora nó na bhfochonraitheoirí agus a n-uimhir chláraithe CBL nó a n-uimhreacha cláraithe CBL nó a n-uimhir nó uimhreacha aitheantais chánach agus luach an chonartha nó na gconarthaí i gcás inarb údarás conarthach faighteoir deiridh na leithdháiltí airgeadais i gcomhréir le dlí an Aontais maidir le soláthar poiblí nó leis an dlí náisiúnta maidir le soláthar poiblí; |
| --- | --- |

(ii)

ainm an chonraitheora nó na gconraitheoirí agus an fhochonraitheora nó na bhfochonraitheoirí agus a n-uimhir chláraithe CBL nó a n-uimhreacha cláraithe CBL nó a n-uimhir nó uimhreacha aitheantais chánach agus luach an chonartha nó na gconarthaí i gcás inarb údarás conarthach faighteoir deiridh na leithdháiltí airgeadais i gcomhréir le dlí an Aontais maidir le soláthar poiblí nó leis an dlí náisiúnta maidir le soláthar poiblí;

| (iii) | céadainm nó céadainmneacha, sloinne nó sloinnte, dáta nó dátaí breithe agus uimhir chláraithe CBL nó uimhreacha cláraithe CBL nó uimhir nó uimhreacha aitheantais chánach úinéir tairbhiúil nó úinéirí tairbhiúla fhaighteoir na leithdháiltí airgeadais nó an chonraitheora, mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (6), de Threoir (AE) 2015/849 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (33); |
| --- | --- |

(iii)

céadainm nó céadainmneacha, sloinne nó sloinnte, dáta nó dátaí breithe agus uimhir chláraithe CBL nó uimhreacha cláraithe CBL nó uimhir nó uimhreacha aitheantais chánach úinéir tairbhiúil nó úinéirí tairbhiúla fhaighteoir na leithdháiltí airgeadais nó an chonraitheora, mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (6), de Threoir (AE) 2015/849 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (33);

| (iv) | liosta d’aon bhearta agus infheistíochtaí a cuireadh chun feidhme faoin gCiste le méid iomlán chistiú poiblí na mbeart agus na n-infheistíochtaí sin agus lena léirítear méid na gcistí a íocadh faoi chistí eile a maoiníodh as buiséad an Aontais; |
| --- | --- |

(iv)

liosta d’aon bhearta agus infheistíochtaí a cuireadh chun feidhme faoin gCiste le méid iomlán chistiú poiblí na mbeart agus na n-infheistíochtaí sin agus lena léirítear méid na gcistí a íocadh faoi chistí eile a maoiníodh as buiséad an Aontais;

| (e) | údarú a thabhairt go sainráite don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i leith na mBallstát sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, do OIPE, a gcearta a fheidhmiú mar a fhoráiltear le hAirteagal 129(1) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus oibleagáidí a fhorchur ar fhaighteoirí deiridh uile na leithdháiltí airgeadais arna n-íoc chun na bearta agus na hinfheistíochtaí a áirítear sa Phlean a chur chun feidhme, nó ar gach duine nó eintiteas eile atá bainteach lena gcur chun feidhme, údarú a thabhairt go sainráite don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i gcás inarb infheidhme, do OIPE a gcearta a fheidhmiú mar a fhoráiltear le hAirteagal 129(1) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus oibleagáidí comhchosúla a fhorchur ar gach faighteoir deiridh cistí arna n-eisíoc; |
| --- | --- |

(e)

údarú a thabhairt go sainráite don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i leith na mBallstát sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, do OIPE, a gcearta a fheidhmiú mar a fhoráiltear le hAirteagal 129(1) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus oibleagáidí a fhorchur ar fhaighteoirí deiridh uile na leithdháiltí airgeadais arna n-íoc chun na bearta agus na hinfheistíochtaí a áirítear sa Phlean a chur chun feidhme, nó ar gach duine nó eintiteas eile atá bainteach lena gcur chun feidhme, údarú a thabhairt go sainráite don Choimisiún, do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i gcás inarb infheidhme, do OIPE a gcearta a fheidhmiú mar a fhoráiltear le hAirteagal 129(1) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 agus oibleagáidí comhchosúla a fhorchur ar gach faighteoir deiridh cistí arna n-eisíoc;

| (f) | taifid a choinneáil i gcomhréir le hAirteagal 132 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, arb é an pointe tagartha an t-idirbheart íocaíochta a bhaineann leis an mbeart nó leis an infheistíocht faoi seach. |
| --- | --- |

(f)

taifid a choinneáil i gcomhréir le hAirteagal 132 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, arb é an pointe tagartha an t-idirbheart íocaíochta a bhaineann leis an mbeart nó leis an infheistíocht faoi seach.

Ní bheidh an fhaisnéis dá dtagraítear i bpointe (d)(ii) den chéad fhomhír den Airteagal seo de dhíth ach amháin i gcás ina mbeidh luach an tsoláthair phoiblí níos mó ná tairseacha an Aontais a leagtar amach in Airteagal 4 de Threoir 2014/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (34). Maidir le fochonraitheoirí, ní bheidh an fhaisnéis sin de dhíth ach amháin sna cásanna seo a leanas:

| (a) | don chéad leibhéal fochonraitheoireachta; |
| --- | --- |

(a)

don chéad leibhéal fochonraitheoireachta;

| (b) | i gcás ina dtaifeadtar an fhaisnéis sin maidir leis an gconraitheoir faoi seach; agus |
| --- | --- |

(b)

i gcás ina dtaifeadtar an fhaisnéis sin maidir leis an gconraitheoir faoi seach; agus

| (c) | i gcás fochonarthaí ar mó a luach iomlán ná EUR 50 000. |
| --- | --- |

(c)

i gcás fochonarthaí ar mó a luach iomlán ná EUR 50 000.

3.   Déanfaidh na Ballstáit agus an Coimisiún sonraí pearsanta dá dtagraítear i mír (2), pointe (d), den Airteagal seo a phróiseáil chun críche imeachtaí um urscaoileadh, imeachtaí iniúchta agus imeachtaí rialaithe, agus gníomhaíochtaí faisnéise, gníomhaíochtaí cumarsáide agus gníomhaíochtaí infheictheachta, a bhaineann le húsáid leithdháiltí airgeadais a bhaineann le cur chun feidhme na gcomhaontuithe dá dtagraítear in Airteagal 19 agus d’fhad comhfhreagrach na n-imeachtaí agus na ngníomhaíochtaí sin. Próiseálfar na sonraí pearsanta i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 nó Rialachán (AE) 2018/1725, cibé acu is infheidhme. Faoi chuimsiú an nós imeachta um urscaoileadh don Choimisiún, i gcomhréir le hAirteagal 319 CFAE, beidh an Ciste faoi réir tuairisciú faoin tuairisciú comhtháite airgeadais agus cuntasachta dá dtagraítear in Airteagal 247 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, agus go háirithe, ar leithligh sa tuarascáil bhliantúil ar bhainistíocht agus ar fheidhmíocht.

4.   Déanfar foráil freisin sna comhaontuithe dá dtagraítear in Airteagal 19 do cheart an Choimisiúin an tacaíocht faoin gCiste a laghdú go comhréireach agus aon suim atá dlite do bhuiséad an Aontais a aisghabháil i gcásanna calaoise, éillithe agus coinbhleachta leasa a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais nach bhfuil ceartaithe ag an mBallstát, nó i gcás sárú tromchúiseach ar oibleagáid a eascraíonn as comhaontuithe den sórt sin.

Agus cinneadh á dhéanamh maidir le méid na haisghabhála agus an laghdaithe, déanfaidh an Coimisiún prionsabal na comhréireachta a urramú agus cuirfidh sé san áireamh a thromchúisí atá an chalaois, an t-éilliú agus an choinbhleacht leasa a dhéanann difear do leasanna airgeadais an Aontais nó do shárú ar oibleagáid. Tabharfaidh an Coimisiún an deis don Bhallstát a chuid barúlacha a chur i láthair sula ndéantar an laghdú.

CAIBIDIL IV

Comhlántacht, faireachán agus meastóireacht

Airteagal 22

Comhordú agus comhlántacht

Déanfaidh an Coimisiún agus na Ballstáit lena mbaineann, ar bhealach a bheidh i gcomhréir lena gcuid freagrachtaí faoi seach, sineirgí a chothú agus comhordú éifeachtach a áirithiú idir an Ciste agus cláir agus ionstraimí an Aontais dá dtagraítear in Airteagal 6(3) den Rialachán seo, agus an Ciste don Nuachóiriú faoi Airteagal 10d de Threoir 2003/87/CE. Chun na críche sin, déanfaidh siad na nithe seo a leanas:

| (a) | a áirithiú go bhfuil comhlántacht, sineirge, comhleanúnachas agus comhsheasmhacht idir ionstraimí éagsúla ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta, agus, i gcás inarb iomchuí, ar an leibhéal áitiúil nó ar an leibhéal réigiúnach, le linn chéim na pleanála agus le linn chéim an chur chun feidhme; |
| --- | --- |

(a)

a áirithiú go bhfuil comhlántacht, sineirge, comhleanúnachas agus comhsheasmhacht idir ionstraimí éagsúla ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta, agus, i gcás inarb iomchuí, ar an leibhéal áitiúil nó ar an leibhéal réigiúnach, le linn chéim na pleanála agus le linn chéim an chur chun feidhme;

| (b) | sásraí comhordúcháin a bharrfheabhsú chun athobair a sheachaint; agus |
| --- | --- |

(b)

sásraí comhordúcháin a bharrfheabhsú chun athobair a sheachaint; agus

| (c) | dlúthchomhar a áirithiú idir iad siúd atá freagrach as an gcur chun feidhme agus an rialú ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta agus, i gcás inarb iomchuí, ar an leibhéal áitiúil nó ar an leibhéal réigiúnach chun cuspóirí an Chiste a bhaint amach. |
| --- | --- |

(c)

dlúthchomhar a áirithiú idir iad siúd atá freagrach as an gcur chun feidhme agus an rialú ar leibhéal an Aontais, ar an leibhéal náisiúnta agus, i gcás inarb iomchuí, ar an leibhéal áitiúil nó ar an leibhéal réigiúnach chun cuspóirí an Chiste a bhaint amach.

Airteagal 23

Faisnéis, cumarsáid agus infheictheacht

1.   Cuirfidh na Ballstáit na sonraí dá dtagraítear in Airteagal 21(2), pointe (d)(i), (ii) agus (iv), den Rialachán seo ar fáil go poiblí agus coimeádfaidh siad cothrom le dáta iad, ar shuíomh gréasáin amháin i bhformáidí oscailte meaisín-inléite, mar a leagtar amach in Airteagal 5(1) de Threoir (AE) 2019/1024 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (35), lena gceadófar sonraí a shórtáil, a chuardach, a asbhaint, a chur i gcomparáid agus a athúsáid. Ní fhoilseofar an fhaisnéis dá dtagraítear in Airteagal 21(2), pointí (d)(i) agus (ii), den Rialachán sna cásanna dá dtagraítear in Airteagal 38(3) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 nó i gcás tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach do theaghlaigh leochaileacha.

2.   Cuirfear faighteoirí na tacaíochta ón gCiste ar an eolas faoi thionscnamh na gcistí sin, lena n-áirítear i gcás ina mbaineann siad tairbhe as na cistí sin trí idirghabhálaithe. Áireofar san fhaisnéis sin suaitheantas an Aontais agus ráiteas cistiúcháin iomchuí ina léitear ‘arna chistiú ag an Aontas Eorpach - an Ciste Aeráide Sóisialta’ ar dhoiciméid agus ar ábhar cumarsáide a bhaineann le cur chun feidhme an bhirt atá beartaithe do na faighteoirí. Áiritheoidh faighteoirí tacaíochta ón gCiste, seachas an tacaíocht do dhaoine nádúrtha nó i gcás ina bhfuil riosca ann go bpoibleofaí faisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de, infheictheacht an chistithe ón Aontas, go háirithe nuair a bhíonn na gníomhaíochtaí agus a dtorthaí á bpoibliú, trí fhaisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal.

3.   Cuirfidh an Coimisiún gníomhaíochtaí faisnéise agus cumarsáide chun feidhme a bhaineann leis an gCiste, leis na gníomhaíochtaí a rinneadh de bhun an Rialacháin seo agus leis na torthaí a baineadh amach, lena n-áirítear, i gcás inarb iomchuí agus le comhaontú na n-údarás náisiúnta, trí ghníomhaíochtaí cumarsáide comhpháirteacha leis na húdaráis náisiúnta agus oifigí ionadaíochta Pharlaimint na hEorpa agus an Choimisiúin sa Bhallstát lena mbaineann.

Airteagal 24

Faireachán ar chur chun feidhme

1.   Tuairisceoidh gach Ballstát, ar bhonn débhliantúil, chuig an gCoimisiún maidir le cur chun feidhme a Phlean i dteannta a thuarascála chomhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide ar dhul chun cinn de bhun Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2018/1999 agus i gcomhréir le hAirteagal 28 den Rialachán sin. Beidh an faireachán ar chur chun feidhme spriocdhírithe agus comhréireach leis na gníomhaíochtaí a dhéantar sa Phlean. Déanfaidh na Ballstáit na táscairí a leagtar amach in Iarscríbhinn IV a ghabhann leis an Rialachán seo a áireamh ina dtuarascáil ar dhul chun cinn.

2.   Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar chur chun feidhme an Chiste agus déanfaidh sé baint amach a chuspóirí a thomhas. Beidh an faireachán ar chur chun feidhme spriocdhírithe agus comhréireach leis na gníomhaíochtaí a dhéantar faoin gCiste.

3.   Le córas tuairiscithe feidhmíochta an Choimisiúin, áiritheofar go mbaileofar na sonraí is gá chun faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme na ngníomhaíochtaí agus na dtorthaí ar bhealach atá éifeachtúil, éifeachtach agus tráthúil. Chuige sin, forchuirfear ceanglais chomhréireacha tuairiscithe ar fhaighteoirí tacaíochta ón gCiste.

4.   Úsáidfidh an Coimisiún na comhtháscairí a leagtar amach in Iarscríbhinn IV chun tuairisciú a dhéanamh ar an dul chun cinn agus chun faireachán agus meastóireacht a dhéanamh ar an gCiste chun na cuspóirí a leagtar amach in Airteagal 3 a bhaint amach.

Airteagal 25

Trédhearcacht

1.   Déanfaidh an Coimisiún na Pleananna arna dtíolacadh ag na Ballstáit agus na cinntí, arna bpoibliú ag an gCoimisiún, a tharchur go comhuaineach agus ar théarmaí comhionanna chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle gan moill mhíchuí.

2.   Déanfar faisnéis a tharchuireann an Coimisiún chuig an gComhairle i gcomhthéacs an Rialacháin seo nó i gcomhthéacs chur chun feidhme an Rialacháin seo a chur ar fáil go comhuaineach do Pharlaimint na hEorpa, faoi réir socruithe rúndachta más gá.

3.   Féadfaidh coistí inniúla Pharlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCoimisiún faisnéis a sholáthar maidir le staid na himeartha i ndáil leis an measúnú a dhéanann an Coimisiún ar na Pleananna.

Airteagal 26

Idirphlé aeráide sóisialta

1.   Chun an t-idirphlé idir institiúidí an Aontais a fheabhsú, go háirithe idir Parlaimint na hEorpa agus an Coimisiún, agus chun tuilleadh trédhearcachta agus cuntasachta a áirithiú, féadfaidh coistí inniúla Pharlaimint na hEorpa a iarraidh ar an gCoimisiún 2 uair in aghaidh na bliana na hábhair seo a leanas a phlé:

| (a) | na Pleananna arna dtíolacadh ag na Ballstáit; |
| --- | --- |

(a)

na Pleananna arna dtíolacadh ag na Ballstáit;

| (b) | an measúnú a dhéanann an Coimisiún ar na Pleananna arna dtíolacadh ag na Ballstáit; |
| --- | --- |

(b)

an measúnú a dhéanann an Coimisiún ar na Pleananna arna dtíolacadh ag na Ballstáit;

| (c) | stádas maidir le baint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sna Pleananna arna dtíolacadh ag na Ballstáit; |
| --- | --- |

(c)

stádas maidir le baint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sna Pleananna arna dtíolacadh ag na Ballstáit;

| (d) | nósanna imeachta maidir le híocaíocht, fionraí agus foirceannadh, lena n-áirítear aon bharúil a chuirtear i láthair agus aon bhearta feabhais a dhéanann na Ballstáit chun a áirithiú go mbaintear amach go sásúil na garspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sna Pleananna arna dtíolacadh acu. |
| --- | --- |

(d)

nósanna imeachta maidir le híocaíocht, fionraí agus foirceannadh, lena n-áirítear aon bharúil a chuirtear i láthair agus aon bhearta feabhais a dhéanann na Ballstáit chun a áirithiú go mbaintear amach go sásúil na garspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sna Pleananna arna dtíolacadh acu.

2.   Tabharfaidh an Coimisiún aird ar aon ghnéithe a eascraíonn as na tuairimí a cuireadh in iúl tríd an idirphlé aeráide shóisialta, lena n-áirítear na rúin ó Pharlaimint na hEorpa má sholáthraítear iad.

CAIBIDIL V

Forálacha críochnaitheacha

Airteagal 27

Meastóireacht agus athbhreithniú ar an gCiste

1.   2 bhliain tar éis tús a chur le cur chun feidhme na bPleananna, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil mheastóireachta a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle, Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus Choiste na Réigiún maidir le cur chun feidhme agus feidhmiú an Chiste, agus torthaí na chéad tuarascálacha arna dtíolacadh ag Ballstáit i gcomhréir le hAirteagal 24 á gcur san áireamh, agus tíolacfaidh sé, i gcás inarb iomchuí, aon tograí le haghaidh leasuithe ar an Rialachán seo.

2.   Sa tuarascáil mheastóireachta dá dtagraítear i mír 1, déanfar measúnú ar an méid seo, go háirithe:

| (a) | a mhéid a baineadh amach cuspóirí an Chiste a leagtar amach in Airteagal 3, éifeachtúlacht úsáid na n-acmhainní agus breisluach an Aontais; |
| --- | --- |

(a)

a mhéid a baineadh amach cuspóirí an Chiste a leagtar amach in Airteagal 3, éifeachtúlacht úsáid na n-acmhainní agus breisluach an Aontais;

| (b) | ar bhonn tír ar thír, éifeachtúlacht na mbeart agus na n-infheistíochtaí agus úsáid na tacaíochta ioncaim dírí i bhfianaise bhaint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sna Pleananna; |
| --- | --- |

(b)

ar bhonn tír ar thír, éifeachtúlacht na mbeart agus na n-infheistíochtaí agus úsáid na tacaíochta ioncaim dírí i bhfianaise bhaint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sna Pleananna;

| (c) | an chaoi a gcuirtear na sainmhínithe ar bhochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair i bhfeidhm sna Ballstáit, bunaithe ar an bhfaisnéis dá dtagraítear in Airteagal 6(1), pointe (f), agus an bhfuil gá le leasuithe ar na sainmhínithe sin; |
| --- | --- |

(c)

an chaoi a gcuirtear na sainmhínithe ar bhochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair i bhfeidhm sna Ballstáit, bunaithe ar an bhfaisnéis dá dtagraítear in Airteagal 6(1), pointe (f), agus an bhfuil gá le leasuithe ar na sainmhínithe sin;

| (d) | ábharthacht leanúnach na gcuspóirí uile, agus na mbeart agus na n-infheistíochtaí a leagtar amach in Airteagal 8 den Rialachán seo i bhfianaise an tionchair ar astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus de bharr na mbeart náisiúnta a rinneadh chun na laghduithe ceangailteacha bliantúla ar astaíochtaí gás ceaptha ag na Ballstáit de bhun Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (36) chomh maith le hábharthacht leanúnach an ioncaim shannta i ndáil le forbairtí a d’fhéadfaí a dhéanamh maidir le lamháltais a cheantáil faoin gcóras trádála astaíochtaí le haghaidh foirgneamh, iompar de bhóthair agus earnálacha breise de bhun Chaibidil IVa de Threoir 2003/87/CE agus breithnithe ábhartha eile. |
| --- | --- |

(d)

ábharthacht leanúnach na gcuspóirí uile, agus na mbeart agus na n-infheistíochtaí a leagtar amach in Airteagal 8 den Rialachán seo i bhfianaise an tionchair ar astaíochtaí gás ceaptha teasa de bharr astaíochtaí gás ceaptha teasa ó fhoirgnimh agus iompar de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus de bharr na mbeart náisiúnta a rinneadh chun na laghduithe ceangailteacha bliantúla ar astaíochtaí gás ceaptha ag na Ballstáit de bhun Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (36) chomh maith le hábharthacht leanúnach an ioncaim shannta i ndáil le forbairtí a d’fhéadfaí a dhéanamh maidir le lamháltais a cheantáil faoin gcóras trádála astaíochtaí le haghaidh foirgneamh, iompar de bhóthair agus earnálacha breise de bhun Chaibidil IVa de Threoir 2003/87/CE agus breithnithe ábhartha eile.

3.   Faoin 31 Nollaig 2033, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil mheastóireachta neamhspleách ex post a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle, Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus Choiste na Réigiún. Is é a bheidh sa tuarascáil mheastóireachta ex post measúnú foriomlán ar an gCiste agus áireofar inti freisin faisnéis faoina tionchar.

4.   Gan dochar don chreat airgeadais ilbhliantúil tar éis 2027, maidir le hioncam a ghintear ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 30d(5) de Threoir 2003/87/CE a cheantáil, i gcás ina mbunaítear an t-ioncam sin mar acmhainn dhílis i gcomhréir le hAirteagal 311(3) CFAE, tíolacfaidh an Coimisiún, de réir mar is iomchuí, na tograí is gá chun éifeachtacht agus leanúnachas chur chun feidhme an Chiste a áirithiú, faoi chuimsiú an chreata airgeadais ilbhliantúil tar éis 2027, Ciste a mhaoinítear go sealadach agus go heisceachtúil le hioncam sannta seachtrach arna ghiniúint ó lamháltais an chórais trádála astaíochtaí.

Airteagal 28

Leasú ar Rialachán (AE) 2021/1060

Cuirtear an t-airteagal seo a leanas isteach i Rialachán (AE) 2021/1060:

‘Airteagal 26a

Acmhainní arna n-aistriú ón gCiste Aeráide Sóisialta

1.   Acmhainní arna n-aistriú ón gCiste Aeráide Sóisialta, a bunaíodh le Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*1) déanfar iad a chur chun feidhme i gcomhréir leis an Rialachán seo agus leis na forálacha lena rialaítear an Ciste a n-aistrítear na hacmhainní chuige agus beidh siad cinntitheach. Ioncam sannta seachtrach chun críoch Airteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 a bheidh in acmhainní den sórt sin agus is sa bhreis ar na hacmhainní dá dtagraítear in Airteagal 110 den Rialachán seo a bheidh siad.

2.   I gcás ina gcuirfidh na Ballstáit na hacmhainní dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo chun feidhme faoi bhainistíocht chomhroinnte, tíolacfaidh siad leasuithe ar chláir i gcomhréir le hAirteagal 24 den Rialachán seo maidir le clár amháin nó níos mó. Déanfaidh na Ballstáit úsáid acmhainní den sórt sin a phleanáil chun na cuspóirí aeráide a leagtar amach do bhuiséad an Aontais i gcomhréir le hAirteagal 6(1) den Rialachán seo a bhaint amach. Leis na hacmhainní sin, rannchuideofar le cuspóirí ábhartha an Chiste Aeráide Sóisialta mar a leagtar amach in Airteagal 3 de Rialachán (AE) 2023/955 a bhaint amach, agus úsáidfear iad chun tacú leis na bearta agus na hinfheistíochtaí a leagtar amach in Airteagal 8 den Rialachán sin. Déanfar iad a chlársceidealú faoi thosaíocht thiomnaithe amháin nó níos mó a chomhfhreagraíonn do chuspóir sonrach amháin nó níos mó de chuid an Chiste a n-aistrítear na hacmhainní chuige agus do chatagóir réigiún amháin nó níos mó, i gcás inarb infheidhme, mar aon le léiriú ar mhiondealú bliantúil na n-acmhainní. Ní chuirfear san áireamh iad chun comhlíonadh na gceanglas maidir le díriú téamach a leagtar amach i rialacha Ciste-shonracha a ríomh.

3.   I gcás ina bhfuil iarraidh ó Bhallstát ar leasú ar chlár a bhaineann le haistriú acmhainní ón gCiste Aeráide Sóisialta formheasta ag an gCoimisiún cheana féin, féadfaidh an Ballstát, i gcás aon aistriú acmhainní eile sna blianta ina dhiaidh, fógra faoi tháblaí airgeadais a thíolacadh in ionad leasú ar chlár, ar choinníoll go mbaineann na hathruithe atá beartaithe le méadú ar na hacmhainní airgeadais, agus leis sin amháin, gan aon athruithe breise ar an gclár.

4.   De mhaolú ar Airteagal 18 agus Airteagal 86(1), an dara fomhír, den Rialachán seo, ní chuirfear na hacmhainní arna n-aistriú i gcomhréir leis an Airteagal seo agus le hAirteagal 11(2) de Rialachán (AE) 2023/955 san áireamh san athbhreithniú meántéarma ná sa mhéid solúbthachta.

5.   De mhaolú ar Airteagal 14(3) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, tosóidh an teorainn ama ar ina diaidh a dhéanfaidh an Coimisiún na méideanna a shaoradh i gcomhréir le hAirteagal 105(1) den Rialachán seo ón mbliain ina ndéantar na gealltanais bhuiséadacha chomhfhreagracha. Ní dhéanfar acmhainní a aistriú chuig cláir faoi sprioc an chomhair chríochaigh Eorpaigh (Interreg).

Airteagal 29

Teacht i bhfeidhm

Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Beidh feidhm aige ón 30 Meitheamh 2024, an dáta faoina bhfuil na Ballstáit leis na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá a thabhairt i bhfeidhm chun Treoir (AE) 2023/959 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (37) lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE a chomhlíonadh.

37

Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

Arna dhéanamh in Strasbourg, an 10 Bealtaine 2023.

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa

An tUachtarán

R. METSOLA

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

J. ROSWALL

---

(1)  
  IO C 152, 6.4.2022, lch. 158.

1

(2)  
  IO C 301, 5.8.2022, lch. 70.

2

(3)  Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2023 (nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil) agus cinneadh ón gComhairle an 25 Aibreán 2023.

3

(4)  
  IO L 282, 19.10.2016, lch. 4.

4

(5)  Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’) (IO L 243, 9.7.2021, lch. 1).

5

(6)  Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle (IO L 275, 25.10.2003, lch. 32).

6

(7)  Treoir 2010/31/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Bealtaine 2010 maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (IO L 153, 18.6.2010, lch. 13).

7

(8)  
  IO C 243, 27.6.2022, lch. 35.

8

(9)  Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle an 17 Nollaig 2020 lena leagtar síos an creat airgeadais ilbhliantúil do na blianta 2021 go 2027 (IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 11).

9

(10)  Rialachán (AE) 2020/2094 ón gComhairle an 14 Nollaig 2020 lena mbunaítear Ionstraim Théarnaimh de chuid an Aontais Eorpaigh chun tacú leis an téarnamh i ndiaidh ghéarchéim COVID-19 (IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 23).

10

(11)  Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Feabhra 2021 lena mbunaítear an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta (IO L 57, 18.2.2021, lch. 17).

11

(12)  Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe, an Ciste um Aistriú Cóir agus an Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Víosaí (IO L 231, 30.6.2021, lch. 159).

12

(13)  Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Meitheamh 2020 maidir le creat a bhunú chun infheistíocht inbhuanaithe a éascú, agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/2088 (IO L 198, 22.6.2020, lch. 13).

13

(14)  Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le Rialachas an Aontais Fuinnimh agus na Gníomhaíochta Aeráide, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 663/2009 agus Rialachán (CE) Uimh. 715/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 94/22/CE, Treoir 98/70/CE, Treoir 2009/31/CE, Treoir 2009/73/CE, Treoir 2010/31/AE, Treoir 2012/27/AE agus Treoir 2013/30/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 2009/119/CE agus Treoir (AE) 2015/652 ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 328, 21.12.2018, lch. 1).

14

(15)  Rialachán (AE) 2021/1056 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an Ciste um Aistriú Cóir (IO L 231, 30.6.2021, lch. 1).

15

(16)  Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais, lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1296/2013, (AE) Uimh. 1301/2013, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 1304/2013, (AE) Uimh. 1309/2013, (AE) Uimh. 1316/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) Uimh. 283/2014, agus Cinneadh Uimh. 541/2014/AE agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 (IO L 193, 30.7.2018, lch. 1).

16

(17)  Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2020 maidir le córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint (IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 1).

17

(18)  Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO L 119, 4.5.2016, lch. 1).

18

(19)  Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2018 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 45/2001 agus Cinneadh Uimh. 1247/2002/CE (IO L 295, 21.11.2018, lch. 39).

19

(20)  Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Meán Fómhair 2013 maidir le himscrúduithe arna ndéanamh ag an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1073/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (Euratom) Uimh. 1074/1999 ón gComhairle (IO L 248, 18.9.2013, lch. 1).

20

(21)  Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 2988/95 ón gComhairle an 18 Nollaig 1995 maidir le leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint (IO L 312, 23.12.1995, lch. 1).

21

(22)  Rialachán (Euratom, CE) Uimh. 2185/96 ón gComhairle an 11 Samhain 1996 maidir le seiceálacha agus cigireachtaí ar an láthair arna ndéanamh ag an gCoimisiún chun leasanna airgeadais na gComhphobal Eorpach a chosaint i gcoinne na calaoise agus neamhrialtachtaí eile (IO L 292, 15.11.1996, lch. 2).

22

(23)  Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle an 12 Deireadh Fómhair 2017 lena gcuirtear chun feidhme comhar feabhsaithe maidir le bunú Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (‘OIPE’) (IO L 283, 31.10.2017, lch. 1).

23

(24)  Treoir (AE) 2017/1371 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2017 maidir leis an gcomhrac in aghaidh na calaoise ar leasanna airgeadais an Aontais trí bhíthin an dlí choiriúil (IO L 198, 28.7.2017, lch. 29).

24

(25)  Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite a chur chun cinn (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82).

25

(26)  Rialachán (AE) 2019/1700 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Deireadh Fómhair 2019 lena mbunaítear creat comhchoiteann le haghaidh staidreamh Eorpach a bhaineann le daoine agus le teaghlaigh, bunaithe ar shonraí ar an leibhéal aonair arna mbailiú ó shamplaí, lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 808/2004, (CE) Uimh. 452/2008 agus (CE) Uimh. 1338/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1177/2003 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 577/98 ón gComhairle (IO L 261 I, 14.10.2019, lch. 1).

26

(27)  Rialachán (AE) Uimh. 651/2014 ón gCoimisiún an 17 Meitheamh 2014 ina ndearbhaítear go bhfuil catagóirí áirithe cabhrach comhoiriúnach leis an margadh inmheánach i gcur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 den Chonradh (IO L 187, 26.6.2014, lch. 1).

27

(28)  Treoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Meitheamh 2019 maidir le rialacha comhchoiteanna don mhargadh inmheánach don leictreachas agus lena leasaítear Treoir 2012/27/AE (IO L 158, 14.6.2019, lch. 125).

28

(29)  Rialachán (AE) 2019/631 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Aibreán 2019 lena socraítear na caighdeáin feidhmíochta maidir le hastaíochtaí CO2 do ghluaisteáin nua paisinéirí agus d’fheithiclí tráchtála éadroma nua agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 443/2009 agus Rialachán (AE) Uimh. 510/2011 (IO L 111, 25.4.2019, lch. 13).

29

2

(30)  Rialachán (AE) 2021/240 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Feabhra 2021 lena mbunaítear Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil (IO L 57, 18.2.2021, lch. 1).

30

(31)  Rialachán (AE) 2021/523 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Márta 2021 lena mbunaítear Clár InvestEU agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2015/1017 (IO L 107, 26.3.2021, lch. 30).

31

(32)  Treoir 2009/33/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Aibreán 2009 maidir le feithiclí iompair de bhóthar atá glan agus éifeachtúil ó thaobh an fhuinnimh de a chur chun cinn (IO L 120, 15.5.2009, lch. 5).

32

(33)  Treoir (AE) 2015/849 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Bealtaine 2015 maidir le cosc a chur ar úsáid an chórais airgeadais chun críocha sciúrtha airgid nó maoinithe sceimhlitheoirí, lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Treoir 2005/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoir 2006/70/CE ón gCoimisiún (IO L 141, 5.6.2015, lch. 73).

33

(34)  Treoir 2014/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 26 Feabhra 2014 maidir le soláthar poiblí agus lena n-aisghairtear Treoir 2004/18/CE (IO L 94, 28.3.2014, lch. 65).

34

(35)  Treoir (AE) 2019/1024 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le sonraí oscailte, agus maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid (IO L 172, 26.6.2019, lch. 56).

35

(36)  Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le laghduithe bliantúla ceangailteacha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ag na Ballstáit ó 2021 go 2030 lena rannchuidítear leis an ngníomhú ar son na haeráide agus chun gealltanais a tugadh faoi Chomhaontú Pháras a chomhlíonadh, agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 (IO L 156, 19.6.2018, lch. 26).

36

(37)  Treoir (AE) 2023/959 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas, agus Cinneadh (AE) 2015/1814 i ndáil le cúlchiste cobhsaíochta margaidh a bhunú agus a fheidhmiú do scéim trádála an Aontais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa (Féach leathanach 134 den Iris Oifigiúil).

37

---

IARSCRÍBHINN I

Modheolaíocht chun an leithdháileadh airgeadais uasta a ríomh do gach Ballstát faoin gCiste de bhun Airteagal 14

Leagtar amach san Iarscríbhinn seo an mhodheolaíocht chun an leithdháileadh airgeadais uasta atá ar fáil do gach Ballstát i gcomhréir le hAirteagail 10 agus 14 a ríomh.

Leis an modheolaíocht cuirtear na hathróga seo a leanas san áireamh maidir le gach Ballstát:

| — | an daonra atá i mbaol bochtaineachta ar a bhfuil cónaí i gceantair thuaithe (2019); |
| --- | --- |

—

an daonra atá i mbaol bochtaineachta ar a bhfuil cónaí i gceantair thuaithe (2019);

| — | na hastaíochtaí dé-ocsaíde carbóin ó dhóchán breosla ag teaghlaigh (meán 2016-2018); |
| --- | --- |

—

na hastaíochtaí dé-ocsaíde carbóin ó dhóchán breosla ag teaghlaigh (meán 2016-2018);

| — | an céatadán de theaghlaigh atá i mbaol bochtaineachta le riaráistí ar a mbillí fóntais (2019); |
| --- | --- |

—

an céatadán de theaghlaigh atá i mbaol bochtaineachta le riaráistí ar a mbillí fóntais (2019);

| — | an daonra iomlán (2019); |
| --- | --- |

—

an daonra iomlán (2019);

| — | ollioncam náisiúnta (OIN) an Bhallstáit, arna thomhas i gcaighdeán cumhachta ceannaigh (2019); |
| --- | --- |

—

ollioncam náisiúnta (OIN) an Bhallstáit, arna thomhas i gcaighdeán cumhachta ceannaigh (2019);

| — | an sciar d’astaíochtaí tagartha faoi Airteagal 4(2) de Rialachán (AE) 2018/842 le haghaidh na bhfoinsí astaíochtaí 1A3b, 1A4a agus 1A4b, mar a bhunaítear i dTreoirlínte IPCC 2006 d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa (meán 2016-2018), arna athbhreithniú go cuimsitheach de bhun Airteagal 4(3) den Rialachán sin. |
| --- | --- |

—

an sciar d’astaíochtaí tagartha faoi Airteagal 4(2) de Rialachán (AE) 2018/842 le haghaidh na bhfoinsí astaíochtaí 1A3b, 1A4a agus 1A4b, mar a bhunaítear i dTreoirlínte IPCC 2006 d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa (meán 2016-2018), arna athbhreithniú go cuimsitheach de bhun Airteagal 4(3) den Rialachán sin.

Bunaítear an leithdháileadh airgeadais uasta a dhéanann Ballstát faoin gCiste (MFAi) mar a leanas:

Formula

Mar a bhfuil:

Is ionann an t-uasmhéid (MA) chun an Ciste a chur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 10(1) agus α

  i
  agus sciar Bhallstát i san uasmhéid, arna chinneadh ar bhonn na gcéimeanna seo a leanas:

Formula

Agus

Formula

Formula

Formula

Formula

fi = 1 if

  Formula

  ; fi = 2,5 if

  Formula

Mar a bhfuil, i gcás gach Ballstáit i:

rural pop

  i
  an daonra atá i mbaol bochtaineachta ar a bhfuil cónaí i gceantair thuaithe Bhallstát i;

rural pop

  EU
  suim an daonra atá i mbaol bochtaineachta ar a bhfuil cónaí i gceantair thuaithe Bhallstáit AE-27;

pop

  i
  daonra Bhallstát i;

pop

  EU
  suim dhaonra Bhallstáit AE-27;

HCO2
  i
  na hastaíochtaí dé-ocsaíde carbóin ó dhóchán breosla ag teaghlaigh Bhallstát i;

HCO2
  EU
  suim na n-astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin ó dhóchán breosla ag teaghlaigh Bhallstáit AE-27;

arrears

  i
  an céatadán de theaghlaigh atá i mbaol na bochtaineachta le riaráistí ar bhillí fóntais Bhallstát i;

arrears

  EU
  an céatadán de theaghlaigh atá i mbaol na bochtaineachta le riaráistí ar bhillí fóntais AE-27;

Formula
  OIN per capita Bhallstát i;

Formula
  OIN per capita AE-27.

Déantar βi
  na mBallstát sin ag a bhfuil OIN per capita faoi bhun luach AE-27 agus gurb é
  Formula
  an chomhpháirt íosta lena n-aghaidh a choigeartú go comhréireach chun a áirithiú gurb ionann suim βi
  le haghaidh gach Ballstáit agus 100 %. Déantar gach λi
  a choigeartú go comhréireach chun a áirithiú gurb ionann a suim agus 100 %.

I gcás na mBallstát uile, ní féidir le αi
  a bheith níos ísle ná 0,07 % den uasmhéid dá dtagraítear in Airteagal 10(1). Déantar α

  i
  na mBallstát uile ag a bhfuil α

  i
  os cionn 0,07 % a choigeartú go comhréireach chun a áirithiú gurb ionann suim gach α

  i
  agus 100 %.

I gcás na mBallstát ag a bhfuil OIN per capita faoi bhun 90 % de luach AE-27, ní fhéadfaidh α

  i
  a bheith níos ísle ná an sciar d’astaíochtaí tagartha faoi Airteagal 4(2) de Rialachán (AE) 2018/842 le haghaidh na bhfoinsí astaíochtaí 1A3b, 1A4a agus 1A4b, mar a bhunaítear i dTreoirlínte IPCC 2006 d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa don mheán don tréimhse 2016/2018, arna athbhreithniú go cuimsitheach de bhun Airteagal 4(3) den Rialachán sin. Déantar α

  i
  na mBallstát ag a bhfuil OIN per capita os cionn luach AE-27 a choigeartú go comhréireach chun a áirithiú gurb ionann suim gach α

  i
  agus 100 %.

---

IARSCRÍBHINN II

An leithdháileadh airgeadais uasta do gach Ballstát faoin gCiste de bhun Airteagail 10 agus 14

Nuair a chuirtear an mhodheolaíocht in Iarscríbhinn I i bhfeidhm ar na méideanna dá dtagraítear in Airteagal 10(1) is é an toradh a bhíonn air ná an sciar seo a leanas agus an leithdháileadh airgeadais uasta do gach Ballstát.

Cumhdófar aon mhéid a thiocfaidh de thoradh Airteagal 10(3) laistigh de theorainneacha an leithdháilte airgeadais uasta do gach Ballstát ar bhonn pro rata.

| An leithdháileadh airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit |
| --- |
| Ballstát | Sciar mar % den iomlán | IOMLÁN
  2026-2032
  (in EUR, praghsanna reatha) |
| De bhun Airteagal 10(1), an chéad fhomhír agus an dara fomhír | De bhun Airteagal 10(1), an tríú fomhír |
| An Bheilg | 2,55 | 1 659 606 425 | 1 394 069 397 |
| An Bhulgáir | 3,85 | 2 499 490 282 | 2 099 571 836 |
| An tSeicia | 2,40 | 1 562 617 717 | 1 312 598 882 |
| An Danmhairg | 0,50 | 324 991 338 | 272 992 724 |
| An Ghearmáin | 8,18 | 5 317 778 511 | 4 466 933 949 |
| An Eastóin | 0,29 | 186 244 570 | 156 445 439 |
| Éire | 1,02 | 663 390 868 | 557 248 329 |
| An Ghréig | 5,52 | 3 586 843 608 | 3 012 948 631 |
| An Spáinn | 10,52 | 6 837 784 631 | 5 743 739 090 |
| An Fhrainc | 11,19 | 7 276 283 944 | 6 112 078 513 |
| An Chróit | 1,94 | 1 263 071 899 | 1 060 980 395 |
| An Iodáil | 10,81 | 7 023 970 924 | 5 900 135 577 |
| An Chipir | 0,20 | 131 205 466 | 110 212 591 |
| An Laitvia | 0,71 | 463 676 528 | 389 488 284 |
| An Liotuáin | 1,02 | 664 171 367 | 557 903 948 |
| Lucsamburg | 0,10 | 66 102 592 | 55 526 177 |
| An Ungáir | 4,33 | 2 815 968 174 | 2 365 413 267 |
| Málta | 0,07 | 45 500 000 | 38 220 000 |
| An Ísiltír | 1,11 | 720 463 632 | 605 189 451 |
| An Ostair | 0,89 | 578 936 189 | 486 306 399 |
| An Pholainn | 17,60 | 11 439 026 446 | 9 608 782 215 |
| An Phortaingéil | 1,88 | 1 223 154 017 | 1 027 449 374 |
| An Rómáin | 9,25 | 6 012 677 290 | 5 050 648 923 |
| An tSlóivéin | 0,55 | 357 971 733 | 300 696 256 |
| An tSlóvaic | 2,35 | 1 530 553 074 | 1 285 664 582 |
| An Fhionlainn | 0,54 | 348 132 328 | 292 431 155 |
| An tSualainn | 0,62 | 400 386 447 | 336 324 616 |
| AE27 | 100  % | 65 000 000 000 | 54 600 000 000 |

An leithdháileadh airgeadais uasta in aghaidh an Bhallstáit

Ballstát

Sciar mar % den iomlán

IOMLÁN

2026-2032

(in EUR, praghsanna reatha)

De bhun Airteagal 10(1), an chéad fhomhír agus an dara fomhír

De bhun Airteagal 10(1), an tríú fomhír

An Bheilg

2,55

1 659 606 425

1 394 069 397

An Bhulgáir

3,85

2 499 490 282

2 099 571 836

An tSeicia

2,40

1 562 617 717

1 312 598 882

An Danmhairg

0,50

324 991 338

272 992 724

An Ghearmáin

8,18

5 317 778 511

4 466 933 949

An Eastóin

0,29

186 244 570

156 445 439

Éire

1,02

663 390 868

557 248 329

An Ghréig

5,52

3 586 843 608

3 012 948 631

An Spáinn

10,52

6 837 784 631

5 743 739 090

An Fhrainc

11,19

7 276 283 944

6 112 078 513

An Chróit

1,94

1 263 071 899

1 060 980 395

An Iodáil

10,81

7 023 970 924

5 900 135 577

An Chipir

0,20

131 205 466

110 212 591

An Laitvia

0,71

463 676 528

389 488 284

An Liotuáin

1,02

664 171 367

557 903 948

Lucsamburg

0,10

66 102 592

55 526 177

An Ungáir

4,33

2 815 968 174

2 365 413 267

Málta

0,07

45 500 000

38 220 000

An Ísiltír

1,11

720 463 632

605 189 451

An Ostair

0,89

578 936 189

486 306 399

An Pholainn

17,60

11 439 026 446

9 608 782 215

An Phortaingéil

1,88

1 223 154 017

1 027 449 374

An Rómáin

9,25

6 012 677 290

5 050 648 923

An tSlóivéin

0,55

357 971 733

300 696 256

An tSlóvaic

2,35

1 530 553 074

1 285 664 582

An Fhionlainn

0,54

348 132 328

292 431 155

An tSualainn

0,62

400 386 447

336 324 616

AE27

100  %

65 000 000 000

54 600 000 000

---

IARSCRÍBHINN III

Príomhcheanglais le haghaidh chóras rialaithe inmheánaigh an Bhallstáit

| 1. | Soláthróidh an Ballstát córas rialaithe inmheánaigh a bheidh éifeachtach agus éifeachtúil, i gcomhréir lena chreat institiúideach, dlíthiúil agus airgeadais, lena gcuimseofar deighilt feidhmeanna agus socruithe tuairiscithe, maoirseachta agus faireacháin.
  Áirítear leis sin:






  (a) | ainmniú na n-údarás ar a gcuirtear de chúram an Plean Aeráide Sóisialta a chur chun feidhme agus na freagrachtaí agus feidhmeanna gaolmhara a leithdháileadh; |
| --- | --- | --- |

1.

Áirítear leis sin:

(a)

ainmniú na n-údarás ar a gcuirtear de chúram an Plean Aeráide Sóisialta a chur chun feidhme agus na freagrachtaí agus feidhmeanna gaolmhara a leithdháileadh;

| (b) | ainmniú an údaráis nó na n-údarás ar a bhfuil freagracht as an dearbhú bainistíochta a ghabhann leis na hiarrataí ar íocaíocht a shíniú; |
| --- | --- |

(b)

ainmniú an údaráis nó na n-údarás ar a bhfuil freagracht as an dearbhú bainistíochta a ghabhann leis na hiarrataí ar íocaíocht a shíniú;

| (c) | nósanna imeachta lena n-áiritheofar go bhfaighidh an t-údarás nó na húdaráis sin dearbhú maidir le baint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sa Phlean, agus go ndearnadh na cistí a bhainistiú i gcomhréir le gach riail is infheidhme, go háirithe rialacha maidir le coinbhleachtaí leasa a sheachaint, calaois a chosc, éilliú agus cistiú dúbailte; |
| --- | --- |

(c)

nósanna imeachta lena n-áiritheofar go bhfaighidh an t-údarás nó na húdaráis sin dearbhú maidir le baint amach na ngarspriocanna agus na spriocanna a leagtar amach sa Phlean, agus go ndearnadh na cistí a bhainistiú i gcomhréir le gach riail is infheidhme, go háirithe rialacha maidir le coinbhleachtaí leasa a sheachaint, calaois a chosc, éilliú agus cistiú dúbailte;

| (d) | deighilt iomchuí idir feidhmeanna bainistíochta agus iniúchóireachta. |
| --- | --- |

(d)

deighilt iomchuí idir feidhmeanna bainistíochta agus iniúchóireachta.

| 2. | Déanfaidh an Ballstát bearta frithchalaoise agus frithéillithe a chur chun feidhme go héifeachtach, chomh maith le haon bheart is gá chun coinbhleacht leasa a sheachaint go héifeachtach.
  Áirítear leis sin:






  (a) | bearta iomchuí i ndáil le calaois, éilliú agus coinbhleacht leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú, chomh maith le cistiú dúbailte a sheachaint agus caingne dlí a ghlacadh chun cistí a rinneadh a mhíleithreasú a aisghabháil; |
| --- | --- | --- |

2.

Áirítear leis sin:

(a)

bearta iomchuí i ndáil le calaois, éilliú agus coinbhleacht leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú, chomh maith le cistiú dúbailte a sheachaint agus caingne dlí a ghlacadh chun cistí a rinneadh a mhíleithreasú a aisghabháil;

| (b) | measúnú riosca maidir le calaois agus bearta maolaithe frithchalaoise iomchuí a shainiú. |
| --- | --- |

(b)

measúnú riosca maidir le calaois agus bearta maolaithe frithchalaoise iomchuí a shainiú.

| 3. | Coinneoidh an Ballstát nósanna imeachta ar bun chun an dearbhú bainistíochta agus an achoimre ar na hiniúchtaí arna ndéanamh ar leibhéal náisiúnta a tharraingt suas.
  Áirítear leis sin:






  (a) | nós imeachta éifeachtach chun an dearbhú bainistíochta a tharraingt suas, tuairisc a thabhairt ar an achoimre ar na hiniúchtaí agus an fhaisnéis bhunúsach a choimeád don rian iniúchóireachta; |
| --- | --- | --- |

3.

Áirítear leis sin:

(a)

nós imeachta éifeachtach chun an dearbhú bainistíochta a tharraingt suas, tuairisc a thabhairt ar an achoimre ar na hiniúchtaí agus an fhaisnéis bhunúsach a choimeád don rian iniúchóireachta;

| (b) | nósanna imeachta éifeachtacha chun a áirithiú go ndéantar gach cás calaoise, éillithe agus coinbhleachta leasa a thuairisciú agus a cheartú i gceart trí aisghabhálacha. |
| --- | --- |

(b)

nósanna imeachta éifeachtacha chun a áirithiú go ndéantar gach cás calaoise, éillithe agus coinbhleachta leasa a thuairisciú agus a cheartú i gceart trí aisghabhálacha.

| 4. | Chun an fhaisnéis is gá a chur ar fáil, áiritheoidh an Ballstát go ndéanfar fíoruithe bainistíochta iomchuí, lena n-áirítear nósanna imeachta chun baint amach garspriocanna agus spriocanna a sheiceáil chomh maith le prionsabail ghinearálta na bainistíochta fónta airgeadais a chomhlíonadh.
  Áirítear leis sin:






  (a) | fíoruithe bainistíochta iomchuí trína ndéanfaidh údaráis cur chun feidhme seiceáil ar bhaint amach gharspriocanna agus spriocanna an chiste (e.g. athbhreithnithe deisce, seiceálacha ar an láthair); |
| --- | --- | --- |

4.

Áirítear leis sin:

(a)

fíoruithe bainistíochta iomchuí trína ndéanfaidh údaráis cur chun feidhme seiceáil ar bhaint amach gharspriocanna agus spriocanna an chiste (e.g. athbhreithnithe deisce, seiceálacha ar an láthair);

| (b) | fíoruithe bainistíochta iomchuí trína ndéanfaidh na húdaráis cur chun feidhme seiceáil nach ann do neamhrialtachtaí tromchúiseacha, eadhon calaois, éilliú agus coinbhleacht leasa, agus cistiú dúbailte (e.g. athbhreithnithe deisce, seiceálacha ar an láthair). |
| --- | --- |

(b)

fíoruithe bainistíochta iomchuí trína ndéanfaidh na húdaráis cur chun feidhme seiceáil nach ann do neamhrialtachtaí tromchúiseacha, eadhon calaois, éilliú agus coinbhleacht leasa, agus cistiú dúbailte (e.g. athbhreithnithe deisce, seiceálacha ar an láthair).

| 5. | Déanfaidh an Ballstát iniúchtaí leordhóthanacha agus neamhspleácha ar chórais agus oibríochtaí i gcomhréir leis na caighdeáin iniúchóireachta a bhfuil glacadh leo go hidirnáisiúnta.
  Áirítear leis sin:






  (a) | ainmniú an chomhlachta/na gcomhlachtaí a dhéanfaidh na hiniúchtaí ar chórais agus oibríochtaí agus an chaoi a ndéantar neamhspleáchas feidhmiúil an chomhlachta/na gcomhlachtaí siúd a áirithiú; |
| --- | --- | --- |

5.

Áirítear leis sin:

(a)

ainmniú an chomhlachta/na gcomhlachtaí a dhéanfaidh na hiniúchtaí ar chórais agus oibríochtaí agus an chaoi a ndéantar neamhspleáchas feidhmiúil an chomhlachta/na gcomhlachtaí siúd a áirithiú;

| (b) | leithdháileadh acmhainní leordhóthanacha don chomhlacht/do na comhlachtaí seo chun críche an Chiste; |
| --- | --- |

(b)

leithdháileadh acmhainní leordhóthanacha don chomhlacht/do na comhlachtaí seo chun críche an Chiste;

| (c) | an comhlacht/na comhlachtaí ag dul i ngleic go héifeachtach le riosca calaoise, éillithe, coinbhleacht leasa agus cistiú dúbailte trí iniúchtaí córais agus iniúchtaí ar oibríochtaí. |
| --- | --- |

(c)

an comhlacht/na comhlachtaí ag dul i ngleic go héifeachtach le riosca calaoise, éillithe, coinbhleacht leasa agus cistiú dúbailte trí iniúchtaí córais agus iniúchtaí ar oibríochtaí.

| 6. | Coinneoidh an Ballstát córas éifeachtach ar bun chun a áirithiú go gcoimeádfar an fhaisnéis agus na doiciméid go léir is gá chun críocha an riain iniúchóireachta.
  Áirítear leis sin:






  (a) | sonraí faoi fhaighteoirí deiridh na mbeart nó na n-infheistíochtaí is gá chun na garspriocanna agus na spriocanna a bhaint amach a bhailiú, a thaifeadadh agus a stóráil go héifeachtach i gcóras leictreonach; |
| --- | --- | --- |

6.

Áirítear leis sin:

(a)

sonraí faoi fhaighteoirí deiridh na mbeart nó na n-infheistíochtaí is gá chun na garspriocanna agus na spriocanna a bhaint amach a bhailiú, a thaifeadadh agus a stóráil go héifeachtach i gcóras leictreonach;

| (b) | rochtain don Choimisiún, do OLAF, do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa agus i ndáil leis na Ballstáit sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, OIPE, ar na sonraí maidir le faighteoirí deiridh. |
| --- | --- |

(b)

rochtain don Choimisiún, do OLAF, do Chúirt Iniúchóirí na hEorpa agus i ndáil leis na Ballstáit sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe de bhun Rialachán (AE) 2017/1939, OIPE, ar na sonraí maidir le faighteoirí deiridh.

---

IARSCRÍBHINN IV

Comhtháscairí do gharspriocanna agus spriocanna táscacha le haghaidh Phleananna Aeráide Sóisialta na mBallstát dá dtagraítear in Airteagal 6(1), pointe (m), faireachán arna dhéanamh ag an mBallstát ar chur chun feidhme a Phlean dá dtagraítear in Airteagal 24(1), meastóireacht arna déanamh ag an gCoimisiún ar an dul chun cinn i dtreo chuspóirí an Chiste dá dtagraítear in Airteagal 24(4).

Is féidir le bearta agus infheistíochtaí rannchuidiú le roinnt de na comhtháscairí. Mura bhfuil beart nó infheistíocht i bPlean Ballstáit a rannchuidíonn le roinnt de na táscairí, féadfaidh Ballstát ‘neamhbhainteach’ a lua.

| Uimhir | Comhtháscaire a bhaineann le tacaíocht ón gCiste | Míniú | Aonad |
| --- | --- | --- | --- |
| Earnáil na bhfoirgneamh |
| Táscairí comhthéacs |
| 1 | Líon na dteaghlach leochaileach | I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (10). | Líon na dteaghlach |
| 2 | Líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh | I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (1). | Líon na dteaghlach |
| Táscairí aschuir |
| 3 | Líon na dteaghlach leochaileach a bhain tairbhe as beart struchtúrach amháin ar a laghad chun a n-astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh a laghdú | I gcomhréir le hAirteagail 2, pointe (10), agus Airteagal 8(1). Bearta i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin. | Líon na dteaghlach |
| 4 | Líon na bhfoirgneamh a ndearnadh athchóiriú domhain orthu (i.e. athchóiriú lena ndéantar foirgneamh nó aonad foirgnimh a chlaochlú (a) roimh an 1 Eanáir 2030 ina fhoirgneamh nach mór neodrach ó thaobh fuinnimh (b) ón 1 Eanáir 2030 ina fhoirgneamh astaíochtaí nialasacha) | Leis an táscaire comhairtear líon na bhfoirgneamh agus an t-achar urláir comhfhreagrach atá á n-athchóiriú go hiomlán nó go páirteach bunaithe ar an tacaíocht ó bhearta agus ó infheistíochtaí faoin gCiste, agus sainmhíniú ar ‘athchóiriú foirgneamh’ in Airteagal 2, pointe (13). Anuas air sin, déanfar idirdhealú sa táscaire idir foirgnimh ar bhonn a n-aicme teastas feidhmíochta fuinnimh, agus sainaithneofar ann go sonrach an líon foirgneamh is lú feidhmíochta a ndearnadh athchóiriú orthu. | Aonaid foirgneamh |
| 5 | Achar úsáideach iomlán na bhfoirgneamh a ndearnadh athchóiriú domhain orthu (i.e. athchóiriú lena ndéantar foirgneamh nó aonad foirgnimh a chlaochlú (a) roimh an 1 Eanáir 2030 ina fhoirgneamh nach mór neodrach ó thaobh fuinnimh (b) ón 1 Eanáir 2030 ina fhoirgneamh astaíochtaí nialasacha) | Achar urláir athchóirithe (m2/bliain) |
| 6 | Líon na bhfoirgneamh a ndearnadh athchóiriú fuinnimh eile orthu (i.e. na hathchóirithe fuinnimh uile seachas athchóiriú domhain, le tuairisciú thuas) | Aonaid foirgneamh |
| 7 | Achar úsáideach iomlán na bhfoirgneamh a ndearnadh athchóiriú fuinnimh eile orthu (i.e. na hathchóirithe fuinnimh uile seachas athchóiriú domhain, le tuairisciú thuas) | Achar urláir athchóirithe (m2/bliain) |
| 8 | Suiteáil téimh breoslaí iontaise a athsholáthar le fearas bunaithe ar fhoinsí fuinnimh inathnuaite agus/nó suiteáil an-éifeachtúil ar bhonn aicme an Lipéid Fuinnimh mar a bunaíodh sa Rialachán sa ghníomh dlí ábhartha. | Comhlíonann na gníomhaíochtaí seo tagarmharc an Aontais maidir le fuinneamh inathnuaite agus sciar táscach an fhuinnimh inathnuaite (in ídiú fuinnimh deiridh) arna bhunú ar an leibhéal náisiúnta in earnáil na bhfoirgneamh faoin bhforáil ábhartha de Threoir (AE) 2018/2001. Is féidir le córais téimh agus fuaraithe inathnuaite agus leictreachas inathnuaite rannchuidiú leis an tagarmharc sin. Rannchuideodh na gníomhaíochtaí sin freisin leis an sprioc maidir le téamh agus fuarú inathnuaite faoin bhforáil ábhartha den Treoir sin. Ní bhaineann sé seo ach le hathsholáthar suiteálacha téimh breoslaí iontaise i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin. | Líon na n-aonad suiteála téimh breoslaí iontaise arna n-athsholáthar (e.g. ag teaschaidéal nó grianshuiteáil teirmeach) |
| 9 | Acmhainneacht oibríochtúil bhreise arna suiteáil don fhuinneamh inathnuaite | Líon agus toilleadh na gceapadóirí fótavoltacha agus grianfhuinnimh nó na bpainéal fótavoltach teirmeach dín ( PVT); líon agus toilleadh na dteaschaidéal; líon agus toilleadh na dteicneolaíochtaí inathnuaite téimh agus fuaraithe spáis eile lena n-áirítear coirí atá bunaithe ar fhoinsí fuinnimh inathnuaite. Ní bhaineann sé ach le hacmhainneacht oibríochtúil breise i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin. | MW |
| 10 | an líon aonad |
| Táscairí toraidh |
| 11 | Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach | Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste. | % |
| 12 | Laghdú measta ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil na bhfoirgneamh | Laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil na bhfoirgneamh arna spreagadh ag bearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.
  Bunaítear na hastaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh mar astaíochtaí a chumhdaítear le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE (d’earnáil na bhfoirgneamh, foinsí astaíochtaí 1A4a agus 1A4b mar a bhunaítear i dTreoirlínte IPCC 2006 d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa). | ktCO2e |
| 13 | Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh | Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.
  Déanfaidh na Ballstáit lena mbaineann Airteagal 3(3), pointe (d) de Rialachán (AE) 2018/1999, de bhun Airteagal 24, pointe (b) den Rialachán sin, a áireamh ina dtuarascáil chomhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide ar dhul chun cinn, faisnéis chainníochtúil maidir le líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh. Féadfaidh na Ballstáit úsáid a bhaint as, agus níl siad teoranta do, na táscairí atá ar fáil le hOifig Staidrimh an Aontais Eorpaigh (Eurostat) a shainaithnítear mar tháscairí ábhartha i Moladh (AE) 2020/1563 ón gCoimisiún an 14 Deireadh Fómhair 2020 maidir le bochtaineacht fuinnimh (1), a liostaítear sa teimpléad tuairiscithe do thuarascálacha comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide ar dhul chun cinn.
  Ní áirítear leis an táscaire teaghaisí comhchoiteanna mar shampla ospidéil, tithe altranais, tithe cónaithe, príosúin, beairicí míleata, institiúidí reiligiúnacha, tithe lóistín, brúnna oibrithe etc. | % |
| 14 | Coigilt in ídiú fuinnimh phríomhúil bhliantúil | Chun na críche sin, ní dhéanfar an coigilteas fuinnimh a bhainfear amach ach amháin ar bhonn na tacaíochta airgeadais ón gCiste.
  Tuairisceoidh na Ballstáit maidir leis an laghdú ar ídiú fuinnimh bliantúil deiridh/phríomhúil a bhaintear amach i measc teaghlach leochaileach, daoine a ndéanann bochtaineacht fuinnimh difear dóibh agus, i gcás inarb infheidhme, daoine atá ina gcónaí i dtithíocht shóisialta de bhun fhorálacha ábhartha na Treorach ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le feidhmíocht fuinnimh (athmhúnlú) i ngeall ar thacaíocht ón gCiste atá comhlántach leis an gCiste Náisiúnta Éifeachtúlachta Fuinnimh faoi fhorálacha ábhartha na Treorach sin, lena n-áirítear an tacaíocht trí scéimeanna oibleagáide éifeachtúlachta fuinnimh agus bearta beartais malartacha de bhun fhoráil ábhartha na Treorach sin agus lena n-áirítear idirghabhálacha arna ndéanamh chun cloí le híoschaighdeáin feidhmíochta fuinnimh de bhun fhorálacha ábhartha na Treorach sin. | MWh/bliana |
| 15 | kWh/m2 (má tá achar urláir iomlán ar fáil) |
| 16 | Coigilteas in ídiú fuinnimh deiridh bhliantúil | Tagraíonn an bhonnlíne don ídiú fuinnimh bliantúil deiridh agus phríomhúil roimh an idirghabháil, agus tagraíonn an luach a baineadh amach don ídiú fuinnimh bliantúil deireadh agus príomhúil don bhliain tar éis na hidirghabhála.
  Déanfar coigilteas fuinnimh i bhfoirgnimh aonair a dhoiciméadú ar bhonn Deimhnithe Feidhmíochta Fuinnimh nó ar bhonn critéir eile chun an coigilteas fuinnimh spriocdhírithe nó bainte amach a chinneadh a leagtar amach san fhoráil ábhartha den Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (athmhúnlú). | kWh/m2 (má tá achar urláir iomlán ar fáil) |
| 17 | MWh/bliana |
| Earnáil an iompair de bhóthar |
| Táscairí comhthéacs |
| 18 | Líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha | I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (12). | Líon na dteaghlach |
| 19 | Líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht iompair | I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (2). | Líon na dteaghlach |
| Táscairí aschuir |
| 20 | Líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha a bhain tairbhe as beart struchtúrach amháin ar a laghad chun a n-astaíochtaí in earnáil an iompair de bhóthar a laghdú | I gcomhréir le hAirteagal 2, pointe (12), agus Airteagal 8(1). Bearta i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin. | Líon na dteaghlach |
| 21 | Ceannacháin feithiclí astaíochtaí nialasacha | Líon na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste. | Líon na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha |
| 22 | Ceannacháin feithiclí astaíochtaí ísle | Líon na bhfeithicil astaíochtaí ísle a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste. | Líon na bhfeithiclí astaíochtaí ísle |
| 23 | Ceannacháin rothar agus feithiclí micrea-shoghluaisteachta | Líon na rothar agus na bhfeithiclí micrea-shoghluaisteachta a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste. | Líon na rothar agus na bhfeithiclí micrea-shoghluaisteachta |
| 24 | Bonneagar breoslaí malartacha breise (pointí athbhreoslúcháin/athluchtaithe) | Líon na bpointí athbhreoslúcháin agus athluchtaithe (nua nó uasghrádaithe) le haghaidh feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste, agus béim bhreise á leagan ar limistéir iargúlta.
  Beidh an bhrí chéanna leis na téarmaí ‘breosla malartach’, ‘pointe athluchtaithe’ agus ‘pointe athbhreoslúcháin’ agus atá sna sainmhínithe ar na téarmaí sin i Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le himscaradh bonneagar breoslaí malartacha, agus lena n-aisghairtear Treoir 2014/94/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.
  Baileofar agus tuairisceofar an táscaire ar leithligh idir (i) pointí athluchtaithe agus (ii) pointí athbhreoslúcháin.
  Mar chuid den cheann deireanach sin, déanfar tuairisciú ar leithligh ar (iii) phointí athbhreoslaithe hidrigine. | Líon na bpointí athbhreoslúcháin agus athluchtaithe |
| 25 | Ticéid iompair phoiblí laghdaithe nó saor in aisce | Líon úsáideoirí iompar phoiblí a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.
  Baileofar agus tuairisceofar an táscaire ar leithligh idir thicéid (i) laghdaithe agus (ii) saor in aisce. | An líon úsáideoirí |
| 26 | Réitigh bhreise maidir le soghluaisteacht chomhroinnte agus soghluaisteacht ar éileamh | Líon úsáideoirí na réiteach maidir le soghluaisteacht chomhroinnte agus soghluaisteacht ar éileamh a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste. | An líon úsáideoirí |
| 27 | Aonaid |
| 28 | Bonneagar rothaíochta tiomnaithe dá dtugtar tacaíocht | Fad an bhonneagair rothaíochta thiomnaithe atá nuathógtha nó uasghrádaithe go suntasach ag tionscadail a fhaigheann tacaíocht faoin gCiste. Áirítear le bonneagar rothaíochta tiomnaithe saoráidí rothaíochta atá scartha ó bhóithre le haghaidh tráchta feithiclí nó codanna eile den bhóthar céanna trí mhodhanna struchtúracha (amhail colbhaí agus bacainní), sráideanna rothaíochta, tolláin rothaíochta, etc. Maidir le bonneagar rothaíochta le lánaí aontreo scartha (e.g. ar gach taobh de bhóthar), tomhaistear an fad mar fhad lána. | Líon na gciliméadar |
| Táscairí toraidh |
| 29 | Laghdú ar líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha | Laghdú ar líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste. | % |
| 30 | Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht iompair | Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht iompair mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste. | % |
| 31 | Laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil an iompair de bhóthar | Tuairisceoidh na Ballstáit faoin laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil an iompair de bhóthar arna spreagadh ag bearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.
  Sainmhínítear na hastaíochtaí in earnáil an iompair de bhóthar mar astaíochtaí a chumhdaítear le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE (d’earnáil an iompair de bhóthar, foinsí astaíochtaí 1A3b mar a bhunaítear i dTreoirlínte IPCC 2006 d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa). | ktCO2e |
| Micrifhiontair (earnálacha na bhfoirgneamh agus an iompair de bhóthar araon) |
| Táscairí comhthéacs |
| 32 | Líon na micrifhiontar leochaileach | I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (11). | Líon na micrifhiontar |
| Táscairí aschuir |
| 33 | Líon na micrifhiontar leochaileach a bhain tairbhe as beart struchtúrach amháin ar a laghad chun a n-astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar a laghdú | I gcomhréir le hAirteagal 2, pointe (11), agus Airteagal 8(1). Bearta i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin. | Líon na micrifhiontar |
| Táscairí toraidh |
| 34 | Laghdú ar líon na micrifhiontar leochaileach | Laghdú ar líon na micrifhiontar leochaileach mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste. | % |
| Tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach |
| Táscairí comhthéacs |
| 35 | Sciar den tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach i gcostais iomlána na bPleananna Aeráide Sóisialta | I gcomhréir le hAirteagal 4(3) agus Airteagal 10. | % |
| Táscairí aschuir |
| 36 | Líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha a bhfuil tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach faighte acu | Léireofar sa táscaire líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha a bhfuil tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach faighte acu, agus dá bhrí sin cuirfear faighteoirí deiridh uile na tacaíochta ioncaim dírí sealadaí a íocadh faoin gCiste san áireamh.
  Déanfar an táscaire a bhailiú agus a thuairisciú ar leithligh do theaghlaigh leochaileacha agus do na húsáideoirí iompair leochaileacha, i gcomhréir le hAirteagal 2, pointí (10)agus (12) agus Airteagal 4(3). | Líon na dteaghlach leochaileach
  (aonad: teaghlaigh) |
| 37 | Líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha
  (aonad: teaghlaigh) |
| Táscairí toraidh |
| 38 | Meántacaíocht ioncaim dhíreach shealadach le haghaidh gach teaghlach leochaileach agus úsáideoir iompair leochaileach | Léireofar leis an táscaire meánmhéid na tacaíochta ioncaim dírí sealadaí a fhaigheann gach teaghlach leochaileach agus gach úsáideoir iompair leochaileach faoin gCiste. | EUR/teaghlach (earnáil na bhfoirgneamh) |
| 39 | EUR/teaghlach (earnáil an iompair de bhóthar) |

Uimhir

Comhtháscaire a bhaineann le tacaíocht ón gCiste

Míniú

Aonad

Earnáil na bhfoirgneamh

Táscairí comhthéacs

1

Líon na dteaghlach leochaileach

I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (10).

Líon na dteaghlach

2

Líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh

I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (1).

Líon na dteaghlach

Táscairí aschuir

3

Líon na dteaghlach leochaileach a bhain tairbhe as beart struchtúrach amháin ar a laghad chun a n-astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh a laghdú

I gcomhréir le hAirteagail 2, pointe (10), agus Airteagal 8(1). Bearta i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin.

Líon na dteaghlach

4

Líon na bhfoirgneamh a ndearnadh athchóiriú domhain orthu (i.e. athchóiriú lena ndéantar foirgneamh nó aonad foirgnimh a chlaochlú (a) roimh an 1 Eanáir 2030 ina fhoirgneamh nach mór neodrach ó thaobh fuinnimh (b) ón 1 Eanáir 2030 ina fhoirgneamh astaíochtaí nialasacha)

Leis an táscaire comhairtear líon na bhfoirgneamh agus an t-achar urláir comhfhreagrach atá á n-athchóiriú go hiomlán nó go páirteach bunaithe ar an tacaíocht ó bhearta agus ó infheistíochtaí faoin gCiste, agus sainmhíniú ar ‘athchóiriú foirgneamh’ in Airteagal 2, pointe (13). Anuas air sin, déanfar idirdhealú sa táscaire idir foirgnimh ar bhonn a n-aicme teastas feidhmíochta fuinnimh, agus sainaithneofar ann go sonrach an líon foirgneamh is lú feidhmíochta a ndearnadh athchóiriú orthu.

Aonaid foirgneamh

5

Achar úsáideach iomlán na bhfoirgneamh a ndearnadh athchóiriú domhain orthu (i.e. athchóiriú lena ndéantar foirgneamh nó aonad foirgnimh a chlaochlú (a) roimh an 1 Eanáir 2030 ina fhoirgneamh nach mór neodrach ó thaobh fuinnimh (b) ón 1 Eanáir 2030 ina fhoirgneamh astaíochtaí nialasacha)

Achar urláir athchóirithe (m2/bliain)

6

Líon na bhfoirgneamh a ndearnadh athchóiriú fuinnimh eile orthu (i.e. na hathchóirithe fuinnimh uile seachas athchóiriú domhain, le tuairisciú thuas)

Aonaid foirgneamh

7

Achar úsáideach iomlán na bhfoirgneamh a ndearnadh athchóiriú fuinnimh eile orthu (i.e. na hathchóirithe fuinnimh uile seachas athchóiriú domhain, le tuairisciú thuas)

Achar urláir athchóirithe (m2/bliain)

8

Suiteáil téimh breoslaí iontaise a athsholáthar le fearas bunaithe ar fhoinsí fuinnimh inathnuaite agus/nó suiteáil an-éifeachtúil ar bhonn aicme an Lipéid Fuinnimh mar a bunaíodh sa Rialachán sa ghníomh dlí ábhartha.

Comhlíonann na gníomhaíochtaí seo tagarmharc an Aontais maidir le fuinneamh inathnuaite agus sciar táscach an fhuinnimh inathnuaite (in ídiú fuinnimh deiridh) arna bhunú ar an leibhéal náisiúnta in earnáil na bhfoirgneamh faoin bhforáil ábhartha de Threoir (AE) 2018/2001. Is féidir le córais téimh agus fuaraithe inathnuaite agus leictreachas inathnuaite rannchuidiú leis an tagarmharc sin. Rannchuideodh na gníomhaíochtaí sin freisin leis an sprioc maidir le téamh agus fuarú inathnuaite faoin bhforáil ábhartha den Treoir sin. Ní bhaineann sé seo ach le hathsholáthar suiteálacha téimh breoslaí iontaise i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin.

Líon na n-aonad suiteála téimh breoslaí iontaise arna n-athsholáthar (e.g. ag teaschaidéal nó grianshuiteáil teirmeach)

9

Acmhainneacht oibríochtúil bhreise arna suiteáil don fhuinneamh inathnuaite

Líon agus toilleadh na gceapadóirí fótavoltacha agus grianfhuinnimh nó na bpainéal fótavoltach teirmeach dín ( PVT); líon agus toilleadh na dteaschaidéal; líon agus toilleadh na dteicneolaíochtaí inathnuaite téimh agus fuaraithe spáis eile lena n-áirítear coirí atá bunaithe ar fhoinsí fuinnimh inathnuaite. Ní bhaineann sé ach le hacmhainneacht oibríochtúil breise i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin.

MW

10

an líon aonad

Táscairí toraidh

11

Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach

Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

%

12

Laghdú measta ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil na bhfoirgneamh

Laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil na bhfoirgneamh arna spreagadh ag bearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

Bunaítear na hastaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh mar astaíochtaí a chumhdaítear le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE (d’earnáil na bhfoirgneamh, foinsí astaíochtaí 1A4a agus 1A4b mar a bhunaítear i dTreoirlínte IPCC 2006 d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa).

ktCO2e

13

Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh

Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

Déanfaidh na Ballstáit lena mbaineann Airteagal 3(3), pointe (d) de Rialachán (AE) 2018/1999, de bhun Airteagal 24, pointe (b) den Rialachán sin, a áireamh ina dtuarascáil chomhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide ar dhul chun cinn, faisnéis chainníochtúil maidir le líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh. Féadfaidh na Ballstáit úsáid a bhaint as, agus níl siad teoranta do, na táscairí atá ar fáil le hOifig Staidrimh an Aontais Eorpaigh (Eurostat) a shainaithnítear mar tháscairí ábhartha i Moladh (AE) 2020/1563 ón gCoimisiún an 14 Deireadh Fómhair 2020 maidir le bochtaineacht fuinnimh (1), a liostaítear sa teimpléad tuairiscithe do thuarascálacha comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide ar dhul chun cinn.

Ní áirítear leis an táscaire teaghaisí comhchoiteanna mar shampla ospidéil, tithe altranais, tithe cónaithe, príosúin, beairicí míleata, institiúidí reiligiúnacha, tithe lóistín, brúnna oibrithe etc.

%

14

Coigilt in ídiú fuinnimh phríomhúil bhliantúil

Chun na críche sin, ní dhéanfar an coigilteas fuinnimh a bhainfear amach ach amháin ar bhonn na tacaíochta airgeadais ón gCiste.

Tuairisceoidh na Ballstáit maidir leis an laghdú ar ídiú fuinnimh bliantúil deiridh/phríomhúil a bhaintear amach i measc teaghlach leochaileach, daoine a ndéanann bochtaineacht fuinnimh difear dóibh agus, i gcás inarb infheidhme, daoine atá ina gcónaí i dtithíocht shóisialta de bhun fhorálacha ábhartha na Treorach ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le feidhmíocht fuinnimh (athmhúnlú) i ngeall ar thacaíocht ón gCiste atá comhlántach leis an gCiste Náisiúnta Éifeachtúlachta Fuinnimh faoi fhorálacha ábhartha na Treorach sin, lena n-áirítear an tacaíocht trí scéimeanna oibleagáide éifeachtúlachta fuinnimh agus bearta beartais malartacha de bhun fhoráil ábhartha na Treorach sin agus lena n-áirítear idirghabhálacha arna ndéanamh chun cloí le híoschaighdeáin feidhmíochta fuinnimh de bhun fhorálacha ábhartha na Treorach sin.

MWh/bliana

15

kWh/m2 (má tá achar urláir iomlán ar fáil)

16

Coigilteas in ídiú fuinnimh deiridh bhliantúil

Tagraíonn an bhonnlíne don ídiú fuinnimh bliantúil deiridh agus phríomhúil roimh an idirghabháil, agus tagraíonn an luach a baineadh amach don ídiú fuinnimh bliantúil deireadh agus príomhúil don bhliain tar éis na hidirghabhála.

Déanfar coigilteas fuinnimh i bhfoirgnimh aonair a dhoiciméadú ar bhonn Deimhnithe Feidhmíochta Fuinnimh nó ar bhonn critéir eile chun an coigilteas fuinnimh spriocdhírithe nó bainte amach a chinneadh a leagtar amach san fhoráil ábhartha den Treoir ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (athmhúnlú).

kWh/m2 (má tá achar urláir iomlán ar fáil)

17

MWh/bliana

Earnáil an iompair de bhóthar

Táscairí comhthéacs

18

Líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha

I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (12).

Líon na dteaghlach

19

Líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht iompair

I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (2).

Líon na dteaghlach

Táscairí aschuir

20

Líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha a bhain tairbhe as beart struchtúrach amháin ar a laghad chun a n-astaíochtaí in earnáil an iompair de bhóthar a laghdú

I gcomhréir le hAirteagal 2, pointe (12), agus Airteagal 8(1). Bearta i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin.

Líon na dteaghlach

21

Ceannacháin feithiclí astaíochtaí nialasacha

Líon na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

Líon na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha

22

Ceannacháin feithiclí astaíochtaí ísle

Líon na bhfeithicil astaíochtaí ísle a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

Líon na bhfeithiclí astaíochtaí ísle

23

Ceannacháin rothar agus feithiclí micrea-shoghluaisteachta

Líon na rothar agus na bhfeithiclí micrea-shoghluaisteachta a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

Líon na rothar agus na bhfeithiclí micrea-shoghluaisteachta

24

Bonneagar breoslaí malartacha breise (pointí athbhreoslúcháin/athluchtaithe)

Líon na bpointí athbhreoslúcháin agus athluchtaithe (nua nó uasghrádaithe) le haghaidh feithiclí astaíochtaí nialasacha agus ísle a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste, agus béim bhreise á leagan ar limistéir iargúlta.

Beidh an bhrí chéanna leis na téarmaí ‘breosla malartach’, ‘pointe athluchtaithe’ agus ‘pointe athbhreoslúcháin’ agus atá sna sainmhínithe ar na téarmaí sin i Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le himscaradh bonneagar breoslaí malartacha, agus lena n-aisghairtear Treoir 2014/94/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

Baileofar agus tuairisceofar an táscaire ar leithligh idir (i) pointí athluchtaithe agus (ii) pointí athbhreoslúcháin.

Mar chuid den cheann deireanach sin, déanfar tuairisciú ar leithligh ar (iii) phointí athbhreoslaithe hidrigine.

Líon na bpointí athbhreoslúcháin agus athluchtaithe

25

Ticéid iompair phoiblí laghdaithe nó saor in aisce

Líon úsáideoirí iompar phoiblí a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

Baileofar agus tuairisceofar an táscaire ar leithligh idir thicéid (i) laghdaithe agus (ii) saor in aisce.

An líon úsáideoirí

26

Réitigh bhreise maidir le soghluaisteacht chomhroinnte agus soghluaisteacht ar éileamh

Líon úsáideoirí na réiteach maidir le soghluaisteacht chomhroinnte agus soghluaisteacht ar éileamh a fhaigheann tacaíocht ó bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

An líon úsáideoirí

27

Aonaid

28

Bonneagar rothaíochta tiomnaithe dá dtugtar tacaíocht

Fad an bhonneagair rothaíochta thiomnaithe atá nuathógtha nó uasghrádaithe go suntasach ag tionscadail a fhaigheann tacaíocht faoin gCiste. Áirítear le bonneagar rothaíochta tiomnaithe saoráidí rothaíochta atá scartha ó bhóithre le haghaidh tráchta feithiclí nó codanna eile den bhóthar céanna trí mhodhanna struchtúracha (amhail colbhaí agus bacainní), sráideanna rothaíochta, tolláin rothaíochta, etc. Maidir le bonneagar rothaíochta le lánaí aontreo scartha (e.g. ar gach taobh de bhóthar), tomhaistear an fad mar fhad lána.

Líon na gciliméadar

Táscairí toraidh

29

Laghdú ar líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha

Laghdú ar líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

%

30

Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht iompair

Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht iompair mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

%

31

Laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil an iompair de bhóthar

Tuairisceoidh na Ballstáit faoin laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in earnáil an iompair de bhóthar arna spreagadh ag bearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

Sainmhínítear na hastaíochtaí in earnáil an iompair de bhóthar mar astaíochtaí a chumhdaítear le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE (d’earnáil an iompair de bhóthar, foinsí astaíochtaí 1A3b mar a bhunaítear i dTreoirlínte IPCC 2006 d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa).

ktCO2e

Micrifhiontair (earnálacha na bhfoirgneamh agus an iompair de bhóthar araon)

Táscairí comhthéacs

32

Líon na micrifhiontar leochaileach

I gcomhréir leis an sainmhíniú in Airteagal 2, pointe (11).

Líon na micrifhiontar

Táscairí aschuir

33

Líon na micrifhiontar leochaileach a bhain tairbhe as beart struchtúrach amháin ar a laghad chun a n-astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar a laghdú

I gcomhréir le hAirteagal 2, pointe (11), agus Airteagal 8(1). Bearta i ngeall ar thacaíocht ón gCiste amháin.

Líon na micrifhiontar

Táscairí toraidh

34

Laghdú ar líon na micrifhiontar leochaileach

Laghdú ar líon na micrifhiontar leochaileach mar thoradh ar bhearta agus infheistíochtaí arna maoiniú faoin gCiste.

%

Tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach

Táscairí comhthéacs

35

Sciar den tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach i gcostais iomlána na bPleananna Aeráide Sóisialta

I gcomhréir le hAirteagal 4(3) agus Airteagal 10.

%

Táscairí aschuir

36

Líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha a bhfuil tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach faighte acu

Léireofar sa táscaire líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha a bhfuil tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach faighte acu, agus dá bhrí sin cuirfear faighteoirí deiridh uile na tacaíochta ioncaim dírí sealadaí a íocadh faoin gCiste san áireamh.

Déanfar an táscaire a bhailiú agus a thuairisciú ar leithligh do theaghlaigh leochaileacha agus do na húsáideoirí iompair leochaileacha, i gcomhréir le hAirteagal 2, pointí (10)agus (12) agus Airteagal 4(3).

Líon na dteaghlach leochaileach

(aonad: teaghlaigh)

37

Líon na n-úsáideoirí iompair leochaileacha

(aonad: teaghlaigh)

Táscairí toraidh

38

Meántacaíocht ioncaim dhíreach shealadach le haghaidh gach teaghlach leochaileach agus úsáideoir iompair leochaileach

Léireofar leis an táscaire meánmhéid na tacaíochta ioncaim dírí sealadaí a fhaigheann gach teaghlach leochaileach agus gach úsáideoir iompair leochaileach faoin gCiste.

EUR/teaghlach (earnáil na bhfoirgneamh)

39

EUR/teaghlach (earnáil an iompair de bhóthar)

---

(1)  
  IO L 357, 27.10.2020, lch. 35.

---

IARSCRÍBHINN V

Teimpléad le haghaidh na bPleananna Aeráide Sóisialta dá dtagraítear in Airteagal 6(7)

Clár na nÁbhar

| 1. | FORLÉARGAS AGUS PRÓISEAS LENA mBUNAÍTEAR AN PLEAN AERÁIDE SÓISIALTA 4 | 43 |
| --- | --- | --- |

1.

| 1.1. | Achoimre feidhmiúcháin | 43 |
| --- | --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Forléargas ar staid reatha an bheartais | 43 |
| --- | --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Próiseas comhairliúcháin phoiblí | 43 |
| --- | --- | --- |

1.3.

| 2. | CUR SÍOS AR NA BEARTA AGUS NA hINFHEISTÍOCHTAÍ, NA GARSPRIOCANNA AGUS NA SPRIOCANNA 6 | 44 |
| --- | --- | --- |

2.

| 2.1. | COMHPHÁIRT [1][2]: [earnáil na bhfoirgneamh][earnáil an iompair] | 44 |
| --- | --- | --- |

2.1.

| (i) | Cur síos ar an gcomhpháirt | 44 |
| --- | --- | --- |

(i)

| (ii) | Cur síos ar na bearta agus na hinfheistíochtaí a bhaineann leis an gcomhpháirt | 44 |
| --- | --- | --- |

(ii)

| (iii) | Gan dochar suntasach a dhéanamh | 44 |
| --- | --- | --- |

(iii)

| (iv) | Garspriocanna, spriocanna agus amlíne | 45 |
| --- | --- | --- |

(iv)

| (v) | Maoiniú agus costais | 45 |
| --- | --- | --- |

(v)

| (vi) | Údar le heintitis thairbheacha seachas teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha (más infheidhme) | 45 |
| --- | --- | --- |

(vi)

| (vii) | Costais iomlána mheasta na comhpháirte | 46 |
| --- | --- | --- |

(vii)

| (viii) | An cás ina gcuirfí tús leis an gcóras trádála astaíochtaí níos déanaí | 46 |
| --- | --- | --- |

(viii)

| 2.2. | COMHPHÁIRT [3]: tacaíocht ioncaim dhíreach | 46 |
| --- | --- | --- |

2.2.

| (i) | Cur síos ar an gcomhpháirt | 46 |
| --- | --- | --- |

(i)

| (ii) | Cur síos ar na bearta a bhaineann leis an gcomhpháirt | 46 |
| --- | --- | --- |

(ii)

| (iii) | Garspriocanna agus spriocanna maidir le bearta tacaíochta ioncaim dírí | 47 |
| --- | --- | --- |

(iii)

| (iv) | An t-údar atá leis na bearta | 47 |
| --- | --- | --- |

(iv)

| (v) | Costais na mbeart | 47 |
| --- | --- | --- |

(v)

| (vi) | Údar le heintitis thairbheacha seachas teaghlaigh leochaileacha, agus úsáideoirí iompair leochaileacha (más infheidhme) | 47 |
| --- | --- | --- |

(vi)

| (vii) | Costas measta an Phlean maidir le comhpháirt na tacaíochta ioncaim dírí. | 48 |
| --- | --- | --- |

(vii)

| (viii) | An cás ina gcuirfí tús leis an gcóras trádála astaíochtaí níos déanaí | 48 |
| --- | --- | --- |

(viii)

| 2.3. | Cúnamh teicniúil | 48 |
| --- | --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Aistrithe chuig cláir faoi bhainistíocht roinnte | 48 |
| --- | --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Costais iomlána | 48 |
| --- | --- | --- |

2.5.

| 3. | ANAILÍS AGUS AN TIONCHAR FORIOMLÁN | 49 |
| --- | --- | --- |

3.

| 3.1. | Sainmhínithe | 49 |
| --- | --- | --- |

3.1.

| 3.2. | An tionchar réamh-mheasta ar ghrúpaí leochaileacha | 49 |
| --- | --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Tionchar réamh-mheasta na mbeart agus na n-infheistíochtaí atá beartaithe | 49 |
| --- | --- | --- |

3.3.

| 4. | COMHLÁNTACHT, BREISÍOCHT AGUS CUR CHUN FEIDHME AN PHLEAN | 50 |
| --- | --- | --- |

4.

| 4.1. | Faireachán ar an bPlean agus cur chun feidhme an Phlean | 50 |
| --- | --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Comhsheasmhacht le tionscnaimh eile | 50 |
| --- | --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Comhlántacht an chistithe | 50 |
| --- | --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Breisíocht | 50 |
| --- | --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Sonraíochtaí geografacha | 51 |
| --- | --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Éilliú, calaois agus coinbhleachtaí leasa a chosc | 51 |
| --- | --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Faisnéis agus cumarsáid | 51 |
| --- | --- | --- |

4.7.

1.   FORLÉARGAS AGUS PRÓISEAS LENA mBUNAÍTEAR AN PLEAN AERÁIDE SÓISIALTA

1.1.   Achoimre feidhmiúcháin

Comhthéacs an aistrithe ghlais sa Bhallstát agus béim ar leith á leagan ar na príomhdhúshláin a eascraíonn as na tionchair shóisialta a bhaineann le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó earnáil na bhfoirgneamh agus ó earnáil an iompair de bhóthar a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE agus an chaoi a bhfreagróidh an Plean ar na dúshláin sin.

Tábla forléargais ina ndéantar achoimre ar phríomhchuspóirí an Phlean, mar aon le costais iomlána mheasta an Phlean, lena n-áirítear an ranníocaíocht ón gCiste, an ranníocaíocht náisiúnta agus na hacmhainní ó chláir faoi bhainistíocht roinnte atá le haistriú chuig an gCiste, arna roinnt idir na trí réimse idirghabhála: bearta agus infheistíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar, agus bearta maidir le tacaíocht ioncaim dhíreach, bunaithe ar an teimpléad thíos:

| Réimse idirghabhála | Costais iomlána (iomlán agus % den chistiú iomlán) de réir fhoinse an chistithe | Forbhreathnú ar na príomhbhearta agus na príomhinfheistíochtaí atá beartaithe | Cuspóirí na mbeart agus na n-infheistíochtaí | Tionchar na mbeart agus na n-infheistíochtaí |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha (aonad: teaghlaigh) | Laghdú ar astaíochtaí CO2 |
| Earnáil na bhfoirgneamh | | | | | |
| Earnáil an iompair de bhóthar | | | | | |
| Tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach | | | | | |
| Cúnamh teicniúil (Airteagal 8(3)) | | | | | |
| Ranníocaíocht leis an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil (Airteagal 11(3)) | | | | | |
| Ranníocaíocht le hurrann an Bhallstáit in InvestEU (Airteagal 11(3)) | | | | | |

Réimse idirghabhála

Costais iomlána (iomlán agus % den chistiú iomlán) de réir fhoinse an chistithe

Forbhreathnú ar na príomhbhearta agus na príomhinfheistíochtaí atá beartaithe

Cuspóirí na mbeart agus na n-infheistíochtaí

Tionchar na mbeart agus na n-infheistíochtaí

Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha (aonad: teaghlaigh)

Laghdú ar astaíochtaí CO2

Earnáil na bhfoirgneamh

Earnáil an iompair de bhóthar

Tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach

Cúnamh teicniúil (Airteagal 8(3))

Ranníocaíocht leis an Ionstraim um Thacaíocht Theicniúil (Airteagal 11(3))

Ranníocaíocht le hurrann an Bhallstáit in InvestEU (Airteagal 11(3))

1.2.   Forléargas ar staid reatha an bheartais

Faisnéis faoi na beartais náisiúnta fuinnimh agus aeráide atá ann faoi láthair, an chaoi a gcuirtear i bhfeidhm iad sa chomhthéacs náisiúnta, agus béim faoi leith á leagan ar earnálacha na bhfoirgneamh agus an iompair agus ag féachaint do na grúpaí is leochailí.

1.3.   An próiseas comhairliúcháin phoiblí

Achoimre ar phróiseas comhairliúcháin na n-údarás áitiúil agus réigiúnach, na gcomhpháirtithe sóisialta, eagraíochtaí na sochaí sibhialta, eagraíochtaí don óige, agus geallsealbhóirí ábhartha eile, mar a chuirtear chun feidhme i gcomhréir leis an gcreat dlíthiúil náisiúnta, chun an Plean a ullmhú agus, i gcás ina mbeidh fáil air, é a chur chun feidhme, lena gcumhdaítear raon feidhme, cineál agus uainiú na ngníomhaíochtaí comhairliúcháin, chomh maith leis an gcaoi a léirítear tuairimí na ngeallsealbhóirí sa Phlean.

2.   CUR SÍOS AR NA BEARTA AGUS NA hINFHEISTÍOCHTAÍ, NA GARSPRIOCANNA AGUS NA SPRIOCANNA

Faisnéis faoi gach comhpháirt i gcás na dtrí réimse den Phlean ar leithligh:

| — | earnáil na bhfoirgneamh; |
| --- | --- |

—

earnáil na bhfoirgneamh;

| — | earnáil an iompair de bhóthar; |
| --- | --- |

—

earnáil an iompair de bhóthar;

| — | tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach. |
| --- | --- |

—

tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach.

D’fhéadfadh roinnt fo-chomhpháirteanna a bheith i gcomhpháirt a dhíríonn ar dhúshlán nó ar riachtanas sonrach. Féadfaidh beart nó infheistíocht amháin nó roinnt beart nó infheistíochtaí a bhfuil dlúthnasc eatarthu nó atá spleách ar a chéile a bheith mar chuid de gach comhpháirt nó fo-chomhpháirt.

2.1.   COMHPHÁIRT [1][2]: [earnáil na bhfoirgneamh][earnáil an iompair]

Faisnéis faoin gcomhpháirt:

(i)   Cur síos ar an gcomhpháirt

Bosca achoimre:

| Bosca achoimre le haghaidh Comhpháirt [1][2] [earnáil na bhfoirgneamh][earnáil an iompair]
  Réimse ina ndéanfar idirghabháil: [earnáil na bhfoirgneamh][earnáil an iompair]
  Cuspóir:
  Bearta agus infheistíochtaí:
  Costais iomlána mheasta: EUR xx, arb é atá ann
  Na costais a iarradh a chumhdach faoin gCiste: EUR xx
  Na costais atá le cumhdach leis an ranníocaíocht náisiúnta: EUR xx |
| --- |

Bosca achoimre le haghaidh Comhpháirt [1][2] [earnáil na bhfoirgneamh][earnáil an iompair]

Réimse ina ndéanfar idirghabháil: [earnáil na bhfoirgneamh][earnáil an iompair]

Cuspóir:

Bearta agus infheistíochtaí:

Costais iomlána mheasta: EUR xx, arb é atá ann

Na costais a iarradh a chumhdach faoin gCiste: EUR xx

Na costais atá le cumhdach leis an ranníocaíocht náisiúnta: EUR xx

(ii)   Cur síos ar na bearta agus na hinfheistíochtaí a bhaineann leis an gcomhpháirt

Cur síos mionsonraithe ar an gcomhpháirt agus ar bhearta agus infheistíochtaí sonracha a ghabhann léi, mar aon lena hidirnaisc agus sineirgí, lena gcumhdaítear an méid seo a leanas:

| — | Anailís shoiléir fianaisebhunaithe ar na dúshláin atá ann cheana agus ar an gcaoi a dtugtar aghaidh orthu leis na bearta agus na hinfheistíochtaí; |
| --- | --- |

—

Anailís shoiléir fianaisebhunaithe ar na dúshláin atá ann cheana agus ar an gcaoi a dtugtar aghaidh orthu leis na bearta agus na hinfheistíochtaí;

| — | Nádúr, cineál agus méid an bhirt nó na hinfheistíochta, a bhféadfadh bearta tacaíochta teicniúla breise a bheith san áireamh ann/inti i gcomhréir le hAirteagal 11(4), lena léirítear an beart nó infheistíocht nua atá i gceist nó ceann atá ann cheana a bhfuil sé beartaithe a shíneadh leis an tacaíocht ón gCiste; |
| --- | --- |

—

Nádúr, cineál agus méid an bhirt nó na hinfheistíochta, a bhféadfadh bearta tacaíochta teicniúla breise a bheith san áireamh ann/inti i gcomhréir le hAirteagal 11(4), lena léirítear an beart nó infheistíocht nua atá i gceist nó ceann atá ann cheana a bhfuil sé beartaithe a shíneadh leis an tacaíocht ón gCiste;

| — | Faisnéis mhionsonraithe faoi chuspóir an bhirt nó na hinfheistíochta agus faoi ché agus cad ar a bhfuil sé dírithe; míniú ar conas a rannchuideodh an beart agus an infheistíocht go héifeachtach le cuspóirí an Chiste a bhaint amach agus beartais ábhartha Ballstáit á leagan amach go foriomlán, agus conas a laghdófar an spleáchas ar bhreoslaí iontaise leis sin; |
| --- | --- |

—

Faisnéis mhionsonraithe faoi chuspóir an bhirt nó na hinfheistíochta agus faoi ché agus cad ar a bhfuil sé dírithe; míniú ar conas a rannchuideodh an beart agus an infheistíocht go héifeachtach le cuspóirí an Chiste a bhaint amach agus beartais ábhartha Ballstáit á leagan amach go foriomlán, agus conas a laghdófar an spleáchas ar bhreoslaí iontaise leis sin;

| — | Cur síos ar an gcaoi a gcuirtear an beart nó an infheistíocht chun feidhme (an modh cur chun feidhme), agus tagairt á déanamh d’acmhainneacht riaracháin an Bhallstáit ar an leibhéal lárnach, agus i gcás inarb ábhartha, ar an leibhéal réigiúnach agus áitiúil, agus míniú ar an gcaoi a n-iomprófar na hacmhainní go tráthúil agus a ndíreofar iad chuig leibhéil fhonáisiúnta, más infheidhme; |
| --- | --- |

—

Cur síos ar an gcaoi a gcuirtear an beart nó an infheistíocht chun feidhme (an modh cur chun feidhme), agus tagairt á déanamh d’acmhainneacht riaracháin an Bhallstáit ar an leibhéal lárnach, agus i gcás inarb ábhartha, ar an leibhéal réigiúnach agus áitiúil, agus míniú ar an gcaoi a n-iomprófar na hacmhainní go tráthúil agus a ndíreofar iad chuig leibhéil fhonáisiúnta, más infheidhme;

| — | Míniú ar an gcaoi a mbeidh aidhm leis an mbeart nó an infheistíocht aghaidh a thabhairt ar neamhionannas inscne, más infheidhme; |
| --- | --- |

—

Míniú ar an gcaoi a mbeidh aidhm leis an mbeart nó an infheistíocht aghaidh a thabhairt ar neamhionannas inscne, más infheidhme;

| — | Amlíne an bhirt nó na hinfheistíochta; le haghaidh tacaíocht a bhaineann le feithiclí astaíochtaí ísle, tráthchlár chun an tacaíocht sin a laghdú de réir a chéile. |
| --- | --- |

—

Amlíne an bhirt nó na hinfheistíochta; le haghaidh tacaíocht a bhaineann le feithiclí astaíochtaí ísle, tráthchlár chun an tacaíocht sin a laghdú de réir a chéile.

(iii)   Gan dochar suntasach a dhéanamh

Faisnéis faoin gcaoi a gcomhlíontar an prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ de réir bhrí Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852, leis na bearta agus na hinfheistíochtaí a áirítear sa chomhpháirt. Cuirfidh an Coimisiún treoir theicniúil ar fáil, de bhun Airteagal 6(5) den Rialachán seo.

(iv)   Garspriocanna, spriocanna agus amlíne

Faisnéis faoi gach garsprioc agus sprioc lena léireofar an dul chun cinn atá déanta maidir le bearta agus infheistíochtaí na comhpháirte seo a chur chun feidhme, mar seo a leanas:

| — | an fáth ar roghnaíodh an gharsprioc nó an sprioc shonrach sin; |
| --- | --- |

—

an fáth ar roghnaíodh an gharsprioc nó an sprioc shonrach sin;

| — | a bhfuil á thomhas leis an ngarsprioc nó an sprioc; |
| --- | --- |

—

a bhfuil á thomhas leis an ngarsprioc nó an sprioc;

| — | conas a dhéanfar é sin a thomhas, cén mhodheolaíocht agus cén fhoinse a úsáidfear, agus conas a fhíorófar baint amach na garsprice n na sprice go hoibiachtúil; |
| --- | --- |

—

conas a dhéanfar é sin a thomhas, cén mhodheolaíocht agus cén fhoinse a úsáidfear, agus conas a fhíorófar baint amach na garsprice n na sprice go hoibiachtúil;

| — | cad í an bhonnlíne (pointe tosaigh) agus cad é an leibhéal nó an pointe sonrach atá le baint amach; |
| --- | --- |

—

cad í an bhonnlíne (pointe tosaigh) agus cad é an leibhéal nó an pointe sonrach atá le baint amach;

| — | cá huair a bhainfear amach é (de réir ráithe agus bliana); |
| --- | --- |

—

cá huair a bhainfear amach é (de réir ráithe agus bliana);

| — | cé agus cén institiúid a bheidh i gceannas ar chur chun feidhme, ar thomhas agus ar thuairisciú. |
| --- | --- |

—

cé agus cén institiúid a bheidh i gceannas ar chur chun feidhme, ar thomhas agus ar thuairisciú.

Tábla ina bhfuil garspriocanna, spriocanna agus an amlíne le haghaidh na gcomhpháirteanna agus an fhaisnéis seo a leanas ann:

| Sraithuimhir | Ainm an bhirt/na hinfheistíochta | Garsprioc nó Sprioc | Ainm na garsprice/sprice | Táscairí cáilíochtúla
  (garspriocanna) | Táscairí cainníochtúla (spriocanna) | Amlíne chun na garspriocanna agus na spriocanna a bhaint amach | Cur síos ar gach garsprioc agus sprioc |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aonad tomhais/infheistíochta | Bonnlíne | Cuspóir | Ráithe | Bliain |
| | | | | | | | | | | |

Sraithuimhir

Ainm an bhirt/na hinfheistíochta

Garsprioc nó Sprioc

Ainm na garsprice/sprice

Táscairí cáilíochtúla

(garspriocanna)

Táscairí cainníochtúla (spriocanna)

Amlíne chun na garspriocanna agus na spriocanna a bhaint amach

Cur síos ar gach garsprioc agus sprioc

Aonad tomhais/infheistíochta

Bonnlíne

Cuspóir

Ráithe

Bliain

(v)   Maoiniú agus costais

Faisnéis agus míniú ar chostais iomlána mheasta na comhpháirte agus le haghaidh gach birt agus infheistíochta, agus údar iomchuí mar thaca leis sin, lena n-áirítear:

| — | An mhodheolaíocht a úsáideadh, na toimhdí bunúsacha a rinneadh (e.g. maidir le costais aonaid, costais na n-ionchur) agus an t-údar atá leis na toimhdí sin; |
| --- | --- |

—

An mhodheolaíocht a úsáideadh, na toimhdí bunúsacha a rinneadh (e.g. maidir le costais aonaid, costais na n-ionchur) agus an t-údar atá leis na toimhdí sin;

| — | An tráthchlár táscach cuimsitheach faoina bhfuiltear ag súil go dtabhófar na costais sin; |
| --- | --- |

—

An tráthchlár táscach cuimsitheach faoina bhfuiltear ag súil go dtabhófar na costais sin;

| — | Faisnéis faoin ranníocaíocht náisiúnta le costais iomlána na mbeart agus na n-infheistíochtaí; |
| --- | --- |

—

Faisnéis faoin ranníocaíocht náisiúnta le costais iomlána na mbeart agus na n-infheistíochtaí;

| — | Aon fhaisnéis maidir leis an maoiniú atá á bheartú nó a d’fhéadfaí a bheartú ó ionstraimí eile de chuid an Aontais agus a bhaineann leis an gcomhpháirt chéanna; |
| --- | --- |

—

Aon fhaisnéis maidir leis an maoiniú atá á bheartú nó a d’fhéadfaí a bheartú ó ionstraimí eile de chuid an Aontais agus a bhaineann leis an gcomhpháirt chéanna;

| — | Aon fhaisnéis faoin maoiniú atá beartaithe ó fhoinsí príobháideacha agus faoin leibhéal giarála ar a ndíreofar, más ábhartha; |
| --- | --- |

—

Aon fhaisnéis faoin maoiniú atá beartaithe ó fhoinsí príobháideacha agus faoin leibhéal giarála ar a ndíreofar, más ábhartha;

| — | Údar maidir le hinchreidteacht agus réasúnaíocht na gcostas measta, i gcás inar gá, agus sonraíochtaí náisiúnta á gcur san áireamh. |
| --- | --- |

—

Údar maidir le hinchreidteacht agus réasúnaíocht na gcostas measta, i gcás inar gá, agus sonraíochtaí náisiúnta á gcur san áireamh.

(vi)   Údar le heintitis thairbheacha seachas teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha (más infheidhme)

Má chuirtear tacaíocht ón gCiste ar fáil trí eintitis phoiblí nó phríobháideacha seachas teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha, nó úsáideoirí iompair leochaileacha, míniú ar na bearta nó na hinfheistíochtaí a achtóidh na heintitis sin agus mar a rachaidh na bearta agus na hinfheistíochtaí sin chun tairbhe teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha i ndeireadh na dála;

Má chuirtear tacaíocht ón gCiste ar fáil trí idirghabhálaithe airgeadais, cur síos ar na bearta a bhfuil sé ar intinn ag an mBallstát a ghlacadh chun a áirithiú go gcuirfidh idirghabhálaithe airgeadais an tairbhe iomlán ar aghaidh chuig na faighteoirí deiridh.

(vii)   Costais iomlána mheasta na comhpháirte

Comhlánú an tábla maidir le costas measta na mbeart agus na n-infheistíochtaí a áirítear sa chomhpháirt, i gcomhréir leis an teimpléad a chuirtear ar fáil thíos:

| Sraithuimhir | Beart gaolmhar (beart nó infheistíocht) | Tréimhse ama ábhartha | Costais mheasta a n-iarrtar cistiú ón gCiste ina leith |
| --- | --- | --- | --- |
| An méid iomlán a iarradh | Más ann dó: deighilte de réir bliana |
| Dáta tosaigh | Dáta deiridh | Méid (mn EUR) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
| | | | | | | | | | | | |

Sraithuimhir

Beart gaolmhar (beart nó infheistíocht)

Tréimhse ama ábhartha

Costais mheasta a n-iarrtar cistiú ón gCiste ina leith

An méid iomlán a iarradh

Más ann dó: deighilte de réir bliana

Dáta tosaigh

Dáta deiridh

Méid (mn EUR)

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

(viii)   An cás ina gcuirfí tús leis an gcóras trádála astaíochtaí níos déanaí

Cur síos ar na coigeartuithe is gá ar na bearta, infheistíochtaí, garspriocanna, spriocanna, méid na ranníocaíochta náisiúnta agus aon ghné ábhartha eile den Phlean atá mar thoradh ar thús an chórais trádála astaíochtaí arna bhunú de bhun Chaibidil IVa de Threoir 2003/87/CE i gcomhréir le hAirteagal 30k den Treoir sin a chur siar agus cainníochtú na gcoigeartuithe sin.

Leagan ar leith den bhosca achoimre, an tábla maidir le garspriocanna, spriocanna agus amlíne agus an tábla maidir le costais mheasta.

2.2.   COMHPHÁIRT [3]: tacaíocht ioncaim dhíreach

Faisnéis faoin gComhpháirt le haghaidh na tacaíochta ioncaim dírí:

(i)   Cur síos ar an gcomhpháirt

Bosca achoimre:

| Bosca achoimre le haghaidh Chomhpháirt 3 - tacaíocht ioncam dhíreach
  Réimse idirghabhála: tacaíocht ioncaim dhíreach
  Cuspóir:
  Bearta:
  Costais iomlána mheasta: EUR xx, arb é atá ann
  Na costais a iarradh a chumhdach faoin gCiste: EUR xx
  Na costais atá le cumhdach leis an ranníocaíocht náisiúnta: EUR xx |
| --- |

Bosca achoimre le haghaidh Chomhpháirt 3 - tacaíocht ioncam dhíreach

Réimse idirghabhála: tacaíocht ioncaim dhíreach

Cuspóir:

Bearta:

Costais iomlána mheasta: EUR xx, arb é atá ann

Na costais a iarradh a chumhdach faoin gCiste: EUR xx

Na costais atá le cumhdach leis an ranníocaíocht náisiúnta: EUR xx

(ii)   Cur síos ar na bearta a bhaineann leis an gcomhpháirt

Cur síos mionsonraithe ar an gcomhpháirt agus ar na bearta sonracha a ghabhann léi, mar aon lena hidirnaisc agus sineirgí, lena n-áirítear:

| — | Anailís shoiléir fianaisebhunaithe ar na dúshláin atá ann cheana, ar an gcaoi a dtugtar aghaidh orthu agus ar chuspóirí na hinfheistíochta; |
| --- | --- |

—

Anailís shoiléir fianaisebhunaithe ar na dúshláin atá ann cheana, ar an gcaoi a dtugtar aghaidh orthu agus ar chuspóirí na hinfheistíochta;

| — | Nádúr, cineál agus méid na tacaíochta; |
| --- | --- |

—

Nádúr, cineál agus méid na tacaíochta;

| — | Faisnéis mhionsonraithe faoi fhaighteoirí deiridh na tacaíochta agus na critéir a úsáidtear chun iad a shainaithint; |
| --- | --- |

—

Faisnéis mhionsonraithe faoi fhaighteoirí deiridh na tacaíochta agus na critéir a úsáidtear chun iad a shainaithint;

| — | An amlíne le haghaidh an laghdaithe ar an tacaíocht ioncaim dhíreach i gcomhréir le hamlíne an Chiste, lena n-áirítear dáta deiridh nithiúil le haghaidh na tacaíochta; |
| --- | --- |

—

An amlíne le haghaidh an laghdaithe ar an tacaíocht ioncaim dhíreach i gcomhréir le hamlíne an Chiste, lena n-áirítear dáta deiridh nithiúil le haghaidh na tacaíochta;

| — | Míniú ar an gcaoi a mbeidh aidhm leis an tacaíocht aghaidh a thabhairt ar neamhionannas inscne, más infheidhme; |
| --- | --- |

—

Míniú ar an gcaoi a mbeidh aidhm leis an tacaíocht aghaidh a thabhairt ar neamhionannas inscne, más infheidhme;

| — | Cur síos ar an gcaoi a gcuirtear an tacaíocht chun feidhme; |
| --- | --- |

—

Cur síos ar an gcaoi a gcuirtear an tacaíocht chun feidhme;

| — | Faisnéis faoin ranníocaíocht náisiúnta le costais na mbeart. |
| --- | --- |

—

Faisnéis faoin ranníocaíocht náisiúnta le costais na mbeart.

(iii)   Garspriocanna agus spriocanna maidir le bearta tacaíochta ioncaim dírí

Faisnéis faoi gach garsprioc agus sprioc lena léireofar an dul chun cinn atá déanta maidir leis an gcomhpháirt seo a chur chun feidhme, mar seo a leanas:

| — | an fáth ar roghnaíodh an gharsprioc nó an sprioc shonrach; |
| --- | --- |

—

an fáth ar roghnaíodh an gharsprioc nó an sprioc shonrach;

| — | a bhfuil á thomhas leis an ngarsprioc nó an sprioc; |
| --- | --- |

—

a bhfuil á thomhas leis an ngarsprioc nó an sprioc;

| — | conas a dhéanfar é sin a thomhas, cén mhodheolaíocht agus cén fhoinse a úsáidfear, agus conas a fhíorófar baint amach cuí na garsprice nó na sprice go hoibiachtúil; |
| --- | --- |

—

conas a dhéanfar é sin a thomhas, cén mhodheolaíocht agus cén fhoinse a úsáidfear, agus conas a fhíorófar baint amach cuí na garsprice nó na sprice go hoibiachtúil;

| — | cad í an bhonnlíne (pointe tosaigh) agus cad é an leibhéal nó an pointe sonrach atá le baint amach; |
| --- | --- |

—

cad í an bhonnlíne (pointe tosaigh) agus cad é an leibhéal nó an pointe sonrach atá le baint amach;

| — | cén uair a mbainfear an gharsprioc amach; |
| --- | --- |

—

cén uair a mbainfear an gharsprioc amach;

| — | cé agus cén institiúid a bheidh i gceannas ar chur chun feidhme, ar thomhas agus ar thuairisciú. |
| --- | --- |

—

cé agus cén institiúid a bheidh i gceannas ar chur chun feidhme, ar thomhas agus ar thuairisciú.

Tábla ina bhfuil garspriocanna, spriocanna agus amlíne maidir le bearta tacaíochta ioncaim dírí sealadaí, cuirtear teimpléad ar fáil thíos:

| Sraithuimhir | Beart | Garsprioc nó Sprioc | Ainm na garsprice/sprice | Táscairí cáilíochtúla
  (garspriocanna) | Táscairí cainníochtúla (spriocanna) | Amlíne chun na garspriocanna agus na spriocanna a bhaint amach | Cur síos ar gach garsprioc agus sprioc |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Aonad tomhais | Bonnlíne | Cuspóir | Ráithe | Bliain | |
| | | | | | | | | | | |

Sraithuimhir

Beart

Garsprioc nó Sprioc

Ainm na garsprice/sprice

Táscairí cáilíochtúla

(garspriocanna)

Táscairí cainníochtúla (spriocanna)

Amlíne chun na garspriocanna agus na spriocanna a bhaint amach

Cur síos ar gach garsprioc agus sprioc

Aonad tomhais

Bonnlíne

Cuspóir

Ráithe

Bliain

(iv)   An t-údar atá leis na bearta

An t-údar leis an ngá atá le tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach bunaithe ar na critéir a leagtar amach in Airteagail 6(1) agus 8(2):

| — | Meastachán cainníochtúil agus míniú cáilíochtúil ar an gcaoi a meastar go laghdófar bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair leis na bearta atá sa Phlean, chomh maith le leochaileacht teaghlach agus úsáideoirí iompair maidir le méadú ar phraghsanna iompair de bhóthar agus breoslaí téimh; |
| --- | --- |

—

Meastachán cainníochtúil agus míniú cáilíochtúil ar an gcaoi a meastar go laghdófar bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair leis na bearta atá sa Phlean, chomh maith le leochaileacht teaghlach agus úsáideoirí iompair maidir le méadú ar phraghsanna iompair de bhóthar agus breoslaí téimh;

| — | An t-údar atá leis an amlíne atá beartaithe maidir leis an laghdú ar an tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach agus na coinníollacha nuair nach mbeidh feidhm aici a thuilleadh; |
| --- | --- |

—

An t-údar atá leis an amlíne atá beartaithe maidir leis an laghdú ar an tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach agus na coinníollacha nuair nach mbeidh feidhm aici a thuilleadh;

| — | Cur síos ar an gcaoi a ndírítear freisin ar ghrúpaí a fhaigheann tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach trí bhearta struchtúracha agus infheistíochtaí chun iad a iompar go héifeachtach as bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair, agus cur síos ar chomhlántacht na tacaíochta ioncaim dírí sealadaí le bearta struchtúracha agus infheistíochtaí chun tacú le teaghlaigh leochaileacha agus le húsáideoirí iompair leochaileacha. |
| --- | --- |

—

Cur síos ar an gcaoi a ndírítear freisin ar ghrúpaí a fhaigheann tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach trí bhearta struchtúracha agus infheistíochtaí chun iad a iompar go héifeachtach as bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair, agus cur síos ar chomhlántacht na tacaíochta ioncaim dírí sealadaí le bearta struchtúracha agus infheistíochtaí chun tacú le teaghlaigh leochaileacha agus le húsáideoirí iompair leochaileacha.

(v)   Costais na mbeart

Faisnéis faoi chostais iomlána mheasta na comhpháirte, agus údar iomchuí mar thaca leis sin, lena n-áirítear:

| — | An mhodheolaíocht a úsáideadh, na toimhdí bunúsacha a rinneadh agus an t-údar atá leis na toimhdí sin; |
| --- | --- |

—

An mhodheolaíocht a úsáideadh, na toimhdí bunúsacha a rinneadh agus an t-údar atá leis na toimhdí sin;

| — | Na sonraí faoi chostais chomparáideacha maidir leis an gcostas iarbhír, más rud é go ndearnadh bearta tacaíochta comhchosúla san am a chuaigh thart; |
| --- | --- |

—

Na sonraí faoi chostais chomparáideacha maidir leis an gcostas iarbhír, más rud é go ndearnadh bearta tacaíochta comhchosúla san am a chuaigh thart;

| — | Aon fhaisnéis maidir leis an maoiniú a fhoráiltear nó a d’fhéadfaí a fhoráiltear ó ionstraimí eile de chuid an Aontais agus a bhaineann leis an tacaíocht chéanna; |
| --- | --- |

—

Aon fhaisnéis maidir leis an maoiniú a fhoráiltear nó a d’fhéadfaí a fhoráiltear ó ionstraimí eile de chuid an Aontais agus a bhaineann leis an tacaíocht chéanna;

| — | Údar mionsonraithe iomchuí maidir le hinchreidteacht agus réasúnaíocht na gcostas measta, lena n-áirítear aon sonraí nó aon fhianaise a úsáideadh i gceangal leis an bPlean. |
| --- | --- |

—

Údar mionsonraithe iomchuí maidir le hinchreidteacht agus réasúnaíocht na gcostas measta, lena n-áirítear aon sonraí nó aon fhianaise a úsáideadh i gceangal leis an bPlean.

(vi)   Údar le heintitis thairbheacha seachas teaghlaigh leochaileacha, agus úsáideoirí iompair leochaileacha (más infheidhme)

Má chuirtear tacaíocht ón gCiste ar fáil trí eintitis phoiblí nó phríobháideacha seachas teaghlaigh leochaileacha nó úsáideoirí iompair leochaileacha, míniú ar an gcineál bearta a achtóidh na heintitis sin agus mar a rachaidh na bearta sin chun tairbhe teaghlaigh leochaileacha nó úsáideoirí iompair leochaileacha i ndeireadh na dála.

Má chuirtear tacaíocht ón gCiste ar fáil trí idirghabhálaithe airgeadais, cur síos ar na bearta a bhfuil sé ar intinn ag an mBallstát a ghlacadh chun a áirithiú go gcuirfidh idirghabhálaithe airgeadais an tairbhe iomlán ar aghaidh chuig na faighteoirí deiridh.

(vii)   Costas measta an Phlean maidir le comhpháirt na tacaíochta ioncaim dírí sealadaí.

Comhlánú an tábla maidir le costas na tacaíocht a áirítear sa chomhpháirt, cuirtear teimpléad ar fáil thíos:

| Sraithuimhir | Cineálacha tacaíochta | Tréimhse ama ábhartha | Costais mheasta a n-iarrtar cistiú ón gCiste ina leith |
| --- | --- | --- | --- |
| An méid iomlán a iarradh | Más ann dó: deighilte de réir bliana |
| Dáta tosaigh | Dáta deiridh | Méid (mn EUR) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | 2032 |
| | | | | | | | | | | | |

Sraithuimhir

Cineálacha tacaíochta

Tréimhse ama ábhartha

Costais mheasta a n-iarrtar cistiú ón gCiste ina leith

An méid iomlán a iarradh

Más ann dó: deighilte de réir bliana

Dáta tosaigh

Dáta deiridh

Méid (mn EUR)

2026

2027

2028

2029

2030

2031

2032

(viii)   An cás ina gcuirfí tús leis an gcóras trádála astaíochtaí níos déanaí

Cur síos ar na coigeartuithe is gá ar na bearta, infheistíochtaí, garspriocanna, spriocanna, méid na ranníocaíochta náisiúnta agus aon ghné ábhartha eile den Phlean atá mar thoradh ar thús an chórais trádála astaíochtaí arna bhunú de bhun Chaibidil IVa de Threoir 2003/87/CE i gcomhréir le hAirteagal 30k den Treoir sin a chur siar agus cainníochtú na gcoigeartuithe sin.

Leagan ar leith den bhosca achoimre, an tábla maidir le garspriocanna, spriocanna agus amlíne agus an tábla maidir le costais mheasta.

2.3.   Cúnamh teicniúil

Cur síos ar na gníomhaíochtaí cúnaimh theicniúil a áireofar chun na bearta agus na hinfheistíochtaí a leagtar amach sa Phlean a riar agus a chur chun feidhme go héifeachtach, i gcomhréir le hAirteagal 8(3), lena n-áirítear:

| — | nádúr, cineál agus méid na ngníomhaíochtaí cúnaimh theicniúil; |
| --- | --- |

—

nádúr, cineál agus méid na ngníomhaíochtaí cúnaimh theicniúil;

| — | costas measta na ngníomhaíochtaí cúnaimh theicniúil. |
| --- | --- |

—

costas measta na ngníomhaíochtaí cúnaimh theicniúil.

2.4.   Aistrithe chuig cláir faoi bhainistíocht roinnte

Má tá sé beartaithe acmhainní a aistriú ón gCiste chuig cistí faoi bhainistíocht roinnte de bhun Airteagal 11(2), léiriú ar na cláir a n-aistreofar na hacmhainní sin chucu agus faoin amlíne a n-aistreofar iad, agus léiriú ar an gcaoi a gcomhlíonfar, leis na bearta agus na hinfheistíochtaí atá le cur chun feidhme faoi na cláir sin, na cuspóirí dá dtagraítear in Airteagal 3, lena n-áirítear cibé acu an dtagann siad faoi na bearta agus na hinfheistíochtaí a leagtar amach in Airteagal 8.

2.5.   Costais iomlána mheasta an Phlean

Costais iomlána mheasta an Phlean, lena n-áirítear aon mhéideanna a chuirtear ar fáil le haghaidh tacaíocht theicniúil bhreise faoi Airteagal 11(4) den Rialachán seo, méid na ranníocaíochta in airgead tirim chun críoch urrann an Bhallstáit de bhun fhorálacha ábhartha Rialachán (AE) 2021/523 agus aon mhéid a chuirtear ar fáil le haghaidh cúnamh teicniúil breise faoi Airteagal 8(3) den Rialachán seo.

Léiriú ar an ranníocaíocht náisiúnta le costais iomlána a phlean, lena n-áirítear léiriú ar aon acmhainní a bheartaítear a aistriú chuig an gCiste ó chláir faoi bhainistíocht roinnte de bhun Airteagal 11(1) den Rialachán seo agus aon acmhainní a bheartaítear a aistriú ón gCiste chuig cláir faoi bhainistíocht roinnte de bhun Airteagal 11(2) den Rialachán seo.

Cur síos ar an gcaoi a bhfuil na costais i gcomhréir le prionsabal na costéifeachtúlachta agus ag teacht leis an tionchar a mheastar a bheidh ag an bPlean.

Comhlánú an tábla ina ndéantar achoimre ar chostas an Chiste de réir fhoinse an chistithe, cuirtear teimpléad ar fáil thíos:

| Costais iomlána an Phlean Aeráide Sóisialta | An bunchás | I gcás Airteagal 30k de Threoir 2003/87/CE |
| --- | --- | --- |
| COSTAIS IOMLÁNA MHEASTA AN PHLEAN,
  arb é atá ann | EUR XXX | EUR XXX |
| Arna gcumhdach faoin gCiste | EUR XXX | EUR XXX |
| Ranníocaíocht náisiúnta | EUR XXX | EUR XXX |
| Aistrithe ó chláir faoi bhainistíocht roinnte | EUR XXX | EUR XXX |
| (Aistrithe chuig cláir faoi bhainistíocht roinnte) | -EUR XXX | -EUR XXX |

Costais iomlána an Phlean Aeráide Sóisialta

An bunchás

I gcás Airteagal 30k de Threoir 2003/87/CE

COSTAIS IOMLÁNA MHEASTA AN PHLEAN,

arb é atá ann

EUR XXX

EUR XXX

Arna gcumhdach faoin gCiste

EUR XXX

EUR XXX

Ranníocaíocht náisiúnta

EUR XXX

EUR XXX

Aistrithe ó chláir faoi bhainistíocht roinnte

EUR XXX

EUR XXX

(Aistrithe chuig cláir faoi bhainistíocht roinnte)

-EUR XXX

-EUR XXX

3.   ANAILÍS AGUS AN TIONCHAR FORIOMLÁN

3.1.   Sainmhínithe

Míniú ar an gcaoi a gcuirfear na sainmhínithe ar bhochtaineacht fuinnimh agus ar bhochtaineacht iompair i bhfeidhm ar an leibhéal náisiúnta.

3.2.   An tionchar réamh-mheasta ar ghrúpaí leochaileacha

Meastachán ar na héifeachtaí is dócha a bheidh ag an méadú sin ar phraghsanna mar thoradh ar an gcóras trádála astaíochtaí arna bhunú de bhun Chaibidil IVa de Threoir 2003/87/CE ar theaghlaigh, agus go háirithe ar ráta tarlaithe na bochtaineachta fuinnimh agus na bochtaineachta iompair, agus ar mhicrifhiontair, ina gcuimseofar go háirithe líon measta agus sainaithint teaghlach leochaileach, micrifhiontar leochaileach agus úsáideoirí iompair leochaileacha. Táthar le hanailís a dhéanamh ar na héifeachtaí sin ar an leibhéal críochach iomchuí mar atá bunaithe ag gach Ballstát, agus sonraíochtaí náisiúnta agus gnéithe mar shampla rochtain ar iompar poiblí agus ar sheirbhísí bunúsacha á gcur san áireamh agus na limistéir is mó a ndéantar difear dóibh á sainaithint.

Cur síos ar an modheolaíocht a úsáidtear sna meastacháin, agus é á chinntiú go ndéantar na meastacháin a ríomh le leibhéal leordhóthanach dí-chomhiomlánaithe réigiúnaigh.

3.3.   Tionchar réamh-mheasta na mbeart agus na n-infheistíochtaí atá beartaithe

Meastachán ar na tionchair réamh-mheasta a bheidh ag na bearta agus na hinfheistíochtaí atá beartaithe i roinn 2 ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, bochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair, i gcomparáid leis an mbonnlíne a gcuirtear síos uirthi thuas.

Cur síos ar an modheolaíocht a úsáideadh sna meastacháin.

Táblaí cáilíochtúla agus cainníochtúla maidir le tionchar an Phlean, cuirtear teimpléad ar fáil thíos:

| Comhpháirt | Cur síos ar na tionchair réamh-mheasta a bheidh ag an gcomhpháirt ar:
  (na táscairí cainníochtúla ábhartha san áireamh) |
| --- | --- |
| Éifeachtúlacht fuinnimh | Athchóiriú foirgneamh | Soghluaisteacht agus iompar íseal-astaíochtaí agus astaíochtaí nialasacha | Laghduithe in astaíochtaí gás ceaptha teasa | Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha (aonad: teaghlaigh) |
| An Plean foriomlán | | | | | |
| Earnáil na bhfoirgneamh | | | | | |
| Earnáil an iompair de bhóthar | | | | | |

Comhpháirt

Cur síos ar na tionchair réamh-mheasta a bheidh ag an gcomhpháirt ar:

(na táscairí cainníochtúla ábhartha san áireamh)

Éifeachtúlacht fuinnimh

Athchóiriú foirgneamh

Soghluaisteacht agus iompar íseal-astaíochtaí agus astaíochtaí nialasacha

Laghduithe in astaíochtaí gás ceaptha teasa

Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha (aonad: teaghlaigh)

An Plean foriomlán

Earnáil na bhfoirgneamh

Earnáil an iompair de bhóthar

| Comhpháirt | Cainníochtú an tionchair (má tá sé ar fáil)
  i.e. an difríocht % ón mbonnlíne bheartasneodrach |
| --- | --- |
| Gearrthéarmach (3 bliana ar aghaidh) | Meántéarmach (deireadh an phlean) |
| Astaíochtaí gás ceaptha teasa | Teaghlaigh faoi bhochtaineacht fuinnimh | Teaghlaigh faoi bhochtaineacht iompair | Astaíochtaí gás ceaptha teasa | Teaghlaigh faoi bhochtaineacht fuinnimh | Teaghlaigh faoi bhochtaineacht iompair |
| An Plean foriomlán | | | | | | |
| Earnáil na bhfoirgneamh | | | | | | |
| Earnáil an iompair de bhóthar | | | | | | |

Comhpháirt

Cainníochtú an tionchair (má tá sé ar fáil)

i.e. an difríocht % ón mbonnlíne bheartasneodrach

Gearrthéarmach (3 bliana ar aghaidh)

Meántéarmach (deireadh an phlean)

Astaíochtaí gás ceaptha teasa

Teaghlaigh faoi bhochtaineacht fuinnimh

Teaghlaigh faoi bhochtaineacht iompair

Astaíochtaí gás ceaptha teasa

Teaghlaigh faoi bhochtaineacht fuinnimh

Teaghlaigh faoi bhochtaineacht iompair

An Plean foriomlán

Earnáil na bhfoirgneamh

Earnáil an iompair de bhóthar

Tábla cáilíochtúil agus cainníochtúil maidir leis an tionchar a mheastar a bheidh ag na bearta tacaíochta ioncaim dírí sealadaí ar an laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha chomh maith le teaghlaigh faoi bhochtaineacht fuinnimh agus bochtaineacht iompair, cuirtear teimpléad ar fáil thíos:

| Comhpháirt: tacaíocht ioncaim dhíreach |
| --- |
| Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha | Cur síos ar na tionchair mheasta |
| Meastacháin ar na tionchair mheasta; aonad: teaghlaigh |
| Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh agus faoi bhochtaineacht iompair | Cur síos ar na tionchair mheasta |
| Meastacháin ar na tionchair mheasta; aonad: teaghlaigh |

Comhpháirt: tacaíocht ioncaim dhíreach

Laghdú ar líon na dteaghlach leochaileach agus na n-úsáideoirí iompair leochaileacha

Cur síos ar na tionchair mheasta

Meastacháin ar na tionchair mheasta; aonad: teaghlaigh

Laghdú ar líon na dteaghlach faoi bhochtaineacht fuinnimh agus faoi bhochtaineacht iompair

Cur síos ar na tionchair mheasta

Meastacháin ar na tionchair mheasta; aonad: teaghlaigh

4.   COMHLÁNTACHT, BREISÍOCHT AGUS CUR CHUN FEIDHME AN PHLEAN

Baineann an chuid seo leis an bPlean iomlán. Ní mór údar a bheith leis na critéir éagsúla a luaitear thíos le haghaidh an Phlean iomláin.

4.1.   Faireachán ar an bPlean agus cur chun feidhme an Phlean

Míniú ar an gcaoi a bhfuil sé ar intinn ag an mBallstát na bearta agus na hinfheistíochtaí atá beartaithe a chur chun feidhme, ag díriú ar na socruithe agus ar an tráthchlár le haghaidh an fhaireacháin agus an chur chun feidhme, lena n-áirítear, i gcás inarb ábhartha, na bearta is gá chun Airteagal 21 a chomhlíonadh.

4.2.   Comhsheasmhacht le tionscnaimh eile

Míniú ar an gcaoi a bhfuil an Plean comhsheasmhach leis an bhfaisnéis a áirítear agus leis na gealltanais a thug an Ballstát faoi phleananna agus cistí ábhartha eile, agus an t-idirghníomhú idir na pleananna éagsúla agus súil á caitheamh chun tosaigh, mar a leagtar amach in Airteagal 6(3) agus in Airteagal 16(3), pointe (b)(iii).

4.3.   Comhlántacht an chistithe

Faisnéis faoi mhaoiniú beart agus infheistíochtaí atá ann cheana nó atá beartaithe ó fhoinsí eile de chuid an Aontais, foinsí idirnáisiúnta, poiblí nó, i gcás inarb ábhartha, ó fhoinsí príobháideacha lena rannchuidítear leis na bearta agus na hinfheistíochtaí a leagtar amach sa Phlean, lena n-áirítear tacaíocht ioncaim dhíreach shealadach, de bhun Airteagal 6(1), pointe (c).

4.4.   Breisíocht

Míniú ar an gcaoi ar bearta nó infheistíochtaí breise iad na bearta nó na hinfheistíochtaí nua nó atá ann cheana agus nach nglactar ionad an chaiteachais bhuiséadaigh náisiúnta athfhilltigh leo, de bhun Airteagal 13(2), agus údar leis sin, lena n-áirítear míniú mar sin ar na bearta agus na hinfheistíochtaí a áirítear sa Phlean i gcomhréir le hAirteagal 4(5), agus údar leis sin.

4.5.   Sonraíochtaí geografacha

Míniú ar an gcaoi ar cuireadh sonraíochtaí geografacha san áireamh sa Phlean, mar shampla oileáin, na réigiúin agus na críocha is forimeallaí, limistéir thuaithe nó iargúlta, limistéir imeallacha nach bhfuil rochtain mhaith orthu, limistéir shléibhtiúla nó limistéir atá tite ar gcúl.

4.6.   Éilliú, calaois agus coinbhleachtaí leasa a chosc

Córas chun éilliú, calaois agus coinbhleachtaí leasa a chosc, a bhrath agus a cheartú, agus úsáid á baint as na cistí a chuirtear ar fáil faoin gCiste, agus na socruithe arb é is aidhm dóibh cistiú dúbailte ón gCiste agus ó chláir eile de chuid an Aontais a sheachaint i gcomhréir le hAirteagal 21 agus Iarscríbhinn III, lena n-áirítear cistí arna soláthar trí eintitis phoiblí nó phríobháideacha seachas teaghlaigh leochaileacha, micrifhiontair leochaileacha agus úsáideoirí iompair leochaileacha i gcomhréir le hAirteagal 9.

4.7.   Faisnéis, cumarsáid agus infheictheacht

Comhlíonadh na bhforálacha a leagtar amach in Airteagal 23 ina dtagraítear do rochtain phoiblí ar shonraí, ina léirítear an suíomh gréasáin ina bhfoilseofar na sonraí, chomh maith leis na bearta faisnéise, cumarsáide, agus infheictheachta.

Achoimre ar an straitéis cumarsáide náisiúnta atá beartaithe lena ndírítear ar a áirithiú go mbeidh an pobal eolach ar chistiú an Aontais.

---

| 16.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | L 130/52 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

L 130/52

---

RIALACHÁN (AE) 2023/956 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an 10 Bealtaine 2023

lena mbunaítear sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (1),

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún (2),

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach (3),

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | I dteachtaireacht uaidh an 11 Nollaig 2019 dar teideal ‘An Comhaontú Glas don Eoraip’, leag an Coimisiún straitéis nua fáis amach. Is é is aidhm don straitéis sin an tAontas a chlaochlú ina shochaí chóir rathúil, ag a mbeidh geilleagar nua-aimseartha iomaíoch a bheidh tíosach ar acmhainní, agus é gan aon ghlanastaíochtaí (líon na n-astaíochtaí lúide na haistrithe) gás ceaptha teasa (‘astaíochtaí gás ceaptha teasa’) faoi 2050 ar a dhéanaí, agus ina mbeidh an fás eacnamaíoch díchúpláilte ó úsáid acmhainní. Tá sé mar aidhm ag an gComhaontú Glas don Eoraip caipiteal nádúrtha an Aontais a chosaint, a chaomhnú agus a fheabhsú, agus sláinte agus dea-bhail na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. San am céanna, ní mór an claochlú sin a bheith cóir agus cuimsitheach, gan duine ar bith a fhágáil ar lár. D’fhógair an Coimisiún freisin i dteachtaireacht uaidh an 12 Bealtaine 2021 dar teideal ‘Pathway to a Healthy Planet for All – EU Action Plan: ‘Towards Zero Pollution for Air, Water and Soil’ [Conair i dtreo Pláinéad Sláintiúil do Chách - Plean Gníomhaíochta AE: I dtreo Truailliú Nialasach don Aer, d’Uisce agus don Ithir] go gcuirfí chun cinn ionstraimí agus dreasachtaí ábhartha chun feabhas a chur ar chur chun feidhme an phrionsabail ‘gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as’ a leagtar amach in Airteagal 191(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (‘CFAE’) agus dá réir sin chun céimniú amach an ‘truaillithe saor in aisce’ a thabhairt chun críche d’fhonn an leas is fearr is féidir a bhaint as sineirgí idir an dícharbónú agus an uaillmhian maidir le truailliú nialasach. |
| --- | --- |

(1)

I dteachtaireacht uaidh an 11 Nollaig 2019 dar teideal ‘An Comhaontú Glas don Eoraip’, leag an Coimisiún straitéis nua fáis amach. Is é is aidhm don straitéis sin an tAontas a chlaochlú ina shochaí chóir rathúil, ag a mbeidh geilleagar nua-aimseartha iomaíoch a bheidh tíosach ar acmhainní, agus é gan aon ghlanastaíochtaí (líon na n-astaíochtaí lúide na haistrithe) gás ceaptha teasa (‘astaíochtaí gás ceaptha teasa’) faoi 2050 ar a dhéanaí, agus ina mbeidh an fás eacnamaíoch díchúpláilte ó úsáid acmhainní. Tá sé mar aidhm ag an gComhaontú Glas don Eoraip caipiteal nádúrtha an Aontais a chosaint, a chaomhnú agus a fheabhsú, agus sláinte agus dea-bhail na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. San am céanna, ní mór an claochlú sin a bheith cóir agus cuimsitheach, gan duine ar bith a fhágáil ar lár. D’fhógair an Coimisiún freisin i dteachtaireacht uaidh an 12 Bealtaine 2021 dar teideal ‘Pathway to a Healthy Planet for All – EU Action Plan: ‘Towards Zero Pollution for Air, Water and Soil’ [Conair i dtreo Pláinéad Sláintiúil do Chách - Plean Gníomhaíochta AE: I dtreo Truailliú Nialasach don Aer, d’Uisce agus don Ithir] go gcuirfí chun cinn ionstraimí agus dreasachtaí ábhartha chun feabhas a chur ar chur chun feidhme an phrionsabail ‘gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as’ a leagtar amach in Airteagal 191(2) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (‘CFAE’) agus dá réir sin chun céimniú amach an ‘truaillithe saor in aisce’ a thabhairt chun críche d’fhonn an leas is fearr is féidir a bhaint as sineirgí idir an dícharbónú agus an uaillmhian maidir le truailliú nialasach.

| (2) | Tháinig Comhaontú Pháras (4), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016 (‘Comhaontú Pháras’). D’aontaigh na páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Faoi Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú, a glacadh an 13 Samhain 2021, d’aithin Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC freisin, ag feidhmiú mar chruinniú de na Páirtithe i gComhaontú Pháras, go laghdófaí go mór rioscaí agus tionchair an athraithe aeráide dá dteorannófaí an méadú ar an meánteocht dhomhanda go 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch, agus gheall siad spriocanna 2030 a neartú faoi dheireadh 2022 chun an bhearna uaillmhéine a dhúnadh. |
| --- | --- |

(2)

Tháinig Comhaontú Pháras (4), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016 (‘Comhaontú Pháras’). D’aontaigh na páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Faoi Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú, a glacadh an 13 Samhain 2021, d’aithin Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC freisin, ag feidhmiú mar chruinniú de na Páirtithe i gComhaontú Pháras, go laghdófaí go mór rioscaí agus tionchair an athraithe aeráide dá dteorannófaí an méadú ar an meánteocht dhomhanda go 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch, agus gheall siad spriocanna 2030 a neartú faoi dheireadh 2022 chun an bhearna uaillmhéine a dhúnadh.

| (3) | Is éard atá i gcroílár an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach. Is mó arís anois an luach atá ag baint leis an gComhaontú Glas don Eoraip i bhfianaise thionchair thromchúiseacha phaindéim COVID-19 ar shláinte agus ar dhea-bhail eacnamaíoch shaoránaigh an Aontais. |
| --- | --- |

(3)

Is éard atá i gcroílár an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach. Is mó arís anois an luach atá ag baint leis an gComhaontú Glas don Eoraip i bhfianaise thionchair thromchúiseacha phaindéim COVID-19 ar shláinte agus ar dhea-bhail eacnamaíoch shaoránaigh an Aontais.

| (4) | Thug an tAontas gealltanas a ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud gheilleagar an Aontais a laghdú 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030, faoi mar a leagtar amach sa mhéid a cuireadh faoi bhráid UNFCCC thar ceann an Aontais Eorpaigh agus a Bhallstát maidir le nuashonrú an rannchuidithe arna chinneadh go náisiúnta ón Aontas agus óna Bhallstáit. |
| --- | --- |

(4)

Thug an tAontas gealltanas a ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud gheilleagar an Aontais a laghdú 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030, faoi mar a leagtar amach sa mhéid a cuireadh faoi bhráid UNFCCC thar ceann an Aontais Eorpaigh agus a Bhallstát maidir le nuashonrú an rannchuidithe arna chinneadh go náisiúnta ón Aontas agus óna Bhallstáit.

| (5) | Le Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) cumhdaítear sa reachtaíocht an cuspóir maidir le haeráidneodracht ar fud an gheilleagair faoi 2050 ar a dhéanaí. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc cheangailteach intíre de chuid an Aontais laghdú 55 % ar a laghad le hais na leibhéal a bhí ann in 1990 le haghaidh glanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) a bhaint amach san Aontas faoi 2030. |
| --- | --- |

(5)

Le Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) cumhdaítear sa reachtaíocht an cuspóir maidir le haeráidneodracht ar fud an gheilleagair faoi 2050 ar a dhéanaí. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc cheangailteach intíre de chuid an Aontais laghdú 55 % ar a laghad le hais na leibhéal a bhí ann in 1990 le haghaidh glanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) a bhaint amach san Aontas faoi 2030.

| (6) | Le Tuarascáil Speisialta 2018 ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC) maidir leis na tionchair a ghabhann le méaduithe teochta domhanda 1,5° C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus na conairí astaíochta gás ceaptha teasa domhanda, cuirtear bunús láidir eolaíoch ar fáil chun dul i ngleic leis an athrú aeráide agus léirítear inti gur gá dlús a chur leis an ngníomhaíocht ar son na haeráide. Deimhnítear sa tuarascáil sin go bhfuil géarghá le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú chun an dóchúlacht go dtarlódh teagmhais adhaimsire a laghdú, agus gur gá an t-athrú aeráide a theorannú go méadú teochta domhanda 1,5° C. Ina theannta sin, maidir le conairí maolaithe, atá comhsheasmhach leis an téamh domhanda a theorannú go 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch, mura ndéanfar iad a ghníomhachtú go tapa, beidh gá le bearta oiriúnaithe i bhfad níos costasaí agus níos casta a dhéanamh chun tionchair na leibhéal níos airde téimh dhomhanda a sheachaint. San ionchur ó Mheitheal I sa Séú Tuarascáil Mheasúnaithe ó IPCC dar teideal ‘Climate Change 2021: The Physical Science Basis’ [Athrú Aeráide 2021: An Bonn Eolaíochta Fisiciúla], meabhraítear go bhfuil tionchar ag an athrú aeráide cheana ar gach réigiún ar domhan agus tuartar go dtiocfaidh méadú ar an athrú aeráide sna blianta amach romhainn i ngach réigiún. Cuirtear i bhfios go láidir sa tuarascáil sin nach mbeidh sé indéanta an téamh a theorannú gar do 1,5 °C nó fiú 2 °C, mura ndéanfar laghduithe láithreach, go mear agus ar mórscála, ar astaíochtaí gás ceaptha teasa. |
| --- | --- |

(6)

Le Tuarascáil Speisialta 2018 ón bPainéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide (IPCC) maidir leis na tionchair a ghabhann le méaduithe teochta domhanda 1,5° C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus na conairí astaíochta gás ceaptha teasa domhanda, cuirtear bunús láidir eolaíoch ar fáil chun dul i ngleic leis an athrú aeráide agus léirítear inti gur gá dlús a chur leis an ngníomhaíocht ar son na haeráide. Deimhnítear sa tuarascáil sin go bhfuil géarghá le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú chun an dóchúlacht go dtarlódh teagmhais adhaimsire a laghdú, agus gur gá an t-athrú aeráide a theorannú go méadú teochta domhanda 1,5° C. Ina theannta sin, maidir le conairí maolaithe, atá comhsheasmhach leis an téamh domhanda a theorannú go 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch, mura ndéanfar iad a ghníomhachtú go tapa, beidh gá le bearta oiriúnaithe i bhfad níos costasaí agus níos casta a dhéanamh chun tionchair na leibhéal níos airde téimh dhomhanda a sheachaint. San ionchur ó Mheitheal I sa Séú Tuarascáil Mheasúnaithe ó IPCC dar teideal ‘Climate Change 2021: The Physical Science Basis’ [Athrú Aeráide 2021: An Bonn Eolaíochta Fisiciúla], meabhraítear go bhfuil tionchar ag an athrú aeráide cheana ar gach réigiún ar domhan agus tuartar go dtiocfaidh méadú ar an athrú aeráide sna blianta amach romhainn i ngach réigiún. Cuirtear i bhfios go láidir sa tuarascáil sin nach mbeidh sé indéanta an téamh a theorannú gar do 1,5 °C nó fiú 2 °C, mura ndéanfar laghduithe láithreach, go mear agus ar mórscála, ar astaíochtaí gás ceaptha teasa.

| (7) | Tá beartas uaillmhianach maidir leis an ngníomhaíocht aeráide á shaothrú ag an Aontas agus tá creat rialála curtha i bhfeidhm aige chun sprioc 2030 atá aige a bhaint amach maidir le laghdú astaíochtaí gás ceaptha teasa. Is é atá sa reachtaíocht lena gcuirtear an sprioc sin chun feidhme, inter alia, Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), lena mbunaítear córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas (‘CTA AE’) agus lena dtugtar isteach praghsáil chomhchuibhithe i ndáil le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ar leibhéal an Aontais le haghaidh earnálacha agus fo-earnálacha dianfhuinnimh, Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7), lena dtugtar isteach spriocanna náisiúnta chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú faoi 2030, agus Rialachán (AE) 2018/841 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8), lena gceanglaítear ar na Ballstáit astaíochtaí gás ceaptha teasa ó úsáid talún a chúiteamh le haistriú gás ceaptha teasa ón atmaisféar. |
| --- | --- |

(7)

Tá beartas uaillmhianach maidir leis an ngníomhaíocht aeráide á shaothrú ag an Aontas agus tá creat rialála curtha i bhfeidhm aige chun sprioc 2030 atá aige a bhaint amach maidir le laghdú astaíochtaí gás ceaptha teasa. Is é atá sa reachtaíocht lena gcuirtear an sprioc sin chun feidhme, inter alia, Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), lena mbunaítear córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas (‘CTA AE’) agus lena dtugtar isteach praghsáil chomhchuibhithe i ndáil le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ar leibhéal an Aontais le haghaidh earnálacha agus fo-earnálacha dianfhuinnimh, Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7), lena dtugtar isteach spriocanna náisiúnta chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú faoi 2030, agus Rialachán (AE) 2018/841 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8), lena gceanglaítear ar na Ballstáit astaíochtaí gás ceaptha teasa ó úsáid talún a chúiteamh le haistriú gás ceaptha teasa ón atmaisféar.

| (8) | Cé go bhfuil a astaíochtaí gás ceaptha teasa intíre laghdaithe go suntasach ag an Aontas, bhí na hastaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe in allmhairí chuig an Aontas ag dul i méid, agus, ar an gcaoi sin, bhí siad ag baint an bhoinn ó iarrachtaí an Aontais lorg domhanda a astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Tá sé de fhreagracht ar an Aontas leanúint de ról ceannasach a bheith aige sa ghníomhú domhanda ar son na haeráide. |
| --- | --- |

(8)

Cé go bhfuil a astaíochtaí gás ceaptha teasa intíre laghdaithe go suntasach ag an Aontas, bhí na hastaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe in allmhairí chuig an Aontas ag dul i méid, agus, ar an gcaoi sin, bhí siad ag baint an bhoinn ó iarrachtaí an Aontais lorg domhanda a astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Tá sé de fhreagracht ar an Aontas leanúint de ról ceannasach a bheith aige sa ghníomhú domhanda ar son na haeráide.

| (9) | Fad agus atá cineálacha cur chuige beartais ag líon mór comhpháirtithe idirnáisiúnta de chuid an Aontais nach mbaintear amach an leibhéal céanna uaillmhéine aeráide leo, tá riosca sceite carbóin ann. Tarlaíonn sceitheadh carbóin más rud é, ar chúiseanna costais a bhaineann le beartais aeráide, go ndéanann gnólachtaí in earnálacha nó fo-earnálacha áirithe táirgeadh a aistriú go tíortha eile nó go ndéanann siad allmhairí ó na tíortha sin in ionad táirgí coibhéiseacha nach bhfuil chomh dian céanna ó thaobh astaíochtaí gás ceaptha teasa de. D’fhéadfadh méadú ar iomlán na n-astaíochtaí domhanda a bheith mar thoradh ar chásanna den sórt sin, rud a chuirfeadh laghdú na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa i mbaol, laghdú a bhfuil géarghá leis má tá an domhan chun an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choimeád go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch. Agus a uaillmhian aeráide á méadú ag an Aontas, d’fhéadfadh an riosca sceite carbóin sin an bonn a bhaint d’éifeachtacht bheartais laghdaithe astaíochtaí an Aontais. |
| --- | --- |

(9)

Fad agus atá cineálacha cur chuige beartais ag líon mór comhpháirtithe idirnáisiúnta de chuid an Aontais nach mbaintear amach an leibhéal céanna uaillmhéine aeráide leo, tá riosca sceite carbóin ann. Tarlaíonn sceitheadh carbóin más rud é, ar chúiseanna costais a bhaineann le beartais aeráide, go ndéanann gnólachtaí in earnálacha nó fo-earnálacha áirithe táirgeadh a aistriú go tíortha eile nó go ndéanann siad allmhairí ó na tíortha sin in ionad táirgí coibhéiseacha nach bhfuil chomh dian céanna ó thaobh astaíochtaí gás ceaptha teasa de. D’fhéadfadh méadú ar iomlán na n-astaíochtaí domhanda a bheith mar thoradh ar chásanna den sórt sin, rud a chuirfeadh laghdú na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa i mbaol, laghdú a bhfuil géarghá leis má tá an domhan chun an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choimeád go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch. Agus a uaillmhian aeráide á méadú ag an Aontas, d’fhéadfadh an riosca sceite carbóin sin an bonn a bhaint d’éifeachtacht bheartais laghdaithe astaíochtaí an Aontais.

| (10) | An tionscnamh maidir le sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (‘SCCT’), is cuid den phacáiste reachtach ‘Oiriúnach do 55’ é. Tá SCCT le bheith ina eilimint bunriachtanach de bhosca uirlisí an Aontais chun an cuspóir maidir le hAontas aeráidneodrach a bhaint amach faoi 2050 ar a dhéanaí i gcomhréir le Comhaontú Pháras trí aghaidh a thabhairt ar rioscaí sceite carbóin mar thoradh ar uaillmhian aeráide mhéadaithe an Aontais. Meastar go rannchuideoidh SCCT freisin le dícharbónú a chur chun cinn i dtríú tíortha. |
| --- | --- |

(10)

An tionscnamh maidir le sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (‘SCCT’), is cuid den phacáiste reachtach ‘Oiriúnach do 55’ é. Tá SCCT le bheith ina eilimint bunriachtanach de bhosca uirlisí an Aontais chun an cuspóir maidir le hAontas aeráidneodrach a bhaint amach faoi 2050 ar a dhéanaí i gcomhréir le Comhaontú Pháras trí aghaidh a thabhairt ar rioscaí sceite carbóin mar thoradh ar uaillmhian aeráide mhéadaithe an Aontais. Meastar go rannchuideoidh SCCT freisin le dícharbónú a chur chun cinn i dtríú tíortha.

| (11) | Na sásraí atá ann cheana chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin in earnálacha agus i bhfo-earnálacha inarb ann don riosca sin, is éard atá iontu sásraí lena ndéantar lamháltais CTA AE a leithdháileadh saor in aisce go hidirthréimhseach agus bearta airgeadais chun cúiteamh a dhéanamh ar chostais astaíochta indírí a thabhaítear ó chostais astaíochta gás ceaptha teasa a chuirtear ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais. Leagtar amach na sásraí sin in Airteagal 10a(6) agus Airteagal 10b de Threoir 2003/87/CE, faoi seach. Is ionstraim beartais é leithdháileadh saor in aisce CTA AE ar leibhéal na dtáirgeoirí is fearr d’earnálacha tionsclaíocha áirithe chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin. Mar sin féin, i gcomparáid leis an gceantáil iomlán, le leithdháileadh saor in aisce den sórt sin, lagaítear an praghaschomhartha a thugann an córas agus, dá bhrí sin, bíonn tionchar aige ar na dreasachtaí le haghaidh infheistíochta in astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú tuilleadh. |
| --- | --- |

(11)

Na sásraí atá ann cheana chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin in earnálacha agus i bhfo-earnálacha inarb ann don riosca sin, is éard atá iontu sásraí lena ndéantar lamháltais CTA AE a leithdháileadh saor in aisce go hidirthréimhseach agus bearta airgeadais chun cúiteamh a dhéanamh ar chostais astaíochta indírí a thabhaítear ó chostais astaíochta gás ceaptha teasa a chuirtear ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais. Leagtar amach na sásraí sin in Airteagal 10a(6) agus Airteagal 10b de Threoir 2003/87/CE, faoi seach. Is ionstraim beartais é leithdháileadh saor in aisce CTA AE ar leibhéal na dtáirgeoirí is fearr d’earnálacha tionsclaíocha áirithe chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin. Mar sin féin, i gcomparáid leis an gceantáil iomlán, le leithdháileadh saor in aisce den sórt sin, lagaítear an praghaschomhartha a thugann an córas agus, dá bhrí sin, bíonn tionchar aige ar na dreasachtaí le haghaidh infheistíochta in astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú tuilleadh.

| (12) | Féachann SCCT le hionadú a dhéanamh ar na sásraí sin atá ann faoi láthair trí aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin ar bhealach difriúil, eadhon trí phraghsáil carbóin atá coibhéiseach le haghaidh allmhairí agus táirgí intíre a áirithiú. Chun aistriú diaidh ar ndiaidh ón gcóras reatha ina bhfuil lamháltais saor in aisce chuig SCCT a áirithiú, ba cheart SCCT a thabhairt isteach de réir a chéile de réir mar a chuirtear deireadh de réir a chéile le lamháltais saor in aisce in earnálacha a chumhdaítear le SCCT. Maidir le cur i bhfeidhm comhpháirteach agus idirthréimhseach lamháltais CTA AE a leithdháiltear saor in aisce chomh maith le cur i bhfeidhm SCCT, níor cheart é a bheith mar thoradh orthu sin, i gcás ar bith, go bhfaigheadh earraí AE cóir níos fabhraí i gcomparáid leis an gcóir a fhaigheann earraí a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais. |
| --- | --- |

(12)

Féachann SCCT le hionadú a dhéanamh ar na sásraí sin atá ann faoi láthair trí aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin ar bhealach difriúil, eadhon trí phraghsáil carbóin atá coibhéiseach le haghaidh allmhairí agus táirgí intíre a áirithiú. Chun aistriú diaidh ar ndiaidh ón gcóras reatha ina bhfuil lamháltais saor in aisce chuig SCCT a áirithiú, ba cheart SCCT a thabhairt isteach de réir a chéile de réir mar a chuirtear deireadh de réir a chéile le lamháltais saor in aisce in earnálacha a chumhdaítear le SCCT. Maidir le cur i bhfeidhm comhpháirteach agus idirthréimhseach lamháltais CTA AE a leithdháiltear saor in aisce chomh maith le cur i bhfeidhm SCCT, níor cheart é a bheith mar thoradh orthu sin, i gcás ar bith, go bhfaigheadh earraí AE cóir níos fabhraí i gcomparáid leis an gcóir a fhaigheann earraí a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais.

| (13) | Tá an praghas carbóin ag dul i méid agus teastaíonn infheictheacht fhadtéarmach, intuarthacht agus deimhneacht dhlíthiúil ó chuideachtaí chun a gcinntí a dhéanamh maidir le hinfheistíocht i ndícharbónú próiseas tionsclaíoch. Dá bhrí sin, chun an creat dlíthiúil a neartú le haghaidh sceitheadh carbóin a chomhrac, ba cheart bealach soiléir a bhunú chun raon feidhme SCCT a leathnú tuilleadh de réir a chéile chun táirgí, earnálacha agus fo-earnálacha atá i mbaol sceite carbóin a chumhdach. |
| --- | --- |

(13)

Tá an praghas carbóin ag dul i méid agus teastaíonn infheictheacht fhadtéarmach, intuarthacht agus deimhneacht dhlíthiúil ó chuideachtaí chun a gcinntí a dhéanamh maidir le hinfheistíocht i ndícharbónú próiseas tionsclaíoch. Dá bhrí sin, chun an creat dlíthiúil a neartú le haghaidh sceitheadh carbóin a chomhrac, ba cheart bealach soiléir a bhunú chun raon feidhme SCCT a leathnú tuilleadh de réir a chéile chun táirgí, earnálacha agus fo-earnálacha atá i mbaol sceite carbóin a chumhdach.

| (14) | Cé gurb é is cuspóir do SCCT an riosca sceite carbóin a chosc, leis an Rialachán seo, thabharfaí spreagadh do tháirgeoirí ó thríú tíortha freisin teicneolaíochtaí a úsáid atá níos éifeachtaí maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ionas go nginfí níos lú astaíochtaí. Ar an gcúis sin, táthar ag súil go dtacóidh SCCT go héifeachtach le hastaíochtaí gás ceaptha teasa i dtríú tíortha a laghdú. |
| --- | --- |

(14)

Cé gurb é is cuspóir do SCCT an riosca sceite carbóin a chosc, leis an Rialachán seo, thabharfaí spreagadh do tháirgeoirí ó thríú tíortha freisin teicneolaíochtaí a úsáid atá níos éifeachtaí maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ionas go nginfí níos lú astaíochtaí. Ar an gcúis sin, táthar ag súil go dtacóidh SCCT go héifeachtach le hastaíochtaí gás ceaptha teasa i dtríú tíortha a laghdú.

| (15) | Mar ionstraim chun sceitheadh carbóin a chosc agus astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, ba cheart a áirithiú le SCCT go mbeidh táirgí allmhairithe faoi réir córas rialála lena gcuirtear i bhfeidhm costais charbóin atá coibhéiseach leo sin a ghearrtar faoi CTA AE, rud a d’fhágfadh go mbeadh praghas carbóin coibhéiseach ann le haghaidh táirgí allmhairithe agus táirgí intíre. Is beart aeráide é SCCT ar cheart dó tacú le hastaíochtaí gás ceaptha teasa domhanda a laghdú agus an riosca sceite carbóin a chosc, agus comhoiriúnacht le dlí na hEagraíochta Domhanda Trádála á háirithiú ag an am céanna. |
| --- | --- |

(15)

Mar ionstraim chun sceitheadh carbóin a chosc agus astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, ba cheart a áirithiú le SCCT go mbeidh táirgí allmhairithe faoi réir córas rialála lena gcuirtear i bhfeidhm costais charbóin atá coibhéiseach leo sin a ghearrtar faoi CTA AE, rud a d’fhágfadh go mbeadh praghas carbóin coibhéiseach ann le haghaidh táirgí allmhairithe agus táirgí intíre. Is beart aeráide é SCCT ar cheart dó tacú le hastaíochtaí gás ceaptha teasa domhanda a laghdú agus an riosca sceite carbóin a chosc, agus comhoiriúnacht le dlí na hEagraíochta Domhanda Trádála á háirithiú ag an am céanna.

| (16) | Ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le hearraí a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais ó thríú tíortha, ach amháin i gcás ina bhfuil táirgeadh na n-earraí sin faoi réir CTA AE cheana trína chur i bhfeidhm maidir le tríú tíortha nó tríú críocha nó maidir le córas praghsála carbóin atá idirnasctha go hiomlán le CTA AE. |
| --- | --- |

(16)

Ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le hearraí a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais ó thríú tíortha, ach amháin i gcás ina bhfuil táirgeadh na n-earraí sin faoi réir CTA AE cheana trína chur i bhfeidhm maidir le tríú tíortha nó tríú críocha nó maidir le córas praghsála carbóin atá idirnasctha go hiomlán le CTA AE.

| (17) | D’fhonn a áirithiú go mbeidh comhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta ag gabháil ar bhonn leanúnach leis an aistriú chuig geilleagar atá neodrach ó thaobh carbóin de, ba cheart, agus athbhreithniú á dhéanamh ar an Rialachán seo san am atá le teacht, tréithe agus srianta sainiúla na réigiún is forimeallaí dá dtagraítear in Airteagal 349 CFAE, chomh maith le tréithe agus srianta sainiúla na Stát oileánach ar cuid de chríoch chustaim an Aontais iad, a chur san áireamh, gan an bonn a bhaint d’iomláine ná comhleanúnachas dhlíchóras an Aontais, lena n-áirítear an margadh inmheánach agus comhbheartais. |
| --- | --- |

(17)

D’fhonn a áirithiú go mbeidh comhtháthú eacnamaíoch agus sóisialta ag gabháil ar bhonn leanúnach leis an aistriú chuig geilleagar atá neodrach ó thaobh carbóin de, ba cheart, agus athbhreithniú á dhéanamh ar an Rialachán seo san am atá le teacht, tréithe agus srianta sainiúla na réigiún is forimeallaí dá dtagraítear in Airteagal 349 CFAE, chomh maith le tréithe agus srianta sainiúla na Stát oileánach ar cuid de chríoch chustaim an Aontais iad, a chur san áireamh, gan an bonn a bhaint d’iomláine ná comhleanúnachas dhlíchóras an Aontais, lena n-áirítear an margadh inmheánach agus comhbheartais.

| (18) | D’fhonn an riosca maidir le sceitheadh carbóin i suiteálacha amach ón gcósta a chosc, ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le hearraí, nó táirgí próiseáilte ó na hearraí sin de thoradh an nós imeachta próiseála isteach, a thugtar chuig oileán saorga, struchtúr seasta nó ar snámh, nó aon struchtúr eile ar an scairbh ilchríochach nó i limistéar eacnamaíoch eisiach Ballstáit ina bhfuil an struchtúr sin nó an limistéar eacnamaíoch eisiach sin cóngarach do chríoch chustaim an Aontais. Ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun coinníollacha mionsonraithe a leagan síos maidir le SCCT a chur i bhfeidhm i gcás na n-earraí sin. |
| --- | --- |

(18)

D’fhonn an riosca maidir le sceitheadh carbóin i suiteálacha amach ón gcósta a chosc, ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo maidir le hearraí, nó táirgí próiseáilte ó na hearraí sin de thoradh an nós imeachta próiseála isteach, a thugtar chuig oileán saorga, struchtúr seasta nó ar snámh, nó aon struchtúr eile ar an scairbh ilchríochach nó i limistéar eacnamaíoch eisiach Ballstáit ina bhfuil an struchtúr sin nó an limistéar eacnamaíoch eisiach sin cóngarach do chríoch chustaim an Aontais. Ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun coinníollacha mionsonraithe a leagan síos maidir le SCCT a chur i bhfeidhm i gcás na n-earraí sin.

| (19) | Ba cheart na hastaíochtaí gás ceaptha teasa ar cheart iad a bheith faoi réir SCCT a bheith ar aon dul leis na hastaíochtaí gás ceaptha teasa sin a chumhdaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE, eadhon dé-ocsaíd charbóin (‘CO2’) agus, i gcás inarb ábhartha, ocsaíd nítriúil agus sárfhluaracarbóin. Ba cheart feidhm a bheith ag SCCT ar dtús maidir leis na hastaíochtaí díreacha gás ceaptha teasa sin ó am táirgthe na n-earraí go dtí go n-allmhairítear na hearraí sin isteach i gcríoch chustaim an Aontais, amhail raon feidhme CTA AE, chun comhleanúnachas a áirithiú. Ba cheart feidhm a bheith ag SCCT freisin maidir le hastaíochtaí indíreacha. Is iad na hastaíochtaí indíreacha sin na hastaíochtaí a eascraíonn as giniúint leictreachais a úsáidtear chun na hearraí a tháirgeadh a bhfuil feidhm ag an Rialachán seo ina leith. Dá gcuirfí astaíochtaí indíreacha san áireamh, chuirfí tuilleadh le héifeachtacht chomhshaoil SCCT agus lena uaillmhian rannchuidiú leis an athrú aeráide a chomhrac. Níor cheart, áfach, astaíochtaí indíreacha a chur san áireamh ar dtús i gcás na n-earraí a bhfuil feidhm ag bearta airgeadais ina leith san Aontas agus lena ndéantar costais astaíochtaí indíreacha a chúiteamh arna dtabhú ó chostais astaíochtaí gás ceaptha teasa arna dtabhairt ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais. Sainaithnítear na hearraí sin in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán seo. Ba cheart na hathbhreithnithe a dhéanfar amach anseo ar CTA AE i dTreoir 2003/87/CE agus, go háirithe, athbhreithnithe ar bhearta cúitimh na gcostas indíreach a léiriú go hiomchuí a mhéid a bhaineann le raon feidhme chur i bhfeidhm SCCT. Le linn na hidirthréimhse, ba cheart sonraí a bhailiú chun tuilleadh sonraithe a dhéanamh ar an modheolaíocht chun astaíochtaí indíreacha a ríomh. Ba cheart cainníocht an leictreachais a úsáidtear chun na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo a tháirgeadh a chur san áireamh sa mhodheolaíocht sin, chomh maith leis an tír thionscnaimh, foinse na giniúna agus na fachtóirí astaíochtaí a bhaineann leis an leictreachas sin. Ba cheart an mhodheolaíocht shonrach a shonrú tuilleadh chun an bealach is iomchuí a bhaint amach chun sceitheadh carbóin a chosc agus chun sláine chomhshaoil SCCT a áirithiú. |
| --- | --- |

(19)

Ba cheart na hastaíochtaí gás ceaptha teasa ar cheart iad a bheith faoi réir SCCT a bheith ar aon dul leis na hastaíochtaí gás ceaptha teasa sin a chumhdaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE, eadhon dé-ocsaíd charbóin (‘CO2’) agus, i gcás inarb ábhartha, ocsaíd nítriúil agus sárfhluaracarbóin. Ba cheart feidhm a bheith ag SCCT ar dtús maidir leis na hastaíochtaí díreacha gás ceaptha teasa sin ó am táirgthe na n-earraí go dtí go n-allmhairítear na hearraí sin isteach i gcríoch chustaim an Aontais, amhail raon feidhme CTA AE, chun comhleanúnachas a áirithiú. Ba cheart feidhm a bheith ag SCCT freisin maidir le hastaíochtaí indíreacha. Is iad na hastaíochtaí indíreacha sin na hastaíochtaí a eascraíonn as giniúint leictreachais a úsáidtear chun na hearraí a tháirgeadh a bhfuil feidhm ag an Rialachán seo ina leith. Dá gcuirfí astaíochtaí indíreacha san áireamh, chuirfí tuilleadh le héifeachtacht chomhshaoil SCCT agus lena uaillmhian rannchuidiú leis an athrú aeráide a chomhrac. Níor cheart, áfach, astaíochtaí indíreacha a chur san áireamh ar dtús i gcás na n-earraí a bhfuil feidhm ag bearta airgeadais ina leith san Aontas agus lena ndéantar costais astaíochtaí indíreacha a chúiteamh arna dtabhú ó chostais astaíochtaí gás ceaptha teasa arna dtabhairt ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais. Sainaithnítear na hearraí sin in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán seo. Ba cheart na hathbhreithnithe a dhéanfar amach anseo ar CTA AE i dTreoir 2003/87/CE agus, go háirithe, athbhreithnithe ar bhearta cúitimh na gcostas indíreach a léiriú go hiomchuí a mhéid a bhaineann le raon feidhme chur i bhfeidhm SCCT. Le linn na hidirthréimhse, ba cheart sonraí a bhailiú chun tuilleadh sonraithe a dhéanamh ar an modheolaíocht chun astaíochtaí indíreacha a ríomh. Ba cheart cainníocht an leictreachais a úsáidtear chun na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo a tháirgeadh a chur san áireamh sa mhodheolaíocht sin, chomh maith leis an tír thionscnaimh, foinse na giniúna agus na fachtóirí astaíochtaí a bhaineann leis an leictreachas sin. Ba cheart an mhodheolaíocht shonrach a shonrú tuilleadh chun an bealach is iomchuí a bhaint amach chun sceitheadh carbóin a chosc agus chun sláine chomhshaoil SCCT a áirithiú.

| (20) | Tá sé de chuspóir coiteann ag CTA AE agus ag SCCT astaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe sna hearnálacha agus sna hearraí céanna a phraghsáil trí lamháltais shonracha a úsáid nó trí dheimhnithe sonracha a úsáid. Is de chineál rialála iad an dá chóras agus tá údar leo i ngeall ar an ngá atá le srian a chur le hastaíochtaí gás ceaptha teasa, i gcomhréir leis an sprioc cheangailteach chomhshaoil faoi dhlí an Aontais, a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119, glanastaíochtaí gás ceaptha teasa an Aontais a laghdú 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030 agus an cuspóir aeráidneodracht ar fud an gheilleagair a bhaint amach faoi 2050 ar a dhéanaí. |
| --- | --- |

(20)

Tá sé de chuspóir coiteann ag CTA AE agus ag SCCT astaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe sna hearnálacha agus sna hearraí céanna a phraghsáil trí lamháltais shonracha a úsáid nó trí dheimhnithe sonracha a úsáid. Is de chineál rialála iad an dá chóras agus tá údar leo i ngeall ar an ngá atá le srian a chur le hastaíochtaí gás ceaptha teasa, i gcomhréir leis an sprioc cheangailteach chomhshaoil faoi dhlí an Aontais, a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119, glanastaíochtaí gás ceaptha teasa an Aontais a laghdú 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030 agus an cuspóir aeráidneodracht ar fud an gheilleagair a bhaint amach faoi 2050 ar a dhéanaí.

| (21) | Cé go socraítear le CTA AE líon iomlán na lamháltas a eisítear (‘an chaidhp’) maidir leis na hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó ghníomhaíochtaí laistigh dá raon feidhme agus go gceadaítear leis lamháltais a thrádáil (‘an córas teorannaithe agus trádála astaíochtaí’), níor cheart teorainneacha cainníochtúla ar allmhairí a bhunú le SCCT, ionas nach ndéanfar sreafaí trádála a shrianadh. Thairis sin, cé go bhfuil feidhm ag CTA AE maidir le suiteálacha san Aontas, ba cheart feidhm a bheith ag SCCT maidir le hearraí áirithe a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais. |
| --- | --- |

(21)

Cé go socraítear le CTA AE líon iomlán na lamháltas a eisítear (‘an chaidhp’) maidir leis na hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó ghníomhaíochtaí laistigh dá raon feidhme agus go gceadaítear leis lamháltais a thrádáil (‘an córas teorannaithe agus trádála astaíochtaí’), níor cheart teorainneacha cainníochtúla ar allmhairí a bhunú le SCCT, ionas nach ndéanfar sreafaí trádála a shrianadh. Thairis sin, cé go bhfuil feidhm ag CTA AE maidir le suiteálacha san Aontas, ba cheart feidhm a bheith ag SCCT maidir le hearraí áirithe a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais.

| (22) | Tá roinnt gnéithe sonracha ag córas SCCT i gcomparáid le CTA AE, lena n-áirítear, i ndáil le praghas dheimhnithe SCCT a ríomh, na deiseanna chun deimhnithe SCCT a thrádáil agus tréimhse bhailíochta na ndeimhnithe. Is ann do na gnéithe sin mar gheall ar an ngá atá le héifeachtacht SCCT a chaomhnú mar bheart chun sceitheadh carbóin le himeacht ama a chosc. Áirithítear leo freisin nach mbeidh ualach rómhór ag baint le bainistiú chóras SCCT, ó thaobh na n-oibleagáidí a fhorchuirtear ar oibreoirí agus ó thaobh acmhainní riaracháin de, agus, ag an am céanna, go gcaomhnófar leibhéal solúbthachta ar fáil d’oibreoirí arb ionann é agus an leibhéal solúbthachta atá ar fáil d’oibreoirí faoi CTA AE. Tá tábhacht ar leith ag baint le cothromaíocht den sórt sin a áirithiú d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) lena mbaineann. |
| --- | --- |

(22)

Tá roinnt gnéithe sonracha ag córas SCCT i gcomparáid le CTA AE, lena n-áirítear, i ndáil le praghas dheimhnithe SCCT a ríomh, na deiseanna chun deimhnithe SCCT a thrádáil agus tréimhse bhailíochta na ndeimhnithe. Is ann do na gnéithe sin mar gheall ar an ngá atá le héifeachtacht SCCT a chaomhnú mar bheart chun sceitheadh carbóin le himeacht ama a chosc. Áirithítear leo freisin nach mbeidh ualach rómhór ag baint le bainistiú chóras SCCT, ó thaobh na n-oibleagáidí a fhorchuirtear ar oibreoirí agus ó thaobh acmhainní riaracháin de, agus, ag an am céanna, go gcaomhnófar leibhéal solúbthachta ar fáil d’oibreoirí arb ionann é agus an leibhéal solúbthachta atá ar fáil d’oibreoirí faoi CTA AE. Tá tábhacht ar leith ag baint le cothromaíocht den sórt sin a áirithiú d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) lena mbaineann.

| (23) | Chun a éifeachtacht a chaomhnú mar bheart chun sceitheadh carbóin a chosc, ní mór SCCT a bheith ar aon dul le praghas CTA AE. Cé go ndéantar praghas na lamháltas a scaoiltear ar an margadh a chinneadh trí cheantanna ar mhargadh CTA AE, ba cheart praghas dheimhnithe SCCT a bheith ina léiriú réasúnta ar phraghas ceantanna den sórt sin trí mheánphraghsanna arna ríomh ar bhonn seachtainiúil. Léirítear go mion le meánphraghsanna seachtainiúla den sórt sin luaineachtaí praghsanna CTA AE agus fágann siad go mbíonn corrlach réasúnta ag allmhaireoirí chun leas a bhaint as athruithe praghsanna CTA AE, á áirithiú freisin go leanfaidh údaráis riaracháin de bheith in ann an córas a bhainistiú. |
| --- | --- |

(23)

Chun a éifeachtacht a chaomhnú mar bheart chun sceitheadh carbóin a chosc, ní mór SCCT a bheith ar aon dul le praghas CTA AE. Cé go ndéantar praghas na lamháltas a scaoiltear ar an margadh a chinneadh trí cheantanna ar mhargadh CTA AE, ba cheart praghas dheimhnithe SCCT a bheith ina léiriú réasúnta ar phraghas ceantanna den sórt sin trí mheánphraghsanna arna ríomh ar bhonn seachtainiúil. Léirítear go mion le meánphraghsanna seachtainiúla den sórt sin luaineachtaí praghsanna CTA AE agus fágann siad go mbíonn corrlach réasúnta ag allmhaireoirí chun leas a bhaint as athruithe praghsanna CTA AE, á áirithiú freisin go leanfaidh údaráis riaracháin de bheith in ann an córas a bhainistiú.

| (24) | Faoi CTA AE, is leis an gcaidhp a chinntear soláthar na lamháltas astaíochtaí agus a thugtar deimhneacht maidir leis na hastaíochtaí uasta gás ceaptha teasa. Is í an chothromaíocht idir an soláthar sin agus éileamh an mhargaidh a chinneann an praghas carbóin. Tá gá le ganntanas chun dreasacht phraghais a bheith ann. Níl sé beartaithe leis an Rialachán seo caidhp a fhorchur ar líon na ndeimhnithe SCCT atá ar fáil d’allmhaireoirí; dá mbeadh allmhaireoirí in ann deimhnithe SCCT a thabhairt ar aghaidh agus a thrádáil, d’fhéadfadh an cumas sin a fhágáil go dtiocfadh ann do chásanna nach mbeadh praghas dheimhnithe SCCT ina léiriú a thuilleadh ar an éabhlóid ar an bpraghas in CTA AE. Le cás den sórt sin, lagófaí an dreasacht le haghaidh dícharbónú, thabharfaí tús áite don sceitheadh carbóin agus dhéanfaí dochar do chuspóir uileghabhálach aeráide SCCT. D’fhéadfadh praghsanna difriúla d’oibreoirí ó thíortha difriúla a bheith mar thoradh air freisin. Tá údar, dá bhrí sin, leis na teorainneacha ar na féidearthachtaí deimhnithe SCCT a thrádáil agus iad a thabhairt ar aghaidh toisc nach mór gan an bonn a bhaint de chuspóir éifeachtachta agus aeráide SCCT agus nach mór a áirithiú go gcaithfear go cothrom le hoibreoirí ó thíortha éagsúla. Mar sin féin, chun an deis a chaomhnú d’allmhaireoirí a gcostais a optamú, ba cheart foráil a dhéanamh sa Rialachán seo le haghaidh córas inar féidir le húdaráis méid áirithe deimhnithe breise a athcheannach ó allmhaireoirí. Ba cheart an méid sin a shocrú ar leibhéal a thugann corrlach réasúnta d’allmhaireoirí chun a gcostais a ghiaráil thar thréimhse bhailíochta na ndeimhnithe, agus éifeacht fhoriomlán ar tharchur praghsanna á caomhnú san am céanna, rud a d’áiritheodh go gcaomhnófaí cuspóir comhshaoil an bhirt. |
| --- | --- |

(24)

Faoi CTA AE, is leis an gcaidhp a chinntear soláthar na lamháltas astaíochtaí agus a thugtar deimhneacht maidir leis na hastaíochtaí uasta gás ceaptha teasa. Is í an chothromaíocht idir an soláthar sin agus éileamh an mhargaidh a chinneann an praghas carbóin. Tá gá le ganntanas chun dreasacht phraghais a bheith ann. Níl sé beartaithe leis an Rialachán seo caidhp a fhorchur ar líon na ndeimhnithe SCCT atá ar fáil d’allmhaireoirí; dá mbeadh allmhaireoirí in ann deimhnithe SCCT a thabhairt ar aghaidh agus a thrádáil, d’fhéadfadh an cumas sin a fhágáil go dtiocfadh ann do chásanna nach mbeadh praghas dheimhnithe SCCT ina léiriú a thuilleadh ar an éabhlóid ar an bpraghas in CTA AE. Le cás den sórt sin, lagófaí an dreasacht le haghaidh dícharbónú, thabharfaí tús áite don sceitheadh carbóin agus dhéanfaí dochar do chuspóir uileghabhálach aeráide SCCT. D’fhéadfadh praghsanna difriúla d’oibreoirí ó thíortha difriúla a bheith mar thoradh air freisin. Tá údar, dá bhrí sin, leis na teorainneacha ar na féidearthachtaí deimhnithe SCCT a thrádáil agus iad a thabhairt ar aghaidh toisc nach mór gan an bonn a bhaint de chuspóir éifeachtachta agus aeráide SCCT agus nach mór a áirithiú go gcaithfear go cothrom le hoibreoirí ó thíortha éagsúla. Mar sin féin, chun an deis a chaomhnú d’allmhaireoirí a gcostais a optamú, ba cheart foráil a dhéanamh sa Rialachán seo le haghaidh córas inar féidir le húdaráis méid áirithe deimhnithe breise a athcheannach ó allmhaireoirí. Ba cheart an méid sin a shocrú ar leibhéal a thugann corrlach réasúnta d’allmhaireoirí chun a gcostais a ghiaráil thar thréimhse bhailíochta na ndeimhnithe, agus éifeacht fhoriomlán ar tharchur praghsanna á caomhnú san am céanna, rud a d’áiritheodh go gcaomhnófaí cuspóir comhshaoil an bhirt.

| (25) | Ós rud é go mbeadh feidhm ag an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha maidir le hallmhairí earraí isteach i gcríoch chustaim an Aontais, seachas maidir le suiteálacha, bheadh gá freisin feidhm a bheith ag oiriúnuithe agus simplithe áirithe in SCCT. Is é ba cheart a bheith i gceann de na simplithe sin córas simplí agus inrochtana dearbhaitheach a thabhairt isteach trína ndéanfadh allmhaireoirí na hastaíochtaí iomlána fíoraithe gás ceaptha teasa atá leabaithe in earraí a allmhairítear i mbliain féilire ar leith a thuairisciú. Ba cheart uainiú atá difriúil i gcomparáid le timthriall comhlíontachta CTA AE a chur i bhfeidhm freisin chun aon scrogall a sheachaint a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar oibleagáidí ar fhíoraitheoirí creidiúnaithe faoin Rialachán seo agus faoi Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(25)

Ós rud é go mbeadh feidhm ag an sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha maidir le hallmhairí earraí isteach i gcríoch chustaim an Aontais, seachas maidir le suiteálacha, bheadh gá freisin feidhm a bheith ag oiriúnuithe agus simplithe áirithe in SCCT. Is é ba cheart a bheith i gceann de na simplithe sin córas simplí agus inrochtana dearbhaitheach a thabhairt isteach trína ndéanfadh allmhaireoirí na hastaíochtaí iomlána fíoraithe gás ceaptha teasa atá leabaithe in earraí a allmhairítear i mbliain féilire ar leith a thuairisciú. Ba cheart uainiú atá difriúil i gcomparáid le timthriall comhlíontachta CTA AE a chur i bhfeidhm freisin chun aon scrogall a sheachaint a d’fhéadfadh a bheith ann mar thoradh ar oibleagáidí ar fhíoraitheoirí creidiúnaithe faoin Rialachán seo agus faoi Threoir 2003/87/CE.

| (26) | Ba cheart do na Ballstáit pionóis a fhorchur as sáruithe ar an Rialachán seo agus a áirithiú go ndéanfar na pionóis sin a fhorfheidhmiú. Go sonrach, ba cheart méid an phionóis as mainneachtain ag dearbhóir údaraithe SCCT deimhnithe SCCT a ghéilleadh a bheith comhionann leis an méid de bhun Airteagal 16(3) agus (4) de Threoir 2003/87/CE. Mar sin féin, i gcás inar duine seachas dearbhóir údaraithe SCCT a thug na hearraí isteach san Aontas gan na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh, ba cheart méid na bpionós sin a bheith níos airde chun a bheith éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach, á chur san áireamh freisin nach bhfuil sé d’oibleagáid ar an duine sin deimhnithe SCCT a ghéilleadh. Tá forchur na bpionós faoin Rialachán seo gan dochar do phionóis a fhéadfar a fhorchur faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta as oibleagáidí ábhartha eile a shárú, go háirithe iad sin a bhaineann le rialacha custaim. |
| --- | --- |

(26)

Ba cheart do na Ballstáit pionóis a fhorchur as sáruithe ar an Rialachán seo agus a áirithiú go ndéanfar na pionóis sin a fhorfheidhmiú. Go sonrach, ba cheart méid an phionóis as mainneachtain ag dearbhóir údaraithe SCCT deimhnithe SCCT a ghéilleadh a bheith comhionann leis an méid de bhun Airteagal 16(3) agus (4) de Threoir 2003/87/CE. Mar sin féin, i gcás inar duine seachas dearbhóir údaraithe SCCT a thug na hearraí isteach san Aontas gan na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh, ba cheart méid na bpionós sin a bheith níos airde chun a bheith éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach, á chur san áireamh freisin nach bhfuil sé d’oibleagáid ar an duine sin deimhnithe SCCT a ghéilleadh. Tá forchur na bpionós faoin Rialachán seo gan dochar do phionóis a fhéadfar a fhorchur faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta as oibleagáidí ábhartha eile a shárú, go háirithe iad sin a bhaineann le rialacha custaim.

| (27) | Cé go bhfuil feidhm ag CTA AE maidir le próisis agus gníomhaíochtaí táirgthe áirithe, le SCCT, ba cheart díriú go háirithe ar na hallmhairí earraí comhfhreagracha. Chuige sin, ní mór earraí allmhairithe a shainaithint go soiléir trí iad a aicmiú san Ainmníocht Chomhcheangailte (‘AC’) a leagtar amach i Rialachán (CEE) Uimh. 2658/87 ón gComhairle (9) agus trí iad a nascadh le hastaíochtaí leabaithe. |
| --- | --- |

(27)

Cé go bhfuil feidhm ag CTA AE maidir le próisis agus gníomhaíochtaí táirgthe áirithe, le SCCT, ba cheart díriú go háirithe ar na hallmhairí earraí comhfhreagracha. Chuige sin, ní mór earraí allmhairithe a shainaithint go soiléir trí iad a aicmiú san Ainmníocht Chomhcheangailte (‘AC’) a leagtar amach i Rialachán (CEE) Uimh. 2658/87 ón gComhairle (9) agus trí iad a nascadh le hastaíochtaí leabaithe.

| (28) | Ba cheart na hearraí nó na táirgí próiseáilte a chumhdaítear le SCCT na gníomhaíochtaí a chumhdaítear le CTA AE a léiriú ós rud é go bhfuil an córas sin bunaithe ar chritéir chainníochtúla agus cháilíochtúla atá nasctha le cuspóir comhshaoil Threoir 2003/87/CE agus gurb é an córas rialála astaíochtaí gás ceaptha teasa is cuimsithí san Aontas é. |
| --- | --- |

(28)

Ba cheart na hearraí nó na táirgí próiseáilte a chumhdaítear le SCCT na gníomhaíochtaí a chumhdaítear le CTA AE a léiriú ós rud é go bhfuil an córas sin bunaithe ar chritéir chainníochtúla agus cháilíochtúla atá nasctha le cuspóir comhshaoil Threoir 2003/87/CE agus gurb é an córas rialála astaíochtaí gás ceaptha teasa is cuimsithí san Aontas é.

| (29) | Dá ndéanfaí raon feidhme SCCT a shainmhíniú ar bhealach lena léirítear na gníomhaíochtaí a chumhdaítear le CTA AE, bheadh sé sin ina rannchuidiú freisin lena a áirithiú nach gcuirfear cóir is lú fabhar ar tháirgí allmhairithe ná mar a chuirfear ar tháirgí comhchosúla de bhunús intíre. |
| --- | --- |

(29)

Dá ndéanfaí raon feidhme SCCT a shainmhíniú ar bhealach lena léirítear na gníomhaíochtaí a chumhdaítear le CTA AE, bheadh sé sin ina rannchuidiú freisin lena a áirithiú nach gcuirfear cóir is lú fabhar ar tháirgí allmhairithe ná mar a chuirfear ar tháirgí comhchosúla de bhunús intíre.

| (30) | Cé gurb é is cuspóir deiridh SCCT cumhdach táirgí leathan a bheith ann, ba stuama tosú le líon áirithe earnálacha ina bhfuil earraí atá measartha aonchineálach mar a bhfuil riosca sceite carbóin. Liostaítear na hearnálacha a meastar a bhfuil riosca sceite carbóin ag roinnt leo i gCinneadh Tarmligthe (AE) 2019/708 ón gCoimisiún (10). |
| --- | --- |

(30)

Cé gurb é is cuspóir deiridh SCCT cumhdach táirgí leathan a bheith ann, ba stuama tosú le líon áirithe earnálacha ina bhfuil earraí atá measartha aonchineálach mar a bhfuil riosca sceite carbóin. Liostaítear na hearnálacha a meastar a bhfuil riosca sceite carbóin ag roinnt leo i gCinneadh Tarmligthe (AE) 2019/708 ón gCoimisiún (10).

| (31) | Ba cheart na hearraí, ar cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo ina leith, a roghnú tar éis anailís chúramach a dhéanamh ar a n-ábharthacht i dtéarmaí astaíochtaí gás ceaptha teasa carntha agus i dtéarmaí riosca sceite carbóin sna hearnálacha CTA AE comhfhreagracha, agus castacht agus an t-ualach riaracháin ar na hoibreoirí lena mbaineann á dteorannú ag an am céanna. Go háirithe, ba cheart bunábhair agus buntáirgí a chumhdaítear le CTA AE a chur san áireamh sa roghnúchán, agus é mar chuspóir leis sin a áirithiú go mbeidh astaíochtaí atá leabaithe i dtáirgí atá dian ar astaíochtaí a allmhairítear isteach san Aontas faoi réir praghas carbóin atá coibhéiseach leis an bpraghas carbóin a chuirtear i bhfeidhm ar tháirgí AE, agus an riosca sceite carbóin a mhaolú. Seo a leanas na critéir ábhartha ba cheart a bheith ann chun an roghnúchán a chaolú: ar an gcéad dul síos, ábharthacht na n-earnálacha i dtéarmaí astaíochtaí, is é sin cé acu atá nó nach bhfuil an earnáil ar cheann de na hastaírí astaíochtaí comhiomlána gás ceaptha teasa is mó; ar an dara dul síos, neamhchosaint na hearnála ar riosca suntasach sceite carbóin, mar a shainmhínítear de bhun Threoir 2003/87/CE; agus ar an tríú dul síos, an gá atá le cothromaíocht a bheith ann idir cumhdach leathan táirge i dtéarmaí astaíochtaí gás ceaptha teasa agus, san am céanna, an chastacht agus an t-ualach riaracháin a theorannú. |
| --- | --- |

(31)

Ba cheart na hearraí, ar cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo ina leith, a roghnú tar éis anailís chúramach a dhéanamh ar a n-ábharthacht i dtéarmaí astaíochtaí gás ceaptha teasa carntha agus i dtéarmaí riosca sceite carbóin sna hearnálacha CTA AE comhfhreagracha, agus castacht agus an t-ualach riaracháin ar na hoibreoirí lena mbaineann á dteorannú ag an am céanna. Go háirithe, ba cheart bunábhair agus buntáirgí a chumhdaítear le CTA AE a chur san áireamh sa roghnúchán, agus é mar chuspóir leis sin a áirithiú go mbeidh astaíochtaí atá leabaithe i dtáirgí atá dian ar astaíochtaí a allmhairítear isteach san Aontas faoi réir praghas carbóin atá coibhéiseach leis an bpraghas carbóin a chuirtear i bhfeidhm ar tháirgí AE, agus an riosca sceite carbóin a mhaolú. Seo a leanas na critéir ábhartha ba cheart a bheith ann chun an roghnúchán a chaolú: ar an gcéad dul síos, ábharthacht na n-earnálacha i dtéarmaí astaíochtaí, is é sin cé acu atá nó nach bhfuil an earnáil ar cheann de na hastaírí astaíochtaí comhiomlána gás ceaptha teasa is mó; ar an dara dul síos, neamhchosaint na hearnála ar riosca suntasach sceite carbóin, mar a shainmhínítear de bhun Threoir 2003/87/CE; agus ar an tríú dul síos, an gá atá le cothromaíocht a bheith ann idir cumhdach leathan táirge i dtéarmaí astaíochtaí gás ceaptha teasa agus, san am céanna, an chastacht agus an t-ualach riaracháin a theorannú.

| (32) | Le húsáid an chéad chritéir, bheifí in ann na hearnálacha tionsclaíocha seo a leanas a liostú i dtéarmaí astaíochtaí carntha: iarann agus cruach, scaglanna, stroighin, alúmanam, ceimiceáin bhunúsacha orgánacha, hidrigin agus leasacháin. |
| --- | --- |

(32)

Le húsáid an chéad chritéir, bheifí in ann na hearnálacha tionsclaíocha seo a leanas a liostú i dtéarmaí astaíochtaí carntha: iarann agus cruach, scaglanna, stroighin, alúmanam, ceimiceáin bhunúsacha orgánacha, hidrigin agus leasacháin.

| (33) | Níor cheart, áfach, aghaidh a thabhairt ar earnálacha áirithe atá liostaithe i gCinneadh Tarmligthe (AE) 2019/708 sa Rialachán seo ag an gcéim seo, i ngeall ar a saintréithe ar leith. |
| --- | --- |

(33)

Níor cheart, áfach, aghaidh a thabhairt ar earnálacha áirithe atá liostaithe i gCinneadh Tarmligthe (AE) 2019/708 sa Rialachán seo ag an gcéim seo, i ngeall ar a saintréithe ar leith.

| (34) | Go háirithe, níor cheart ceimiceáin orgánacha a chur ar áireamh i raon feidhme an Rialacháin seo i ngeall ar shrianta teicniúla a fhágann, tráth ghlacadh an Rialacháin seo, nach féidir astaíochtaí leabaithe na n-earraí allmhairithe sin a shainmhíniú go soiléir. I gcás na n-earraí sin, is bunpharaiméadar é an tagarmharc is infheidhme faoi CTA AE, rud a fhágann nach féidir astaíochtaí atá leabaithe in earraí allmhairithe aonair a leithdháileadh ar mhodh cinnte. Teastaíonn tuilleadh sonraí agus anailíse chun leithdháileadh lamháltas níos spriocdhírithe a chur i bhfeidhm maidir le ceimiceáin orgánacha. |
| --- | --- |

(34)

Go háirithe, níor cheart ceimiceáin orgánacha a chur ar áireamh i raon feidhme an Rialacháin seo i ngeall ar shrianta teicniúla a fhágann, tráth ghlacadh an Rialacháin seo, nach féidir astaíochtaí leabaithe na n-earraí allmhairithe sin a shainmhíniú go soiléir. I gcás na n-earraí sin, is bunpharaiméadar é an tagarmharc is infheidhme faoi CTA AE, rud a fhágann nach féidir astaíochtaí atá leabaithe in earraí allmhairithe aonair a leithdháileadh ar mhodh cinnte. Teastaíonn tuilleadh sonraí agus anailíse chun leithdháileadh lamháltas níos spriocdhírithe a chur i bhfeidhm maidir le ceimiceáin orgánacha.

| (35) | Tá feidhm ag srianta teicniúla comhchosúla maidir le táirgí scaglainne, óir is é mar atá i gcás na dtáirgí sin nach féidir astaíochtaí gás ceaptha teasa a shannadh ar mhodh cinnte do na táirgí aschuir aonair. An tráth céanna, ní le táirgí sonracha, amhail peitreal, díosal nó ceirisín, atá baint dhíreach ag an tagarmharc ábhartha in CTA AE, ach leis an aschur scaglainne ina iomláine. |
| --- | --- |

(35)

Tá feidhm ag srianta teicniúla comhchosúla maidir le táirgí scaglainne, óir is é mar atá i gcás na dtáirgí sin nach féidir astaíochtaí gás ceaptha teasa a shannadh ar mhodh cinnte do na táirgí aschuir aonair. An tráth céanna, ní le táirgí sonracha, amhail peitreal, díosal nó ceirisín, atá baint dhíreach ag an tagarmharc ábhartha in CTA AE, ach leis an aschur scaglainne ina iomláine.

| (36) | Ba cheart táirgí alúmanaim a chuimsiú in SCCT toisc gur mó an neamhchosaint atá acu ar sceitheadh carbóin. Thairis sin, i roinnt feidhmeanna tionsclaíocha tá táirgí alúmanaim in iomaíocht dhíreach le táirgí cruach i ngeall ar shaintréithe atá an-chosúil le saintréithe na dtáirgí cruach. |
| --- | --- |

(36)

Ba cheart táirgí alúmanaim a chuimsiú in SCCT toisc gur mó an neamhchosaint atá acu ar sceitheadh carbóin. Thairis sin, i roinnt feidhmeanna tionsclaíocha tá táirgí alúmanaim in iomaíocht dhíreach le táirgí cruach i ngeall ar shaintréithe atá an-chosúil le saintréithe na dtáirgí cruach.

| (37) | Tráth ghlacadh an Rialachán seo, tá allmhairí hidrigine isteach san Aontas sách íseal. Meastar, áfach, go dtiocfaidh athrú suntasach ar an staid sin sna blianta amach romhainn de réir mar a chuirfidh an pacáiste de chuid an Aontais ‘Oiriúnach do 55’ úsáid na hidrigine in-athnuaite chun cinn. Maidir leis an tionscal a dhícharbónú ina iomláine, tiocfaidh méadú ar an éileamh ar hidrigin in-athnuaite, agus, dá bhrí sin, beidh próisis táirgthe neamh-chomhtháite ann i dtáirgí iartheachtacha a bhfuil hidrigin mar réamhtheachtaí acu. Is é hidrigin a áireamh i raon feidhme SCCT an bealach iomchuí chun dícharbónú na hidrigine a chothú tuilleadh. |
| --- | --- |

(37)

Tráth ghlacadh an Rialachán seo, tá allmhairí hidrigine isteach san Aontas sách íseal. Meastar, áfach, go dtiocfaidh athrú suntasach ar an staid sin sna blianta amach romhainn de réir mar a chuirfidh an pacáiste de chuid an Aontais ‘Oiriúnach do 55’ úsáid na hidrigine in-athnuaite chun cinn. Maidir leis an tionscal a dhícharbónú ina iomláine, tiocfaidh méadú ar an éileamh ar hidrigin in-athnuaite, agus, dá bhrí sin, beidh próisis táirgthe neamh-chomhtháite ann i dtáirgí iartheachtacha a bhfuil hidrigin mar réamhtheachtaí acu. Is é hidrigin a áireamh i raon feidhme SCCT an bealach iomchuí chun dícharbónú na hidrigine a chothú tuilleadh.

| (38) | Ar an gcaoi chéanna, ba cheart táirgí áirithe a chuimsiú i raon feidhme SCCT d’ainneoin leibhéal íseal na n-astaíochtaí leabaithe a tharlaíonn le linn a bpróisis táirgthe toisc, dá n-eisiafaí iad, go méadódh sé sin an dóchúlacht go ndéanfaí cuimsiú táirgí cruach in SCCT a imchéimniú tríd an bpatrún trádála a mhodhnú i dtreo táirgí iartheachtacha. |
| --- | --- |

(38)

Ar an gcaoi chéanna, ba cheart táirgí áirithe a chuimsiú i raon feidhme SCCT d’ainneoin leibhéal íseal na n-astaíochtaí leabaithe a tharlaíonn le linn a bpróisis táirgthe toisc, dá n-eisiafaí iad, go méadódh sé sin an dóchúlacht go ndéanfaí cuimsiú táirgí cruach in SCCT a imchéimniú tríd an bpatrún trádála a mhodhnú i dtreo táirgí iartheachtacha.

| (39) | Os a choinne sin, níor cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo ar dtús maidir le táirgí áirithe nach bhfuil astaíochtaí suntasacha i gceist lena dtáirgeadh amhail dramh feiriúil, roinnt fearó-chóimhiotal agus leasacháin áirithe. |
| --- | --- |

(39)

Os a choinne sin, níor cheart feidhm a bheith ag an Rialachán seo ar dtús maidir le táirgí áirithe nach bhfuil astaíochtaí suntasacha i gceist lena dtáirgeadh amhail dramh feiriúil, roinnt fearó-chóimhiotal agus leasacháin áirithe.

| (40) | Ba cheart allmhairiú leictreachais a chuimsiú i raon feidhme an Rialacháin seo, toisc gurb í an earnáil seo is cúis le 30 % d’iomlán na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa san Aontas. Le huaillmhian aeráide mhéadaithe an Aontais leathnófaí an bhearna maidir le costais charbóin idir táirgeadh leictreachais laistigh den Aontas agus táirgeadh leictreachais i dtríú tíortha. Leis an mbearna sin, mar aon leis an dul chun cinn a dhéantar chun eangach leictreachais an Aontais a nascadh le heangach leictreachais a chomharsan, mhéadófaí an riosca sceite carbóin i ngeall ar an méadú ar allmhairí leictreachais, a dtáirgtear cuid shuntasach de le gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe. |
| --- | --- |

(40)

Ba cheart allmhairiú leictreachais a chuimsiú i raon feidhme an Rialacháin seo, toisc gurb í an earnáil seo is cúis le 30 % d’iomlán na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa san Aontas. Le huaillmhian aeráide mhéadaithe an Aontais leathnófaí an bhearna maidir le costais charbóin idir táirgeadh leictreachais laistigh den Aontas agus táirgeadh leictreachais i dtríú tíortha. Leis an mbearna sin, mar aon leis an dul chun cinn a dhéantar chun eangach leictreachais an Aontais a nascadh le heangach leictreachais a chomharsan, mhéadófaí an riosca sceite carbóin i ngeall ar an méadú ar allmhairí leictreachais, a dtáirgtear cuid shuntasach de le gléasraí cumhachta gualbhreoslaithe.

| (41) | Chun ualach iomarcach riaracháin a mhéid a bhaineann le riaracháin náisiúnta inniúla agus allmhaireoirí, a sheachaint, is iomchuí na cásanna teoranta a shonrú nár cheart feidhm a bheith ag na hoibleagáidí faoin Rialachán seo. Tá an fhoráil de minimis sin, áfach, gan dochar d’fheidhmiú leanúnach na bhforálacha faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta atá riachtanach chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí faoin Rialachán seo agus, go háirithe, reachtaíocht chustaim, lena n-áirítear maidir le calaois a chosc. |
| --- | --- |

(41)

Chun ualach iomarcach riaracháin a mhéid a bhaineann le riaracháin náisiúnta inniúla agus allmhaireoirí, a sheachaint, is iomchuí na cásanna teoranta a shonrú nár cheart feidhm a bheith ag na hoibleagáidí faoin Rialachán seo. Tá an fhoráil de minimis sin, áfach, gan dochar d’fheidhmiú leanúnach na bhforálacha faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta atá riachtanach chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí faoin Rialachán seo agus, go háirithe, reachtaíocht chustaim, lena n-áirítear maidir le calaois a chosc.

| (42) | Ós rud é nár cheart é a bheith ar allmhaireoirí táirgí a chumhdaítear leis an Rialachán seo a n-oibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh tráth an allmhairithe, ba cheart bearta riaracháin sonracha a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí sin ag céim níos déanaí. Dá bhrí sin, níor cheart allmhaireoirí a bheith i dteideal earraí a allmhairiú atá faoi réir an Rialacháin seo ach amháin tar éis d’údaráis inniúla údarú a dheonú dóibh. |
| --- | --- |

(42)

Ós rud é nár cheart é a bheith ar allmhaireoirí táirgí a chumhdaítear leis an Rialachán seo a n-oibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh tráth an allmhairithe, ba cheart bearta riaracháin sonracha a chur i bhfeidhm chun a áirithiú go gcomhlíonfar na hoibleagáidí sin ag céim níos déanaí. Dá bhrí sin, níor cheart allmhaireoirí a bheith i dteideal earraí a allmhairiú atá faoi réir an Rialacháin seo ach amháin tar éis d’údaráis inniúla údarú a dheonú dóibh.

| (43) | Níor cheart do na húdaráis chustaim a cheadú d’aon duine cé is moite de dhearbhóir SCCT údaraithe earraí a allmhairiú. I gcomhréir le hAirteagail 46 agus 48 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11), tá na húdaráis chustaim i dteideal seiceálacha a dhéanamh ar na hearraí, lena n-áirítear i ndáil le sainaithint an dearbhóra SCCT údaraithe, cód AC ocht ndigit, cainníocht agus tír thionscnaimh na n-earraí allmhairithe, dáta an dearbhaithe agus an nós imeachta custaim. Ba cheart don Choimisiún na rioscaí a bhaineann le SCCT a áireamh i mbunú na gcritéar riosca comhchoiteann agus na gcaighdeán comhchoiteann de bhun Airteagal 50 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013. |
| --- | --- |

(43)

Níor cheart do na húdaráis chustaim a cheadú d’aon duine cé is moite de dhearbhóir SCCT údaraithe earraí a allmhairiú. I gcomhréir le hAirteagail 46 agus 48 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11), tá na húdaráis chustaim i dteideal seiceálacha a dhéanamh ar na hearraí, lena n-áirítear i ndáil le sainaithint an dearbhóra SCCT údaraithe, cód AC ocht ndigit, cainníocht agus tír thionscnaimh na n-earraí allmhairithe, dáta an dearbhaithe agus an nós imeachta custaim. Ba cheart don Choimisiún na rioscaí a bhaineann le SCCT a áireamh i mbunú na gcritéar riosca comhchoiteann agus na gcaighdeán comhchoiteann de bhun Airteagal 50 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013.

| (44) | Le linn idirthréimhse, ba cheart do na húdaráis chustaim na dearbhóirí custaim a chur ar an eolas faoin oibleagáid maidir le faisnéis a thuairisciú, chun rannchuidiú le bailiú faisnéise agus le feasacht faoin ngá atá le stádas dearbhóirí SCCT údaraithe a iarraidh i gcás inarb infheidhme. Ba cheart do na húdaráis chustaim an fhaisnéis sin a chur in iúl ar bhealach iomchuí lena áirithiú go gcuirfear na dearbhóirí custaim ar an eolas faoin oibleagáid sin. |
| --- | --- |

(44)

Le linn idirthréimhse, ba cheart do na húdaráis chustaim na dearbhóirí custaim a chur ar an eolas faoin oibleagáid maidir le faisnéis a thuairisciú, chun rannchuidiú le bailiú faisnéise agus le feasacht faoin ngá atá le stádas dearbhóirí SCCT údaraithe a iarraidh i gcás inarb infheidhme. Ba cheart do na húdaráis chustaim an fhaisnéis sin a chur in iúl ar bhealach iomchuí lena áirithiú go gcuirfear na dearbhóirí custaim ar an eolas faoin oibleagáid sin.

| (45) | Ba cheart SCCT a bhunú ar chóras dearbhaitheach ina ndéanfadh dearbhóir SCCT údaraithe, a d’fhéadfadh ionadaíocht a dhéanamh ar níos mó ná allmhaireoir amháin, dearbhú a chur isteach go bliantúil maidir leis na hastaíochtaí leabaithe sna hearraí a allmhairíodh isteach i gcríoch chustaim an Aontais agus a dhéanfadh líon áirithe deimhnithe SCCT a ghéilleadh a chomhfhreagraíonn do na hastaíochtaí sin a dearbhaíodh. Ba cheart an chéad dearbhú SCCT, i ndáil le bliain féilire 2026, a chur isteach faoin 31 Bealtaine 2027. |
| --- | --- |

(45)

Ba cheart SCCT a bhunú ar chóras dearbhaitheach ina ndéanfadh dearbhóir SCCT údaraithe, a d’fhéadfadh ionadaíocht a dhéanamh ar níos mó ná allmhaireoir amháin, dearbhú a chur isteach go bliantúil maidir leis na hastaíochtaí leabaithe sna hearraí a allmhairíodh isteach i gcríoch chustaim an Aontais agus a dhéanfadh líon áirithe deimhnithe SCCT a ghéilleadh a chomhfhreagraíonn do na hastaíochtaí sin a dearbhaíodh. Ba cheart an chéad dearbhú SCCT, i ndáil le bliain féilire 2026, a chur isteach faoin 31 Bealtaine 2027.

| (46) | Ba cheart dearbhóir SCCT údaraithe a bheith in ann laghdú a éileamh ar líon na ndeimhnithe SCCT atá le géilleadh, laghdú a chomhfhreagraíonn don phraghas carbóin a íoctar go hiarbhír cheana sa tír thionscnaimh le haghaidh na n-astaíochtaí leabaithe údaraithe. |
| --- | --- |

(46)

Ba cheart dearbhóir SCCT údaraithe a bheith in ann laghdú a éileamh ar líon na ndeimhnithe SCCT atá le géilleadh, laghdú a chomhfhreagraíonn don phraghas carbóin a íoctar go hiarbhír cheana sa tír thionscnaimh le haghaidh na n-astaíochtaí leabaithe údaraithe.

| (47) | Ba cheart na hastaíochtaí leabaithe a dearbhaíodh a bheith deimhnithe ag duine atá creidiúnaithe ag comhlacht creidiúnaithe náisiúnta arna cheapadh i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12) nó de bhun Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2067 (13). |
| --- | --- |

(47)

Ba cheart na hastaíochtaí leabaithe a dearbhaíodh a bheith deimhnithe ag duine atá creidiúnaithe ag comhlacht creidiúnaithe náisiúnta arna cheapadh i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12) nó de bhun Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2067 (13).

| (48) | Ba cheart do SCCT a cheadú d’oibreoirí suiteálacha táirgthe i dtríú tíortha clárú i gclárlann SCCT agus a n-astaíochtaí leabaithe ó tháirgeadh earraí a chur ar fáil do dhearbhóirí SCCT údaraithe. Ba cheart oibreoir a bheith in ann a roghnú nach dtabharfaí rochtain don phobal ar a ainm nó a hainm, a sheoladh nó a seoladh ná a shonraí nó a sonraí teagmhála i gclár SCCT. |
| --- | --- |

(48)

Ba cheart do SCCT a cheadú d’oibreoirí suiteálacha táirgthe i dtríú tíortha clárú i gclárlann SCCT agus a n-astaíochtaí leabaithe ó tháirgeadh earraí a chur ar fáil do dhearbhóirí SCCT údaraithe. Ba cheart oibreoir a bheith in ann a roghnú nach dtabharfaí rochtain don phobal ar a ainm nó a hainm, a sheoladh nó a seoladh ná a shonraí nó a sonraí teagmhála i gclár SCCT.

| (49) | Bheadh difríocht idir deimhnithe SCCT agus lamháltais CTA AE, agus is gné fhíor-riachtanach de na lamháltais sin an cheantáil laethúil. An gá atá le praghas soiléir a shocrú le haghaidh deimhnithe SCCT, rud é sin a d’fhágfadh go gcuirfeadh an foilsiú laethúil ualach rómhór agus mearbhall ar oibreoirí, de dheasca an riosca go gcaillfeadh na praghsanna laethúla a mbailíocht tráth a bhfoilsithe. Dá réir sin, bheadh foilsiú phraghsanna SCCT ar bhonn seachtainiúil ina léiriú níos cruinne ar threocht phraghsála lamháltais CTA AE a eisítear ar an margadh agus shaothródh sé an cuspóir aeráide céanna. Dá bhrí sin, ba cheart ríomh phraghsanna deimhnithe SCCT a bhunú ar bhonn fráma ama níos faide, amhail ar bhonn seachtainiúil ná ar an bhfráma ama a bunaíodh le CTA AE, eadhon ar bhonn laethúil. Ba cheart a chur de chúram ar an gCoimisiún an meánphraghas sin a ríomh agus a fhoilsiú. |
| --- | --- |

(49)

Bheadh difríocht idir deimhnithe SCCT agus lamháltais CTA AE, agus is gné fhíor-riachtanach de na lamháltais sin an cheantáil laethúil. An gá atá le praghas soiléir a shocrú le haghaidh deimhnithe SCCT, rud é sin a d’fhágfadh go gcuirfeadh an foilsiú laethúil ualach rómhór agus mearbhall ar oibreoirí, de dheasca an riosca go gcaillfeadh na praghsanna laethúla a mbailíocht tráth a bhfoilsithe. Dá réir sin, bheadh foilsiú phraghsanna SCCT ar bhonn seachtainiúil ina léiriú níos cruinne ar threocht phraghsála lamháltais CTA AE a eisítear ar an margadh agus shaothródh sé an cuspóir aeráide céanna. Dá bhrí sin, ba cheart ríomh phraghsanna deimhnithe SCCT a bhunú ar bhonn fráma ama níos faide, amhail ar bhonn seachtainiúil ná ar an bhfráma ama a bunaíodh le CTA AE, eadhon ar bhonn laethúil. Ba cheart a chur de chúram ar an gCoimisiún an meánphraghas sin a ríomh agus a fhoilsiú.

| (50) | Chun solúbthacht a thabhairt do na dearbhóirí SCCT údaraithe maidir lena n-oibleagáidí a chomhlíonadh faoin Rialachán seo agus chun ligean dóibh tairbhiú de luaineachtaí i bpraghas na lamháltas CTA AE, ba cheart deimhnithe SCCT a bheith bailí ar feadh tréimhse theoranta ama ón dáta a ceannaíodh iad. Ba cheart deis a bheith ann don dearbhóir SCCT údaraithe cuid de na deimhnithe a ceannaíodh de bharraíocht a athdhíol. D’fhonn deimhnithe SCCT a ghéilleadh, ba cheart don dearbhóir SCCT údaraithe líon na ndeimhnithe is gá a charnadh le linn na bliana, agus atá comhfhreagrach leis na tairseacha á socrú ag deireadh gach ráithe. |
| --- | --- |

(50)

Chun solúbthacht a thabhairt do na dearbhóirí SCCT údaraithe maidir lena n-oibleagáidí a chomhlíonadh faoin Rialachán seo agus chun ligean dóibh tairbhiú de luaineachtaí i bpraghas na lamháltas CTA AE, ba cheart deimhnithe SCCT a bheith bailí ar feadh tréimhse theoranta ama ón dáta a ceannaíodh iad. Ba cheart deis a bheith ann don dearbhóir SCCT údaraithe cuid de na deimhnithe a ceannaíodh de bharraíocht a athdhíol. D’fhonn deimhnithe SCCT a ghéilleadh, ba cheart don dearbhóir SCCT údaraithe líon na ndeimhnithe is gá a charnadh le linn na bliana, agus atá comhfhreagrach leis na tairseacha á socrú ag deireadh gach ráithe.

| (51) | Tugann saintréithe fisiceacha an leictreachais mar tháirge údar le dearadh a bheith beagán difriúil laistigh de SCCT i gcomparáid le hearraí eile. Ba cheart luachanna réamhshocraithe a úsáid faoi choinníollacha a shonraítear go soiléir, agus ba cheart é a bheith d’fhéidearthacht ag dearbhóirí SCCT údaraithe a éileamh go ríomhfaí a n-oibleagáidí faoin Rialachán seo ar bhonn a gcuid astaíochtaí iarbhír. Tá difríocht idir trádáil an leictreachais agus trádáil earraí eile, go háirithe toisc go ndéantar an trádáil trí eangacha leictreachais idirnasctha, a bhaineann úsáid as malartáin chumhachta agus as cineálacha sonracha trádála. An mhargadhchúpláil, foirm trádála leictreachais is ea í a ndéantar rialáil dhlúth uirthi agus lenar féidir tairiscintí agus ofrálacha a chomhiomlánú ar fud an Aontais. |
| --- | --- |

(51)

Tugann saintréithe fisiceacha an leictreachais mar tháirge údar le dearadh a bheith beagán difriúil laistigh de SCCT i gcomparáid le hearraí eile. Ba cheart luachanna réamhshocraithe a úsáid faoi choinníollacha a shonraítear go soiléir, agus ba cheart é a bheith d’fhéidearthacht ag dearbhóirí SCCT údaraithe a éileamh go ríomhfaí a n-oibleagáidí faoin Rialachán seo ar bhonn a gcuid astaíochtaí iarbhír. Tá difríocht idir trádáil an leictreachais agus trádáil earraí eile, go háirithe toisc go ndéantar an trádáil trí eangacha leictreachais idirnasctha, a bhaineann úsáid as malartáin chumhachta agus as cineálacha sonracha trádála. An mhargadhchúpláil, foirm trádála leictreachais is ea í a ndéantar rialáil dhlúth uirthi agus lenar féidir tairiscintí agus ofrálacha a chomhiomlánú ar fud an Aontais.

| (52) | Chun riosca imchéimniúcháin a sheachaint agus chun feabhsú a dhéanamh ar inrianaitheacht astaíochtaí CO2 iarbhír ó allmhairiú an leictreachais agus óna úsáid in earraí, níor cheart ríomh astaíochtaí iarbhír a cheadú ach amháin faoi choinníollacha dochta áirithe. Go háirithe, ba cheart é a bheith riachtanach a léiriú go ndearnadh ainmniúchán cinnte maidir leis an toilleadh idirnaisc a leithdháileadh agus go bhfuil gaol conarthach díreach idir an ceannaitheoir agus táirgeoir an leictreachais in-athnuaite, nó idir an ceannaitheoir agus táirgeoir an leictreachais a ngabhann astaíochtaí atá faoi bhun an luacha réamhshocraithe leis. |
| --- | --- |

(52)

Chun riosca imchéimniúcháin a sheachaint agus chun feabhsú a dhéanamh ar inrianaitheacht astaíochtaí CO2 iarbhír ó allmhairiú an leictreachais agus óna úsáid in earraí, níor cheart ríomh astaíochtaí iarbhír a cheadú ach amháin faoi choinníollacha dochta áirithe. Go háirithe, ba cheart é a bheith riachtanach a léiriú go ndearnadh ainmniúchán cinnte maidir leis an toilleadh idirnaisc a leithdháileadh agus go bhfuil gaol conarthach díreach idir an ceannaitheoir agus táirgeoir an leictreachais in-athnuaite, nó idir an ceannaitheoir agus táirgeoir an leictreachais a ngabhann astaíochtaí atá faoi bhun an luacha réamhshocraithe leis.

| (53) | Chun an riosca sceite carbóin a laghdú, ba cheart don Choimisiún beart a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar chleachtais imchéimnithe. Ba cheart don Choimisiún meastóireacht a dhéanamh ar an riosca maidir le himchéimniú den sórt sin i ngach earnáil a bhfuil feidhm ag an Rialachán seo ina leith. |
| --- | --- |

(53)

Chun an riosca sceite carbóin a laghdú, ba cheart don Choimisiún beart a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar chleachtais imchéimnithe. Ba cheart don Choimisiún meastóireacht a dhéanamh ar an riosca maidir le himchéimniú den sórt sin i ngach earnáil a bhfuil feidhm ag an Rialachán seo ina leith.

| (54) | Maidir leis na Comhpháirtithe Conarthacha sa Chonradh lena mbunaítear an Comhphobal Fuinnimh arna thabhairt i gcrích ag Cinneadh 2006/500/CE (14) agus na Páirtithe i gComhaontuithe Comhlachais, lena n-áirítear Limistéir Dhoimhne Chuimsitheacha Shaorthrádála, tá siad tiomanta do phróisis dícharbónaithe ar cheart go mbeadh mar thoradh orthu sa deireadh go nglacfar sásraí praghsála carbóin a bheidh comhchosúil le CTA AE nó coibhéiseach leis nó go nglacfaidh na Comhpháirtithe sin páirt in CTA AE. |
| --- | --- |

(54)

Maidir leis na Comhpháirtithe Conarthacha sa Chonradh lena mbunaítear an Comhphobal Fuinnimh arna thabhairt i gcrích ag Cinneadh 2006/500/CE (14) agus na Páirtithe i gComhaontuithe Comhlachais, lena n-áirítear Limistéir Dhoimhne Chuimsitheacha Shaorthrádála, tá siad tiomanta do phróisis dícharbónaithe ar cheart go mbeadh mar thoradh orthu sa deireadh go nglacfar sásraí praghsála carbóin a bheidh comhchosúil le CTA AE nó coibhéiseach leis nó go nglacfaidh na Comhpháirtithe sin páirt in CTA AE.

| (55) | Is toisc thábhachtach é comhtháthú na dtríú tíortha i margadh leictreachais an Aontais do na tíortha sin maidir le dlús a chur lena n-aistriú chuig córais fuinnimh ina mbeidh sciar ard fuinnimh in-athnuaite. An mhargadhchúpláil sa mhargadh leictreachais, mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2015/1222 ón gCoimisiún (15), cuireann sí ar a gcumas do thríú tíortha leictreachas ó fhuinnimh in-athnuaite a chomhtháthú níos fearr isteach sa mhargadh leictreachais, an leictreachas sin a mhalartú ar bhealach éifeachtúil laistigh de limistéar níos leithne, rud a dhéanann cothromaíocht a bhaint amach idir an soláthar agus an t-éileamh laistigh de mhargadh an Aontais atá níos mó ná a margaí féin, agus déine astaíochta CO2 a nginiúna leictreachais a laghdú. Le comhtháthú na dtríú tíortha isteach i margadh leictreachais an Aontais, cuirtear freisin le slándáil an tsoláthair leictreachais sna tíortha sin agus sna Ballstáit chomharsanachta. |
| --- | --- |

(55)

Is toisc thábhachtach é comhtháthú na dtríú tíortha i margadh leictreachais an Aontais do na tíortha sin maidir le dlús a chur lena n-aistriú chuig córais fuinnimh ina mbeidh sciar ard fuinnimh in-athnuaite. An mhargadhchúpláil sa mhargadh leictreachais, mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2015/1222 ón gCoimisiún (15), cuireann sí ar a gcumas do thríú tíortha leictreachas ó fhuinnimh in-athnuaite a chomhtháthú níos fearr isteach sa mhargadh leictreachais, an leictreachas sin a mhalartú ar bhealach éifeachtúil laistigh de limistéar níos leithne, rud a dhéanann cothromaíocht a bhaint amach idir an soláthar agus an t-éileamh laistigh de mhargadh an Aontais atá níos mó ná a margaí féin, agus déine astaíochta CO2 a nginiúna leictreachais a laghdú. Le comhtháthú na dtríú tíortha isteach i margadh leictreachais an Aontais, cuirtear freisin le slándáil an tsoláthair leictreachais sna tíortha sin agus sna Ballstáit chomharsanachta.

| (56) | Nuair a bheidh margadh leictreachais tríú tíortha comhtháite go dlúth isteach i margadh leictreachais an Aontais tríd an margadhchúpláil, ba cheart teacht ar réitigh theicniúla chun cur i bhfeidhm SCCT a áirithiú maidir le leictreachas a onnmhairítear ó na tíortha sin isteach i gcríoch chustaim an Aontais. Mura féidir teacht ar réitigh theicniúla, ba cheart do thríú tíortha a bhfuil a margaí cúpláilte le margadh an Aontais tairbhe a bhaint as díolúine atá teoranta ó thaobh ama de ó SCCT go dtí 2030 maidir le honnmhairiú leictreachais amháin, ar choinníoll go gcomhlíontar coinníollacha áirithe. Ba cheart do na tríú tíortha sin, áfach, treochlár a fhorbairt agus gealltanas a thabhairt go gcuirfidh siad sásra praghsála carbóin chun feidhme a bheidh coibhéiseach le CTA AE, agus ba cheart dóibh gealltanas a thabhairt go mbainfidh siad aeráidneodracht amach faoi 2050 ar a dhéanaí agus go n-ailíneoidh siad le reachtaíocht an Aontais i réimsí an chomhshaoil, na haeráide, na hiomaíochta agus an fhuinnimh. Ba cheart díolúine den sórt sin a aistarraingt tráth ar bith má bhíonn cúiseanna ann lena chreidiúint nach gcomhlíonann an tír atá i gceist a gealltanais nó nach bhfuil córas trádála astaíochtaí glactha aici faoi 2030 atá coibhéiseach le CTA AE. |
| --- | --- |

(56)

Nuair a bheidh margadh leictreachais tríú tíortha comhtháite go dlúth isteach i margadh leictreachais an Aontais tríd an margadhchúpláil, ba cheart teacht ar réitigh theicniúla chun cur i bhfeidhm SCCT a áirithiú maidir le leictreachas a onnmhairítear ó na tíortha sin isteach i gcríoch chustaim an Aontais. Mura féidir teacht ar réitigh theicniúla, ba cheart do thríú tíortha a bhfuil a margaí cúpláilte le margadh an Aontais tairbhe a bhaint as díolúine atá teoranta ó thaobh ama de ó SCCT go dtí 2030 maidir le honnmhairiú leictreachais amháin, ar choinníoll go gcomhlíontar coinníollacha áirithe. Ba cheart do na tríú tíortha sin, áfach, treochlár a fhorbairt agus gealltanas a thabhairt go gcuirfidh siad sásra praghsála carbóin chun feidhme a bheidh coibhéiseach le CTA AE, agus ba cheart dóibh gealltanas a thabhairt go mbainfidh siad aeráidneodracht amach faoi 2050 ar a dhéanaí agus go n-ailíneoidh siad le reachtaíocht an Aontais i réimsí an chomhshaoil, na haeráide, na hiomaíochta agus an fhuinnimh. Ba cheart díolúine den sórt sin a aistarraingt tráth ar bith má bhíonn cúiseanna ann lena chreidiúint nach gcomhlíonann an tír atá i gceist a gealltanais nó nach bhfuil córas trádála astaíochtaí glactha aici faoi 2030 atá coibhéiseach le CTA AE.

| (57) | Ba cheart feidhm a bheith ag forálacha idirthréimhseacha ar feadh tréimhse theoranta ama. Chuige sin, ba cheart feidhm a bheith ag SCCT gan coigeartú airgeadais, agus é de chuspóir aige sin a chur i bhfeidhm rianúil a éascú, agus dá réir sin, an riosca maidir le tionchair shuaiteacha ar thrádáil a laghdú. Ba cheart go mbeadh ar allmhaireoirí na hastaíochtaí leabaithe in earraí a allmhairíodh le linn na ráithe roimhe sin den bhliain féilire a thuairisciú ar bhonn ráithiúil, ag leagan amach na n-astaíochtaí díreacha agus indíreacha mar aon le haon phraghas carbóin a íocadh go hiarbhír ar an gcoigríoch. Ba cheart tuarascáil dheireanach SCCT, arb í an tuarascáil atá le cur isteach don ráithe dheireanach de 2025, a thíolacadh faoin 31 Eanáir 2026. |
| --- | --- |

(57)

Ba cheart feidhm a bheith ag forálacha idirthréimhseacha ar feadh tréimhse theoranta ama. Chuige sin, ba cheart feidhm a bheith ag SCCT gan coigeartú airgeadais, agus é de chuspóir aige sin a chur i bhfeidhm rianúil a éascú, agus dá réir sin, an riosca maidir le tionchair shuaiteacha ar thrádáil a laghdú. Ba cheart go mbeadh ar allmhaireoirí na hastaíochtaí leabaithe in earraí a allmhairíodh le linn na ráithe roimhe sin den bhliain féilire a thuairisciú ar bhonn ráithiúil, ag leagan amach na n-astaíochtaí díreacha agus indíreacha mar aon le haon phraghas carbóin a íocadh go hiarbhír ar an gcoigríoch. Ba cheart tuarascáil dheireanach SCCT, arb í an tuarascáil atá le cur isteach don ráithe dheireanach de 2025, a thíolacadh faoin 31 Eanáir 2026.

| (58) | Chun feidhmiú cuí SCCT a éascú agus a áirithiú, ba cheart don Choimisiún tacaíocht a chur ar fáil do na húdaráis inniúla maidir lena bhfeidhmeanna agus a n-oibleagáidí a chur i gcrích faoin Rialachán seo. Ba cheart don Choimisiún comhordú a dhéanamh, treoirlínte a eisiúint agus tacú le malartú dea-chleachtas. |
| --- | --- |

(58)

Chun feidhmiú cuí SCCT a éascú agus a áirithiú, ba cheart don Choimisiún tacaíocht a chur ar fáil do na húdaráis inniúla maidir lena bhfeidhmeanna agus a n-oibleagáidí a chur i gcrích faoin Rialachán seo. Ba cheart don Choimisiún comhordú a dhéanamh, treoirlínte a eisiúint agus tacú le malartú dea-chleachtas.

| (59) | Chun an Rialachán seo a chur i bhfeidhm ar bhealach costéifeachtach, ba cheart don Choimisiún bainistiú a dhéanamh ar chlárlann SCCT ina bhfuil sonraí faoi dhearbhóirí, oibreoirí agus suiteálacha SCCT údaraithe i dtríú tíortha. |
| --- | --- |

(59)

Chun an Rialachán seo a chur i bhfeidhm ar bhealach costéifeachtach, ba cheart don Choimisiún bainistiú a dhéanamh ar chlárlann SCCT ina bhfuil sonraí faoi dhearbhóirí, oibreoirí agus suiteálacha SCCT údaraithe i dtríú tíortha.

| (60) | Ba cheart ardán lárnach coiteann a bhunú chun deimhnithe SCCT a dhíol agus a athcheannach. D’fhonn formhaoirseacht a dhéanamh ar na hidirbhearta ar an ardán lárnach coiteann, ba cheart don Choimisiún malartú faisnéise agus comhar idir na húdaráis inniúla, chomh maith le hidir na húdaráis sin agus an Coimisiún, a éascú. Ina theannta sin, ba cheart sreabhadh tapa faisnéise a bhunú idir an t-ardán lárnach coiteann agus clárlann SCCT. |
| --- | --- |

(60)

Ba cheart ardán lárnach coiteann a bhunú chun deimhnithe SCCT a dhíol agus a athcheannach. D’fhonn formhaoirseacht a dhéanamh ar na hidirbhearta ar an ardán lárnach coiteann, ba cheart don Choimisiún malartú faisnéise agus comhar idir na húdaráis inniúla, chomh maith le hidir na húdaráis sin agus an Coimisiún, a éascú. Ina theannta sin, ba cheart sreabhadh tapa faisnéise a bhunú idir an t-ardán lárnach coiteann agus clárlann SCCT.

| (61) | Chun rannchuidiú le cur i bhfeidhm éifeachtach an Rialacháin seo, ba cheart don Choimisiún rialuithe rioscabhunaithe a dhéanamh agus ba cheart dó athbhreithniú a dhéanamh dá réir sin ar inneachar dearbhuithe SCCT. |
| --- | --- |

(61)

Chun rannchuidiú le cur i bhfeidhm éifeachtach an Rialacháin seo, ba cheart don Choimisiún rialuithe rioscabhunaithe a dhéanamh agus ba cheart dó athbhreithniú a dhéanamh dá réir sin ar inneachar dearbhuithe SCCT.

| (62) | Chun cur i bhfeidhm aonfhoirmeach an Rialacháin seo a chumasú tuilleadh, ba cheart don Choimisiún, mar réamh-ionchur, a ríomhanna féin maidir leis na deimhnithe SCCT atá le géilleadh a chur ar fáil do na húdaráis inniúla, ar bhonn a athbhreithnithe ar dhearbhuithe SCCT. Ba cheart réamh-ionchur den sórt sin a chur ar fáil chun críocha táscacha amháin agus gan dochar don ríomh cinntitheach atá le déanamh ag an údarás inniúil. Go háirithe, níor cheart aon cheart achomhairc ann ná aon bheart feabhais eile a bheith indéanta i gcoinne réamh-ionchur den sórt sin arna dhéanamh ag an gCoimisiún. |
| --- | --- |

(62)

Chun cur i bhfeidhm aonfhoirmeach an Rialacháin seo a chumasú tuilleadh, ba cheart don Choimisiún, mar réamh-ionchur, a ríomhanna féin maidir leis na deimhnithe SCCT atá le géilleadh a chur ar fáil do na húdaráis inniúla, ar bhonn a athbhreithnithe ar dhearbhuithe SCCT. Ba cheart réamh-ionchur den sórt sin a chur ar fáil chun críocha táscacha amháin agus gan dochar don ríomh cinntitheach atá le déanamh ag an údarás inniúil. Go háirithe, níor cheart aon cheart achomhairc ann ná aon bheart feabhais eile a bheith indéanta i gcoinne réamh-ionchur den sórt sin arna dhéanamh ag an gCoimisiún.

| (63) | Ba cheart na Ballstáit a bheith in ann athbhreithnithe a dhéanamh freisin ar dhearbhuithe aonair SCCT chun críocha forfheidhmithe. Ba cheart conclúidí na n-athbhreithnithe ar dhearbhuithe aonair SCCT a roinnt leis an gCoimisiún. Ba cheart na conclúidí sin a chur ar fáil freisin d’údaráis inniúla eile trí chlárlann SCCT. |
| --- | --- |

(63)

Ba cheart na Ballstáit a bheith in ann athbhreithnithe a dhéanamh freisin ar dhearbhuithe aonair SCCT chun críocha forfheidhmithe. Ba cheart conclúidí na n-athbhreithnithe ar dhearbhuithe aonair SCCT a roinnt leis an gCoimisiún. Ba cheart na conclúidí sin a chur ar fáil freisin d’údaráis inniúla eile trí chlárlann SCCT.

| (64) | Ba cheart na Ballstáit a bheith freagrach as an ioncam a eascraíonn as cur i bhfeidhm an Rialacháin seo a shuí agus a bhailiú i gceart. |
| --- | --- |

(64)

Ba cheart na Ballstáit a bheith freagrach as an ioncam a eascraíonn as cur i bhfeidhm an Rialacháin seo a shuí agus a bhailiú i gceart.

| (65) | Ba cheart don Choimisiún measúnú tráthrialta a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an Rialacháin seo agus tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle. Ba cheart díriú sna tuarascálacha sin go háirithe ar fhéidearthachtaí maidir le feabhas a chur ar ghníomhaíochtaí ar son na haeráide i dtreo an cuspóir a bhaint amach maidir leis an Aontas a bheith aeráidneodrach faoi 2050 ar a dhéanaí. Ba cheart don Choimisiún, mar chuid den tuairisciú sin, an fhaisnéis is gá a bhailiú d’fhonn raon feidhme an Rialacháin seo a leathnú tuilleadh chuig astaíochtaí indíreacha leabaithe sna hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn II a luaithe is féidir, agus chuig earraí agus seirbhísí eile a d’fhéadfadh a bheith i mbaol sceitheadh carbóin, amhail táirgí iartheachtacha, agus modhanna a fhorbairt chun astaíochtaí leabaithe a ríomh bunaithe ar mhodhanna maidir le lorg comhshaoil, mar a leagtar amach i Moladh 2013/179/AE ón gCoimisiún (16). Ba cheart measúnú a bheith sna tuarascálacha sin freisin ar thionchar SCCT ar sceitheadh carbóin, lena n-áirítear i ndáil le honnmhairí, agus ar an tionchar eacnamaíoch, sóisialta agus críochach atá aige ar fud an Aontais, agus tréithe agus srianta sainiúla na réigiún is forimeallaí dá dtagraítear in Airteagal 349 CFAE agus na Stát oileánach ar cuid de chríoch chustaim an Aontais iad á gcur san áireamh. |
| --- | --- |

(65)

Ba cheart don Choimisiún measúnú tráthrialta a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an Rialacháin seo agus tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle. Ba cheart díriú sna tuarascálacha sin go háirithe ar fhéidearthachtaí maidir le feabhas a chur ar ghníomhaíochtaí ar son na haeráide i dtreo an cuspóir a bhaint amach maidir leis an Aontas a bheith aeráidneodrach faoi 2050 ar a dhéanaí. Ba cheart don Choimisiún, mar chuid den tuairisciú sin, an fhaisnéis is gá a bhailiú d’fhonn raon feidhme an Rialacháin seo a leathnú tuilleadh chuig astaíochtaí indíreacha leabaithe sna hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn II a luaithe is féidir, agus chuig earraí agus seirbhísí eile a d’fhéadfadh a bheith i mbaol sceitheadh carbóin, amhail táirgí iartheachtacha, agus modhanna a fhorbairt chun astaíochtaí leabaithe a ríomh bunaithe ar mhodhanna maidir le lorg comhshaoil, mar a leagtar amach i Moladh 2013/179/AE ón gCoimisiún (16). Ba cheart measúnú a bheith sna tuarascálacha sin freisin ar thionchar SCCT ar sceitheadh carbóin, lena n-áirítear i ndáil le honnmhairí, agus ar an tionchar eacnamaíoch, sóisialta agus críochach atá aige ar fud an Aontais, agus tréithe agus srianta sainiúla na réigiún is forimeallaí dá dtagraítear in Airteagal 349 CFAE agus na Stát oileánach ar cuid de chríoch chustaim an Aontais iad á gcur san áireamh.

| (66) | Ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar chleachtais chun teacht timpeall ar an Rialachán seo agus ba cheart dó aghaidh a thabhairt ar na cleachtais sin, lena n-áirítear i gcásanna ina bhféadfadh oibreoirí a gcuid earraí a mhodhnú beagán gan a mbuntréithe a athrú, nó lastais a scoilteadh go saorga, chun na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a sheachaint. Aon chásanna ina seolfaí earraí chuig tríú tír nó réigiún sula n-allmhaireofaí chuig margadh an Aontais iad, agus é mar aidhm leis sin na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a sheachaint, nó ina n-onnmhaireodh oibreoirí i dtríú tíortha a dtáirgí ar lú a ndéine astaíochtaí gás ceaptha teasa chuig an Aontas agus ina gcoinneodh siad a dtáirgí ar mó a ndéine astaíochtaí gás ceaptha teasa do mhargaí eile, nó ina ndéanfadh onnmhaireoirí nó táirgeoirí atheagrú ar a bpatrúin díola agus a mbealaí díola, nó aon chineálacha eile détháirgthe agus déchleachtas díola, agus é mar aidhm acu na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a sheachaint, ba cheart faireachán a dhéanamh ar na cásanna sin freisin. |
| --- | --- |

(66)

Ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar chleachtais chun teacht timpeall ar an Rialachán seo agus ba cheart dó aghaidh a thabhairt ar na cleachtais sin, lena n-áirítear i gcásanna ina bhféadfadh oibreoirí a gcuid earraí a mhodhnú beagán gan a mbuntréithe a athrú, nó lastais a scoilteadh go saorga, chun na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a sheachaint. Aon chásanna ina seolfaí earraí chuig tríú tír nó réigiún sula n-allmhaireofaí chuig margadh an Aontais iad, agus é mar aidhm leis sin na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a sheachaint, nó ina n-onnmhaireodh oibreoirí i dtríú tíortha a dtáirgí ar lú a ndéine astaíochtaí gás ceaptha teasa chuig an Aontas agus ina gcoinneodh siad a dtáirgí ar mó a ndéine astaíochtaí gás ceaptha teasa do mhargaí eile, nó ina ndéanfadh onnmhaireoirí nó táirgeoirí atheagrú ar a bpatrúin díola agus a mbealaí díola, nó aon chineálacha eile détháirgthe agus déchleachtas díola, agus é mar aidhm acu na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a sheachaint, ba cheart faireachán a dhéanamh ar na cásanna sin freisin.

| (67) | Agus lánurraim á tabhairt do na prionsabail a leagtar amach sa Rialachán seo, ba cheart é a bheith d’aidhm ag an obair chun raon feidhme an Rialacháin seo a leathnú na hearnálacha uile a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE a áireamh faoi 2030. Dá bhrí sin, agus athbhreithniú agus meastóireacht á ndéanamh ar chur i bhfeidhm an Rialacháin seo, ba cheart don Choimisiún leanúint de thagairt a dhéanamh don amlíne sin, agus tosaíocht a thabhairt d’astaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe sna hearraí is mó atá neamhchosanta ar sceitheadh carbóin agus atá an-dian ar charbón a chur ar áireamh laistigh de raon feidhme an Rialacháin seo, chomh maith leo sin atá leabaithe i dtáirgí iartheachtacha ina bhfuil cion suntasach de cheann amháin ar a laghad de na hearraí a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo. Mura dtíolacfaidh an Coimisiún togra reachtach le haghaidh leathnú den sórt sin, faoi 2030, ar raon feidhme an Rialacháin seo, ba cheart dó Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle a chur ar an eolas faoi na cúiseanna leis sin agus na bearta is gá a dhéanamh chun an cuspóir a bhaint amach, is é sin na hearnálacha uile a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE a chur ar áireamh a luaithe is féidir. |
| --- | --- |

(67)

Agus lánurraim á tabhairt do na prionsabail a leagtar amach sa Rialachán seo, ba cheart é a bheith d’aidhm ag an obair chun raon feidhme an Rialacháin seo a leathnú na hearnálacha uile a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE a áireamh faoi 2030. Dá bhrí sin, agus athbhreithniú agus meastóireacht á ndéanamh ar chur i bhfeidhm an Rialacháin seo, ba cheart don Choimisiún leanúint de thagairt a dhéanamh don amlíne sin, agus tosaíocht a thabhairt d’astaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe sna hearraí is mó atá neamhchosanta ar sceitheadh carbóin agus atá an-dian ar charbón a chur ar áireamh laistigh de raon feidhme an Rialacháin seo, chomh maith leo sin atá leabaithe i dtáirgí iartheachtacha ina bhfuil cion suntasach de cheann amháin ar a laghad de na hearraí a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo. Mura dtíolacfaidh an Coimisiún togra reachtach le haghaidh leathnú den sórt sin, faoi 2030, ar raon feidhme an Rialacháin seo, ba cheart dó Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle a chur ar an eolas faoi na cúiseanna leis sin agus na bearta is gá a dhéanamh chun an cuspóir a bhaint amach, is é sin na hearnálacha uile a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE a chur ar áireamh a luaithe is féidir.

| (68) | Ba cheart don Choimisiún freisin tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo dhá bhliain tar éis dheireadh na hidirthréimhse, agus gach 2 bhliain ina dhiaidh sin. Ba cheart an t-uainiú do thíolacadh na dtuarascálacha sin cloí leis na tráthchláir maidir le feidhmiú an mhargaidh carbóin de bhun Airteagal 10(5) de Threoir 2003/87/CE. Ba cheart measúnú ar thionchair SCCT a bheith sna tuarascálacha. |
| --- | --- |

(68)

Ba cheart don Choimisiún freisin tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo dhá bhliain tar éis dheireadh na hidirthréimhse, agus gach 2 bhliain ina dhiaidh sin. Ba cheart an t-uainiú do thíolacadh na dtuarascálacha sin cloí leis na tráthchláir maidir le feidhmiú an mhargaidh carbóin de bhun Airteagal 10(5) de Threoir 2003/87/CE. Ba cheart measúnú ar thionchair SCCT a bheith sna tuarascálacha.

| (69) | Chun go bhféadfar freagairt thapa agus éifeachtach a thabhairt ar imthosca neamh-intuartha, eisceachtúla agus gan chúis a mbeidh iarmhairtí scriosacha acu ar bhonneagar eacnamaíoch agus tionsclaíoch tríú tír amháin nó níos mó atá faoi réir SCCT, ba cheart don Choimisiún togra reachtach a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, de réir mar is iomchuí, lena leasófar an Rialachán seo. Ba cheart a leagan amach i dtogra reachtach den sórt sin na bearta is iomchuí i bhfianaise na gcúinsí atá ag an tríú tír nó na tríú tíortha, agus cuspóirí an Rialacháin seo á gcaomhnú ag an am céanna. Ba cheart teorainn ama a bheith leis na bearta sin. |
| --- | --- |

(69)

Chun go bhféadfar freagairt thapa agus éifeachtach a thabhairt ar imthosca neamh-intuartha, eisceachtúla agus gan chúis a mbeidh iarmhairtí scriosacha acu ar bhonneagar eacnamaíoch agus tionsclaíoch tríú tír amháin nó níos mó atá faoi réir SCCT, ba cheart don Choimisiún togra reachtach a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, de réir mar is iomchuí, lena leasófar an Rialachán seo. Ba cheart a leagan amach i dtogra reachtach den sórt sin na bearta is iomchuí i bhfianaise na gcúinsí atá ag an tríú tír nó na tríú tíortha, agus cuspóirí an Rialacháin seo á gcaomhnú ag an am céanna. Ba cheart teorainn ama a bheith leis na bearta sin.

| (70) | Ba cheart leanúint den idirphlé le tríú tíortha agus ba cheart spás a bheith ann do chomhar agus do réitigh a d’fhéadfadh a bheith ina mbonn faisnéise le haghaidh roghanna sonracha a bheidh le déanamh maidir le mionsonraí SCCT le linn a chur chun feidhme, go háirithe le linn na hidirthréimhse. |
| --- | --- |

(70)

Ba cheart leanúint den idirphlé le tríú tíortha agus ba cheart spás a bheith ann do chomhar agus do réitigh a d’fhéadfadh a bheith ina mbonn faisnéise le haghaidh roghanna sonracha a bheidh le déanamh maidir le mionsonraí SCCT le linn a chur chun feidhme, go háirithe le linn na hidirthréimhse.

| (71) | Ba cheart don Choimisiún a dhícheall a dhéanamh, ar bhealach cóir agus i gcomhréir le hoibleagáidí idirnáisiúnta an Aontais, dul i gcomhairle le tríú tíortha a ndéanann an Rialachán seo difear dá dtrádáil leis an Aontas, chun an fhéidearthacht a fhiosrú maidir le hidirphlé agus comhar i dtaca le cur chun feidhme gnéithe sonracha de SCCT. Ba cheart don Choimisiún freisin, an fhéidearthacht a fhiosrú maidir le comhaontuithe a thabhairt i gcrích a chuireann sásra praghsála carbóin tríú tíortha san áireamh. Ba cheart don Aontas cúnamh teicniúil a chur ar fáil chuige sin do thíortha i mbéal forbartha agus do na tíortha is lú forbairt arna sainaithint ag na Náisiúin Aontaithe (TLFanna). |
| --- | --- |

(71)

Ba cheart don Choimisiún a dhícheall a dhéanamh, ar bhealach cóir agus i gcomhréir le hoibleagáidí idirnáisiúnta an Aontais, dul i gcomhairle le tríú tíortha a ndéanann an Rialachán seo difear dá dtrádáil leis an Aontas, chun an fhéidearthacht a fhiosrú maidir le hidirphlé agus comhar i dtaca le cur chun feidhme gnéithe sonracha de SCCT. Ba cheart don Choimisiún freisin, an fhéidearthacht a fhiosrú maidir le comhaontuithe a thabhairt i gcrích a chuireann sásra praghsála carbóin tríú tíortha san áireamh. Ba cheart don Aontas cúnamh teicniúil a chur ar fáil chuige sin do thíortha i mbéal forbartha agus do na tíortha is lú forbairt arna sainaithint ag na Náisiúin Aontaithe (TLFanna).

| (72) | Le bunú SCCT, iarrtar go bhforbrófaí comhar déthaobhach, iltaobhach agus idirnáisiúnta le tríú tíortha. Chuige sin, ba cheart fóram tíortha a chur ar bun le hionstraimí praghsála carbóin nó le hionstraimí inchomparáide eile (‘Club Aeráide’), chun an cur chun feidhme de bheartais uaillmhianacha aeráide a chur chun cinn i ngach tír agus an bealach a réiteach do chreat praghsála carbóin domhanda. Ba cheart don Chlub Aeráide a bheith oscailte deonach agus neamheisiach agus é a bheith dírithe go háirithe ar arduaillmhian i leith na haeráide a bhaint amach i gcomhréir le Comhaontú Pháras. D’fhéadfadh an Club Aeráide feidhmiú faoi choimirce eagraíocht idirnáisiúnta iltaobhach agus ba cheart dó éascú a dhéanamh ar chomparáid agus, i gcás inarb iomchuí, chomhordú na mbeart ábhartha a mbeadh tionchar acu ar laghdú astaíochtaí. Ba cheart don Chlub Aeráide tacú freisin le hinchomparáideacht na mbeart aeráide ábhartha trí cháilíocht an fhaireacháin, an tuairiscithe agus an fhíoraithe ar an aeráid a áirithiú i measc a chomhaltaí agus trí mhodhanna rannpháirtíochta agus trédhearcachta a sholáthar idir an tAontas agus a chomhpháirtithe trádála. |
| --- | --- |

(72)

Le bunú SCCT, iarrtar go bhforbrófaí comhar déthaobhach, iltaobhach agus idirnáisiúnta le tríú tíortha. Chuige sin, ba cheart fóram tíortha a chur ar bun le hionstraimí praghsála carbóin nó le hionstraimí inchomparáide eile (‘Club Aeráide’), chun an cur chun feidhme de bheartais uaillmhianacha aeráide a chur chun cinn i ngach tír agus an bealach a réiteach do chreat praghsála carbóin domhanda. Ba cheart don Chlub Aeráide a bheith oscailte deonach agus neamheisiach agus é a bheith dírithe go háirithe ar arduaillmhian i leith na haeráide a bhaint amach i gcomhréir le Comhaontú Pháras. D’fhéadfadh an Club Aeráide feidhmiú faoi choimirce eagraíocht idirnáisiúnta iltaobhach agus ba cheart dó éascú a dhéanamh ar chomparáid agus, i gcás inarb iomchuí, chomhordú na mbeart ábhartha a mbeadh tionchar acu ar laghdú astaíochtaí. Ba cheart don Chlub Aeráide tacú freisin le hinchomparáideacht na mbeart aeráide ábhartha trí cháilíocht an fhaireacháin, an tuairiscithe agus an fhíoraithe ar an aeráid a áirithiú i measc a chomhaltaí agus trí mhodhanna rannpháirtíochta agus trédhearcachta a sholáthar idir an tAontas agus a chomhpháirtithe trádála.

| (73) | Chun tacú tuilleadh le gnóthú spriocanna Chomhaontú Pháras i dtríú tíortha, is inmhianaithe go leanfadh an tAontas de thacaíocht airgeadais a chur ar fáil trí bhuiséad an Aontais do mhaolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú i TLFanna, lena n-áirítear ina n-iarrachtaí a dtionscal monaraíochta a dhícharbónú agus a chlaochlú. Leis an tacaíocht sin ón Aontas, ba cheart rannchuidiú freisin le héascú a dhéanamh ar oiriúnú na dtionscal lena mbaineann do na ceanglais rialála nua a eascraíonn as an Rialachán seo. |
| --- | --- |

(73)

Chun tacú tuilleadh le gnóthú spriocanna Chomhaontú Pháras i dtríú tíortha, is inmhianaithe go leanfadh an tAontas de thacaíocht airgeadais a chur ar fáil trí bhuiséad an Aontais do mhaolú ar an athrú aeráide agus oiriúnú don athrú i TLFanna, lena n-áirítear ina n-iarrachtaí a dtionscal monaraíochta a dhícharbónú agus a chlaochlú. Leis an tacaíocht sin ón Aontas, ba cheart rannchuidiú freisin le héascú a dhéanamh ar oiriúnú na dtionscal lena mbaineann do na ceanglais rialála nua a eascraíonn as an Rialachán seo.

| (74) | Ós rud é go bhfuil sé d’aidhm ag SCCT táirgeadh níos glaine a spreagadh, tá an tAontas tiomanta d’oibriú le tríú tíortha ísealioncaim agus meánioncaim, agus tacú leo, i dtreo dhícharbónú a dtionscal monaraíochta mar chuid den ghné sheachtrach den Chomhaontú Glas don Eoraip agus i gcomhréir le Comhaontú Pháras. Ba cheart don Aontas leanúint de thacaíocht a thabhairt do na tíortha sin trí bhuiséad an Aontais, go háirithe TLFanna, chun rannchuidiú lena áirithiú go gcuirfear in oiriúint iad do na hoibleagáidí faoin Rialachán seo. Ba cheart don Aontas leanúint de thacaíocht a thabhairt freisin don mhaolú ar an athrú aeráide agus don oiriúnú don athrú aeráide sna tíortha sin, lena n-áirítear ina n-iarrachtaí i dtreo a dtionscal monaraíochta a dhícharbónú agus a chlaochlú, laistigh d’uasteorainn an chreata airgeadais ilbhliantúil agus den tacaíocht airgeadais a thugann an tAontas don mhaoiniú idirnáisiúnta don chomhrac i gcoinne an athraithe aeráide. Tá an tAontas ag obair i dtreo acmhainn dhílis nua a thabhairt isteach a bheidh bunaithe ar an ioncam a ghintear le díol dheimhnithe SCCT. |
| --- | --- |

(74)

Ós rud é go bhfuil sé d’aidhm ag SCCT táirgeadh níos glaine a spreagadh, tá an tAontas tiomanta d’oibriú le tríú tíortha ísealioncaim agus meánioncaim, agus tacú leo, i dtreo dhícharbónú a dtionscal monaraíochta mar chuid den ghné sheachtrach den Chomhaontú Glas don Eoraip agus i gcomhréir le Comhaontú Pháras. Ba cheart don Aontas leanúint de thacaíocht a thabhairt do na tíortha sin trí bhuiséad an Aontais, go háirithe TLFanna, chun rannchuidiú lena áirithiú go gcuirfear in oiriúint iad do na hoibleagáidí faoin Rialachán seo. Ba cheart don Aontas leanúint de thacaíocht a thabhairt freisin don mhaolú ar an athrú aeráide agus don oiriúnú don athrú aeráide sna tíortha sin, lena n-áirítear ina n-iarrachtaí i dtreo a dtionscal monaraíochta a dhícharbónú agus a chlaochlú, laistigh d’uasteorainn an chreata airgeadais ilbhliantúil agus den tacaíocht airgeadais a thugann an tAontas don mhaoiniú idirnáisiúnta don chomhrac i gcoinne an athraithe aeráide. Tá an tAontas ag obair i dtreo acmhainn dhílis nua a thabhairt isteach a bheidh bunaithe ar an ioncam a ghintear le díol dheimhnithe SCCT.

| (75) | Ní dochar an Rialachán seo do Rialacháin (AE) 2016/679 (17) ná (AE) 2018/1725 (18) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle. |
| --- | --- |

(75)

Ní dochar an Rialachán seo do Rialacháin (AE) 2016/679 (17) ná (AE) 2018/1725 (18) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

| (76) | Ar mhaithe le héifeachtúlacht, ba cheart feidhm a bheith ag Rialachán (CE) Uimh. 515/97 ón gComhairle (19)
  mutatis mutandis maidir leis an Rialachán seo. |
| --- | --- |

(76)

Ar mhaithe le héifeachtúlacht, ba cheart feidhm a bheith ag Rialachán (CE) Uimh. 515/97 ón gComhairle (19)
  mutatis mutandis maidir leis an Rialachán seo.

| (77) | Chun eilimintí áirithe neamhriachtanacha den Rialachán seo a fhorlíonadh nó a leasú, ba cheart an chumhacht a tharmligean chuig an gCoimisiún chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE i ndáil leis an méid seo a leanas:






  — | an Rialachán seo a fhorlíonadh trí cheanglais agus nósanna imeachta a leagan síos do thríú tíortha nó tríú críocha a baineadh den liosta i bpointe 2 d’Iarscríbhinn III, lena áirithiú go gcuirfear an Rialachán seo i bhfeidhm maidir leis na tíortha nó na críocha sin i ndáil le leictreachas; |
| --- | --- | --- |

(77)

Chun eilimintí áirithe neamhriachtanacha den Rialachán seo a fhorlíonadh nó a leasú, ba cheart an chumhacht a tharmligean chuig an gCoimisiún chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE i ndáil leis an méid seo a leanas:

—

an Rialachán seo a fhorlíonadh trí cheanglais agus nósanna imeachta a leagan síos do thríú tíortha nó tríú críocha a baineadh den liosta i bpointe 2 d’Iarscríbhinn III, lena áirithiú go gcuirfear an Rialachán seo i bhfeidhm maidir leis na tíortha nó na críocha sin i ndáil le leictreachas;

| — | leasú a dhéanamh ar liosta na dtríú tíortha agus na dtríú críocha a liostaítear i bpointe 1 nó i bpointe 2 d’Iarscríbhinn III, trí na tíortha nó na críocha sin a chur leis an liosta sin, chun na tríú tíortha nó na tríú críocha sin atá lánpháirtithe go hiomlán in CTA AE, nó atá nasctha leis, i gcás comhaontuithe amach anseo, a eisiamh ó SCCT, nó trí thríú tíortha nó tríú críocha a bhaint den liosta sin, agus, ar an gcaoi sin, iad a chur faoi réir SCCT, i gcás nach ngearrann siad muirear éifeachtach ar phraghas CTA AE ar earraí a onnmhairítear chuig an Aontas; |
| --- | --- |

—

leasú a dhéanamh ar liosta na dtríú tíortha agus na dtríú críocha a liostaítear i bpointe 1 nó i bpointe 2 d’Iarscríbhinn III, trí na tíortha nó na críocha sin a chur leis an liosta sin, chun na tríú tíortha nó na tríú críocha sin atá lánpháirtithe go hiomlán in CTA AE, nó atá nasctha leis, i gcás comhaontuithe amach anseo, a eisiamh ó SCCT, nó trí thríú tíortha nó tríú críocha a bhaint den liosta sin, agus, ar an gcaoi sin, iad a chur faoi réir SCCT, i gcás nach ngearrann siad muirear éifeachtach ar phraghas CTA AE ar earraí a onnmhairítear chuig an Aontas;

| — | an Rialachán seo a fhorlíonadh trí shonrú a dhéanamh ar na coinníollacha maidir le creidiúnú fíoraitheoirí a dheonú, rialú agus formhaoirseacht a dhéanamh ar fhíoraitheoirí creidiúnaithe, creidiúnú a tharraingt siar, agus aitheantas frithpháirteach agus meastóireacht piaraí a dhéanamh ar na comhlachtaí creidiúnaithe; |
| --- | --- |

—

an Rialachán seo a fhorlíonadh trí shonrú a dhéanamh ar na coinníollacha maidir le creidiúnú fíoraitheoirí a dheonú, rialú agus formhaoirseacht a dhéanamh ar fhíoraitheoirí creidiúnaithe, creidiúnú a tharraingt siar, agus aitheantas frithpháirteach agus meastóireacht piaraí a dhéanamh ar na comhlachtaí creidiúnaithe;

| — | an Rialachán seo a fhorlíonadh trí uainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le díol agus athcheannach dheimhnithe SCCT a shainiú tuilleadh; agus |
| --- | --- |

—

an Rialachán seo a fhorlíonadh trí uainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le díol agus athcheannach dheimhnithe SCCT a shainiú tuilleadh; agus

| — | liosta na n-earraí in Iarscríbhinn I a leasú trí earraí atá modhnaithe beagán a chur leis, in imthosca áirithe, chun bearta a neartú lena dtugtar aghaidh ar chleachtais imchéimnithe. |
| --- | --- |

—

liosta na n-earraí in Iarscríbhinn I a leasú trí earraí atá modhnaithe beagán a chur leis, in imthosca áirithe, chun bearta a neartú lena dtugtar aghaidh ar chleachtais imchéimnithe.

Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (20). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

| (78) | Ba cheart comhairliúcháin den sórt sin a dhéanamh ar bhealach trédhearcach agus féadfar a áireamh iontu comhairliúcháin roimh ré le geallsealbhóirí, amhail comhlachtaí inniúla, an tionscal (lena n-áirítear FBManna), comhpháirtithe sóisialta amhail ceardchumainn, eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus eagraíochtaí comhshaoil. |
| --- | --- |

(78)

Ba cheart comhairliúcháin den sórt sin a dhéanamh ar bhealach trédhearcach agus féadfar a áireamh iontu comhairliúcháin roimh ré le geallsealbhóirí, amhail comhlachtaí inniúla, an tionscal (lena n-áirítear FBManna), comhpháirtithe sóisialta amhail ceardchumainn, eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus eagraíochtaí comhshaoil.

| (79) | Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (21). |
| --- | --- |

(79)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (21).

| (80) | Ba cheart leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha feadh an timthrialla caiteachais, lena n-áirítear neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath agus a fhiosrú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, pionóis airgeadais agus riaracháin a ghearradh. Dá bhrí sin, ba cheart do SCCT dul i muinín sásraí iomchuí agus éifeachtacha chun caillteanais ioncaim phoiblí a sheachaint. |
| --- | --- |

(80)

Ba cheart leasanna airgeadais an Aontais a chosaint trí bhearta comhréireacha feadh an timthrialla caiteachais, lena n-áirítear neamhrialtachtaí a chosc, a bhrath agus a fhiosrú, cistí a cailleadh, a íocadh go mícheart nó a úsáideadh go mícheart a ghnóthú agus, i gcás inarb iomchuí, pionóis airgeadais agus riaracháin a ghearradh. Dá bhrí sin, ba cheart do SCCT dul i muinín sásraí iomchuí agus éifeachtacha chun caillteanais ioncaim phoiblí a sheachaint.

| (81) | Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon sceitheadh carbóin a chosc agus ar an gcaoi sin astaíochtaí domhanda carbóin a laghdú, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a bhfairsinge agus a n-éifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú. |
| --- | --- |

(81)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon sceitheadh carbóin a chosc agus ar an gcaoi sin astaíochtaí domhanda carbóin a laghdú, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a bhfairsinge agus a n-éifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

| (82) | Ionas go bhféadfar gníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme faoin Rialachán seo a ghlacadh go tráthúil, ba cheart don Rialachán seo teacht i bhfeidhm an lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, |
| --- | --- |

(82)

Ionas go bhféadfar gníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme faoin Rialachán seo a ghlacadh go tráthúil, ba cheart don Rialachán seo teacht i bhfeidhm an lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh,

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

CAIBIDIL I

ÁBHAR, RAON FEIDHME AGUS SAINMHÍNITHE

Airteagal 1

Ábhar

1.   Bunaítear leis an Rialachán seo sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (‘SCCT’) chun aghaidh a thabhairt ar astaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe sna hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I, tráth a n-allmhairithe isteach i gcríoch chustaim an Aontais, chun an riosca sceite carbóin a chosc, lena laghdaítear astaíochtaí domhanda carbóin agus lena dtacaítear le gnóthú spriocanna Chomhaontú Pháras, agus trí dhreasachtaí a chruthú freisin le haghaidh astaíochtaí a laghdú ag oibreoirí i dtríú tíortha.

2.   Le SCCT, comhlánaítear an córas maidir le trádáil lamháltas astaíochtaí gás ceaptha teasa laistigh den Aontas arna bhunú faoi Threoir 2003/87/CE (‘CTA AE’) trí shraith choibhéiseach rialacha a chur i bhfeidhm maidir le hallmhairiú na n-earraí dá dtagraítear in Airteagal 2 den Rialachán seo isteach i gcríoch chustaim an Aontais.

3.   Tá sé beartaithe go dtiocfaidh SCCT in ionad na sásraí a bunaíodh faoi Threoir 2003/87/CE chun an riosca sceite carbóin a chosc trína léiriú a mhéid atá lamháltais CTA AE leithdháilte saor in aisce i gcomhréir le hAirteagal 10a den Treoir sin.

Airteagal 2

Raon feidhme

1.   Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir le hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I, de thionscnamh tríú tír, i gcás ina ndéantar na hearraí sin, nó táirgí próiseáilte ó na hearraí sin ar toradh iad ar an nós imeachta próiseála isteach dá dtagraítear in Airteagal 256 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, a allmhairiú isteach i gcríoch chustaim an Aontais.

2.   Tá feidhm ag an Rialachán seo freisin maidir le hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo de thionscnamh tríú tír, i gcás ina ndéantar na hearraí sin, nó táirgí próiseáilte ó na hearraí sin ar toradh iad ar an nós imeachta próiseála isteach dá dtagraítear in Airteagal 256 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, a thabhairt chuig oileán saorga, struchtúr seasta nó ar snámh, nó aon struchtúr eile ar an scairbh ilchríochach nó i limistéar eacnamaíoch eisiach de chuid Ballstáit atá cóngarach do chríoch chustaim an Aontais.

Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena leagtar síos coinníollacha mionsonraithe maidir le SCCT a chur i bhfeidhm ar na hearraí sin, go háirithe a mhéid a bhaineann le coincheapa atá coibhéiseach le hallmhairiú isteach i gcríoch an Aontais agus le scaoileadh le haghaidh saorchúrsaíochta, a mhéid a bhaineann leis na nósanna imeachta maidir le dearbhú SCCT a thíolacadh i ndáil leis na hearraí sin agus na rialuithe atá le déanamh ag na húdaráis chustaim. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2) den Rialachán seo.

3.   De mhaolú ar mhíreanna 1 agus 2, ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo:

| (a) | maidir le hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais ar choinníoll nach mó luach intreach na n-earraí sin, in aghaidh na coinsíneachta, ná an luach a shonraítear d’earraí ar luach diomaibhseach dá dtagraítear in Airteagal 23 de Rialachán (CE) Uimh. 1186/2009 ón gComhairle (22); |
| --- | --- |

(a)

maidir le hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo a allmhairítear isteach i gcríoch chustaim an Aontais ar choinníoll nach mó luach intreach na n-earraí sin, in aghaidh na coinsíneachta, ná an luach a shonraítear d’earraí ar luach diomaibhseach dá dtagraítear in Airteagal 23 de Rialachán (CE) Uimh. 1186/2009 ón gComhairle (22);

| (b) | maidir le hearraí atá i mbagáiste pearsanta taistealaithe ag teacht ó thríú tír ar choinníoll nach mó luach intreach na n-earraí sin ná an luach a shonraítear d’earraí ar luach diomaibhseach dá dtagraítear in Airteagal 23 de Rialachán (CE) Uimh. 1186/2009; |
| --- | --- |

(b)

maidir le hearraí atá i mbagáiste pearsanta taistealaithe ag teacht ó thríú tír ar choinníoll nach mó luach intreach na n-earraí sin ná an luach a shonraítear d’earraí ar luach diomaibhseach dá dtagraítear in Airteagal 23 de Rialachán (CE) Uimh. 1186/2009;

| (c) | maidir le hearraí atá le bogadh nó le húsáid i gcomhthéacs gníomhaíochtaí míleata de bhun Airteagal 1, pointe (49), de Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2446 ón gCoimisiún (23). |
| --- | --- |

(c)

maidir le hearraí atá le bogadh nó le húsáid i gcomhthéacs gníomhaíochtaí míleata de bhun Airteagal 1, pointe (49), de Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2446 ón gCoimisiún (23).

4.   De mhaolú ar mhíreanna 1 agus 2, ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le hearraí de thionscnamh na dtríú tíortha agus na dtríú críocha a liostaítear i bpointe 1 d’Iarscríbhinn III.

5.   Measfar gur earraí de thionscnamh tríú tíortha iad earraí allmhairithe i gcomhréir leis na rialacha maidir le tionscnamh neamhfhabhair dá dtagraítear in Airteagal 59 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013.

6.   Déanfar tríú tíortha agus tríú críocha a liostú i bpointe 1 d’Iarscríbhinn III i gcás ina gcomhlíonann siad gach ceann de na coinníollacha seo a leanas:

| (a) | tá feidhm ag CTA AE maidir leis an tríú tír nó an tríú críoch sin nó gur tugadh comhaontú i gcrích idir an tríú tír sin nó an tríú críoch sin agus an tAontas ar comhaontú é lena ndéantar nasc iomlán idir CTA AE agus córas trádála astaíochtaí an tríú tír nó an tríú críoch sin; |
| --- | --- |

(a)

tá feidhm ag CTA AE maidir leis an tríú tír nó an tríú críoch sin nó gur tugadh comhaontú i gcrích idir an tríú tír sin nó an tríú críoch sin agus an tAontas ar comhaontú é lena ndéantar nasc iomlán idir CTA AE agus córas trádála astaíochtaí an tríú tír nó an tríú críoch sin;

| (b) | an praghas carbóin a íoctar i dtír thionscnaimh na n-earraí, muirearaítear go hiarbhír é ar na hastaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe sna hearraí sin gan aon lacáistí seachas na cinn sin a chuirtear i bhfeidhm i gcomhréir le CTA AE freisin. |
| --- | --- |

(b)

an praghas carbóin a íoctar i dtír thionscnaimh na n-earraí, muirearaítear go hiarbhír é ar na hastaíochtaí gás ceaptha teasa atá leabaithe sna hearraí sin gan aon lacáistí seachas na cinn sin a chuirtear i bhfeidhm i gcomhréir le CTA AE freisin.

7.   Má tá margadh leictreachais ag tríú tír nó ag tríú críoch, ar margadh é atá comhtháite trí mhargadhchúpláil le margadh inmheánach an Aontais don leictreachas, agus mura bhfuil aon réiteach teicniúil ann chun SCCT a chur i bhfeidhm i leith allmhairiú leictreachais isteach i gcríoch chustaim an Aontais ón tríú tír sin nó ón tríú críoch sin, beidh díolúine ó chur i bhfeidhm SCCT ag an allmhairiú leictreachais ón tír nó ón gcríoch, ar choinníoll go bhfuil measúnú déanta ag an gCoimisiún gur comhlíonadh na coinníollacha seo a leanas go léir i gcomhréir le mír 8:

| (a) | tá comhaontú tugtha i gcrích ag an tríú tír nó ag an tríú críoch leis an Aontas, lena leagtar amach oibleagáid maidir le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm i réimse an leictreachais, lena n-áirítear an reachtaíocht maidir le forbairt foinsí in-athnuaite fuinnimh, chomh maith le rialacha eile i réimse an fhuinnimh, an chomhshaoil agus na hiomaíochta; |
| --- | --- |

(a)

tá comhaontú tugtha i gcrích ag an tríú tír nó ag an tríú críoch leis an Aontas, lena leagtar amach oibleagáid maidir le dlí an Aontais a chur i bhfeidhm i réimse an leictreachais, lena n-áirítear an reachtaíocht maidir le forbairt foinsí in-athnuaite fuinnimh, chomh maith le rialacha eile i réimse an fhuinnimh, an chomhshaoil agus na hiomaíochta;

| (b) | cuirtear chun feidhme leis an reachtaíocht intíre sa tríú tír sin nó sa tríú críoch sin príomhfhorálacha reachtaíocht mhargadh leictreachais an Aontais, lena n-áirítear an reachtaíocht maidir le forbairt foinsí in-athnuaite fuinnimh agus le margadhchúpláil margaí leictreachais; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear chun feidhme leis an reachtaíocht intíre sa tríú tír sin nó sa tríú críoch sin príomhfhorálacha reachtaíocht mhargadh leictreachais an Aontais, lena n-áirítear an reachtaíocht maidir le forbairt foinsí in-athnuaite fuinnimh agus le margadhchúpláil margaí leictreachais;

| (c) | tá treochlár curtha faoi bhráid an Choimisiúin ag an tríú tír nó ag an tríú críoch, ina bhfuil amchlár chun bearta a ghlacadh chun na coinníollacha a leagtar amach i bpointí (d) agus (e) a chur chun feidhme; |
| --- | --- |

(c)

tá treochlár curtha faoi bhráid an Choimisiúin ag an tríú tír nó ag an tríú críoch, ina bhfuil amchlár chun bearta a ghlacadh chun na coinníollacha a leagtar amach i bpointí (d) agus (e) a chur chun feidhme;

| (d) | tá gealltanas tugtha ag an tríú tír nó ag an tríú críoch i leith na haeráidneodrachta faoi 2050 agus, i gcás inarb infheidhme, tá straitéis forbartha fhadtéarmach, le haghaidh lár an chéid agus ailínithe leis an gcuspóir sin, foirmlithe aici dá réir maidir le híseal-astaíochtaí gás ceaptha teasa agus curtha in iúl go foirmiúil aici do Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC), agus tá an gealltanas sin curtha chun feidhme aici ina reachtaíocht intíre; |
| --- | --- |

(d)

tá gealltanas tugtha ag an tríú tír nó ag an tríú críoch i leith na haeráidneodrachta faoi 2050 agus, i gcás inarb infheidhme, tá straitéis forbartha fhadtéarmach, le haghaidh lár an chéid agus ailínithe leis an gcuspóir sin, foirmlithe aici dá réir maidir le híseal-astaíochtaí gás ceaptha teasa agus curtha in iúl go foirmiúil aici do Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC), agus tá an gealltanas sin curtha chun feidhme aici ina reachtaíocht intíre;

| (e) | agus an treochlár á chur chun feidhme aici dá dtagraítear i bpointe (c), tá comhlíonadh na sprioc-amanna a socraíodh agus dul chun cinn substaintiúil i dtreo ailíniú na reachtaíochta intíre le dlí an Aontais i réimse na gníomhaíochta ar son na haeráide léirithe ag an tríú tír nó ag an tríú críoch, ar bhonn an treochláir sin, lena n-áirítear dul chun cinn i dtreo praghsála carbóin ar leibhéal coibhéiseach leis an Aontas go háirithe a mhéid a bhaineann le giniúint leictreachais. Tá córas trádála astaíochtaí le haghaidh leictreachais a chur chun feidhme, a bhfuil praghas coibhéiseach aige le CTA AE, le tabhairt chun críche faoin 1 Eanáir 2030; |
| --- | --- |

(e)

agus an treochlár á chur chun feidhme aici dá dtagraítear i bpointe (c), tá comhlíonadh na sprioc-amanna a socraíodh agus dul chun cinn substaintiúil i dtreo ailíniú na reachtaíochta intíre le dlí an Aontais i réimse na gníomhaíochta ar son na haeráide léirithe ag an tríú tír nó ag an tríú críoch, ar bhonn an treochláir sin, lena n-áirítear dul chun cinn i dtreo praghsála carbóin ar leibhéal coibhéiseach leis an Aontas go háirithe a mhéid a bhaineann le giniúint leictreachais. Tá córas trádála astaíochtaí le haghaidh leictreachais a chur chun feidhme, a bhfuil praghas coibhéiseach aige le CTA AE, le tabhairt chun críche faoin 1 Eanáir 2030;

| (f) | tá córas éifeachtach curtha ar bun ag an tríú tír nó ag an tríú críoch chun allmhairiú indíreach leictreachais isteach san Aontas ó thríú tíortha nó ó thríú críocha eile nach gcomhlíonann na coinníollacha atá leagtha amach i bpointí (a) go (e) a chosc. |
| --- | --- |

(f)

tá córas éifeachtach curtha ar bun ag an tríú tír nó ag an tríú críoch chun allmhairiú indíreach leictreachais isteach san Aontas ó thríú tíortha nó ó thríú críocha eile nach gcomhlíonann na coinníollacha atá leagtha amach i bpointí (a) go (e) a chosc.

8.   Déanfar tríú tír nó tríú críoch a chomhlíonann na coinníollacha uile a leagtar amach i mír 7 a liostú i bpointe 2 d’Iarscríbhinn III, agus cuirfidh sí isteach dhá thuarascáil maidir le comhlíonadh na gcoinníollacha sin, an chéad tuarascáil le cur isteach faoin 1 Iúil 2025 agus an dara tuarascáil faoin 31 Nollaig 2027. Faoin 31 Nollaig 2025 agus faoin 1 Iúil 2028, déanfaidh an Coimisiún a mheasúnú, go háirithe ar bhonn an treochláir dá dtagraítear i mír 7, pointe (c), agus ar bhonn na dtuarascálacha a fuarthas ón tríú tír nó ón tríú críoch, an bhfuil an tríú tír nó an tríú críoch sin fós ag comhlíonadh na gcoinníollacha a leagtar amach i mír 7.

9.   Déanfar tríú tír nó tríú críoch a liostaítear i bpointe 2 d’Iarscríbhinn III a bhaint den liosta sin i gcás ina mbeidh feidhm ag ceann amháin nó níos mó de na coinníollacha seo a leanas:

| (a) | má tá cúiseanna ag an gCoimisiún a mheas nach bhfuil dul chun cinn leordhóthanach léirithe ag an tríú tír nó ag an tríú críoch sin chun ceann de na coinníollacha a leagtar amach i mír 7a chomhlíonadh, nó má tá beart déanta ag an tríú tír nó ag an tríú críoch sin atá ar neamhréir leis na cuspóirí a leagtar amach i reachtaíocht aeráide agus chomhshaoil an Aontais; |
| --- | --- |

(a)

má tá cúiseanna ag an gCoimisiún a mheas nach bhfuil dul chun cinn leordhóthanach léirithe ag an tríú tír nó ag an tríú críoch sin chun ceann de na coinníollacha a leagtar amach i mír 7a chomhlíonadh, nó má tá beart déanta ag an tríú tír nó ag an tríú críoch sin atá ar neamhréir leis na cuspóirí a leagtar amach i reachtaíocht aeráide agus chomhshaoil an Aontais;

| (b) | má tá bearta déanta ag an tríú tír nó ag an tríú críoch sin atá contrártha lena cuspóirí dícharbónaithe, amhail tacaíocht phoiblí a sholáthar chun acmhainneacht nua ghiniúna a bhunú a astaíonn níos mó ná 550 gram de dhé-ocsaíd charbóin (‘CO2’) de thionscnamh breosla iontaise in aghaidh na cileavatuaire leictreachais; |
| --- | --- |

(b)

má tá bearta déanta ag an tríú tír nó ag an tríú críoch sin atá contrártha lena cuspóirí dícharbónaithe, amhail tacaíocht phoiblí a sholáthar chun acmhainneacht nua ghiniúna a bhunú a astaíonn níos mó ná 550 gram de dhé-ocsaíd charbóin (‘CO2’) de thionscnamh breosla iontaise in aghaidh na cileavatuaire leictreachais;

| (c) | má tá fianaise ag an gCoimisiún go bhfuil, mar thoradh ar mhéadú ar onnmhairí leictreachais chuig an Aontas, méadú 5% ar a laghad tagtha ar na hastaíochtaí in aghaidh na cileavatuaire leictreachais a táirgeadh sa tríú tír nó sa tríú críoch sin i gcomparáid leis an 1 Eanáir 2026. |
| --- | --- |

(c)

má tá fianaise ag an gCoimisiún go bhfuil, mar thoradh ar mhéadú ar onnmhairí leictreachais chuig an Aontas, méadú 5% ar a laghad tagtha ar na hastaíochtaí in aghaidh na cileavatuaire leictreachais a táirgeadh sa tríú tír nó sa tríú críoch sin i gcomparáid leis an 1 Eanáir 2026.

10.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 28 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh trí cheanglais agus nósanna imeachta a leagan síos do thríú tíortha nó tríú críocha a baineadh ón liosta i bpointe 2 d’Iarscríbhinn III, chun cur i bhfeidhm an Rialacháin seo maidir leis na tíortha nó na críocha sin a áirithiú maidir le leictreachas. Má tharlaíonn sé i gcásanna mar sin go bhfuil an mhargadhchúpláil fós ar neamhréir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo, féadfaidh an Coimisiún cinneadh a dhéanamh na tríú tíortha nó na tríú críocha sin a eisiamh ó mhargadhchúpláil an Aontais agus féadfaidh sé a cheangal go mbeadh leithdháileadh acmhainne sainráite ann ag an teorainn idir an tAontas agus na tríú tíortha nó tríú críocha sin, ionas gur féidir SCCT a chur i bhfeidhm.

11.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 28 chun na liostaí de thríú tíortha nó de thríú críocha a liostaítear i bpointe 1 nó 2 d’Iarscríbhinn III a leasú trí thríú tír nó tríú críoch a chur leis nó a bhaint as, ag brath ar cibé atá nó nach bhfuil na coinníollacha a leagtar amach i míreanna 6, 7 nó 9 den Airteagal seo á gcomhlíonadh i ndáil leis an tríú tír nó leis an tríú críoch sin.

12.   Féadfaidh an tAontas comhaontuithe a thabhairt i gcrích le tríú tíortha nó tríú críocha d’fhonn sásraí praghsála carbóin i dtíortha nó críocha den sórt sin a chur san áireamh chun críocha chur i bhfeidhm Airteagal 9.

Airteagal 3

Sainmhínithe

Chun críocha an Rialacháin seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

| (1) | ciallaíonn ‘earraí’ earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I; |
| --- | --- |

(1)

ciallaíonn ‘earraí’ earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I;

| (2) | ciallaíonn ‘gáis ceaptha teasa’ gáis ceaptha teasa mar a shonraítear in Iarscríbhinn I i ndáil le gach ceann de na hearraí a liostaítear san Iarscríbhinn sin; |
| --- | --- |

(2)

ciallaíonn ‘gáis ceaptha teasa’ gáis ceaptha teasa mar a shonraítear in Iarscríbhinn I i ndáil le gach ceann de na hearraí a liostaítear san Iarscríbhinn sin;

| (3) | ciallaíonn ‘astaíochtaí’ scaoileadh gás ceaptha teasa san atmaisféar ó tháirgeadh earraí; |
| --- | --- |

(3)

ciallaíonn ‘astaíochtaí’ scaoileadh gás ceaptha teasa san atmaisféar ó tháirgeadh earraí;

| (4) | ciallaíonn ‘allmhairiú’ scaoileadh i saorchúrsaíocht dá bhforáiltear in Airteagal 201 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013; |
| --- | --- |

(4)

ciallaíonn ‘allmhairiú’ scaoileadh i saorchúrsaíocht dá bhforáiltear in Airteagal 201 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013;

| (5) | ciallaíonn ‘CTA AE’ (Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh) an córas maidir le trádáil lamháltas astaíochtaí gás ceaptha teasa laistigh den Aontas i leith gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE cé is moite de ghníomhaíochtaí eitlíochta; |
| --- | --- |

(5)

ciallaíonn ‘CTA AE’ (Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh) an córas maidir le trádáil lamháltas astaíochtaí gás ceaptha teasa laistigh den Aontas i leith gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE cé is moite de ghníomhaíochtaí eitlíochta;

| (6) | ciallaíonn ‘críoch chustaim an Aontais’ an chríoch a shainítear in Airteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013; |
| --- | --- |

(6)

ciallaíonn ‘críoch chustaim an Aontais’ an chríoch a shainítear in Airteagal 4 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013;

| (7) | ciallaíonn ‘tríú tír’ tír nó críoch lasmuigh de chríoch chustaim an Aontais; |
| --- | --- |

(7)

ciallaíonn ‘tríú tír’ tír nó críoch lasmuigh de chríoch chustaim an Aontais;

| (8) | ciallaíonn ‘scairbh ilchríochach’ scairbh ilchríochach mar a shainmhínítear in Airteagal 76 de Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige; |
| --- | --- |

(8)

ciallaíonn ‘scairbh ilchríochach’ scairbh ilchríochach mar a shainmhínítear in Airteagal 76 de Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige;

| (9) | ciallaíonn ‘limistéar eacnamaíoch eisiach’ limistéar eacnamaíoch eisiach mar a shainmhínítear in Airteagal 55 de Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige agus ar dhearbhaigh Ballstát gur limistéar eacnamaíoch eisiach é de bhun an choinbhinsiúin sin; |
| --- | --- |

(9)

ciallaíonn ‘limistéar eacnamaíoch eisiach’ limistéar eacnamaíoch eisiach mar a shainmhínítear in Airteagal 55 de Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir le Dlí na Farraige agus ar dhearbhaigh Ballstát gur limistéar eacnamaíoch eisiach é de bhun an choinbhinsiúin sin;

| (10) | ciallaíonn ‘luach intreach’ an luach intreach ar earraí tráchtála a shainmhínítear in Airteagal 1, pointe (48), de Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2446; |
| --- | --- |

(10)

ciallaíonn ‘luach intreach’ an luach intreach ar earraí tráchtála a shainmhínítear in Airteagal 1, pointe (48), de Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2446;

| (11) | ciallaíonn ‘margadhchúpláil’ acmhainn tarchurtha a leithdháileadh trí chóras Aontais lena ndéantar orduithe a mheaitseáil agus acmhainní traslimistéir a leithdháileadh go comhuaineach faoi mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2015/1222; |
| --- | --- |

(11)

ciallaíonn ‘margadhchúpláil’ acmhainn tarchurtha a leithdháileadh trí chóras Aontais lena ndéantar orduithe a mheaitseáil agus acmhainní traslimistéir a leithdháileadh go comhuaineach faoi mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2015/1222;

| (12) | ciallaíonn ‘leithdháileadh acmhainne sainráite’ leithdháileadh acmhainne tarchurtha trasteorann ar leithligh ó thrádáil leictreachais; |
| --- | --- |

(12)

ciallaíonn ‘leithdháileadh acmhainne sainráite’ leithdháileadh acmhainne tarchurtha trasteorann ar leithligh ó thrádáil leictreachais;

| (13) | ciallaíonn ‘údarás inniúil’ an t-údarás arna ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir le hAirteagal 11; |
| --- | --- |

(13)

ciallaíonn ‘údarás inniúil’ an t-údarás arna ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir le hAirteagal 11;

| (14) | ciallaíonn ‘údaráis chustaim’ riaracháin chustaim na mBallstát mar a shainmhínítear in Airteagal 5, pointe (1), de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013; |
| --- | --- |

(14)

ciallaíonn ‘údaráis chustaim’ riaracháin chustaim na mBallstát mar a shainmhínítear in Airteagal 5, pointe (1), de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013;

| (15) | ciallaíonn ‘allmhaireoir’ an duine a thaisceann dearbhú custaim maidir le scaoileadh le haghaidh saorchúrsaíocht earraí in ainm an duine sin agus thar ceann an duine sin, nó i gcás ina dtaisceann ionadaí custaim indíreach an dearbhú custaim i gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, an duine ar a dtaisctear an dearbhú sin thar ceann an duine sin; |
| --- | --- |

(15)

ciallaíonn ‘allmhaireoir’ an duine a thaisceann dearbhú custaim maidir le scaoileadh le haghaidh saorchúrsaíocht earraí in ainm an duine sin agus thar ceann an duine sin, nó i gcás ina dtaisceann ionadaí custaim indíreach an dearbhú custaim i gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, an duine ar a dtaisctear an dearbhú sin thar ceann an duine sin;

| (16) | ciallaíonn ‘dearbhóir custaim’ dearbhóir mar a shainmhínítear in Airteagal 5, pointe (15), de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 é, a thaisceann dearbhú custaim chun earraí a scaoileadh le haghaidh saorchúrsaíochta ina ainm féin nó an duine a dtaisctear dearbhú den sórt sin ina ainm; |
| --- | --- |

(16)

ciallaíonn ‘dearbhóir custaim’ dearbhóir mar a shainmhínítear in Airteagal 5, pointe (15), de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 é, a thaisceann dearbhú custaim chun earraí a scaoileadh le haghaidh saorchúrsaíochta ina ainm féin nó an duine a dtaisctear dearbhú den sórt sin ina ainm;

| (17) | ciallaíonn ‘dearbhóir SCCT údaraithe’ duine atá údaraithe ag údarás inniúil i gcomhréir le hAirteagal 17; |
| --- | --- |

(17)

ciallaíonn ‘dearbhóir SCCT údaraithe’ duine atá údaraithe ag údarás inniúil i gcomhréir le hAirteagal 17;

| (18) | ciallaíonn ‘duine’ duine nádúrtha, duine dlítheanach nó aon chomhlachas daoine nach duine dlítheanach é nó í ach a n-aithnítear faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta go bhfuil an inniúlacht aige nó aici gníomhartha dlíthiúla a dhéanamh; |
| --- | --- |

(18)

ciallaíonn ‘duine’ duine nádúrtha, duine dlítheanach nó aon chomhlachas daoine nach duine dlítheanach é nó í ach a n-aithnítear faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta go bhfuil an inniúlacht aige nó aici gníomhartha dlíthiúla a dhéanamh;

| (19) | ciallaíonn ‘bunaithe i mBallstát’:






  (a) | i gcás duine nádúrtha, aon duine a bhfuil a áit nó a háit chónaithe i mBallstát; |
| --- | --- | --- |

(19)

ciallaíonn ‘bunaithe i mBallstát’:

(a)

i gcás duine nádúrtha, aon duine a bhfuil a áit nó a háit chónaithe i mBallstát;

| (b) | i gcás duine dlítheanach nó comhlachas daoine, aon duine a bhfuil a oifig chláraithe nó a hoifig chláraithe, a cheannáras lárnach nó a ceannáras lárnach nó buanbhunaíocht ghnó i mBallstát; |
| --- | --- |

(b)

i gcás duine dlítheanach nó comhlachas daoine, aon duine a bhfuil a oifig chláraithe nó a hoifig chláraithe, a cheannáras lárnach nó a ceannáras lárnach nó buanbhunaíocht ghnó i mBallstát;

| (20) | ciallaíonn ‘Uimhir Chláraithe agus Aitheantais Oibreoirí Eacnamaíocha (uimhir EORI)’ an uimhir a shann an t-údarás custaim nuair a rinneadh an clárúchán chun críoch custaim i gcomhréir le hAirteagal 9 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013; |
| --- | --- |

(20)

ciallaíonn ‘Uimhir Chláraithe agus Aitheantais Oibreoirí Eacnamaíocha (uimhir EORI)’ an uimhir a shann an t-údarás custaim nuair a rinneadh an clárúchán chun críoch custaim i gcomhréir le hAirteagal 9 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013;

| (21) | ciallaíonn ‘astaíochtaí díreacha’ astaíochtaí ó phróisis táirgthe earraí, lena n-áirítear astaíochtaí ó tháirgeadh téimh agus fuaraithe a ídítear le linn na bpróiseas táirgthe, gan beann ar shuíomh táirgthe an téimh nó an fhuaraithe; |
| --- | --- |

(21)

ciallaíonn ‘astaíochtaí díreacha’ astaíochtaí ó phróisis táirgthe earraí, lena n-áirítear astaíochtaí ó tháirgeadh téimh agus fuaraithe a ídítear le linn na bpróiseas táirgthe, gan beann ar shuíomh táirgthe an téimh nó an fhuaraithe;

| (22) | ciallaíonn ‘astaíochtaí leabaithe’ astaíochtaí díreacha a scaoiltear le linn táirgeadh earraí agus astaíochtaí indíreacha ó tháirgeadh leictreachais a ídítear le linn na bpróiseas táirgthe, arna ríomh i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn IV agus atá sonraithe tuilleadh sna gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh de bhun Airteagal 7(7); |
| --- | --- |

(22)

ciallaíonn ‘astaíochtaí leabaithe’ astaíochtaí díreacha a scaoiltear le linn táirgeadh earraí agus astaíochtaí indíreacha ó tháirgeadh leictreachais a ídítear le linn na bpróiseas táirgthe, arna ríomh i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn IV agus atá sonraithe tuilleadh sna gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh de bhun Airteagal 7(7);

| (23) | ciallaíonn ‘tona de CO2e’ tona méadrach amháin CO2, nó méid d’aon ghás ceaptha teasa eile a liostaítear in Iarscríbhinn I a bhfuil acmhainneacht téite domhanda choibhéiseach aige; |
| --- | --- |

(23)

ciallaíonn ‘tona de CO2e’ tona méadrach amháin CO2, nó méid d’aon ghás ceaptha teasa eile a liostaítear in Iarscríbhinn I a bhfuil acmhainneacht téite domhanda choibhéiseach aige;

2

2

| (24) | ciallaíonn ‘deimhniú SCCT’ deimhniú i bhformáid leictreonach a fhreagraíonn do thona amháin de CO2e d’astaíochtaí leabaithe in earraí; |
| --- | --- |

(24)

ciallaíonn ‘deimhniú SCCT’ deimhniú i bhformáid leictreonach a fhreagraíonn do thona amháin de CO2e d’astaíochtaí leabaithe in earraí;

2

| (25) | ciallaíonn ‘géilleadh’ deimhnithe SCCT a fhritháireamh in aghaidh na n-astaíochtaí leabaithe dearbhaithe in earraí allmhairithe nó in aghaidh na n-astaíochtaí leabaithe in earraí allmhairithe ar cheart iad a bheith dearbhaithe; |
| --- | --- |

(25)

ciallaíonn ‘géilleadh’ deimhnithe SCCT a fhritháireamh in aghaidh na n-astaíochtaí leabaithe dearbhaithe in earraí allmhairithe nó in aghaidh na n-astaíochtaí leabaithe in earraí allmhairithe ar cheart iad a bheith dearbhaithe;

| (26) | ciallaíonn ‘próisis táirgthe’ na próisis cheimiceacha agus na próisis fhisiceacha a fheidhmítear chun earraí a tháirgeadh i suiteáil; |
| --- | --- |

(26)

ciallaíonn ‘próisis táirgthe’ na próisis cheimiceacha agus na próisis fhisiceacha a fheidhmítear chun earraí a tháirgeadh i suiteáil;

| (27) | ciallaíonn ‘luach réamhshocraithe’ luach, a ríomhtar nó a bhaintear as sonraí tánaisteacha, lena léirítear na hastaíochtaí leabaithe in earraí; |
| --- | --- |

(27)

ciallaíonn ‘luach réamhshocraithe’ luach, a ríomhtar nó a bhaintear as sonraí tánaisteacha, lena léirítear na hastaíochtaí leabaithe in earraí;

| (28) | ciallaíonn ‘astaíochtaí iarbhír’ na hastaíochtaí a ríomhtar bunaithe ar shonraí príomhúla ó na próisis táirgthe earraí agus ó tháirgeadh leictreachais a ídítear le linn na bpróiseas sin de réir mar a chinntear i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn IV; |
| --- | --- |

(28)

ciallaíonn ‘astaíochtaí iarbhír’ na hastaíochtaí a ríomhtar bunaithe ar shonraí príomhúla ó na próisis táirgthe earraí agus ó tháirgeadh leictreachais a ídítear le linn na bpróiseas sin de réir mar a chinntear i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn IV;

| (29) | ciallaíonn ‘praghas carbóin’ an tsuim airgid a íoctar, faoi scéim um laghdú astaíochtaí carbóin, i dtríú tír i bhfoirm cánach, tobhaigh nó táille nó i bhfoirm lamháltas astaíochtaí faoi chóras trádála astaíochtaí gás ceaptha teasa, a ríomhtar de réir gáis ceaptha teasa a chumhdaítear leis an mbeart sin agus a scaoiltear le linn tháirgeadh na n-earraí; |
| --- | --- |

(29)

ciallaíonn ‘praghas carbóin’ an tsuim airgid a íoctar, faoi scéim um laghdú astaíochtaí carbóin, i dtríú tír i bhfoirm cánach, tobhaigh nó táille nó i bhfoirm lamháltas astaíochtaí faoi chóras trádála astaíochtaí gás ceaptha teasa, a ríomhtar de réir gáis ceaptha teasa a chumhdaítear leis an mbeart sin agus a scaoiltear le linn tháirgeadh na n-earraí;

| (30) | ciallaíonn ‘suiteáil’ aonad teicniúil do-aistrithe ina ndéantar próiseas táirgthe; |
| --- | --- |

(30)

ciallaíonn ‘suiteáil’ aonad teicniúil do-aistrithe ina ndéantar próiseas táirgthe;

| (31) | ciallaíonn ‘oibreoir’ aon duine a oibríonn nó a dhéanann rialú ar shuiteáil i dtríú tír; |
| --- | --- |

(31)

ciallaíonn ‘oibreoir’ aon duine a oibríonn nó a dhéanann rialú ar shuiteáil i dtríú tír;

| (32) | ciallaíonn ‘comhlacht creidiúnaithe náisiúnta’ comhlacht creidiúnaithe náisiúnta arna cheapadh ag gach Ballstát de bhun Airteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 765/2008; |
| --- | --- |

(32)

ciallaíonn ‘comhlacht creidiúnaithe náisiúnta’ comhlacht creidiúnaithe náisiúnta arna cheapadh ag gach Ballstát de bhun Airteagal 4(1) de Rialachán (CE) Uimh. 765/2008;

| (33) | ciallaíonn ‘lamháltas CTA AE’ lamháltas mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (a), de Threoir 2003/87/CE é i leith gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin seachas gníomhaíochtaí eitlíochta; |
| --- | --- |

(33)

ciallaíonn ‘lamháltas CTA AE’ lamháltas mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (a), de Threoir 2003/87/CE é i leith gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin seachas gníomhaíochtaí eitlíochta;

| (34) | ciallaíonn ‘astaíochtaí indíreacha’ astaíochtaí ó tháirgeadh leictreachais a thomhlaítear le linn na bpróiseas táirgthe d’earraí, gan beann ar shuíomh tháirgeadh an leictreachais arna thomhailt. |
| --- | --- |

(34)

ciallaíonn ‘astaíochtaí indíreacha’ astaíochtaí ó tháirgeadh leictreachais a thomhlaítear le linn na bpróiseas táirgthe d’earraí, gan beann ar shuíomh tháirgeadh an leictreachais arna thomhailt.

CAIBIDIL II

OIBLEAGÁIDÍ AGUS CEARTA DEARBHÓIRÍ SCCT ÚDARAITHE

Airteagal 4

Allmhairiú earraí

Ní dhéanfaidh ach dearbhóir SCCT údaraithe earraí a allmhairiú isteach i gcríoch chustaim an Aontais.

Airteagal 5

Iarratas ar údarú

1.   Aon allmhaireoir atá bunaithe i mBallstát, sula n-allmhaireoidh sé earraí i gcríoch chustaim an Aontais, déanfaidh sé iarratas ar stádas dearbhóra SCCT údaraithe (‘iarratas ar údarú’). I gcás ina gceapfaidh an t-allmhaireoir sin ionadaí custaim indíreach i gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 agus ina n-aontóidh an t-ionadaí custaim indíreach gníomhú mar dhearbhóir SCCT údaraithe, cuirfidh an t-ionadaí custaim indíreach an t-iarratas ar údarú isteach.

2.   I gcás nach bhfuil allmhaireoir bunaithe i mBallstát, déanfaidh an t-ionadaí custaim indíreach an t-iarratas ar údarú a chur isteach.

3.   Cuirfear an t-iarratas ar údarú isteach trí chlárlann SCCT arna bunú i gcomhréir le hAirteagal 14.

4.   De mhaolú ar mhír 1, i gcás ina leithdháiltear acmhainn tarchurtha chun leictreachas a allmhairiú trí leithdháileadh acmhainne sainráite, measfar, chun críocha an Rialacháin seo, gur dearbhóir SCCT údaraithe sa Bhallstát é an duine ar leithdháileadh acmhainn air chun allmhairithe agus a ainmníonn an acmhainneacht chun allmhairithe sin, i gcás ina ndearbhaíonn an duine allmhairiú leictreachais sa dearbhú custaim. Tá allmhairí le tomhas in aghaidh na teorann ar feadh tréimhsí ama nach faide ná uair an chloig agus ní bheidh sé indéanta onnmhairiú nó idiriompar a asbhaint san uair an chloig chéanna.

Déanfaidh údarás inniúil an Bhallstáit inar taisceadh an dearbhú custaim an duine a chlárú sa chlárlann SCCT.

5.   Beidh an fhaisnéis seo a leanas faoin iarratasóir san áireamh san iarratas ar údarú:

| (a) | ainm, seoladh agus faisnéis teagmhála; |
| --- | --- |

(a)

ainm, seoladh agus faisnéis teagmhála;

| (b) | uimhir EORI; |
| --- | --- |

(b)

uimhir EORI;

| (c) | an phríomhghníomhaíocht eacnamaíoch a dhéantar san Aontas; |
| --- | --- |

(c)

an phríomhghníomhaíocht eacnamaíoch a dhéantar san Aontas;

| (d) | deimhniú ón údarás cánach sa Bhallstát ina bhfuil an t-iarratasóir bunaithe nach bhfuil an t-iarratasóir sin faoi réir ordú aisghabhála gan íoc le haghaidh fiachais chánach náisiúnta; |
| --- | --- |

(d)

deimhniú ón údarás cánach sa Bhallstát ina bhfuil an t-iarratasóir bunaithe nach bhfuil an t-iarratasóir sin faoi réir ordú aisghabhála gan íoc le haghaidh fiachais chánach náisiúnta;

| (e) | dearbhú ar onóir nach raibh an t-iarratasóir páirteach in aon sárú tromchúiseach ná i sáruithe leantacha ar reachtaíocht chustaim, ar rialacha cánachais ná ar rialacha maidir le drochúsáid mhargaidh le linn na 5 bliana roimh bhliain an iarratais, lena n-áirítear gan aon taifead a bheith aige maidir le cionta coiriúla tromchúiseacha a bhaineann lena ghníomhaíocht eacnamaíoch; |
| --- | --- |

(e)

dearbhú ar onóir nach raibh an t-iarratasóir páirteach in aon sárú tromchúiseach ná i sáruithe leantacha ar reachtaíocht chustaim, ar rialacha cánachais ná ar rialacha maidir le drochúsáid mhargaidh le linn na 5 bliana roimh bhliain an iarratais, lena n-áirítear gan aon taifead a bheith aige maidir le cionta coiriúla tromchúiseacha a bhaineann lena ghníomhaíocht eacnamaíoch;

| (f) | an fhaisnéis uile is gá lena thaispeáint go bhfuil an acmhainn airgeadais agus an acmhainn oibríochtúil ag an iarratasóir chun a oibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh agus, má chinneann an t-údarás inniúil ar bhonn measúnú riosca gur gá sin, doiciméid tacaíochta lena ndeimhnítear an fhaisnéis sin, amhail an cuntas brabúis agus caillteanais agus an clár comhardaithe le haghaidh suas le 3 cinn de na blianta airgeadais ba dhéanaí dár dúnadh na cuntais; |
| --- | --- |

(f)

an fhaisnéis uile is gá lena thaispeáint go bhfuil an acmhainn airgeadais agus an acmhainn oibríochtúil ag an iarratasóir chun a oibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh agus, má chinneann an t-údarás inniúil ar bhonn measúnú riosca gur gá sin, doiciméid tacaíochta lena ndeimhnítear an fhaisnéis sin, amhail an cuntas brabúis agus caillteanais agus an clár comhardaithe le haghaidh suas le 3 cinn de na blianta airgeadais ba dhéanaí dár dúnadh na cuntais;

| (g) | luach airgeadúil measta agus méid measta allmhairí earraí isteach i gcríoch chustaim an Aontais de réir chineál na n-earraí, le haghaidh na bliana féilire ina gcuirtear isteach an t-iarratas agus le haghaidh na bliana féilire dár gcionn; |
| --- | --- |

(g)

luach airgeadúil measta agus méid measta allmhairí earraí isteach i gcríoch chustaim an Aontais de réir chineál na n-earraí, le haghaidh na bliana féilire ina gcuirtear isteach an t-iarratas agus le haghaidh na bliana féilire dár gcionn;

| (h) | ainmneacha agus faisnéis teagmhála na ndaoine sin a bhfuil an t-iarratasóir ag feidhmiú ar a son, más infheidhme. |
| --- | --- |

(h)

ainmneacha agus faisnéis teagmhála na ndaoine sin a bhfuil an t-iarratasóir ag feidhmiú ar a son, más infheidhme.

6.   Féadfaidh an t-iarratasóir a iarratas a tharraingt siar tráth ar bith.

7.   Cuirfidh dearbhóir SCCT údaraithe an t-údarás inniúil ar an eolas gan mhoill, trí chlárlann SCCT, faoi aon athruithe ar an bhfaisnéis a soláthraíodh faoi mhír 5 den Airteagal seo a tharla tar éis an cinneadh lena ndeonaítear stádas an dearbhóra SCCT údaraithe a ghlacadh de bhun Airteagal 17 a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar an gcinneadh sin nó ar inneachar an údaraithe a deonaíodh faoi.

8.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh maidir le teachtaireachtaí idir an t-iarratasóir, an t-údarás inniúil agus an Coimisiún, maidir le formáid chaighdeánach an iarratais ar údarú agus maidir leis na nósanna imeachta chun iarratas den sórt sin a chur isteach trí chlárlann SCCT, maidir leis an nós imeachta atá le leanúint ag an údarás inniúil agus maidir leis na sprioc-amanna chun iarratais ar údarú a phróiseáil i gcomhréir le mír 1 den Airteagal seo, agus maidir leis na rialacha maidir le húdarás inniúil na ndearbhóirí SCCT údaraithe maidir le hallmhairiú leictreachais a shainaithint. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2).

Airteagal 6

Dearbhú SCCT

1.   Faoin 31 Bealtaine gach bliain, agus den chéad uair in 2027 don bhliain 2026, bainfidh gach dearbhóir SCCT údaraithe úsáid as an gclárlann SCCT dá dtagraítear in Airteagal 14 chun dearbhú SCCT a chur isteach don bhliain féilire roimhe sin.

2.   Beidh an fhaisnéis seo a leanas sa dearbhú SCCT:

| (a) | cainníocht iomlán gach cineáil earraí a allmhairíodh le linn na bliana féile roimhe sin, arna sloinneadh i meigeavatuair i gcás leictreachais agus i dtonaí i gcás earraí eile; |
| --- | --- |

(a)

cainníocht iomlán gach cineáil earraí a allmhairíodh le linn na bliana féile roimhe sin, arna sloinneadh i meigeavatuair i gcás leictreachais agus i dtonaí i gcás earraí eile;

| (b) | iomlán na n-astaíochtaí leabaithe sna hearraí dá dtagraítear i bpointe (a) den mhír seo, arna shloinneadh i dtonnaí d’astaíochtaí CO2e in aghaidh na meigeavatuaire leictreachais nó, i gcás earraí eile, i dtonnaí d’astaíochtaí CO2e in aghaidh an tonna de gach cineál earraí, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 7 agus a fíoraíodh i gcomhréir le hAirteagal 8; |
| --- | --- |

(b)

iomlán na n-astaíochtaí leabaithe sna hearraí dá dtagraítear i bpointe (a) den mhír seo, arna shloinneadh i dtonnaí d’astaíochtaí CO2e in aghaidh na meigeavatuaire leictreachais nó, i gcás earraí eile, i dtonnaí d’astaíochtaí CO2e in aghaidh an tonna de gach cineál earraí, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 7 agus a fíoraíodh i gcomhréir le hAirteagal 8;

| (c) | an líon iomlán deimhnithe SCCT a chomhfhreagraíonn d’iomlán na n-astaíochtaí leabaithe dá dtagraítear i bpointe (b) den mhír seo, atá le géilleadh, tar éis an laghdaithe atá dlite mar gheall ar an bpraghas carbóin a íocadh i dtír thionscnaimh i gcomhréir le hAirteagal 9 agus an coigeartú is gá chun an méid a leithdháiltear lamháltais CTA AE saor in aisce i gcomhréir le hAirteagal 31 a léiriú; |
| --- | --- |

(c)

an líon iomlán deimhnithe SCCT a chomhfhreagraíonn d’iomlán na n-astaíochtaí leabaithe dá dtagraítear i bpointe (b) den mhír seo, atá le géilleadh, tar éis an laghdaithe atá dlite mar gheall ar an bpraghas carbóin a íocadh i dtír thionscnaimh i gcomhréir le hAirteagal 9 agus an coigeartú is gá chun an méid a leithdháiltear lamháltais CTA AE saor in aisce i gcomhréir le hAirteagal 31 a léiriú;

| (d) | cóipeanna de thuarascálacha fíorúcháin a d’eisigh fíoraitheoirí creidiúnaithe faoi Airteagal 8 agus Iarscríbhinn VI. |
| --- | --- |

(d)

cóipeanna de thuarascálacha fíorúcháin a d’eisigh fíoraitheoirí creidiúnaithe faoi Airteagal 8 agus Iarscríbhinn VI.

3.   I gcás ina n-allmhairítear táirgí próiseáilte a eascraíonn as nós imeachta próiseála isteach dá dtagraítear in Airteagal 256 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, tuairisceoidh an dearbhóir SCCT údaraithe sa dearbhú SCCT na hastaíochtaí atá leabaithe sna hearraí a cuireadh faoin nós imeachta próiseála isteach agus a raibh na táirgí próiseáilte allmhairithe mar thoradh orthu, fiú i gcás nach earraí iad na táirgí próiseáilte a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo. Beidh feidhm ag an mír seo freisin i gcás inar earraí arna dtabhairt ar ais iad na táirgí próiseáilte a eascraíonn as an nós imeachta próiseála isteach dá dtagraítear in Airteagal 205 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013.

4.   I gcás inar táirgí próiseáilte ar toradh iad ar nós imeachta próiseála amach dá dtagraítear in Airteagal 259 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 na hearraí allmhairithe a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo, ní thabharfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe tuairisc sa dearbhú SCCT ach ar na hastaíochtaí ón oibríocht phróiseála a rinneadh taobh amuigh de chríoch chustaim an Aontais.

5.   I gcás inar earraí arna dtabhairt ar ais dá dtagraítear in Airteagal 203 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 iad na hearraí allmhairithe, tabharfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe tuairisc ar leithligh -‘nialas’ a thuairisceoidh sé - sa dearbhú SCCT, le haghaidh iomlán na n-astaíochtaí leabaithe a chomhfhreagraíonn do na hearraí sin.

6.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh a bhaineann le formáid chaighdeánach an dearbhaithe SCCT, lena n-áirítear faisnéis mhionsonraithe maidir le gach suiteáil agus tír thionscnaimh agus cineál na n-earraí atá le tuairisciú a thacaíonn leis na hiomláin dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, go háirithe a mhéid a bhaineann le hastaíochtaí leabaithe agus leis an bpraghas carbóin a íocadh, an nós imeachta chun an dearbhú SCCT a chur isteach tríd an gclárlann SCCT, agus na socruithe chun deimhnithe SCCT dá dtagraítear i mír 2, pointe (c), den Airteagal seo, a ghéilleadh, i gcomhréir le hAirteagal 22(1), go háirithe maidir leis an bpróiseas agus maidir le roghnú na ndeimhnithe SCCT atá le géilleadh ag dearbhóir údaraithe SCCT. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2).

Airteagal 7

Astaíochtaí leabaithe a ríomh

1.   Déanfar astaíochtaí leabaithe in earraí a ríomh de bhun na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn IV. I gcás earraí a liostaítear in Iarscríbhinn II, ní dhéanfar ach astaíochtaí díreacha a ríomh agus a chur san áireamh.

2.   Déanfar astaíochtaí leabaithe in earraí seachas leictreachas a chinneadh bunaithe ar na hastaíochtaí iarbhír i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach i bpointí 2 agus 3 d’Iarscríbhinn IV. I gcás nach féidir astaíochtaí iarbhír a chinneadh go leormhaith, agus i gcás astaíochtaí indíreacha freisin, déanfar na hastaíochtaí leabaithe a chinneadh faoi threoir luachanna réamhshocraithe i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach i bpointe 4.1 d’Iarscríbhinn IV.

3.   Déanfar astaíochtaí leabaithe i leictreachas allmhairithe a chinneadh faoi threoir luachanna réamhshocraithe i gcomhréir leis an modh a leagtar amach i bpointe 4.2 d’Iarscríbhinn IV, mura léiríonn an dearbhóir SCCT údaraithe go gcomhlíontar na critéir chun na hastaíochtaí leabaithe a chinneadh bunaithe ar na hastaíochtaí iarbhír a liostaítear i bpointe 5 d’Iarscríbhinn IV.

4.   Déanfar astaíochtaí indíreacha leabaithe a ríomh i gcomhréir leis an modh a leagtar amach i bpointe 4.3 d’Iarscríbhinn IV agus a shonraítear tuilleadh sna gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh de bhun mhír 7 den Airteagal seo, ach amháin má léiríonn an dearbhóir SCCT údaraithe go gcomhlíontar na critéir chun na hastaíochtaí leabaithe a chinneadh bunaithe ar astaíochtaí iarbhír a liostaítear i bpointe 6 d’Iarscríbhinn IV.

5.   Coimeádfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe taifid den fhaisnéis atá de dhíth chun na hastaíochtaí leabaithe a ríomh i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos in Iarscríbhinn V. Beidh na taifid sin mionsonraithe a ndóthain chun cur ar a gcumas d’fhíoraitheoirí atá creidiúnaithe de bhun Airteagal 18 na hastaíochtaí leabaithe a fhíorú i gcomhréir le hAirteagal 8 agus le hIarscríbhinn VI agus chun cur ar a chumas don Choimisiún agus don údarás inniúil an dearbhú SCCT a athbhreithniú i gcomhréir le hAirteagal 19(2).

6.   Coimeádfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe na taifid sin ar fhaisnéis dá dtagraítear i mír 5, lena n-áirítear tuarascáil an fhíoraitheora, go dtí deireadh an cheathrú bliain i ndiaidh na bliana a cuireadh isteach an dearbhú SCCT nó ba cheart an dearbhú SCCT a chur isteach.

7.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh maidir leis na nithe seo a leanas:

| (a) | cur i bhfeidhm gnéithe de na modhanna ríofa a leagtar amach in Iarscríbhinn IV, lena n-áirítear teorainneacha córais próiseas táirgthe agus ábhar ionchuir ábhartha (réamhtheachtaithe), fachtóirí astaíochta, luachanna suiteáil-sonracha astaíochtaí iarbhír agus luachanna réamhshocraithe agus a gcur i bhfeidhm faoi seach ar earraí aonair a chinneadh chomh maith le modhanna a leagan síos chun iontaofacht na sonraí a áirithiú, ar sonraí iad a gcinnfear na luachanna réamhshocraithe ar a mbonn, lena n-áirítear an leibhéal mionsonra agus fíorú na sonraí, agus lena n-áirítear sonrú breise ar earraí atá le meas mar ‘earraí simplí’ agus ‘earraí casta’ chun críche phointe 1 d’Iarscríbhinn IV; sonrófar sna gníomhartha cur chun feidhme sin freisin na coinníollacha faoina meastar nach féidir astaíochtaí iarbhír a chinneadh go leordhóthanach, chomh maith leis na heilimintí d’fhianaise lena léirítear go gcomhlíontar na critéir is gá chun údar a thabhairt le húsáid astaíochtaí iarbhír le haghaidh an leictreachais arna thomhailt i bpróisis táirgthe earraí chun críche mhír 2 a liostaítear i bpointí 5 agus 6 d’Iarscríbhinn IV; agus |
| --- | --- |

(a)

cur i bhfeidhm gnéithe de na modhanna ríofa a leagtar amach in Iarscríbhinn IV, lena n-áirítear teorainneacha córais próiseas táirgthe agus ábhar ionchuir ábhartha (réamhtheachtaithe), fachtóirí astaíochta, luachanna suiteáil-sonracha astaíochtaí iarbhír agus luachanna réamhshocraithe agus a gcur i bhfeidhm faoi seach ar earraí aonair a chinneadh chomh maith le modhanna a leagan síos chun iontaofacht na sonraí a áirithiú, ar sonraí iad a gcinnfear na luachanna réamhshocraithe ar a mbonn, lena n-áirítear an leibhéal mionsonra agus fíorú na sonraí, agus lena n-áirítear sonrú breise ar earraí atá le meas mar ‘earraí simplí’ agus ‘earraí casta’ chun críche phointe 1 d’Iarscríbhinn IV; sonrófar sna gníomhartha cur chun feidhme sin freisin na coinníollacha faoina meastar nach féidir astaíochtaí iarbhír a chinneadh go leordhóthanach, chomh maith leis na heilimintí d’fhianaise lena léirítear go gcomhlíontar na critéir is gá chun údar a thabhairt le húsáid astaíochtaí iarbhír le haghaidh an leictreachais arna thomhailt i bpróisis táirgthe earraí chun críche mhír 2 a liostaítear i bpointí 5 agus 6 d’Iarscríbhinn IV; agus

| (b) | cur i bhfeidhm gnéithe de na modhanna ríofa de bhun mhír 4 i gcomhréir le pointe 4.3 d’Iarscríbhinn IV. |
| --- | --- |

(b)

cur i bhfeidhm gnéithe de na modhanna ríofa de bhun mhír 4 i gcomhréir le pointe 4.3 d’Iarscríbhinn IV.

I gcás ina bhfuil údar oibiachtúil leis, forálfar leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear sa chéad fhomhír gur féidir luachanna réamhshocraithe a oiriúnú do limistéir, réigiúin nó tíortha ar leith chun tosca sonracha oibiachtúla, a mbíonn tionchar acu ar astaíochtaí, a chur san áireamh, mar shampla gnáthfhoinsí fuinnimh nó próisis thionsclaíocha. Leis na gníomhartha cur chun feidhme sin, tógfar ar reachtaíocht atá ann cheana chun faireachán agus fíorú a dhéanamh ar shonraí astaíochtaí agus gníomhaíochta i gcás suiteálacha atá cumhdaithe faoi Threoir 2003/87/CE, go háirithe Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2066 ón gCoimisiún (24), Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2067 agus Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/331 ón gCoimisiún (25). Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2) den Rialachán seo.

Airteagal 8

Astaíochtaí leabaithe a fhíorú

1.   Áiritheoidh an dearbhóir SCCT údaraithe go ndéanfaidh fíoraitheoir atá creidiúnaithe de bhun Airteagal 18 iomlán na n-astaíochtaí leabaithe a dearbhaíodh sa dearbhú SCCT arna chur isteach de bhun Airteagal 6 a fhíorú, bunaithe ar na prionsabail fíorúcháin a leagtar amach in Iarscríbhinn VI.

2.   I dtaca le hastaíochtaí leabaithe in earraí a táirgeadh i suiteálacha i dtríú tír atá cláraithe i gcomhréir le hAirteagal 10, féadfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe rogha a dhéanamh faisnéis fhíoraithe a úsáid a nochtadh dó i gcomhréir le hAirteagal 10(7) chun an oibleagáid dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo a chomhlíonadh.

3.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun na prionsabail fíorúcháin a leagtar amach in Iarscríbhinn VI a chur i bhfeidhm maidir leis an méid seo a leanas:

| (a) | an fhéidearthacht an oibleagáid atá ar an bhfíoraitheoir cuairt a thabhairt ar an tsuiteáil ina dtáirgtear earraí ábhartha a tharscaoileadh, in imthosca a bhfuil údar cuí leo agus gan meastachán iontaofa ar na hastaíochtaí leabaithe a chur i mbaol; |
| --- | --- |

(a)

an fhéidearthacht an oibleagáid atá ar an bhfíoraitheoir cuairt a thabhairt ar an tsuiteáil ina dtáirgtear earraí ábhartha a tharscaoileadh, in imthosca a bhfuil údar cuí leo agus gan meastachán iontaofa ar na hastaíochtaí leabaithe a chur i mbaol;

| (b) | tairseacha a shainiú chun a chinneadh an bhfuil míthuairiscí nó neamh-chomhréireachtaí ábhartha; agus |
| --- | --- |

(b)

tairseacha a shainiú chun a chinneadh an bhfuil míthuairiscí nó neamh-chomhréireachtaí ábhartha; agus

| (c) | na doiciméid tacaíochta is gá le haghaidh na tuarascála fíorúcháin, lena n-áirítear a formáid. |
| --- | --- |

(c)

na doiciméid tacaíochta is gá le haghaidh na tuarascála fíorúcháin, lena n-áirítear a formáid.

I gcás ina nglacfaidh sé na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear sa chéad fhomhír, éileoidh an Coimisiún coibhéis agus comhleanúnachas leis na nósanna imeachta a leagtar amach i Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2067. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2) den Rialachán seo.

Airteagal 9

Praghas carbóin a íocadh i dtríú tír

1.   Féadfaidh dearbhóir SCCT údaraithe éileamh a dhéanamh sa dearbhú SCCT ar laghdú i líon na ndeimhnithe SCCT atá le géilleadh chun an praghas carbóin a íocadh sa tír thionscnaimh le haghaidh na n-astaíochtaí leabaithe údaraithe a chur san áireamh. Ní fhéadfar an laghdú a éileamh ach amháin má íocadh an praghas carbóin go héifeachtach sa tír thionscnaimh. Sa chás sin, cuirfear san áireamh aon lacáiste nó aon chineál eile cúitimh atá ar fáil sa tír sin agus a mbeadh laghdú ar an bpraghas carbóin sin mar thoradh air.

2.   Coinneoidh an dearbhóir SCCT údaraithe taifid den doiciméadacht is gá lena léiriú go raibh na hastaíochtaí leabaithe dearbhaithe faoi réir praghas carbóin i dtír thionscnaimh na n-earraí a íocadh go héifeachtach amhail dá dtagraítear i mír 1. Coinneoidh an dearbhóir SCCT údaraithe, go háirithe, fianaise a bhaineann le haon lacáiste nó le haon chineál cúitimh eile atá ar fáil, go háirithe na tagairtí do reachtaíocht ábhartha na tíre sin. Déanfaidh duine atá neamhspleách ar an dearbhóir SCCT údaraithe agus ar údaráis na tíre tionscnaimh an fhaisnéis sa doiciméadacht sin a dheimhniú. Beidh ainm agus faisnéis teagmhála an duine neamhspleách sin le feiceáil ar an doiciméadacht. Coinneoidh an dearbhóir SCCT údaraithe fianaise ar íocaíocht iarbhír phraghas an charbóin freisin.

3.   Coimeádfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe na taifid dá dtagraítear i mír 2, go dtí deireadh an cheathrú bliain i ndiaidh na bliana ar lena linn a cuireadh an dearbhú SCCT isteach nó ba cheart an dearbhú SCCT a chur isteach.

4.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh maidir leis an meánphraghas bliantúil carbóin a íoctar go héifeachtach i gcomhréir le mír 1 a chomhshó ina laghdú comhfhreagrach ar líon na ndeimhnithe SCCT atá le géilleadh, lena n-áirítear an praghas carbóin arna íoc go héifeachtach in airgeadra eachtrach a chomhshó go euro ag an meánráta malairte bliantúil, an fhianaise a cheanglaítear maidir le híocaíocht iarbhír phraghas an charbóin, samplaí d’aon lacáiste ábhartha nó de chineál eile cúitimh dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo, cáilíochtaí an duine neamhspleách dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo agus na coinníollacha chun neamhspleáchas an duine sin a fhionnadh. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2).

Airteagal 10

Oibreoirí agus suiteálacha i dtríú tíortha a chlárú

1.   Arna iarraidh sin d’oibreoir suiteála atá lonnaithe i dtríú tír, déanfaidh an Coimisiún an fhaisnéis faoin oibreoir sin agus faoina shuiteáil a chlárú i gclárlann SCCT dá dtagraítear in Airteagal 14.

2.   Ar an bhfaisnéis a bheidh san iarraidh ar chlárú dá dtagraítear i mír 1, beidh an fhaisnéis seo a leanas le háireamh i gclárlann SCCT tráth an chláraithe:

| (a) | ainm, seoladh agus faisnéis teagmhála an oibreora; |
| --- | --- |

(a)

ainm, seoladh agus faisnéis teagmhála an oibreora;

| (b) | suíomh gach suiteála lena n-áirítear an seoladh iomlán agus comhordanáidí geografacha arna sloinneadh i ndomhanfhad agus i ndomhanleithead, lena n-áirítear 6 dheachúil; |
| --- | --- |

(b)

suíomh gach suiteála lena n-áirítear an seoladh iomlán agus comhordanáidí geografacha arna sloinneadh i ndomhanfhad agus i ndomhanleithead, lena n-áirítear 6 dheachúil;

| (c) | príomhghníomhaíocht eacnamaíoch na suiteála. |
| --- | --- |

(c)

príomhghníomhaíocht eacnamaíoch na suiteála.

3.   Tabharfaidh an Coimisiún fógra don oibreoir faoin gclárú i gclárlann SCCT. Beidh an clárú bailí ar feadh thréimhse 5 bliana ón dáta a thugtar fógra faoi d’oibreoir na suiteála.

4.   Cuirfidh an t-oibreoir an Coimisiún ar an eolas gan mhoill faoi aon athrú san fhaisnéis dá dtagraítear i mír 2 a thagann chun cinn tar éis an chláraithe, agus tabharfaidh an Coimisiún an fhaisnéis ábhartha cothrom le dáta i gclárlann SCCT.

5.   Déanfaidh an t-oibreoir an méid seo a leanas:

| (a) | na hastaíochtaí leabaithe a chinneadh, ar astaíochtaí iad a ríomhtar i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn IV, de réir chineál na n-earraí a tháirgtear ag an tsuiteáil dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo; |
| --- | --- |

(a)

na hastaíochtaí leabaithe a chinneadh, ar astaíochtaí iad a ríomhtar i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn IV, de réir chineál na n-earraí a tháirgtear ag an tsuiteáil dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo;

| (b) | a áirithiú go ndéanann fíoraitheoir atá creidiúnaithe de bhun Airteagal 18 na hastaíochtaí leabaithe dá dtagraítear i bpointe (a) den mhír seo a fhíorú i gcomhréir leis na prionsabail fíorúcháin a leagtar amach in Iarscríbhinn VI; |
| --- | --- |

(b)

a áirithiú go ndéanann fíoraitheoir atá creidiúnaithe de bhun Airteagal 18 na hastaíochtaí leabaithe dá dtagraítear i bpointe (a) den mhír seo a fhíorú i gcomhréir leis na prionsabail fíorúcháin a leagtar amach in Iarscríbhinn VI;

| (c) | cóip a choimeád den tuarascáil fíorúcháin chomh maith le taifid den fhaisnéis a cheanglaítear chun na hastaíochtaí leabaithe in earraí a ríomh i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos in Iarscríbhinn V ar feadh tréimhse 4 bliana tar éis an fíorú a dhéanamh. |
| --- | --- |

(c)

cóip a choimeád den tuarascáil fíorúcháin chomh maith le taifid den fhaisnéis a cheanglaítear chun na hastaíochtaí leabaithe in earraí a ríomh i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos in Iarscríbhinn V ar feadh tréimhse 4 bliana tar éis an fíorú a dhéanamh.

6.   Beidh na taifid dá dtagraítear i mír 5, pointe (c), den Airteagal seo mionsonraithe a ndóthain chun fíorú na n-astaíochtaí leabaithe a chumasú i gcomhréir le hAirteagal 8 agus Iarscríbhinn VI, agus chun an t-athbhreithniú a chumasú, i gcomhréir le hAirteagal 19, ar an dearbhú SCCT arna dhéanamh ag dearbhóir SCCT údaraithe ar nochtadh an fhaisnéis ábhartha dó i gcomhréir le mír 7 den Airteagal seo.

7.   Féadfaidh oibreoir an fhaisnéis ar fhíorú astaíochtaí leabaithe dá dtagraítear i mír 5 den Airteagal seo a nochtadh do dhearbhóir SCCT údaraithe. Beidh an dearbhóir SCCT údaraithe i dteideal úsáid a bhaint as an bhfaisnéis nochta sin chun an oibleagáid dá dtagraítear in Airteagal 8 a chomhlíonadh.

8.   Féadfaidh an t-oibreoir a iarraidh, ag aon tráth, go ndéanfaí é a dhíchlárú ón gclárlann SCCT. Déanfaidh an Coimisiún, arna iarraidh sin dó, agus tar éis dó fógra a thabhairt do na húdaráis inniúla, an t-oibreoir a dhíchlárú agus an fhaisnéis faoin oibreoir sin agus faoina shuiteáil a scriosadh ón gclárlann SCCT, ar choinníoll nach mbeidh gá leis an bhfaisnéis sin chun an t-athbhreithniú a dhéanamh ar dhearbhuithe SCCT a tíolacadh. Féadfaidh an Coimisiún, tar éis dó deis a thabhairt don oibreoir lena mbaineann éisteacht a fháil agus tar éis dul i gcomhairle leis na húdaráis inniúla ábhartha, an fhaisnéis a dhíchlárú freisin má fhionnann an Coimisiún nach bhfuil an fhaisnéis faoin oibreoir sin cruinn a thuilleadh. Cuirfidh an Coimisiún na húdaráis inniúla ar an eolas faoi na díchláruithe sin.

CAIBIDIL III

ÚDARÁIS INNIÚLA

Airteagal 11

Údaráis inniúla

1.   Ainmneoidh gach Ballstát an t-údarás inniúil chun na feidhmeanna agus na dualgais faoin Rialachán seo a chomhlíonadh agus cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoi sin.

Cuirfidh an Coimisiún liosta de na húdaráis inniúla uile ar fáil do na Ballstáit agus foilseoidh sé an fhaisnéis sin in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh agus cuirfidh sé an fhaisnéis sin ar fáil i gclárlann SCCT.

2.   Malartóidh na húdaráis inniúla aon fhaisnéis atá bunriachtanach nó ábhartha maidir le feidhmiú a bhfeidhmeanna agus a ndualgas faoin Rialachán seo.

Airteagal 12

An Coimisiún

Sa bhreis ar na cúraimí eile a fheidhmíonn sé faoin Rialachán seo, tabharfaidh an Coimisiún cúnamh do na húdaráis inniúla agus a bhfeidhmeanna agus a ndualgais faoin Rialachán seo á gcomhlíonadh acu, agus déanfaidh sé a gcuid gníomhaíochtaí a chomhordú trí thacú le dea-chleachtais a mhalartú, agus trí threoirlínte a eisiúint ina leith, faoi raon feidhme an Rialacháin seo, agus trí mhalartú leormhaith faisnéise agus comhair a chur chun cinn idir na húdaráis inniúla, chomh maith le hidir na húdaráis inniúla agus an Coimisiún.

Airteagal 13

Rúndacht ghairmiúil agus nochtadh faisnéise

1.   Gach faisnéis a fhaigheann an t-údarás inniúil nó an Coimisiún agus a ndualgais á gcomhlíonadh acu, ar faisnéis rúnda í de bharr a cineáil nó ar faisnéis í a sholáthraítear ar bhonn rúnda, beidh sí faoi réir oibleagáid na rúndachta gairmiúla. Ní nochtfaidh an t-údarás inniúil ná an Coimisiún an fhaisnéis sin gan réamhchead sainráite an duine nó an údaráis a sholáthair í nó de bhua dhlí an Aontais nó an dlí náisiúnta.

2.   De mhaolú ar mhír 1, féadfaidh na húdaráis inniúla agus an Coimisiún an fhaisnéis sin a chomhroinnt le chéile, leis na húdaráis chustaim, leis na húdaráis atá i gceannas ar smachtbhannaí riaracháin nó coiriúla, agus le hOifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh, chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh daoine a gcuid oibleagáidí faoin Rialachán seo agus go gcuirfear an reachtaíocht chustaim i bhfeidhm. Beidh an fhaisnéis chomhroinnte sin cumhdaithe ag rúndacht ghairmiúil agus ní dhéanfar í a nochtadh d’aon duine ná d’aon údarás eile seachas de bhua dhlí an Aontais nó an dlí náisiúnta.

Airteagal 14

Clárlann SCCT

1.   Bunóidh an Coimisiún clárlann SCCT de dhearbhóirí SCCT údaraithe i bhfoirm bunachar sonraí leictreonach caighdeánaithe ina mbeidh na sonraí maidir le deimhnithe SCCT na ndearbhóirí SCCT údaraithe sin. Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis atá i gclárlann SCCT ar fáil go huathoibríoch agus i bhfíor-am d’údaráis chustaim agus d’údaráis inniúla.

2.   Beidh i gclárlann SCCT dá dtagraítear i mír 1 cuntais le faisnéis faoi gach dearbhóir SCCT údaraithe, go háirithe an méid seo a leanas:

| (a) | ainm, seoladh agus faisnéis teagmhála an dearbhóra SCCT údaraithe; |
| --- | --- |

(a)

ainm, seoladh agus faisnéis teagmhála an dearbhóra SCCT údaraithe;

| (b) | uimhir EORI an dearbhóra SCCT údaraithe; |
| --- | --- |

(b)

uimhir EORI an dearbhóra SCCT údaraithe;

| (c) | uimhir chuntais SCCT; |
| --- | --- |

(c)

uimhir chuntais SCCT;

| (d) | an uimhir aitheantais, praghas díola, dáta díola, agus dáta tugtha suas, dáta athcheannaigh, nó dáta cealaithe dheimhnithe SCCT i gcás gach dearbhóra SCCT údaraithe. |
| --- | --- |

(d)

an uimhir aitheantais, praghas díola, dáta díola, agus dáta tugtha suas, dáta athcheannaigh, nó dáta cealaithe dheimhnithe SCCT i gcás gach dearbhóra SCCT údaraithe.

3.   Beidh i gclárlann SCCT, i roinn ar leithligh den chlárlann, an fhaisnéis faoi na hoibreoirí agus suiteálacha i dtríú tíortha, arna gclárú i gcomhréir le hAirteagal 10(2).

4.   Beidh an fhaisnéis i gclárlann SCCT dá dtagraítear i míreanna 2 agus 3 faoi rún, cé is moite d’ainmneacha, seoltaí agus faisnéis teagmhála na n-oibreoirí agus suíomh na suiteálacha i dtríú tíortha. Maidir le hainm, seoladh agus faisnéis teagmhála an oibreora, féadfaidh oibreoir rogha a dhéanamh gan rochtain a bheith ag an bpobal ar na nithe sin. Déanfaidh an Coimisiún an fhaisnéis phoiblí i gclárlann SCCT a chur ar fáil i bhformáid idir-inoibritheach.

5.   Foilseoidh an Coimisiún, ar bhonn bliantúil, i gcás gach ceann de na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I, na hastaíochtaí comhiomlánaithe atá leabaithe sna hearraí allmhairithe.

6.   Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme maidir le bonneagar agus próisis agus nósanna imeachta sonracha chlárlann SCCT, lena n-áirítear an anailís riosca dá dtagraítear in Airteagal 15, na bunachair sonraí leictreonacha ina bhfuil an fhaisnéis dá dtagraítear i míreanna 2 agus 3 den Airteagal seo, sonraí na gcuntas atá i gclárlann SCCT dá dtagraítear in Airteagal 16, tarchur na faisnéise maidir le díol, athcheannach agus cealú dheimhnithe SCCT dá dtagraítear in Airteagal 20 chuig clárlann SCCT, agus cros-seiceáil na faisnéise dá dtagraítear in Airteagal 25(3). Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2).

Airteagal 15

Anailís riosca

1.   Déanfaidh an Coimisiún rialuithe rioscabhunaithe ar na sonraí agus ar na hidirbhearta a gcoimeádtar taifead orthu i gclárlann SCCT, dá dtagraítear in Airteagal 14, chun a áirithiú nach bhfuil aon neamhrialtachtaí ann i gceannach, sealbhaíocht, géilleadh, athcheannach agus cur ar ceal dheimhnithe SCCT.

2.   Má shainaithníonn an Coimisiún neamhrialtachtaí de thoradh na rialuithe a dhéantar faoi mhír 1, cuirfidh sé na húdaráis inniúla lena mbaineann ar an eolas ionas go ndéanfar tuilleadh imscrúduithe chun na neamhrialtachtaí a sainaithníodh a cheartú.

Airteagal 16

Cuntais i gclárlann SCCT

1.   Sannfaidh an Coimisiún uimhir chuntais SCCT uathúil do gach dearbhóir SCCT údaraithe.

2.   Tabharfar rochtain do gach dearbhóir SCCT údaraithe ar a chuntas i gclárlann SCCT.

3.   Cuirfidh an Coimisiún an cuntas ar bun a luaithe a dheonófar an t-údarú dá dtagraítear in Airteagal 17(1) agus tabharfaidh sé fógra don dearbhóir SCCT údaraithe faoi sin.

4.   Má tá an dearbhóir SCCT údaraithe tar éis scor dá ghníomhaíocht eacnamaíoch nó má rinneadh a údarú a chúlghairm, dúnfaidh an Coimisiún cuntas an dearbhóra SCCT údaraithe sin, ar choinníoll go mbeidh a chuid oibleagáidí uile faoin Rialachán seo comhlíonta ag an dearbhóir SCCT údaraithe.

Airteagal 17

Údarú

1.   I gcás ina ndéantar iarratas ar údarú a chur isteach i gcomhréir le hAirteagal 5, deonóidh an t-údarás inniúil sa Bhallstát ina bhfuil an dearbhóir bunaithe stádas dearbhóra SCCT údaraithe ar choinníoll go bhfuil na critéir a leagtar amach i mír 2 den Airteagal seo comhlíonta. Aithneofar stádas dearbhóra SCCT údaraithe i ngach Ballstát.

Sula ndeonófar stádas dearbhóra SCCT údaraithe, déanfaidh an t-údarás inniúil nós imeachta comhairliúcháin a sheoladh maidir leis an iarratas ar údarú trí chlárlann SCCT. Beidh baint ag na húdaráis inniúla sna Ballstáit eile agus ag an gCoimisiún leis an nós imeachta comhairliúcháin agus ní rachaidh sé thar 15 lá oibre.

2.   Is iad seo a leanas a bheidh sna critéir chun stádas dearbhóra SCCT údaraithe a dheonú:

| (a) | nach raibh an t-iarratasóir rannpháirteach i sárú tromchúiseach ná i sáruithe leantacha ar reachtaíocht chustaim, ar rialacha cánachais, ar rialacha maidir le drochúsáid mhargaidh ná ar an Rialachán seo ná ar ghníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme a glacadh faoin Rialachán seo, agus go háirithe nach bhfuil aon taifead ag an iarratasóir maidir le cionta coiriúla tromchúiseacha a bhaineann lena ghníomhaíocht eacnamaíoch le linn na 5 bliana roimh an iarratas; |
| --- | --- |

(a)

nach raibh an t-iarratasóir rannpháirteach i sárú tromchúiseach ná i sáruithe leantacha ar reachtaíocht chustaim, ar rialacha cánachais, ar rialacha maidir le drochúsáid mhargaidh ná ar an Rialachán seo ná ar ghníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme a glacadh faoin Rialachán seo, agus go háirithe nach bhfuil aon taifead ag an iarratasóir maidir le cionta coiriúla tromchúiseacha a bhaineann lena ghníomhaíocht eacnamaíoch le linn na 5 bliana roimh an iarratas;

| (b) | léiríonn an t-iarratasóir an acmhainn airgeadais agus an acmhainn oibríochtúil atá aige chun a oibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh; |
| --- | --- |

(b)

léiríonn an t-iarratasóir an acmhainn airgeadais agus an acmhainn oibríochtúil atá aige chun a oibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh;

| (c) | tá an t-iarratasóir bunaithe sa Bhallstát ina dtíolacfar an t-iarratas; agus |
| --- | --- |

(c)

tá an t-iarratasóir bunaithe sa Bhallstát ina dtíolacfar an t-iarratas; agus

| (d) | tá uimhir EORI sannta don iarratasóir i gcomhréir le hAirteagal 9 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013. |
| --- | --- |

(d)

tá uimhir EORI sannta don iarratasóir i gcomhréir le hAirteagal 9 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013.

3.   I gcás ina bhfionnann an t-údarás inniúil nár comhlíonadh na critéir a leagtar amach i mír 2 den Airteagal seo, nó i gcás inar mhainnigh an t-iarratasóir an fhaisnéis a liostaítear in Airteagal 5(5) a sholáthar, diúltófar do stádas dearbhóra SCCT údaraithe a dheonú. Leis an gcinneadh sin, tabharfar na cúiseanna atá leis an diúltú do stádas dearbhóra SCCT údaraithe agus áireofar ann faisnéis maidir leis an bhféidearthacht achomharc a dhéanamh.

4.   Déanfar cinneadh an údaráis inniúil lena ndeonaítear stádas dearbhóra SCCT údaraithe a chlárú i gclárlann SCCT agus beidh an fhaisnéis seo a leanas ann:

| (a) | ainm, seoladh agus faisnéis teagmhála an dearbhóra SCCT údaraithe; |
| --- | --- |

(a)

ainm, seoladh agus faisnéis teagmhála an dearbhóra SCCT údaraithe;

| (b) | uimhir EORI an dearbhóra SCCT údaraithe; |
| --- | --- |

(b)

uimhir EORI an dearbhóra SCCT údaraithe;

| (c) | uimhir chuntais SCCT a shanntar don dearbhóir SCCT údaraithe i gcomhréir le hAirteagal 16(1); |
| --- | --- |

(c)

uimhir chuntais SCCT a shanntar don dearbhóir SCCT údaraithe i gcomhréir le hAirteagal 16(1);

| (d) | an ráthaíocht a cheanglaítear i gcomhréir le mír 5 den Airteagal seo. |
| --- | --- |

(d)

an ráthaíocht a cheanglaítear i gcomhréir le mír 5 den Airteagal seo.

5.   Chun na critéir a leagtar amach i mír 2, pointe (b), den Airteagal seo a chomhlíonadh, éileoidh an t-údarás inniúil go soláthrófar ráthaíocht más rud é nach raibh an t-iarratasóir bunaithe ar feadh an 2 bhliain airgeadais roimh an mbliain a cuireadh isteach an t-iarratas i gcomhréir le hAirteagal 5(1).

Socróidh an t-údarás inniúil méid na ráthaíochta sin ag an méid arna ríomh mar luach comhiomlán líon na ndeimhnithe SCCT a bheadh ar an dearbhóir SCCT údaraithe a ghéilleadh i gcomhréir le hAirteagal 22 i leith allmhairí earraí a thuairiscítear i gcomhréir le hAirteagal 5(5), pointe (g). Ráthaíocht bhainc a bheidh sa ráthaíocht a sholáthrófar, atá iníoctha ar an gcéad éileamh, ag institiúid airgeadais a oibríonn san Aontas nó trí aon fhoirm eile ráthaíochta lena soláthraítear dearbhú coibhéiseach.

6.   I gcás ina suíonn an t-údarás inniúil nach n-áirithítear leis an ráthaíocht a sholáthraítear, nó nach leor í a thuilleadh, acmhainn airgeadais agus oibríochtúil an dearbhóra údaraithe SCCT chun oibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh, éileoidh sé ar an dearbhóir SCCT údaraithe rogha a dhéanamh idir ráthaíocht bhreise a sholáthar nó ráthaíocht nua a chur in ionad na ráthaíochta tosaigh i gcomhréir le mír 5.

7.   Scaoilfidh an t-údarás inniúil an ráthaíocht go díreach tar éis an 31 Bealtaine den dara bliain inar ghéill an dearbhóir SCCT údaraithe deimhnithe SCCT i gcomhréir le hAirteagal 22.

8.   Déanfaidh an t-údarás inniúil stádas dearbhóra SCCT údaraithe a chúlghairm sna cásanna seo a leanas:

| (a) | go n-iarrfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe cúlghairm; nó |
| --- | --- |

(a)

go n-iarrfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe cúlghairm; nó

| (b) | nach gcomhlíonann an dearbhóir SCCT údaraithe na critéir a leagtar amach i míreanna 2 nó 6 den Airteagal seo a thuilleadh, nó go raibh baint aige le sárú tromchúiseach nó sáruithe leantacha ar an oibleagáid i leith deimhnithe SCCT dá dtagraítear in Airteagal 22(1) a ghéilleadh nó ar an oibleagáid chun a áirithiú go mbeidh líon leordhóthanach dheimhnithe SCCT ar a chuntas i gclárlann SCCT ag deireadh gach ráithe dá dtagraítear in Airteagal 22(2). |
| --- | --- |

(b)

nach gcomhlíonann an dearbhóir SCCT údaraithe na critéir a leagtar amach i míreanna 2 nó 6 den Airteagal seo a thuilleadh, nó go raibh baint aige le sárú tromchúiseach nó sáruithe leantacha ar an oibleagáid i leith deimhnithe SCCT dá dtagraítear in Airteagal 22(1) a ghéilleadh nó ar an oibleagáid chun a áirithiú go mbeidh líon leordhóthanach dheimhnithe SCCT ar a chuntas i gclárlann SCCT ag deireadh gach ráithe dá dtagraítear in Airteagal 22(2).

Sula ndéanfar stádas dearbhóra SCCT údaraithe a chúlghairm, tabharfaidh an t-údarás inniúil an deis don dearbhóir SCCT údaraithe éisteacht a fháil agus déanfaidh sé nós imeachta comhairliúcháin a sheoladh maidir le cúlghairm fhéideartha an stádais sin. Beidh baint ag údaráis inniúla sna Ballstáit eile agus ag an gCoimisiún leis an nós imeachta comhairliúcháin agus ní rachaidh sé thar 15 lá oibre.

Beidh na cúiseanna atá leis an gcinneadh mar aon le faisnéis faoin gceart chun achomharc a dhéanamh san áireamh in aon chinneadh cúlghairme.

9.   Cláróidh an t-údarás inniúil faisnéis i gclárlann SCCT maidir leis an méid seo a leanas:

| (a) | na hiarratasóirí ar diúltaíodh a n-iarratas ar údarú de bhun mhír 3; agus |
| --- | --- |

(a)

na hiarratasóirí ar diúltaíodh a n-iarratas ar údarú de bhun mhír 3; agus

| (b) | na daoine a ndearnadh a stádas mar dhearbhóir SCCT údaraithe a chúlghairm de bhun mhír 8. |
| --- | --- |

(b)

na daoine a ndearnadh a stádas mar dhearbhóir SCCT údaraithe a chúlghairm de bhun mhír 8.

10.   Déanfaidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, na coinníollacha seo a leanas a ghlacadh i gcás:

| (a) | chur i bhfeidhm na gcritéar dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, lena n-áirítear gan a bheith rannpháirteach i sárú tromchúiseach ná i sáruithe leantacha faoi mhír 2, pointe (a), den Airteagal seo; |
| --- | --- |

(a)

chur i bhfeidhm na gcritéar dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, lena n-áirítear gan a bheith rannpháirteach i sárú tromchúiseach ná i sáruithe leantacha faoi mhír 2, pointe (a), den Airteagal seo;

| (b) | chur i bhfeidhm na ráthaíochta dá dtagraítear i míreanna 5, 6 agus 7den Airteagal seo; |
| --- | --- |

(b)

chur i bhfeidhm na ráthaíochta dá dtagraítear i míreanna 5, 6 agus 7den Airteagal seo;

| (c) | chur i bhfeidhm na gcritéar maidir le sárú tromchúiseach nó sáruithe leantacha dá dtagraítear i mír 8 den Airteagal seo; |
| --- | --- |

(c)

chur i bhfeidhm na gcritéar maidir le sárú tromchúiseach nó sáruithe leantacha dá dtagraítear i mír 8 den Airteagal seo;

| (d) | na n-iarmhairtí a bhaineann le stádas dearbhóra SCCT údaraithe a chúlghairm dá dtagraítear i mír 8 den Airteagal seo; agus |
| --- | --- |

(d)

na n-iarmhairtí a bhaineann le stádas dearbhóra SCCT údaraithe a chúlghairm dá dtagraítear i mír 8 den Airteagal seo; agus

| (e) | na spriocdhátaí sonracha agus formáid an nós imeachta comhairliúcháin dá dtagraítear i míreanna 1 agus 8 den Airteagal seo. |
| --- | --- |

(e)

na spriocdhátaí sonracha agus formáid an nós imeachta comhairliúcháin dá dtagraítear i míreanna 1 agus 8 den Airteagal seo.

Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear sa chéad fhomhír a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2).

Airteagal 18

Creidiúnú fíoraitheoirí

1.   Is fíoraitheoir creidiúnaithe chun críche an Rialacháin seo a bheidh in aon duine atá creidiúnaithe i gcomhréir le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2067 le haghaidh grúpa ábhartha gníomhaíochtaí. Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun grúpaí ábhartha gníomhaíochtaí a shainaithint trí ailíniú a dhéanamh ar na cáilíochtaí is gá a bheith ag fíoraitheoir creidiúnaithe chun fíoruithe a dhéanamh chun críche an Rialacháin seo leis an ngrúpa ábhartha gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2067 agus a léirítear sa deimhniú creidiúnaithe. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2) den Rialachán seo.

2.   Féadfaidh comhlacht creidiúnaithe náisiúnta, arna iarraidh sin dó, duine a chreidiúnú chun bheith ina fhíoraitheoir chun críche an Rialacháin seo i gcás ina measann sé, ar bhonn na doiciméadachta a chuirtear isteach chuige, go bhfuil sé d’acmhainn ag an duine sin na prionsabail fíorúcháin dá dtagraítear in Iarscríbhinn VI a chur i bhfeidhm agus cúraimí fíorúcháin na n-astaíochtaí leabaithe de bhun Airteagail 8 agus 10 á ndéanamh aige.

3.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 28 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh trí shonrú a dhéanamh ar na coinníollacha le haghaidh creidiúnú a dheonú dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, le haghaidh rialú agus formhaoirsiú a dhéanamh ar fhíoraitheoirí creidiúnaithe, le haghaidh creidiúnú a tharraingt siar agus le haghaidh aitheantas frithpháirteach agus meastóireacht piaraí a dhéanamh ar chomhlachtaí creidiúnúcháin.

Airteagal 19

Athbhreithniú ar dhearbhuithe SCCT

1.   Beidh ról maoirseachta ag an gCoimisiún san athbhreithniú ar dhearbhuithe SCCT.

2.   Féadfaidh an Coimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar dhearbhuithe SCCT, i gcomhréir le straitéis athbhreithnithe, lena n-áirítear fachtóirí riosca, laistigh den tréimhse dar críoch an ceathrú bliain i ndiaidh na bliana ar lena linn ba cheart dearbhuithe SCCT a bheith curtha isteach.

D’fhéadfadh sé gurb é a bheadh san athbhreithniú fíorú ar an bhfaisnéis a sholáthraítear i ndearbhú SCCT agus i dtuarascálacha fíorúcháin ar bhonn na faisnéise arna cur in iúl ag na húdaráis chustaim i gcomhréir le hAirteagal 25, aon fhaisnéis ábhartha eile, agus ar bhonn aon iniúchta a mheastar a bhfuil gá leis, lena n-áirítear iniúchadh ag áitreabh an dearbhóra SCCT údaraithe.

Cuirfidh an Coimisiún tionscnamh agus torthaí an athbhreithnithe in iúl d’údarás inniúil an Bhallstáit ina bhfuil an dearbhóir SCCT údaraithe bunaithe, trí chlárlann SCCT.

Féadfaidh údarás inniúil an Bhallstáit ina bhfuil an dearbhóir SCCT údaraithe bunaithe athbhreithniú a dhéanamh freisin ar dhearbhú SCCT laistigh den tréimhse dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo. Cuirfidh an t-údarás inniúil tionscnamh agus torthaí an athbhreithnithe in iúl don Choimisiún, trí chlárlann SCCT.

3.   Leagfaidh an Coimisiún amach go tréimhsiúil na fachtóirí sonracha riosca agus pointí airde, bunaithe ar anailís ar na rioscaí a bhaineann le cur chun feidhme SCCT ar leibhéal an Aontais, agus faisnéis atá i gclárlann SCCT, sonraí arna gcur in iúl ag údaráis chustaim, agus foinsí faisnéise ábhartha eile á gcur san áireamh, lena n-áirítear na rialuithe agus na seiceálacha a chuirtear i gcrích de bhun Airteagail 15(2) agus 25.

Déanfaidh an Coimisiún éascú freisin ar mhalartú tuairimí leis na húdaráis inniúla maidir le gníomhaíochtaí calaoiseacha agus pionóis arna bhforchur i gcomhréir le hAirteagal 26.

4.   I gcás ina mainníonn dearbhóir SCCT údaraithe dearbhú SCCT a thíolacadh i gcomhréir le hAirteagal 6, nó i gcás ina measann an Coimisiún, ar bhonn a athbhreithnithe faoi mhír 2 den Airteagal seo, go bhfuil líon dearbhaithe na ndeimhnithe SCCT míchruinn, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar oibleagáidí an dearbhóra SCCT údaraithe sin faoin Rialachán seo ar bhonn na faisnéise atá ar fáil dó. Déanfaidh an Coimisiún réamh-ríomh a shuí ar an líon iomlán deimhnithe SCCT ar cheart iad a ghéilleadh, faoin 31 Nollaig ar a dhéanaí den bhliain i ndiaidh na bliana sin inar cheart an dearbhú SCCT a bheith tíolactha, nó faoin 31 Nollaig ar a dhéanaí den cheathrú bliain i ndiaidh na bliana sin inar tíolacadh an dearbhú SCCT mícheart, de réir mar is infheidhme. Déanfaidh an Coimisiún an réamh-ríomh sin a sholáthar d’údaráis inniúla, chun críoch táscach agus gan dochar don ríomh cinntitheach arna shuí ag údarás inniúil an Bhallstáit ina bhfuil an dearbhóir SCCT údaraithe bunaithe.

5.   I gcás ina dtagann an t-údarás inniúil ar an tátal go bhfuil líon dearbhaithe na ndeimhnithe SCCT atá le géilleadh míchruinn, nó nach ndearnadh aon dearbhú SCCT a thíolacadh i gcomhréir le hAirteagal 6, cinnfidh sé an líon deimhnithe SCCT ar cheart iad a bheith géillte ag an dearbhóir SCCT údaraithe, agus an fhaisnéis arna tíolacadh ag an gCoimisiún á cur san áireamh.

Tabharfaidh an t-údarás inniúil fógra don dearbhóir SCCT údaraithe faoina chinneadh maidir leis an líon deimhnithe SCCT a chinntear agus iarrfaidh sé go ngéillfidh an dearbhóir SCCT údaraithe na deimhnithe SCCT breise laistigh de thréimhse aon mhí amháin.

Beidh na cúiseanna atá leis an gcinneadh mar aon le faisnéis faoin gceart chun achomharc a dhéanamh san áireamh i gcinneadh an údaráis inniúil. Tabharfar fógra faoin gcinneadh freisin trí chlárlann SCCT.

I gcás ina gcinnfidh an t-údarás inniúil, tar éis dó an réamh-ríomh a fháil ón gCoimisiún i gcomhréir le míreanna 2 agus 4 den Airteagal seo, gan aon ghníomhaíocht a dhéanamh, cuirfidh an t-údarás inniúil an Coimisiún ar an eolas dá réir sin, trí chlárlann SCCT.

6.   I gcás ina dtagann an t-údarás inniúil ar an tátal gur mó an líon deimhnithe SCCT a ghéilltear ná an líon ar cheart iad a bheith géillte, cuirfidh sé an Coimisiún ar an eolas faoi gan mhoill. Déanfar na deimhnithe SCCT de bhreis a ghéilltear a athcheannach i gcomhréir le hAirteagal 23.

CAIBIDIL IV

DEIMHNITHE SCCT

Airteagal 20

Deimhnithe SCCT a dhíol

1.   Díolfaidh na Ballstáit deimhnithe SCCT ar ardán lárnach coiteann le dearbhóirí SCCT údaraithe atá bunaithe sa Bhallstát sin.

2.   Déanfaidh an Coimisiún an t-ardán lárnach coiteann a bhunú agus a bhainistiú tar éis nós imeachta um sholáthar comhpháirteach idir an Coimisiún agus na Ballstáit.

Beidh rochtain ag an gCoimisiún agus ag na húdaráis inniúla ar an bhfaisnéis atá san ardán lárnach coiteann.

3.   Déanfar an fhaisnéis faoi dheimhnithe SCCT a dhíol, a athcheannach agus a chealú san ardán lárnach coiteann a aistriú chuig clárlann SCCT ag deireadh gach lae oibre.

4.   Díolfar deimhnithe SCCT le dearbhóirí SCCT údaraithe ar an bpraghas a ríomhtar i gcomhréir le hAirteagal 21.

5.   Áiritheoidh an Coimisiún go sannfar uimhir chéannachta uathúil do gach deimhniú SCCT nuair a chruthófar é. Cláróidh an Coimisiún an uimhir chéannachta uathúil agus an praghas agus dáta díola an deimhnithe SCCT i gclárlann SCCT i gcuntas an dearbhóra SCCT údaraithe atá ag ceannach an deimhnithe sin.

6.   Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 28 lena bhforlíontar an Rialachán seo tríd an uainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann leis an mbainistiú ar dhíolachán agus athcheannach dheimhnithe SCCT a shonrú a thuilleadh, ag féachaint le comhleanúnachas a áirithiú le nósanna imeachta Rialachán (AE) Uimh. 1031/2010 ón gCoimisiún (26).

Airteagal 21

Praghas na ndeimhnithe SCCT

1.   Ríomhfaidh an Coimisiún praghas na ndeimhnithe SCCT mar mheán na bpraghsanna scoir lamháltais CTA AE ar an ardán ceantála, i gcomhréir leis na nósanna imeachta a leagtar síos i Rialachán (AE) Uimh. 1031/2010 i gcás gach seachtaine féilire.

I gcás na seachtainí féilire sin nach mbíonn aon cheant sceidealta ar an ardán ceantála, is é an praghas a bheidh ar dheimhnithe SCCT ná meán na bpraghsanna scoir lamháltais CTA AE ón tseachtain dheireanach ina raibh ceantanna ar siúl ar an ardán ceantála.

2.   Foilseoidh an Coimisiún an meánphraghas, dá dtagraítear sa dara fomhír de mhír 1, ar a shuíomh gréasáin nó ar aon bhealach iomchuí eile ar an gcéad lá oibre den tseachtain féilire dár gcionn. Beidh feidhm ag an bpraghas sin ón gcéad lá oibre tar éis lá a fhoilsithe go dtí an chéad lá oibre den tseachtain féilire dár gcionn.

3.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh maidir le cur i bhfeidhm na modheolaíochta dá bhforáiltear i mír 1 den Airteagal seo chun meánphraghas deimhnithe SCCT a ríomh agus na socruithe praiticiúla a dhéanamh chun an praghas sin a fhoilsiú. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2).

Airteagal 22

Deimhnithe SCCT a ghéilleadh

1.   Faoin 31 Bealtaine gach bliain, agus den chéad uair in 2027 don bhliain 2026, déanfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe líon deimhnithe SCCT a ghéilleadh trí chlárlann SCCT, ar deimhnithe iad a chomhfhreagraíonn do na hastaíochtaí leabaithe atá dearbhaithe i gcomhréir le hAirteagal 6(2), pointe (c), agus atá fíoraithe i gcomhréir le hAirteagal 8, don bhliain féilire roimh an ngéilleadh. Déanfaidh an Coimisiún deimhnithe SCCT a ghéilltear a bhaint de chlárlann SCCT. Áiritheoidh an dearbhóir SCCT údaraithe go bhfuil an líon deimhnithe SCCT a éilítear ar fáil ar a chuntas i gclárlann SCCT.

2.   Áiritheoidh an dearbhóir SCCT údaraithe go gcomhfhreagraíonn an líon deimhnithe SCCT ar a chuntas i gclárlann SCCT ag deireadh gach ráithe do 80 % ar a laghad de na hastaíochtaí leabaithe, arna gcinneadh trí thagairt do luachanna réamhshocraithe i gcomhréir leis na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn IV, sna hearraí uile atá allmhairithe aige ó thús na bliana féilire.

3.   I gcás ina bhfaigheann an Coimisiún nach bhfuil an líon deimhnithe SCCT i gcuntas dearbhóra SCCT údaraithe i gcomhréir leis na hoibleagáidí de bhun mhír 2, cuirfidh sé in iúl é sin, trí chlárlann SCCT, d’údarás inniúil an Bhallstáit ina bhfuil an dearbhóir SCCT bunaithe.

Tabharfaidh an t-údarás inniúil fógra don dearbhóir SCCT údaraithe faoin ngá atá le líon leordhóthanach deimhnithe SCCT a áirithiú ina chuntas laistigh de mhí amháin ón bhfógra sin a fháil.

Déanfaidh an t-údarás inniúil an fógra a thugtar don dearbhóir SCCT údaraithe, agus an freagra a fhaightear uaidh, a chlárú i gclárlann SCCT.

Airteagal 23

Athcheannach deimhnithe SCCT

1.   I gcás ina n-iarrann dearbhóir SCCT údaraithe amhlaidh, déanfaidh an Ballstát ina bhfuil an dearbhóir SCCT údaraithe bunaithe na deimhnithe SCCT iomarcacha a bheidh fágtha ar chuntas an dearbhóra i gclárlann SCCT a athcheannach tar éis na ndeimhnithe a bheith géillte i gcomhréir le hAirteagal 22.

Déanfaidh an Coimisiún na deimhnithe SCCT iomarcacha a athcheannach tríd an ardán lárnach coiteann dá dtagraítear in Airteagal 20 thar ceann an Bhallstáit ina bhfuil an dearbhóir SCCT údaraithe bunaithe. Déanfaidh an dearbhóir SCCT údaraithe an iarraidh ar athcheannach a thíolacadh faoin 30 Meitheamh gach bliain ar lena linn a rinneadh deimhnithe SCCT a ghéilleadh.

2.   Beidh an líon deimhnithe atá faoi réir an athcheannaigh dá dtagraítear i mír 1 teoranta d’aon trian de líon iomlán na ndeimhnithe SCCT a cheannaigh an dearbhóir SCCT údaraithe le linn na bliana féilire roimhe sin.

3.   Is é an praghas athcheannaigh a bheidh ar gach deimhniú SCCT an praghas a íocann an dearbhóir SCCT údaraithe as an deimhniú sin tráth an cheannaigh.

Airteagal 24

Deimhnithe SCCT a chur ar ceal

An 1 Iúil gach bliain, cuirfidh an Coimisiún ar ceal aon deimhniú SCCT a ceannaíodh le linn na bliana roimh an mbliain féilire roimhe sin agus a bhí fágtha i gcuntas dearbhóra SCCT údaraithe i gclárlann SCCT. Cuirfear na deimhnithe SCCT sin ar ceal gan aon chúiteamh.

I gcás ina ndéantar líon na ndeimhnithe SCCT atá le géilleadh a chonspóid i ndíospóid atá ar feitheamh i mBallstát, cuirfidh an Coimisiún cealú na ndeimhnithe SCCT ar fionraí a mhéid a chomhfhreagraíonn don mhéid is ábhar don díospóid. Déanfaidh údarás inniúil an Bhallstáit ina bhfuil an dearbhóir SCCT údaraithe bunaithe aon fhaisnéis ábhartha a chur in iúl gan mhoill don Choimisiún.

CAIBIDIL V

RIALACHA IS INFHEIDHME I LEITH ALLMHAIRIÚ EARRAÍ

Airteagal 25

Rialacha is infheidhme i leith allmhairiú earraí

1.   Níor cheart do na húdaráis chustaim a cheadú d’aon duine cé is moite de dhearbhóir SCCT údaraithe earraí a allmhairiú.

2.   Déanfaidh na húdaráis chustaim go tréimhsiúil agus go huathoibríoch, go háirithe trí bhíthin an tsásra faireachais a bunaíodh de bhun Airteagal 56(5) de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, faisnéis shonrach maidir leis na hearraí a dhearbhaítear le haghaidh allmhairiú a chur in iúl don Choimisiún. Áireofar san fhaisnéis sin uimhir EORI agus uimhir chustaim SCCT an dearbhóra SCCT údaraithe, cód AC ocht ndigit na n-earraí, an líon, tír thionscnaimh, dáta an dearbhaithe custaim agus an nós imeachta custaim.

3.   Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo in iúl d’údarás inniúil an Bhallstáit ina bhfuil an dearbhóir SCCT údaraithe bunaithe agus déanfaidh sé, i gcás gach dearbhóra SCCT, cros-seiceáil ar an bhfaisnéis sin leis na sonraí i gclárlann SCCT de bhun Airteagal 14.

4.   Féadfaidh na húdaráis chustaim, i gcomhréir le hAirteagal 12(1) de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, faisnéis rúnda a fhaigheann na húdaráis chustaim agus a ndualgais á gcomhlíonadh acu, nó a chuirtear ar fáil ar bhonn rúnda do na húdaráis chustaim, a chur in iúl don Choimisiún agus d’údarás inniúil an Bhallstáit a rinne stádas an dearbhóra SCCT údaraithe a dheonú.

5.   Beidh feidhm mutatis mutandis ag Rialachán (CE) Uimh. 515/97 maidir leis an Rialachán seo.

6.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena sainítear raon na faisnéise, agus an tréimhsiúlacht, uainiú agus an modh chun an fhaisnéis a chur in iúl de bhun mhír 2 den Airteagal seo. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2).

CAIBIDIL VI

FORFHEIDHMIÚ

Airteagal 26

Pionóis

1.   Dearbhóir SCCT údaraithe a mhainníonn, faoin 31 Bealtaine gach bliain, an líon deimhnithe SCCT a ghéilleadh a chomhfhreagraíonn do na hastaíochtaí atá leabaithe in earraí a allmhairíodh le linn na bliana féilire roimhe sin, beidh sé faoi dhliteanas pionós a íoc. Beidh an pionós sin comhionann leis an bpionós i leith astaíochtaí iomarcacha a leagtar amach in Airteagal 16(3) de Threoir 2003/87/CE, agus a ardaítear de bhun Airteagal 16(4) den Treoir sin, agus beidh sé infheidhme sa bhliain a allmhairítear na hearraí. Beidh feidhm ag an bpionós sin i gcás gach deimhnithe SCCT nach bhfuil géillte ag an dearbhóir SCCT údaraithe.

2.   I gcás ina ndéanann duine seachas dearbhóir SCCT údaraithe earraí a thabhairt isteach i gcríoch chustaim an Aontais gan na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh, beidh an duine sin faoi dhliteanas pionós a íoc. Beidh an pionós sin éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach agus, ag brath go háirithe ar fad, tromchúis, raon, cineál intinniúil agus atarlú an neamhchomhlíonta sin agus ar leibhéal chomhoibriú an duine leis an údarás inniúil, beidh a mhéid ó thrí oiread go cúig oiread an phionóis dá dtagraítear i mír 1, a bheidh infheidhme sa bhliain a dtugtar isteach na hearraí, i gcás gach deimhnithe SCCT nach bhfuil géillte ag an duine.

3.   Ní dhéanfaidh íocaíocht an phionóis an dearbhóir SCCT údaraithe a scaoileadh ón oibleagáid i leith an líon deimhnithe SCCT atá fós gan géilleadh a ghéilleadh i mbliain ar leith.

4.   Má chinneann an t-údarás inniúil, lena n-áirítear i bhfianaise na réamhríomhanna arna ndéanamh ag an gCoimisiún i gcomhréir le hAirteagal 19, gur mhainnigh dearbhóir SCCT údaraithe an oibleagáid a chomhlíonadh i leith deimhnithe SCCT a ghéilleadh mar a leagtar amach i mír 1 den Airteagal seo, nó go bhfuil earraí tugtha isteach ag an duine sin i gcríoch chustaim an Aontais gan na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh mar a leagtar amach i mír 2 den Airteagal seo, déanfaidh an t-údarás inniúil an pionós a fhorchur de bhun mhír 1 nó mhír 2 den Airteagal seo, de réir mar is infheidhme. Chuige sin, tabharfaidh an t-údarás inniúil fógra don dearbhóir SCCT údaraithe nó, i gcás ina bhfuil feidhm ag mír 2 den Airteagal seo, don duine faoi na nithe seo a leanas:

| (a) | go bhfuil an t-údarás inniúil tagtha ar an tátal go bhfuil mainnithe ag an dearbhóir SCCT údaraithe nó ag an duine dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh; |
| --- | --- |

(a)

go bhfuil an t-údarás inniúil tagtha ar an tátal go bhfuil mainnithe ag an dearbhóir SCCT údaraithe nó ag an duine dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo na hoibleagáidí faoin Rialachán seo a chomhlíonadh;

| (b) | na cúiseanna atá lena thátal; |
| --- | --- |

(b)

na cúiseanna atá lena thátal;

| (c) | méid an phionóis a fhorchuirtear ar an dearbhóir SCCT údaraithe nó ar an duine dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo; |
| --- | --- |

(c)

méid an phionóis a fhorchuirtear ar an dearbhóir SCCT údaraithe nó ar an duine dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo;

| (d) | an dáta óna mbeidh an pionós dlite; |
| --- | --- |

(d)

an dáta óna mbeidh an pionós dlite;

| (e) | an ghníomhaíocht atá le déanamh ag an dearbhóir SCCT údaraithe nó ag an duine dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo chun an pionós a íoc; agus |
| --- | --- |

(e)

an ghníomhaíocht atá le déanamh ag an dearbhóir SCCT údaraithe nó ag an duine dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo chun an pionós a íoc; agus

| (f) | an ceart atá ag an dearbhóir SCCT údaraithe nó ag an duine dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo achomharc a dhéanamh. |
| --- | --- |

(f)

an ceart atá ag an dearbhóir SCCT údaraithe nó ag an duine dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo achomharc a dhéanamh.

5.   I gcás nach n-íoctar an pionós faoin dáta dlite dá dtagraítear i mír 4, pointe (d), déanfaidh an t-údarás inniúil íocaíocht an phionóis a aimsiú trí gach bealach a bheidh ar fáil dó faoi dhlí náisiúnta an Bhallstáit lena mbaineann.

6.   Déanfaidh na Ballstáit na cinntí maidir le pionóis dá dtagraítear i míreanna 1 agus 2 a chur in iúl don Choimisiún agus cláróidh siad an íocaíocht deiridh dá dtagraítear i mír 5 i gclárlann SCCT.

Airteagal 27

Imchéimniú

1.   Gníomhóidh an Coimisiún i gcomhréir leis an Airteagal seo, bunaithe ar shonraí ábhartha agus oibiachtúla, chun aghaidh a thabhairt ar chleachtais lena ndéantar an Rialachán seo a imchéimniú.

2.   Saineofar cleachtais imchéimniúcháin mar athrú ar an bpatrún trádála in earraí, ar athrú é a eascraíonn as cleachtas, próiseas nó obair nach bhfuil cúis chuí ná bonn cirt eacnamaíoch leordhóthanach leo seachas aon cheann de na hoibleagáidí a leagtar síos sa Rialachán seo a sheachaint, go hiomlán nó go páirteach. Féadfaidh na nithe seo a leanas a bheith i gceist leis an gcleachtas, próiseas nó obair sin, ach gan a bheith teoranta dóibh:

| (a) | na hearraí lena mbaineann a mhodhnú rud beag chun iad a chur faoi chóid AC nach liostaítear in Iarscríbhinn I, ach amháin i gcás ina ndéanann an modhnú athrú ar a mbuntréithe; |
| --- | --- |

(a)

na hearraí lena mbaineann a mhodhnú rud beag chun iad a chur faoi chóid AC nach liostaítear in Iarscríbhinn I, ach amháin i gcás ina ndéanann an modhnú athrú ar a mbuntréithe;

| (b) | lastais a roinnt go saorga ina gcoinsíneachtaí nach ndéantar lena luach intreach an tairseach dá dtagraítear in Airteagal 2(3) a shárú. |
| --- | --- |

(b)

lastais a roinnt go saorga ina gcoinsíneachtaí nach ndéantar lena luach intreach an tairseach dá dtagraítear in Airteagal 2(3) a shárú.

3.   Déanfaidh an Coimisiún faireachán leanúnach ar an gcás ar leibhéal an Aontais, d’fhonn cleachtais imchéimniúcháin a shainaithint, lena n-áirítear trí fhaireachas margaidh nó ar bhonn aon fhoinse ábhartha faisnéise, amhail aighneachtaí ó eagraíochtaí na sochaí sibhialta agus tuairisciú uathu.

4.   Ballstát nó aon pháirtí a ndéanann aon cheann de na cásanna dá dtagraítear i mír 2 difear dó, nó a dtéann na cásanna sin chun sochair dó, féadfaidh sé fógra a thabhairt don Choimisiún má bhíonn air dul i ngleic le cleachtais imchéimniucháin. Maidir le páirtithe leasmhara seachas páirtithe a ndéantar difear dóibh go díreach nó páirtithe a thairbhíonn, amhail eagraíochtaí comhshaoil agus eagraíochtaí neamhrialtasacha, a aimsíonn fianaise nithiúil maidir le cleachtais imchéimniúcháin, féadfaidh siad freisin fógra a thabhairt don Choimisiún.

5.   Luafar san fhógra dá dtagraítear i mír 4 na cúiseanna is bun leis agus áireofar ann sonraí agus staidreamh ábhartha chun tacú leis an maíomh maidir le himchéimniú an Rialacháin seo. Cuirfidh an Coimisiún tús le himscrúdú ar mhaíomh maidir le himchéimniú i gcás ina bhfaigheann sé fógra ó Bhallstát, nó ó pháirtí dá ndéantar difear, ó pháirtí a thairbhíonn nó ó pháirtí leasmhar eile, ar choinníoll go gcomhlíonann an fógra na ceanglais dá dtagraítear sa mhír seo, nó i gcás ina gcinneann an Coimisiún féin go bhfuil gá leis an imscrúdú sin. Agus an t-imscrúdú á dhéanamh, féadfaidh na húdaráis inniúla agus na húdaráis chustaim cúnamh a thabhairt don Choimisiún. Tabharfaidh an Coimisiún an t-imscrúdú i gcrích laistigh de 9 mí ó dháta an fhógra. I gcás ina dtionscnaítear imscrúdú, tabharfaidh an Coimisiún fógra do na húdaráis inniúla uile.

6.   I gcás ina bhfuil cúiseanna leordhóthanacha ag an gCoimisiún lena chreidiúint, agus na sonraí, na tuarascálacha agus an staidreamh ábhartha á gcur san áireamh aige, lena n-áirítear iad siúd arna soláthar ag údaráis chustaim, gur ann do na himthosca dá dtagraítear i mír 2, pointe (a) den Airteagal seo, i mBallstát amháin nó níos mó trí bhíthin patrún bunaithe, tugtar de chumhacht dó gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 28 chun leasú a dhéanamh ar liosta na n-earraí in Iarscríbhinn I trí na hearraí táirgí atá modhnaithe de bheagán dá dtagraítear i mír 2, pointe (a) den Airteagal seo, a chur leis chun críoch frith-imchéimniúcháin.

CAIBIDIL VII

AN TARMLIGEAN A FHEIDHMIÚ AGUS AN NÓS IMEACHTA COISTE

Airteagal 28

An tarmligean a fheidhmiú

1.   Is faoi réir na gcoinníollacha a leagtar síos san Airteagal seo a thugtar an chumhacht don Choimisiún chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh.

2.   Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagail 2(10), 2(11), 18(3), 20(6) agus 27(6) a thabhairt don Choimisiún go ceann tréimhse 5 bliana ón 17 Bealtaine 2023. Déanfaidh an Coimisiún tuarascáil a tharraingt suas i leith tharmligean na cumhachta tráth nach déanaí ná 9 mí roimh dheireadh na tréimhse 5 bliana. Déanfar tarmligean na cumhachta a fhadú go hintuigthe go ceann tréimhsí comhfhaid breise, mura rud é go gcuireann Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle in aghaidh an fhadaithe sin tráth nach déanaí ná 3 mhí roimh dheireadh gach tréimhse.

3.   Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagail 2(10), 2(11), 18(3), 20(6) agus 27(6) a chúlghairm aon tráth.

4.   Le cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghnímh tharmligthe atá i bhfeidhm cheana.

5.   Sula nglacfaidh sé gníomh tarmligthe, rachaidh an Coimisiún i gcomhairle le saineolaithe arna n-ainmniú ag gach Ballstát i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr.

6.   A luaithe a ghlacfaidh sé gníomh tarmligthe, tabharfaidh an Coimisiún fógra, an tráth céanna, do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoi.

7.   Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagail 2(10), 2(11), 18(3), 20(6) nó 27(6) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú 2 mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.

Airteagal 29

An nós imeachta coiste

1.   Tabharfaidh Coiste SCCT cúnamh don Choimisiún. Beidh an coiste sin ina choiste de réir bhrí Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

2.   I gcás ina ndéantar tagairt don mhír seo, beidh feidhm ag Airteagal 5 de Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

CAIBIDIL VIII

TUAIRISCIÚ AGUS ATHBHREITHNIÚ

Airteagal 30

Tuairisciú agus athbhreithniú ag an gCoimisiún

1.   Baileoidh an Coimisiún, i gcomhairle le geallsealbhóirí ábhartha, an fhaisnéis is gá d’fhonn raon feidhme an Rialacháin seo a leathnú mar a léirítear i mír 2, pointe (a), agus dá bun, agus chun modhanna a fhorbairt chun astaíochtaí leabaithe a ríomh atá bunaithe ar mhodhanna tomhais maidir le lorg comhshaoil.

2.   Roimh dheireadh na hidirthréimhse dá dtagraítear in Airteagal 32, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo.

Áireofar measúnú sa tuarascáil ar an méid seo a leanas:

| (a) | an fhéidearthacht an raon feidhme a leathnú chuig:






  (i) | astaíochtaí indíreacha leabaithe sna hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn II; |
| --- | --- | --- |

(a)

an fhéidearthacht an raon feidhme a leathnú chuig:

(i)

astaíochtaí indíreacha leabaithe sna hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn II;

| (ii) | astaíochtaí leabaithe in iompar na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I agus i seirbhísí iompair; |
| --- | --- |

(ii)

astaíochtaí leabaithe in iompar na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I agus i seirbhísí iompair;

| (iii) | earraí atá i mbaol sceite carbóin seachas iad siúd a liostaítear in Iarscríbhinn I, agus go sonrach ceimiceáin orgánacha agus polaiméirí orgánacha; |
| --- | --- |

(iii)

earraí atá i mbaol sceite carbóin seachas iad siúd a liostaítear in Iarscríbhinn I, agus go sonrach ceimiceáin orgánacha agus polaiméirí orgánacha;

| (iv) | ábhair ionchuir eile (réamhtheachtaithe) le haghaidh na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I; |
| --- | --- |

(iv)

ábhair ionchuir eile (réamhtheachtaithe) le haghaidh na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I;

| (b) | na critéir atá le húsáid chun earraí a shainaithint atá le háireamh sa liosta in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo bunaithe ar na hearnálacha atá i mbaol sceite carbóin arna sainaithint de bhun [Airteagal 10b de] Threoir 2003/87/CE; beidh tráthchlár ag gabháil leis an measúnú sin a dtiocfaidh deireadh leis in 2030 chun na hearraí a áireamh de réir a chéile faoi raon feidhme an Rialacháin seo, agus an leibhéal riosca a bhaineann lena sceitheadh carbóin faoi seach á chur san áireamh go háirithe; |
| --- | --- |

(b)

na critéir atá le húsáid chun earraí a shainaithint atá le háireamh sa liosta in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo bunaithe ar na hearnálacha atá i mbaol sceite carbóin arna sainaithint de bhun [Airteagal 10b de] Threoir 2003/87/CE; beidh tráthchlár ag gabháil leis an measúnú sin a dtiocfaidh deireadh leis in 2030 chun na hearraí a áireamh de réir a chéile faoi raon feidhme an Rialacháin seo, agus an leibhéal riosca a bhaineann lena sceitheadh carbóin faoi seach á chur san áireamh go háirithe;

| (c) | na ceanglais theicniúla chun astaíochtaí leabaithe a ríomh i gcás earraí eile atá le háireamh sa liosta in Iarscríbhinn I; |
| --- | --- |

(c)

na ceanglais theicniúla chun astaíochtaí leabaithe a ríomh i gcás earraí eile atá le háireamh sa liosta in Iarscríbhinn I;

| (d) | an dul chun cinn atá déanta sa phlé idirnáisiúnta maidir le gníomhú ar son na haeráide; |
| --- | --- |

(d)

an dul chun cinn atá déanta sa phlé idirnáisiúnta maidir le gníomhú ar son na haeráide;

| (e) | an córas rialachais, lena n-áirítear na costais riaracháin; |
| --- | --- |

(e)

an córas rialachais, lena n-áirítear na costais riaracháin;

| (f) | tionchar an Rialacháin seo ar earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a allmhairítear ó thíortha i mbéal forbartha le sainleas chuig na tíortha is lú forbairt arna sainaithint ag na Náisiúin Aontaithe (TLFanna) agus ar éifeachtaí an chúnaimh theicniúil a thugtar; |
| --- | --- |

(f)

tionchar an Rialacháin seo ar earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a allmhairítear ó thíortha i mbéal forbartha le sainleas chuig na tíortha is lú forbairt arna sainaithint ag na Náisiúin Aontaithe (TLFanna) agus ar éifeachtaí an chúnaimh theicniúil a thugtar;

| (g) | an mhodheolaíocht chun astaíochtaí indíreacha a ríomh de bhun Airteagal 7(7) agus phointe 4.3 d’Iarscríbhinn IV. |
| --- | --- |

(g)

an mhodheolaíocht chun astaíochtaí indíreacha a ríomh de bhun Airteagal 7(7) agus phointe 4.3 d’Iarscríbhinn IV.

3.   Bliain amháin ar a laghad roimh dheireadh na hidirthréimhse, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina sainaithnítear táirgí atá níos faide síos shlabhra luacha na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I agus a mholann sé a mheas lena gcuimsiú faoi raon feidhme an Rialacháin seo. Chuige sin, forbróidh an Coimisiún, go tráthúil, modheolaíocht ar cheart di a bheith bunaithe ar ábharthacht ó thaobh astaíochtaí gás ceaptha teasa carntha agus riosca sceite carbóin de.

4.   I gcás inarb iomchuí, beidh togra reachtach ag gabháil leis na tuarascálacha dá dtagraítear i míreanna 2 agus 3 faoi dheireadh na hidirthréimhse, lena n-áirítear measúnú tionchair mionsonraithe, go háirithe d’fhonn raon feidhme an Rialacháin seo a leathnú ar bhonn na gconclúidí ar thángthas orthu sna tuarascálacha sin.

5.   Gach 2 bhliain ó dheireadh na hidirthréimhse, mar chuid dá thuarascáil bhliantúil chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle de bhun Airteagal 10(5) de Threoir 2003/87/CE, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar éifeachtacht SCCT maidir le haghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin d’earraí a tháirgtear san Aontas lena n-onnmhairiú chuig tríú tíortha nach gcuireann CTA AE ná sásra comhchosúil praghsála carbóin i bhfeidhm. Déanfar measúnú sa tuarascáil go háirithe ar fhorbairt onnmhairí an Aontais in earnálacha SCCT agus ar na forbairtí maidir le sreabha trádála agus astaíochtaí leabaithe na n-earraí sin ar an margadh domhanda. I gcás inarb é conclúid na tuarascála go bhfuil riosca sceite carbóin ann d’earraí a tháirgtear san Aontas lena n-onnmhairiú chuig na tríú tíortha sin nach gcuireann CTA AE ná sásra praghsála carbóin den chineál céanna i bhfeidhm, déanfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a thíolacadh chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sin ar bhealach a gcomhlíontar dlí na hEagraíochta Domhanda Trádála agus lena gcuirtear dícharbónú suiteálacha san Aontas san áireamh.

6.   Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar fheidhmiú SCCT d’fhonn meastóireacht a dhéanamh ar na tionchair agus ar choigeartuithe féideartha ar a chur i bhfeidhm.

Roimh an 1 Eanáir 2028, agus gach 2 bhliain dá éis sin, tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir le cur i bhfeidhm an Rialacháin seo agus feidhmiú SCCT. Beidh an méid seo a leanas ar a laghad sa tuarascáil:

| (a) | measúnú ar thionchar SCCT ar an méid seo a leanas:






  (i) | sceitheadh carbóin, lena n-áirítear i ndáil le honnmhairí; |
| --- | --- | --- |

(a)

measúnú ar thionchar SCCT ar an méid seo a leanas:

(i)

sceitheadh carbóin, lena n-áirítear i ndáil le honnmhairí;

| (ii) | na hearnálacha a chlúdaítear; |
| --- | --- |

(ii)

na hearnálacha a chlúdaítear;

| (iii) | an margadh inmheánach, lena n-áirítear tionchar eacnamaíoch agus críochach ar fud an Aontais; |
| --- | --- |

(iii)

an margadh inmheánach, lena n-áirítear tionchar eacnamaíoch agus críochach ar fud an Aontais;

| (iv) | boilsciú agus praghas tráchtearraí; |
| --- | --- |

(iv)

boilsciú agus praghas tráchtearraí;

| (v) | an éifeacht ar thionscail a úsáideann earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I; |
| --- | --- |

(v)

an éifeacht ar thionscail a úsáideann earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I;

| (vi) | trádáil idirnáisiúnta, lena n-áirítear athdháileadh acmhainní; agus |
| --- | --- |

(vi)

trádáil idirnáisiúnta, lena n-áirítear athdháileadh acmhainní; agus

| (vii) | na tíortha is lú forbairt; |
| --- | --- |

(vii)

na tíortha is lú forbairt;

| (b) | measúnú ar an méid seo a leanas:






  (i) | an córas rialachais, lena n-áirítear measúnú ar chur chun feidhme agus riar údarú dhearbhóirí SCCT ag Ballstáit; |
| --- | --- | --- |

(b)

measúnú ar an méid seo a leanas:

(i)

an córas rialachais, lena n-áirítear measúnú ar chur chun feidhme agus riar údarú dhearbhóirí SCCT ag Ballstáit;

| (ii) | raon feidhme an Rialacháin seo; |
| --- | --- |

(ii)

raon feidhme an Rialacháin seo;

| (iii) | cleachtais imchéimnithe; |
| --- | --- |

(iii)

cleachtais imchéimnithe;

| (iv) | cur i bhfeidhm pionós sna Ballstáit; |
| --- | --- |

(iv)

cur i bhfeidhm pionós sna Ballstáit;

| (c) | torthaí imscrúduithe agus pionóis arna bhforchur; |
| --- | --- |

(c)

torthaí imscrúduithe agus pionóis arna bhforchur;

| (d) | faisnéis chomhiomlánaithe maidir le déine astaíochtaí do gach tír thionscnaimh le haghaidh na n-earraí éagsúla a liostaítear in Iarscríbhinn I. |
| --- | --- |

(d)

faisnéis chomhiomlánaithe maidir le déine astaíochtaí do gach tír thionscnaimh le haghaidh na n-earraí éagsúla a liostaítear in Iarscríbhinn I.

7.   I gcás inar tharla imeacht gan choinne, eisceachtúil agus gan chúis nach bhfuil smacht ag tríú tír amháin nó níos mó atá faoi réir SCCT air, agus a bhfuil iarmhairtí scriosacha ag an imeacht sin ar bhonneagar eacnamaíoch agus tionsclaíoch na tíre sin nó na dtíortha lena mbaineann, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an staid agus cuirfidh sé tuarascáil, lena ngabhfaidh togra reachtach, i gcás inarb iomchuí, faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, chun an Rialachán seo a leasú trí na bearta sealadacha is gá a leagan amach chun aghaidh a thabhairt ar na himthosca eisceachtúla sin.

8.   Ó dheireadh na hidirthréimhse dá dtagraítear in Airteagal 32 den Rialachán seo, mar chuid den tuairisciú bliantúil de bhun Airteagal 41 de Rialachán (AE) 2021/947 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (27), déanfaidh an Coimisiún meastóireacht agus tuairisciú ar an gcaoi ar rannchuidigh an maoiniú faoin Rialachán sin le dícharbónú an tionscail monaraíochta i dtíortha is lú forbairt.

CAIBIDIL IX

COMHORDÚ A DHÉANAMH LE LEITHDHÁILEADH NA LAMHÁLTAS SAOR IN AISCE FAOI CTA AE

Airteagal 31

Leithdháileadh na lamháltas saor in aisce faoi CTA AE agus an oibleagáid deimhnithe SCCT a ghéilleadh

1.   Déanfar coigeartú ar na deimhnithe SCCT atá le géilleadh i gcomhréir le hAirteagal 22 den Rialachán seo chun go gcuirfear san áireamh a mhéid a leithdháiltear lamháltais CTA AE saor in aisce i gcomhréir le hAirteagal 10a de Threoir 2003/87/CE ar shuiteálacha a tháirgeann, laistigh den Aontas, na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo.

2.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena leagtar síos rialacha mionsonraithe chun an coigeartú dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo a ríomh. Leagfar amach na rialacha mionsonraithe sin trí thagairt do na prionsabail a chuirtear i bhfeidhm in CTA AE le haghaidh saor-leithdháileadh lamháltas do shuiteálacha a tháirgeann, laistigh den Aontas, na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I, agus na tagarmharcanna éagsúla a úsáidtear in CTA AE le haghaidh an tsaor-leithdháilte á gcur san áireamh d’fhonn na tagarmharcanna sin a chomhcheangal sna luachanna comhfhreagracha i gcomhair na n-earraí lena mbaineann, agus na hábhair ionchuir ábhartha (réamhtheachtaithe) á gcur san áireamh. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2).

CAIBIDIL X

FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA

Airteagal 32

Raon feidhme na hidirthréimhse

Le linn na hidirthréimhse ón 1 Deireadh Fómhair 2023 go dtí an 31 Nollaig 2025, beidh oibleagáidí an allmhaireora faoin Rialachán seo teoranta do na hoibleagáidí tuairiscithe a leagtar amach in Airteagail 33, 34 agus 35 den Rialachán seo. I gcás ina bhfuil an t-allmhaireoir bunaithe i mBallstát agus ina gceapann sé ionadaí custaim indíreach i gcomhréir le hAirteagal 18 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, agus i gcás ina gcomhaontóidh an t-ionadaí custaim indíreach amhlaidh, beidh feidhm ag na hoibleagáidí tuairiscithe maidir leis an ionadaí custaim indíreach sin. I gcás nach bhfuil an t-allmhaireoir bunaithe i mBallstát, beidh feidhm ag na hoibleagáidí tuairiscithe maidir leis an ionadaí custaim indíreach.

Airteagal 33

Allmhairiú earraí

1.   Cuirfidh na húdaráis chustaim an t-allmhaireoir nó, sna cásanna a chumhdaítear le hAirteagal 32, an t-ionadaí custaim indíreach, ar an eolas faoin oibleagáid tuairiscithe dá dtagraítear in Airteagal 35, tráth nach déanaí ná an tráth a scaoilfear na hearraí i saorchúrsaíocht.

2.   Trí bhíthin an tsásra faireachais a bunaíodh de bhun Airteagal 56(5) de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 nó trí bhíthin tarchur leictreonach sonraí, cuirfidh na húdaráis chustaim in iúl don Choimisiún, go tréimhsiúil agus go huathoibríoch, faisnéis mar gheall ar earraí allmhairithe, lena n-áirítear táirgí próiseáilte ar toradh iad ar an nós imeachta próiseála amach. Áireofar i bhfaisnéis den sórt sin uimhir EORI an dearbhóra custaim agus an allmhaireora, cód AC ocht ndigit, líon, tír thionscnaimh, dáta an dearbhaithe custaim agus an nós imeachta custaim.

3.   Cuirfidh an Coimisiún an fhaisnéis dá dtagraítear i mír 2 in iúl d’údaráis inniúla na mBallstát ina bhfuil an dearbhóir custaim, agus, i gcás inarb infheidhme, an t-allmhaireoir, bunaithe.

Airteagal 34

Oibleagáid tuairiscithe i dtaca le nósanna imeachta áirithe custaim

1.   I gcás ina n-allmhaireofar táirgí próiseáilte ar toradh iad ar an nós imeachta próiseála isteach dá dtagraítear in Airteagal 256 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, áireofar san oibleagáid tuairiscithe dá dtagraítear in Airteagal 35 den Rialachán seo an fhaisnéis faoi na hearraí a cuireadh faoin nós imeachta próiseála isteach agus a raibh na táirgí próiseáilte allmhairithe mar thoradh orthu, fiú mura liostaítear na táirgí próiseáilte in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo. Beidh feidhm ag an mír seo freisin i gcás inar earraí arna dtabhairt ar ais iad na táirgí próiseáilte a eascraíonn as an nós imeachta próiseála isteach dá dtagraítear in Airteagal 205 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013.

2.   Ní bhainfidh an oibleagáid tuairiscithe dá dtagraítear in Airteagal 35 den Rialachán seo le hallmhairiú na nithe seo a leanas:

| (a) | táirgí próiseáilte ar toradh iad ar an nós imeachta próiseála amach dá dtagraítear in Airteagal 259 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013; |
| --- | --- |

(a)

táirgí próiseáilte ar toradh iad ar an nós imeachta próiseála amach dá dtagraítear in Airteagal 259 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013;

| (b) | earraí a cháilíonn mar earraí arna dtabhairt ar ais i gcomhréir le hAirteagal 203 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013. |
| --- | --- |

(b)

earraí a cháilíonn mar earraí arna dtabhairt ar ais i gcomhréir le hAirteagal 203 de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013.

Airteagal 35

Oibleagáid tuairiscithe

1.   Cuirfidh gach allmhaireoir nó, sna cásanna a chumhdaítear le hAirteagal 32, an t-ionadaí custaim indíreach, a d’allmhairigh earraí le linn ráithe ar leith de bhliain féilire, le haghaidh na ráithe sin, tuarascáil (‘tuarascáil SCCT’) ina bhfuil faisnéis faoi na hearraí a allmhairíodh le linn na ráithe sin faoi bhráid an Choimisiúin, tráth nach déanaí ná aon mhí amháin tar éis dheireadh na ráithe sin.

2.   Beidh an fhaisnéis seo a leanas i dtuarascáil SCCT:

| (a) | cainníocht iomlán gach cineáil earraí, arna sloinneadh in uaireanta meigeavata i gcás leictreachais agus i dtonaí i gcás earraí eile; agus arna sonrú in aghaidh gach suiteála a tháirgeann na hearraí sa tír thionscnaimh; |
| --- | --- |

(a)

cainníocht iomlán gach cineáil earraí, arna sloinneadh in uaireanta meigeavata i gcás leictreachais agus i dtonaí i gcás earraí eile; agus arna sonrú in aghaidh gach suiteála a tháirgeann na hearraí sa tír thionscnaimh;

| (b) | iomlán na n-astaíochtaí leabaithe iarbhír, arna shloinneadh i dtonnaí d’astaíochtaí coibhéise CO2e in aghaidh na meigeavatuaire leictreachais nó, i gcás earraí eile, i dtonnaí d’astaíochtaí coibhéise CO2e, in aghaidh an tonna de gach cineál earraí, arna ríomh i gcomhréir leis an modh a leagtar amach in Iarscríbhinn IV; |
| --- | --- |

(b)

iomlán na n-astaíochtaí leabaithe iarbhír, arna shloinneadh i dtonnaí d’astaíochtaí coibhéise CO2e in aghaidh na meigeavatuaire leictreachais nó, i gcás earraí eile, i dtonnaí d’astaíochtaí coibhéise CO2e, in aghaidh an tonna de gach cineál earraí, arna ríomh i gcomhréir leis an modh a leagtar amach in Iarscríbhinn IV;

| (c) | iomlán na n-astaíochtaí indíreacha, arna ríomh i gcomhréir leis an ngníomh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 7; |
| --- | --- |

(c)

iomlán na n-astaíochtaí indíreacha, arna ríomh i gcomhréir leis an ngníomh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 7;

| (d) | an praghas carbóin atá dlite i dtír thionscnaimh le haghaidh na n-astaíochtaí leabaithe sna hearraí allmhairithe, agus aon lacáiste nó aon chineál eile cúitimh atá ar fáil á gcur san áireamh. |
| --- | --- |

(d)

an praghas carbóin atá dlite i dtír thionscnaimh le haghaidh na n-astaíochtaí leabaithe sna hearraí allmhairithe, agus aon lacáiste nó aon chineál eile cúitimh atá ar fáil á gcur san áireamh.

3.   Cuirfidh an Coimisiún in iúl go tréimhsiúil do na húdaráis inniúla ábhartha liosta de na hallmhaireoirí nó na hionadaithe custaim indíreacha sin bunaithe sa Bhallstát, lena n-áirítear na réasúnuithe comhfhreagracha, a bhfuil cúiseanna aige lena chreidiúint nár chomhlíon siad an oibleagáid tuarascáil SCCT a chur isteach i gcomhréir le mír 1.

4.   I gcás ina measfaidh an Coimisiún go bhfuil tuarascáil SCCT neamhiomlán nó mícheart, cuirfidh sé in iúl d’údarás inniúil an Bhallstáit ina bhfuil an t-allmhaireoir bunaithe nó, i gcásanna a chumhdaítear le hAirteagal 32, ina bhfuil an t-ionadaí custaim indíreach bunaithe, an fhaisnéis bhreise a mheasann sé a bheith riachtanach chun an tuarascáil sin a chomhlánú nó a cheartú. Cuirfear faisnéis den sórt sin ar fáil chun críoch táscach amháin agus gan dochar do chinneadh cinntitheach an údaráis inniúil. Tionscnóidh an t-údarás inniúil sin an nós imeachta ceartúcháin agus tabharfaidh sé fógra don allmhaireoir nó, i gcásanna a chumhdaítear le hAirteagal 32, don ionadaí custaim indíreach indíreach faoin bhfaisnéis bhreise is gá chun an tuarascáil sin a cheartú. I gcás inarb iomchuí, cuirfidh an t-allmhaireoir nó an t-ionadaí custaim indíreach sin tuarascáil cheartaithe faoi bhráid an údaráis inniúil lena mbaineann agus faoi bhráid an Choimisiúin.

5.   I gcás ina dtionscnóidh údarás inniúil an Bhallstáit dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal seo nós imeachta ceartúcháin, lena n-áirítear faisnéis a fuarthas i gcomhréir le mír 4 den Airteagal seo á meas, agus ina gcinnfidh sé nach bhfuil na bearta is gá déanta ag an allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, ag an ionadaí custaim indíreach chun tuarascáil SCCT a cheartú, nó i gcás ina gcinnfidh an t-údarás inniúil lena mbaineann, go háirithe agus faisnéis a fuarthas i gcomhréir le mír 3 den Airteagal seo á cur san áireamh, nár chomhlíon an t-allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, an t-ionadaí custaim indíreach an oibleagáid tuarascáil SCCT a thíolacadh i gcomhréir le mír 1 den Airteagal seo, forchuirfidh an t-údarás inniúil sin pionós éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach ar an allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, ar an ionadaí custaim indíreach. Chuige sin, tabharfaidh an t-údarás inniúil fógra don allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAireagal 32, don ionadaí custaim indíreach agus cuirfidh sé an Coimisiún ar an eolas faoin méid seo a leanas:

| (a) | an chonclúid, agus na cúiseanna leis an gconclúid sin, i gcás inar mhainnigh an t-allmhaireoir, nó i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, an t-ionadaí custaim indíreach an oibleagáid a chomhlíonadh maidir le tuarascáil a thíolacadh do ráithe ar leith nó nár ghlac sé na bearta is gá chun an tuarascáil a cheartú; |
| --- | --- |

(a)

an chonclúid, agus na cúiseanna leis an gconclúid sin, i gcás inar mhainnigh an t-allmhaireoir, nó i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, an t-ionadaí custaim indíreach an oibleagáid a chomhlíonadh maidir le tuarascáil a thíolacadh do ráithe ar leith nó nár ghlac sé na bearta is gá chun an tuarascáil a cheartú;

| (b) | méid an phionóis atá á fhorchur ar an allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, ar an ionadaí custaim indíreach; |
| --- | --- |

(b)

méid an phionóis atá á fhorchur ar an allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, ar an ionadaí custaim indíreach;

| (c) | an dáta óna mbeidh an pionós dlite; |
| --- | --- |

(c)

an dáta óna mbeidh an pionós dlite;

| (d) | an ghníomhaíocht atá le déanamh ag an allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, ag an ionadaí custaim indíreach chun an pionós a íoc; agus |
| --- | --- |

(d)

an ghníomhaíocht atá le déanamh ag an allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, ag an ionadaí custaim indíreach chun an pionós a íoc; agus

| (e) | an ceart atá ag an allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, ag an ionadaí custaim indíreach achomharc a dhéanamh. |
| --- | --- |

(e)

an ceart atá ag an allmhaireoir nó, i gcás inarb infheidhme i gcomhréir le hAirteagal 32, ag an ionadaí custaim indíreach achomharc a dhéanamh.

6.   I gcás ina gcinnfidh an t-údarás inniúil, tar éis dó an fhaisnéis a fháil ón gCoimisiún i gcomhréir leis an Airteagal seo, gan aon ghníomhaíocht a dhéanamh, cuirfidh an t-údarás inniúil an Coimisiún ar an eolas dá réir sin.

7.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh maidir leis na nithe seo a leanas:

| (a) | an fhaisnéis atá le tuairisciú, an modh agus an fhormáid don tuairisciú sin, lena n-áirítear faisnéis mhionsonraithe de réir na tíre tionscnaimh agus an chineáil earraí chun tacú leis na hiomláin dá dtagraítear i mír 2, pointí (a), (b) agus (c), agus samplaí d’aon lacáiste ábhartha nó d’aon chineál eile cúitimh atá ar fáil dá dtagraítear i mír 2, pointe (d); |
| --- | --- |

(a)

an fhaisnéis atá le tuairisciú, an modh agus an fhormáid don tuairisciú sin, lena n-áirítear faisnéis mhionsonraithe de réir na tíre tionscnaimh agus an chineáil earraí chun tacú leis na hiomláin dá dtagraítear i mír 2, pointí (a), (b) agus (c), agus samplaí d’aon lacáiste ábhartha nó d’aon chineál eile cúitimh atá ar fáil dá dtagraítear i mír 2, pointe (d);

| (b) | raon táscach na bpionós atá le forchur de bhun mhír 5 agus na critéir atá le cur san áireamh chun an méid iarbhír a chinneadh, lena n-áirítear tromchúis agus fad na mainneachtana tuairisc a thabhairt; |
| --- | --- |

(b)

raon táscach na bpionós atá le forchur de bhun mhír 5 agus na critéir atá le cur san áireamh chun an méid iarbhír a chinneadh, lena n-áirítear tromchúis agus fad na mainneachtana tuairisc a thabhairt;

| (c) | rialacha mionsonraithe maidir leis an meánphraghas bliantúil carbóin atá dlite dá dtagraítear i mír 2, pointe (d), arna shloinneadh in airgeadra eachtrach a chomhshó in euro ag an meánráta malairte bliantúil; |
| --- | --- |

(c)

rialacha mionsonraithe maidir leis an meánphraghas bliantúil carbóin atá dlite dá dtagraítear i mír 2, pointe (d), arna shloinneadh in airgeadra eachtrach a chomhshó in euro ag an meánráta malairte bliantúil;

| (d) | rialacha mionsonraithe maidir leis na gnéithe de na modhanna ríomha a leagtar amach in Iarscríbhinn IV, lena n-áirítear teorainneacha córais na bpróiseas táirgthe, na fachtóirí astaíochta, luachanna suiteáil-sonracha na n-astaíochtaí iarbhír agus a gcur i bhfeidhm faoi seach ar earraí aonair a chinneadh chomh maith le modhanna a leagan síos chun iontaofacht na sonraí a áirithiú, lena n-áirítear an leibhéal mionsonra; agus |
| --- | --- |

(d)

rialacha mionsonraithe maidir leis na gnéithe de na modhanna ríomha a leagtar amach in Iarscríbhinn IV, lena n-áirítear teorainneacha córais na bpróiseas táirgthe, na fachtóirí astaíochta, luachanna suiteáil-sonracha na n-astaíochtaí iarbhír agus a gcur i bhfeidhm faoi seach ar earraí aonair a chinneadh chomh maith le modhanna a leagan síos chun iontaofacht na sonraí a áirithiú, lena n-áirítear an leibhéal mionsonra; agus

| (e) | na modhanna agus an fhormáid do na ceanglais tuairiscithe le haghaidh astaíochtaí indíreacha in earraí allmhairithe; áireofar san fhormáid sin cainníocht an leictreachais a úsáidtear chun na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a tháirgeadh, chomh maith leis an tír thionscnaimh, foinse na giniúna agus na fachtóirí astaíochta a bhaineann leis an leictreachas sin. |
| --- | --- |

(e)

na modhanna agus an fhormáid do na ceanglais tuairiscithe le haghaidh astaíochtaí indíreacha in earraí allmhairithe; áireofar san fhormáid sin cainníocht an leictreachais a úsáidtear chun na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a tháirgeadh, chomh maith leis an tír thionscnaimh, foinse na giniúna agus na fachtóirí astaíochta a bhaineann leis an leictreachas sin.

Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 29(2) den Rialachán seo. Beidh feidhm acu maidir le hearraí a allmhairítear le linn na hidirthréimhse dá dtagraítear in Airteagal 32 den Rialachán seo agus cuirfidh siad leis an reachtaíocht atá ann cheana le haghaidh suiteálacha a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE.

CAIBIDIL XI

FORÁLACHA CRÍOCHNAITHEACHA

Airteagal 36

Teacht i bhfeidhm

1.   Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

2.   Beidh feidhm aige ón 1 Deireadh Fómhair 2023. Mar sin féin:

| (a) | beidh feidhm ag Airteagail 5, 10, 14, 16 agus 17 ón 31 Nollaig 2024; |
| --- | --- |

(a)

beidh feidhm ag Airteagail 5, 10, 14, 16 agus 17 ón 31 Nollaig 2024;

| (b) | beidh feidhm ag Airteagal 2(2) agus Airteagail 4, 6 go 9, 15 agus 19, Airteagal 20(1), (3), (4) agus (5), Airteagail 21 go 27 agus 31 ón 1 Eanáir 2026. |
| --- | --- |

(b)

beidh feidhm ag Airteagal 2(2) agus Airteagail 4, 6 go 9, 15 agus 19, Airteagal 20(1), (3), (4) agus (5), Airteagail 21 go 27 agus 31 ón 1 Eanáir 2026.

Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

Arna dhéanamh in Strasbourg, an 10 Bealtaine 2023.

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa

An tUachtarán

R. METSOLA

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

J. ROSWALL

---

(1)  
  IO C 152, 6.4.2022, lch. 181.

1

(2)  
  IO C 301, 5.8.2022, lch. 116.

2

(3)  Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2023 (nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil) agus cinneadh ón gComhairle an 25 Aibreán 2023.

3

(4)  
  IO L 282, 19.10.2016, lch. 4.

4

(5)  Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘an Dlí Aeráide Eorpach’) (IO L 243, 9.7.2021, lch. 1).

5

(6)  Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle (IO L 275, 25.10.2003, lch. 32).

6

(7)  Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le laghduithe bliantúla ceangailteacha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ag na Ballstáit ó 2021 go 2030 lena rannchuidítear leis an ngníomhú ar son na haeráide agus chun gealltanais a tugadh faoi Chomhaontú Pháras a chomhlíonadh, agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 (IO L 156, 19.6.2018, lch. 26).

7

(8)  Rialachán (AE) 2018/841 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le hastaíochtaí agus aistrithe gás ceaptha teasa ó úsáid talún, athrú ar úsáid talún agus foraoiseacht a chur san áireamh i gcreat 2030 don aeráid agus don fhuinneamh, agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 agus Cinneadh Uimh. 529/2013/AE (IO L 156, 19.6.2018, lch. 1).

8

(9)  Rialachán (CEE) Uimh. 2658/87 ón gComhairle an 23 Iúil 1987 maidir leis an ainmníocht taraife agus staidrimh agus maidir leis an gComhtharaif Chustaim (IO L 256, 7.9.1987, lch. 1).

9

(10)  Cinneadh Tarmligthe (AE) 2019/708 ón gCoimisiún an 15 Feabhra 2019 lena bhforlíontar Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis na hearnálacha agus na fo-earnálacha a chinneadh a mheastar a bhfuil riosca sceite carbóin ag roinnt leo sa tréimhse 2021 go 2030 (IO L 120, 8.5.2019, lch. 20).

10

(11)  Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Deireadh Fómhair 2013 lena leagtar síos Cód Custaim an Aontais (IO L 269, 10.10.2013, lch. 1).

11

(12)  Rialachán (CE) Uimh. 765/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Iúil 2008 lena leagtar amach na ceanglais maidir le creidiúnú agus lena n-aisghairtear Rialachán (CEE) Uimh. 339/93 (IO L 218, 13.8.2008, lch. 30).

12

(13)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2067 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2018 maidir le fíorú sonraí agus maidir le creidiúnú fíoraitheoirí de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 334, 31.12.2018, lch. 94).

13

(14)  Cinneadh 2006/500/CE ón gComhairle an 29 Bealtaine 2006 maidir le Conradh an Chomhphobail Fuinnimh a bheith á thabhairt i gcrích ag an gComhphobal Eorpach (IO L 198, 20.7.2006, lch. 15).

14

(15)  Rialachán (AE) 2015/1222 ón gCoimisiún an 24 Iúil 2015 lena mbunaítear treoirlíne maidir le leithdháileadh acmhainneachta agus le bainistiú ar phlódú (IO L 197, 25.7.2015, lch. 24).

15

(16)  Moladh 2013/179/AE ón gCoimisiún an 9 Aibreán 2013 maidir le modhanna coiteanna a úsáid chun feidhmíocht chomhshaoil saolré táirgí agus eagraíochtaí a thomhas agus a chur in iúl (IO L 124, 4.5.2013, lch. 1).

16

(17)  Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (An Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO L 119, 4.5.2016, lch. 1).

17

(18)  Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2018 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 45/2001 agus Cinneadh Uimh. 1247/2002/CE (IO L 295, 21.11.2018, lch. 39).

18

(19)  Rialachán (CE) Uimh. 515/97 ón gComhairle an 13 Márta 1997 maidir le cúnamh frithpháirteach idir údaráis riaracháin na mBallstát agus maidir le comhar idir na Ballstáit agus an Coimisiún chun a áirithiú go gcuirfear an dlí ar ábhair chustaim agus ar ábhair thalmhaíochta i bhfeidhm i gceart (IO L 82, 22.3.1997, lch. 1).

19

(20)  
  IO L 123, 12.5.2016, lch. 1.

20

(21)  Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13).

21

(22)  Rialachán (CE) Uimh. 1186/2009 ón gComhairle an 16 Samhain 2009 lena mbunaítear Córas Comhphobail d'fhaoisimh ó dhleacht chustaim (IO L 324, 10.12.2009, lch. 23).

22

(23)  Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2446 ón gCoimisiún an 28 Iúil 2015 lena bhforlíontar Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le rialacha mionsonraithe maidir le forálacha áirithe de Chód Custaim an Aontais (IO L 343, 29.12.2015, lch. 1).

23

(24)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2066 an 19 Nollaig 2018 maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 601/2012 ón gCoimisiún (IO L 334, 31.12.2018, lch. 1).

24

(25)  Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/331 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2018 lena gcinntear rialacha idirthréimhseacha uile-Aontais le haghaidh leithdháileadh saor in aisce comhchuibhithe liúntais astaíochtaí de bhun Airteagal 10a de Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 59, 27.2.2019, lch. 8).

25

(26)  Rialachán (AE) Uimh. 1031/2010 ón gCoimisiún an 12 Samhain 2010 maidir le huainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le ceantáil lamháltas astaíochtaí gáis ceaptha teasa de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear scéim i ndáil le trádáil lamháltas astaíochtaí gáis ceaptha teasa laistigh den Chomhphobal (IO L 302, 18.11.2010, lch. 1).

26

(27)  Rialachán (AE) 2021/947 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 9 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta – an Eoraip Dhomhanda, lena leasaítear agus lena n-aisghairtear Cinneadh Uimh. 466/2014/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) 2017/1601 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE, Euratom) Uimh. 480/2009 ón gComhairle (IO L 209, 14.6.2021, lch. 1).

27

---

IARSCRÍBHINN I

Liosta na n-earraí agus na ngás ceaptha teasa

1.

Chun críche earraí a shainaithint, beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le hearraí a thagann faoi na cóid Ainmníochta Comhcheangailte (‘AC’) a leagtar amach sa tábla seo a leanas. Is iad na cóid AC na cóid faoi Rialachán (CEE) Uimh. 2658/87.

2.

Chun críocha an Rialacháin seo, is iad na gáis cheaptha teasa a bhaineann le hearraí dá dtagraítear i bpointe 1 na gáis a leagtar amach sa tábla seo a leanas le haghaidh na n-earraí lena mbaineann.

Stroighin

Stroighin

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 2507 00 80 – Créanna caoilíneacha eile | Dé-ocsaíd charbóin |
| 2523 10 00 – Clincir stroighne | Dé-ocsaíd charbóin |
| 2523 21 00 – Stroighin bhán Portland, bíodh sí daite go saorga nó ná bíodh | Dé-ocsaíd charbóin |
| 2523 29 00 – Cineálacha eile stroighne Portland | Dé-ocsaíd charbóin |
| 2523 30 00 – Stroighin alúmanach | Dé-ocsaíd charbóin |
| 2523 90 00 – Cineálacha eile stroighne hiodrálaí | Dé-ocsaíd charbóin |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

2507 00 80 – Créanna caoilíneacha eile

Dé-ocsaíd charbóin

2523 10 00 – Clincir stroighne

Dé-ocsaíd charbóin

2523 21 00 – Stroighin bhán Portland, bíodh sí daite go saorga nó ná bíodh

Dé-ocsaíd charbóin

2523 29 00 – Cineálacha eile stroighne Portland

Dé-ocsaíd charbóin

2523 30 00 – Stroighin alúmanach

Dé-ocsaíd charbóin

2523 90 00 – Cineálacha eile stroighne hiodrálaí

Dé-ocsaíd charbóin

Leictreachas

Leictreachas

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 2716 00 00 – Fuinneamh leictreach | Dé-ocsaíd charbóin |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

2716 00 00 – Fuinneamh leictreach

Dé-ocsaíd charbóin

Leasacháin

Leasacháin

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 2808 00 00 – Aigéad nítreach; aigéid shulfainítreacha | Dé-ocsaíd charbóin agus ocsaíd nítriúil |
| 2814 – Amóinia, bíodh sí ainhidriúil nó i dtuaslagán uiscí | Dé-ocsaíd charbóin |
| 2834 21 00 - Níotráití potaisiam | Dé-ocsaíd charbóin agus ocsaíd nítriúil |
| 3102 – Leasacháin mhianracha nó cheimiceacha, iad nítrigineach | Dé-ocsaíd charbóin agus ocsaíd nítriúil |
| 3105 – Leasacháin mhianracha nó cheimiceacha ina bhfuil dhá cheann nó trí cinn de na dúile leasacháin nítrigin, fosfar agus potaisiam; leasacháin eile; earraí faoin gcaibidil seo i dtáibléid nó i bhfoirmeacha comhchosúla nó i bpacáistí nach mó ná 10 kg a n-ollmheáchan
  Cé is moite de: 3105 60 00 – Leasacháin mhianracha nó cheimiceacha ina bhfuil an dá dhúil leasacháin fosfar agus potaisiam | Dé-ocsaíd charbóin agus ocsaíd nítriúil |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

2808 00 00 – Aigéad nítreach; aigéid shulfainítreacha

Dé-ocsaíd charbóin agus ocsaíd nítriúil

2814 – Amóinia, bíodh sí ainhidriúil nó i dtuaslagán uiscí

Dé-ocsaíd charbóin

2834 21 00 - Níotráití potaisiam

Dé-ocsaíd charbóin agus ocsaíd nítriúil

3102 – Leasacháin mhianracha nó cheimiceacha, iad nítrigineach

Dé-ocsaíd charbóin agus ocsaíd nítriúil

3105 – Leasacháin mhianracha nó cheimiceacha ina bhfuil dhá cheann nó trí cinn de na dúile leasacháin nítrigin, fosfar agus potaisiam; leasacháin eile; earraí faoin gcaibidil seo i dtáibléid nó i bhfoirmeacha comhchosúla nó i bpacáistí nach mó ná 10 kg a n-ollmheáchan

Cé is moite de: 3105 60 00 – Leasacháin mhianracha nó cheimiceacha ina bhfuil an dá dhúil leasacháin fosfar agus potaisiam

Dé-ocsaíd charbóin agus ocsaíd nítriúil

Iarann agus cruach

Iarann agus cruach

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 72 | – Iarann agus cruach
  Cé is moite de: | 7202 2 – Fearói-shileacan |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

72

– Iarann agus cruach

Cé is moite de:

7202 2 – Fearói-shileacan

| | 7202 30 00 – Fearósileacamangainéis |
| --- | --- |

7202 30 00 – Fearósileacamangainéis

| | 7202 50 00 – Fearósileacacróimiam |
| --- | --- |

7202 50 00 – Fearósileacacróimiam

| | 7202 70 00 – Fearó-mholaibdéineam |
| --- | --- |

7202 70 00 – Fearó-mholaibdéineam

| | 7202 80 00 – Fearó-thungstan agus fearósileacatungstan |
| --- | --- |

7202 80 00 – Fearó-thungstan agus fearósileacatungstan

| | 7202 91 00 – Fearói-thíotáiniam agus fearósileacatíotáiniam |
| --- | --- |

7202 91 00 – Fearói-thíotáiniam agus fearósileacatíotáiniam

| | 7202 92 00 – Fearó-vanaidiam |
| --- | --- |

7202 92 00 – Fearó-vanaidiam

| | 7202 93 00 – Fearói-niabáit |
| --- | --- |

7202 93 00 – Fearói-niabáit

| | 7202 99 – Eile: |
| --- | --- |

7202 99 – Eile:

| | 7202 99 10 – Fearó-fhosfar |
| --- | --- |

7202 99 10 – Fearó-fhosfar

| | 7202 99 30 – Fearósileacamaignéisiam |
| --- | --- |

7202 99 30 – Fearósileacamaignéisiam

| | 7202 99 80 – Eile |
| --- | --- |

7202 99 80 – Eile

| | 7204 – Fuíollábhar iarainn agus dramhiarann; tinní dramhiarainn agus cruach lena n-athleá |
| --- | --- |

7204 – Fuíollábhar iarainn agus dramhiarann; tinní dramhiarainn agus cruach lena n-athleá

Dé-ocsaíd charbóin

2601 12 00 – Iarnchlocha agus tiúcháin cheirtleánaithe, seachas iarnphirítí rósta

Dé-ocsaíd charbóin

7301 – Bratphíleáil iarainn nó cruach, bíodh sí druileáilte nó pollta, bíodh sí déanta as nithe cóimeáilte nó ná bíodh; uillinneacha, cruthanna agus cónaisc, agus táthú déanta orthu, iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7302 – Ábhar tógála iarainn nó cruach le haghaidh iarnród nó le haghaidh trambhealaí, lena n-áirítear: ráillí, ráillí cosanta agus ráillí mantacha, lanna aistrithe treo, froganna trasnála, slata pointe agus píosaí eile i gcomhair na trasnála, trasnáin (trascheangail), lioscáin, teangacha ladhróige, dingeacha teanga ladhróige, bonnphlátaí (bunphlátaí), fáiscíní ráille, leabaphlátaí, ceangail agus ábhar speisialaithe eile chun ráillí a cheangal nó a dheisiú

Dé-ocsaíd charbóin

7303 00 –Feadáin, píobáin agus próifílí tolla, déanta as iarann teilgthe

Dé-ocsaíd charbóin

7304 – Feadáin, píobáin agus próifílí tolla, gan uaim, iad déanta as cruach nó as iarann (seachas iarann teilgthe)

Dé-ocsaíd charbóin

7305 – Feadáin agus píobáin eile (iad táite, seamaithe nó dúnta ar bhealach eile den chineál sin, mar shampla), trasghearradh ciorclach iontu, iad níos mó ná 406,4 mm ar an trastomhas seachtrach, agus iad déanta as iarann nó cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7306 – Feadáin, píobáin agus próifílí tolla eile (cinn séama oscailte nó cinn atá dúnta le táthú, seamú nó ar bhealach eile den chineál sin, mar shampla), iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7307 – Feistis feadáin nó píobáin (cúplálacha, uillinneacha, muinchillí, mar shampla), iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7308 – Struchtúir (gan foirgnimh réamhdhéanta atá faoi cheannteideal 9406 a áireamh) agus codanna de struchtúir (droichid agus codanna droichid, geataí loic, túir, crainn laitíse, díonta, creatlacha dín, doirse agus fuinneoga agus a bhfrámaí mar aon le tairseacha doirse, comhlaí, balastráidí, piléir, colúin, mar shampla), iad déanta as iarann nó as cruach; plátaí, slata, uillinneacha, cruthanna, cónaisc, feadáin agus a leithéidí, arna n-ullmhú lena n-úsáid i struchtúir, iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7309 00 – Taiscumair, umair, dabhcha agus taisceadáin eile den chineál sin le haghaidh aon ábhair (cé is moite de ghás comhbhrúite nó leachtaithe), iad déanta as iarann nó as cruach, a bhfuil toilleadh is mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu

Dé-ocsaíd charbóin

7310 – Umair, bairillí, drumaí, cannaí, boscaí agus taisceadáin eile den chineál céanna, le haghaidh aon ábhair (cé is moite de ghás comhbhrúite nó leachtaithe), iad déanta as iarann nó as cruach, a bhfuil toilleadh iontu nach mó ná 300 l, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu

Dé-ocsaíd charbóin

7311 00 – Coimeádáin le haghaidh gás comhbhrúite nó leachtaithe, iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7318 – Scriúnna, boltaí, cnónna, scriúnna cóiste, crúcaí scriú, seamanna, leicníní, pionnaí leicnín, leicneáin (lena n-áirítear leicneáin ar sprionga) agus earraí den chineál céanna, iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7326 – Earraí eile iarainn nó cruach

Dé-ocsaíd charbóin

Alúmanam

Alúmanam

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 7601 – Alúmanam neamhshaoirsithe | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7603 – Púdair agus calóga alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7604 – Barra, slata agus próifílí alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7605 – Sreang alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7606 – Plátaí, leatháin agus stiallacha alúmanaim, atá níos mó ná 0,2 mm ar tiús | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7607 – Scragall alúmanaim (bíodh sé priontáilte nó bíodh páipéar, cairtchlár, plaistigh nó ábhar taca comhchosúil ar a chúl nó ná bíodh), nach bhfuil níos mó ná 0,2 mm ar tiús (gan aon ábhar taca a áireamh) | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7608 – Feadáin agus píobáin alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7609 00 00 – Feistis feadáin nó píobáin alúmanaim (cúplálacha, uillinneacha, muinchillí, mar shampla) | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7610 – Struchtúir alúmanaim (gan foirgnimh réamhdhéanta atá faoi cheannteideal 9406 a áireamh) agus codanna de struchtúir (mar shampla, droichid agus codanna droichid, túir, crainn laitíse, díonta, creatlacha dín, doirse agus fuinneoga agus a bhfrámaí mar aon le tairseacha dorais, balastráidí, piléir agus colúin); plátaí alúmanaim, slata, próifílí, feadáin agus a leithéid sin agus iad ullmhaithe le húsáid i struchtúir | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7611 00 00 – Taiscumair, umair, dabhcha agus taisceadáin chomhchosúla eile, as alúmanam, le haghaidh aon ábhair (seachas gás comhbhrúite nó leachtaithe), a bhfuil toilleadh níos mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7612 – Umair, bairillí, drumaí, cannaí, boscaí agus taisceadáin chomhchosúla eile (lena n-áirítear taisceadáin fheadánacha righne nó intitimeacha), as alúmanam, le haghaidh aon ábhair (seachas gás comhbhrúite nó leachtaithe), nach bhfuil toilleadh níos mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7613 00 00 – Coimeádáin alúmanaim le haghaidh gás comhbhrúite nó leachtaithe | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7614 – Sreang dhualach, cáblaí, bandaí trilseánaithe agus a leithéid de dhéantús alúmanaim, nach bhfuil inslithe go leictreach | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7616 – Earraí eile alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

7601 – Alúmanam neamhshaoirsithe

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7603 – Púdair agus calóga alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7604 – Barra, slata agus próifílí alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7605 – Sreang alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7606 – Plátaí, leatháin agus stiallacha alúmanaim, atá níos mó ná 0,2 mm ar tiús

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7607 – Scragall alúmanaim (bíodh sé priontáilte nó bíodh páipéar, cairtchlár, plaistigh nó ábhar taca comhchosúil ar a chúl nó ná bíodh), nach bhfuil níos mó ná 0,2 mm ar tiús (gan aon ábhar taca a áireamh)

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7608 – Feadáin agus píobáin alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7609 00 00 – Feistis feadáin nó píobáin alúmanaim (cúplálacha, uillinneacha, muinchillí, mar shampla)

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7610 – Struchtúir alúmanaim (gan foirgnimh réamhdhéanta atá faoi cheannteideal 9406 a áireamh) agus codanna de struchtúir (mar shampla, droichid agus codanna droichid, túir, crainn laitíse, díonta, creatlacha dín, doirse agus fuinneoga agus a bhfrámaí mar aon le tairseacha dorais, balastráidí, piléir agus colúin); plátaí alúmanaim, slata, próifílí, feadáin agus a leithéid sin agus iad ullmhaithe le húsáid i struchtúir

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7611 00 00 – Taiscumair, umair, dabhcha agus taisceadáin chomhchosúla eile, as alúmanam, le haghaidh aon ábhair (seachas gás comhbhrúite nó leachtaithe), a bhfuil toilleadh níos mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7612 – Umair, bairillí, drumaí, cannaí, boscaí agus taisceadáin chomhchosúla eile (lena n-áirítear taisceadáin fheadánacha righne nó intitimeacha), as alúmanam, le haghaidh aon ábhair (seachas gás comhbhrúite nó leachtaithe), nach bhfuil toilleadh níos mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7613 00 00 – Coimeádáin alúmanaim le haghaidh gás comhbhrúite nó leachtaithe

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7614 – Sreang dhualach, cáblaí, bandaí trilseánaithe agus a leithéid de dhéantús alúmanaim, nach bhfuil inslithe go leictreach

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7616 – Earraí eile alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

Ceimiceáin

Ceimiceáin

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 2804 10 00 – Hidrigin | Dé-ocsaíd charbóin |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

2804 10 00 – Hidrigin

Dé-ocsaíd charbóin

---

IARSCRÍBHINN II

Liosta na n-earraí nach bhfuil ach astaíochtaí díreacha le cur san áireamh ina leith, de bhun Airteagal 7(1)

Iarann agus cruach

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 72 | – Iarann agus cruach
  Cé is moite de: | 7202 2 – Fearói-shileacan |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

72

– Iarann agus cruach

Cé is moite de:

7202 2 – Fearói-shileacan

| | 7202 30 00 – Fearósileacamangainéis |
| --- | --- |

7202 30 00 – Fearósileacamangainéis

| | 7202 50 00 – Fearósileacacróimiam |
| --- | --- |

7202 50 00 – Fearósileacacróimiam

| | 7202 70 00 – Fearó-mholaibdéineam |
| --- | --- |

7202 70 00 – Fearó-mholaibdéineam

| | 7202 80 00 – Fearó-thungstan agus fearósileacatungstan |
| --- | --- |

7202 80 00 – Fearó-thungstan agus fearósileacatungstan

| | 7202 91 00 – Fearói-thíotáiniam agus fearósileacatíotáiniam |
| --- | --- |

7202 91 00 – Fearói-thíotáiniam agus fearósileacatíotáiniam

| | 7202 92 00 – Fearó-vanaidiam |
| --- | --- |

7202 92 00 – Fearó-vanaidiam

| | 7202 93 00 – Fearói-niabáit |
| --- | --- |

7202 93 00 – Fearói-niabáit

| | 7202 99 – Eile: |
| --- | --- |

7202 99 – Eile:

| | 7202 99 10 – Fearó-fhosfar |
| --- | --- |

7202 99 10 – Fearó-fhosfar

| | 7202 99 30 – Fearósileacamaignéisiam |
| --- | --- |

7202 99 30 – Fearósileacamaignéisiam

| | 7202 99 80 – Eile |
| --- | --- |

7202 99 80 – Eile

| | 7204 – Fuíollábhar iarainn agus dramhiarann; tinní dramhiarainn agus cruach lena n-athleá |
| --- | --- |

7204 – Fuíollábhar iarainn agus dramhiarann; tinní dramhiarainn agus cruach lena n-athleá

Dé-ocsaíd charbóin

7301 – Bratphíleáil iarainn nó cruach, bíodh sí druileáilte nó pollta, bíodh sí déanta as nithe cóimeáilte nó ná bíodh; uillinneacha, cruthanna agus cónaisc, agus táthú déanta orthu, iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7302 – Ábhar tógála iarainn nó cruach le haghaidh iarnród nó le haghaidh trambhealaí, lena n-áirítear: ráillí, ráillí cosanta agus ráillí mantacha, lanna aistrithe treo, froganna trasnála, slata pointe agus píosaí eile i gcomhair na trasnála, trasnáin (trascheangail), lioscáin, teangacha ladhróige, dingeacha teanga ladhróige, bonnphlátaí (bunphlátaí), fáiscíní ráille, leabaphlátaí, ceangail agus ábhar speisialaithe eile chun ráillí a cheangal nó a dheisiú

Dé-ocsaíd charbóin

7303 00 –Feadáin, píobáin agus próifílí tolla, déanta as iarann teilgthe

Dé-ocsaíd charbóin

7304 – Feadáin, píobáin agus próifílí tolla, gan uaim, iad déanta as cruach nó as iarann (seachas iarann teilgthe)

Dé-ocsaíd charbóin

7305 – Feadáin agus píobáin eile (iad táite, mar shampla, sin nó iad seamaithe nó dúnta ar bhealach eile den chineál sin), trasghearradh ciorclach iontu, iad níos mó ná 406,4 mm ar an trastomhas seachtrach, agus iad déanta as iarann nó cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7306 – Feadáin, píobáin agus próifílí tolla eile (cinn séama oscailte nó cinn atá dúnta le táthú, seamú nó ar bhealach eile den chineál sin, mar shampla), iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7307 – Feistis feadáin nó píobáin (cúplálacha, uillinneacha, muinchillí, mar shampla), iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7308 – Struchtúir (gan foirgnimh réamhdhéanta atá faoi cheannteideal 9406 a áireamh) agus codanna de struchtúir (droichid agus codanna droichid, geataí loic, túir, crainn laitíse, díonta, creatlacha dín, doirse agus fuinneoga agus a bhfrámaí mar aon le tairseacha doirse, comhlaí, balastráidí, piléir, colúin, mar shampla), iad déanta as iarann nó as cruach; plátaí, slata, uillinneacha, cruthanna, cónaisc, feadáin agus a leithéidí, arna n-ullmhú lena n-úsáid i struchtúir, iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7309 00 – Taiscumair, umair, dabhcha agus taisceadáin eile den chineál sin le haghaidh aon ábhair (cé is moite de ghás comhbhrúite nó leachtaithe), iad déanta as iarann nó as cruach, a bhfuil toilleadh is mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu

Dé-ocsaíd charbóin

7310 – Umair, bairillí, drumaí, cannaí, boscaí agus taisceadáin eile den chineál céanna, le haghaidh aon ábhair (cé is moite de ghás comhbhrúite nó leachtaithe), iad déanta as iarann nó as cruach, a bhfuil toilleadh iontu nach mó ná 300 l, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu

Dé-ocsaíd charbóin

7311 00 – Coimeádáin le haghaidh gás comhbhrúite nó leachtaithe, iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7318 – Scriúnna, boltaí, cnónna, scriúnna cóiste, crúcaí scriú, seamanna, leicníní, pionnaí leicnín, leicneáin (lena n-áirítear leicneáin ar sprionga) agus earraí den chineál céanna, iad déanta as iarann nó as cruach

Dé-ocsaíd charbóin

7326 – Earraí eile iarainn nó cruach

Dé-ocsaíd charbóin

Alúmanam

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 7601 – Alúmanam neamhshaoirsithe | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7603 – Púdair agus calóga alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7604 – Barra, slata agus próifílí alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7605 – Sreang alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7606 – Plátaí, leatháin agus stiallacha alúmanaim, atá níos mó ná 0,2 mm ar tiús | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7607 – Scragall alúmanaim (bíodh sé priontáilte nó bíodh páipéar, cairtchlár, plaistigh nó ábhar taca comhchosúil ar a chúl nó ná bíodh), nach bhfuil níos mó ná 0,2 mm ar tiús (gan aon ábhar taca a áireamh) | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7608 – Feadáin agus píobáin alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7609 00 00 – Feistis feadáin nó píobáin alúmanaim (cúplálacha, uillinneacha, muinchillí, mar shampla) | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7610 – Struchtúir alúmanaim (gan foirgnimh réamhdhéanta atá faoi cheannteideal 9406 a áireamh) agus codanna de struchtúir (mar shampla, droichid agus codanna droichid, túir, crainn laitíse, díonta, creatlacha dín, doirse agus fuinneoga agus a bhfrámaí mar aon le tairseacha dorais, balastráidí, piléir agus colúin); plátaí alúmanaim, slata, próifílí, feadáin agus a leithéid sin agus iad ullmhaithe le húsáid i struchtúir | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7611 00 00 – Taiscumair, umair, dabhcha agus taisceadáin chomhchosúla eile, as alúmanam, le haghaidh aon ábhair (seachas gás comhbhrúite nó leachtaithe), a bhfuil toilleadh níos mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7612 – Umair, bairillí, drumaí, cannaí, boscaí agus taisceadáin chomhchosúla eile (lena n-áirítear taisceadáin fheadánacha righne nó intitimeacha), as alúmanam, le haghaidh aon ábhair (seachas gás comhbhrúite nó leachtaithe), nach bhfuil toilleadh níos mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7613 00 00 – Coimeádáin alúmanaim le haghaidh gás comhbhrúite nó leachtaithe | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7614 – Sreang dhualach, cáblaí, bandaí trilseánaithe agus a leithéid de dhéantús alúmanaim, nach bhfuil inslithe go leictreach | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |
| 7616 – Earraí eile alúmanaim | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

7601 – Alúmanam neamhshaoirsithe

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7603 – Púdair agus calóga alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7604 – Barra, slata agus próifílí alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7605 – Sreang alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7606 – Plátaí, leatháin agus stiallacha alúmanaim, atá níos mó ná 0,2 mm ar tiús

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7607 – Scragall alúmanaim (bíodh sé priontáilte nó bíodh páipéar, cairtchlár, plaistigh nó ábhar taca comhchosúil ar a chúl nó ná bíodh), nach bhfuil níos mó ná 0,2 mm ar tiús (gan aon ábhar taca a áireamh)

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7608 – Feadáin agus píobáin alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7609 00 00 – Feistis feadáin nó píobáin alúmanaim (cúplálacha, uillinneacha, muinchillí, mar shampla)

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7610 – Struchtúir alúmanaim (gan foirgnimh réamhdhéanta atá faoi cheannteideal 9406 a áireamh) agus codanna de struchtúir (mar shampla, droichid agus codanna droichid, túir, crainn laitíse, díonta, creatlacha dín, doirse agus fuinneoga agus a bhfrámaí mar aon le tairseacha dorais, balastráidí, piléir agus colúin); plátaí alúmanaim, slata, próifílí, feadáin agus a leithéid sin agus iad ullmhaithe le húsáid i struchtúir

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7611 00 00 – Taiscumair, umair, dabhcha agus taisceadáin chomhchosúla eile, as alúmanam, le haghaidh aon ábhair (seachas gás comhbhrúite nó leachtaithe), a bhfuil toilleadh níos mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7612 – Umair, bairillí, drumaí, cannaí, boscaí agus taisceadáin chomhchosúla eile (lena n-áirítear taisceadáin fheadánacha righne nó intitimeacha), as alúmanam, le haghaidh aon ábhair (seachas gás comhbhrúite nó leachtaithe), nach bhfuil toilleadh níos mó ná 300 l iontu, bídís línithe nó inslithe in aghaidh teasa nó ná bíodh, ach nach bhfuil trealamh meicniúil ná teirmeach feistithe orthu

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7613 00 00 – Coimeádáin alúmanaim le haghaidh gás comhbhrúite nó leachtaithe

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7614 – Sreang dhualach, cáblaí, bandaí trilseánaithe agus a leithéid de dhéantús alúmanaim, nach bhfuil inslithe go leictreach

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

7616 – Earraí eile alúmanaim

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin

Ceimiceáin

| Cód AC | Gás ceaptha teasa |
| --- | --- |
| 2804 10 00 – Hidrigin | Dé-ocsaíd charbóin |

Cód AC

Gás ceaptha teasa

2804 10 00 – Hidrigin

Dé-ocsaíd charbóin

---

IARSCRÍBHINN III

Tríú tíortha agus críocha atá lasmuigh de raon feidhme an Rialacháin seo chun críoch Airteagal 2

1.   TRÍÚ TÍORTHA AGUS TRÍÚ CRÍOCHA ATÁ LASMUIGH DE RAON FEIDHME AN RIALACHÁIN SEO

Ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le hearraí de thionscnamh na dtíortha seo a leanas:

| — | An Íoslainn |
| --- | --- |

—

An Íoslainn

| — | Lichtinstéin |
| --- | --- |

—

Lichtinstéin

| — | An Iorua |
| --- | --- |

—

An Iorua

| — | An Eilvéis |
| --- | --- |

—

An Eilvéis

Ní bheidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le hearraí de thionscnamh na gcríoch seo a leanas:

| — | Büsingen |
| --- | --- |

—

Büsingen

| — | Helgoland |
| --- | --- |

—

Helgoland

| — | Livigno |
| --- | --- |

—

Livigno

| — | Ceuta |
| --- | --- |

—

Ceuta

| — | Melilla |
| --- | --- |

—

Melilla

2.   TRÍÚ TÍORTHA AGUS TRÍÚ CRÍOCHA ATÁ LASMUIGH DE RAON FEIDHME AN RIALACHÁIN SEO MAIDIR LE LEICTREACHAS A ALLMHAIRIÚ ISTEACH I gCRÍOCH CHUSTAIM AN AONTAIS

[Tríú tíortha nó tríú críocha atá le cur isteach nó atá le scriosadh ag an gCoimisiún de bhun Airteagal 2(11).]

---

IARSCRÍBHINN IV

Modhanna chun astaíochtaí leabaithe a ríomh chun críoch Airteagal 7

1.   SAINMHÍNITHE

Chun críocha na hIarscríbhinne seo agus Iarscríbhinní V agus VI, beidh feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

| (a) | ciallaíonn ‘earraí simplí’ earraí a tháirgtear i bpróiseas táirgthe nach n-éilíonn ach ábhair ionchuir (réamhtheachtaithe) agus breoslaí nach ngabhann aon astaíochtaí leabaithe leo; |
| --- | --- |

(a)

ciallaíonn ‘earraí simplí’ earraí a tháirgtear i bpróiseas táirgthe nach n-éilíonn ach ábhair ionchuir (réamhtheachtaithe) agus breoslaí nach ngabhann aon astaíochtaí leabaithe leo;

| (b) | ciallaíonn ‘earraí coimpléascacha’ earraí seachas earraí simplí; |
| --- | --- |

(b)

ciallaíonn ‘earraí coimpléascacha’ earraí seachas earraí simplí;

| (c) | ciallaíonn ‘sainastaíochtaí leabaithe’ na hastaíochtaí leabaithe in aon tona amháin earraí, arna shloinneadh ina thonaí d’astaíochtaí coibhéise CO2e in aghaidh an tona earraí; |
| --- | --- |

(c)

ciallaíonn ‘sainastaíochtaí leabaithe’ na hastaíochtaí leabaithe in aon tona amháin earraí, arna shloinneadh ina thonaí d’astaíochtaí coibhéise CO2e in aghaidh an tona earraí;

| (d) | ciallaíonn ‘fachtóir astaíochta CO2’ meán ualaithe dhéine CO2 an leictreachais a ghintear as breoslaí iontaise i limistéar geografach; is éard atá san fhachtóir astaíochta CO2 an toradh a fhaightear trí shonraí astaíochta CO2 na hearnála leictreachais a roinnt ar ollmhéid na giniúna leictreachais ó bhreoslaí iontaise sa limistéar ábhartha geografach; sloinntear é i dtonnaí CO2 in aghaidh na meigeavatuaire; |
| --- | --- |

(d)

ciallaíonn ‘fachtóir astaíochta CO2’ meán ualaithe dhéine CO2 an leictreachais a ghintear as breoslaí iontaise i limistéar geografach; is éard atá san fhachtóir astaíochta CO2 an toradh a fhaightear trí shonraí astaíochta CO2 na hearnála leictreachais a roinnt ar ollmhéid na giniúna leictreachais ó bhreoslaí iontaise sa limistéar ábhartha geografach; sloinntear é i dtonnaí CO2 in aghaidh na meigeavatuaire;

| (e) | ciallaíonn ‘fachtóir astaíochta le haghaidh leictreachais’ an luach réamhshocraithe, arna shloinneadh i gcoibhéis CO2e, arb ionann é agus déine astaíochtaí an leictreachais a ídítear i dtáirgeadh earraí; |
| --- | --- |

(e)

ciallaíonn ‘fachtóir astaíochta le haghaidh leictreachais’ an luach réamhshocraithe, arna shloinneadh i gcoibhéis CO2e, arb ionann é agus déine astaíochtaí an leictreachais a ídítear i dtáirgeadh earraí;

| (f) | ciallaíonn ‘comhaontú ceannaigh cumhachta’ conradh faoina gcomhaontaíonn duine leictreachas a cheannach go díreach ó tháirgeoir leictreachais; |
| --- | --- |

(f)

ciallaíonn ‘comhaontú ceannaigh cumhachta’ conradh faoina gcomhaontaíonn duine leictreachas a cheannach go díreach ó tháirgeoir leictreachais;

| (g) | ciallaíonn ‘oibreoir córais tarchurtha’ oibreoir mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (35), de Threoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) é. |
| --- | --- |

(g)

ciallaíonn ‘oibreoir córais tarchurtha’ oibreoir mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (35), de Threoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (1) é.

2.   NA hASTAÍOCHTAÍ LEABAITHE SONRACHA IARBHÍR A CHINNEADH LE hAGHAIDH EARRAÍ SIMPLÍ

Chun na sainastaíochtaí leabaithe iarbhír a chinneadh le haghaidh earraí simplí a tháirgtear i suiteáil ar leith, déanfar na hastaíochtaí díreacha agus, i gcás inarb iomchuí, na hastaíochtaí indíreacha, a thabhairt sa chuntas. Chun na críche sin, tá an chothromóid seo a leanas le cur i bhfeidhm:

Formula

Nuair:

| is é SEEg | na sainastaíochtaí leabaithe a ghabhann leis na hearraí g, i dtéarmaí coibhéise CO2e ina aghaidh an tona; |
| --- | --- |
| is é AttrEmg | na hastaíochtaí sannta a ghabhann leis na hearraí g; agus |
| is é ALg | leibhéal gníomhaíochta na n-earraí, arb é an méid de na hearraí a táirgeadh sa tsuiteáil sin é le linn na tréimhse tuairiscithe. |

is é SEEg

na sainastaíochtaí leabaithe a ghabhann leis na hearraí g, i dtéarmaí coibhéise CO2e ina aghaidh an tona;

is é AttrEmg

na hastaíochtaí sannta a ghabhann leis na hearraí g; agus

is é ALg

leibhéal gníomhaíochta na n-earraí, arb é an méid de na hearraí a táirgeadh sa tsuiteáil sin é le linn na tréimhse tuairiscithe.

ciallaíonn ‘astaíochtaí sannta’ an chuid d’astaíochtaí na suiteála le linn na tréimhse tuairiscithe arb é próiseas táirgthe earraí g is cúis léi, agus é sin arna bhunú ar chur i bhfeidhm theorainneacha córais an phróisis táirgthe a shainítear sna gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh de bhun Airteagal 7(7). Is í an chothromóid seo a leanas a úsáidfear chun na hastaíochtaí sannta a ríomh:

Formula

Nuair:

| is é DirEm | na hastaíochtaí díreacha, a thagann de thoradh an phróisis táirgthe, arna sloinneadh i dtonaí de choibhéis CO2e, faoi chuimsiú na dteorainneacha córais dá dtagraítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 7(7) agus |
| --- | --- |
| is é IndirEm | na hastaíochtaí indíreacha a thagann de thoradh táirgeadh leictreachais a ídítear i bpróisis táirgthe earraí, arna sloinneadh i dtonnaí de choibhéis CO2e, laistigh de na teorainneacha córais dá dtagraítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 7(7). |

is é DirEm

na hastaíochtaí díreacha, a thagann de thoradh an phróisis táirgthe, arna sloinneadh i dtonaí de choibhéis CO2e, faoi chuimsiú na dteorainneacha córais dá dtagraítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 7(7) agus

is é IndirEm

na hastaíochtaí indíreacha a thagann de thoradh táirgeadh leictreachais a ídítear i bpróisis táirgthe earraí, arna sloinneadh i dtonnaí de choibhéis CO2e, laistigh de na teorainneacha córais dá dtagraítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 7(7).

3.   NA hASTAÍOCHTAÍ LEABAITHE IARBHÍR A CHINNEADH LE hAGHAIDH EARRAÍ COIMPLÉASCACHA

Chun na sainastaíochtaí leabaithe iarbhír a chinneadh le haghaidh earraí coimpléascacha a tháirgtear i suiteáil ar leith, tá an chothromóid seo a leanas le cur i bhfeidhm:

Formula

Nuair:

| is é AttrEmg | na hastaíochtaí sannta a ghabhann leis na hearraí g; |
| --- | --- |
| is é ALg | leibhéal gníomhaíochta na n-earraí, eadhon, cainníocht na n-earraí sin a táirgeadh sa tsuiteáil sin le linn na tréimhse tuairiscithe, agus |
| nuair is é EEInpMat | na hastaíochtaí leabaithe a ghabhann leis na hábhair (réamhtheachtaithe) ionchuir a caitheadh sa phróiseas táirgthe. Ní bhreithneofar ach ábhair ionchuir (réamhtheachtaithe) a liostaítear mar ábhair atá ábhartha do theorainneacha córais an phróisis táirgthe mar a shonraítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 7(7). Mar seo a leanas a ríomhtar an EEInpMat is ábhartha: |

is é AttrEmg

na hastaíochtaí sannta a ghabhann leis na hearraí g;

is é ALg

leibhéal gníomhaíochta na n-earraí, eadhon, cainníocht na n-earraí sin a táirgeadh sa tsuiteáil sin le linn na tréimhse tuairiscithe, agus

nuair is é EEInpMat

na hastaíochtaí leabaithe a ghabhann leis na hábhair (réamhtheachtaithe) ionchuir a caitheadh sa phróiseas táirgthe. Ní bhreithneofar ach ábhair ionchuir (réamhtheachtaithe) a liostaítear mar ábhair atá ábhartha do theorainneacha córais an phróisis táirgthe mar a shonraítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 7(7). Mar seo a leanas a ríomhtar an EEInpMat is ábhartha:

Formula

Nuair:

| is é Mi | mais an ábhair ionchuir (réamhtheachtaí) i a úsáideadh sa phróiseas táirgthe, agus |
| --- | --- |
| nuair is iad SEEi | na sainastaíochtaí leabaithe a ghabhann leis i leith an ábhair ionchuir (réamhtheachtaí) i. Maidir le SEEi, bainfidh oibreoir na suiteála úsáid as luach na n-astaíochtaí a eascraíonn as an tsuiteáil inar táirgeadh an t-ábhar ionchuir (réamhtheachtaí), ar choinníoll gur féidir sonraí na suiteála a thomhas ar mhodh leormhaith. |

is é Mi

mais an ábhair ionchuir (réamhtheachtaí) i a úsáideadh sa phróiseas táirgthe, agus

nuair is iad SEEi

na sainastaíochtaí leabaithe a ghabhann leis i leith an ábhair ionchuir (réamhtheachtaí) i. Maidir le SEEi, bainfidh oibreoir na suiteála úsáid as luach na n-astaíochtaí a eascraíonn as an tsuiteáil inar táirgeadh an t-ábhar ionchuir (réamhtheachtaí), ar choinníoll gur féidir sonraí na suiteála a thomhas ar mhodh leormhaith.

4.   NA LUACHANNA RÉAMHSHOCRAITHE DÁ dTAGRAÍTEAR IN AIRTEAGAL 7(2) AGUS 7(3) A CHINNEADH

Chun críche luachanna réamhshocraithe a chinneadh, ní úsáidfear ach luachanna iarbhír chun astaíochtaí leabaithe a chinneadh. In éagmais sonraí iarbhír, féadfar luachanna litríochta a úsáid. Foilseoidh an Coimisiún treoir maidir leis an gcur chuige chun ceartú a dhéanamh i ndáil le gáis cheaptha teasa nó dramhgháis a úsáidtear mar ionchur próisis, sula mbaileofar na sonraí is gá chun na luachanna réamhshocraithe ábhartha a chinneadh le haghaidh gach cineáil earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I. Agus na luachanna réamhshocraithe á gcinneadh, bainfear úsáid as na sonraí is fearr atá ar fáil. Beidh na sonraí is fearr a bheidh ar fáil bunaithe ar fhaisnéis iontaofa a bheidh ar fáil go poiblí. Athbhreithneofar luachanna réamhshocraithe go tréimhsiúil trí bhíthin na ngníomhartha cur chun feidhme a ghlacfar de bhun Airteagal 7(7) bunaithe ar an bhfaisnéis is cothroime le dáta agus is iontaofa, lena n-áirítear ar bhonn faisnéise arna soláthar ag tríú tír nó ag grúpa de thríú tíortha.

4.1.   Na luachanna réamhshocraithe dá dtagraítear in Airteagal 7(2)

I gcás nach féidir leis an dearbhóir SCCT údaraithe na hastaíochtaí iarbhír a chinneadh ar mhodh leormhaith, úsáidfear luachanna réamhshocraithe. Socrófar na luachanna sin ag meándéine astaíochta gach tíre onnmhairiúcháin agus le haghaidh gach ceann de na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I cé is moite de leictreachas, agus méadófar iad trí chorrlach a chur leo a cheapfar go comhréireach. Cinnfear an corrlach sin sna gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh de bhun Airteagal 7(7) agus socrófar iad ar leibhéal iomchuí chun sláine comhshaoil SCCT a áirithiú, ag tógáil ar an bhfaisnéis is cothroime le dáta agus is iontaofa, lena n-áirítear ar bhonn faisnéise a bhailítear le linn na hidirthréimhse. I gcás nach féidir sonraí iontaofa maidir leis an tír onnmhairiúcháin a chur i bhfeidhm i gcás cineál áirithe earraí, bunófar na luachanna réamhshocraithe ar mheándéine astaíochtaí an X % is measa feidhmíocht de shuiteálacha CTA AE le haghaidh an chineáil sin earraí. Cinnfear luach X sna gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh de bhun Airteagal 7(7) agus socrófar ar leibhéal iomchuí é chun sláine comhshaoil SCCT a áirithiú, ag tógáil ar an bhfaisnéis is cothroime le dáta agus is iontaofa, lena n-áirítear ar bhonn faisnéise a bhailítear le linn na hidirthréimhse.

4.2.   Na luachanna réamhshocraithe le haghaidh leictreachas allmhairithe dá dtagraítear in Airteagal 7(3)

Déanfar luachanna réamhshocraithe le haghaidh leictreachas allmhairithe a chinneadh do thríú tír, do ghrúpa de thríú tíortha nó do réigiún laistigh de thríú tír, bunaithe ar luachanna réamhshocraithe sonracha, i gcomhréir le pointe 4.2.1, nó, mura mbeidh na luachanna sin ar fáil, ar luachanna réamhshocraithe malartacha, i gcomhréir le pointe 4.2.2.

I gcás ina dtáirgtear an leictreachas i dtríú tír, i ngrúpa de thríú tíortha nó i réigiún laistigh de thríú tír, agus ina dtéann sé trí thríú tíortha, trí ghrúpaí de thríú tíortha, trí réigiúin laistigh de thríú tír nó trí Bhallstáit chun go n-allmhaireofar isteach san Aontas é, is iad na luachanna réamhshocraithe a bheidh le húsáid na luachanna ón tríú tír, ón ngrúpa de thríú tíortha nó ón réigiún laistigh de thríú tír inar táirgeadh an leictreachas.

4.2.1.   Luachanna réamhshocraithe sonracha le haghaidh tríú tír, grúpa de thríú tíortha nó réigiún laistigh de thríú tír

Socrófar na luachanna réamhshocraithe sonracha ag an bhfachtóir astaíochta CO2 sa tríú tír, sa ghrúpa tríú tíortha nó sa réigiún laistigh de thríú tír, bunaithe ar na sonraí is fearr atá ar fáil don Choimisiún.

4.2.2.   Luachanna réamhshocraithe malartacha

I gcás nach mbeidh luach réamhshocraithe sonrach ar fáil do thríú tír, do ghrúpa tríú tíortha nó do réigiún laistigh de thríú tír, socrófar an luach réamhshocraithe malartach le haghaidh leictreachais ag fachtóir astaíochta CO2 san Aontas.

I gcás inar féidir a léiriú, ar bhonn sonraí iontaofa, go bhfuil fachtóir astaíochta CO2 i dtríú tír, i ngrúpa de thríú tíortha nó i réigiún laistigh de thríú tír níos ísle ná an luach réamhshocraithe sonrach arna chinneadh ag an gCoimisiún nó níos ísle ná an fachtóir astaíochta CO2 san Aontas, féadfar luach réamhshocraithe malartach bunaithe ar an bhfachtóir astaíochta CO2 sin a úsáid i gcás an tríú tír sin, an ghrúpa sin de thríú tíortha, nó an réigiúin sin laistigh de thríú tír.

4.3   Luachanna réamhshocraithe le haghaidh astaíochtaí indíreacha leabaithe

Déanfar luachanna réamhshocraithe na n-astaíochtaí indíreacha atá leabaithe in earra a tháirgtear i dtríú tír a chinneadh ar luach réamhshocraithe a ríomhfar ar mheán an leictreachais a úsáidtear chun an t-earra sin a tháirgeadh, a ríomhfar ar mheán fhachtóir astaíochta eangach leictreachais an Aontais, fachtóir astaíochta eangach leictreachais na tíre tionscnaimh nó fachtóir astaíochta CO2 na bhfoinsí socraithe praghsanna sa tír thionscnaimh.

I gcás ina léiríonn tríú tír, nó grúpa de thríú tíortha, don Choimisiún, ar bhonn sonraí iontaofa, go bhfuil meánfhachtóir astaíochta meascáin leictreachais nó fachtóir astaíochta CO2 foinsí socraithe praghsanna sa tríú tír nó sa ghrúpa de thríú tíortha níos ísle ná an luach réamhshocraithe d’astaíochtaí indíreacha, bunófar luach réamhshocraithe malartach bunaithe ar an meánfhachtóir astaíochta CO2 sin don tír sin nó don ghrúpa tíortha sin.

Glacfaidh an Coimisiún, tráth nach déanaí ná an 30 Meitheamh 2025, gníomh cur chun feidhme de bhun Airteagal 7(7) chun sonrú breise a dhéanamh i dtaobh cé acu de na modhanna ríomha arna gcinneadh i gcomhréir leis an gcéad fhomhír a mbeidh feidhm acu maidir le ríomh luachanna réamhshocraithe. Chun na críche sin, bunóidh an Coimisiún é féin ar na sonraí is cothroime le dáta agus is iontaofa, lena n-áirítear sonraí a bhailítear le linn na hidirthréimhse, maidir le cainníocht an leictreachais a úsáidtear chun na hearraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a tháirgeadh, chomh maith leis an tír thionscnaimh, foinse na giniúna agus na fachtóirí astaíochta a bhaineann leis an leictreachas sin. Cinnfear an modh ríomha sonrach ar bhonn an mhodha is iomchuí chun an dá chritéar seo a leanas a bhaint amach:

| — | sceitheadh carbóin a chosc; |
| --- | --- |

—

sceitheadh carbóin a chosc;

| — | sláine comhshaoil SCCT a áirithiú. |
| --- | --- |

—

sláine comhshaoil SCCT a áirithiú.

5.   COINNÍOLLACHA MAIDIR LE CUR I bhFEIDHM ASTAÍOCHTAÍ LEABAITHE IARBHÍR I LEICTREACHAS ALLMHAIRITHE

Féadfaidh dearbhóir SCCT údaraithe na hastaíochtaí leabaithe iarbhír a chur i bhfeidhm in ionad na luachanna réamhshocraithe le haghaidh an ríomha dá dtagraítear in Airteagal 7(3) má chomhlíontar na coinníollacha carnacha seo a leanas:

| (a) | tá an méid leictreachais, a n-éilítear an úsáid astaíochtaí leabaithe iarbhír ina leith, cumhdaithe ag comhaontú ceannaigh cumhachta idir an dearbhóir SCCT údaraithe agus táirgeoir leictreachais atá lonnaithe i dtríú tír; |
| --- | --- |

(a)

tá an méid leictreachais, a n-éilítear an úsáid astaíochtaí leabaithe iarbhír ina leith, cumhdaithe ag comhaontú ceannaigh cumhachta idir an dearbhóir SCCT údaraithe agus táirgeoir leictreachais atá lonnaithe i dtríú tír;

| (b) | an tsuiteáil ina ngintear an leictreachas, tá sí nasctha go díreach le córas tarchurtha an Aontais nó is féidir a léiriú ag am an onnmhairithe nach raibh aon phlódú líonra fisiceach ag aon phointe sa líonra idir an tsuiteáil agus córas tarchurtha an Aontais; |
| --- | --- |

(b)

an tsuiteáil ina ngintear an leictreachas, tá sí nasctha go díreach le córas tarchurtha an Aontais nó is féidir a léiriú ag am an onnmhairithe nach raibh aon phlódú líonra fisiceach ag aon phointe sa líonra idir an tsuiteáil agus córas tarchurtha an Aontais;

| (c) | ní astaíonn an tsuiteáil a tháirgeann leictreachas níos mó ná 550 gram CO2 de thionscnamh breosla iontaise in aghaidh na cileavatuaire leictreachais; |
| --- | --- |

(c)

ní astaíonn an tsuiteáil a tháirgeann leictreachas níos mó ná 550 gram CO2 de thionscnamh breosla iontaise in aghaidh na cileavatuaire leictreachais;

| (d) | tá méid an leictreachais a n-éilítear na hastaíochtaí leabaithe iarbhír a úsáid ina leith sannta ar bhealach cinnte don acmhainn idirnasctha leithdháilte ag na hoibreoirí córas tarchurtha freagracha uile sa tír thionscnaimh, sa tír ceann scríbe agus, más ábhartha, i ngach tír idiriompair, agus is don tréimhse ama chéanna, tréimhse nach mbeidh níos faide ná uair an chloig, a thagraíonn an acmhainn ainmnithe agus an táirgeadh leictreachais ag an tsuiteáil; |
| --- | --- |

(d)

tá méid an leictreachais a n-éilítear na hastaíochtaí leabaithe iarbhír a úsáid ina leith sannta ar bhealach cinnte don acmhainn idirnasctha leithdháilte ag na hoibreoirí córas tarchurtha freagracha uile sa tír thionscnaimh, sa tír ceann scríbe agus, más ábhartha, i ngach tír idiriompair, agus is don tréimhse ama chéanna, tréimhse nach mbeidh níos faide ná uair an chloig, a thagraíonn an acmhainn ainmnithe agus an táirgeadh leictreachais ag an tsuiteáil;

| (e) | tá comhlíonadh na gcritéar thuas deimhnithe ag fíoraitheoir creidiúnaithe, a gheobhaidh tuarascálacha eatramhacha gach mí ar a laghad ina dtabharfar léiriú ar an gcaoi a bhfuiltear ag comhlíonadh na gcritéar sin. |
| --- | --- |

(e)

tá comhlíonadh na gcritéar thuas deimhnithe ag fíoraitheoir creidiúnaithe, a gheobhaidh tuarascálacha eatramhacha gach mí ar a laghad ina dtabharfar léiriú ar an gcaoi a bhfuiltear ag comhlíonadh na gcritéar sin.

Déanfar méid carntha an leictreachais faoin gcomhaontú ceannaigh cumhachta agus a astaíochtaí leabaithe iarbhír comhfhreagracha a eisiamh ó ríomh fhachtóir astaíochta na tíre nó an fhachtóra astaíochta CO2 a úsáidtear chun críche astaíochtaí indíreacha leabaithe leictreachais in earraí a ríomh i gcomhréir le pointe 4.3, faoi seach.

6.   COINNÍOLLACHA MAIDIR LE CUR I bhFEIDHM ASTAÍOCHTAÍ LEABAITHE IARBHÍR I gCÁS ASTAÍOCHTAÍ INDÍREACHA

Féadfaidh dearbhóir SCCT údaraithe astaíochtaí leabaithe iarbhír a chur i bhfeidhm in ionad luachanna réamhshocraithe don ríomh dá dtagraítear in Airteagal 7(4) más féidir leis a léiriú go bhfuil nasc teicniúil díreach idir an tsuiteáil ina dtáirgtear an t-earra allmhairithe agus an fhoinse giniúna leictreachais nó má tá comhaontú ceannaigh cumhachta tugtha i gcrích ag oibreoir na suiteála sin le táirgeoir leictreachais atá lonnaithe i dtríú tír le haghaidh méid leictreachais atá coibhéiseach leis an méid a n-éilítear úsáid luacha shonraigh ina leith.

7.   LUACHANNA RÉAMHSHOCRAITHE DÁ dTAGRAÍTEAR IN AIRTEAGAL 7(2) A OIRIÚNÚ DE RÉIR GNÉITHE RÉIGIÚN-SONRACHA

Is féidir luachanna réamhshocraithe a chur in oiriúint do limistéir agus réigiúin ar leith laistigh de thríú tíortha ina bhfuil saintréithe sonracha i réim maidir le fachtóirí astaíochta oibiachtúla. Nuair atá sonraí atá curtha in oiriúint do na saintréithe áitiúla sonracha sin ar fáil agus nuair is féidir luachanna réamhshocraithe níos spriocdhírithe a chinneadh, féadfar na luachanna réamhshocraithe sin a úsáid.

I gcás dearbhóirí i leith earraí de thionscnamh tríú tír, grúpa de thríú tíortha nó réigiún laistigh de thríú tír, i gcás inar féidir leis na dearbhóirí sin, ar bhonn sonraí iontaofa, a léiriú gurb ísle na luachanna réamhshocraithe malartacha arna n-oiriúnú de réir gnéithe réigiún-sonracha ná na luachanna réamhshocraithe arna gcinneadh ag an gCoimisiún, féadfar na luachanna réamhshocraithe arna n-oiriúnú a úsáid.

---

(1)  Treoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Meitheamh 2019 maidir le rialacha comhchoiteanna don mhargadh inmheánach don leictreachas agus lena leasaítear Treoir 2012/27/AE (IO L 158, 14.6.2019, lch. 125).

---

IARSCRÍBHINN V

Ceanglais leabharchoimeádta le haghaidh faisnéis a úsáidtear chun astaíochtaí leabaithe a ríomh chun críoch Airteagal 7(5)

1.   NA SONRAÍ ÍOSTA NACH MÓR DO DHEARBHÓIR SCCT ÚDARAITHE A CHOINNEÁIL LE hAGHAIDH EARRAÍ ALLMHAIRITHE:

| 1. | Sonraí lena sainaithnítear an dearbhóir SCCT údaraithe:






  (a) | ainm; |
| --- | --- | --- |

1.

Sonraí lena sainaithnítear an dearbhóir SCCT údaraithe:

(a)

ainm;

| (b) | uimhir chuntais SCCT. |
| --- | --- |

(b)

uimhir chuntais SCCT.

| 2. | Sonraí maidir le hearraí allmhairithe:






  (a) | cineál agus cainníocht gach cineáil earraí; |
| --- | --- | --- |

2.

Sonraí maidir le hearraí allmhairithe:

(a)

cineál agus cainníocht gach cineáil earraí;

| (b) | an tír thionscnaimh; |
| --- | --- |

(b)

an tír thionscnaimh;

| (c) | na hastaíochtaí iarbhír nó na luachanna réamhshocraithe. |
| --- | --- |

(c)

na hastaíochtaí iarbhír nó na luachanna réamhshocraithe.

2.   NA SONRAÍ ÍOSTA ATÁ LE COINNEÁIL AG DEARBHÓIR SCCT ÚDARAITHE LE hAGHAIDH ASTAÍOCHTAÍ LEABAITHE IN EARRAÍ ALLMHAIRITHE ARNA mBUNÚ AR NA hASTAÍOCHTAÍ IARBHÍR

Do gach cineál earraí allmhairithe a gcinntear astaíochtaí leabaithe ina leith bunaithe ar astaíochtaí iarbhír, coinneofar na sonraí breise seo a leanas:

| (a) | sainaitheantas na suiteála inar táirgeadh na hearraí; |
| --- | --- |

(a)

sainaitheantas na suiteála inar táirgeadh na hearraí;

| (b) | faisnéis teagmhála oibreoir na suiteála inar táirgeadh na hearraí; |
| --- | --- |

(b)

faisnéis teagmhála oibreoir na suiteála inar táirgeadh na hearraí;

| (c) | na tuarascálacha fíorúcháin mar a leagtar amach in Iarscríbhinn VI í; |
| --- | --- |

(c)

na tuarascálacha fíorúcháin mar a leagtar amach in Iarscríbhinn VI í;

| (d) | sainastaíochtaí leabaithe na n-earraí. |
| --- | --- |

(d)

sainastaíochtaí leabaithe na n-earraí.

---

IARSCRÍBHINN VI

Prionsabail fíorúcháin agus inneachar tuarascálacha fíorúcháin chun críoch Airteagal 8

1.   PRIONSABAIL AN FHÍORAITHE

Beidh feidhm ag na prionsabail seo a leanas:

| (a) | beidh dearcadh an sceipteachais ghairmiúil ag fíoraitheoirí agus iad ag déanamh na bhfíoruithe; |
| --- | --- |

(a)

beidh dearcadh an sceipteachais ghairmiúil ag fíoraitheoirí agus iad ag déanamh na bhfíoruithe;

| (b) | ní mheasfar na hastaíochtaí leabaithe iomlána a bheidh le dearbhú i ndearbhú SCCT a bheith fíoraithe ach amháin má aimsíonn an fíoraitheoir, le dearbhú réasúnta, go bhfuil an tuarascáil fíorúcháin saor ó mhíráitis ábhartha agus ó neamh-chomhréireachtaí ábhartha maidir le hastaíochtaí leabaithe a ríomh i gcomhréir le rialacha Iarscríbhinn IV; |
| --- | --- |

(b)

ní mheasfar na hastaíochtaí leabaithe iomlána a bheidh le dearbhú i ndearbhú SCCT a bheith fíoraithe ach amháin má aimsíonn an fíoraitheoir, le dearbhú réasúnta, go bhfuil an tuarascáil fíorúcháin saor ó mhíráitis ábhartha agus ó neamh-chomhréireachtaí ábhartha maidir le hastaíochtaí leabaithe a ríomh i gcomhréir le rialacha Iarscríbhinn IV;

| (c) | beidh sé éigeantach go dtabharfaidh an fíoraitheoir cuairteanna ar an tsuiteáil ach amháin i gcás ina dtarscaoiltear ón éigeantas sin é trí bhíthin critéir shonracha a chomhlíonadh; |
| --- | --- |

(c)

beidh sé éigeantach go dtabharfaidh an fíoraitheoir cuairteanna ar an tsuiteáil ach amháin i gcás ina dtarscaoiltear ón éigeantas sin é trí bhíthin critéir shonracha a chomhlíonadh;

| (d) | chun a chinneadh cé acu is ábhartha míráitis nó neamh-chomhréireachtaí, nó nach ábhartha, úsáidfidh an fíoraitheoir tairseacha a leagtar síos leis na gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh i gcomhréir le hAirteagal 8(3).
  Maidir le paraiméadair nach gcinntear na tairseacha sin ina leith, bainfidh an fíoraitheoir úsáid as breithiúnas saineolach i dtaobh an bhfuil míráitis nó neamh-chomhréireachtaí, ina n-aonar nó nuair a dhéantar iad a chomhiomlánú le míráitis nó neamh-chomhréireachtaí eile, a bhfuil bonn cirt leo de bharr a méide agus a cineáil, le meas mar mhíráitis nó neamh-chomhréireachtaí ábhartha. |
| --- | --- |

(d)

chun a chinneadh cé acu is ábhartha míráitis nó neamh-chomhréireachtaí, nó nach ábhartha, úsáidfidh an fíoraitheoir tairseacha a leagtar síos leis na gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh i gcomhréir le hAirteagal 8(3).

Maidir le paraiméadair nach gcinntear na tairseacha sin ina leith, bainfidh an fíoraitheoir úsáid as breithiúnas saineolach i dtaobh an bhfuil míráitis nó neamh-chomhréireachtaí, ina n-aonar nó nuair a dhéantar iad a chomhiomlánú le míráitis nó neamh-chomhréireachtaí eile, a bhfuil bonn cirt leo de bharr a méide agus a cineáil, le meas mar mhíráitis nó neamh-chomhréireachtaí ábhartha.

2.   INNEACHAR NA TUARASCÁLA FÍORÚCHÁIN

Ullmhóidh an fíoraitheoir tuarascáil fíorúcháin ina suífear astaíochtaí leabaithe na n-earraí agus ina sonrófar na saincheisteanna go léir a bhaineann leis an obair a rinneadh agus ina n-áireofar an fhaisnéis seo a leanas ar a laghad:

| (a) | sainaitheantas na suiteálacha inar táirgeadh na hearraí; |
| --- | --- |

(a)

sainaitheantas na suiteálacha inar táirgeadh na hearraí;

| (b) | faisnéis teagmhála oibreoir na suiteálacha inar táirgeadh na hearraí; |
| --- | --- |

(b)

faisnéis teagmhála oibreoir na suiteálacha inar táirgeadh na hearraí;

| (c) | an tréimhse tuairiscithe is infheidhme; |
| --- | --- |

(c)

an tréimhse tuairiscithe is infheidhme;

| (d) | ainm agus faisnéis teagmhála an fhíoraitheora; |
| --- | --- |

(d)

ainm agus faisnéis teagmhála an fhíoraitheora;

| (e) | uimhir chreidiúnaithe an fhíoraitheora, agus ainm an chomhlachta creidiúnaithe; |
| --- | --- |

(e)

uimhir chreidiúnaithe an fhíoraitheora, agus ainm an chomhlachta creidiúnaithe;

| (f) | dáta na gcuairteanna ar na suiteálacha, más infheidhme, nó na cúiseanna nár tugadh cuairt ar an tsuiteáil; |
| --- | --- |

(f)

dáta na gcuairteanna ar na suiteálacha, más infheidhme, nó na cúiseanna nár tugadh cuairt ar an tsuiteáil;

| (g) | cainníochtaí gach cineáil earraí dearbhaithe a táirgeadh sa tréimhse tuairiscithe; |
| --- | --- |

(g)

cainníochtaí gach cineáil earraí dearbhaithe a táirgeadh sa tréimhse tuairiscithe;

| (h) | cainníochtú astaíochtaí díreacha na suiteála le linn na tréimhse tuairiscithe; |
| --- | --- |

(h)

cainníochtú astaíochtaí díreacha na suiteála le linn na tréimhse tuairiscithe;

| (i) | tuairisc ar an gcaoi a sanntar astaíochtaí na suiteála do chineálacha éagsúla earraí; |
| --- | --- |

(i)

tuairisc ar an gcaoi a sanntar astaíochtaí na suiteála do chineálacha éagsúla earraí;

| (j) | faisnéis chainníochtúil faoi na hearraí, na hastaíochtaí agus na sreafaí fuinnimh nach mbaineann leis na hearraí sin; |
| --- | --- |

(j)

faisnéis chainníochtúil faoi na hearraí, na hastaíochtaí agus na sreafaí fuinnimh nach mbaineann leis na hearraí sin;

| (k) | i gcás earraí coimpléascacha:






  (i) | cainníochtaí gach ábhar ionchuir (réamhtheachtaí) a úsáideadh; |
| --- | --- | --- |

(k)

i gcás earraí coimpléascacha:

(i)

cainníochtaí gach ábhar ionchuir (réamhtheachtaí) a úsáideadh;

| (ii) | na hastaíochtaí leabaithe sonracha a bhaineann le gach ceann de na hábhair ionchuir (réamhtheachtaithe) a úsáideadh; |
| --- | --- |

(ii)

na hastaíochtaí leabaithe sonracha a bhaineann le gach ceann de na hábhair ionchuir (réamhtheachtaithe) a úsáideadh;

| (iii) | má úsáidtear astaíochtaí iarbhír: sainaithint na suiteálacha inar táirgeadh an t-ábhar ionchuir (réamhtheachtaí) agus na hastaíochtaí iarbhír ó tháirgeadh an ábhair sin; |
| --- | --- |

(iii)

má úsáidtear astaíochtaí iarbhír: sainaithint na suiteálacha inar táirgeadh an t-ábhar ionchuir (réamhtheachtaí) agus na hastaíochtaí iarbhír ó tháirgeadh an ábhair sin;

| (l) | ráiteas an fhíoraitheora ina ndeimhnítear gurb é a bhreith nó a breith, le cinnteacht réasúnta, go bhfuil an tuarascáil saor ó mhíráitis ábhartha agus ó neamh-chomhréireachtaí ábhartha maidir le rialacha ríomha Iarscríbhinn IV; |
| --- | --- |

(l)

ráiteas an fhíoraitheora ina ndeimhnítear gurb é a bhreith nó a breith, le cinnteacht réasúnta, go bhfuil an tuarascáil saor ó mhíráitis ábhartha agus ó neamh-chomhréireachtaí ábhartha maidir le rialacha ríomha Iarscríbhinn IV;

| (m) | faisnéis faoi mhíráitis ábhartha a aimsíodh agus a ceartaíodh; |
| --- | --- |

(m)

faisnéis faoi mhíráitis ábhartha a aimsíodh agus a ceartaíodh;

| (n) | faisnéis faoi neamh-chomhréireachtaí ábhartha leis na rialacha ríomha a leagtar amach in Iarscríbhinn IV a aimsíodh agus a ceartaíodh. |
| --- | --- |

(n)

faisnéis faoi neamh-chomhréireachtaí ábhartha leis na rialacha ríomha a leagtar amach in Iarscríbhinn IV a aimsíodh agus a ceartaíodh.

---

| 16.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | L 130/105 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

L 130/105

---

RIALACHÁN (AE) 2023/957 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an 10 Bealtaine 2023

lena leasaítear Rialachán (AE) 2015/757 chun foráil a dhéanamh maidir le gníomhaíochtaí loingseoireachta muirí a áireamh i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais agus maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa breise agus astaíochtaí ó chineálacha breise long

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (1),

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún (2),

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach (3),

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Comhaontú Pháras (4), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016. D’aontaigh na Páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Treisíodh an gealltanas sin le glacadh Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú an 13 Samhain 2021 faoi UNFCCC, ina n-aithníonn Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC, atá ag feidhmiú mar chruinniú na bPáirtithe i gComhaontú Pháras, go mbeidh tionchair an athraithe aeráide i bhfad níos lú i gcás méadú teochta de 1,5°°C, i gcomparáid le 2 °C, agus ina bhfuil rún daingean aici leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 °C. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Comhaontú Pháras (4), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016. D’aontaigh na Páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Treisíodh an gealltanas sin le glacadh Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú an 13 Samhain 2021 faoi UNFCCC, ina n-aithníonn Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC, atá ag feidhmiú mar chruinniú na bPáirtithe i gComhaontú Pháras, go mbeidh tionchair an athraithe aeráide i bhfad níos lú i gcás méadú teochta de 1,5°°C, i gcomparáid le 2 °C, agus ina bhfuil rún daingean aici leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 °C.

| (2) | Is suntasaí fós a phráinní atá sé go gcoinneofaí sprioc Chomhaontú Pháras de 1,5 °C beo mar thoradh ar thorthaí an Phainéil Idir-Rialtasaigh ar an Athrú Aeráide ina Shéú Tuarascáil Mheasúnachta nach féidir an téamh domhanda a theorannú go 1,5 °C ach amháin má dhéantar astaíochtaí gás ceaptha teasa domhanda as seo go ceann 10 mbliana a laghdú láithreach ar bhealach láidir agus leanúnach. |
| --- | --- |

(2)

Is suntasaí fós a phráinní atá sé go gcoinneofaí sprioc Chomhaontú Pháras de 1,5 °C beo mar thoradh ar thorthaí an Phainéil Idir-Rialtasaigh ar an Athrú Aeráide ina Shéú Tuarascáil Mheasúnachta nach féidir an téamh domhanda a theorannú go 1,5 °C ach amháin má dhéantar astaíochtaí gás ceaptha teasa domhanda as seo go ceann 10 mbliana a laghdú láithreach ar bhealach láidir agus leanúnach.

| (3) | Tá iarrachtaí chun dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol agus chun cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach i gcroílár theachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal The European Green Deal [an Comhaontú Glas don Eoraip] (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’). |
| --- | --- |

(3)

Tá iarrachtaí chun dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol agus chun cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach i gcroílár theachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal The European Green Deal [an Comhaontú Glas don Eoraip] (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’).

| (4) | Leis an gComhaontú Glas don Eoraip, nasctar sraith chuimsitheach beart agus tionscnamh a threisíonn a chéile go frithpháirteach agus arb é is aidhm dóibh an aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050, agus leagtar amach ann straitéis nua fáis a bhfuil sé d’aidhm aici sochaí chothrom rathúil a dhéanamh den Aontas, ina mbeidh geilleagar nua-aimseartha iomaíoch, a bheidh tíosach ar acmhainní, agus ina mbeidh an fás eacnamaíoch díchúpláilte feasta ó úsáid acmhainní. Tá sé d’aidhm aici freisin caipiteal nádúrtha an Aontais a chosaint, a chaomhnú agus a mhéadú, agus sláinte agus folláine na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. Bíonn tionchar difriúil ag an aistriú sin ar oibrithe ó earnálacha éagsúla. An tráth céanna, tá gnéithe comhionannais inscne ag an aistriú sin mar aon le tionchar áirithe ar roinnt grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste agus leochaileach, amhail daoine scothaosta, daoine faoi mhíchumas, daoine arb as mionlach ciníoch nó mionlach eitneach iad agus daoine aonair agus teaghlaigh a bhfuil ioncam íseal nó meánioncam íseal acu. Ina theannta sin, cuireann sé dúshláin níos mó roimh réigiúin áirithe, go háirithe réigiúin atá faoi mhíbhuntáiste struchtúrach agus réigiúin fhorimeallacha, agus roimh oileáin chomh maith. Ní mór a áirithiú, dá bhrí sin, go mbeidh an t-aistriú cóir agus cuimsitheach, agus nach bhfágfar aon duine ar lár. |
| --- | --- |

(4)

Leis an gComhaontú Glas don Eoraip, nasctar sraith chuimsitheach beart agus tionscnamh a threisíonn a chéile go frithpháirteach agus arb é is aidhm dóibh an aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas faoi 2050, agus leagtar amach ann straitéis nua fáis a bhfuil sé d’aidhm aici sochaí chothrom rathúil a dhéanamh den Aontas, ina mbeidh geilleagar nua-aimseartha iomaíoch, a bheidh tíosach ar acmhainní, agus ina mbeidh an fás eacnamaíoch díchúpláilte feasta ó úsáid acmhainní. Tá sé d’aidhm aici freisin caipiteal nádúrtha an Aontais a chosaint, a chaomhnú agus a mhéadú, agus sláinte agus folláine na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. Bíonn tionchar difriúil ag an aistriú sin ar oibrithe ó earnálacha éagsúla. An tráth céanna, tá gnéithe comhionannais inscne ag an aistriú sin mar aon le tionchar áirithe ar roinnt grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste agus leochaileach, amhail daoine scothaosta, daoine faoi mhíchumas, daoine arb as mionlach ciníoch nó mionlach eitneach iad agus daoine aonair agus teaghlaigh a bhfuil ioncam íseal nó meánioncam íseal acu. Ina theannta sin, cuireann sé dúshláin níos mó roimh réigiúin áirithe, go háirithe réigiúin atá faoi mhíbhuntáiste struchtúrach agus réigiúin fhorimeallacha, agus roimh oileáin chomh maith. Ní mór a áirithiú, dá bhrí sin, go mbeidh an t-aistriú cóir agus cuimsitheach, agus nach bhfágfar aon duine ar lár.

| (5) | Tá méadú tagtha ar a riachtanaí agus a luachmhaire atá sé an Comhaontú Glas don Eoraip a bhaint amach, ach níor tharla sin ach i bhfianaise thionchar tromchúiseach phaindéim COVID-19 ar shláinte, dálaí maireachtála agus oibre, agus folláine shaoránaigh an Aontais. Tá sé léirithe leis na héifeachtaí sin gur gá dár sochaí agus dár ngeilleagar feabhas a chur ar a n-athléimneacht i ndáil le suaití seachtracha agus gníomhú go luath chun éifeachtaí suaití seachtracha a chosc nó a mhaolú ar bhealach atá cóir agus a fhágann nach bhfágfar aon duine ar lár, lena n-áirítear iad siúd atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh. Leanann saoránaigh na hEorpa de thuairimí láidre a chur in iúl go mbaineann sé sin go háirithe leis an athrú aeráide. |
| --- | --- |

(5)

Tá méadú tagtha ar a riachtanaí agus a luachmhaire atá sé an Comhaontú Glas don Eoraip a bhaint amach, ach níor tharla sin ach i bhfianaise thionchar tromchúiseach phaindéim COVID-19 ar shláinte, dálaí maireachtála agus oibre, agus folláine shaoránaigh an Aontais. Tá sé léirithe leis na héifeachtaí sin gur gá dár sochaí agus dár ngeilleagar feabhas a chur ar a n-athléimneacht i ndáil le suaití seachtracha agus gníomhú go luath chun éifeachtaí suaití seachtracha a chosc nó a mhaolú ar bhealach atá cóir agus a fhágann nach bhfágfar aon duine ar lár, lena n-áirítear iad siúd atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh. Leanann saoránaigh na hEorpa de thuairimí láidre a chur in iúl go mbaineann sé sin go háirithe leis an athrú aeráide.

| (6) | Tá an tAontas tiomanta do ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud gheilleagar an Aontais a laghdú faoi 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030 sa rannchuidiú a tugadh cothrom le dáta agus a cinneadh go náisiúnta, ar rannchuidiú é a cuireadh faoi bhráid Rúnaíocht UNFCCC an 17 Nollaig 2020. |
| --- | --- |

(6)

Tá an tAontas tiomanta do ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud gheilleagar an Aontais a laghdú faoi 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030 sa rannchuidiú a tugadh cothrom le dáta agus a cinneadh go náisiúnta, ar rannchuidiú é a cuireadh faoi bhráid Rúnaíocht UNFCCC an 17 Nollaig 2020.

| (7) | Trí Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) a ghlacadh, chumhdaigh an tAontas sa reachtaíocht an cuspóir aeráidneodracht a bhaint amach ar fud an gheilleagair faoi 2050 ar a dhéanaí, agus an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc cheangailteach de chuid an Aontais maidir le laghdú intíre 55 % ar a laghad ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030, agus foráiltear leis go bhfuil an Coimisiún le hiarracht a dhéanamh gach dréachtbheart nó togra reachtach a bheidh ann amach anseo, lena n-áirítear tograí buiséadacha, a ailíniú le cuspóirí an Rialacháin sin agus, in aon chás neamhailínithe, go bhfuil sé leis na cúiseanna le neamhailíniú den sórt sin a sholáthar mar chuid den mheasúnú tionchair a ghabhann leis na tograí sin. |
| --- | --- |

(7)

Trí Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) a ghlacadh, chumhdaigh an tAontas sa reachtaíocht an cuspóir aeráidneodracht a bhaint amach ar fud an gheilleagair faoi 2050 ar a dhéanaí, agus an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc cheangailteach de chuid an Aontais maidir le laghdú intíre 55 % ar a laghad ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030, agus foráiltear leis go bhfuil an Coimisiún le hiarracht a dhéanamh gach dréachtbheart nó togra reachtach a bheidh ann amach anseo, lena n-áirítear tograí buiséadacha, a ailíniú le cuspóirí an Rialacháin sin agus, in aon chás neamhailínithe, go bhfuil sé leis na cúiseanna le neamhailíniú den sórt sin a sholáthar mar chuid den mheasúnú tionchair a ghabhann leis na tograí sin.

| (8) | Is gá do gach earnáil den gheilleagar rannchuidiú le baint amach na laghduithe astaíochtaí a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/1119. Dá bhrí sin, tá Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) á leasú chun gníomhaíochtaí muiriompair a áireamh i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais (EU ETS) chun a áirithiú go gcuireann na gníomhaíochtaí sin a cion féin le cuspóirí aeráide méadaithe an Aontais agus le cuspóirí Chomhaontú Pháras. Dá bhrí sin, is gá freisin Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) a leasú chun a chur i gcuntas gur áiríodh gníomhaíochtaí muiriompair in EU ETS. |
| --- | --- |

(8)

Is gá do gach earnáil den gheilleagar rannchuidiú le baint amach na laghduithe astaíochtaí a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/1119. Dá bhrí sin, tá Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) á leasú chun gníomhaíochtaí muiriompair a áireamh i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais (EU ETS) chun a áirithiú go gcuireann na gníomhaíochtaí sin a cion féin le cuspóirí aeráide méadaithe an Aontais agus le cuspóirí Chomhaontú Pháras. Dá bhrí sin, is gá freisin Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) a leasú chun a chur i gcuntas gur áiríodh gníomhaíochtaí muiriompair in EU ETS.

| (9) | Thairis sin, chun cuspóirí aeráide méadaithe an Aontais chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras a chur i gcuntas, ba cheart raon feidhme Rialachán (AE) 2015/757 a leasú. Córas láidir faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe, is réamhriachtanas é sin d’aon bheartas atá bunaithe ar an margadh, aon chaighdeán éifeachtúlachta nó aon bheart ábhartha eile, bíodh sé á chur i bhfeidhm ar leibhéal an Aontais nó ar fud an domhain. Cé gurb ionann astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin (CO2) agus astaíochtaí fhormhór mór na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar, is ionann astaíochtaí meatáin (CH4) agus ocsaíde nítriúla (N2O) agus sciar ábhartha d’astaíochtaí den sórt sin. Dá n-áireofaí astaíochtaí CH4 agus N2O i Rialachán (AE) 2015/757, rachadh sé chun tairbhe do shláine an chomhshaoil agus do dhea-chleachtais a dhreasú, agus ba cheart feidhm a bheith aige sin ó 2024 ar aghaidh. Is ionann longa lastais ghinearálta atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste agus sciar suntasach d’astaíochtaí gás ceaptha teasa ó gach long lastais ghinearálta. Chun éifeachtacht chomhshaoil an chórais faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe a mhéadú, cothrom iomaíochta a áirithiú agus an riosca imchéimnithe a laghdú, ba cheart longa lastais ghinearálta atá faoi bhun 5 000 olltonnáiste ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste a áireamh i Rialachán (AE) 2015/757 ó 2025 ar aghaidh. Astaíonn longa amach ón gcósta sciar ábhartha d’astaíochtaí gás ceaptha teasa. Dá bhrí sin, ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán sin freisin maidir le longa amach ón gcósta ag a bhfuil olltonnáiste 400 agus os a chionn ó 2025 ar aghaidh. Ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh roimh an 31 Nollaig 2024 ar cheart cineálacha breise long atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste a áireamh i Rialachán (AE) 2015/757. |
| --- | --- |

(9)

Thairis sin, chun cuspóirí aeráide méadaithe an Aontais chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras a chur i gcuntas, ba cheart raon feidhme Rialachán (AE) 2015/757 a leasú. Córas láidir faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe, is réamhriachtanas é sin d’aon bheartas atá bunaithe ar an margadh, aon chaighdeán éifeachtúlachta nó aon bheart ábhartha eile, bíodh sé á chur i bhfeidhm ar leibhéal an Aontais nó ar fud an domhain. Cé gurb ionann astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin (CO2) agus astaíochtaí fhormhór mór na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar, is ionann astaíochtaí meatáin (CH4) agus ocsaíde nítriúla (N2O) agus sciar ábhartha d’astaíochtaí den sórt sin. Dá n-áireofaí astaíochtaí CH4 agus N2O i Rialachán (AE) 2015/757, rachadh sé chun tairbhe do shláine an chomhshaoil agus do dhea-chleachtais a dhreasú, agus ba cheart feidhm a bheith aige sin ó 2024 ar aghaidh. Is ionann longa lastais ghinearálta atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste agus sciar suntasach d’astaíochtaí gás ceaptha teasa ó gach long lastais ghinearálta. Chun éifeachtacht chomhshaoil an chórais faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe a mhéadú, cothrom iomaíochta a áirithiú agus an riosca imchéimnithe a laghdú, ba cheart longa lastais ghinearálta atá faoi bhun 5 000 olltonnáiste ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste a áireamh i Rialachán (AE) 2015/757 ó 2025 ar aghaidh. Astaíonn longa amach ón gcósta sciar ábhartha d’astaíochtaí gás ceaptha teasa. Dá bhrí sin, ba cheart feidhm a bheith ag an Rialachán sin freisin maidir le longa amach ón gcósta ag a bhfuil olltonnáiste 400 agus os a chionn ó 2025 ar aghaidh. Ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh roimh an 31 Nollaig 2024 ar cheart cineálacha breise long atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste a áireamh i Rialachán (AE) 2015/757.

| (10) | Ba cheart Rialachán (AE) 2015/757 a leasú chun a chur de dhualgas ar chuideachtaí sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a thuairisciú agus sonraí den sórt sin a chur faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh agus a bpleananna fíoraithe faireacháin a chur faoi bhráid an údaráis sin lena bhformheas. Agus fíorú á dhéanamh ar leibhéal cuideachta, níor cheart don fhíoraitheoir na tuarascálacha astaíochtaí ar leibhéal loinge ná na tuarascálacha ar leibhéal loinge atá le tíolacadh i gcás ina n-athraítear cuideachta a fhíorú, toisc go mbeidh na tuarascálacha sin ar leibhéal loinge deimhnithe cheana féin. Chun an comhleanúnachas a áirithiú sa riarachán agus san fhorfheidhmiú, ba cheart gurbh ionann an t-eintiteas atá freagrach as Rialachán (AE) 2015/757 a chomhlíonadh agus an t-eintiteas atá freagrach as Treoir 2003/87/CE a chomhlíonadh. |
| --- | --- |

(10)

Ba cheart Rialachán (AE) 2015/757 a leasú chun a chur de dhualgas ar chuideachtaí sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a thuairisciú agus sonraí den sórt sin a chur faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh agus a bpleananna fíoraithe faireacháin a chur faoi bhráid an údaráis sin lena bhformheas. Agus fíorú á dhéanamh ar leibhéal cuideachta, níor cheart don fhíoraitheoir na tuarascálacha astaíochtaí ar leibhéal loinge ná na tuarascálacha ar leibhéal loinge atá le tíolacadh i gcás ina n-athraítear cuideachta a fhíorú, toisc go mbeidh na tuarascálacha sin ar leibhéal loinge deimhnithe cheana féin. Chun an comhleanúnachas a áirithiú sa riarachán agus san fhorfheidhmiú, ba cheart gurbh ionann an t-eintiteas atá freagrach as Rialachán (AE) 2015/757 a chomhlíonadh agus an t-eintiteas atá freagrach as Treoir 2003/87/CE a chomhlíonadh.

| (11) | Chun feidhmiú éifeachtach EU ETS ar an leibhéal riaracháin a áirithiú agus chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme Rialachán (AE) 2015/757, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca leis na modhanna faireacháin agus na rialacha faireacháin agus na rialacha tuairiscithe le haghaidh astaíochtaí a chumhdaítear le Rialachán (AE) 2015/757, chomh maith le haon fhaisnéis ábhartha eile a leagtar amach sa Rialachán sin, na rialacha maidir le formheas a dhéanamh ar phleananna faireacháin, agus athruithe orthu, ag na húdaráis riaracháin fhreagracha, na rialacha maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar shonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta agus maidir leis na sonraí sin a thíolacadh agus na rialacha maidir le fíorú a dhéanamh ar shonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta agus maidir le tuarascálacha fíoraithe a eisiúint i leith na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (8). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe. |
| --- | --- |

(11)

Chun feidhmiú éifeachtach EU ETS ar an leibhéal riaracháin a áirithiú agus chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme Rialachán (AE) 2015/757, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca leis na modhanna faireacháin agus na rialacha faireacháin agus na rialacha tuairiscithe le haghaidh astaíochtaí a chumhdaítear le Rialachán (AE) 2015/757, chomh maith le haon fhaisnéis ábhartha eile a leagtar amach sa Rialachán sin, na rialacha maidir le formheas a dhéanamh ar phleananna faireacháin, agus athruithe orthu, ag na húdaráis riaracháin fhreagracha, na rialacha maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar shonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta agus maidir leis na sonraí sin a thíolacadh agus na rialacha maidir le fíorú a dhéanamh ar shonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta agus maidir le tuarascálacha fíoraithe a eisiúint i leith na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (8). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

| (12) | Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon foráil a dhéanamh maidir le rialacha faireacháin, tuairiscithe agus fíorúcháin atá riachtanach chun EU ETS a leathnú chuig gníomhaíochtaí muiriompair agus chun foráil a dhéanamh maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa breise agus astaíochtaí ó chineálacha breise long, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fhairsinge agus a éifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú. |
| --- | --- |

(12)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon foráil a dhéanamh maidir le rialacha faireacháin, tuairiscithe agus fíorúcháin atá riachtanach chun EU ETS a leathnú chuig gníomhaíochtaí muiriompair agus chun foráil a dhéanamh maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa breise agus astaíochtaí ó chineálacha breise long, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fhairsinge agus a éifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

| (13) | Ba cheart, dá bhrí sin, Rialachán (AE) 2015/757 a leasú dá réir sin, |
| --- | --- |

(13)

Ba cheart, dá bhrí sin, Rialachán (AE) 2015/757 a leasú dá réir sin,

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

Airteagal 1

Leasuithe ar Rialachán (AE) 2015/757

Leasaítear Rialachán (AE) 2015/757 mar a leanas:

| (1) | cuirtear an méid a seo a leanas in ionad an teidil:

  ‘Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2015 maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar, agus lena leasaítear Treoir 2009/16/CE’; |
| --- | --- |

(1)

cuirtear an méid a seo a leanas in ionad an teidil:

‘Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2015 maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar, agus lena leasaítear Treoir 2009/16/CE’;

| (2) | ar fud an Rialacháin, seachas in Airteagal 2, in Airteagal 5(2) agus in Airteagal 21(5) agus in Iarscríbhinní I agus II, cuirtear ‘gás ceaptha teasa’ in ionad an téarma ‘CO2’ agus déantar aon athruithe gramadaí is gá; |
| --- | --- |

(2)

ar fud an Rialacháin, seachas in Airteagal 2, in Airteagal 5(2) agus in Airteagal 21(5) agus in Iarscríbhinní I agus II, cuirtear ‘gás ceaptha teasa’ in ionad an téarma ‘CO2’ agus déantar aon athruithe gramadaí is gá;

2

| (3) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 1:

  ‘Airteagal 1
  Ábhar
  Leagtar síos leis an Rialachán seo rialacha maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú cruinn a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus ar fhaisnéis ábhartha eile ó longa a thagann isteach i gcalafoirt atá faoi dhlínse Ballstáit, atá laistigh díobh nó a imíonn uathu, chun laghdú na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar a chur chun cinn ar bhealach costéifeachtúil.’
  ; |
| --- | --- |

(3)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 1:

‘Airteagal 1

Ábhar

Leagtar síos leis an Rialachán seo rialacha maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú cruinn a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus ar fhaisnéis ábhartha eile ó longa a thagann isteach i gcalafoirt atá faoi dhlínse Ballstáit, atá laistigh díobh nó a imíonn uathu, chun laghdú na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar a chur chun cinn ar bhealach costéifeachtúil.’

| (4) | in Airteagal 2, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

  ‘1.   Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir le longa ag a bhfuil olltonnáiste 5 000 agus os a chionn i leith na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a scaoiltear le linn a muiraistear chun lastas nó paisinéirí a iompar, chun críoch tráchtála, ó chalafort cuarda deireanach long den sórt sin go dtí calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus ó chalafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit go dtí a gcéad chalafort cuarda eile, agus laistigh de chalafoirt chuarda atá faoi dhlínse Ballstáit.


  1a.   Ón 1 Eanáir 2025 ar aghaidh, beidh feidhm ag an Rialachán seo freisin maidir le longa lastais ginearálta atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun olltonnáiste 400 i leith na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a scaoiltear le linn a muiraistear chun lastas a iompar, chun críoch tráchtála, óna gcalafort cuarda deireanach go dtí calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus ó chalafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit go dtí a gcéad chalafort cuarda eile, agus laistigh de chalafoirt chuarda atá faoi dhlínse Ballstáit, agus maidir le longa amach ón gcósta atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste i leith na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a scaoiltear le linn a muiraistear óna gcalafort cuarda deireanach go dtí calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus ó chalafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit go dtí a gcéad chalafort cuarda eile, agus laistigh de chalafoirt chuarda atá faoi dhlínse Ballstáit.


  1b.   Ón 1 Eanáir 2025, beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le longa amach ón gcósta ag a bhfuil olltonnáiste 5 000 tona agus os a chionn i leith na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a scaoiltear le linn a muiraistear óna gcalafort cuarda deireanach go dtí calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus ó chalafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit go dtí a gcéad chalafort cuarda eile, agus laistigh de chalafoirt chuarda atá faoi dhlínse Ballstáit.


  1c.   Is iad seo a leanas na gáis ceaptha teasa a chumhdaítear leis an Rialachán seo:






  (a) | dé-ocsaíd charbóin (CO2) |
| --- | --- | --- |

(4)

in Airteagal 2, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

‘1.   Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir le longa ag a bhfuil olltonnáiste 5 000 agus os a chionn i leith na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a scaoiltear le linn a muiraistear chun lastas nó paisinéirí a iompar, chun críoch tráchtála, ó chalafort cuarda deireanach long den sórt sin go dtí calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus ó chalafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit go dtí a gcéad chalafort cuarda eile, agus laistigh de chalafoirt chuarda atá faoi dhlínse Ballstáit.

1a.   Ón 1 Eanáir 2025 ar aghaidh, beidh feidhm ag an Rialachán seo freisin maidir le longa lastais ginearálta atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun olltonnáiste 400 i leith na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a scaoiltear le linn a muiraistear chun lastas a iompar, chun críoch tráchtála, óna gcalafort cuarda deireanach go dtí calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus ó chalafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit go dtí a gcéad chalafort cuarda eile, agus laistigh de chalafoirt chuarda atá faoi dhlínse Ballstáit, agus maidir le longa amach ón gcósta atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste i leith na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a scaoiltear le linn a muiraistear óna gcalafort cuarda deireanach go dtí calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus ó chalafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit go dtí a gcéad chalafort cuarda eile, agus laistigh de chalafoirt chuarda atá faoi dhlínse Ballstáit.

1b.   Ón 1 Eanáir 2025, beidh feidhm ag an Rialachán seo maidir le longa amach ón gcósta ag a bhfuil olltonnáiste 5 000 tona agus os a chionn i leith na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a scaoiltear le linn a muiraistear óna gcalafort cuarda deireanach go dtí calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus ó chalafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit go dtí a gcéad chalafort cuarda eile, agus laistigh de chalafoirt chuarda atá faoi dhlínse Ballstáit.

1c.   Is iad seo a leanas na gáis ceaptha teasa a chumhdaítear leis an Rialachán seo:

(a)

dé-ocsaíd charbóin (CO2)

| (b) | maidir le hastaíochtaí a scaoiltear ó 2024 ar aghaidh, meatán (CH4); agus |
| --- | --- |

(b)

maidir le hastaíochtaí a scaoiltear ó 2024 ar aghaidh, meatán (CH4); agus

| (c) | maidir le hastaíochtaí a scaoiltear ó 2024 ar aghaidh, ocsaíd nítriúil (N2O). |
| --- | --- |

(c)

maidir le hastaíochtaí a scaoiltear ó 2024 ar aghaidh, ocsaíd nítriúil (N2O).

I gcás ina ndéantar tagairt sa Rialachán seo d’iomlán comhiomlánaithe na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa nó d’iomlán comhiomlánaithe na ngás ceaptha teasa a astaítear, tuigfear go dtagraíonn sé do mhéideanna comhiomlánaithe iomlána gach gáis ar leithligh.’

| (5) | leasaítear Airteagal 3 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid a leanas in ionad phointí (a) go (d):






  “(a) | ciallaíonn “astaíochtaí gás ceaptha teasa” na gáis ceaptha teasa a chumhdaítear leis an Rialachán seo i gcomhréir le hAirteagal 2(1c), an chéad fhomhír, a bheith á scaoileadh ag longa; |
| --- | --- | --- | --- |

(5)

leasaítear Airteagal 3 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid a leanas in ionad phointí (a) go (d):

“(a)

ciallaíonn “astaíochtaí gás ceaptha teasa” na gáis ceaptha teasa a chumhdaítear leis an Rialachán seo i gcomhréir le hAirteagal 2(1c), an chéad fhomhír, a bheith á scaoileadh ag longa;

| (b) | ciallaíonn “calafort cuarda” calafort cuarda mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (z), de Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*1); |
| --- | --- |

(b)

ciallaíonn “calafort cuarda” calafort cuarda mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (z), de Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*1);

*1

| (c) | ciallaíonn “muiraistear” aon ghluaiseacht de chuid loinge a thosaíonn ó chalafort cuarda nó a chríochnaíonn i gcalafort cuarda; |
| --- | --- |

(c)

ciallaíonn “muiraistear” aon ghluaiseacht de chuid loinge a thosaíonn ó chalafort cuarda nó a chríochnaíonn i gcalafort cuarda;

| (d) | ciallaíonn “cuideachta” an chuideachta loingseoireachta mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (w), de Threoir 2003/87/CE; |
| --- | --- |

(d)

ciallaíonn “cuideachta” an chuideachta loingseoireachta mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (w), de Threoir 2003/87/CE;

(*1)  Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle (IO L 275, 25.10.2003, lch. 32).”
  "

*1

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (m):






  ‘(m) | ciallaíonn “tréimhse tuairiscithe” an tréimhse ón 1 Eanáir go dtí an 31 Nollaig in aon bhliain ar leith; i gcás muiraistir a thosaíonn agus a chríochnaíonn in dhá bhliain éagsúla, déanfar na sonraí ábhartha a chur i gcuntas faoin mbliain lena mbaineann;’; |
| --- | --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (m):

‘(m)

ciallaíonn “tréimhse tuairiscithe” an tréimhse ón 1 Eanáir go dtí an 31 Nollaig in aon bhliain ar leith; i gcás muiraistir a thosaíonn agus a chríochnaíonn in dhá bhliain éagsúla, déanfar na sonraí ábhartha a chur i gcuntas faoin mbliain lena mbaineann;’;

| (c) | cuirtear na pointí seo a leanas leis:






  ‘(p) | ciallaíonn “údarás riaracháin freagrach” an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta dá dtagraítear in Airteagal 3gf de Threoir 2003/87/CE; |
| --- | --- | --- |

(c)

cuirtear na pointí seo a leanas leis:

‘(p)

ciallaíonn “údarás riaracháin freagrach” an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta dá dtagraítear in Airteagal 3gf de Threoir 2003/87/CE;

| (q) | ciallaíonn “sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta” suim na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE maidir le gníomhaíochtaí muiriompair i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin agus atá le tuairisciú ag cuideachta faoin Treoir sin, i leith gach loinge atá faoina freagracht le linn na tréimhse tuairiscithe’; |
| --- | --- |

(q)

ciallaíonn “sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta” suim na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE maidir le gníomhaíochtaí muiriompair i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin agus atá le tuairisciú ag cuideachta faoin Treoir sin, i leith gach loinge atá faoina freagracht le linn na tréimhse tuairiscithe’;

| (6) | in Airteagal 4, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘8.   Tuairisceoidh cuideachtaí sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a bhaineann leis na longa faoina bhfreagracht le linn tréimhse tuairiscithe de bhun Airteagal 11a.’
  ; |
| --- | --- |

(6)

in Airteagal 4, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘8.   Tuairisceoidh cuideachtaí sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a bhaineann leis na longa faoina bhfreagracht le linn tréimhse tuairiscithe de bhun Airteagal 11a.’

| (7) | in Airteagal 5, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 den Rialachán seo chun Iarscríbhinní I agus II a ghabhann leis an Rialachán seo a leasú, chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme an Rialacháin seo, agus chun leasuithe ar Threoir 2003/87/CE a chur i gcuntas, agus chun na hIarscríbhinní sin a ailíniú leis na gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh faoi Airteagal 14(1) den Treoir sin, le rialacha idirnáisiúnta ábhartha agus le caighdeáin idirnáisiúnta agus Eorpacha. Tugtar de chumhacht don Choimisiún freisin gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 den Rialachán seo chun Iarscríbhinní I agus II a ghabhann leis an Rialachán seo a leasú chun eilimintí na modhanna faireacháin a leagtar amach iontu a bheachtú, i bhfianaise na bhforbairtí teicneolaíocha agus eolaíocha agus chun feidhmiú éifeachtach Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais (EU ETS) a bunaíodh de bhun Threoir 2003/87/CE a áirithiú.
  Faoin 1 Deireadh Fómhair 2023, glacfaidh an Coimisiún na gníomhartha tarmligthe chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme an Rialacháin seo, dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo. Beidh na modhanna chun faireachán a dhéanamh ar CH4 agus N2O bunaithe ar na prionsabail chéanna leis na modhanna chun faireachán a dhéanamh ar astaíochtaí CO2 mar a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo, maille le haon choigeartuithe is gá chun cineál na ngás ceaptha teasa ábhartha a léiriú. Déanfar na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo agus na rialacha a leagtar amach in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán seo a ailíniú, i gcás inarb iomchuí, leis na modhanna agus na rialacha a leagtar amach i Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le breoslaí in-athnuaite agus ísealcharbóin a úsáid sa mhuiriompar agus lena leasaítear Treoir 2009/16/CE.’
  ; |
| --- | --- |

(7)

in Airteagal 5, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 den Rialachán seo chun Iarscríbhinní I agus II a ghabhann leis an Rialachán seo a leasú, chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme an Rialacháin seo, agus chun leasuithe ar Threoir 2003/87/CE a chur i gcuntas, agus chun na hIarscríbhinní sin a ailíniú leis na gníomhartha cur chun feidhme arna nglacadh faoi Airteagal 14(1) den Treoir sin, le rialacha idirnáisiúnta ábhartha agus le caighdeáin idirnáisiúnta agus Eorpacha. Tugtar de chumhacht don Choimisiún freisin gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 den Rialachán seo chun Iarscríbhinní I agus II a ghabhann leis an Rialachán seo a leasú chun eilimintí na modhanna faireacháin a leagtar amach iontu a bheachtú, i bhfianaise na bhforbairtí teicneolaíocha agus eolaíocha agus chun feidhmiú éifeachtach Chóras Trádála Astaíochtaí an Aontais (EU ETS) a bunaíodh de bhun Threoir 2003/87/CE a áirithiú.

Faoin 1 Deireadh Fómhair 2023, glacfaidh an Coimisiún na gníomhartha tarmligthe chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme an Rialacháin seo, dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo. Beidh na modhanna chun faireachán a dhéanamh ar CH4 agus N2O bunaithe ar na prionsabail chéanna leis na modhanna chun faireachán a dhéanamh ar astaíochtaí CO2 mar a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo, maille le haon choigeartuithe is gá chun cineál na ngás ceaptha teasa ábhartha a léiriú. Déanfar na modhanna a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo agus na rialacha a leagtar amach in Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán seo a ailíniú, i gcás inarb iomchuí, leis na modhanna agus na rialacha a leagtar amach i Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le breoslaí in-athnuaite agus ísealcharbóin a úsáid sa mhuiriompar agus lena leasaítear Treoir 2009/16/CE.’

| (8) | leasaítear Airteagal 6 mar a leanas:






  (a) | i mír 3, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (b):






  ‘(b) | ainm na cuideachta agus seoladh, mionsonraí teileafóin agus mionsonraí ríomhphoist duine teagmhála agus uimhir aitheantais IMO cuideachtaí uathúla agus uimhir aitheantais an úinéara chláraithe;’ |
| --- | --- | --- | --- |

(8)

leasaítear Airteagal 6 mar a leanas:

(a)

i mír 3, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (b):

‘(b)

ainm na cuideachta agus seoladh, mionsonraí teileafóin agus mionsonraí ríomhphoist duine teagmhála agus uimhir aitheantais IMO cuideachtaí uathúla agus uimhir aitheantais an úinéara chláraithe;’

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

  ‘5.   Bainfidh cuideachtaí úsáid as pleananna faireacháin caighdeánaithe bunaithe ar theimpléid, agus déanfaidh siad na pleananna sin a thíolacadh trí úsáid a bhaint as córais uathoibrithe agus formáidí malartaithe sonraí. Cinnfidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, na teimpléid sin, lena n-áirítear na rialacha teicniúla chun iad a chur i bhfeidhm go haonfhoirmeach, agus na rialacha teicniúla chun iad a thíolacadh go huathoibríoch. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 24(2).’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

‘5.   Bainfidh cuideachtaí úsáid as pleananna faireacháin caighdeánaithe bunaithe ar theimpléid, agus déanfaidh siad na pleananna sin a thíolacadh trí úsáid a bhaint as córais uathoibrithe agus formáidí malartaithe sonraí. Cinnfidh an Coimisiún, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, na teimpléid sin, lena n-áirítear na rialacha teicniúla chun iad a chur i bhfeidhm go haonfhoirmeach, agus na rialacha teicniúla chun iad a thíolacadh go huathoibríoch. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 24(2).’

| (c) | cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

  ‘6.   Faoin 1 Aibreán 2024, cuirfidh cuideachtaí, maidir le gach long dá gcuid a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo, plean faireachán faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh, ar plean é a bhfuil measúnú déanta ina leith á rá go bhfuil sé i gcomhréir leis an Rialachán seo agus lena léirítear gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O faoi raon feidhme an Rialacháin seo.


  7.   D’ainneoin mhír 6, i gcás longa a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo den chéad uair tar éis an 1 Eanáir 2024, cuirfidh cuideachtaí plean faireacháin i gcomhréir le ceanglais an Rialacháin seo faoi bhráid an údaráis rialacháin fhreagraigh gan moill mhíchuí tráth nach déanaí ná 3 mhí tar éis na chéad chuairte de gach long ar chalafort atá faoi dhlínse Ballstáit.


  8.   Faoin 6 Meitheamh 2025, formheasfaidh na húdaráis rialacháin fhreagracha na pleananna faireacháin arna dtíolacadh ag cuideachtaí i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhun an tríú fomhír den mhír seo. Maidir le longa a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE den chéad uair tar éis an 1 Eanáir 2024, formheasfaidh an t-údarás riaracháin freagrach an plean faireacháin arna thíolacadh laistigh de 4 mhí tar éis na chéad chuairte den long ar chalafort atá faoi dhlínse Ballstáit, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhun an tríú fomhír den mhír seo.
  Faoin 1 Deireadh Fómhair 2023, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 23 chun Airteagail 6 go 10 a leasú a mhéid a bhaineann leis na rialacha atá sna hAirteagail sin maidir le pleananna faireacháin, chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme an Rialacháin seo.
  Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh maidir le rialacha a bhaineann le pleananna faireacháin a fhormheas ag na húdaráis riaracháin fhreagracha.’
  ; |
| --- | --- |

(c)

cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

‘6.   Faoin 1 Aibreán 2024, cuirfidh cuideachtaí, maidir le gach long dá gcuid a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo, plean faireachán faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh, ar plean é a bhfuil measúnú déanta ina leith á rá go bhfuil sé i gcomhréir leis an Rialachán seo agus lena léirítear gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O faoi raon feidhme an Rialacháin seo.

7.   D’ainneoin mhír 6, i gcás longa a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo den chéad uair tar éis an 1 Eanáir 2024, cuirfidh cuideachtaí plean faireacháin i gcomhréir le ceanglais an Rialacháin seo faoi bhráid an údaráis rialacháin fhreagraigh gan moill mhíchuí tráth nach déanaí ná 3 mhí tar éis na chéad chuairte de gach long ar chalafort atá faoi dhlínse Ballstáit.

8.   Faoin 6 Meitheamh 2025, formheasfaidh na húdaráis rialacháin fhreagracha na pleananna faireacháin arna dtíolacadh ag cuideachtaí i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhun an tríú fomhír den mhír seo. Maidir le longa a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE den chéad uair tar éis an 1 Eanáir 2024, formheasfaidh an t-údarás riaracháin freagrach an plean faireacháin arna thíolacadh laistigh de 4 mhí tar éis na chéad chuairte den long ar chalafort atá faoi dhlínse Ballstáit, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhun an tríú fomhír den mhír seo.

Faoin 1 Deireadh Fómhair 2023, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 23 chun Airteagail 6 go 10 a leasú a mhéid a bhaineann leis na rialacha atá sna hAirteagail sin maidir le pleananna faireacháin, chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme an Rialacháin seo.

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh maidir le rialacha a bhaineann le pleananna faireacháin a fhormheas ag na húdaráis riaracháin fhreagracha.’

| (9) | leasaítear Airteagal 7 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 4:

  ‘4.   Beidh modhnuithe ar an bplean faireacháin faoi mhír 2, pointí (b), (c) agus (d), den Airteagal seo faoi réir mheasúnú an fhíoraitheora i gcomhréir le hAirteagal 13(1). Tar éis an mheasúnaithe, tabharfaidh an fíoraitheoir fógra don chuideachta i dtaobh an bhfuil na modhnuithe sin i gcomhréir. Cuirfidh an chuideachta a plean faireacháin modhnaithe faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh nuair a bheidh fógra faighte aici ón bhfíoraitheoir go bhfuil an plean faireacháin i gcomhréir.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(9)

leasaítear Airteagal 7 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 4:

‘4.   Beidh modhnuithe ar an bplean faireacháin faoi mhír 2, pointí (b), (c) agus (d), den Airteagal seo faoi réir mheasúnú an fhíoraitheora i gcomhréir le hAirteagal 13(1). Tar éis an mheasúnaithe, tabharfaidh an fíoraitheoir fógra don chuideachta i dtaobh an bhfuil na modhnuithe sin i gcomhréir. Cuirfidh an chuideachta a plean faireacháin modhnaithe faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh nuair a bheidh fógra faighte aici ón bhfíoraitheoir go bhfuil an plean faireacháin i gcomhréir.’

| (b) | cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘5.   Formheasfaidh an t-údarás riaracháin freagrach modhnuithe ar an bplean faireacháin faoi mhír 2, pointí (a) go (d), i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhun an dara fomhír den mhír seo.
  Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh maidir le rialacha a bhaineann le hathruithe ar na pleananna faireacháin a fhormheas ag na húdaráis riaracháin fhreagracha.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘5.   Formheasfaidh an t-údarás riaracháin freagrach modhnuithe ar an bplean faireacháin faoi mhír 2, pointí (a) go (d), i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhun an dara fomhír den mhír seo.

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh maidir le rialacha a bhaineann le hathruithe ar na pleananna faireacháin a fhormheas ag na húdaráis riaracháin fhreagracha.’

| (10) | in Airteagal 10, an chéad mhír, cuirtear an pointe seo a leanas léi:






  ‘(k) | iomlán comhiomlánaithe na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE i ndáil le gníomhaíochtaí muiriompair i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin agus atá le tuairisciú faoin Treoir sin, mar aon leis an bhfaisnéis is gá chun údar a thabhairt le cur i bhfeidhm aon mhaolaithe ábhartha ó Airteagal 12(3) den Treoir sin dá bhforáiltear in Airteagal 12(3-e) go (3-b) di.’; |
| --- | --- | --- |

(10)

in Airteagal 10, an chéad mhír, cuirtear an pointe seo a leanas léi:

‘(k)

iomlán comhiomlánaithe na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE i ndáil le gníomhaíochtaí muiriompair i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin agus atá le tuairisciú faoin Treoir sin, mar aon leis an bhfaisnéis is gá chun údar a thabhairt le cur i bhfeidhm aon mhaolaithe ábhartha ó Airteagal 12(3) den Treoir sin dá bhforáiltear in Airteagal 12(3-e) go (3-b) di.’;

| (11) | leasaítear Airteagal 11 mar a leanas:






  (a) | i mír 1, cuirtear an fhomhír seo a leanas léi:

  ‘Ó 2025 ar aghaidh, faoin 31 Márta gach bliain, cuirfidh cuideachtaí, maidir le gach long atá faoina bhfreagracht, tuarascáil astaíochtaí don tréimhse tuairiscithe iomlán den bhliain roimhe sin faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh, faoi bhráid údaráis na mBratstát lena mbaineann maidir le longa a bhfuil bratach Bhallstáit ar foluain acu agus faoi bhráid an Choimisiúin, ar tuarascáil í atá fíoraithe chun sástachta ag fíoraitheoir i gcomhréir le hAirteagal 13. Féadfaidh an t-údarás riaracháin freagrach a cheangal ar chuideachtaí a dtuarascálacha astaíochtaí a thíolacadh faoi dháta is luaithe ná an 31 Márta, ach tráth nach luaithe ná an 28 Feabhra.’; |
| --- | --- | --- |

(11)

leasaítear Airteagal 11 mar a leanas:

(a)

i mír 1, cuirtear an fhomhír seo a leanas léi:

‘Ó 2025 ar aghaidh, faoin 31 Márta gach bliain, cuirfidh cuideachtaí, maidir le gach long atá faoina bhfreagracht, tuarascáil astaíochtaí don tréimhse tuairiscithe iomlán den bhliain roimhe sin faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh, faoi bhráid údaráis na mBratstát lena mbaineann maidir le longa a bhfuil bratach Bhallstáit ar foluain acu agus faoi bhráid an Choimisiúin, ar tuarascáil í atá fíoraithe chun sástachta ag fíoraitheoir i gcomhréir le hAirteagal 13. Féadfaidh an t-údarás riaracháin freagrach a cheangal ar chuideachtaí a dtuarascálacha astaíochtaí a thíolacadh faoi dháta is luaithe ná an 31 Márta, ach tráth nach luaithe ná an 28 Feabhra.’;

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   I gcás ina n-athraítear cuideachta, cuirfidh an chuideachta roimhe sin faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh, faoi bhráid údaráis na mBratstát lena mbaineann maidir le longa a bhfuil bratach Bhallstáit ar foluain acu, faoi bhráid na cuideachta nua agus faoi bhráid an Choimisiúin, chomh gar agus is féidir don lá a chríochnaítear an t-athrú agus tráth nach déanaí ná 3 mhí ina dhiaidh sin, tuarascáil fhíoraithe lena gcumhdaítear na heilimintí céanna agus atá sa tuarascáil astaíochtaí dá dtagraítear i mír 1, ach atá teoranta don tréimhse a chomhfhreagraíonn do na gníomhaíochtaí arna ndéanamh faoina freagracht.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   I gcás ina n-athraítear cuideachta, cuirfidh an chuideachta roimhe sin faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh, faoi bhráid údaráis na mBratstát lena mbaineann maidir le longa a bhfuil bratach Bhallstáit ar foluain acu, faoi bhráid na cuideachta nua agus faoi bhráid an Choimisiúin, chomh gar agus is féidir don lá a chríochnaítear an t-athrú agus tráth nach déanaí ná 3 mhí ina dhiaidh sin, tuarascáil fhíoraithe lena gcumhdaítear na heilimintí céanna agus atá sa tuarascáil astaíochtaí dá dtagraítear i mír 1, ach atá teoranta don tréimhse a chomhfhreagraíonn do na gníomhaíochtaí arna ndéanamh faoina freagracht.’

| (c) | cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘4.   Faoin 1 Deireadh Fómhair 2023, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 23 chun Airteagail 11, 11a agus 12 a leasú maidir leis na rialacha a bhaineann le tuairisciú a dhéanamh chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme an Rialacháin seo.’
  ; |
| --- | --- |

(c)

cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘4.   Faoin 1 Deireadh Fómhair 2023, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe i gcomhréir le hAirteagal 23 chun Airteagail 11, 11a agus 12 a leasú maidir leis na rialacha a bhaineann le tuairisciú a dhéanamh chun a chur i gcuntas gur áiríodh astaíochtaí CH4 agus N2O, agus astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa amach ón gcósta, faoi raon feidhme an Rialacháin seo.’

| (12) | cuirtear an t-airteagal seo a leanas isteach:

  ‘Airteagal 11a
  Na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a thuairisciú agus a thíolacadh

  1.   Cinnfidh cuideachtaí sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta le linn tréimhse tuairiscithe, bunaithe ar shonraí na tuarascála astaíochtaí agus na tuarascála dá dtagraítear in Airteagal 11(2) le haghaidh gach loinge a bhí faoina bhfreagracht le linn na tréimhse tuairiscithe, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun mhír 4 den Airteagal seo.


  2.   Ó 2025 ar aghaidh, cuirfidh cuideachtaí faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh faoin 31 Márta gach bliain na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta lena gcumhdaítear na hastaíochtaí sa tréimhse tuairiscithe den bhliain roimhe sin atá le tuairisciú faoi Threoir 2003/87/CE i ndáil le gníomhaíochtaí muiriompair, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun mhír 4 den Airteagal seo, agus atá fíoraithe i gcomhréir le Caibidil III den Rialachán seo.


  3.   Féadfaidh an t-údarás riaracháin freagrach a cheangal ar chuideachtaí na sonraí comhiomlánaithe fíoraithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta dá dtagraítear i mír 2 a thíolacadh faoi dháta níos luaithe ná an 31 Márta, ach tráth nach luaithe ná an 28 Feabhra.


  4.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh leis na rialacha maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta agus maidir leis na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a chur faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh.’

  ; |
| --- | --- |

(12)

cuirtear an t-airteagal seo a leanas isteach:

‘Airteagal 11a

Na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a thuairisciú agus a thíolacadh

1.   Cinnfidh cuideachtaí sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta le linn tréimhse tuairiscithe, bunaithe ar shonraí na tuarascála astaíochtaí agus na tuarascála dá dtagraítear in Airteagal 11(2) le haghaidh gach loinge a bhí faoina bhfreagracht le linn na tréimhse tuairiscithe, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun mhír 4 den Airteagal seo.

2.   Ó 2025 ar aghaidh, cuirfidh cuideachtaí faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh faoin 31 Márta gach bliain na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta lena gcumhdaítear na hastaíochtaí sa tréimhse tuairiscithe den bhliain roimhe sin atá le tuairisciú faoi Threoir 2003/87/CE i ndáil le gníomhaíochtaí muiriompair, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun mhír 4 den Airteagal seo, agus atá fíoraithe i gcomhréir le Caibidil III den Rialachán seo.

3.   Féadfaidh an t-údarás riaracháin freagrach a cheangal ar chuideachtaí na sonraí comhiomlánaithe fíoraithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta dá dtagraítear i mír 2 a thíolacadh faoi dháta níos luaithe ná an 31 Márta, ach tráth nach luaithe ná an 28 Feabhra.

4.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh leis na rialacha maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta agus maidir leis na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a chur faoi bhráid an údaráis riaracháin fhreagraigh.’

| (13) | leasaítear Airteagal 12 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid a seo a leanas in ionad an teidil:

  ‘Formáid na tuarascála astaíochtaí agus tuairisciú sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta’; |
| --- | --- | --- |

(13)

leasaítear Airteagal 12 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid a seo a leanas in ionad an teidil:

‘Formáid na tuarascála astaíochtaí agus tuairisciú sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta’;

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

  ‘1.   Déanfar an tuarascáil astaíochtaí agus tuairisciú sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a thíolacadh trí úsáid a bhaint as córais uathoibrithe agus as formáidí malartaithe sonraí, lena n-áirítear teimpléid leictreonacha.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

‘1.   Déanfar an tuarascáil astaíochtaí agus tuairisciú sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a thíolacadh trí úsáid a bhaint as córais uathoibrithe agus as formáidí malartaithe sonraí, lena n-áirítear teimpléid leictreonacha.’

| (14) | leasaítear Airteagal 13 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   Déanfaidh an fíoraitheoir measúnú ar chomhréireacht na tuarascála astaíochtaí agus na tuarascála dá dtagraítear in Airteagal 11(2) leis na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 8 go 12 agus in Iarscríbhinní I agus II.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(14)

leasaítear Airteagal 13 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   Déanfaidh an fíoraitheoir measúnú ar chomhréireacht na tuarascála astaíochtaí agus na tuarascála dá dtagraítear in Airteagal 11(2) leis na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 8 go 12 agus in Iarscríbhinní I agus II.’

| (b) | cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

  ‘5.   Déanfaidh an fíoraitheoir measúnú ar chomhréireacht na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta leis na ceanglais a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun mhír 6.
  Nuair is é conclúid an fhíoraitheora, le dearbhú réasúnach, go bhfuil na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta saor ó mhíshonruithe ábhartha, eiseoidh an fíoraitheoir tuarascáil fhíoraithe ina luaitear go bhfuil na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta fíoraithe chun sástachta i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun mhír 6.


  6.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh leis na rialacha maidir leis na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a fhíorú, lena n-áirítear na modhanna fíorúcháin agus an nós imeachta fíoraithe, agus maidir le tuarascáil fhíoraithe a eisiúint.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

‘5.   Déanfaidh an fíoraitheoir measúnú ar chomhréireacht na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta leis na ceanglais a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun mhír 6.

Nuair is é conclúid an fhíoraitheora, le dearbhú réasúnach, go bhfuil na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta saor ó mhíshonruithe ábhartha, eiseoidh an fíoraitheoir tuarascáil fhíoraithe ina luaitear go bhfuil na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta fíoraithe chun sástachta i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun mhír 6.

6.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Rialachán seo a fhorlíonadh leis na rialacha maidir leis na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta a fhíorú, lena n-áirítear na modhanna fíorúcháin agus an nós imeachta fíoraithe, agus maidir le tuarascáil fhíoraithe a eisiúint.’

| (15) | leasaítear Airteagal 14 mar a leanas:






  (a) | i mír 2, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (d):






  ‘(d) | na ríomhanna atá mar bhonn le cinneadh na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa foriomlána agus iomlán comhiomlánaithe na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE i ndáil le gníomhaíochtaí muiriompair i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin agus atá le tuairisciú faoin Treoir sin;’; |
| --- | --- | --- | --- |

(15)

leasaítear Airteagal 14 mar a leanas:

(a)

i mír 2, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (d):

‘(d)

na ríomhanna atá mar bhonn le cinneadh na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa foriomlána agus iomlán comhiomlánaithe na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE i ndáil le gníomhaíochtaí muiriompair i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin agus atá le tuairisciú faoin Treoir sin;’;

| (b) | cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘4.   Agus fíorú na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta á mheas aige, déanfaidh an fíoraitheoir measúnú ar iomláine na sonraí arna dtuairisciú agus comhsheasmhacht na sonraí arna dtuairisciú leis an bhfaisnéis arna soláthar ag an gcuideachta, lena n-áirítear a tuarascálacha astaíochtaí fíoraithe agus na tuarascálacha dá dtagraítear in Airteagal 11(2).’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘4.   Agus fíorú na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta á mheas aige, déanfaidh an fíoraitheoir measúnú ar iomláine na sonraí arna dtuairisciú agus comhsheasmhacht na sonraí arna dtuairisciú leis an bhfaisnéis arna soláthar ag an gcuideachta, lena n-áirítear a tuarascálacha astaíochtaí fíoraithe agus na tuarascálacha dá dtagraítear in Airteagal 11(2).’

| (16) | in Airteagal 15, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘6.   Maidir le fíorú na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta, comhlíonfaidh an fíoraitheoir agus an chuideachta na rialacha fíorúcháin a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 13(6). Ní fhíoróidh an fíoraitheoir an tuarascáil astaíochtaí agus an tuarascáil dá dtagraítear in Airteagal 11(2) maidir le gach long atá faoi fhreagracht na cuideachta.’
  ; |
| --- | --- |

(16)

in Airteagal 15, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘6.   Maidir le fíorú na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta, comhlíonfaidh an fíoraitheoir agus an chuideachta na rialacha fíorúcháin a leagtar síos sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 13(6). Ní fhíoróidh an fíoraitheoir an tuarascáil astaíochtaí agus an tuarascáil dá dtagraítear in Airteagal 11(2) maidir le gach long atá faoi fhreagracht na cuideachta.’

| (17) | in Airteagal 16, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

  ‘1.   Maidir le fíoraitheoirí a dhéanann measúnú ar na pleananna faireacháin, na tuarascálacha astaíochtaí, na tuarascálacha dá dtagraítear in Airteagal 11(2) den Rialachán seo agus na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta, agus a eisíonn na tuarascálacha fíoraithe dá dtagraítear in Airteagal 13(3) agus (5) den Rialachán seo agus doiciméid comhlíontachta dá dtagraítear in Airteagal 17(1) den Rialachán seo, beidh siad creidiúnaithe i ndáil le gníomhaíochtaí a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo ag comhlacht creidiúnaithe náisiúnta de bhun Rialachán (CE) Uimh. 765/2008.’
  ; |
| --- | --- |

(17)

in Airteagal 16, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

‘1.   Maidir le fíoraitheoirí a dhéanann measúnú ar na pleananna faireacháin, na tuarascálacha astaíochtaí, na tuarascálacha dá dtagraítear in Airteagal 11(2) den Rialachán seo agus na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta, agus a eisíonn na tuarascálacha fíoraithe dá dtagraítear in Airteagal 13(3) agus (5) den Rialachán seo agus doiciméid comhlíontachta dá dtagraítear in Airteagal 17(1) den Rialachán seo, beidh siad creidiúnaithe i ndáil le gníomhaíochtaí a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo ag comhlacht creidiúnaithe náisiúnta de bhun Rialachán (CE) Uimh. 765/2008.’

| (18) | leasaítear Airteagal 20 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3:

  ‘3.   I gcás long a mhainnigh na hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe a chomhlíonadh ar feadh dhá thréimhse tuairiscithe i ndiaidh a chéile nó níos mó, agus i gcás inar mhainnigh bearta forfheidhmiúcháin eile comhlíonadh a áirithiú, féadfaidh údarás inniúil Bhallstát an chalafoirt teacht isteach, tar éis dó an deis a thabhairt don chuideachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, ordú díbeartha a eisiúint, a dtabharfar fógra ina leith don Choimisiún, don Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA), do na Ballstáit eile agus don Bhratstát lena mbaineann. De thoradh ordú díbeartha den sórt sin a eisiúint, diúltóidh gach Ballstát, seachas an Ballstát a bhfuil a bhratach ar foluain ag an long, cead isteach in aon cheann dá chalafoirt don long lena mbaineann go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta a hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe i gcomhréir le hAirteagail 11 agus 18. I gcás ina bhfuil bratach Bhallstáit ar foluain ag long den sórt sin agus ina dtagann sí isteach nó ina bhfaightear í i gcalafort dá chuid, coinneoidh an Ballstát lena mbaineann an long, tar éis an deis a thabhairt don chuideachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta a hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe.
  I gcás ina bhfaightear long dá dtagraítear sa chéad fhomhír i gceann de chalafoirt an Bhallstáit a bhfuil a bhratach ar foluain ag an long, féadfaidh an Ballstát lena mbaineann, tar éis dó an deis a thabhairt don chuideachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, ordú coinneála Bratstáit a eisiúint go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta a hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe. Cuirfidh sé an Coimisiún, EMSA agus na Ballstáit eile ar an eolas ina thaobh sin.
  Déanfar comhlíonadh na n-oibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe sin a dheimhniú trí fhógra faoi dhoiciméad bailí comhlíontachta a thabhairt don údarás inniúil náisiúnta a d’eisigh an t-ordú díbeartha. Ní dochar an mhír seo do rialacha idirnáisiúnta muirí is infheidhme i gcás longa atá i nguais.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(18)

leasaítear Airteagal 20 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3:

‘3.   I gcás long a mhainnigh na hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe a chomhlíonadh ar feadh dhá thréimhse tuairiscithe i ndiaidh a chéile nó níos mó, agus i gcás inar mhainnigh bearta forfheidhmiúcháin eile comhlíonadh a áirithiú, féadfaidh údarás inniúil Bhallstát an chalafoirt teacht isteach, tar éis dó an deis a thabhairt don chuideachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, ordú díbeartha a eisiúint, a dtabharfar fógra ina leith don Choimisiún, don Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA), do na Ballstáit eile agus don Bhratstát lena mbaineann. De thoradh ordú díbeartha den sórt sin a eisiúint, diúltóidh gach Ballstát, seachas an Ballstát a bhfuil a bhratach ar foluain ag an long, cead isteach in aon cheann dá chalafoirt don long lena mbaineann go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta a hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe i gcomhréir le hAirteagail 11 agus 18. I gcás ina bhfuil bratach Bhallstáit ar foluain ag long den sórt sin agus ina dtagann sí isteach nó ina bhfaightear í i gcalafort dá chuid, coinneoidh an Ballstát lena mbaineann an long, tar éis an deis a thabhairt don chuideachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta a hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe.

I gcás ina bhfaightear long dá dtagraítear sa chéad fhomhír i gceann de chalafoirt an Bhallstáit a bhfuil a bhratach ar foluain ag an long, féadfaidh an Ballstát lena mbaineann, tar éis dó an deis a thabhairt don chuideachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, ordú coinneála Bratstáit a eisiúint go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta a hoibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe. Cuirfidh sé an Coimisiún, EMSA agus na Ballstáit eile ar an eolas ina thaobh sin.

Déanfar comhlíonadh na n-oibleagáidí faireacháin agus tuairiscithe sin a dheimhniú trí fhógra faoi dhoiciméad bailí comhlíontachta a thabhairt don údarás inniúil náisiúnta a d’eisigh an t-ordú díbeartha. Ní dochar an mhír seo do rialacha idirnáisiúnta muirí is infheidhme i gcás longa atá i nguais.’

| (b) | i mír 5, cuirtear an fhomhír seo a leanas léi:

  ‘Ní bheidh feidhm ag an bhféidearthacht maolú faoin gcéad fhomhír maidir le Ballstát arb é an t-údarás riaracháin freagrach a údarás.’; |
| --- | --- |

(b)

i mír 5, cuirtear an fhomhír seo a leanas léi:

‘Ní bheidh feidhm ag an bhféidearthacht maolú faoin gcéad fhomhír maidir le Ballstát arb é an t-údarás riaracháin freagrach a údarás.’;

| (19) | leasaítear Airteagal 21 mar a leanas:






  (a) | i mír 2, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (a):






  ‘(a) | céannacht na loinge (ainm, cuideachta, uimhir aitheantais IMO agus calafort cláraithe nó calafort baile);’; |
| --- | --- | --- | --- |

(19)

leasaítear Airteagal 21 mar a leanas:

(a)

i mír 2, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (a):

‘(a)

céannacht na loinge (ainm, cuideachta, uimhir aitheantais IMO agus calafort cláraithe nó calafort baile);’;

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

  ‘5.   Gach 2 bhliain, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar thionchar foriomlán gníomhaíochtaí muiriompair ar an aeráid dhomhanda, lena n-áirítear trí astaíochtaí ó gháis ceaptha teasa seachas CO2 agus ó cháithníní a bhfuil poitéinseal téimh dhomhanda acu nach gcumhdaítear leis an Rialachán seo agus trí éifeachtaí gás ceaptha teasa agus cáithníní den sórt sin.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

‘5.   Gach 2 bhliain, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar thionchar foriomlán gníomhaíochtaí muiriompair ar an aeráid dhomhanda, lena n-áirítear trí astaíochtaí ó gháis ceaptha teasa seachas CO2 agus ó cháithníní a bhfuil poitéinseal téimh dhomhanda acu nach gcumhdaítear leis an Rialachán seo agus trí éifeachtaí gás ceaptha teasa agus cáithníní den sórt sin.’

| (20) | cuirtear an t-airteagal seo a leanas isteach:

  ‘Airteagal 22a
  Athbhreithniú
  Déanfaidh an Coimisiún, tráth nach déanaí ná an 31 Nollaig 2024, athbhreithniú ar an Rialachán seo, agus aird á tabhairt go háirithe ar an taithí bhreise a fuarthas agus é á chur chun feidhme, inter alia chun longa atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste a áireamh faoi raon feidhme an Rialacháin seo d’fhonn go bhféadfaí longa den sórt sin a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE ina dhiaidh sin nó d’fhonn bearta eile a mholadh chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa den sórt sin a laghdú. I gcás inarb iomchuí, beidh togra reachtach chun an Rialachán seo a leasú ag gabháil leis an athbhreithniú sin.’
  ; |
| --- | --- |

(20)

cuirtear an t-airteagal seo a leanas isteach:

‘Airteagal 22a

Athbhreithniú

Déanfaidh an Coimisiún, tráth nach déanaí ná an 31 Nollaig 2024, athbhreithniú ar an Rialachán seo, agus aird á tabhairt go háirithe ar an taithí bhreise a fuarthas agus é á chur chun feidhme, inter alia chun longa atá faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun 400 olltonnáiste a áireamh faoi raon feidhme an Rialacháin seo d’fhonn go bhféadfaí longa den sórt sin a áireamh faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE ina dhiaidh sin nó d’fhonn bearta eile a mholadh chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó longa den sórt sin a laghdú. I gcás inarb iomchuí, beidh togra reachtach chun an Rialachán seo a leasú ag gabháil leis an athbhreithniú sin.’

| (21) | leasaítear Airteagal 23 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 2 agus 3:

  ‘2.   Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 5(2), Airteagal 15(2) agus Airteagal 16(3) a thabhairt don Choimisiún go ceann tréimhse 5 bliana amhail ón 1 Iúil 2015.
  Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 6(8), Airteagal 7(5), Airteagal 4(4) agus Airteagal 13(6) a thabhairt don Choimisiún go ceann tréimhse 5 bliana amhail ón 5 Meitheamh 2023.
  Déanfaidh an Coimisiún, tráth nach déanaí ná 9 mí roimh dheireadh na tréimhse 5 bliana ábhartha, tuarascáil a tharraingt suas maidir le tarmligean na cumhachta. Déanfar tarmligean na cumhachta a fhadú go hintuigthe go ceann tréimhsí comhfhaid, mura rud é go gcuireann Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle in aghaidh an fhadaithe sin tráth nach déanaí ná 3 mhí roimh dheireadh gach tréimhse.


  3.   Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagal 5(2), Airteagal 6(8), Airteagal 7(5), Airteagal 11(4), Airteagal 11a(4), Airteagal 13(6), Airteagal 15(5) agus Airteagal 16(3) a chúlghairm aon tráth. Le cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghnímh tharmligthe atá i bhfeidhm cheana.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(21)

leasaítear Airteagal 23 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 2 agus 3:

‘2.   Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 5(2), Airteagal 15(2) agus Airteagal 16(3) a thabhairt don Choimisiún go ceann tréimhse 5 bliana amhail ón 1 Iúil 2015.

Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 6(8), Airteagal 7(5), Airteagal 4(4) agus Airteagal 13(6) a thabhairt don Choimisiún go ceann tréimhse 5 bliana amhail ón 5 Meitheamh 2023.

Déanfaidh an Coimisiún, tráth nach déanaí ná 9 mí roimh dheireadh na tréimhse 5 bliana ábhartha, tuarascáil a tharraingt suas maidir le tarmligean na cumhachta. Déanfar tarmligean na cumhachta a fhadú go hintuigthe go ceann tréimhsí comhfhaid, mura rud é go gcuireann Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle in aghaidh an fhadaithe sin tráth nach déanaí ná 3 mhí roimh dheireadh gach tréimhse.

3.   Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na cumhachta dá dtagraítear in Airteagal 5(2), Airteagal 6(8), Airteagal 7(5), Airteagal 11(4), Airteagal 11a(4), Airteagal 13(6), Airteagal 15(5) agus Airteagal 16(3) a chúlghairm aon tráth. Le cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghnímh tharmligthe atá i bhfeidhm cheana.’

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

  ‘5.   Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 5(2), Airteagal 6(8), Airteagal 7(5), Airteagal 11(4), Airteagal 11a(4), Airteagal 13(6), Airteagal 15(5) nó Airteagal 16(3) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú 2 mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.
  Mar sin féin, ní bheidh feidhm ag an gcéad fhomhír, an abairt dheireanach, den mhír seo maidir le gníomhartha tarmligthe arna nglacadh faoin 1 Deireadh Fómhair 2023 de bhun Airteagal 5(2), an dara fomhír, Airteagal 6(8), an dara fomhír, nó Airteagal 11(4).’
  . |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

‘5.   Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 5(2), Airteagal 6(8), Airteagal 7(5), Airteagal 11(4), Airteagal 11a(4), Airteagal 13(6), Airteagal 15(5) nó Airteagal 16(3) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle araon tar éis a chur in iúl don Choimisiún nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú 2 mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.

Mar sin féin, ní bheidh feidhm ag an gcéad fhomhír, an abairt dheireanach, den mhír seo maidir le gníomhartha tarmligthe arna nglacadh faoin 1 Deireadh Fómhair 2023 de bhun Airteagal 5(2), an dara fomhír, Airteagal 6(8), an dara fomhír, nó Airteagal 11(4).’

Airteagal 2

Teacht i bhfeidhm agus cur i bhfeidhm

Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Beidh feidhm aige ón 5 Meitheamh. Mar sin féin, beidh feidhm ag Airteagal 1, pointe (5)(a) agus pointe (5)(b), den Rialachán seo, maidir le hAirteagal 3, pointí (b), (d) agus (m), de Rialachán (AE) 2015/757, ón 1 Eanáir 2024.

Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

Arna dhéanamh in Strasbourg, an 10 Bealtaine 2023.

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa

An tUachtarán

R. METSOLA

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

J. ROSWALL

---

(1)  
  IO C 152, 6.4.2022, lch. 175.

1

(2)  
  IO C 301, 5.8.2022, lch. 116.

2

(3)  Seasamh Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2023 (nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil) agus cinneadh ón gComhairle an 25 Aibreán 2023.

3

(4)  
  IO L 282, 19.10.2016, lch. 4.

4

(5)  Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’) (IO L 243, 9.7.2021, lch. 1).

5

(6)  Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle (IO L 275, 25.10.2003, lch. 32).

6

(7)  Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2015 maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin ó mhuiriompar, agus lena leasaítear Treoir 2009/16/CE (IO L 123, 19.5.2015, lch. 55).

7

(8)  
  IO L 123, 12.5.2016, lch. 1.

8

---

TREORACHA

| 16.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | L 130/115 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

L 130/115

---

TREOIR (AE) 2023/958 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an 10 Bealtaine 2023

lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann le rannchuidiú na heitlíochta le sprioc an Aontais astaíochtaí a laghdú ar fud an gheilleagair agus le cur chun feidhme iomchuí birt dhomhanda mhargadhbhunaithe

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (1),

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún (2),

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach (3),

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Le Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), bunaíodh córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas chun laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a chur chun cinn ar bhealach atá costéifeachtach agus éifeachtúil ó thaobh an gheilleagair de. Áiríodh gníomhaíochtaí eitlíochta i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh (EU ETS) le Treoir 2008/101/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5). Tá inniúlacht ag an Aontas Eorpach EU ETS a leathnú chuig gach eitilt a imíonn ó aeradróm atá lonnaithe i mBallstát nó a thuirlingíonn in aeradróm atá lonnaithe i mBallstát. |
| --- | --- |

(1)

Le Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), bunaíodh córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas chun laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a chur chun cinn ar bhealach atá costéifeachtach agus éifeachtúil ó thaobh an gheilleagair de. Áiríodh gníomhaíochtaí eitlíochta i gCóras Trádála Astaíochtaí an Aontais Eorpaigh (EU ETS) le Treoir 2008/101/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5). Tá inniúlacht ag an Aontas Eorpach EU ETS a leathnú chuig gach eitilt a imíonn ó aeradróm atá lonnaithe i mBallstát nó a thuirlingíonn in aeradróm atá lonnaithe i mBallstát.

| (2) | Tá cosaint an chomhshaoil ar cheann de na dúshláin is mó atá roimh an Aontas agus roimh an gcuid eile den domhan. Tháinig Comhaontú Pháras (6), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016. D’aontaigh na Páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Treisíodh an gealltanas sin le glacadh Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú an 13 Samhain 2021 faoi UNFCCC, ina n-aithníonn Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC, ag feidhmiú mar Chruinniú na bPáirtithe i gComhaontú Pháras, go laghdófaí go suntasach rioscaí agus tionchair an athraithe aeráide dá gcoinneofaí an méadú ar an meánteocht dhomhanda ag 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch, agus gheall na Páirtithe sin a gcuid spriocanna le haghaidh 2030 a neartú faoi dheireadh na bliana 2022 chun dlús a chur leis an ngníomhaíocht ar son na haeráide sna deich mbliana tábhachtacha seo agus chun an bhearna idir an uaillmhian agus an sprioc 1,5 °C a dhúnadh. Chun spriocanna Chomhaontú Pháras a bhaint amach, is gá do gach earnáil, lena n-áirítear an eitlíocht idirnáisiúnta, rannchuidiú le laghdú astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaint amach. |
| --- | --- |

(2)

Tá cosaint an chomhshaoil ar cheann de na dúshláin is mó atá roimh an Aontas agus roimh an gcuid eile den domhan. Tháinig Comhaontú Pháras (6), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016. D’aontaigh na Páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Treisíodh an gealltanas sin le glacadh Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú an 13 Samhain 2021 faoi UNFCCC, ina n-aithníonn Comhdháil na bPáirtithe in UNFCCC, ag feidhmiú mar Chruinniú na bPáirtithe i gComhaontú Pháras, go laghdófaí go suntasach rioscaí agus tionchair an athraithe aeráide dá gcoinneofaí an méadú ar an meánteocht dhomhanda ag 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch, agus gheall na Páirtithe sin a gcuid spriocanna le haghaidh 2030 a neartú faoi dheireadh na bliana 2022 chun dlús a chur leis an ngníomhaíocht ar son na haeráide sna deich mbliana tábhachtacha seo agus chun an bhearna idir an uaillmhian agus an sprioc 1,5 °C a dhúnadh. Chun spriocanna Chomhaontú Pháras a bhaint amach, is gá do gach earnáil, lena n-áirítear an eitlíocht idirnáisiúnta, rannchuidiú le laghdú astaíochtaí gás ceaptha teasa a bhaint amach.

| (3) | Is í an eitlíocht is cúis le 2 go 3 % de na hastaíochtaí domhanda CO2 agus tá tionchar iomlán na heitlíochta ar an aeráid dhá uair ar a laghad níos airde ná a tionchar ó CO2 amháin. Is í an eitlíocht an dara hearnáil iompair is mó a imríonn tionchar ar an aeráid, tar éis an iompair de bhóthar. In 2022, thuar Eurocontrol go dtiocfadh méadú 44 % ar ghníomhaíocht eitlíochta na hEorpa faoi 2050 i gcomparáid le 2019. Tá géarghá le gníomhaíocht chun astaíochtaí CO2 a laghdú, mar a luaigh an Painéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide sna tuarascálacha is déanaí uaidh dar dáta an 7 Lúnasa 2021 dar teideal Climate change 2021: The Physical Science Basis [Athrú Aeráide 2021: An Bonn Eolaíochta Fisiciúla], an 28 Feabhra 2022 dar teideal Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability [Athrú Aeráide 2022: Tionchair, Oiriúnú agus Leochaileacht] agus an 4 Aibreán 2022 dar teideal Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change [Athrú Aeráide 2022: Maolú ar an Athrú Aeráide]. I dtuarascáil an 4 Aibreán 2022, aithnítear gur earnáil í an eitlíocht idirnáisiúnta inar glacadh spriocanna maolaithe aeráide i gcomhaontuithe earnálacha nach bhfuil maith go leor in aon chor chun sprioc fhadtéarmach teochta Chomhaontú Pháras a bhaint amach. Dá bhrí sin, ba cheart don Aontas aghaidh a thabhairt ar an ngéarghá sin le gníomhú trí dhlús a chur lena chuid iarrachtaí agus trí é féin a bhunú mar cheannaire idirnáisiúnta sa chomhrac in aghaidh an athraithe aeráide. |
| --- | --- |

(3)

Is í an eitlíocht is cúis le 2 go 3 % de na hastaíochtaí domhanda CO2 agus tá tionchar iomlán na heitlíochta ar an aeráid dhá uair ar a laghad níos airde ná a tionchar ó CO2 amháin. Is í an eitlíocht an dara hearnáil iompair is mó a imríonn tionchar ar an aeráid, tar éis an iompair de bhóthar. In 2022, thuar Eurocontrol go dtiocfadh méadú 44 % ar ghníomhaíocht eitlíochta na hEorpa faoi 2050 i gcomparáid le 2019. Tá géarghá le gníomhaíocht chun astaíochtaí CO2 a laghdú, mar a luaigh an Painéal Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide sna tuarascálacha is déanaí uaidh dar dáta an 7 Lúnasa 2021 dar teideal Climate change 2021: The Physical Science Basis [Athrú Aeráide 2021: An Bonn Eolaíochta Fisiciúla], an 28 Feabhra 2022 dar teideal Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability [Athrú Aeráide 2022: Tionchair, Oiriúnú agus Leochaileacht] agus an 4 Aibreán 2022 dar teideal Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change [Athrú Aeráide 2022: Maolú ar an Athrú Aeráide]. I dtuarascáil an 4 Aibreán 2022, aithnítear gur earnáil í an eitlíocht idirnáisiúnta inar glacadh spriocanna maolaithe aeráide i gcomhaontuithe earnálacha nach bhfuil maith go leor in aon chor chun sprioc fhadtéarmach teochta Chomhaontú Pháras a bhaint amach. Dá bhrí sin, ba cheart don Aontas aghaidh a thabhairt ar an ngéarghá sin le gníomhú trí dhlús a chur lena chuid iarrachtaí agus trí é féin a bhunú mar cheannaire idirnáisiúnta sa chomhrac in aghaidh an athraithe aeráide.

| (4) | An 27 Meitheamh 2018, ag an deichiú cruinniú dá 214ú seisiún, ghlac Comhairle na hEagraíochta Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta (ICAO) an Chéad Eagrán d’Iarscríbhinn 16, Imleabhar IV, a ghabhann leis an gCoinbhinsiún um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta a síníodh an 7 Nollaig 1944 (‘Coinbhinsiún Chicago’) – an Scéim Fritháirithe agus Laghdaithe Carbóin don Eitlíocht Idirnáisiúnta (CORSIA), lena mbunaítear na Caighdeáin Idirnáisiúnta agus na Cleachtais Mholta Idirnáisiúnta maidir le Cosaint an Chomhshaoil le haghaidh CORSIA (SARPanna CORSIA). Tá an tAontas agus na Ballstáit ag cur CORSIA chun feidhme ó thús chéim phíolótach 2021-2023 i gcomhréir le Cinneadh (AE) 2020/954 ón gComhairle (7). |
| --- | --- |

(4)

An 27 Meitheamh 2018, ag an deichiú cruinniú dá 214ú seisiún, ghlac Comhairle na hEagraíochta Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta (ICAO) an Chéad Eagrán d’Iarscríbhinn 16, Imleabhar IV, a ghabhann leis an gCoinbhinsiún um Eitlíocht Shibhialta Idirnáisiúnta a síníodh an 7 Nollaig 1944 (‘Coinbhinsiún Chicago’) – an Scéim Fritháirithe agus Laghdaithe Carbóin don Eitlíocht Idirnáisiúnta (CORSIA), lena mbunaítear na Caighdeáin Idirnáisiúnta agus na Cleachtais Mholta Idirnáisiúnta maidir le Cosaint an Chomhshaoil le haghaidh CORSIA (SARPanna CORSIA). Tá an tAontas agus na Ballstáit ag cur CORSIA chun feidhme ó thús chéim phíolótach 2021-2023 i gcomhréir le Cinneadh (AE) 2020/954 ón gComhairle (7).

| (5) | I gcomhréir le Cinneadh (AE) 2018/2027 ón gComhairle (8), chuir na Ballstáit Rúnaíocht ICAO ar an eolas maidir leis na héagsúlachtaí idir CORSIA agus EU ETS. Is é an cuspóir a bhí leis sin acquis an Aontais agus sainchumais bheartais sa todhchaí a chaomhnú, mar aon le leibhéal uaillmhian aeráide an Aontais agus róil eisiacha Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ó thaobh cinneadh a dhéanamh maidir le hábhar dhlí an Aontais. Tar éis an Treoir seo a ghlacadh, ba cheart an fógra faoi na héagsúlachtaí idir CORSIA agus EU ETS chuig Rúnaíocht ICAO a thabhairt cothrom le dáta leis an dara fógra faoi éagsúlachtaí atá comhsheasmhach le dlí an Aontais chun na hathbhreithnithe a rinneadh ar Threoir 2003/87/CE a léiriú. |
| --- | --- |

(5)

I gcomhréir le Cinneadh (AE) 2018/2027 ón gComhairle (8), chuir na Ballstáit Rúnaíocht ICAO ar an eolas maidir leis na héagsúlachtaí idir CORSIA agus EU ETS. Is é an cuspóir a bhí leis sin acquis an Aontais agus sainchumais bheartais sa todhchaí a chaomhnú, mar aon le leibhéal uaillmhian aeráide an Aontais agus róil eisiacha Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ó thaobh cinneadh a dhéanamh maidir le hábhar dhlí an Aontais. Tar éis an Treoir seo a ghlacadh, ba cheart an fógra faoi na héagsúlachtaí idir CORSIA agus EU ETS chuig Rúnaíocht ICAO a thabhairt cothrom le dáta leis an dara fógra faoi éagsúlachtaí atá comhsheasmhach le dlí an Aontais chun na hathbhreithnithe a rinneadh ar Threoir 2003/87/CE a léiriú.

| (6) | Tá iarrachtaí chun dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol agus chun spriocanna Chomhaontú Pháras a bhaint amach i gcroílár theachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal The European Green Deal [An Comhaontú Glas don Eoraip] (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’). |
| --- | --- |

(6)

Tá iarrachtaí chun dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol agus chun spriocanna Chomhaontú Pháras a bhaint amach i gcroílár theachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal The European Green Deal [An Comhaontú Glas don Eoraip] (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’).

| (7) | Gheall an tAontas glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú faoi 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoin mbliain 2030 sa rannchuidiú nuashonraithe arna chinneadh go náisiúnta ón Aontas agus óna Bhallstáit, ar rannchuidiú é a cuireadh faoi bhráid Rúnaíocht UNFCCC an 17 Nollaig 2020. Ba cheart don eitlíocht rannchuidiú leis na hiarrachtaí laghdaithe astaíochtaí sin. |
| --- | --- |

(7)

Gheall an tAontas glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú faoi 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoin mbliain 2030 sa rannchuidiú nuashonraithe arna chinneadh go náisiúnta ón Aontas agus óna Bhallstáit, ar rannchuidiú é a cuireadh faoi bhráid Rúnaíocht UNFCCC an 17 Nollaig 2020. Ba cheart don eitlíocht rannchuidiú leis na hiarrachtaí laghdaithe astaíochtaí sin.

| (8) | Trí Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) a ghlacadh, chumhdaigh an tAontas sa reachtaíocht an cuspóir astaíochtaí a laghdú go nialas faoi 2050 ar a dhéanaí agus an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc aeráide idirmheánach cheangailteach de chuid an Aontais a bhaineann le laghdú intíre ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (líon na n-astaíochtaí gan aistrithe) arb é atá inti laghdú 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030. |
| --- | --- |

(8)

Trí Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) a ghlacadh, chumhdaigh an tAontas sa reachtaíocht an cuspóir astaíochtaí a laghdú go nialas faoi 2050 ar a dhéanaí agus an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc aeráide idirmheánach cheangailteach de chuid an Aontais a bhaineann le laghdú intíre ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (líon na n-astaíochtaí gan aistrithe) arb é atá inti laghdú 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030.

| (9) | Tá leasuithe a thugtar isteach leis an Treoir seo riachtanach chun sláine EU ETS a áirithiú agus chun EU ETS a stiúradh go héifeachtach ionas go rannchuideoidh sé, mar uirlis bheartais, le cuspóirí an Aontais a bhaint amach maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 55 % ar a laghad faoi 2030 agus a bheith neodrach ó thaobh na haeráide de faoi 2050, ar a dhéanaí, chomh maith leis an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin mar a leagtar síos in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2021/1119. Dá bhrí sin, tá na leasuithe sin dírithe freisin ar rannchuidiú an Aontais faoi Chomhaontú Pháras a mhéid a bhaineann leis an eitlíocht a chur chun feidhme. Dá bhrí sin, ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas don eitlíocht a chomhdhlúthú agus a bheith faoi réir an fhachtóra laghdaithe línigh dá dtagraítear in Airteagal 9 de Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(9)

Tá leasuithe a thugtar isteach leis an Treoir seo riachtanach chun sláine EU ETS a áirithiú agus chun EU ETS a stiúradh go héifeachtach ionas go rannchuideoidh sé, mar uirlis bheartais, le cuspóirí an Aontais a bhaint amach maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 55 % ar a laghad faoi 2030 agus a bheith neodrach ó thaobh na haeráide de faoi 2050, ar a dhéanaí, chomh maith leis an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin mar a leagtar síos in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2021/1119. Dá bhrí sin, tá na leasuithe sin dírithe freisin ar rannchuidiú an Aontais faoi Chomhaontú Pháras a mhéid a bhaineann leis an eitlíocht a chur chun feidhme. Dá bhrí sin, ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas don eitlíocht a chomhdhlúthú agus a bheith faoi réir an fhachtóra laghdaithe línigh dá dtagraítear in Airteagal 9 de Threoir 2003/87/CE.

| (10) | Chomh maith le CO2, bíonn tionchar ag an eitlíocht ar an aeráid trí astaíochtaí neamh-CO2 amhail ocsaídí nítrigine (NOx), cáithníní súiche, speiceas sulfair ocsaídithe agus éifeachtaí ó ghal uisce, chomh maith le próisis atmaisféaracha arb iad is cúis leo astaíochtaí den sórt sin, mar shampla foirmiú an ózóin agus ciorras conaire comhdhlúthaithe. Braitheann tionchar aeráide na n-astaíochtaí neamh-CO2 sin ar an gcineál breosla agus innill a úsáidtear, ar shuíomh na n-astaíochtaí, go háirithe airde chúrsála an aerárthaigh, agus a shuíomh ó thaobh domhanleithid agus domhanfhaid de, chomh maith le ham na n-astaíochtaí agus na dálaí aimsire ag an am sin. Bunaithe ar Mheasúnú Tionchair 2006 ón gCoimisiún maidir le heitlíocht a chur san áireamh in EU ETS, aithníodh i dTreoir 2008/101/CE go bhfuil tionchar ag an eitlíocht ar an aeráid dhomhanda trí astaíochtaí neamh-CO2 a scaoileadh. Le hAirteagal 30(4) de Threoir 2003/87/CE, arna leasú le Treoir (AE) 2018/410 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10), ceanglaíodh ar an gCoimisiún anailís nuashonraithe ar éifeachtaí neamh-CO2 na heitlíochta a thíolacadh, lena ngabhfadh, i gcás inarb iomchuí, togra maidir leis an mbealach is fearr chun aghaidh a thabhairt ar na héifeachtaí sin, roimh an 1 Eanáir 2020. Chun an ceanglas sin a chomhlíonadh, rinne Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh (EASA) anailís nuashonraithe ar éifeachtaí neamh-CO2 na heitlíochta ar an athrú aeráide agus d’fhoilsigh sí an staidéar a rinne sí an 23 Samhain 2020. Deimhníodh i dtorthaí an staidéir sin an méid a measadh roimhe sin, is é sin go bhfuil tábhacht na dtionchar aeráide neamh-CO2 a eascraíonn ó ghníomhaíochtaí eitlíochta, san iomlán, chomh suntasach ar a laghad leis an tionchar atá ag CO2 leis féin. |
| --- | --- |

(10)

Chomh maith le CO2, bíonn tionchar ag an eitlíocht ar an aeráid trí astaíochtaí neamh-CO2 amhail ocsaídí nítrigine (NOx), cáithníní súiche, speiceas sulfair ocsaídithe agus éifeachtaí ó ghal uisce, chomh maith le próisis atmaisféaracha arb iad is cúis leo astaíochtaí den sórt sin, mar shampla foirmiú an ózóin agus ciorras conaire comhdhlúthaithe. Braitheann tionchar aeráide na n-astaíochtaí neamh-CO2 sin ar an gcineál breosla agus innill a úsáidtear, ar shuíomh na n-astaíochtaí, go háirithe airde chúrsála an aerárthaigh, agus a shuíomh ó thaobh domhanleithid agus domhanfhaid de, chomh maith le ham na n-astaíochtaí agus na dálaí aimsire ag an am sin. Bunaithe ar Mheasúnú Tionchair 2006 ón gCoimisiún maidir le heitlíocht a chur san áireamh in EU ETS, aithníodh i dTreoir 2008/101/CE go bhfuil tionchar ag an eitlíocht ar an aeráid dhomhanda trí astaíochtaí neamh-CO2 a scaoileadh. Le hAirteagal 30(4) de Threoir 2003/87/CE, arna leasú le Treoir (AE) 2018/410 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10), ceanglaíodh ar an gCoimisiún anailís nuashonraithe ar éifeachtaí neamh-CO2 na heitlíochta a thíolacadh, lena ngabhfadh, i gcás inarb iomchuí, togra maidir leis an mbealach is fearr chun aghaidh a thabhairt ar na héifeachtaí sin, roimh an 1 Eanáir 2020. Chun an ceanglas sin a chomhlíonadh, rinne Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh (EASA) anailís nuashonraithe ar éifeachtaí neamh-CO2 na heitlíochta ar an athrú aeráide agus d’fhoilsigh sí an staidéar a rinne sí an 23 Samhain 2020. Deimhníodh i dtorthaí an staidéir sin an méid a measadh roimhe sin, is é sin go bhfuil tábhacht na dtionchar aeráide neamh-CO2 a eascraíonn ó ghníomhaíochtaí eitlíochta, san iomlán, chomh suntasach ar a laghad leis an tionchar atá ag CO2 leis féin.

| (11) | Eascraíonn sé as an staidéar a rinne EASA an 23 Samhain 2020 nach féidir neamhshuim a dhéanamh a thuilleadh d’éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 i gcomhréir le prionsabal an réamhchúraim. Tá gá le bearta rialála de chuid an Aontais chun laghdú ar astaíochtaí a bhaint amach i gcomhréir le Comhaontú Pháras. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún creat faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe a bhunú le haghaidh éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2. Ag tógáil ar thorthaí an chreata sin, faoin 1 Eanáir 2028, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a thíolacadh, agus, i gcás inarb iomchuí agus bunaithe ar mheasúnú tionchair, togra reachtach a thíolacadh ina mbeidh bearta maolaithe le haghaidh éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2, trí raon feidhme EU ETS a leathnú chun na héifeachtaí sin a chumhdach. |
| --- | --- |

(11)

Eascraíonn sé as an staidéar a rinne EASA an 23 Samhain 2020 nach féidir neamhshuim a dhéanamh a thuilleadh d’éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 i gcomhréir le prionsabal an réamhchúraim. Tá gá le bearta rialála de chuid an Aontais chun laghdú ar astaíochtaí a bhaint amach i gcomhréir le Comhaontú Pháras. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún creat faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe a bhunú le haghaidh éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2. Ag tógáil ar thorthaí an chreata sin, faoin 1 Eanáir 2028, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a thíolacadh, agus, i gcás inarb iomchuí agus bunaithe ar mheasúnú tionchair, togra reachtach a thíolacadh ina mbeidh bearta maolaithe le haghaidh éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2, trí raon feidhme EU ETS a leathnú chun na héifeachtaí sin a chumhdach.

| (12) | Chun an uaillmhian aeráide mhéadaithe a bhaint amach, beidh gá lena mhéad acmhainní agus is féidir a chur i dtreo an aistrithe aeráide, rud ba cheart a bheith mar aistriú cóir freisin. Dá thoradh sin, ba cheart gach ioncam ceantála nach bhfuil sannta do bhuiséad an Aontais a úsáid chun críoch a bhaineann leis an aeráid. |
| --- | --- |

(12)

Chun an uaillmhian aeráide mhéadaithe a bhaint amach, beidh gá lena mhéad acmhainní agus is féidir a chur i dtreo an aistrithe aeráide, rud ba cheart a bheith mar aistriú cóir freisin. Dá thoradh sin, ba cheart gach ioncam ceantála nach bhfuil sannta do bhuiséad an Aontais a úsáid chun críoch a bhaineann leis an aeráid.

| (13) | Ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas don eitlíocht a chomhdhlúthú ag leibhéal an leithdháilte le haghaidh eitiltí nó i dtaca leis na lamháltais nach mór a thabhairt suas i gcomhréir le Treoir 2003/87/CE. Ba cheart an leithdháileadh don bhliain 2024 a bhunú ar an leithdháileadh iomlán chuig oibreoirí aerárthaí gníomhacha sa bhliain 2023, laghdaithe faoin bhfachtóir laghdaithe línigh dá dtagraítear sa Treoir sin. Ba cheart an leibhéal leithdháilte a mhéadú chun na bealaí nach raibh cumhdaithe ag EU ETS sa bhliain 2023 ach a chumhdófar in EU ETS ón mbliain 2024 ar aghaidh a chur san áireamh. |
| --- | --- |

(13)

Ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas don eitlíocht a chomhdhlúthú ag leibhéal an leithdháilte le haghaidh eitiltí nó i dtaca leis na lamháltais nach mór a thabhairt suas i gcomhréir le Treoir 2003/87/CE. Ba cheart an leithdháileadh don bhliain 2024 a bhunú ar an leithdháileadh iomlán chuig oibreoirí aerárthaí gníomhacha sa bhliain 2023, laghdaithe faoin bhfachtóir laghdaithe línigh dá dtagraítear sa Treoir sin. Ba cheart an leibhéal leithdháilte a mhéadú chun na bealaí nach raibh cumhdaithe ag EU ETS sa bhliain 2023 ach a chumhdófar in EU ETS ón mbliain 2024 ar aghaidh a chur san áireamh.

| (14) | Ba cheart sciar méadaithe de cheantáil ón mbliain tar éis theacht i bhfeidhm ar na Treorach seo a bheith mar riail do leithdháileadh lamháltas in earnáil na heitlíochta, agus cumas na hearnála costas méadaithe CO2 a sheoladh ar aghaidh á chur san áireamh. Ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis an leithdháileadh saor in aisce in 2024 agus 2025 agus ba cheart ceantáil iomlán a chur chun feidhme ó 2026 amach. |
| --- | --- |

(14)

Ba cheart sciar méadaithe de cheantáil ón mbliain tar éis theacht i bhfeidhm ar na Treorach seo a bheith mar riail do leithdháileadh lamháltas in earnáil na heitlíochta, agus cumas na hearnála costas méadaithe CO2 a sheoladh ar aghaidh á chur san áireamh. Ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis an leithdháileadh saor in aisce in 2024 agus 2025 agus ba cheart ceantáil iomlán a chur chun feidhme ó 2026 amach.

| (15) | Le Treoir 2003/87/CE, ba cheart rannchuidiú le dícharbónú an aeriompair tráchtála a dhreasú. Bheadh ról ag an aistriú ó úsáid breoslaí iontaise ó thaobh an dícharbónú sin a bhaint amach. Mar sin féin, i bhfianaise an ardleibhéil iomaíochta idir oibreoirí aerárthaí, fhorbairt mhargadh an Aontais le haghaidh breoslaí eitlíochta inbhuanaithe, agus an difreálaigh shuntasaigh praghsanna idir ceirisín iontaise agus breoslaí eitlíochta inbhuanaithe, ba cheart tacú leis an aistriú sin trí spreagadh a thabhairt do luaththionscnóirí. Dá bhrí sin, le linn na tréimhse ón 1 Eanáir 2024 go dtí an 31 Nollaig 2030, ba cheart 20 milliún lamháltas a chur i leataobh chun go gcumhdófaí cuid den difreálach praghsanna atá fágtha idir ceirisín iontaise agus na breoslaí eitlíochta incháilithe d’oibreoirí aerárthaí aonair. Ba cheart na lamháltais sin a theacht ó chomhthiomsú na lamháltas iomlán atá ar fáil le haghaidh na heitlíochta agus níor cheart iad a leithdháileadh, ar bhealach neamh-idirdhealaitheach, ach amháin le haghaidh eitiltí a chumhdaítear le hoibleagáid tabhairt suas Threoir 2003/87/CE. Tar éis dó meastóireacht a dhéanamh ar fheidhmiú an chúlchiste sin, d’fhéadfadh an Coimisiún a chinneadh togra reachtach a thíolacadh chun méid lamháltas a leithdháileadh a mbeadh uasteorainn agus teorainn ama leo. Ba cheart go mairfeadh lamháltais den sórt sin go dtí an 31 Nollaig 2034 amháin. |
| --- | --- |

(15)

Le Treoir 2003/87/CE, ba cheart rannchuidiú le dícharbónú an aeriompair tráchtála a dhreasú. Bheadh ról ag an aistriú ó úsáid breoslaí iontaise ó thaobh an dícharbónú sin a bhaint amach. Mar sin féin, i bhfianaise an ardleibhéil iomaíochta idir oibreoirí aerárthaí, fhorbairt mhargadh an Aontais le haghaidh breoslaí eitlíochta inbhuanaithe, agus an difreálaigh shuntasaigh praghsanna idir ceirisín iontaise agus breoslaí eitlíochta inbhuanaithe, ba cheart tacú leis an aistriú sin trí spreagadh a thabhairt do luaththionscnóirí. Dá bhrí sin, le linn na tréimhse ón 1 Eanáir 2024 go dtí an 31 Nollaig 2030, ba cheart 20 milliún lamháltas a chur i leataobh chun go gcumhdófaí cuid den difreálach praghsanna atá fágtha idir ceirisín iontaise agus na breoslaí eitlíochta incháilithe d’oibreoirí aerárthaí aonair. Ba cheart na lamháltais sin a theacht ó chomhthiomsú na lamháltas iomlán atá ar fáil le haghaidh na heitlíochta agus níor cheart iad a leithdháileadh, ar bhealach neamh-idirdhealaitheach, ach amháin le haghaidh eitiltí a chumhdaítear le hoibleagáid tabhairt suas Threoir 2003/87/CE. Tar éis dó meastóireacht a dhéanamh ar fheidhmiú an chúlchiste sin, d’fhéadfadh an Coimisiún a chinneadh togra reachtach a thíolacadh chun méid lamháltas a leithdháileadh a mbeadh uasteorainn agus teorainn ama leo. Ba cheart go mairfeadh lamháltais den sórt sin go dtí an 31 Nollaig 2034 amháin.

| (16) | Scoireadh d’eitiltí tráchtála forshonacha a chur ar fáil, inter alia, mar gheall ar an damáiste a rinne siad don chomhshaol atá méadaithe go díréireach. Mar sin féin, léiríonn na treochtaí atá ann faoi láthair go bhfuil diantaighde á dhéanamh ar an eitlíocht fhorshonrach a thabhairt isteach arís. Tugann an comhghaol dearfach idir luas an taistil agus leibhéal na n-astaíochtaí mar gheall ar dhó breosla údar le caitheamh le heitiltí foshonacha ar bhealach difriúil ó eitiltí forshonracha. Dá bhrí sin, is iomchuí eitiltí forshonacha a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo a eisiamh ón tacaíocht a chuirtear ar fáil faoin Treoir seo do bhreoslaí neamhiontaise. |
| --- | --- |

(16)

Scoireadh d’eitiltí tráchtála forshonacha a chur ar fáil, inter alia, mar gheall ar an damáiste a rinne siad don chomhshaol atá méadaithe go díréireach. Mar sin féin, léiríonn na treochtaí atá ann faoi láthair go bhfuil diantaighde á dhéanamh ar an eitlíocht fhorshonrach a thabhairt isteach arís. Tugann an comhghaol dearfach idir luas an taistil agus leibhéal na n-astaíochtaí mar gheall ar dhó breosla údar le caitheamh le heitiltí foshonacha ar bhealach difriúil ó eitiltí forshonracha. Dá bhrí sin, is iomchuí eitiltí forshonacha a d’fhéadfadh a bheith ann amach anseo a eisiamh ón tacaíocht a chuirtear ar fáil faoin Treoir seo do bhreoslaí neamhiontaise.

| (17) | Ba cheart Treoir 2003/87/CE a leasú freisin maidir le haonaid inghlactha le haghaidh comhlíonta, chun Critéir Incháilitheachta an Aonaid Astaíochtaí CORSIA, ar ghlac Comhairle ICAO leo ag a 216ú seisiún i Márta 2019, a chur san áireamh mar eilimint riachtanach de CORSIA. Ba cheart d’oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe san Aontas a bheith in ann aonaid a úsáid chun CORSIA a chomhlíonadh maidir le heitiltí go tríú tíortha nó ó thríú tíortha, nó eatarthu, a mheastar go bhfuil siad rannpháirteach in CORSIA. Chun a áirithiú go dtacaíonn cur chun feidhme CORSIA an Aontais le spriocanna Chomhaontú Pháras agus go dtugann sé dreasachtaí le haghaidh rannpháirtíocht leathan in CORSIA, ba cheart na haonaid le haghaidh comhlíonta a theacht ó Stáit atá ina bPáirtithe i gComhaontú Pháras agus atá rannpháirteach in CORSIA, agus ba cheart comhaireamh dúbailte a sheachaint. |
| --- | --- |

(17)

Ba cheart Treoir 2003/87/CE a leasú freisin maidir le haonaid inghlactha le haghaidh comhlíonta, chun Critéir Incháilitheachta an Aonaid Astaíochtaí CORSIA, ar ghlac Comhairle ICAO leo ag a 216ú seisiún i Márta 2019, a chur san áireamh mar eilimint riachtanach de CORSIA. Ba cheart d’oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe san Aontas a bheith in ann aonaid a úsáid chun CORSIA a chomhlíonadh maidir le heitiltí go tríú tíortha nó ó thríú tíortha, nó eatarthu, a mheastar go bhfuil siad rannpháirteach in CORSIA. Chun a áirithiú go dtacaíonn cur chun feidhme CORSIA an Aontais le spriocanna Chomhaontú Pháras agus go dtugann sé dreasachtaí le haghaidh rannpháirtíocht leathan in CORSIA, ba cheart na haonaid le haghaidh comhlíonta a theacht ó Stáit atá ina bPáirtithe i gComhaontú Pháras agus atá rannpháirteach in CORSIA, agus ba cheart comhaireamh dúbailte a sheachaint.

| (18) | Chun a áirithiú go mbíonn coinníollacha aonfhoirmeacha ann chun aonaid a úsáid i gcomhréir le Treoir 2003/87/CE, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun liosta a ghlacadh de na haonaid lena gcuirtear leis na haonaid sin a mheas Comhairle ICAO a bheith iomchuí lena n-úsáid i gcomhréir le CORSIA, agus a chomhlíonann na coinníollacha incháilitheachta dá bhforáiltear leis an Treoir seo. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11). |
| --- | --- |

(18)

Chun a áirithiú go mbíonn coinníollacha aonfhoirmeacha ann chun aonaid a úsáid i gcomhréir le Treoir 2003/87/CE, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun liosta a ghlacadh de na haonaid lena gcuirtear leis na haonaid sin a mheas Comhairle ICAO a bheith iomchuí lena n-úsáid i gcomhréir le CORSIA, agus a chomhlíonann na coinníollacha incháilitheachta dá bhforáiltear leis an Treoir seo. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11).

| (19) | Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú le haghaidh na socruithe is gá chun gur féidir leis na páirtithe rannpháirteacha údarú a thabhairt, chun coigeartuithe tráthúla a dhéanamh ar thuairisciú astaíochtaí antrapaigineacha ag foinsí agus aistrithe linnte arna gcumhdach ag rannchuidiú na bpáirtithe rannpháirteacha a chinntear go náisiúnta, agus chun comhaireamh dúbailte a sheachaint agus glanmhéadú in astaíochtaí domhanda a bhaint amach, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun ceanglais mhionsonraithe a leagan síos le haghaidh na socruithe sin. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. |
| --- | --- |

(19)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú le haghaidh na socruithe is gá chun gur féidir leis na páirtithe rannpháirteacha údarú a thabhairt, chun coigeartuithe tráthúla a dhéanamh ar thuairisciú astaíochtaí antrapaigineacha ag foinsí agus aistrithe linnte arna gcumhdach ag rannchuidiú na bpáirtithe rannpháirteacha a chinntear go náisiúnta, agus chun comhaireamh dúbailte a sheachaint agus glanmhéadú in astaíochtaí domhanda a bhaint amach, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun ceanglais mhionsonraithe a leagan síos le haghaidh na socruithe sin. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

| (20) | Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú le haghaidh ríomh na gceanglas fritháirimh le haghaidh CORSIA le haghaidh oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe san Aontas, ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme comhfhreagracha a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. |
| --- | --- |

(20)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú le haghaidh ríomh na gceanglas fritháirimh le haghaidh CORSIA le haghaidh oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe san Aontas, ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme comhfhreagracha a thabhairt don Choimisiún. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

| (21) | Ós rud é go bhfuil sé i gceist go mbeadh tír bhaile na n-oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe lasmuigh den Aontas, agus an tír sin amháin, freagrach as cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm CORSIA i leith na n-oibreoirí sin, níor cheart a éileamh ar oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe lasmuigh den Aontas aonaid a chur ar ceal chun CORSIA a chomhlíonadh faoin Treoir seo. |
| --- | --- |

(21)

Ós rud é go bhfuil sé i gceist go mbeadh tír bhaile na n-oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe lasmuigh den Aontas, agus an tír sin amháin, freagrach as cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm CORSIA i leith na n-oibreoirí sin, níor cheart a éileamh ar oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe lasmuigh den Aontas aonaid a chur ar ceal chun CORSIA a chomhlíonadh faoin Treoir seo.

| (22) | Ós rud é go bhfuil sé i gceist go mbeadh tír bhaile na n-oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe lasmuigh den Aontas, agus an tír sin amháin, freagrach as cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm CORSIA i leith na n-oibreoirí sin, i gcás ina mbeidh astaíochtaí suntasacha ag oibreoir aerárthaí atá lonnaithe lasmuigh den Aontas mar gheall ar eitiltí laistigh den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE), nó eitiltí a imíonn ó aeradróm atá lonnaithe in LEE chun dul go haeradróm atá lonnaithe san Eilvéis nó sa Ríocht Aontaithe, féadfaidh an Stát ina bhfuil an t-oibreoir aerárthaí sin lonnaithe fógra a thabhairt freisin faoi dhifríochtaí i ndáil le cur i bhfeidhm CORSIA maidir le heitiltí laistigh den Eoraip. Ba cheart Treoir 2003/87/CE a choinneáil faoi athbhreithniú i bhfianaise na bhforbairtí i ndáil leis sin. |
| --- | --- |

(22)

Ós rud é go bhfuil sé i gceist go mbeadh tír bhaile na n-oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe lasmuigh den Aontas, agus an tír sin amháin, freagrach as cur chun feidhme agus cur i bhfeidhm CORSIA i leith na n-oibreoirí sin, i gcás ina mbeidh astaíochtaí suntasacha ag oibreoir aerárthaí atá lonnaithe lasmuigh den Aontas mar gheall ar eitiltí laistigh den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE), nó eitiltí a imíonn ó aeradróm atá lonnaithe in LEE chun dul go haeradróm atá lonnaithe san Eilvéis nó sa Ríocht Aontaithe, féadfaidh an Stát ina bhfuil an t-oibreoir aerárthaí sin lonnaithe fógra a thabhairt freisin faoi dhifríochtaí i ndáil le cur i bhfeidhm CORSIA maidir le heitiltí laistigh den Eoraip. Ba cheart Treoir 2003/87/CE a choinneáil faoi athbhreithniú i bhfianaise na bhforbairtí i ndáil leis sin.

| (23) | Chun a áirithiú go gcaitear mar an gcéanna le gach bealach, ba cheart d’eitiltí go Stáit nach bhfuil CORSIA á chur chun feidhme acu chun críocha dhlí an Aontais agus eitiltí amach as na Stáit sin seachas eitiltí a imíonn ó aeradróm atá lonnaithe in LEE agus a thuirlingíonn in aeradróm atá lonnaithe in LEE, san Eilvéis nó sa Ríocht Aontaithe a bheith díolmhaithe ó na hoibleagáidí maidir le lámhaltais a thabhairt suas nó chun aonaid a chur ar ceal. Chun cur chun feidhme iomlán CORSIA, a bheidh ag tosú in 2027, a dhreasú, níor cheart don díolúine a bheith i bhfeidhm ach maidir le hastaíochtaí a scaoiltear go dtí an 31 Nollaig 2026 i dtaca le lamháltais a thabhairt suas. |
| --- | --- |

(23)

Chun a áirithiú go gcaitear mar an gcéanna le gach bealach, ba cheart d’eitiltí go Stáit nach bhfuil CORSIA á chur chun feidhme acu chun críocha dhlí an Aontais agus eitiltí amach as na Stáit sin seachas eitiltí a imíonn ó aeradróm atá lonnaithe in LEE agus a thuirlingíonn in aeradróm atá lonnaithe in LEE, san Eilvéis nó sa Ríocht Aontaithe a bheith díolmhaithe ó na hoibleagáidí maidir le lámhaltais a thabhairt suas nó chun aonaid a chur ar ceal. Chun cur chun feidhme iomlán CORSIA, a bheidh ag tosú in 2027, a dhreasú, níor cheart don díolúine a bheith i bhfeidhm ach maidir le hastaíochtaí a scaoiltear go dtí an 31 Nollaig 2026 i dtaca le lamháltais a thabhairt suas.

| (24) | Foráiltear le hAirteagal 191 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) gur cheart go rannchuideodh beartas an Aontais maidir leis an gcomhshaol le bearta a chur chun cinn ar an leibhéal idirnáisiúnta lena ndéantar an t-athrú aeráide a chomhrac agus leagtar amach ann nach mór don Aontas agus do na Ballstáit, laistigh dá gcuid réimsí inniúlachta faoi seach, comhoibriú le tríú tíortha agus leis na heagraíochtaí idirnáisiúnta inniúla. Tá na cuspóirí sin ábhartha freisin maidir le ICAO agus maidir le CORSIA a fhorbairt tuilleadh. |
| --- | --- |

(24)

Foráiltear le hAirteagal 191 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) gur cheart go rannchuideodh beartas an Aontais maidir leis an gcomhshaol le bearta a chur chun cinn ar an leibhéal idirnáisiúnta lena ndéantar an t-athrú aeráide a chomhrac agus leagtar amach ann nach mór don Aontas agus do na Ballstáit, laistigh dá gcuid réimsí inniúlachta faoi seach, comhoibriú le tríú tíortha agus leis na heagraíochtaí idirnáisiúnta inniúla. Tá na cuspóirí sin ábhartha freisin maidir le ICAO agus maidir le CORSIA a fhorbairt tuilleadh.

| (25) | Tá trédhearcacht sonraí agus an rochtain phoiblí ar fhaisnéis ríthábhachtach chun cuntasacht agus in-fhorfheidhmitheacht a fheabhsú. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún sonraí ar astaíochtaí agus fritháireamh na n-oibreoirí aerárthaí a fhoilsiú ar bhealach sothuigthe. Le foilseachán den sórt sin, d’éascófaí measúnú a dhéanamh ar thionchar CORSIA ar an laghdú domhanda ar astaíochtaí CO2 agus ar an ról atá aige maidir le spriocanna Chomhaontú Pháras a bhaint amach. |
| --- | --- |

(25)

Tá trédhearcacht sonraí agus an rochtain phoiblí ar fhaisnéis ríthábhachtach chun cuntasacht agus in-fhorfheidhmitheacht a fheabhsú. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún sonraí ar astaíochtaí agus fritháireamh na n-oibreoirí aerárthaí a fhoilsiú ar bhealach sothuigthe. Le foilseachán den sórt sin, d’éascófaí measúnú a dhéanamh ar thionchar CORSIA ar an laghdú domhanda ar astaíochtaí CO2 agus ar an ról atá aige maidir le spriocanna Chomhaontú Pháras a bhaint amach.

| (26) | Ba cheart d’eitiltí go dtí na tíortha is lú forbairt agus stáit oileánacha bheaga i mbéal forbartha, mar atá siad sainmhínithe ag na Náisiúin Aontaithe, nach bhfuil CORSIA á chur chun feidhme acu chun críocha dhlí an Aontais, agus eitiltí amach as na tíortha sin, seachas na Stáit sin a bhfuil a OTI per capita cothrom le meán an Aontais nó níos mó ná meán an Aontais, a bheith díolmhaithe ó na hoibleagáidí chun lamháltais a thabhairt suas nó aonaid a chur ar ceal. Níor cheart go mbeadh dáta deiridh leis an díolúine sin. |
| --- | --- |

(26)

Ba cheart d’eitiltí go dtí na tíortha is lú forbairt agus stáit oileánacha bheaga i mbéal forbartha, mar atá siad sainmhínithe ag na Náisiúin Aontaithe, nach bhfuil CORSIA á chur chun feidhme acu chun críocha dhlí an Aontais, agus eitiltí amach as na tíortha sin, seachas na Stáit sin a bhfuil a OTI per capita cothrom le meán an Aontais nó níos mó ná meán an Aontais, a bheith díolmhaithe ó na hoibleagáidí chun lamháltais a thabhairt suas nó aonaid a chur ar ceal. Níor cheart go mbeadh dáta deiridh leis an díolúine sin.

| (27) | Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú chun oibreoirí aerárthaí a dhíolmhú ó na ceanglais fritháirimh mar a leagtar síos faoin Treoir seo i ndáil le hastaíochtaí ó eitiltí go Stáit a bhfuil CORSIA á chur chun feidhme acu ar bhealach nach bhfuil chomh dian céanna ina dhlí náisiúnta, nó a bhfuil ag teip orthu forálacha CORSIA a chur i bhfeidhm ar bhealach atá cothrom do gach oibreoir aerárthaí de bhun na Treorach seo, agus astaíochtaí ó eitiltí amach as na tíortha sin, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe san Aontas a dhíolmhú ó cheanglais fritháirimh i ndáil le hastaíochtaí ó eitiltí ina dtarlaíonn saobhadh suntasach iomaíochais chun dochair d’oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe san Aontas mar gheall ar chur chun feidhme nó cur i bhfeidhm CORSIA nach bhfuil chomh dian céanna i dtríú tíortha. D’fhéadfadh cur chuige nach bhfuil chomh dian ceánna i leith aonaid incháilithe nó forálacha um chomhaireamh dúbailte a bheith ina gcúis le saobhadh iomaíochta. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. |
| --- | --- |

(27)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú chun oibreoirí aerárthaí a dhíolmhú ó na ceanglais fritháirimh mar a leagtar síos faoin Treoir seo i ndáil le hastaíochtaí ó eitiltí go Stáit a bhfuil CORSIA á chur chun feidhme acu ar bhealach nach bhfuil chomh dian céanna ina dhlí náisiúnta, nó a bhfuil ag teip orthu forálacha CORSIA a chur i bhfeidhm ar bhealach atá cothrom do gach oibreoir aerárthaí de bhun na Treorach seo, agus astaíochtaí ó eitiltí amach as na tíortha sin, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe san Aontas a dhíolmhú ó cheanglais fritháirimh i ndáil le hastaíochtaí ó eitiltí ina dtarlaíonn saobhadh suntasach iomaíochais chun dochair d’oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe san Aontas mar gheall ar chur chun feidhme nó cur i bhfeidhm CORSIA nach bhfuil chomh dian céanna i dtríú tíortha. D’fhéadfadh cur chuige nach bhfuil chomh dian ceánna i leith aonaid incháilithe nó forálacha um chomhaireamh dúbailte a bheith ina gcúis le saobhadh iomaíochta. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

| (28) | Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú chun cothroime iomaíochta a bhunú ar bhealaí idir dhá Stát éagsúla a bhfuil CORSIA á chur i bhfeidhm acu i gcás ina gceadaíonn na Stáit sin d’oibreoirí aerárthaí aonaid a úsáid seachas iad siúd atá ar liosta na n-aonad le haghaidh comhlíonta a glacadh de bhun gnímh cur chun feidhme faoin Treoir seo, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun a cheadú d’oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe i mBallstát cineálacha aonad a úsáid sa bhreis ar an liosta d’aonaid sin le haghaidh comhlíonta nó gan a bheith faoi cheangal ag coinníollacha le haghaidh incháilitheacht aonaid a tugadh isteach leis an Treoir seo. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. |
| --- | --- |

(28)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú chun cothroime iomaíochta a bhunú ar bhealaí idir dhá Stát éagsúla a bhfuil CORSIA á chur i bhfeidhm acu i gcás ina gceadaíonn na Stáit sin d’oibreoirí aerárthaí aonaid a úsáid seachas iad siúd atá ar liosta na n-aonad le haghaidh comhlíonta a glacadh de bhun gnímh cur chun feidhme faoin Treoir seo, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun a cheadú d’oibreoirí aerárthaí atá lonnaithe i mBallstát cineálacha aonad a úsáid sa bhreis ar an liosta d’aonaid sin le haghaidh comhlíonta nó gan a bheith faoi cheangal ag coinníollacha le haghaidh incháilitheacht aonaid a tugadh isteach leis an Treoir seo. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

| (29) | Ba cheart don Choimisiún tuairisciú ar chur chun feidhme CORSIA agus bascaed beart ICAO chun an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach don eitlíocht idirnáisiúnta do ghlanastaíochtaí nialasacha a chomhlíonadh faoi 2050 (‘an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach’), arna glacadh ag an 41ú Comhthionól ICAO an 7 Deireadh Fómhair 2022. |
| --- | --- |

(29)

Ba cheart don Choimisiún tuairisciú ar chur chun feidhme CORSIA agus bascaed beart ICAO chun an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach don eitlíocht idirnáisiúnta do ghlanastaíochtaí nialasacha a chomhlíonadh faoi 2050 (‘an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach’), arna glacadh ag an 41ú Comhthionól ICAO an 7 Deireadh Fómhair 2022.

| (30) | Chun dul chun cinn a éascú ag ICAO, tá an tAontas tar éis maoluithe faoi cheangal ama a ghlacadh trí huaire maidir le EU ETS chun oibleagáidí comhlíonta maidir le hastaíochtaí ó eitiltí idir aeradróim atá lonnaithe in LEE a theorannú, agus cóir chomhionann ann maidir le haerbhealaí a thabhairt d’oibreoirí aerárthaí cibé áit a bhfuil siad lonnaithe. Leis an maolú is déanaí maidir le EU ETS, a leagtar síos i Rialachán (AE) 2017/2392 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12), cuireadh teorainn le hoibleagáidí comhlíonta i dtaobh astaíochtaí eitilte laistigh de LEE a scaoiltear go dtí 2023, agus beartaíodh athruithe féideartha do raon feidhme an chórais maidir le gníomhaíocht chuig aeradróim atá lonnaithe lasmuigh de LEE, agus ó na haeradróim sin chomh maith céanna, ón 1 Eanáir 2024 amach tar éis an athbhreithnithe a leagtar amach sa Rialachán sin. Chun measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme CORSIA, a bhfuil tús curtha lena chéim phíolótach, agus ar an gcaoi a gcuirtear i bhfeidhm í sa chleachtas, ba cheart síneadh go dtí an 31 Nollaig 2026 a chur leis an maolú atá ann faoi láthair ar oibleagáidí EU ETS i gcás na n-oibleagáidí tabhairt suas maidir le heitiltí arna n-oibriú ag oibreoirí aerárthaí ar bhealaí nach gcumhdaítear le CORSIA go tríú tíortha ábhartha agus uathu, a mbeadh feidhm ag oibleagáidí tuairiscithe agus tabhairt suas EU ETS ina leith faoin 31 Márta 2027 agus faoin 30 Meán Fómhair 2027.Ba cheart gurbh é sin an maolú deireanach faoi cheangal ama a chuirfí ar EU ETS. Ba cheart athbhreithniú a dhéanamh ar CORSIA faoin 1 Iúil 2026. Mura ndéanfaidh Comhthionól ICAO CORSIA a neartú faoin 31 Nollaig 2025 i gcomhréir leis an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach atá aige go mbainfí spriocanna Chomhaontú Pháras amach nó más lú ná 70 % de na hastaíochtaí eitlíochta idirnáisiúnta na Stáit a liostaítear i ngníomh cur chun feidhme atá le glacadh ag an gCoimisiún, agus úsáid á baint as na sonraí is déanaí atá ar fáil, ba cheart don Choimisiún a mholadh, de réir mar is iomchuí, go mbeadh feidhm ag EU ETS maidir le hastaíochtaí ó eitiltí a bheidh ag imeacht ó 2027 agus gur cheart go mbeadh oibreoirí aerárthaí in ann aon chostais a thabhóidh siad mar gheall ar fhritháireamh CORSIA ar na bealaí sin a asbhaint, chun muirearú dúbailte a sheachaint. Ag an am céanna, mura gcuirfidh tríú tír CORSIA i bhfeidhm ó 2027, ba cheart feidhm a bheith ag EU ETS maidir le hastaíochtaí ó eitiltí a imíonn chuig an tríú tír sin. |
| --- | --- |

(30)

Chun dul chun cinn a éascú ag ICAO, tá an tAontas tar éis maoluithe faoi cheangal ama a ghlacadh trí huaire maidir le EU ETS chun oibleagáidí comhlíonta maidir le hastaíochtaí ó eitiltí idir aeradróim atá lonnaithe in LEE a theorannú, agus cóir chomhionann ann maidir le haerbhealaí a thabhairt d’oibreoirí aerárthaí cibé áit a bhfuil siad lonnaithe. Leis an maolú is déanaí maidir le EU ETS, a leagtar síos i Rialachán (AE) 2017/2392 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12), cuireadh teorainn le hoibleagáidí comhlíonta i dtaobh astaíochtaí eitilte laistigh de LEE a scaoiltear go dtí 2023, agus beartaíodh athruithe féideartha do raon feidhme an chórais maidir le gníomhaíocht chuig aeradróim atá lonnaithe lasmuigh de LEE, agus ó na haeradróim sin chomh maith céanna, ón 1 Eanáir 2024 amach tar éis an athbhreithnithe a leagtar amach sa Rialachán sin. Chun measúnú a dhéanamh ar chur chun feidhme CORSIA, a bhfuil tús curtha lena chéim phíolótach, agus ar an gcaoi a gcuirtear i bhfeidhm í sa chleachtas, ba cheart síneadh go dtí an 31 Nollaig 2026 a chur leis an maolú atá ann faoi láthair ar oibleagáidí EU ETS i gcás na n-oibleagáidí tabhairt suas maidir le heitiltí arna n-oibriú ag oibreoirí aerárthaí ar bhealaí nach gcumhdaítear le CORSIA go tríú tíortha ábhartha agus uathu, a mbeadh feidhm ag oibleagáidí tuairiscithe agus tabhairt suas EU ETS ina leith faoin 31 Márta 2027 agus faoin 30 Meán Fómhair 2027.Ba cheart gurbh é sin an maolú deireanach faoi cheangal ama a chuirfí ar EU ETS. Ba cheart athbhreithniú a dhéanamh ar CORSIA faoin 1 Iúil 2026. Mura ndéanfaidh Comhthionól ICAO CORSIA a neartú faoin 31 Nollaig 2025 i gcomhréir leis an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach atá aige go mbainfí spriocanna Chomhaontú Pháras amach nó más lú ná 70 % de na hastaíochtaí eitlíochta idirnáisiúnta na Stáit a liostaítear i ngníomh cur chun feidhme atá le glacadh ag an gCoimisiún, agus úsáid á baint as na sonraí is déanaí atá ar fáil, ba cheart don Choimisiún a mholadh, de réir mar is iomchuí, go mbeadh feidhm ag EU ETS maidir le hastaíochtaí ó eitiltí a bheidh ag imeacht ó 2027 agus gur cheart go mbeadh oibreoirí aerárthaí in ann aon chostais a thabhóidh siad mar gheall ar fhritháireamh CORSIA ar na bealaí sin a asbhaint, chun muirearú dúbailte a sheachaint. Ag an am céanna, mura gcuirfidh tríú tír CORSIA i bhfeidhm ó 2027, ba cheart feidhm a bheith ag EU ETS maidir le hastaíochtaí ó eitiltí a imíonn chuig an tríú tír sin.

| (31) | Ba cheart faisnéis maidir le húsáid aonaid chun ceanglais fritháirimh a chomhlíonadh faoi CORSIA a chur ar fáil go poiblí ar bhealach atá chomh trédhearcach céanna leis an bhfaisnéis maidir le húsáid creidmheasanna idirnáisiúnta faoi Threoir 2003/87/CE go dtí 2020 de bhun Iarscríbhinn XIV de Rialachán (AE) Uimh. 389/2013 ón gCoimisiún (13). |
| --- | --- |

(31)

Ba cheart faisnéis maidir le húsáid aonaid chun ceanglais fritháirimh a chomhlíonadh faoi CORSIA a chur ar fáil go poiblí ar bhealach atá chomh trédhearcach céanna leis an bhfaisnéis maidir le húsáid creidmheasanna idirnáisiúnta faoi Threoir 2003/87/CE go dtí 2020 de bhun Iarscríbhinn XIV de Rialachán (AE) Uimh. 389/2013 ón gCoimisiún (13).

| (32) | An 7 Deireadh Fómhair 2022 agus i gcomhthéacs phaindéim COVID-19, chinn an 41ú Comhthionól ICAO bonnlíne CORSIA a bhí ann roimhe sin a athrú don tréimhse ó 2024 go dtí 2035 ó mheánastaíochtaí CO2 2019 agus 2020 go 85 % d’astaíochtaí CO2 2019. Ba é meán na n-astaíochtaí CO2 uile a tuairiscíodh do 2019 agus 2020 ná 435 859 594 tona. B’ionann astaíochtaí CO2 2019 agus 608 076 604 tona, agus is ionann 516 865 113 tona agus 85 % den fhigiúr sin. Mar sin féin, an bhonnlíne iarbhír a úsáideann ICAO chun fachtóir fáis earnála a ríomh, déantar an bhonnlíne sin a chinneadh trí úsáid a bhaint as fothacar astaíochtaí CO2 agus gan ach astaíochtaí ar bhealaí atá faoi réir ceanglais fritháirimh á gcur san áireamh. Maidir leis an bhfothacar de na péirí Stát uile atá faoi réir ceanglais fritháirimh sa bhliain 2021, ní fhoilsíonn ICAO meánastaíochtaí CO2 2019 agus 2020 ach meastar gur 245 mhilliún tona a bheidh iontu, agus ba iad 341 380 188 dtona astaíochtaí CO2 2019, agus is ionann 290 173 160 tona agus 85 % de na hastaíochtaí sin. I gcás na bpéirí Stát uile a mheastar a bheidh faoi réir ceanglais fritháirimh sa bhliain 2027, meastar go mbeidh meánastaíochtaí CO2 2019 agus 2020 cothrom le thart ar 373 mhilliún tona, agus meastar gur ionann 85 % d’astaíochtaí comhfhreagracha 2019 agus thart ar 439 milliún tona. |
| --- | --- |

(32)

An 7 Deireadh Fómhair 2022 agus i gcomhthéacs phaindéim COVID-19, chinn an 41ú Comhthionól ICAO bonnlíne CORSIA a bhí ann roimhe sin a athrú don tréimhse ó 2024 go dtí 2035 ó mheánastaíochtaí CO2 2019 agus 2020 go 85 % d’astaíochtaí CO2 2019. Ba é meán na n-astaíochtaí CO2 uile a tuairiscíodh do 2019 agus 2020 ná 435 859 594 tona. B’ionann astaíochtaí CO2 2019 agus 608 076 604 tona, agus is ionann 516 865 113 tona agus 85 % den fhigiúr sin. Mar sin féin, an bhonnlíne iarbhír a úsáideann ICAO chun fachtóir fáis earnála a ríomh, déantar an bhonnlíne sin a chinneadh trí úsáid a bhaint as fothacar astaíochtaí CO2 agus gan ach astaíochtaí ar bhealaí atá faoi réir ceanglais fritháirimh á gcur san áireamh. Maidir leis an bhfothacar de na péirí Stát uile atá faoi réir ceanglais fritháirimh sa bhliain 2021, ní fhoilsíonn ICAO meánastaíochtaí CO2 2019 agus 2020 ach meastar gur 245 mhilliún tona a bheidh iontu, agus ba iad 341 380 188 dtona astaíochtaí CO2 2019, agus is ionann 290 173 160 tona agus 85 % de na hastaíochtaí sin. I gcás na bpéirí Stát uile a mheastar a bheidh faoi réir ceanglais fritháirimh sa bhliain 2027, meastar go mbeidh meánastaíochtaí CO2 2019 agus 2020 cothrom le thart ar 373 mhilliún tona, agus meastar gur ionann 85 % d’astaíochtaí comhfhreagracha 2019 agus thart ar 439 milliún tona.

| (33) | Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú lena mbunaítear liosta de na Stáit a meastar go bhfuil CORSIA á chur i bhfeidhm acu a liostú chun críocha Threoir 2003/87/CE, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun an liosta Stát a ghlacadh agus a choinneáil ar bun seachas tíortha LEE, an Eilvéis agus an Ríocht Aontaithe, ar stáit iad a meastar go bhfuil siad rannpháirteach in CORSIA chun críocha dhlí an Aontais. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011. |
| --- | --- |

(33)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú lena mbunaítear liosta de na Stáit a meastar go bhfuil CORSIA á chur i bhfeidhm acu a liostú chun críocha Threoir 2003/87/CE, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun an liosta Stát a ghlacadh agus a choinneáil ar bun seachas tíortha LEE, an Eilvéis agus an Ríocht Aontaithe, ar stáit iad a meastar go bhfuil siad rannpháirteach in CORSIA chun críocha dhlí an Aontais. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

| (34) | Ní mór gné shóisialta na hearnála agus a hiomaíochas a chur san áireamh in aistriú earnáil na heitlíochta i dtreo eitlíocht inbhuanaithe, chun a áirithiú go mbeidh an t-aistriú sin cóir ó thaobh cúrsaí sóisialta de agus go gcuirfear oiliúint, athsciliú agus uas-sciliú ar fáil d’oibrithe. Ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cur i bhfeidhm na Treorach seo agus an tionchar sóisialta atá aici i ndáil le hearnáil na heitlíochta. |
| --- | --- |

(34)

Ní mór gné shóisialta na hearnála agus a hiomaíochas a chur san áireamh in aistriú earnáil na heitlíochta i dtreo eitlíocht inbhuanaithe, chun a áirithiú go mbeidh an t-aistriú sin cóir ó thaobh cúrsaí sóisialta de agus go gcuirfear oiliúint, athsciliú agus uas-sciliú ar fáil d’oibrithe. Ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le cur i bhfeidhm na Treorach seo agus an tionchar sóisialta atá aici i ndáil le hearnáil na heitlíochta.

| (35) | Tagann 6 go 9 % de na hastaíochtaí iomlána CO2 san eitlíocht ó eitiltí ar 1 000 ciliméadar nó níos lú a n-achar. Ba cheart don Choimisiún tuarascáil a thíolacadh maidir le bearta chun aistriú modha i dtreo modhanna iompair malartacha níos inbhuanaithe a chur chun cinn, go dtí go dtiocfaidh forbairt theicneolaíoch chun cinn agus go mbeidh fáil ar bhreoslaí eitlíochta agus aerárthaí atá saor ó astaíochtaí. |
| --- | --- |

(35)

Tagann 6 go 9 % de na hastaíochtaí iomlána CO2 san eitlíocht ó eitiltí ar 1 000 ciliméadar nó níos lú a n-achar. Ba cheart don Choimisiún tuarascáil a thíolacadh maidir le bearta chun aistriú modha i dtreo modhanna iompair malartacha níos inbhuanaithe a chur chun cinn, go dtí go dtiocfaidh forbairt theicneolaíoch chun cinn agus go mbeidh fáil ar bhreoslaí eitlíochta agus aerárthaí atá saor ó astaíochtaí.

| (36) | Cé go bhfuil feidhm ag EU ETS maidir le heitiltí ó 2012, tá bearta breise sa phacáiste ‘Oiriúnach do 55’, a d’fhéadfadh, in éineacht le EU ETS, tionchar carnach a bheith acu ar an earnáil. Chun an nascacht aeir a chosaint d’eitiltí a fhreastalaíonn ar réigiúin oileánacha nó ar aerfoirt bheaga, leis an sásra faoin Treoir seo atá deartha chun an difreálach praghais atá fágtha idir breoslaí iontaise eitlíochta agus roghanna malartacha orthu sin, ba cheart an drochthionchar ar nascacht aeir a theorannú agus an riosca sceite carbóin a mhaolú. Ba cheart don Choimisiún tuairisciú, faoi 2026, ar na héifeachtaí a d’fhéadfadh a bheith aige ar an nascacht aeir. |
| --- | --- |

(36)

Cé go bhfuil feidhm ag EU ETS maidir le heitiltí ó 2012, tá bearta breise sa phacáiste ‘Oiriúnach do 55’, a d’fhéadfadh, in éineacht le EU ETS, tionchar carnach a bheith acu ar an earnáil. Chun an nascacht aeir a chosaint d’eitiltí a fhreastalaíonn ar réigiúin oileánacha nó ar aerfoirt bheaga, leis an sásra faoin Treoir seo atá deartha chun an difreálach praghais atá fágtha idir breoslaí iontaise eitlíochta agus roghanna malartacha orthu sin, ba cheart an drochthionchar ar nascacht aeir a theorannú agus an riosca sceite carbóin a mhaolú. Ba cheart don Choimisiún tuairisciú, faoi 2026, ar na héifeachtaí a d’fhéadfadh a bheith aige ar an nascacht aeir.

| (37) | Ba cheart fachtóir astaíochta an cheirisín scairdeitleáin (Jet A1 nó Jet A) faoi EU ETS a ailíniú leis an bhfachtóir astaíochta don bhreosla sin a bhunaítear in SARPanna CORSIA. Níor cheart aon athrú a dhéanamh ar na leibhéil leithdháilte mar thoradh ar an méadú ar fhachtóir astaíochta ceirisín scairdeitleáin toisc go bhfuil deireadh á chur de réir a chéile le leithdháiltí saor in aisce ar an eitlíocht mar thoradh ar an Treoir seo de rogha ar an gceantáil chun níos mó laghduithe ar astaíochtaí a bhaint amach. |
| --- | --- |

(37)

Ba cheart fachtóir astaíochta an cheirisín scairdeitleáin (Jet A1 nó Jet A) faoi EU ETS a ailíniú leis an bhfachtóir astaíochta don bhreosla sin a bhunaítear in SARPanna CORSIA. Níor cheart aon athrú a dhéanamh ar na leibhéil leithdháilte mar thoradh ar an méadú ar fhachtóir astaíochta ceirisín scairdeitleáin toisc go bhfuil deireadh á chur de réir a chéile le leithdháiltí saor in aisce ar an eitlíocht mar thoradh ar an Treoir seo de rogha ar an gceantáil chun níos mó laghduithe ar astaíochtaí a bhaint amach.

| (38) | Maidir le breoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamhbhitheolaíoch a úsáideann hidrigin ó fhoinsí in-athnuaite, i gcomhréir le hAirteagal 25 de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14), ba cheart iad a aicmiú mar bhreoslaí as a dtagann astaíochtaí nialasacha do na hoibreoirí aerárthaí a úsáideann iad go dtí go socrófar na rialacha mionsonraithe chun iad a mheas go hiomchuí faoin Treoir seo. |
| --- | --- |

(38)

Maidir le breoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamhbhitheolaíoch a úsáideann hidrigin ó fhoinsí in-athnuaite, i gcomhréir le hAirteagal 25 de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14), ba cheart iad a aicmiú mar bhreoslaí as a dtagann astaíochtaí nialasacha do na hoibreoirí aerárthaí a úsáideann iad go dtí go socrófar na rialacha mionsonraithe chun iad a mheas go hiomchuí faoin Treoir seo.

| (39) | Chun rialacha mionsonraithe a bhunú maidir le ríomh bliantúil na difríochta costais idir ceirisín iontaise agus breoslaí incháilithe i gcomhréir le rialachán maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú le haghaidh aeriompar inbhuanaithe, maidir le leithdháileadh lamháltas le haghaidh úsáid breoslaí incháilithe den sórt sin, agus maidir le ríomh na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a shábháiltear mar thoradh ar úsáid breoslaí incháilithe den sórt sin, chomh maith le socruithe a bhunú chun dreasachtaí a eascraíonn as praghas an charbóin agus as íosleibhéil chomhchuibhithe chánachais ar bhreoslaí iontaise a chur san áireamh, ba cheart an chumhacht gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún. Ina theannta sin, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun na socruithe mionsonraithe a leagan amach maidir le ceantáil lamháltas eitlíochta ag na Ballstáit, lena n-áirítear na socruithe mionsonraithe don cheantáil is gá chun sciar ioncaim ó cheantáil den sórt sin a aistriú chuig buiséad ginearálta an Aontais mar acmhainní dílse. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (15). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe. |
| --- | --- |

(39)

Chun rialacha mionsonraithe a bhunú maidir le ríomh bliantúil na difríochta costais idir ceirisín iontaise agus breoslaí incháilithe i gcomhréir le rialachán maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú le haghaidh aeriompar inbhuanaithe, maidir le leithdháileadh lamháltas le haghaidh úsáid breoslaí incháilithe den sórt sin, agus maidir le ríomh na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a shábháiltear mar thoradh ar úsáid breoslaí incháilithe den sórt sin, chomh maith le socruithe a bhunú chun dreasachtaí a eascraíonn as praghas an charbóin agus as íosleibhéil chomhchuibhithe chánachais ar bhreoslaí iontaise a chur san áireamh, ba cheart an chumhacht gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún. Ina theannta sin, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun na socruithe mionsonraithe a leagan amach maidir le ceantáil lamháltas eitlíochta ag na Ballstáit, lena n-áirítear na socruithe mionsonraithe don cheantáil is gá chun sciar ioncaim ó cheantáil den sórt sin a aistriú chuig buiséad ginearálta an Aontais mar acmhainní dílse. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (15). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

| (40) | Ba cheart aird speisialta a dhíriú ar nascacht na réigiún is forimeallaí san Aontas a chur chun cinn. Dá bhrí sin, ba cheart maolú sealadach ó EU ETS a chur ar fáil go dtí an 31 Nollaig 2030 le haghaidh astaíochtaí ó eitiltí idir aeradróm atá lonnaithe i gceann de na réigiúin is forimeallaí de Bhallstát agus aeradróm atá lonnaithe sa Bhallstát céanna lasmuigh den réigiún is forimeallaí sin chun freastal ar na riachtanais is mó atá ag na cónaitheoirí ó thaobh fostaíochta, oideachais agus deiseanna eile de. Ba cheart, ar na cúiseanna céanna sin, eitiltí idir aeradróim atá lonnaithe sa réigiún céanna de na réigiúin is forimeallaí nó i réigiúin dhifriúla de na réigiúin is forimeallaí sa Bhallstát céanna a chumhdach leis an maolú sin. |
| --- | --- |

(40)

Ba cheart aird speisialta a dhíriú ar nascacht na réigiún is forimeallaí san Aontas a chur chun cinn. Dá bhrí sin, ba cheart maolú sealadach ó EU ETS a chur ar fáil go dtí an 31 Nollaig 2030 le haghaidh astaíochtaí ó eitiltí idir aeradróm atá lonnaithe i gceann de na réigiúin is forimeallaí de Bhallstát agus aeradróm atá lonnaithe sa Bhallstát céanna lasmuigh den réigiún is forimeallaí sin chun freastal ar na riachtanais is mó atá ag na cónaitheoirí ó thaobh fostaíochta, oideachais agus deiseanna eile de. Ba cheart, ar na cúiseanna céanna sin, eitiltí idir aeradróim atá lonnaithe sa réigiún céanna de na réigiúin is forimeallaí nó i réigiúin dhifriúla de na réigiúin is forimeallaí sa Bhallstát céanna a chumhdach leis an maolú sin.

| (41) | Tá feidhm le bheith ag Cinneadh (AE) 2023/136 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) a mhéid a bhaineann leis an bhfógra atá le tabhairt ag na Ballstáit d’oibreoirí aerárthaí faoin 30 Samhain 2023 faoi Threoir 2003/87/CE ar choinníoll gurb ionann agus nialas an fachtóir fáis earnála le haghaidh astaíochtaí 2022, atá le foilsiú ag ICAO. |
| --- | --- |

(41)

Tá feidhm le bheith ag Cinneadh (AE) 2023/136 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) a mhéid a bhaineann leis an bhfógra atá le tabhairt ag na Ballstáit d’oibreoirí aerárthaí faoin 30 Samhain 2023 faoi Threoir 2003/87/CE ar choinníoll gurb ionann agus nialas an fachtóir fáis earnála le haghaidh astaíochtaí 2022, atá le foilsiú ag ICAO.

| (42) | Tá cur chuige cuimsitheach i leith na nuálaíochta tábhachtach chun cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a bhaint amach agus d’iomaíochas an tionscail Eorpaigh. Tá tábhacht ar leith ag baint leis sin d’earnálacha atá deacair le dícharbónú, amhail an eitlíocht agus an loingseoireacht, i gcás inar gá meascán d’fheabhsuithe oibríochtúla, breoslaí aeráidneodracha malartacha agus réitigh teicneolaíochta a úsáid. Dá bhrí sin, ba cheart go n-áiritheodh Ballstáit nach gcuireann na forálacha náisiúnta maidir le trasuí bac ar nuálaíochtaí agus go bhfuil siad neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de. Ar leibhéal an Aontais, tacaítear leis na hiarrachtaí taighde agus nuálaíochta is gá, i measc nithe eile, tríd an gclár Fís Eorpach – an Clár Réime um Thaighde agus um Nuálaíocht, lena n-áirítear cistiú suntasach agus ionstraimí nua do na hearnálacha a thagann faoi EU ETS. |
| --- | --- |

(42)

Tá cur chuige cuimsitheach i leith na nuálaíochta tábhachtach chun cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip a bhaint amach agus d’iomaíochas an tionscail Eorpaigh. Tá tábhacht ar leith ag baint leis sin d’earnálacha atá deacair le dícharbónú, amhail an eitlíocht agus an loingseoireacht, i gcás inar gá meascán d’fheabhsuithe oibríochtúla, breoslaí aeráidneodracha malartacha agus réitigh teicneolaíochta a úsáid. Dá bhrí sin, ba cheart go n-áiritheodh Ballstáit nach gcuireann na forálacha náisiúnta maidir le trasuí bac ar nuálaíochtaí agus go bhfuil siad neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de. Ar leibhéal an Aontais, tacaítear leis na hiarrachtaí taighde agus nuálaíochta is gá, i measc nithe eile, tríd an gclár Fís Eorpach – an Clár Réime um Thaighde agus um Nuálaíocht, lena n-áirítear cistiú suntasach agus ionstraimí nua do na hearnálacha a thagann faoi EU ETS.

| (43) | Tá an Ciste don Nuálaíocht, a bunaíodh le Treoir 2003/87/CE, le tacú le taighde a dhéanamh ar réitigh dhícharbónaithe, lena n-áirítear teicneolaíochtaí astaíochtaí nialasacha, agus leis na réitigh sin a fhorbairt agus a chur in úsáid, agus tá sé le tionchar earnáil na heitlíochta ar an aeráid agus ar an gcomhshaol a laghdú. Tá sé le tacú freisin leis an leictriú agus le gníomhaíochtaí chun tionchair fhoriomlána na heitlíochta a laghdú. |
| --- | --- |

(43)

Tá an Ciste don Nuálaíocht, a bunaíodh le Treoir 2003/87/CE, le tacú le taighde a dhéanamh ar réitigh dhícharbónaithe, lena n-áirítear teicneolaíochtaí astaíochtaí nialasacha, agus leis na réitigh sin a fhorbairt agus a chur in úsáid, agus tá sé le tionchar earnáil na heitlíochta ar an aeráid agus ar an gcomhshaol a laghdú. Tá sé le tacú freisin leis an leictriú agus le gníomhaíochtaí chun tionchair fhoriomlána na heitlíochta a laghdú.

| (44) | Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na Treorach sin, eadhon chun rannchuidiú na heitlíochta le sprioc an Aontais chun astaíochtaí a laghdú ar fud an gheilleagair a áirithiú agus CORSIA a chur chun feidhme go hiomchuí i ndlí an Aontais, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fairsinge agus a héifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú. |
| --- | --- |

(44)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na Treorach sin, eadhon chun rannchuidiú na heitlíochta le sprioc an Aontais chun astaíochtaí a laghdú ar fud an gheilleagair a áirithiú agus CORSIA a chur chun feidhme go hiomchuí i ndlí an Aontais, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fairsinge agus a héifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

| (45) | Ba cheart do na Ballstáit an Treoir seo a thrasuí faoin 31 Nollaig 2023 i bhfianaise an ghá atá le gníomhaíocht phráinneach ar son na haeráide agus i bhfianaise an ghá atá ann go rannchuideoidh gach earnáil le hastaíochtaí a laghdú ar bhealach costéifeachtach. |
| --- | --- |

(45)

Ba cheart do na Ballstáit an Treoir seo a thrasuí faoin 31 Nollaig 2023 i bhfianaise an ghá atá le gníomhaíocht phráinneach ar son na haeráide agus i bhfianaise an ghá atá ann go rannchuideoidh gach earnáil le hastaíochtaí a laghdú ar bhealach costéifeachtach.

| (46) | D’fhéadfaí an t-ualach riaracháin a choinneáil chomh híseal agus is féidir dá ndéanfaí nósanna imeachta riaracháin a shimpliú agus a chur in oiriúint don dea-chleachtas. |
| --- | --- |

(46)

D’fhéadfaí an t-ualach riaracháin a choinneáil chomh híseal agus is féidir dá ndéanfaí nósanna imeachta riaracháin a shimpliú agus a chur in oiriúint don dea-chleachtas.

| (47) | Ba cheart, dá bhrí sin, Treoir 2003/87/CE a leasú dá réir sin, |
| --- | --- |

(47)

Ba cheart, dá bhrí sin, Treoir 2003/87/CE a leasú dá réir sin,

TAR ÉIS AN TREOIR SEO A GHLACADH:

Airteagal 1

Leasuithe ar Threoir 2003/87/CE

Leasaítear Treoir 2003/87/CE mar a leanas:

| (1) | in Airteagal 3, cuirtear an pointe seo a leanas leis:






  ‘(v) | ciallaíonn ‘éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2’ na héifeachtaí ar an aeráid a bhíonn ag ocsaídí nítrigine (NOx), cáithníní súiche agus speicis sulfair ocsaídithe nuair a scaoiltear iad, le linn dóchán breosla, agus na héifeachtaí ó ghal uisce, lena n-áirítear conairí comhdhlúthaithe, ó aerárthach a rinne gníomhaíocht eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I;’; |
| --- | --- | --- |

(1)

in Airteagal 3, cuirtear an pointe seo a leanas leis:

‘(v)

ciallaíonn ‘éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2’ na héifeachtaí ar an aeráid a bhíonn ag ocsaídí nítrigine (NOx), cáithníní súiche agus speicis sulfair ocsaídithe nuair a scaoiltear iad, le linn dóchán breosla, agus na héifeachtaí ó ghal uisce, lena n-áirítear conairí comhdhlúthaithe, ó aerárthach a rinne gníomhaíocht eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I;’;

2

| (2) | leasaítear Airteagal 3c mar a leanas:






  (a) | scriostar mír 2; |
| --- | --- | --- |

(2)

leasaítear Airteagal 3c mar a leanas:

(a)

scriostar mír 2;

| (b) | cuirtear na míreanna seo a leanas isteach:

  ‘5.   Cinnfidh an Coimisiún cainníocht iomlán na lamháltas atá le leithdháileadh i ndáil le hoibreoirí aerárthaí don bhliain 2024 ar bhonn leithdháileadh iomlán na lamháltas i ndáil le hoibreoirí aerárthaí a rinne gníomhaíochtaí eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I sa bhliain 2023, arna laghdú de réir an fhachtóra laghdaithe línigh dá dtagraítear in Airteagal 9, agus foilseoidh sé an chainníocht sin, chomh maith le méid an lamháltais saor in aisce a bheadh i bhfeidhm in 2024 faoi na rialacha maidir le leithdháileadh saor in aisce a bhí i bhfeidhm roimh na leasuithe a tugadh isteach le Treoir (AE) 2023/958 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*1).


  6.   Don tréimhse ón 1 Eanáir 2024 go dtí an 31 Nollaig 2030, déanfar uasmhéid 20 milliún de chainníocht iomlán na lamháltas dá dtagraítear i mír 5 a chur i leataobh i leith oibreoirí aerárthaí tráchtála, ar bhonn trédhearcach, córa comhionainne agus neamh-idirdhealaitheach, chun breoslaí eitlíochta inbhuanaithe, agus breoslaí eitlíochta eile nach ndíorthaítear ó bhreoslaí iontaise, arna sainaithint i rialachán maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú le haghaidh aeriompar inbhuanaithe mar bhreoslaí a chuirtear san áireamh le haghaidh sciar íosta na mbreoslaí eitlíochta inbhuanaithe a bhaint amach a cheanglaítear, faoin Rialachán sin, a bheith i mbreosla eitlíochta a chuireann soláthróirí breosla eitlíochta ar fáil d’oibreoirí aerárthaí in aerfoirt an Aontais, a úsáid le haghaidh eitiltí foshonacha nach mór lamháltais a thabhairt suas ina leith i gcomhréir le hAirteagal 12(3) den Treoir seo. I gcás nach féidir breosla eitlíochta incháilithe a shannadh go fisiciúil in aerfort d’eitilt shonrach, beidh na lamháltais a chuirtear i leataobh faoin bhfomhír seo ar fáil do bhreoslaí eitlíochta incháilithe arna gcur ar bord ag an aerfort sin i gcomhréir leis na hastaíochtaí ó eitiltí an oibreora aerárthaí ón aerfort sin nach mór lamháltais a thabhairt suas ina leith i gcomhréir le hAirteagal 12(3) den Treoir seo.
  Leithdháilfidh na Ballstáit na lamháltais a chuirtear i leataobh faoin gcéad fhomhír den mhír seo chun cuid den difreálach praghsanna idir úsáid ceirisín iontaise agus úsáid na mbreoslaí eitlíochta incháilithe ábhartha, nó an difreálach praghsanna uile sin, a chumhdach, agus dreasachtaí ó thaobh phraghas an charbóin de agus ó thaobh íosleibhéil chomhchuibhithe an chánachais ar bhreoslaí iontaise de á gcur san áireamh. Agus an difreálach praghsanna sin á ríomh, cuirfidh an Coimisiún san áireamh an tuarascáil theicniúil arna foilsiú ag Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh faoi rialachán maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú le haghaidh aeriompar inbhuanaithe. Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an cistiú infheicthe faoin mír seo ar bhealach a chomhfhreagraíonn do na ceanglais atá in Airteagal 30m(1), pointí (a) agus (b), den Treoir seo.
  Leis na lamháltais a leithdháiltear faoin mír seo, cumhdófar an méid seo a leanas:






  (a) | 70 % den difreálach praghsanna atá fágtha idir úsáid ceirisín iontaise agus hidrigine ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh, agus bithbhreoslaí ardfhorbartha mar a shainmhínítear in Airteagal 2, an dara mír, pointe (34), de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*2), a bhfuil fachtóir astaíochta nialasach acu faoi Iarscríbhinn IV nó faoin ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 14 den Treoir seo; |
| --- | --- | --- |

(b)

cuirtear na míreanna seo a leanas isteach:

‘5.   Cinnfidh an Coimisiún cainníocht iomlán na lamháltas atá le leithdháileadh i ndáil le hoibreoirí aerárthaí don bhliain 2024 ar bhonn leithdháileadh iomlán na lamháltas i ndáil le hoibreoirí aerárthaí a rinne gníomhaíochtaí eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I sa bhliain 2023, arna laghdú de réir an fhachtóra laghdaithe línigh dá dtagraítear in Airteagal 9, agus foilseoidh sé an chainníocht sin, chomh maith le méid an lamháltais saor in aisce a bheadh i bhfeidhm in 2024 faoi na rialacha maidir le leithdháileadh saor in aisce a bhí i bhfeidhm roimh na leasuithe a tugadh isteach le Treoir (AE) 2023/958 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*1).

6.   Don tréimhse ón 1 Eanáir 2024 go dtí an 31 Nollaig 2030, déanfar uasmhéid 20 milliún de chainníocht iomlán na lamháltas dá dtagraítear i mír 5 a chur i leataobh i leith oibreoirí aerárthaí tráchtála, ar bhonn trédhearcach, córa comhionainne agus neamh-idirdhealaitheach, chun breoslaí eitlíochta inbhuanaithe, agus breoslaí eitlíochta eile nach ndíorthaítear ó bhreoslaí iontaise, arna sainaithint i rialachán maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú le haghaidh aeriompar inbhuanaithe mar bhreoslaí a chuirtear san áireamh le haghaidh sciar íosta na mbreoslaí eitlíochta inbhuanaithe a bhaint amach a cheanglaítear, faoin Rialachán sin, a bheith i mbreosla eitlíochta a chuireann soláthróirí breosla eitlíochta ar fáil d’oibreoirí aerárthaí in aerfoirt an Aontais, a úsáid le haghaidh eitiltí foshonacha nach mór lamháltais a thabhairt suas ina leith i gcomhréir le hAirteagal 12(3) den Treoir seo. I gcás nach féidir breosla eitlíochta incháilithe a shannadh go fisiciúil in aerfort d’eitilt shonrach, beidh na lamháltais a chuirtear i leataobh faoin bhfomhír seo ar fáil do bhreoslaí eitlíochta incháilithe arna gcur ar bord ag an aerfort sin i gcomhréir leis na hastaíochtaí ó eitiltí an oibreora aerárthaí ón aerfort sin nach mór lamháltais a thabhairt suas ina leith i gcomhréir le hAirteagal 12(3) den Treoir seo.

Leithdháilfidh na Ballstáit na lamháltais a chuirtear i leataobh faoin gcéad fhomhír den mhír seo chun cuid den difreálach praghsanna idir úsáid ceirisín iontaise agus úsáid na mbreoslaí eitlíochta incháilithe ábhartha, nó an difreálach praghsanna uile sin, a chumhdach, agus dreasachtaí ó thaobh phraghas an charbóin de agus ó thaobh íosleibhéil chomhchuibhithe an chánachais ar bhreoslaí iontaise de á gcur san áireamh. Agus an difreálach praghsanna sin á ríomh, cuirfidh an Coimisiún san áireamh an tuarascáil theicniúil arna foilsiú ag Gníomhaireacht Sábháilteachta Eitlíochta an Aontais Eorpaigh faoi rialachán maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú le haghaidh aeriompar inbhuanaithe. Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh an cistiú infheicthe faoin mír seo ar bhealach a chomhfhreagraíonn do na ceanglais atá in Airteagal 30m(1), pointí (a) agus (b), den Treoir seo.

Leis na lamháltais a leithdháiltear faoin mír seo, cumhdófar an méid seo a leanas:

(a)

70 % den difreálach praghsanna atá fágtha idir úsáid ceirisín iontaise agus hidrigine ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh, agus bithbhreoslaí ardfhorbartha mar a shainmhínítear in Airteagal 2, an dara mír, pointe (34), de Threoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*2), a bhfuil fachtóir astaíochta nialasach acu faoi Iarscríbhinn IV nó faoin ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 14 den Treoir seo;

| (b) | 95 % den difreálach praghsanna atá fágtha idir úsáid ceirisín iontaise agus breoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamhbhitheolaíoch i gcomhréir le hAirteagal 25 de Threoir (AE) 2018/2001, a úsáidtear san eitlíocht, a bhfuil fachtóir astaíochta nialasach acu faoi Iarscríbhinn IV nó faoin ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 14 den Treoir seo; |
| --- | --- |

(b)

95 % den difreálach praghsanna atá fágtha idir úsáid ceirisín iontaise agus breoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamhbhitheolaíoch i gcomhréir le hAirteagal 25 de Threoir (AE) 2018/2001, a úsáidtear san eitlíocht, a bhfuil fachtóir astaíochta nialasach acu faoi Iarscríbhinn IV nó faoin ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 14 den Treoir seo;

| (c) | 100 % den difreálach praghsanna atá fágtha idir úsáid ceirisín iontaise agus aon bhreosla eitlíochta incháilithe nach bhfuil díorthaithe ó bhreoslaí iontaise a chumhdaítear leis an gcéad fhomhír den mhír seo, ag aerfoirt atá suite ar oileáin atá níos lú ná 10 000 km2 agus nach bhfuil aon nasc bóthair nó iarnróid acu leis an mórthír, ag aerfoirt nach bhfuil sách mór chun iad a shainmhíniú mar aerfoirt de chuid an Aontais i gcomhréir le rialachán maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú le haghaidh aeriompar inbhuanaithe agus ag aerfoirt atá lonnaithe i gceann de na réigiúin is forimeallaí; |
| --- | --- |

(c)

100 % den difreálach praghsanna atá fágtha idir úsáid ceirisín iontaise agus aon bhreosla eitlíochta incháilithe nach bhfuil díorthaithe ó bhreoslaí iontaise a chumhdaítear leis an gcéad fhomhír den mhír seo, ag aerfoirt atá suite ar oileáin atá níos lú ná 10 000 km2 agus nach bhfuil aon nasc bóthair nó iarnróid acu leis an mórthír, ag aerfoirt nach bhfuil sách mór chun iad a shainmhíniú mar aerfoirt de chuid an Aontais i gcomhréir le rialachán maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú le haghaidh aeriompar inbhuanaithe agus ag aerfoirt atá lonnaithe i gceann de na réigiúin is forimeallaí;

| (d) | i gcásanna seachas na cinn dá dtagraítear i bpointí (a), (b) agus (c), 50 % den difreálach praghsanna atá fágtha idir úsáid ceirisín iontaise agus aon bhreosla eitlíochta incháilithe nach bhfuil díorthaithe ó bhreoslaí iontaise a chumhdaítear leis an gcéad fhomhír den mhír seo. |
| --- | --- |

(d)

i gcásanna seachas na cinn dá dtagraítear i bpointí (a), (b) agus (c), 50 % den difreálach praghsanna atá fágtha idir úsáid ceirisín iontaise agus aon bhreosla eitlíochta incháilithe nach bhfuil díorthaithe ó bhreoslaí iontaise a chumhdaítear leis an gcéad fhomhír den mhír seo.

I leithdháileadh na lamháltas faoin mír seo, féadfar tacaíocht a d’fhéadfaí a fháil ó scéimeanna eile ar an leibhéal náisiúnta a chur san áireamh.

Ar bhonn bliantúil, féadfaidh oibreoirí aerárthaí tráchtála iarratas a dhéanamh ar leithdháileadh lamháltas atá bunaithe ar chainníocht gach breosla eitlíochta incháilithe dá dtagraítear sa mhír seo a úsáidtear ar eitiltí nach mór lamháltais a thabhairt suas ina leith i gcomhréir le hAirteagal 12(3) idir an 1 Eanáir 2024 agus an 31 Nollaig 2030, cé is moite d’eitiltí a meastar an ceanglas sin a bheith comhlíonta ina leith de bhun Airteagal 28a(1). Más rud é, i mbliain áirithe, go bhfuil an t-éileamh ar lamháltais le haghaidh úsáid breoslaí den sórt sin níos airde ná na lamháltais atá ar fáil, laghdófar cainníocht na lamháltas ar bhealach aonfhoirmeach do na hoibreoirí aerárthaí uile a mbaineann leithdháileadh na bliana sin leo.

Foilseoidh an Coimisiún, in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh, na mionsonraí maidir leis an meándifríocht ó thaobh costais de idir ceirisín iontaise, agus aird á tabhairt ar dhreasachtaí ó thaobh phraghas an charbóin agus íosleibhéil chomhchuibhithe an chánachais ar bhreoslaí iontaise de, agus ar na breoslaí eitlíochta incháilithe ábhartha, ar bhonn bliantúil don bhliain roimhe sin.

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Treoir seo a fhorlíonadh trí rialacha mionsonraithe a bhunú maidir le ríomh bliantúil na difríochta ó thaobh costais de dá dtagraítear sa séú fomhír den mhír seo, maidir le leithdháileadh na lamháltas le haghaidh úsáid na mbreoslaí a shainaithnítear sa chéad fhomhír den mhír seo agus maidir le ríomh na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa arna spáráil mar thoradh ar úsáid breoslaí mar a thuairiscítear faoin ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 14(1), agus trí na socruithe a bhunú chun dreasachtaí ó thaobh phraghas an charbóin agus íosleibhéil chomhchuibhithe an chánachais ar bhreoslaí iontaise de a chur san áireamh.

Faoin 1 Eanáir 2028, déanfaidh an Coimisiún meastóireacht maidir le cur i bhfeidhm na míre seo agus cuirfidh sé torthaí na meastóireachta sin faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle go tráthúil. I gcás inarb iomchuí, féadfaidh togra reachtach a bheith ag gabháil leis an tuarascáil chun méid lamháltas a leithdháileadh a mbeadh uasteorainn agus teorainn ama leo go dtí an 31 Nollaig 2034 chun úsáid na mbreoslaí a shainaithnítear sa chéad fhomhír den mhír seo a dhreasú tuilleadh, go háirithe úsáid na mbreoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamhbhitheolaíoch i gcomhréir le hAirteagal 25 de Threoir (AE) 2018/2001, ar breoslaí iad a úsáidtear san eitlíocht, agus a bhfuil fachtóir astaíochta nialasach acu faoi Iarscríbhinn IV nó faoin ngníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 14 den Treoir seo.

Ón 1 Eanáir 2028, déanfaidh an Coimisiún meastóireacht ar chur i bhfeidhm na míre seo sa tuarascáil bhliantúil a cheanglaítear air a thíolacadh de bhun Airteagal 10(5).

7.   I ndáil le heitiltí a imíonn ó aeradróm atá lonnaithe in LEE agus a thuirlingíonn in aeradróm atá lonnaithe in LEE, san Eilvéis nó sa Ríocht Aontaithe, agus nach raibh cumhdaithe ag EU ETS in 2023, méadófar cainníocht iomlán na lamháltas atá le leithdháileadh ar oibreoirí aerárthaí faoi leibhéil na leithdháiltí, lena n-áirítear leithdháileadh saor in aisce agus ceantáil, a dhéanfaí dá mbeidís cumhdaithe ag EU ETS sa bhliain sin, arna laghdú leis an bhfachtóir laghdaithe línigh dá dtagraítear in Airteagal 9.

8.   De mhaolú ar Airteagal 12(3), Airteagal 14(3) agus Airteagal 16, déanfaidh Ballstáit na ceanglais a leagtar amach sna forálacha sin atá le sásamh a mheas agus ní ghníomhóidh siad i gcoinne oibreoirí aerárthaí i ndáil le hastaíochtaí a scaoiltear go dtí an 31 Nollaig 2030 ó eitiltí idir aeradróm atá lonnaithe i gceann de na réigiúin is forimeallaí de Bhallstát agus aeradróm atá lonnaithe sa Bhallstát céanna, lena n-áirítear aeradróm eile atá lonnaithe sa réigiún is forimeallaí céanna nó i réigiúin is forimeallaí eile den Bhallstát céanna.

(*1)  Treoir (AE) 2023/958 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann le rannchuidiú na heitlíochta le sprioc an Aontais astaíochtaí a laghdú ar fud an gheilleagair agus le cur chun feidhme iomchuí birt dhomhanda mhargadhbhunaithe (IO L 130, 16.5.2023, lch. 115)."

*1

(*2)  Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82).’
  "

*2

| (3) | leasaítear Airteagal 3d mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

  ‘1.   Sna blianta 2024 agus 2025, déanfar 15 % de na lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 3c(5) agus (7), mar aon le 25 % in 2024 agus 50 % in 2025, faoi seach, den 85 % atá fágtha de na lamháltais sin, a mbeadh leithdháileadh saor in aisce tarlaithe ina leith, a chur ar ceant, cé is moite de chainníochtaí na lamháltas dá dtagraítear in Airteagal 3c(6) agus Airteagal 10a(8), an ceathrú fomhír. Leithdháilfear an chuid de na lamháltais atá fágtha le haghaidh na mblianta sin saor in aisce.
  Ón 1 Eanáir 2026, déanfar an chainníocht ar fad de na lamháltais a mbeadh leithdháileadh saor in aisce tarlaithe ina leith sa bhliain sin a chur ar ceant, cé is moite de chainníocht na lamháltas dá dtagraítear in Airteagal 3c(6) agus Airteagal 10a(8), an ceathrú fomhír.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(3)

leasaítear Airteagal 3d mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

‘1.   Sna blianta 2024 agus 2025, déanfar 15 % de na lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 3c(5) agus (7), mar aon le 25 % in 2024 agus 50 % in 2025, faoi seach, den 85 % atá fágtha de na lamháltais sin, a mbeadh leithdháileadh saor in aisce tarlaithe ina leith, a chur ar ceant, cé is moite de chainníochtaí na lamháltas dá dtagraítear in Airteagal 3c(6) agus Airteagal 10a(8), an ceathrú fomhír. Leithdháilfear an chuid de na lamháltais atá fágtha le haghaidh na mblianta sin saor in aisce.

Ón 1 Eanáir 2026, déanfar an chainníocht ar fad de na lamháltais a mbeadh leithdháileadh saor in aisce tarlaithe ina leith sa bhliain sin a chur ar ceant, cé is moite de chainníocht na lamháltas dá dtagraítear in Airteagal 3c(6) agus Airteagal 10a(8), an ceathrú fomhír.’

| (b) | cuirtear an mhír seo a leanas isteach:

  ‘1a.   Leithdháilfear lamháltais a leithdháiltear saor in aisce ar oibreoirí aerárthaí go comhréireach lena sciar d’astaíochtaí fíoraithe ó ghníomhaíochtaí eitlíochta arna dtuairisciú le haghaidh 2023. Cuirfear san áireamh sa ríomh sin freisin astaíochtaí fíoraithe ó ghníomhaíochtaí eitlíochta arna dtuairisciú i ndáil le heitiltí nach gcumhdaítear le EU ETS ach ón 1 Eanáir 2024. Faoin 30 Meitheamh den bhliain ábhartha, eiseoidh na húdaráis inniúla na lamháltais a leithdháiltear saor in aisce don bhliain sin.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an mhír seo a leanas isteach:

‘1a.   Leithdháilfear lamháltais a leithdháiltear saor in aisce ar oibreoirí aerárthaí go comhréireach lena sciar d’astaíochtaí fíoraithe ó ghníomhaíochtaí eitlíochta arna dtuairisciú le haghaidh 2023. Cuirfear san áireamh sa ríomh sin freisin astaíochtaí fíoraithe ó ghníomhaíochtaí eitlíochta arna dtuairisciú i ndáil le heitiltí nach gcumhdaítear le EU ETS ach ón 1 Eanáir 2024. Faoin 30 Meitheamh den bhliain ábhartha, eiseoidh na húdaráis inniúla na lamháltais a leithdháiltear saor in aisce don bhliain sin.’

| (c) | scriostar mír 2; |
| --- | --- |

(c)

scriostar mír 2;

| (d) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 3 agus 4:

  ‘3.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Treoir seo a fhorlíonadh a mhéid a bhaineann leis na socruithe mionsonraithe maidir le ceantáil lamháltas eitlíochta ag Ballstáit i gcomhréir le míreanna 1 agus 1a den Airteagal seo, lena n-áirítear na socruithe mionsonraithe don cheantáil ar gá leo chun sciar d’ioncam a aistriú ó cheantáil den sórt sin chuig buiséad ginearálta an Aontais mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE). Maidir le cainníocht na lamháltas atá le cur ar ceant i ngach tréimhse ag gach Ballstát, beidh an líon sin i gcomhréir le sciar an Bhallstáit de na hastaíochtaí eitlíochta iomlána sannta le haghaidh na mBallstát go léir don bhliain tagartha arna dtuairisciú de bhun Airteagal 14(3) agus arna bhfíorú de bhun Airteagal 15. Maidir le gach tréimhse dá dtagraítear in Airteagal 13, is é a bheidh sa bhliain tagartha an bhliain féilire dar críoch 24 mhí roimh thús na tréimhse lena mbaineann an ceant. Áiritheofar, leis na gníomhartha tarmligthe, go n-urramaítear na prionsabail a leagtar amach sa chéad fhomhír d’Airteagal 10(4).


  4.   Cinnfidh Ballstáit an úsáid a bhainfear as ioncam a ghintear ó cheantáil lamháltas a chumhdaítear faoin gChaibidil seo, seachas le haghaidh an ioncaim a bhunaítear mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, CFAE agus a iontráiltear i mbuiséad ginearálta an Aontais. Úsáidfidh na Ballstáit an t-ioncam a ghintear ó lamháltais a cheantáil nó a choibhéis i luach airgeadais i gcomhréir le hAirteagal 10(3) den Treoir seo.’
  ; |
| --- | --- |

(d)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 3 agus 4:

‘3.   Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Treoir seo a fhorlíonadh a mhéid a bhaineann leis na socruithe mionsonraithe maidir le ceantáil lamháltas eitlíochta ag Ballstáit i gcomhréir le míreanna 1 agus 1a den Airteagal seo, lena n-áirítear na socruithe mionsonraithe don cheantáil ar gá leo chun sciar d’ioncam a aistriú ó cheantáil den sórt sin chuig buiséad ginearálta an Aontais mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE). Maidir le cainníocht na lamháltas atá le cur ar ceant i ngach tréimhse ag gach Ballstát, beidh an líon sin i gcomhréir le sciar an Bhallstáit de na hastaíochtaí eitlíochta iomlána sannta le haghaidh na mBallstát go léir don bhliain tagartha arna dtuairisciú de bhun Airteagal 14(3) agus arna bhfíorú de bhun Airteagal 15. Maidir le gach tréimhse dá dtagraítear in Airteagal 13, is é a bheidh sa bhliain tagartha an bhliain féilire dar críoch 24 mhí roimh thús na tréimhse lena mbaineann an ceant. Áiritheofar, leis na gníomhartha tarmligthe, go n-urramaítear na prionsabail a leagtar amach sa chéad fhomhír d’Airteagal 10(4).

4.   Cinnfidh Ballstáit an úsáid a bhainfear as ioncam a ghintear ó cheantáil lamháltas a chumhdaítear faoin gChaibidil seo, seachas le haghaidh an ioncaim a bhunaítear mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, CFAE agus a iontráiltear i mbuiséad ginearálta an Aontais. Úsáidfidh na Ballstáit an t-ioncam a ghintear ó lamháltais a cheantáil nó a choibhéis i luach airgeadais i gcomhréir le hAirteagal 10(3) den Treoir seo.’

| (4) | scriostar Airteagail 3e agus 3f; |
| --- | --- |

(4)

scriostar Airteagail 3e agus 3f;

| (5) | leasaítear Airteagal 11a mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 1, 2 agus 3:

  ‘1.   Faoi réir mhíreanna 2 agus 3 den Airteagal seo, beidh oibreoirí aerárthaí a bhfuil deimhniú aeroibreora acu a d’eisigh Ballstát nó atá cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin, in ann na haonaid seo a leanas a úsáid chun a n-oibleagáidí a chomhlíonadh maidir le haonaid a chealú i leith na cainníochta a bhfuil fógra tugtha ina leith de bhun Airteagal 12(6) mar a leagtar síos in Airteagal 12(9):






  (a) | creidmheasanna atá údaraithe ag páirtithe atá rannpháirteach sa sásra a bunaíodh faoi Airteagal 6(4) de Chomhaontú Pháras; |
| --- | --- | --- | --- |

(5)

leasaítear Airteagal 11a mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 1, 2 agus 3:

‘1.   Faoi réir mhíreanna 2 agus 3 den Airteagal seo, beidh oibreoirí aerárthaí a bhfuil deimhniú aeroibreora acu a d’eisigh Ballstát nó atá cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin, in ann na haonaid seo a leanas a úsáid chun a n-oibleagáidí a chomhlíonadh maidir le haonaid a chealú i leith na cainníochta a bhfuil fógra tugtha ina leith de bhun Airteagal 12(6) mar a leagtar síos in Airteagal 12(9):

(a)

creidmheasanna atá údaraithe ag páirtithe atá rannpháirteach sa sásra a bunaíodh faoi Airteagal 6(4) de Chomhaontú Pháras;

| (b) | creidmheasanna atá údaraithe ag páirtithe atá rannpháirteach i gcláir chreidmheasa ar mheas Comhairle ICAO go raibh siad incháilithe arna sainaithint sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 8; |
| --- | --- |

(b)

creidmheasanna atá údaraithe ag páirtithe atá rannpháirteach i gcláir chreidmheasa ar mheas Comhairle ICAO go raibh siad incháilithe arna sainaithint sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 8;

| (c) | creidmheasanna atá údaraithe ag páirtithe i gcomhaontuithe de bhun mhír 5; |
| --- | --- |

(c)

creidmheasanna atá údaraithe ag páirtithe i gcomhaontuithe de bhun mhír 5;

| (d) | creidmheasanna a eisíodh i ndáil le tionscadail ar leibhéal an Aontais de bhun Airteagal 24a. |
| --- | --- |

(d)

creidmheasanna a eisíodh i ndáil le tionscadail ar leibhéal an Aontais de bhun Airteagal 24a.

2.   Féadfar na haonaid dá dtagraítear i mír 1, pointí (a) agus (b), a úsáid má chomhlíontar na coinníollacha a leanas:

| (a) | tionscnaítear iad ó Stát ar Páirtí é i gComhaontú Pháras tráth na húsáide; |
| --- | --- |

(a)

tionscnaítear iad ó Stát ar Páirtí é i gComhaontú Pháras tráth na húsáide;

| (b) | tionscnaíonn siad ó Stát atá liostaithe sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) mar thír atá rannpháirteach sa Scéim Fritháirithe agus Laghdaithe Carbóin don Eitlíocht Idirnáisiúnta (CORSIA) de chuid ICAO. Ní bheidh feidhm ag an gcoinníoll sin maidir le hastaíochtaí arna scaoileadh roimh 2027, ná ní bheidh feidhm aige maidir le tíortha is lú forbairt ná Stáit oileánacha bheaga i mbéal forbartha, mar a shainmhíníonn na Náisiúin Aontaithe iad, seachas na Stáit sin a bhfuil a OTI per capita cothrom le meán an Aontais nó níos mó ná meán an Aontais. |
| --- | --- |

(b)

tionscnaíonn siad ó Stát atá liostaithe sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) mar thír atá rannpháirteach sa Scéim Fritháirithe agus Laghdaithe Carbóin don Eitlíocht Idirnáisiúnta (CORSIA) de chuid ICAO. Ní bheidh feidhm ag an gcoinníoll sin maidir le hastaíochtaí arna scaoileadh roimh 2027, ná ní bheidh feidhm aige maidir le tíortha is lú forbairt ná Stáit oileánacha bheaga i mbéal forbartha, mar a shainmhíníonn na Náisiúin Aontaithe iad, seachas na Stáit sin a bhfuil a OTI per capita cothrom le meán an Aontais nó níos mó ná meán an Aontais.

3.   Féadfar na haonaid dá dtagraítear i mír 1, pointí (a), (b) agus (c), a úsáid má tá na socruithe is gá i bhfeidhm chun go bhféadfaidh na páirtithe rannpháirteacha údarú a thabhairt, má dhéantar coigeartuithe tráthúla ar thuairisciú astaíochtaí antrapaigineacha trí fhoinsí agus aistrithe trí linnte a chumhdaítear le rannchuidiú na bpáirtithe rannpháirteacha a chinntear go náisiúnta, agus má sheachnaítear comhaireamh dúbailte agus glanmhéadú in astaíochtaí domhanda.

Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena leagtar síos ceanglais mhionsonraithe le haghaidh na socruithe dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo, ina bhféadfaí ceanglais tuairiscithe agus clárlainne a áireamh, agus le haghaidh na Stáit nó cláir a chuireann na socruithe sin i bhfeidhm a liostú. Cuirfear san áireamh sna socruithe sin na solúbthachtaí atá ar fáil do thíortha is lú forbairt agus Stáit oileánacha bheaga i mbéal forbartha i gcomhréir le mír 2 den Airteagal seo. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).’

| (b) | scriostar mír 4; |
| --- | --- |

(b)

scriostar mír 4;

| (c) | cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘8.   Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena liostaítear aonaid ar mheas Comhairle ICAO go raibh siad incháilithe, agus a chomhlíonann na coinníollacha a leagtar amach i míreanna 2 agus 3 den Airteagal seo. Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme freisin chun an liosta sin a thabhairt cothrom le dáta, de réir mar is iomchuí. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).’
  ; |
| --- | --- |

(c)

cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘8.   Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena liostaítear aonaid ar mheas Comhairle ICAO go raibh siad incháilithe, agus a chomhlíonann na coinníollacha a leagtar amach i míreanna 2 agus 3 den Airteagal seo. Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme freisin chun an liosta sin a thabhairt cothrom le dáta, de réir mar is iomchuí. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).’

| (6) | leasaítear Airteagal 12 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 6:

  ‘6.   I gcomhréir leis an modheolaíocht a leagtar amach sa ghníomh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 8 den Airteagal seo, ríomhfaidh na Ballstáit na ceanglais fritháirimh gach bliain don bhliain féilire roimhe sin i leith eitiltí go dtí Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3), amach as Stáit den sórt sin agus idir Stáit den sórt sin, agus i leith eitiltí idir an Eilvéis nó an Ríocht Aontaithe agus Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3), agus faoin 30 Samhain gach bliain, cuirfidh siad na hoibreoirí aerárthaí ar an eolas.
  I gcomhréir leis an modheolaíocht a leagtar amach sa ghníomh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 8 den Airteagal seo, ríomhfaidh na Ballstáit freisin na ceanglais fritháirimh iomlána deiridh a bhaineann le tréimhse chomhlíontachta CORSIA ar leith agus, faoin 30 Samhain den bhliain tar éis na bliana deiridh den tréimhse chomhlíontachta CORSIA ábhartha, cuirfidh siad na hoibreoirí aerárthaí a chomhlíonann na coinníollacha na ceanglais a leagtar amach sa tríú fomhír den mhír seo ar an eolas.
  Cuirfidh na Ballstáit oibreoirí aerárthaí a chomhlíonann na coinníollacha uile seo a leanas ar an eolas faoi leibhéal an fhritháirimh:






  (a) | tá deimhniú aeroibreora a d’eisigh Ballstát ag na hoibreoirí aerárthaí nó tá siad cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin; agus |
| --- | --- | --- | --- |

(6)

leasaítear Airteagal 12 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 6:

‘6.   I gcomhréir leis an modheolaíocht a leagtar amach sa ghníomh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 8 den Airteagal seo, ríomhfaidh na Ballstáit na ceanglais fritháirimh gach bliain don bhliain féilire roimhe sin i leith eitiltí go dtí Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3), amach as Stáit den sórt sin agus idir Stáit den sórt sin, agus i leith eitiltí idir an Eilvéis nó an Ríocht Aontaithe agus Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3), agus faoin 30 Samhain gach bliain, cuirfidh siad na hoibreoirí aerárthaí ar an eolas.

I gcomhréir leis an modheolaíocht a leagtar amach sa ghníomh cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 8 den Airteagal seo, ríomhfaidh na Ballstáit freisin na ceanglais fritháirimh iomlána deiridh a bhaineann le tréimhse chomhlíontachta CORSIA ar leith agus, faoin 30 Samhain den bhliain tar éis na bliana deiridh den tréimhse chomhlíontachta CORSIA ábhartha, cuirfidh siad na hoibreoirí aerárthaí a chomhlíonann na coinníollacha na ceanglais a leagtar amach sa tríú fomhír den mhír seo ar an eolas.

Cuirfidh na Ballstáit oibreoirí aerárthaí a chomhlíonann na coinníollacha uile seo a leanas ar an eolas faoi leibhéal an fhritháirimh:

(a)

tá deimhniú aeroibreora a d’eisigh Ballstát ag na hoibreoirí aerárthaí nó tá siad cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin; agus

| (b) | scaoileann siad astaíochtaí bliantúla CO2 atá níos mó ná 10 000 tona, ar astaíochtaí iad a thagann ó úsáid eitleán a bhfuil uasmhais dheimhnithe éirí de thalamh níos mó ná 5 700 kg acu agus atá ag tabhairt faoi eitiltí a chumhdaítear le hIarscríbhinn I, seachas iad sin a thuirlingíonn sa Bhallstát céanna ónar imigh siad, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí den Bhallstát céanna, ón 1 Eanáir 2021. |
| --- | --- |

(b)

scaoileann siad astaíochtaí bliantúla CO2 atá níos mó ná 10 000 tona, ar astaíochtaí iad a thagann ó úsáid eitleán a bhfuil uasmhais dheimhnithe éirí de thalamh níos mó ná 5 700 kg acu agus atá ag tabhairt faoi eitiltí a chumhdaítear le hIarscríbhinn I, seachas iad sin a thuirlingíonn sa Bhallstát céanna ónar imigh siad, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí den Bhallstát céanna, ón 1 Eanáir 2021.

Chun críocha na chéad fhomhíre, pointe (b), ní chuirfear astaíochtaí CO2 ó na cineálacha eitiltí seo a leanas san áireamh:

| (i) | eitiltí Stáit; |
| --- | --- |

(i)

eitiltí Stáit;

| (ii) | eitiltí daonnúla; |
| --- | --- |

(ii)

eitiltí daonnúla;

| (iii) | eitiltí leighis; |
| --- | --- |

(iii)

eitiltí leighis;

| (iv) | eitiltí míleata; |
| --- | --- |

(iv)

eitiltí míleata;

| (v) | eitiltí comhraic dóiteáin; |
| --- | --- |

(v)

eitiltí comhraic dóiteáin;

| (vi) | eitiltí arna ndéanamh roimh eitilt dhaonnúil, eitilt leighis nó eitilt comhraic dóiteáin nó ina ndiaidh, ar choinníoll go ndearnadh eitiltí den sórt sin leis an aerárthach céanna agus go raibh orthu na gníomhaíochtaí gaolmhara daonnúla, leighis nó comhraic dóiteáin a chur i gcrích nó an t-aerárthach a chur i suíomh eile tar éis na ngníomhaíochtaí sin dá chéad ghníomhaíocht eile.’ |
| --- | --- |

(vi)

eitiltí arna ndéanamh roimh eitilt dhaonnúil, eitilt leighis nó eitilt comhraic dóiteáin nó ina ndiaidh, ar choinníoll go ndearnadh eitiltí den sórt sin leis an aerárthach céanna agus go raibh orthu na gníomhaíochtaí gaolmhara daonnúla, leighis nó comhraic dóiteáin a chur i gcrích nó an t-aerárthach a chur i suíomh eile tar éis na ngníomhaíochtaí sin dá chéad ghníomhaíocht eile.’

| (b) | cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

  ‘8.   Maidir le ríomh na gceanglas fritháirimh dá dtagraítear i mír 6 den Airteagal seo chun críocha CORSIA, déanfar an ríomh sin i gcomhréir le modheolaíocht atá le sainiú ag an gCoimisiún i ndáil le heitiltí chuig Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3), amach as Stáit den sórt sin agus idir Stáit den sórt sin, agus i ndáil le heitiltí idir an Eilvéis nó an Ríocht Aontaithe agus na Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3).
  Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena sonraítear an mhodheolaíocht chun na ceanglais fritháirimh a ríomh d’oibreoirí aerárthaí dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.
  Go háirithe, tabharfar mionsonraí breise sna gníomhartha cur chun feidhme sin maidir le cur i bhfeidhm na gceanglas a eascraíonn as forálacha ábhartha na Treorach seo, go háirithe Airteagail 3c, 11a, 12 agus 25a, agus, a mhéid is féidir i bhfianaise fhorálacha ábhartha na Treorach seo, as na Caighdeáin Idirnáisiúnta agus na Cleachtais Mholta Idirnáisiúnta maidir le Cosaint an Chomhshaoil le haghaidh CORSIA (SARPanna CORSIA).
  Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2). Déanfar an chéad cheann de na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh faoin 30 Meitheamh 2024.


  9.   Maidir le hoibreoirí aerárthaí a bhfuil deimhniú aeroibreora acu a d’eisigh Ballstát nó atá cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin, ní chealóidh siad na haonaid dá dtagraítear in Airteagal 11a ach amháin i leith na cainníochta ar thug an Ballstát sin fógra ina leith, i gcomhréir le mír 6, i dtaca leis an tréimhse chomhlíontachta CORSIA ábhartha. Déanfar an cealú faoin 31 Eanáir 2025 le haghaidh astaíochtaí sa tréimhse 2021 go 2023 agus faoin 31 Eanáir 2028 le haghaidh astaíochtaí sa tréimhse 2024 go 2026.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

‘8.   Maidir le ríomh na gceanglas fritháirimh dá dtagraítear i mír 6 den Airteagal seo chun críocha CORSIA, déanfar an ríomh sin i gcomhréir le modheolaíocht atá le sainiú ag an gCoimisiún i ndáil le heitiltí chuig Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3), amach as Stáit den sórt sin agus idir Stáit den sórt sin, agus i ndáil le heitiltí idir an Eilvéis nó an Ríocht Aontaithe agus na Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3).

Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme lena sonraítear an mhodheolaíocht chun na ceanglais fritháirimh a ríomh d’oibreoirí aerárthaí dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.

Go háirithe, tabharfar mionsonraí breise sna gníomhartha cur chun feidhme sin maidir le cur i bhfeidhm na gceanglas a eascraíonn as forálacha ábhartha na Treorach seo, go háirithe Airteagail 3c, 11a, 12 agus 25a, agus, a mhéid is féidir i bhfianaise fhorálacha ábhartha na Treorach seo, as na Caighdeáin Idirnáisiúnta agus na Cleachtais Mholta Idirnáisiúnta maidir le Cosaint an Chomhshaoil le haghaidh CORSIA (SARPanna CORSIA).

Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2). Déanfar an chéad cheann de na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh faoin 30 Meitheamh 2024.

9.   Maidir le hoibreoirí aerárthaí a bhfuil deimhniú aeroibreora acu a d’eisigh Ballstát nó atá cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin, ní chealóidh siad na haonaid dá dtagraítear in Airteagal 11a ach amháin i leith na cainníochta ar thug an Ballstát sin fógra ina leith, i gcomhréir le mír 6, i dtaca leis an tréimhse chomhlíontachta CORSIA ábhartha. Déanfar an cealú faoin 31 Eanáir 2025 le haghaidh astaíochtaí sa tréimhse 2021 go 2023 agus faoin 31 Eanáir 2028 le haghaidh astaíochtaí sa tréimhse 2024 go 2026.’

| (7) | in Airteagal 14, cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

  ‘5.   Tuairisceoidh oibreoirí aerárthaí uair sa bhliain maidir leis na héifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 a tharlaíonn ón 1 Eanáir 2025. Chun na críche sin, glacfaidh an Coimisiún gníomh cur chun feidhme de bhun mhír 1 faoin 31 Lúnasa 2024 chun éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 a chur san áireamh i gcreat faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe. Beidh sa chreat faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe sin, ar a laghad, na sonraí atá ar fáil faoi ruthag tríthoiseach an aerárthaigh, agus an bhogthaise chomhthimpeallach agus an teocht chomhthimpeallach chun gur féidir coibhéis CO2 a tháirgeadh in aghaidh na heitilte. Áiritheoidh an Coimisiún, ag brath ar na hacmhainní atá ar fáil, go bhfuil uirlisí ar fáil chun faireachán, tuairisciú agus fíorú a éascú agus, a mhéid is féidir, a uathoibriú chun aon ualach riaracháin a íoslaghdú.
  Ón 1 Eanáir 2025, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanann gach oibreoir aerárthaí faireachán ar na héifeachtaí neamh-CO2 ó gach aerárthach atá á oibriú aige le linn gach bliana féilire agus go ndéanann siad na héifeachtaí sin a thuairisciú don údarás inniúil tar éis dheireadh gach bliana i gcomhréir leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 1.
  Tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil ar bhonn bliantúil ó 2026, mar chuid den tuarascáil dá dtagraítear in Airteagal 10(5), maidir leis na torthaí ó chur i bhfeidhm an chreata faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.
  Faoin 31 Nollaig 2027, bunaithe ar na torthaí ó chur i bhfeidhm an chreata faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe le haghaidh éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2, tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil agus, i gcás inarb iomchuí agus tar éis dó measúnú tionchair a dhéanamh ar dtús, togra reachtach chun éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 a mhaolú trí raon feidhme EU ETS a leathnú chun éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 a chur san áireamh ann.


  6.   Foilseoidh an Coimisiún, ar a laghad, na sonraí bliantúla comhiomlánaithe seo a leanas maidir le hastaíochtaí ó ghníomhaíochtaí eitlíochta arna dtuairisciú do na Ballstáit nó arna dtarchur chuig an gCoimisiún i gcomhréir le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2066 ón gCoimisiún (*3) agus Airteagal 7 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/1603 ón gCoimisiún (*4), 3 mhí ar a dhéanaí tar éis an spriocdháta tuairiscithe faoi seach agus ar bhealach sothuigthe:






  (a) | in aghaidh an phéire aeradróm laistigh de LEE:






  (i) | na hastaíochtaí ó gach eitilt; |
| --- | --- | --- | --- |

(7)

in Airteagal 14, cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

‘5.   Tuairisceoidh oibreoirí aerárthaí uair sa bhliain maidir leis na héifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 a tharlaíonn ón 1 Eanáir 2025. Chun na críche sin, glacfaidh an Coimisiún gníomh cur chun feidhme de bhun mhír 1 faoin 31 Lúnasa 2024 chun éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 a chur san áireamh i gcreat faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe. Beidh sa chreat faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe sin, ar a laghad, na sonraí atá ar fáil faoi ruthag tríthoiseach an aerárthaigh, agus an bhogthaise chomhthimpeallach agus an teocht chomhthimpeallach chun gur féidir coibhéis CO2 a tháirgeadh in aghaidh na heitilte. Áiritheoidh an Coimisiún, ag brath ar na hacmhainní atá ar fáil, go bhfuil uirlisí ar fáil chun faireachán, tuairisciú agus fíorú a éascú agus, a mhéid is féidir, a uathoibriú chun aon ualach riaracháin a íoslaghdú.

Ón 1 Eanáir 2025, áiritheoidh na Ballstáit go ndéanann gach oibreoir aerárthaí faireachán ar na héifeachtaí neamh-CO2 ó gach aerárthach atá á oibriú aige le linn gach bliana féilire agus go ndéanann siad na héifeachtaí sin a thuairisciú don údarás inniúil tar éis dheireadh gach bliana i gcomhréir leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear i mír 1.

Tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil ar bhonn bliantúil ó 2026, mar chuid den tuarascáil dá dtagraítear in Airteagal 10(5), maidir leis na torthaí ó chur i bhfeidhm an chreata faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.

Faoin 31 Nollaig 2027, bunaithe ar na torthaí ó chur i bhfeidhm an chreata faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe le haghaidh éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2, tíolacfaidh an Coimisiún tuarascáil agus, i gcás inarb iomchuí agus tar éis dó measúnú tionchair a dhéanamh ar dtús, togra reachtach chun éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 a mhaolú trí raon feidhme EU ETS a leathnú chun éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 a chur san áireamh ann.

6.   Foilseoidh an Coimisiún, ar a laghad, na sonraí bliantúla comhiomlánaithe seo a leanas maidir le hastaíochtaí ó ghníomhaíochtaí eitlíochta arna dtuairisciú do na Ballstáit nó arna dtarchur chuig an gCoimisiún i gcomhréir le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2066 ón gCoimisiún (*3) agus Airteagal 7 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/1603 ón gCoimisiún (*4), 3 mhí ar a dhéanaí tar éis an spriocdháta tuairiscithe faoi seach agus ar bhealach sothuigthe:

(a)

in aghaidh an phéire aeradróm laistigh de LEE:

(i)

na hastaíochtaí ó gach eitilt;

| (ii) | líon iomlán na n-eitiltí; |
| --- | --- |

(ii)

líon iomlán na n-eitiltí;

| (iii) | líon iomlán na bpaisinéirí; |
| --- | --- |

(iii)

líon iomlán na bpaisinéirí;

| (iv) | na cineálacha aerárthaí; |
| --- | --- |

(iv)

na cineálacha aerárthaí;

| (b) | in aghaidh an oibreora aerárthaí;






  (i) | sonraí faoi astaíochtaí ó eitiltí laistigh de LEE, ó eitiltí a imíonn ó LEE, ó eitiltí a thuirlingíonn in LEE agus ó eitiltí idir dhá thríú tír, arna miondealú de réir an phéire Stát, agus sonraí faoi astaíochtaí atá faoi réir na hoibleagáide i dtaca le haonaid astaíochtaí incháilithe CORSIA a chur ar ceal; |
| --- | --- | --- |

(b)

in aghaidh an oibreora aerárthaí;

(i)

sonraí faoi astaíochtaí ó eitiltí laistigh de LEE, ó eitiltí a imíonn ó LEE, ó eitiltí a thuirlingíonn in LEE agus ó eitiltí idir dhá thríú tír, arna miondealú de réir an phéire Stát, agus sonraí faoi astaíochtaí atá faoi réir na hoibleagáide i dtaca le haonaid astaíochtaí incháilithe CORSIA a chur ar ceal;

| (ii) | méid na gceanglas fritháirimh, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 12(8); |
| --- | --- |

(ii)

méid na gceanglas fritháirimh, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 12(8);

| (iii) | méid agus cineál na gcreidmheasanna de bhun Airteagal 11a a úsáidtear chun ceanglais fritháirimh an oibreora aerárthaí dá dtagraítear i bpointe (ii) den phointe seo a chomhlíonadh. |
| --- | --- |

(iii)

méid agus cineál na gcreidmheasanna de bhun Airteagal 11a a úsáidtear chun ceanglais fritháirimh an oibreora aerárthaí dá dtagraítear i bpointe (ii) den phointe seo a chomhlíonadh.

| (iv) | méid agus cineál na mbreoslaí a úsáidtear a bhfuil fachtóir astaíochta nialasach acu faoin Treoir seo nó a fhágann go bhfuil an t-oibreoir aerárthaí i dteideal lamháltais a fháil de bhun Airteagal 3c(6). |
| --- | --- |

(iv)

méid agus cineál na mbreoslaí a úsáidtear a bhfuil fachtóir astaíochta nialasach acu faoin Treoir seo nó a fhágann go bhfuil an t-oibreoir aerárthaí i dteideal lamháltais a fháil de bhun Airteagal 3c(6).

I gcás phointí (a) agus (b) den chéad fhomhír, in imthosca sonracha ina mbíonn oibreoir aerárthaí ag oibriú i líon an-teoranta péirí aeradróm nó i líon an-teoranta péirí Stát atá faoi réir ceanglais fritháirimh nó i líon an-teoranta péirí Stát nach bhfuil faoi réir ceanglais fritháirimh, féadfaidh an t-oibreoir aerárthaí sin a iarraidh ar an mBallstát riaracháin gan sonraí den sórt sin a fhoilsiú ar leibhéal an oibreora aerárthaí, agus míniú á thabhairt aige ar an bhfáth a gceapann sé go ndéanfadh nochtadh sonraí den sórt sin dochar dá chuid leasanna tráchtála. Bunaithe ar an iarraidh sin, féadfaidh an Ballstát riaracháin a iarraidh ar an gCoimisiún na sonraí sin a fhoilsiú ar leibhéal comhiomlánaithe níos airde. Déanfaidh an Coimisiún cinneadh faoin iarraidh.

(*3)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2066 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2018 maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 601/2012 ón gCoimisiún (IO L 334, 31.12.2018, lch. 1)."

*3

(*4)  Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/1603 ón gCoimisiún an 18 Iúil 2019 lena bhforlíontar Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le bearta a ghlac an Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú astaíochtaí eitlíochta chun beart domhanda margadhbhunaithe a chur chun feidhme (IO L 250, 30.9.2019, lch. 10).’;"

*4

| (8) | leasaítear Airteagal 18a mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   I gcás, sa chéad dá bhliain d’aon tréimhse dá dtagraítear in Airteagal 13, nach ndéantar aon cheann de na hastaíochtaí eitlíochta sannta ó eitiltí arna ndéanamh ag oibreoir aerárthaí a thagann faoi phointe (b) de mhír 1 den Airteagal seo a shannadh dá Bhallstát riarachán, déanfar an t-oibreoir aerárthaí a aistriú chuig Ballstát riaracháin eile i leith na chéad tréimhse eile. Is é a bheidh sa Ballstát riaracháin nua an Ballstát leis na hastaíochtaí eitlíochta sannta measta is mó ó eitiltí arna ndéanamh ag an oibreoir aerárthaí sin le linn an chéad dá bhliain den tréimhse roimhe sin.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(8)

leasaítear Airteagal 18a mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   I gcás, sa chéad dá bhliain d’aon tréimhse dá dtagraítear in Airteagal 13, nach ndéantar aon cheann de na hastaíochtaí eitlíochta sannta ó eitiltí arna ndéanamh ag oibreoir aerárthaí a thagann faoi phointe (b) de mhír 1 den Airteagal seo a shannadh dá Bhallstát riarachán, déanfar an t-oibreoir aerárthaí a aistriú chuig Ballstát riaracháin eile i leith na chéad tréimhse eile. Is é a bheidh sa Ballstát riaracháin nua an Ballstát leis na hastaíochtaí eitlíochta sannta measta is mó ó eitiltí arna ndéanamh ag an oibreoir aerárthaí sin le linn an chéad dá bhliain den tréimhse roimhe sin.’

| (b) | i mír 3, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (b):






  ‘(b) | ó 2024 ar aghaidh, gach 2 bhliain ar a laghad, an liosta a thabhairt cothrom le dáta chun oibreoirí aerárthaí a áireamh a rinne gníomhaíocht eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I ina dhiaidh sin; i gcás nach ndearna oibreoir aerárthaí gníomhaíocht eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I le linn na 4 bliana féilire as a chéile sular tugadh an liosta cothrom le dáta, ní chuirfear an t-oibreoir aerárthaí sin ar an liosta.’; |
| --- | --- | --- |

(b)

i mír 3, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (b):

‘(b)

ó 2024 ar aghaidh, gach 2 bhliain ar a laghad, an liosta a thabhairt cothrom le dáta chun oibreoirí aerárthaí a áireamh a rinne gníomhaíocht eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I ina dhiaidh sin; i gcás nach ndearna oibreoir aerárthaí gníomhaíocht eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I le linn na 4 bliana féilire as a chéile sular tugadh an liosta cothrom le dáta, ní chuirfear an t-oibreoir aerárthaí sin ar an liosta.’;

| (9) | leasaítear Airteagal 25a mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   Leanfaidh an tAontas agus a chuid Ballstát de chomhaontuithe a lorg maidir le bearta domhanda chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ón eitlíocht a laghdú, ar comhaontuithe iad a bheidh ailínithe le cuspóirí Rialachán (AE) 2021/1119 agus Chomhaontú Pháras. I bhfianaise aon chomhaontuithe den sórt sin, déanfaidh an Coimisiún breithniú ar cibé atá nó nach bhfuil gá le leasuithe ar an Treoir seo amhail mar atá feidhm aici maidir le hoibreoirí aerárthaí.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(9)

leasaítear Airteagal 25a mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   Leanfaidh an tAontas agus a chuid Ballstát de chomhaontuithe a lorg maidir le bearta domhanda chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ón eitlíocht a laghdú, ar comhaontuithe iad a bheidh ailínithe le cuspóirí Rialachán (AE) 2021/1119 agus Chomhaontú Pháras. I bhfianaise aon chomhaontuithe den sórt sin, déanfaidh an Coimisiún breithniú ar cibé atá nó nach bhfuil gá le leasuithe ar an Treoir seo amhail mar atá feidhm aici maidir le hoibreoirí aerárthaí.’

| (b) | cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

  ‘3.   Glacfaidh an Coimisiún gníomh cur chun feidhme lena liostaítear Stáit seachas Stáit LEE, an Eilvéis agus an Ríocht Aontaithe a mheastar go bhfuil CORSIA á chur i bhfeidhm acu chun críocha na Treorach seo, le bonnlíne 2019 le haghaidh 2021 go 2023 agus bonnlíne 85 % d’astaíochtaí 2019 le haghaidh gach bliana ó 2024. Déanfar an gníomh cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).


  4.   Maidir le hastaíochtaí a scaoiltear go dtí an 31 Nollaig 2026 ó eitiltí chuig Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo nó ó eitiltí amach as na tíortha sin, ní cheanglófar ar oibreoirí aerárthaí lamháltais a thabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12(3) i leith na n-astaíochtaí sin.


  5.   Maidir le hastaíochtaí a scaoiltear go dtí an 31 Nollaig 2026 ó eitiltí idir LEE agus Stáit nach liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo, seachas eitiltí chuig an Eilvéis agus chuig an Ríocht Aontaithe, ní cheanglófar ar oibreoirí aerárthaí lamháltais a thabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12(3) i leith na n-astaíochtaí sin.


  6.   Maidir le hastaíochtaí ó eitiltí chuig na tíortha is lú forbairt agus Stáit oileánacha bheaga i mbéal forbartha mar atá siad sainmhínithe ag na Náisiúin Aontaithe, agus ó eitiltí amach as tíortha agus Stáit den sórt sin, seachas iad sin a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo agus na Stáit sin a bhfuil a OTI per capita cothrom le meán an Aontais nó níos mó, ní cheanglófar ar oibreoirí aerárthaí lamháltais a thabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12(3) i leith na n-astaíochtaí sin.


  7.   I gcás ina gcinneann an Coimisiún gurb ann do shaobhadh suntasach iomaíochta, amhail saobhadh arb é is cúis leis tríú tír a bheith ag cur CORSIA i bhfeidhm ar bhealach nach bhfuil chomh dian céanna ina dhlí intíre nó a bheith ag mainneachtain forálacha CORSIA a fhorfheidhmiú ar bhealach atá cothrom a mhéid a bhaineann le gach oibreoir aerárthaí, a dhéanann dochar d’oibreoirí aerárthaí a bhfuil deimhniú aeroibreora acu a d’eisigh Ballstát nó atá cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme chun na hoibreoirí aerárthaí sin a dhíolmhú ó na ceanglais fritháirimh mar a leagtar síos in Airteagal 12(9) i ndáil le hastaíochtaí ó eitiltí chuig Stáit den sórt sin agus amach astu. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).


  8.   Maidir le hoibreoirí aerárthaí a bhfuil deimhniú aeroibreora acu a d’eisigh Ballstát nó atá cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin, i gcás ina n-oibríonn na hoibreoirí aerárthaí sin eitiltí idir dhá Stát dhifriúla a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo, lena n-áirítear eitiltí a dhéantar idir an Eilvéis, an Ríocht Aontaithe agus Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo, agus ina gceadaíonn na Stáit sin d’oibreoirí aerárthaí aonaid a úsáid sa bhreis ar na cinn atá ar an liosta sin atá ar an liosta arna ghlacadh de bhun Airteagal 11a(8), tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena gceadaítear do na hoibreoirí aerárthaí sin cineálacha aonad a úsáid atá sa bhreis ar na cinn atá ar an liosta nó gan a bheith faoi cheangal na gcoinníollacha in Airteagal 11a(2) agus (3) i ndáil le hastaíochtaí ó eitiltí den sórt sin. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

‘3.   Glacfaidh an Coimisiún gníomh cur chun feidhme lena liostaítear Stáit seachas Stáit LEE, an Eilvéis agus an Ríocht Aontaithe a mheastar go bhfuil CORSIA á chur i bhfeidhm acu chun críocha na Treorach seo, le bonnlíne 2019 le haghaidh 2021 go 2023 agus bonnlíne 85 % d’astaíochtaí 2019 le haghaidh gach bliana ó 2024. Déanfar an gníomh cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).

4.   Maidir le hastaíochtaí a scaoiltear go dtí an 31 Nollaig 2026 ó eitiltí chuig Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo nó ó eitiltí amach as na tíortha sin, ní cheanglófar ar oibreoirí aerárthaí lamháltais a thabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12(3) i leith na n-astaíochtaí sin.

5.   Maidir le hastaíochtaí a scaoiltear go dtí an 31 Nollaig 2026 ó eitiltí idir LEE agus Stáit nach liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo, seachas eitiltí chuig an Eilvéis agus chuig an Ríocht Aontaithe, ní cheanglófar ar oibreoirí aerárthaí lamháltais a thabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12(3) i leith na n-astaíochtaí sin.

6.   Maidir le hastaíochtaí ó eitiltí chuig na tíortha is lú forbairt agus Stáit oileánacha bheaga i mbéal forbartha mar atá siad sainmhínithe ag na Náisiúin Aontaithe, agus ó eitiltí amach as tíortha agus Stáit den sórt sin, seachas iad sin a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo agus na Stáit sin a bhfuil a OTI per capita cothrom le meán an Aontais nó níos mó, ní cheanglófar ar oibreoirí aerárthaí lamháltais a thabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12(3) i leith na n-astaíochtaí sin.

7.   I gcás ina gcinneann an Coimisiún gurb ann do shaobhadh suntasach iomaíochta, amhail saobhadh arb é is cúis leis tríú tír a bheith ag cur CORSIA i bhfeidhm ar bhealach nach bhfuil chomh dian céanna ina dhlí intíre nó a bheith ag mainneachtain forálacha CORSIA a fhorfheidhmiú ar bhealach atá cothrom a mhéid a bhaineann le gach oibreoir aerárthaí, a dhéanann dochar d’oibreoirí aerárthaí a bhfuil deimhniú aeroibreora acu a d’eisigh Ballstát nó atá cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin, glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme chun na hoibreoirí aerárthaí sin a dhíolmhú ó na ceanglais fritháirimh mar a leagtar síos in Airteagal 12(9) i ndáil le hastaíochtaí ó eitiltí chuig Stáit den sórt sin agus amach astu. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).

8.   Maidir le hoibreoirí aerárthaí a bhfuil deimhniú aeroibreora acu a d’eisigh Ballstát nó atá cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin, i gcás ina n-oibríonn na hoibreoirí aerárthaí sin eitiltí idir dhá Stát dhifriúla a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo, lena n-áirítear eitiltí a dhéantar idir an Eilvéis, an Ríocht Aontaithe agus Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun mhír 3 den Airteagal seo, agus ina gceadaíonn na Stáit sin d’oibreoirí aerárthaí aonaid a úsáid sa bhreis ar na cinn atá ar an liosta sin atá ar an liosta arna ghlacadh de bhun Airteagal 11a(8), tabharfar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena gceadaítear do na hoibreoirí aerárthaí sin cineálacha aonad a úsáid atá sa bhreis ar na cinn atá ar an liosta nó gan a bheith faoi cheangal na gcoinníollacha in Airteagal 11a(2) agus (3) i ndáil le hastaíochtaí ó eitiltí den sórt sin. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).’

| (10) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagail 28a agus 28b:

  ‘Airteagal 28a
  Maoluithe is infheidhme roimh chur chun feidhme éigeantach bheart domhanda margadhbhunaithe ICAO

  1.   De mhaolú ar Airteagal 12(3), Airteagal 14(3), agus Airteagal 16, measfaidh Ballstáit go bhfuil na ceanglais a leagtar síos sna forálacha sin comhlíonta agus ní ghníomhóidh siad i gcoinne oibreoirí aerárthaí i ndáil leis an méid seo a leanas:






  (a) | na hastaíochtaí uile ó eitiltí chuig aeradróim atá lonnaithe i Stáit lasmuigh de LEE agus ó eitiltí amach as na haeradróim sin, cé is moite d’eitiltí chuig aeradróim atá lonnaithe sa Ríocht Aontaithe nó san Eilvéis, i ngach bliain féilire ón 1 Eanáir 2021 go dtí an 31 Nollaig 2026, faoi réir an athbhreithnithe dá dtagraítear in Airteagal 28b; |
| --- | --- | --- |

(10)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagail 28a agus 28b:

‘Airteagal 28a

Maoluithe is infheidhme roimh chur chun feidhme éigeantach bheart domhanda margadhbhunaithe ICAO

1.   De mhaolú ar Airteagal 12(3), Airteagal 14(3), agus Airteagal 16, measfaidh Ballstáit go bhfuil na ceanglais a leagtar síos sna forálacha sin comhlíonta agus ní ghníomhóidh siad i gcoinne oibreoirí aerárthaí i ndáil leis an méid seo a leanas:

(a)

na hastaíochtaí uile ó eitiltí chuig aeradróim atá lonnaithe i Stáit lasmuigh de LEE agus ó eitiltí amach as na haeradróim sin, cé is moite d’eitiltí chuig aeradróim atá lonnaithe sa Ríocht Aontaithe nó san Eilvéis, i ngach bliain féilire ón 1 Eanáir 2021 go dtí an 31 Nollaig 2026, faoi réir an athbhreithnithe dá dtagraítear in Airteagal 28b;

| (b) | na hastaíochtaí uile ó eitiltí idir aeradróm atá lonnaithe i réigiún forimeallach de réir bhrí Airteagal 349 CFAE agus aeradróm atá lonnaithe i réigiún eile de LEE i ngach bliain féilire ón 1 Eanáir 2013 go dtí an 31 Nollaig 2023, faoi réir an athbhreithnithe dá dtagraítear in Airteagal 28b. |
| --- | --- |

(b)

na hastaíochtaí uile ó eitiltí idir aeradróm atá lonnaithe i réigiún forimeallach de réir bhrí Airteagal 349 CFAE agus aeradróm atá lonnaithe i réigiún eile de LEE i ngach bliain féilire ón 1 Eanáir 2013 go dtí an 31 Nollaig 2023, faoi réir an athbhreithnithe dá dtagraítear in Airteagal 28b.

Chun críocha Airteagail 11a, 12 agus 14, déanfar na hastaíochtaí fíoraithe ó eitiltí seachas na cinn dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo a mheas mar astaíochtaí fíoraithe an oibreora aerárthaí.

2.   De mhaolú ar Airteagal 3d(3), laghdófar cainníocht na lamháltas atá le cur ar ceant ag gach Ballstát i ndáil leis an tréimhse ón 1 Eanáir 2013 go dtí an 31 Nollaig 2026 chun comhfhreagairt dá sciar d’astaíochtaí eitlíochta sannta ó eitiltí nach bhfuil faoi réir na maoluithe dá bhforáiltear i bpointí (a) agus (b) de mhír 1 den Airteagal seo.

3.   De mhaolú ar Airteagal 3g, ní cheanglófar ar oibreoirí aerárthaí pleananna faireacháin a thíolacadh lena leagtar amach bearta chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí i ndail le heitiltí atá faoi réir na maoluithe dá bhforáiltear i bpointí (a) agus (b) de mhír 1 den Airteagal seo.

4.   De mhaolú ar Airteagail 3g, 12, 15 agus 18a, i gcás ina bhfuil astaíochtaí bliantúla iomlána is lú ná 25 000 tona CO2 ag oibreoir aerárthaí, nó i gcás ina bhfuil astaíochtaí bliantúla iomlána is lú ná 3 000 tona CO2 ag oibreoir aerárthaí ó eitiltí seachas na cinn dá dtagraítear i bpointí (a) agus (b) de mhír 1 den Airteagal seo, measfar gur astaíochtaí fíoraithe iad a chuid astaíochtaí má chinntear iad trí úsáid a bhaint as an uirlis astaírí beaga a formheasadh faoi Rialachán (AE) Uimh. 606/2010 ón gCoimisiún (*5) agus má chuireann Eurocontrol isteach iad le sonraí óna shaoráid tacaíochta CTA. Féadfaidh Ballstáit nósanna imeachta simplithe a chur i bhfeidhm maidir le hoibreoirí aerárthaí neamhthráchtála fad nach soláthraítear, le nósanna imeachta den sórt sin, níos lú cruinnis ná an uirlis astaírí beaga.

5.   Beidh feidhm ag mír 1 den Airteagal seo maidir le tíortha ar thángthas ar chomhaontú leo de bhun Airteagal 25 nó 25a i gcomhréir le téarmaí an chomhaontaithe sin agus i gcomhréir leo sin amháin.

Airteagal 28b

An tuairisciú agus an t-athbhreithniú a dhéanann an Coimisiún maidir le cur chun feidhme bheart domhanda margadhbhunaithe ICAO

1.   Roimh an 1 Eanáir 2027 agus gach 3 bliana ina dhiaidh sin, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir leis an dul chun cinn sa chaibidlíocht le ICAO chun an beart domhanda margadhbhunaithe a chur chun feidhme, ar beart é atá le cur i bhfeidhm i leith astaíochtaí ó 2021 amach, go háirithe maidir leis na nithe seo a leanas:

| (a) | ionstraimí ábhartha ICAO, lena n-áirítear caighdeáin agus cleachtais mholta, chomh maith leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh gach gné de bhascaed beart ICAO a chur chun feidhme chun an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach a glacadh ag an 41ú Comhthionól ICAO a bhaint amach; |
| --- | --- |

(a)

ionstraimí ábhartha ICAO, lena n-áirítear caighdeáin agus cleachtais mholta, chomh maith leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh gach gné de bhascaed beart ICAO a chur chun feidhme chun an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach a glacadh ag an 41ú Comhthionól ICAO a bhaint amach;

| (b) | moltaí ICAO arna bhformheas ag an gComhairle agus atá ábhartha maidir leis an mbeart domhanda margadhbhunaithe, lena n-áirítear aon athrú a d’fhéadfaí a dhéanamh ar na bonnlínte; |
| --- | --- |

(b)

moltaí ICAO arna bhformheas ag an gComhairle agus atá ábhartha maidir leis an mbeart domhanda margadhbhunaithe, lena n-áirítear aon athrú a d’fhéadfaí a dhéanamh ar na bonnlínte;

| (c) | clár domhanda a bhunú; |
| --- | --- |

(c)

clár domhanda a bhunú;

| (d) | bearta intíre arna ndéanamh ag tríú tíortha chun an beart domhanda margadhbhunaithe a chur chun feidhme atá le cur i bhfeidhm i leith astaíochtaí ó 2021 amach; |
| --- | --- |

(d)

bearta intíre arna ndéanamh ag tríú tíortha chun an beart domhanda margadhbhunaithe a chur chun feidhme atá le cur i bhfeidhm i leith astaíochtaí ó 2021 amach;

| (e) | leibhéal rannpháirtíochta tríú tíortha sa fhritháireamh faoi CORSIA, lena n-áirítear impleachtaí a bhforchoimeádas maidir le rannpháirtíocht den sórt sin; agus |
| --- | --- |

(e)

leibhéal rannpháirtíochta tríú tíortha sa fhritháireamh faoi CORSIA, lena n-áirítear impleachtaí a bhforchoimeádas maidir le rannpháirtíocht den sórt sin; agus

| (f) | forbairtí idirnáisiúnta ábhartha eile agus ionstraimí eile is infheidhme, chomh maith leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh laghdú a dhéanamh ar na tionchair iomlána atá ag an eitlíocht ar an athrú aeráide. |
| --- | --- |

(f)

forbairtí idirnáisiúnta ábhartha eile agus ionstraimí eile is infheidhme, chomh maith leis an dul chun cinn atá déanta ó thaobh laghdú a dhéanamh ar na tionchair iomlána atá ag an eitlíocht ar an athrú aeráide.

I gcomhréir leis an athbhreithniú iomlán ar Chomhaontú Pháras, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil ar fáil freisin maidir leis na hiarrachtaí atá á ndéanamh chun an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach atá ag earnáil na heitlíochta a bhaint amach, is é sin go laghdófaí astaíochtaí CO2 go glan-nialas faoi 2050, rud a ndéantar measúnú air i gcomhréir leis na critéir dá dtagraítear sa chéad fhomhír, pointí (a) go (f).

2.   Faoin 1 Iúil 2026, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina ndéanfaidh sé measúnú ar shláine comhshaoil bheart domhanda margadhbhunaithe ICAO, lena n-áirítear an uaillmhian ghinearálta atá aige i ndáil leis na spriocanna faoi Chomhaontú Pháras, an leibhéal rannpháirtíochta sa fhritháireamh faoi CORSIA, a in-fhorfheidhmitheacht, an trédhearcacht, na pionóis i gcás neamhchomhlíonta, na próisis chun ionchur a fháil ón bpobal, cáilíocht na gcreidmheasanna fritháirimh, faireachán, tuairisciú agus fíorú na n-astaíochtaí, na clárlanna, an chuntasacht mar aon le rialacha maidir le húsáid bithbhreoslaí. Foilseoidh an Coimisiún an tuarascáil sin freisin faoin 1 Iúil 2026.

3.   Beidh togra reachtach ag gabháil leis an tuarascáil ón gCoimisiún dá dtagraítear i mír 2, i gcás inarb iomchuí, chun an Treoir seo a leasú ar bhealach atá i gcomhréir le sprioc teochta Chomhaontú Pháras, gealltanas uile-gheilleagair an Aontais le haghaidh 2030 ó thaobh astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus an cuspóir go mbainfí aeráidneodracht amach faoi 2050 ar a dhéanaí, agus é mar aidhm leis sin go gcaomhnófaí an tsláine comhshaoil agus éifeachtacht ghníomhaíocht aeráide an Aontais. Áireofar i dtogra a ghabhann leis an tuarascáil, de réir mar is iomchuí, cur i bhfeidhm EU ETS maidir le heitiltí a imíonn ó aeradróim atá lonnaithe i Stáit in LEE chuig aeradróim atá lonnaithe lasmuigh de LEE ó mhí Eanáir 2027 ach ní áireofar ann eitiltí atá ag teacht isteach ó aeradróim atá lonnaithe lasmuigh de LEE i gcás ina léirítear an méid seo a leanas sa tuarascáil dá dtagraítear i mír 2:

| (a) | níor neartaigh Comhthionól ICAO CORSIA faoi 31 Nollaig 2025 i gcomhréir leis an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach atá aige go mbainfí spriocanna Chomhaontú Pháras amach; nó |
| --- | --- |

(a)

níor neartaigh Comhthionól ICAO CORSIA faoi 31 Nollaig 2025 i gcomhréir leis an sprioc mhianaidhme dhomhanda fhadtéarmach atá aige go mbainfí spriocanna Chomhaontú Pháras amach; nó

| (b) | is ionann na Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) agus níos lú ná 70 % d’astaíochtaí eitlíochta idirnáisiúnta trí úsáid a bhaint as na sonraí is déanaí atá ar fáil. |
| --- | --- |

(b)

is ionann na Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) agus níos lú ná 70 % d’astaíochtaí eitlíochta idirnáisiúnta trí úsáid a bhaint as na sonraí is déanaí atá ar fáil.

Fágfaidh an togra a ghabhann leis an tuarascáil freisin, de réir mar is iomchuí, go mbeidh deis ag oibreoirí aerárthaí aon chostais a thabhaíonn siad mar gheall ar fhritháireamh CORSIA ar na bealaí sin a asbhaint, chun muirearú dúbailte a sheachaint. Mura gcomhlíontar na coinníollacha dá dtagraítear sa chéad fhomhír, pointí (a) agus (b) den mhír seo, déanfar leasú leis an togra ar an Treoir seo, de réir mar is iomchuí, chun gur féidir leanúint de EU ETS a chur i bhfeidhm maidir le heitiltí laistigh de LEE, maidir le heitiltí go dtí an Eilvéis agus an Ríocht Aontaithe agus maidir le heitiltí go Stáit nach liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) agus maidir leis na heitiltí sin amháin.

(*5)  Rialachán (AE) Uimh. 606/2010 ón gCoimisiún an 9 Iúil 2010 maidir le formheas uirlis simplithe arna forbairt ag an eagraíocht Eorpach um shábháilteacht na haerloingseoireachta (Eurocontrol) chun ídiú breosla oibreoirí aerárthach astaírí beaga áirithe a mheas (IO L 175, 10.7.2010, lch. 25).’;"

*5

| (11) | in Airteagal 30, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘8.   In 2026, cuirfidh an Coimisiún na gnéithe seo a leanas san áireamh sa tuarascáil dá bhforáiltear in Airteagal 10(5):






  (a) | meastóireacht ar na tionchair ar an gcomhshaol agus ar an aeráid atá ag eitiltí atá níos lú ná 1 000 km agus breithniú ar na roghanna chun na tionchair sin a laghdú, lena n-áirítear scrúdú ar na modhanna malartacha iompair phoiblí atá ar fáil agus méadú ar úsáid breoslaí eitlíochta inbhuanaithe; |
| --- | --- | --- |

(11)

in Airteagal 30, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘8.   In 2026, cuirfidh an Coimisiún na gnéithe seo a leanas san áireamh sa tuarascáil dá bhforáiltear in Airteagal 10(5):

(a)

meastóireacht ar na tionchair ar an gcomhshaol agus ar an aeráid atá ag eitiltí atá níos lú ná 1 000 km agus breithniú ar na roghanna chun na tionchair sin a laghdú, lena n-áirítear scrúdú ar na modhanna malartacha iompair phoiblí atá ar fáil agus méadú ar úsáid breoslaí eitlíochta inbhuanaithe;

| (b) | meastóireacht ar na tionchair ar an gcomhshaol agus ar an aeráid atá ag eitiltí arna ndéanamh ag oibreoirí atá díolmhaithe de bhun phointe (h) nó (k) den iontráil ‘Eitlíocht’ sa cholún ‘Gníomhaíochtaí’ sa tábla in Iarscríbhinn I, agus breithniú ar roghanna chun na tionchair sin a laghdú; |
| --- | --- |

(b)

meastóireacht ar na tionchair ar an gcomhshaol agus ar an aeráid atá ag eitiltí arna ndéanamh ag oibreoirí atá díolmhaithe de bhun phointe (h) nó (k) den iontráil ‘Eitlíocht’ sa cholún ‘Gníomhaíochtaí’ sa tábla in Iarscríbhinn I, agus breithniú ar roghanna chun na tionchair sin a laghdú;

| (c) | meastóireacht ar na tionchair shóisialta atá ag an Treoir seo in earnáil na heitlíochta, lena n-áirítear ar a lucht saothair agus ar chostais aerthaistil; agus |
| --- | --- |

(c)

meastóireacht ar na tionchair shóisialta atá ag an Treoir seo in earnáil na heitlíochta, lena n-áirítear ar a lucht saothair agus ar chostais aerthaistil; agus

| (d) | meastóireacht ar an nascacht aeir atá ag oileáin agus críocha iargúlta, lena n-áirítear breithniú ar an iomaíochas agus sceitheadh carbóin, chomh maith leis na tionchair ar an gcomhshaol agus ar an aeráid. |
| --- | --- |

(d)

meastóireacht ar an nascacht aeir atá ag oileáin agus críocha iargúlta, lena n-áirítear breithniú ar an iomaíochas agus sceitheadh carbóin, chomh maith leis na tionchair ar an gcomhshaol agus ar an aeráid.

Ina theannta sin, cuirfear san áireamh freisin an tuarascáil dá bhforáiltear in Airteagal 10(5), i gcás inarb iomchuí, maidir leis an athbhreithniú a dhéanfar amach anseo ar an Treoir seo.’

| (12) | leasaítear Iarscríbhinní I agus IV i gcomhréir leis an Iarscríbhinn a ghabhann leis an Treoir seo. |
| --- | --- |

(12)

leasaítear Iarscríbhinní I agus IV i gcomhréir leis an Iarscríbhinn a ghabhann leis an Treoir seo.

Airteagal 2

Trasuí

1.   Na forálacha reachtaíochta, rialúcháin agus riaracháin is gá chun an Treoir seo a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2023. Cuirfidh siad téacs na bhforálacha sin in iúl don Choimisiún láithreach.

Nuair a ghlacfaidh na Ballstáit na forálacha sin, beidh tagairt iontu don Treoir seo nó beidh tagairt den sórt sin ag gabháil leo tráth a bhfoilsithe oifigiúil. Cinnfidh na Ballstáit an bealach le tagairt den sórt sin a dhéanamh.

2.   Déanfaidh na Ballstáit téacs phríomhfhorálacha an dlí náisiúnta a ghlacfaidh siad sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir seo a chur in iúl don Choimisiún.

Airteagal 3

Teacht i bhfeidhm

Tiocfaidh an Treoir seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a foilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Airteagal 4

Seolaithe

Is chuig na Ballstáit a dhírítear an Treoir seo.

Arna déanamh in Strasbourg, an 10 Bealtaine 2023.

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa

An tUachtarán

R. METSOLA

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

J. ROSWALL

---

(1)  
  IO C 152, 6.4.2022, lch. 152.

1

(2)  
  IO C 301, 5.8.2022, lch. 116.

2

(3)  Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2023 (nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil) agus cinneadh ón gComhairle an 25 Aibreán 2023.

3

(4)  Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear córas maidir le lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle (IO L 275, 25.10.2003, lch. 32).

4

(5)  Treoir 2008/101/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Samhain 2008 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE chun go gcuirfí gníomhaíochtaí eitlíochta san áireamh sa scéim i ndáil le trádáil ar lamháltais i gcomhair astaíochtaí gás ceaptha teasa laistigh den Chomhphobal (IO L 8, 13.1.2009, lch. 3).

5

(6)  
  IO L 282, 19.10.2016, lch. 4.

6

(7)  Cinneadh (AE) 2020/954 ón gComhairle an 25 Meitheamh 2020 maidir leis an seasamh atá le glacadh thar ceann an Aontais Eorpaigh laistigh den Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta maidir leis an bhfógra a thabhairt faoi rannpháirtíocht shaorálach sa Scéim Fritháirithe agus Laghdaithe Carbóin don Eitlíocht Idirnáisiúnta (CORSIA) ón 1 Eanáir 2021 agus an rogha a roghnaíodh chun ceanglais fritháirithe ar oibreoirí aerárthaí a ríomh le linn na tréimhse 2021-2023 (IO L 212, 3.7.2020, lch. 14).

7

(8)  Cinneadh (AE) 2018/2027 ón gComhairle an 29 Samhain 2018 maidir leis an seasamh atá le glacadh thar ceann an Aontais Eorpaigh san Eagraíocht Eitlíochta Sibhialta Idirnáisiúnta i leith an Chéad Eagráin de na Caighdeáin Idirnáisiúnta agus na Cleachtais Mholta Idirnáisiúnta maidir le Cosaint an Chomhshaoil — an Scéim Fritháirithe agus Laghdaithe Carbóin don Eitlíocht Idirnáisiúnta (CORSIA) (IO L 325, 20.12.2018, lch. 25).

8

(9)  Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 gus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’) (IO L 243, 9.7.2021, lch. 1).

9

(10)  Treoir (AE) 2018/410 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Márta 2018 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE chun laghduithe costéifeachtacha astaíochtaí agus infheistíochtaí ísealcharbóin a fheabhsú, agus Cinneadh (AE) 2015/1814 (IOL 76, 19.3.2018, lch. 3).

10

(11)  Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13).

11

(12)  Rialachán (AE) 2017/2392 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2017 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE chun leanúint de na teorainneacha reatha raon feidhme atá ar ghníomhaíochtaí eitlíochta agus chun ullmhúchán a dhéanamh do bheart atá bunaithe ar an margadh domhanda a chur chun feidhme ó 2021 amach (IO L 350, 29.12.2017, lch. 7).

12

(13)  Rialachán (AE) Uimh. 389/2013 ón gCoimisiún an 2 Bealtaine 2013 lena mbunaítear Clárlann de chuid an Aontais de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Cinneadh Uimh. 280/2004/CE agus Cinneadh Uimh. 406/2009/CE ó Pharlaimint na Eorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 920/2010 agus Rialachán Uimh. 1193/2011 ón gCoimisiún (IO L 122, 3.5.2013, lch. 1).

13

(14)  Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82).

14

(15)  
  IO L 123, 12.5.2016, lch. 1.

15

(16)  Cinneadh (AE) 2023/136 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Eanáir 2023 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE a mhéid a bhaineann leis an bhfógra maidir le fritháireamh i leith beart domhanda margadhbhunaithe d’oibreoirí aerárthaí atá bunaithe san Aontas (IO L 19, 20.1.2023, lch. 1).

16

---

ARSCRÍBHINN

| (1) | Sa cholún ‘Gníomhaíochtaí’ sa tábla in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE, leasaítear an iontráil ‘Eitlíocht’ mar a leanas:






  (a) | cuirtear an mhír seo a leanas isteach tar éis na chéad mhíre:

  ‘Eitiltí idir aeradróim atá lonnaithe in dhá Stáit dhifriúla a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) agus eitiltí idir an Eilvéis nó an Ríocht Aontaithe agus Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) agus, chun críocha Airteagal 12(6) agus (8) agus Airteagal 28c, aon eitilt eile idir aeradróim atá lonnaithe in dhá thríú tír dhifriúla arna déanamh ag oibreoirí aerárthaí a chomhlíonann na coinníollacha uile seo a leanas:






  (a) | tá deimhniú aeroibreora a d’eisigh Ballstát ag na hoibreoirí aerárthaí nó tá siad cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin; agus |
| --- | --- | --- | --- |

(1)

Sa cholún ‘Gníomhaíochtaí’ sa tábla in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE, leasaítear an iontráil ‘Eitlíocht’ mar a leanas:

(a)

cuirtear an mhír seo a leanas isteach tar éis na chéad mhíre:

‘Eitiltí idir aeradróim atá lonnaithe in dhá Stáit dhifriúla a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) agus eitiltí idir an Eilvéis nó an Ríocht Aontaithe agus Stáit a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 25a(3) agus, chun críocha Airteagal 12(6) agus (8) agus Airteagal 28c, aon eitilt eile idir aeradróim atá lonnaithe in dhá thríú tír dhifriúla arna déanamh ag oibreoirí aerárthaí a chomhlíonann na coinníollacha uile seo a leanas:

(a)

tá deimhniú aeroibreora a d’eisigh Ballstát ag na hoibreoirí aerárthaí nó tá siad cláraithe i mBallstát, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí, na spleáchríocha agus na críocha den Bhallstát sin; agus

| (b) | scaoileann siad astaíochtaí bliantúla CO2 atá níos mó ná 10 000 tona, ar astaíochtaí iad a thagann ó úsáid eitleán a bhfuil uasmhais dheimhnithe éirí de thalamh níos mó ná 5 700 kg acu agus atá ag tabhairt faoi eitiltí a chumhdaítear leis an Iarscríbhinn seo, seachas iad sin a thuirlingíonn sa Bhallstát céanna ónar imigh siad, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí den Bhallstát céanna, ón 1 Eanáir 2021; chun críocha an phointe seo, ní chuirfear san áireamh astaíochtaí ó na cineálacha eitiltí a leanas:






  (i) | eitiltí Stáit; |
| --- | --- | --- |

(b)

scaoileann siad astaíochtaí bliantúla CO2 atá níos mó ná 10 000 tona, ar astaíochtaí iad a thagann ó úsáid eitleán a bhfuil uasmhais dheimhnithe éirí de thalamh níos mó ná 5 700 kg acu agus atá ag tabhairt faoi eitiltí a chumhdaítear leis an Iarscríbhinn seo, seachas iad sin a thuirlingíonn sa Bhallstát céanna ónar imigh siad, lena n-áirítear na réigiúin is forimeallaí den Bhallstát céanna, ón 1 Eanáir 2021; chun críocha an phointe seo, ní chuirfear san áireamh astaíochtaí ó na cineálacha eitiltí a leanas:

(i)

eitiltí Stáit;

| (ii) | eitiltí daonnúla; |
| --- | --- |

(ii)

eitiltí daonnúla;

| (iii) | eitiltí leighis; |
| --- | --- |

(iii)

eitiltí leighis;

| (iv) | eitiltí míleata; |
| --- | --- |

(iv)

eitiltí míleata;

| (v) | eitiltí comhraic dóiteáin; |
| --- | --- |

(v)

eitiltí comhraic dóiteáin;

| (vi) | eitiltí arna ndéanamh roimh eitilt dhaonnúil, eitilt leighis nó eitilt comhraic dóiteáin nó ina ndiaidh, ar choinníoll go ndearnadh eitiltí den sórt sin leis an aerárthach céanna agus go raibh orthu na gníomhaíochtaí gaolmhara daonnúla, leighis nó comhraic dóiteáin a chur i gcrích nó an t-aerárthach a chur i suíomh eile tar éis na ngníomhaíochtaí sin dá chéad ghníomhaíocht eile.’; |
| --- | --- |

(vi)

eitiltí arna ndéanamh roimh eitilt dhaonnúil, eitilt leighis nó eitilt comhraic dóiteáin nó ina ndiaidh, ar choinníoll go ndearnadh eitiltí den sórt sin leis an aerárthach céanna agus go raibh orthu na gníomhaíochtaí gaolmhara daonnúla, leighis nó comhraic dóiteáin a chur i gcrích nó an t-aerárthach a chur i suíomh eile tar éis na ngníomhaíochtaí sin dá chéad ghníomhaíocht eile.’;

| (b) | i bpointe (i), cuirtear an uimhir ‘50 000’ in ionad na huimhreach ‘30 000’; |
| --- | --- |

(b)

i bpointe (i), cuirtear an uimhir ‘50 000’ in ionad na huimhreach ‘30 000’;

| (2) | I gCuid B d’Iarscríbhinn IV a ghabhann le Treoir 2003/87/CE, leasaítear an roinn ‘Faireachán ar astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin’ mar a leanas:






  (a) | cuirtear an abairt seo a leanas isteach ag deireadh an cheathrú mír:

  ‘Is é 3,16 (t CO2/t breosla) a bheidh san fhachtóir astaíochtaí le haghaidh ceirisín scairdeitleáin (Jet A1 nó Jet A).’; |
| --- | --- | --- |

(2)

I gCuid B d’Iarscríbhinn IV a ghabhann le Treoir 2003/87/CE, leasaítear an roinn ‘Faireachán ar astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin’ mar a leanas:

(a)

cuirtear an abairt seo a leanas isteach ag deireadh an cheathrú mír:

‘Is é 3,16 (t CO2/t breosla) a bheidh san fhachtóir astaíochtaí le haghaidh ceirisín scairdeitleáin (Jet A1 nó Jet A).’;

| (b) | cuirtear an mhír seo a leanas isteach tar éis an cheathrú mír:

  ‘Maidir le hastaíochtaí ó bhreoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamhbhitheolaíoch a úsáideann hidrigin ó fhoinsí in-athnuaite atá i gcomhréir le hAirteagal 25 de Threoir (AE) 2018/2001, déanfar iad a aicmiú mar astaíochtaí nialasacha do na hoibreoirí aerárthaí a úsáideann iad go dtí go nglacfar an gníomh cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14(1) den Treoir seo.’. |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an mhír seo a leanas isteach tar éis an cheathrú mír:

‘Maidir le hastaíochtaí ó bhreoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamhbhitheolaíoch a úsáideann hidrigin ó fhoinsí in-athnuaite atá i gcomhréir le hAirteagal 25 de Threoir (AE) 2018/2001, déanfar iad a aicmiú mar astaíochtaí nialasacha do na hoibreoirí aerárthaí a úsáideann iad go dtí go nglacfar an gníomh cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14(1) den Treoir seo.’.

---

| 16.5.2023 | GA | Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh | L 130/134 |
| --- | --- | --- | --- |

16.5.2023

GA

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

L 130/134

---

TREOIR (AE) 2023/959 Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

an 10 Bealtaine 2023

lena leasaítear Treoir 2003/87/CE lena mbunaítear scéim um liúntais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Aontas, agus Cinneadh (AE) 2015/1814 i ndáil le cúlchiste cobhsaíochta margaidh a bhunú agus a fheidhmiú do scéim trádála an Aontais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa

(Téacs atá ábhartha maidir le LEE)

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa (1),

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún (2),

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach (3),

De bharr an mhéid seo a leanas:

| (1) | Tháinig Comhaontú Pháras (4), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016. D’aontaigh na Páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Treisíodh an gealltanas sin le glacadh Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú an 13 Samhain 2021 faoi UNFCCC, ina n-aithníonn Comhdháil na bPáirtithe i gCreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide, atá ag feidhmiú mar Chruinniú na bPáirtithe i gComhaontú Pháras, go mbeidh tionchair an athraithe aeráide i bhfad níos lú i gcás méadú teochta de 1,5oC, i gcomparáid le 2 °C, agus ina bhfuil rún daingean aici leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 °C. |
| --- | --- |

(1)

Tháinig Comhaontú Pháras (4), a glacadh an 12 Nollaig 2015 faoi Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide (UNFCCC) (‘Comhaontú Pháras’), i bhfeidhm an 4 Samhain 2016. D’aontaigh na Páirtithe i gComhaontú Pháras an méadú ar an meánteocht dhomhanda a choinneáil go mór faoi bhun 2 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch agus iarrachtaí a dhéanamh teorainn 1,5 °C os cionn na leibhéal réamhthionsclaíoch a chur leis an méadú teochta. Treisíodh an gealltanas sin le glacadh Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú an 13 Samhain 2021 faoi UNFCCC, ina n-aithníonn Comhdháil na bPáirtithe i gCreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide, atá ag feidhmiú mar Chruinniú na bPáirtithe i gComhaontú Pháras, go mbeidh tionchair an athraithe aeráide i bhfad níos lú i gcás méadú teochta de 1,5oC, i gcomparáid le 2 °C, agus ina bhfuil rún daingean aici leanúint d’iarrachtaí a dhéanamh an méadú teochta a theorannú go 1,5 °C.

| (2) | Is suntasaí fós a phráinní atá sé sprioc Chomhaontú Pháras de 1,5 oC a choinneáil beo mar thoradh ar thorthaí an Phainéil Idir-Rialtasaigh ar an Athrú Aeráide ina Shéú Tuarascáil Mheasúnachta nach féidir an téamh domhanda a theorannú go 1,5 oC ach amháin má dhéantar astaíochtaí gás ceaptha teasa domhanda as seo go ceann 10 mbliana a laghdú láithreach ar bhealach láidir agus leanúnach. |
| --- | --- |

(2)

Is suntasaí fós a phráinní atá sé sprioc Chomhaontú Pháras de 1,5 oC a choinneáil beo mar thoradh ar thorthaí an Phainéil Idir-Rialtasaigh ar an Athrú Aeráide ina Shéú Tuarascáil Mheasúnachta nach féidir an téamh domhanda a theorannú go 1,5 oC ach amháin má dhéantar astaíochtaí gás ceaptha teasa domhanda as seo go ceann 10 mbliana a laghdú láithreach ar bhealach láidir agus leanúnach.

| (3) | Tá iarrachtaí chun dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol agus chun cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach i gcroílár na Teachtaireachta ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal ‘The European Green Deal’ [an Comhaontú Glas don Eoraip] (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’). |
| --- | --- |

(3)

Tá iarrachtaí chun dul i ngleic le dúshláin a bhaineann leis an aeráid agus leis an gcomhshaol agus chun cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach i gcroílár na Teachtaireachta ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 dar teideal ‘The European Green Deal’ [an Comhaontú Glas don Eoraip] (‘an Comhaontú Glas don Eoraip’).

| (4) | Leis an gComhaontú Glas don Eoraip, nasctar sraith chuimsitheach beart agus tionscnamh a threisíonn a chéile go frithpháirteach agus arb é is aidhm dóibh an aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas Eorpach faoi 2050, agus leagtar amach ann straitéis nua fáis a bhfuil sé d’aidhm aici sochaí chothrom rathúil a dhéanamh den Aontas Eorpach, ina mbeidh geilleagar nua-aimseartha iomaíoch, a bheidh tíosach ar acmhainní, agus ina mbeidh an fás eacnamaíoch díchúpláilte feasta ó úsáid acmhainní. Tá sé d’aidhm aige freisin caipiteal nádúrtha an Aontais a chosaint, a chaomhnú agus a mhéadú, agus sláinte agus folláine na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. Bíonn tionchar difriúil ag an aistriú sin ar oibrithe ó earnálacha éagsúla. An tráth céanna, tá gnéithe comhionannais inscne ag an aistriú sin mar aon le tionchar áirithe ar roinnt grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste agus leochaileach, amhail daoine scothaosta, daoine faoi mhíchumas, daoine arb as mionlach ciníoch nó mionlach eitneach iad agus daoine aonair agus teaghlaigh a bhfuil ioncam íseal nó meánioncam íseal acu. Ina theannta sin, cuireann sé dúshláin níos mó roimh réigiúin áirithe, go háirithe réigiúin atá faoi mhíbhuntáiste struchtúrach agus réigiúin fhorimeallacha, agus roimh oileáin chomh maith. Ní mór a áirithiú dá bhrí sin go mbeidh an t-aistriú cóir agus cuimsitheach, agus nach bhfágfar aon duine ar lár. |
| --- | --- |

(4)

Leis an gComhaontú Glas don Eoraip, nasctar sraith chuimsitheach beart agus tionscnamh a threisíonn a chéile go frithpháirteach agus arb é is aidhm dóibh an aeráidneodracht a bhaint amach san Aontas Eorpach faoi 2050, agus leagtar amach ann straitéis nua fáis a bhfuil sé d’aidhm aici sochaí chothrom rathúil a dhéanamh den Aontas Eorpach, ina mbeidh geilleagar nua-aimseartha iomaíoch, a bheidh tíosach ar acmhainní, agus ina mbeidh an fás eacnamaíoch díchúpláilte feasta ó úsáid acmhainní. Tá sé d’aidhm aige freisin caipiteal nádúrtha an Aontais a chosaint, a chaomhnú agus a mhéadú, agus sláinte agus folláine na saoránach a chosaint ar rioscaí agus tionchair a bhaineann leis an gcomhshaol. Bíonn tionchar difriúil ag an aistriú sin ar oibrithe ó earnálacha éagsúla. An tráth céanna, tá gnéithe comhionannais inscne ag an aistriú sin mar aon le tionchar áirithe ar roinnt grúpaí atá faoi mhíbhuntáiste agus leochaileach, amhail daoine scothaosta, daoine faoi mhíchumas, daoine arb as mionlach ciníoch nó mionlach eitneach iad agus daoine aonair agus teaghlaigh a bhfuil ioncam íseal nó meánioncam íseal acu. Ina theannta sin, cuireann sé dúshláin níos mó roimh réigiúin áirithe, go háirithe réigiúin atá faoi mhíbhuntáiste struchtúrach agus réigiúin fhorimeallacha, agus roimh oileáin chomh maith. Ní mór a áirithiú dá bhrí sin go mbeidh an t-aistriú cóir agus cuimsitheach, agus nach bhfágfar aon duine ar lár.

| (5) | An 17 Nollaig 2020, chuir an tAontas a rannchuidiú arna chinneadh go náisiúnta (NDC) faoi bhráid UNFCCC, tar éis don Chomhairle é a fhormheas. Tá Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), arna leasú, inter alia, le Treoir (AE) 2018/410 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), ar cheann de na hionstraimí a luaitear, faoi réir athbhreithniú i bhfianaise na sprice feabhsaithe do 2030, sa tuairisc ghinearálta ar an sprioc atá san Iarscríbhinn a ghabhann leis an aighneacht sin. Chuir an Chomhairle in iúl sna conclúidí uaithi an 24 Deireadh Fómhair 2022 go bhfuil sí réidh, a luaithe is féidir tar éis chonclúidí na caibidlíochta maidir leis na heilimintí bunriachtanacha den phacáiste ‘Oiriúnach do 55’, nuashonrú a dhéanamh, de réir mar is iomchuí, ar NDC an Aontais agus a Bhallstát, i gcomhréir le mír 29 de Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú chun machnamh a dhéanamh ar an gcaoi a ndéanann toradh deiridh eilimintí bunriachtanacha an phacáiste ‘Oiriúnach do 55’ príomhsprioc an Aontais, mar a chomhaontaigh an Chomhairle Eorpach i mí na Nollag 2020, a chur chun feidhme. Ós rud é gur cloch choirnéil de bheartas aeráide an Aontais é Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais (CTA AE), a bunaíodh le Treoir 2003/87/CE, agus gurb é atá ann an phríomhuirlis atá aige chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ar bhealach costéifeachtach, tá na leasuithe ar Threoir 2003/87/CE, lena n-áirítear maidir lena raon feidhme, arna nglacadh tríd an Treoir seo ina gcuid de ghnéithe bunriachtanacha an phacáiste ‘Oiriúnach do 55’. |
| --- | --- |

(5)

An 17 Nollaig 2020, chuir an tAontas a rannchuidiú arna chinneadh go náisiúnta (NDC) faoi bhráid UNFCCC, tar éis don Chomhairle é a fhormheas. Tá Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), arna leasú, inter alia, le Treoir (AE) 2018/410 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), ar cheann de na hionstraimí a luaitear, faoi réir athbhreithniú i bhfianaise na sprice feabhsaithe do 2030, sa tuairisc ghinearálta ar an sprioc atá san Iarscríbhinn a ghabhann leis an aighneacht sin. Chuir an Chomhairle in iúl sna conclúidí uaithi an 24 Deireadh Fómhair 2022 go bhfuil sí réidh, a luaithe is féidir tar éis chonclúidí na caibidlíochta maidir leis na heilimintí bunriachtanacha den phacáiste ‘Oiriúnach do 55’, nuashonrú a dhéanamh, de réir mar is iomchuí, ar NDC an Aontais agus a Bhallstát, i gcomhréir le mír 29 de Chomhshocrú Aeráide Ghlaschú chun machnamh a dhéanamh ar an gcaoi a ndéanann toradh deiridh eilimintí bunriachtanacha an phacáiste ‘Oiriúnach do 55’ príomhsprioc an Aontais, mar a chomhaontaigh an Chomhairle Eorpach i mí na Nollag 2020, a chur chun feidhme. Ós rud é gur cloch choirnéil de bheartas aeráide an Aontais é Córas Trádála Astaíochtaí an Aontais (CTA AE), a bunaíodh le Treoir 2003/87/CE, agus gurb é atá ann an phríomhuirlis atá aige chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ar bhealach costéifeachtach, tá na leasuithe ar Threoir 2003/87/CE, lena n-áirítear maidir lena raon feidhme, arna nglacadh tríd an Treoir seo ina gcuid de ghnéithe bunriachtanacha an phacáiste ‘Oiriúnach do 55’.

| (6) | Tá méadú tagtha ar a riachtanaí agus a luachmhaire atá sé an Comhaontú Glas don Eoraip a bhaint amach, ach níor tharla sin ach i bhfianaise thionchar tromchúiseach phaindéim COVID-19 ar shláinte, dálaí maireachtála agus oibre, agus folláine shaoránaigh an Aontais. Tá sé léirithe leis na héifeachtaí sin gur gá dár sochaí agus dár ngeilleagar feabhas a chur ar a n-athléimneacht i ndáil le suaití seachtracha agus gníomhú go luath chun éifeachtaí suaití seachtracha a chosc nó a mhaolú ar bhealach atá cóir agus a fhágann nach bhfágfar aon duine ar lár, lena n-áirítear iad siúd atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh. Leanann saoránaigh Eorpacha de thuairimí láidre a chur in iúl go mbaineann sé sin go háirithe leis an athrú aeráide. |
| --- | --- |

(6)

Tá méadú tagtha ar a riachtanaí agus a luachmhaire atá sé an Comhaontú Glas don Eoraip a bhaint amach, ach níor tharla sin ach i bhfianaise thionchar tromchúiseach phaindéim COVID-19 ar shláinte, dálaí maireachtála agus oibre, agus folláine shaoránaigh an Aontais. Tá sé léirithe leis na héifeachtaí sin gur gá dár sochaí agus dár ngeilleagar feabhas a chur ar a n-athléimneacht i ndáil le suaití seachtracha agus gníomhú go luath chun éifeachtaí suaití seachtracha a chosc nó a mhaolú ar bhealach atá cóir agus a fhágann nach bhfágfar aon duine ar lár, lena n-áirítear iad siúd atá i mbaol na bochtaineachta fuinnimh. Leanann saoránaigh Eorpacha de thuairimí láidre a chur in iúl go mbaineann sé sin go háirithe leis an athrú aeráide.

| (7) | Tá an tAontas tiomanta do ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud gheilleagar an Aontais a laghdú faoi 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030 sa rannchuidiú nuashonraithe arna chinneadh go náisiúnta, ar rannchuidiú é a cuireadh faoi bhráid Rúnaíocht UNFCCC an 17 Nollaig 2020. |
| --- | --- |

(7)

Tá an tAontas tiomanta do ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud gheilleagar an Aontais a laghdú faoi 55 % ar a laghad i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030 sa rannchuidiú nuashonraithe arna chinneadh go náisiúnta, ar rannchuidiú é a cuireadh faoi bhráid Rúnaíocht UNFCCC an 17 Nollaig 2020.

| (8) | Trí Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) a ghlacadh, chumhdaigh an tAontas sa reachtaíocht an cuspóir aeráidneodracht a bhaint amach ar fud an gheilleagair faoi 2050 ar a dhéanaí agus an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc cheangailteach de chuid an Aontais maidir le laghdú intíre 55 % ar a laghad ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030, agus foráiltear leis go bhfuil an Coimisiún le hiarracht a dhéanamh gach dréachtbheart nó togra reachtach a bheidh ann amach anseo, lena n-áirítear tograí buiséadacha, a ailíniú le cuspóirí an Rialacháin sin agus, in aon chás neamhailínithe, go bhfuil sé leis na cúiseanna le neamhailíniú den sórt sin a sholáthar mar chuid den mheasúnú tionchair a ghabhann leis na tograí sin. |
| --- | --- |

(8)

Trí Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) a ghlacadh, chumhdaigh an tAontas sa reachtaíocht an cuspóir aeráidneodracht a bhaint amach ar fud an gheilleagair faoi 2050 ar a dhéanaí agus an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin. Bunaítear leis an Rialachán sin freisin sprioc cheangailteach de chuid an Aontais maidir le laghdú intíre 55 % ar a laghad ar ghlanastaíochtaí gás ceaptha teasa (astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint) i gcomparáid le leibhéil 1990 faoi 2030, agus foráiltear leis go bhfuil an Coimisiún le hiarracht a dhéanamh gach dréachtbheart nó togra reachtach a bheidh ann amach anseo, lena n-áirítear tograí buiséadacha, a ailíniú le cuspóirí an Rialacháin sin agus, in aon chás neamhailínithe, go bhfuil sé leis na cúiseanna le neamhailíniú den sórt sin a sholáthar mar chuid den mheasúnú tionchair a ghabhann leis na tograí sin.

| (9) | Is gá do gach earnáil den gheilleagar rannchuidiú le baint amach na laghduithe astaíochtaí a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/1119. Dá bhrí sin, ba cheart uaillmhian CTA AE a choigeartú chun go mbeidh sé i gcomhréir leis an sprioc maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú do 2030, leis an gcuspóir aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 ar a dhéanaí agus é mar aidhm leis ina dhiaidh sin astaíochtaí diúltacha a bhaint amach, mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119. |
| --- | --- |

(9)

Is gá do gach earnáil den gheilleagar rannchuidiú le baint amach na laghduithe astaíochtaí a bunaíodh le Rialachán (AE) 2021/1119. Dá bhrí sin, ba cheart uaillmhian CTA AE a choigeartú chun go mbeidh sé i gcomhréir leis an sprioc maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú do 2030, leis an gcuspóir aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 ar a dhéanaí agus é mar aidhm leis ina dhiaidh sin astaíochtaí diúltacha a bhaint amach, mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119.

| (10) | Le CTA AE, ba cheart táirgeadh ó shuiteálacha a laghdaíonn astaíochtaí gás ceaptha teasa go páirteach nó a chuireann deireadh iomlán leo a dhreasú. Dá bhrí sin, ba cheart an tuairisc ar roinnt catagóirí gníomhaíochtaí in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE a leasú chun a áirithiú go n-áireofar laistigh de raon feidhme CTA AE suiteálacha a dhéanann gníomhaíocht a liostaítear san Iarscríbhinn sin agus a chomhlíonann an tairseach acmhainne a bhaineann leis an ngníomhaíocht chéanna ach nach n-astaíonn gáis cheaptha teasa ar bith agus, ar an gcaoi sin, chun a áirithiú go láimhseáiltear suiteálacha go cothrom sna hearnálacha lena mbaineann. Ina theannta sin, le leithdháileadh saor in aisce chun táirge a tháirgeadh, ba cheart a chur san áireamh, mar threoirphrionsabail, acmhainneacht úsáide ciorclaigh ábhar agus gur cheart don tagarmharc a bheith neamhspleách ar an mbunábhar nó ar an gcineál próisis táirgthe, i gcás ina bhfuil an cuspóir céanna ag na próisis táirgthe. Ní mór an sainmhíniú ar na táirgí agus ar na próisis agus na hastaíochtaí a chumhdaítear le haghaidh roinnt tagarmharcanna a mhodhnú, dá bhrí sin, chun cothroime iomaíochta a áirithiú do shuiteálacha a úsáideann teicneolaíochtaí nua a laghdaíonn go páirteach nó a chuireann deireadh iomlán le hastaíochtaí gás ceaptha teasa, agus suiteálacha a bhaineann úsáid as teicneolaíochtaí atá ann cheana. D’ainneoin na dtreoirphrionsabal sin, ba cheart leanúint de bheith ag idirdhealú leis na tagarmharcanna athbhreithnithe do 2026 go 2030 idir táirgeadh príomhúil agus táirgeadh tánaisteach cruach agus alúmanaim. Ní mór freisin an nuashonrú ar na luachanna tagarmhairc le haghaidh na scaglann agus na hidrigine a dhíchúpláil chun an tábhacht a bhaineann le hidrigin, lena n-áirítear hidrigin ghlas, a tháirgeadh lasmuigh d’earnáil na scaglann a léiriú. |
| --- | --- |

(10)

Le CTA AE, ba cheart táirgeadh ó shuiteálacha a laghdaíonn astaíochtaí gás ceaptha teasa go páirteach nó a chuireann deireadh iomlán leo a dhreasú. Dá bhrí sin, ba cheart an tuairisc ar roinnt catagóirí gníomhaíochtaí in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE a leasú chun a áirithiú go n-áireofar laistigh de raon feidhme CTA AE suiteálacha a dhéanann gníomhaíocht a liostaítear san Iarscríbhinn sin agus a chomhlíonann an tairseach acmhainne a bhaineann leis an ngníomhaíocht chéanna ach nach n-astaíonn gáis cheaptha teasa ar bith agus, ar an gcaoi sin, chun a áirithiú go láimhseáiltear suiteálacha go cothrom sna hearnálacha lena mbaineann. Ina theannta sin, le leithdháileadh saor in aisce chun táirge a tháirgeadh, ba cheart a chur san áireamh, mar threoirphrionsabail, acmhainneacht úsáide ciorclaigh ábhar agus gur cheart don tagarmharc a bheith neamhspleách ar an mbunábhar nó ar an gcineál próisis táirgthe, i gcás ina bhfuil an cuspóir céanna ag na próisis táirgthe. Ní mór an sainmhíniú ar na táirgí agus ar na próisis agus na hastaíochtaí a chumhdaítear le haghaidh roinnt tagarmharcanna a mhodhnú, dá bhrí sin, chun cothroime iomaíochta a áirithiú do shuiteálacha a úsáideann teicneolaíochtaí nua a laghdaíonn go páirteach nó a chuireann deireadh iomlán le hastaíochtaí gás ceaptha teasa, agus suiteálacha a bhaineann úsáid as teicneolaíochtaí atá ann cheana. D’ainneoin na dtreoirphrionsabal sin, ba cheart leanúint de bheith ag idirdhealú leis na tagarmharcanna athbhreithnithe do 2026 go 2030 idir táirgeadh príomhúil agus táirgeadh tánaisteach cruach agus alúmanaim. Ní mór freisin an nuashonrú ar na luachanna tagarmhairc le haghaidh na scaglann agus na hidrigine a dhíchúpláil chun an tábhacht a bhaineann le hidrigin, lena n-áirítear hidrigin ghlas, a tháirgeadh lasmuigh d’earnáil na scaglann a léiriú.

| (11) | Tar éis sainmhínithe na dtáirgí agus na bpróiseas agus na n-astaíochtaí a chumhdaítear le haghaidh tagarmharcanna áirithe a mhodhnú, is gá a áirithiú nach bhfaighidh táirgeoirí cúiteamh dúbailte ar na hastaíochtaí céanna le leithdháileadh saor in aisce agus le cúiteamh ar chostais indíreacha araon, agus is gá mar sin na bearta airgeadais a choigeartú dá réir chun costais indíreacha a thugtar ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais a chúiteamh. |
| --- | --- |

(11)

Tar éis sainmhínithe na dtáirgí agus na bpróiseas agus na n-astaíochtaí a chumhdaítear le haghaidh tagarmharcanna áirithe a mhodhnú, is gá a áirithiú nach bhfaighidh táirgeoirí cúiteamh dúbailte ar na hastaíochtaí céanna le leithdháileadh saor in aisce agus le cúiteamh ar chostais indíreacha araon, agus is gá mar sin na bearta airgeadais a choigeartú dá réir chun costais indíreacha a thugtar ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais a chúiteamh.

| (12) | Rinneadh Treoir 96/61/CE ón gComhairle (8) a aisghairm le Treoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9). Ba cheart na tagairtí do Threoir 96/61/CE in Airteagal 2 de Threoir 2003/87/CE agus in Iarscríbhinn IV inti a thabhairt cothrom le dáta dá réir sin. I bhfianaise an ghá atá le laghduithe práinneacha ar astaíochtaí ar fud an gheilleagair, ba cheart na Ballstáit a bheith in ann gníomhú chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a thagann faoi raon feidhme CTA AE a laghdú trí bheartais eile chomh maith seachas teorainneacha astaíochtaí a ghlactar de bhun Threoir 2010/75/AE. |
| --- | --- |

(12)

Rinneadh Treoir 96/61/CE ón gComhairle (8) a aisghairm le Treoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9). Ba cheart na tagairtí do Threoir 96/61/CE in Airteagal 2 de Threoir 2003/87/CE agus in Iarscríbhinn IV inti a thabhairt cothrom le dáta dá réir sin. I bhfianaise an ghá atá le laghduithe práinneacha ar astaíochtaí ar fud an gheilleagair, ba cheart na Ballstáit a bheith in ann gníomhú chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a thagann faoi raon feidhme CTA AE a laghdú trí bheartais eile chomh maith seachas teorainneacha astaíochtaí a ghlactar de bhun Threoir 2010/75/AE.

| (13) | Ina theachtaireacht an 12 Bealtaine 2021 dar teideal ‘Pathway to a Healthy Planet for Al– - EU Action Plan: Towards Zero Pollution for Air, Water and Soil’ [Conair chuig Plainéad Sláintiúil do Chách: I dtreo Uisce, Aer agus Ithir Saor ó Thruailliú], tá sé i gceist ag an gCoimisiún go mbeidh an tAontas saor ó thruailliú faoi 2050, trí thruailliú aeir, fionnuisce, farraige agus ithreach a laghdú go mbeidh sé ar leibhéil nach meastar a thuilleadh a bheith díobhálach don tsláinte agus d’éiceachórais nádúrtha. Is minic a chumasóidh bearta faoi Threoir 2010/75/AE, mar an phríomh-ionstraim lena rialaítear astaíochtaí truaillithe aeir, uisce agus ithreach, astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú freisin. I gcomhréir le hAirteagal 8 de Threoir 2003/87/CE, ba cheart do na Ballstáit comhordú idir ceanglais cheadúnais Threoir 2003/87/CE agus ceanglais Threoir 2010/75/AE a áirithiú. |
| --- | --- |

(13)

Ina theachtaireacht an 12 Bealtaine 2021 dar teideal ‘Pathway to a Healthy Planet for Al– - EU Action Plan: Towards Zero Pollution for Air, Water and Soil’ [Conair chuig Plainéad Sláintiúil do Chách: I dtreo Uisce, Aer agus Ithir Saor ó Thruailliú], tá sé i gceist ag an gCoimisiún go mbeidh an tAontas saor ó thruailliú faoi 2050, trí thruailliú aeir, fionnuisce, farraige agus ithreach a laghdú go mbeidh sé ar leibhéil nach meastar a thuilleadh a bheith díobhálach don tsláinte agus d’éiceachórais nádúrtha. Is minic a chumasóidh bearta faoi Threoir 2010/75/AE, mar an phríomh-ionstraim lena rialaítear astaíochtaí truaillithe aeir, uisce agus ithreach, astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú freisin. I gcomhréir le hAirteagal 8 de Threoir 2003/87/CE, ba cheart do na Ballstáit comhordú idir ceanglais cheadúnais Threoir 2003/87/CE agus ceanglais Threoir 2010/75/AE a áirithiú.

| (14) | Ag aithint gur minic a laghdófar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus truailleáin araon le teicneolaíochtaí nua nuálacha, tá sé tábhachtach sineirgí a áirithiú idir bearta a sholáthraíonn laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus ar thruailleáin araon, go háirithe Treoir 2010/75/AE, agus tá sé tábhachtach a n-éifeachtacht a athbhreithniú i dtaca leis seo. |
| --- | --- |

(14)

Ag aithint gur minic a laghdófar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus truailleáin araon le teicneolaíochtaí nua nuálacha, tá sé tábhachtach sineirgí a áirithiú idir bearta a sholáthraíonn laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus ar thruailleáin araon, go háirithe Treoir 2010/75/AE, agus tá sé tábhachtach a n-éifeachtacht a athbhreithniú i dtaca leis seo.

| (15) | Úsáideadh an sainmhíniú ar ghineadóirí leictreachais chun uasmhéid an leithdháilte saor in aisce don tionscal sa tréimhse ó 2013 go dtí 2020 a chinneadh, ach láimhseáladh gléasraí teasa agus cumhachta in éineacht go difriúil i gcomparáid le suiteálacha tionsclaíocha dá bharr. Chun úsáid na comhghiniúna ardéifeachtúla teasa agus cumhachta in éineacht a spreagadh agus cothrom na Féinne a thabhairt do gach suiteáil a fhaigheann leithdháileadh saor in aisce le haghaidh táirgeadh teasa agus do théamh ceantair, ba cheart gach tagairt do ghineadóirí leictreachais i dTreoir 2003/87/CE a scriosadh. Thairis sin, sonraítear na mionsonraí a bhaineann le hincháilitheacht na bpróiseas tionsclaíoch uile don leithdháileadh saor in aisce le Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/331 ón gCoimisiún (10). Dá bhrí sin, tá na forálacha ar ghabháil agus stóráil dé-ocsaíde carbóin in Airteagal 10a(3) de Threoir 2003/87/CE as feidhm anois agus ba cheart iad a scriosadh. |
| --- | --- |

(15)

Úsáideadh an sainmhíniú ar ghineadóirí leictreachais chun uasmhéid an leithdháilte saor in aisce don tionscal sa tréimhse ó 2013 go dtí 2020 a chinneadh, ach láimhseáladh gléasraí teasa agus cumhachta in éineacht go difriúil i gcomparáid le suiteálacha tionsclaíocha dá bharr. Chun úsáid na comhghiniúna ardéifeachtúla teasa agus cumhachta in éineacht a spreagadh agus cothrom na Féinne a thabhairt do gach suiteáil a fhaigheann leithdháileadh saor in aisce le haghaidh táirgeadh teasa agus do théamh ceantair, ba cheart gach tagairt do ghineadóirí leictreachais i dTreoir 2003/87/CE a scriosadh. Thairis sin, sonraítear na mionsonraí a bhaineann le hincháilitheacht na bpróiseas tionsclaíoch uile don leithdháileadh saor in aisce le Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/331 ón gCoimisiún (10). Dá bhrí sin, tá na forálacha ar ghabháil agus stóráil dé-ocsaíde carbóin in Airteagal 10a(3) de Threoir 2003/87/CE as feidhm anois agus ba cheart iad a scriosadh.

| (16) | Faoi CTA AE, ba cheart a mheas gurb ionann astaíochtaí agus gáis cheaptha teasa nach scaoiltear go díreach san atmaisféar agus ba cheart lamháltais a thabhairt suas le haghaidh na n-astaíochtaí sin ach amháin má stóráiltear i láithreán stórála iad i gcomhréir le Treoir 2009/31/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11), nó má tá siad ceangailte go ceimiceach go buan i dtáirge ionas nach dtéann siad isteach san atmaisféar sa ghnáthúsáid agus nach dtéann siad isteach san atmaisféar faoi aon ghnáthghníomhaíocht a tharlaíonn tar éis dheireadh shaolré an táirge. Ba cheart a chumhachtú don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh lena sonrófar na coinníollacha ar dá réir a measfar go bhfuil gáis ceaptha teasa ceangailte go ceimiceach go buan iontu i dtáirge ionas nach dtéann siad isteach san atmaisféar sa ghnáthúsáid agus nach dtéann siad isteach san atmaisféar faoi aon ghnáth-ghníomhaíocht tar éis deireadh saolré an táirge, lena n-áirítear, teastas aistrithe dé-ocsaíde carbóin a fháil, i gcás inarb iomchuí, i bhfianaise forbairtí rialaitheacha maidir le haistrithe dé-ocsaíde carbóin a dheimhniú. Ba cheart a gnáthghníomhaíocht tar éis dheireadh shaolré an táirge a thuiscint go ginearálta, lena gcumhdaítear na gníomhaíochtaí go léir a tharlaíonn tar éis dheireadh shaolré an táirge, lena n-áirítear athúsáid, athmhonaraíocht, athchúrsáil agus diúscairt, amhail loscadh agus líonadh talún. |
| --- | --- |

(16)

Faoi CTA AE, ba cheart a mheas gurb ionann astaíochtaí agus gáis cheaptha teasa nach scaoiltear go díreach san atmaisféar agus ba cheart lamháltais a thabhairt suas le haghaidh na n-astaíochtaí sin ach amháin má stóráiltear i láithreán stórála iad i gcomhréir le Treoir 2009/31/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11), nó má tá siad ceangailte go ceimiceach go buan i dtáirge ionas nach dtéann siad isteach san atmaisféar sa ghnáthúsáid agus nach dtéann siad isteach san atmaisféar faoi aon ghnáthghníomhaíocht a tharlaíonn tar éis dheireadh shaolré an táirge. Ba cheart a chumhachtú don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh lena sonrófar na coinníollacha ar dá réir a measfar go bhfuil gáis ceaptha teasa ceangailte go ceimiceach go buan iontu i dtáirge ionas nach dtéann siad isteach san atmaisféar sa ghnáthúsáid agus nach dtéann siad isteach san atmaisféar faoi aon ghnáth-ghníomhaíocht tar éis deireadh saolré an táirge, lena n-áirítear, teastas aistrithe dé-ocsaíde carbóin a fháil, i gcás inarb iomchuí, i bhfianaise forbairtí rialaitheacha maidir le haistrithe dé-ocsaíde carbóin a dheimhniú. Ba cheart a gnáthghníomhaíocht tar éis dheireadh shaolré an táirge a thuiscint go ginearálta, lena gcumhdaítear na gníomhaíochtaí go léir a tharlaíonn tar éis dheireadh shaolré an táirge, lena n-áirítear athúsáid, athmhonaraíocht, athchúrsáil agus diúscairt, amhail loscadh agus líonadh talún.

| (17) | Is é gníomhaíocht mhuiriompair idirnáisiúnta, a bhfuil muiraistir idir calafoirt faoi dhlínse dhá Bhallstát dhifriúla nó idir calafort faoi dhlínse Ballstáit agus calafort lasmuigh de dhlínse aon Bhallstát mar chuid di, an t-aon mhodh iompair nach n-áirítear le gealltanais an Aontais roimhe seo chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Ó bhí 1990 ann, tá méadú de thart ar 36 % tagtha ar na hastaíochtaí ó bhreosla a dhíoltar san Aontas le haghaidh muiraistear a imíonn ó Bhallstát amháin agus a thagann isteach i mBallstát difriúil nó i dtríú tír. Is ionann na hastaíochtaí sin agus gar do 90 % d’astaíochtaí loingseoireachta uile an Aontais, mar tháinig laghdú de 26 % ó bhí 1990 ann ar astaíochtaí ó bhreosla a dhíoltar san Aontas le haghaidh muiraistear a imíonn ó Bhallstát agus a thagann isteach sa Bhallstát céanna. Sa chás ‘gnó mar is gnách’, táthar ag tuar go dtiocfaidh méadú de thart ar 14 % idir 2015 agus 2030 agus de 34 % idir 2015 agus 2050 ar astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair idirnáisiúnta. Má thagann méadú ar thionchar an athraithe aeráide ar na gníomhaíochtaí muiriompair mar atáthar ag tuar, dhéanfaí dochar suntasach do laghduithe arna ndéanamh ag earnálacha eile chun dul i ngleic leis an athrú aeráide agus, dá bhrí sin, leis an sprioc maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú faoi 2030, cuspóir an Aontais maidir le neodracht aeráide faoi 2050 ar a dhéanaí, agus an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119, agus cuspóirí Chomhaontú Pháras. |
| --- | --- |

(17)

Is é gníomhaíocht mhuiriompair idirnáisiúnta, a bhfuil muiraistir idir calafoirt faoi dhlínse dhá Bhallstát dhifriúla nó idir calafort faoi dhlínse Ballstáit agus calafort lasmuigh de dhlínse aon Bhallstát mar chuid di, an t-aon mhodh iompair nach n-áirítear le gealltanais an Aontais roimhe seo chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Ó bhí 1990 ann, tá méadú de thart ar 36 % tagtha ar na hastaíochtaí ó bhreosla a dhíoltar san Aontas le haghaidh muiraistear a imíonn ó Bhallstát amháin agus a thagann isteach i mBallstát difriúil nó i dtríú tír. Is ionann na hastaíochtaí sin agus gar do 90 % d’astaíochtaí loingseoireachta uile an Aontais, mar tháinig laghdú de 26 % ó bhí 1990 ann ar astaíochtaí ó bhreosla a dhíoltar san Aontas le haghaidh muiraistear a imíonn ó Bhallstát agus a thagann isteach sa Bhallstát céanna. Sa chás ‘gnó mar is gnách’, táthar ag tuar go dtiocfaidh méadú de thart ar 14 % idir 2015 agus 2030 agus de 34 % idir 2015 agus 2050 ar astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair idirnáisiúnta. Má thagann méadú ar thionchar an athraithe aeráide ar na gníomhaíochtaí muiriompair mar atáthar ag tuar, dhéanfaí dochar suntasach do laghduithe arna ndéanamh ag earnálacha eile chun dul i ngleic leis an athrú aeráide agus, dá bhrí sin, leis an sprioc maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú faoi 2030, cuspóir an Aontais maidir le neodracht aeráide faoi 2050 ar a dhéanaí, agus an aidhm astaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119, agus cuspóirí Chomhaontú Pháras.

| (18) | In 2013, ghlac an Coimisiún straitéis chun astaíochtaí muiriompair a chomhtháthú de réir a chéile i mbeartas an Aontais chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Mar chéad chéim sa chur chuige seo, bhunaigh an tAontas córas chun faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí ón muiriompar i Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12), agus bhí spriocanna laghdaithe le leagan síos don mhuiriompar agus le beart le cur i bhfeidhm bunaithe ar an margadh ina dhiaidh sin. I gcomhréir le gealltanas na gcomhreachtóirí, arna léiriú i dTreoir (AE) 2018/410, ba cheart tús a chur le gníomhaíocht ón Eagraíocht Mhuirí Idirnáisiúnta (IMO) nó ón Aontas ó 2023 ar aghaidh, lena n-áirítear an réamhobair maidir le glacadh agus le cur chun feidhme birt lena n-áirithítear go rannchuideoidh an earnáil go hiomchuí leis na hiarrachtaí is gá chun na cuspóirí a comhaontaíodh faoi Chomhaontú Pháras a bhaint amach, agus aird chuí á tabhairt ag na páiritithe leasmhara uile. |
| --- | --- |

(18)

In 2013, ghlac an Coimisiún straitéis chun astaíochtaí muiriompair a chomhtháthú de réir a chéile i mbeartas an Aontais chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Mar chéad chéim sa chur chuige seo, bhunaigh an tAontas córas chun faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí ón muiriompar i Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12), agus bhí spriocanna laghdaithe le leagan síos don mhuiriompar agus le beart le cur i bhfeidhm bunaithe ar an margadh ina dhiaidh sin. I gcomhréir le gealltanas na gcomhreachtóirí, arna léiriú i dTreoir (AE) 2018/410, ba cheart tús a chur le gníomhaíocht ón Eagraíocht Mhuirí Idirnáisiúnta (IMO) nó ón Aontas ó 2023 ar aghaidh, lena n-áirítear an réamhobair maidir le glacadh agus le cur chun feidhme birt lena n-áirithítear go rannchuideoidh an earnáil go hiomchuí leis na hiarrachtaí is gá chun na cuspóirí a comhaontaíodh faoi Chomhaontú Pháras a bhaint amach, agus aird chuí á tabhairt ag na páiritithe leasmhara uile.

| (19) | De bhun Threoir (AE) 2018/410, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoin dul chun cinn atá déanta in IMO maidir le cuspóir uaillmhianach i ndáil le hastaíochtaí a laghdú agus maidir le bearta tionlacain chun a áirithiú go gcuireann muiriompar go cuí leis na hiarrachtaí a bhfuil gá leo chun na cuspóirí a comhaontaíodh faoi Chomhaontú Pháras a bhaint amach. Tá iarrachtaí á ndéanamh chun astaíochtaí muirí domhanda a theorannú trí IMO agus ba cheart iad a spreagadh, lena n-áirítear cur chun feidhme gasta Straitéis Tosaigh IMO maidir le hAstaíochtaí Gás Ceaptha Teasa ó Longa a Laghdú, a glacadh in 2018, lena dtagraítear freisin do bhearta ionchasacha margadhbhunaithe chun laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ón loingseoireacht idirnáisiúnta a dhreasú. Cé go ndearnadh dul chun cinn in IMO le déanaí, áfach, níor leor é sin go dtí seo chun cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach. I bhfianaise chineál idirnáisiúnta na loingseoireachta, tá sé tábhachtach go n-oibreoidh na Ballstáit agus an tAontas laistigh dá n-inniúlachtaí faoi seach le tríú tíortha chun dlús a chur le hiarrachtaí taidhleoireachta chun bearta domhanda a neartú agus dul chun cinn a dhéanamh maidir le beart domhanda margadhbhunaithe a fhorbairt ag leibhéal IMO. |
| --- | --- |

(19)

De bhun Threoir (AE) 2018/410, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faoin dul chun cinn atá déanta in IMO maidir le cuspóir uaillmhianach i ndáil le hastaíochtaí a laghdú agus maidir le bearta tionlacain chun a áirithiú go gcuireann muiriompar go cuí leis na hiarrachtaí a bhfuil gá leo chun na cuspóirí a comhaontaíodh faoi Chomhaontú Pháras a bhaint amach. Tá iarrachtaí á ndéanamh chun astaíochtaí muirí domhanda a theorannú trí IMO agus ba cheart iad a spreagadh, lena n-áirítear cur chun feidhme gasta Straitéis Tosaigh IMO maidir le hAstaíochtaí Gás Ceaptha Teasa ó Longa a Laghdú, a glacadh in 2018, lena dtagraítear freisin do bhearta ionchasacha margadhbhunaithe chun laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ón loingseoireacht idirnáisiúnta a dhreasú. Cé go ndearnadh dul chun cinn in IMO le déanaí, áfach, níor leor é sin go dtí seo chun cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach. I bhfianaise chineál idirnáisiúnta na loingseoireachta, tá sé tábhachtach go n-oibreoidh na Ballstáit agus an tAontas laistigh dá n-inniúlachtaí faoi seach le tríú tíortha chun dlús a chur le hiarrachtaí taidhleoireachta chun bearta domhanda a neartú agus dul chun cinn a dhéanamh maidir le beart domhanda margadhbhunaithe a fhorbairt ag leibhéal IMO.

| (20) | Is ionann astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin (CO2) ó mhuiriompar agus thart ar 3 % go 4 % d’astaíochtaí an Aontais. Leis an gComhaontú Glas don Eoraip, chuir an Coimisiún in iúl go raibh sé i gceist aige bearta breise a dhéanamh chun dul i ngleic le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar trí réimse beart a chuirfidh ar chumas an Aontais a chuspóirí laghdaithe astaíochtaí a bhaint amach. Sa chomhthéacs sin, ba cheart Treoir 2003/87/CE a leasú chun muiriompar in CTA AE a chur ar áireamh chun a áirithiú go gcuirfidh an earnáil seo a cion cothrom le cuspóirí méadaithe aeráide an Aontais chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras, lena sonraítear in Airteagal 4(4) gur cheart do thíortha forbartha leanúint de cheannaireacht a ghlacadh trí thabhairt faoi spriocanna laghdaithe astaíochtaí ar fud an gheilleagair, fad agus a spreagtar tíortha i mbéal forbartha chun bogadh i dtreo spriocanna laghdaithe nó teorannaithe astaíochtaí ar fud an gheilleagair le himeacht ama. Cé go raibh sé beartaithe uasteorainn a chur le hastaíochtaí ó eitlíocht idirnáisiúnta lasmuigh den Eoraip ó mhí Eanáir 2021 ar aghaidh trí ghníomh domhanda atá bunaithe ar an margadh, níl gníomh a chuireann uasteorainn le hastaíochtaí muiriompair nó a chuireann praghas orthu i bhfeidhm go fóill. Is iomchuí, dá bhrí sin, go gcumhdófaí le CTA AE sciar de na hastaíochtaí ó aistir idir calafort faoi dhlínse Ballstáit agus calafort faoi dhlínse tríú tíre, agus go mbeadh an tríú tír in ann gníomh iomchuí a chinneadh maidir le sciar eile na n-astaíochtaí.
  Le síneadh CTA AE le muiriompar, ba cheart, dá bhrí sin, na hastaíochtaí a leanas a chur san áireamh: leath de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a thagann isteach i gcalafort faoi dhlínse Ballstáit ó chalafort lasmuigh de dhlínse Ballstáit, leath de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a imíonn ó chalafort faoi dhlínse Ballstáit agus a thagann isteach i gcalafort lasmuigh de dhlínse Ballstáit, na hastaíochtaí go léir ó longa a thugann faoi mhuiraistir a thagann isteach i gcalafort faoi dhlínse Ballstáit ó chalafort faoi dhlínse Ballstáit, agus na hastaíochtaí go léir laistigh de chalafort faoi dhlínse Ballstáit. Tá sé tugtha faoi deara gur bealach praiticiúil é an cur chuige sin chun réiteach a fháil ar an tsaincheist maidir le freagrachtaí agus inniúlachtaí coiteanna ach difreáilte, ar dúshlán é a bhí ann le fada i gcomhthéacs UNFCCC. Le cumhdach sciar de na hastaíochtaí ó aistir isteach agus amach araon idir an tAontas agus tríú tíortha, déantar éifeachtacht CTA AE a áirithiú, go háirithe trí thionchar comhshaoil an bhirt a mhéadú i gcomparáid le raon feidhme geografach atá teoranta d’aistir laistigh den Aontas, agus an baol le cuairteanna ar chalafort chun críocha éalaitheacha agus an baol le dí-chomhchruinniú gníomhaíochtaí athlastála lasmuigh den Aontas a theorannú. Chun cuimsiú rianúil na hearnála in CTA AE a áirithiú, ba cheart an líon lamháltas a thabharfaidh cuideachtaí loingseoireachta suas a mhéadú de réir a chéile maidir le hastaíochtaí fíoraithe a tuairiscíodh do na blianta 2024 agus 2025.
  Chun sláine comhshaoil an chórais a chosaint, i gcás ina dtugtar lamháltais níos lú suas i gcomparáid le hastaíochtaí fíoraithe le haghaidh muiriompair sna blianta sin, nuair a bheidh an difríocht idir na hastaíochtaí fíoraithe agus na lamháltais arna dtabhairt suas bunaithe gach bliain, ba cheart méid lamháltas a chomhfhreagraíonn don difríocht sin a chur ar ceal. Ó 2026 ar aghaidh, ba cheart do chuideachtaí loingseoireachta líon na lamháltas a chomhfhreagraíonn dá n-astaíochtaí fíoraithe uile a thabhairt suas. Cé gurb iad astaíochtaí CO2 is mó is cúis le tionchar aeráide an mhuiriompair, is cion suntasach d’astaíochtaí ó longa iad astaíochtaí neamh-CO2. De réir Cheathrú Staidéar IMO ar Ghás Ceaptha Teasa 2020, tháinig méadú suntasach ar astaíochtaí meatáin le linn na tréimhse ó 2012 go 2018. Is dócha go dtiocfaidh méadú ar astaíochtaí meatáin agus ocsaíde nítriúla le himeacht ama, go háirithe le forbairt soithí arna gcumhachtú ag gáis nádúrtha leachtaithe nó ag foinsí eile fuinnimh. Dá gcuirfí meatán agus astaíochtaí ocsaíde nítriúla san áireamh, rachadh sé chun tairbhe do shláine an chomhshaoil agus do dhea-chleachtais a dhreasú. Ba cheart na hastaíochtaí sin a chur san áireamh ar dtús i Rialachán (AE) 2015/757 ó 2024 ar aghaidh, agus ba cheart iad a áireamh in CTA AE ó 2026. |
| --- | --- |

(20)

Is ionann astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin (CO2) ó mhuiriompar agus thart ar 3 % go 4 % d’astaíochtaí an Aontais. Leis an gComhaontú Glas don Eoraip, chuir an Coimisiún in iúl go raibh sé i gceist aige bearta breise a dhéanamh chun dul i ngleic le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar trí réimse beart a chuirfidh ar chumas an Aontais a chuspóirí laghdaithe astaíochtaí a bhaint amach. Sa chomhthéacs sin, ba cheart Treoir 2003/87/CE a leasú chun muiriompar in CTA AE a chur ar áireamh chun a áirithiú go gcuirfidh an earnáil seo a cion cothrom le cuspóirí méadaithe aeráide an Aontais chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras, lena sonraítear in Airteagal 4(4) gur cheart do thíortha forbartha leanúint de cheannaireacht a ghlacadh trí thabhairt faoi spriocanna laghdaithe astaíochtaí ar fud an gheilleagair, fad agus a spreagtar tíortha i mbéal forbartha chun bogadh i dtreo spriocanna laghdaithe nó teorannaithe astaíochtaí ar fud an gheilleagair le himeacht ama. Cé go raibh sé beartaithe uasteorainn a chur le hastaíochtaí ó eitlíocht idirnáisiúnta lasmuigh den Eoraip ó mhí Eanáir 2021 ar aghaidh trí ghníomh domhanda atá bunaithe ar an margadh, níl gníomh a chuireann uasteorainn le hastaíochtaí muiriompair nó a chuireann praghas orthu i bhfeidhm go fóill. Is iomchuí, dá bhrí sin, go gcumhdófaí le CTA AE sciar de na hastaíochtaí ó aistir idir calafort faoi dhlínse Ballstáit agus calafort faoi dhlínse tríú tíre, agus go mbeadh an tríú tír in ann gníomh iomchuí a chinneadh maidir le sciar eile na n-astaíochtaí.

Le síneadh CTA AE le muiriompar, ba cheart, dá bhrí sin, na hastaíochtaí a leanas a chur san áireamh: leath de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a thagann isteach i gcalafort faoi dhlínse Ballstáit ó chalafort lasmuigh de dhlínse Ballstáit, leath de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a imíonn ó chalafort faoi dhlínse Ballstáit agus a thagann isteach i gcalafort lasmuigh de dhlínse Ballstáit, na hastaíochtaí go léir ó longa a thugann faoi mhuiraistir a thagann isteach i gcalafort faoi dhlínse Ballstáit ó chalafort faoi dhlínse Ballstáit, agus na hastaíochtaí go léir laistigh de chalafort faoi dhlínse Ballstáit. Tá sé tugtha faoi deara gur bealach praiticiúil é an cur chuige sin chun réiteach a fháil ar an tsaincheist maidir le freagrachtaí agus inniúlachtaí coiteanna ach difreáilte, ar dúshlán é a bhí ann le fada i gcomhthéacs UNFCCC. Le cumhdach sciar de na hastaíochtaí ó aistir isteach agus amach araon idir an tAontas agus tríú tíortha, déantar éifeachtacht CTA AE a áirithiú, go háirithe trí thionchar comhshaoil an bhirt a mhéadú i gcomparáid le raon feidhme geografach atá teoranta d’aistir laistigh den Aontas, agus an baol le cuairteanna ar chalafort chun críocha éalaitheacha agus an baol le dí-chomhchruinniú gníomhaíochtaí athlastála lasmuigh den Aontas a theorannú. Chun cuimsiú rianúil na hearnála in CTA AE a áirithiú, ba cheart an líon lamháltas a thabharfaidh cuideachtaí loingseoireachta suas a mhéadú de réir a chéile maidir le hastaíochtaí fíoraithe a tuairiscíodh do na blianta 2024 agus 2025.

Chun sláine comhshaoil an chórais a chosaint, i gcás ina dtugtar lamháltais níos lú suas i gcomparáid le hastaíochtaí fíoraithe le haghaidh muiriompair sna blianta sin, nuair a bheidh an difríocht idir na hastaíochtaí fíoraithe agus na lamháltais arna dtabhairt suas bunaithe gach bliain, ba cheart méid lamháltas a chomhfhreagraíonn don difríocht sin a chur ar ceal. Ó 2026 ar aghaidh, ba cheart do chuideachtaí loingseoireachta líon na lamháltas a chomhfhreagraíonn dá n-astaíochtaí fíoraithe uile a thabhairt suas. Cé gurb iad astaíochtaí CO2 is mó is cúis le tionchar aeráide an mhuiriompair, is cion suntasach d’astaíochtaí ó longa iad astaíochtaí neamh-CO2. De réir Cheathrú Staidéar IMO ar Ghás Ceaptha Teasa 2020, tháinig méadú suntasach ar astaíochtaí meatáin le linn na tréimhse ó 2012 go 2018. Is dócha go dtiocfaidh méadú ar astaíochtaí meatáin agus ocsaíde nítriúla le himeacht ama, go háirithe le forbairt soithí arna gcumhachtú ag gáis nádúrtha leachtaithe nó ag foinsí eile fuinnimh. Dá gcuirfí meatán agus astaíochtaí ocsaíde nítriúla san áireamh, rachadh sé chun tairbhe do shláine an chomhshaoil agus do dhea-chleachtais a dhreasú. Ba cheart na hastaíochtaí sin a chur san áireamh ar dtús i Rialachán (AE) 2015/757 ó 2024 ar aghaidh, agus ba cheart iad a áireamh in CTA AE ó 2026.

| (21) | Beidh athruithe ar chostas iompair den sórt sin mar thoradh ar raon feidhme Threoir 2003/87/CE a leathnú go dtí muiriompar. Déanfaidh leathnú ar an raon feidhme sin difear do gach cuid den Aontas ós rud é go bhfuil a dtionscnamh nó a gceann scríbe sna Ballstáit éagsúla, lena n-áirítear i mBallstáit thalamhiata, ag na hearraí arna n-iompar chuig calafoirt laistigh den Aontas agus ó chalafoirt laistigh den Aontas ar muir. Dá bhrí sin, níor cheart, i bprionsabal, leithdháileadh na lamháltas atá le cur ar ceant ag na Ballstáit a athrú mar thoradh ar chuimsiú gníomhaíochtaí muiriompair, agus ba cheart gach Ballstát a áireamh ann. Mar sin féin, ní hionann an difear a dhéanfar ó Bhallstát go chéile. Go háirithe, is iad na Ballstáit atá ag brath go mór ar loingseoireacht is mó a bheidh neamhchosanta ar éifeacht an leathnaithe. Na Ballstáit sin a bhfuil earnáil mhór mhuirí acu i gcomparáid lena méid choibhneasta, is mó a dhéanfar difear dóibhsean le leathnú CTA AE chuig iompar muirí. Is iomchuí, dá bhrí sin, cúnamh breise atá teoranta ó thaobh ama de a chur ar fáil do na Ballstáit sin i bhfoirm liúntais bhreise chun tacú le dícharbónú gníomhaíochtaí muirí agus le haghaidh na gcostas riaracháin arna dtabhú. Ba cheart an cúnamh a thabhairt isteach de réir a chéile i gcomhthráth le tabhairt isteach oibleagáidí maidir le tabhairt suas agus, dá bhrí sin, leis an éifeacht mhéadaithe ar na Ballstáit sin. I gcomhthéacs an athbhreithnithe ar Threoir 2003/87/CE, ba cheart don Choimisiún ábharthacht an chúnaimh bhreise sin a mheas i bhfianaise, go háirithe, na forbartha ar líon na gcuideachtaí loingseoireachta atá faoi fhreagracht Ballstát éagsúil. |
| --- | --- |

(21)

Beidh athruithe ar chostas iompair den sórt sin mar thoradh ar raon feidhme Threoir 2003/87/CE a leathnú go dtí muiriompar. Déanfaidh leathnú ar an raon feidhme sin difear do gach cuid den Aontas ós rud é go bhfuil a dtionscnamh nó a gceann scríbe sna Ballstáit éagsúla, lena n-áirítear i mBallstáit thalamhiata, ag na hearraí arna n-iompar chuig calafoirt laistigh den Aontas agus ó chalafoirt laistigh den Aontas ar muir. Dá bhrí sin, níor cheart, i bprionsabal, leithdháileadh na lamháltas atá le cur ar ceant ag na Ballstáit a athrú mar thoradh ar chuimsiú gníomhaíochtaí muiriompair, agus ba cheart gach Ballstát a áireamh ann. Mar sin féin, ní hionann an difear a dhéanfar ó Bhallstát go chéile. Go háirithe, is iad na Ballstáit atá ag brath go mór ar loingseoireacht is mó a bheidh neamhchosanta ar éifeacht an leathnaithe. Na Ballstáit sin a bhfuil earnáil mhór mhuirí acu i gcomparáid lena méid choibhneasta, is mó a dhéanfar difear dóibhsean le leathnú CTA AE chuig iompar muirí. Is iomchuí, dá bhrí sin, cúnamh breise atá teoranta ó thaobh ama de a chur ar fáil do na Ballstáit sin i bhfoirm liúntais bhreise chun tacú le dícharbónú gníomhaíochtaí muirí agus le haghaidh na gcostas riaracháin arna dtabhú. Ba cheart an cúnamh a thabhairt isteach de réir a chéile i gcomhthráth le tabhairt isteach oibleagáidí maidir le tabhairt suas agus, dá bhrí sin, leis an éifeacht mhéadaithe ar na Ballstáit sin. I gcomhthéacs an athbhreithnithe ar Threoir 2003/87/CE, ba cheart don Choimisiún ábharthacht an chúnaimh bhreise sin a mheas i bhfianaise, go háirithe, na forbartha ar líon na gcuideachtaí loingseoireachta atá faoi fhreagracht Ballstát éagsúil.

| (22) | Le CTA AE, ba cheart rannchuidiú go suntasach le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó ghníomhaíochtaí muirí a laghdú agus le héifeachtúlacht a mhéadú i ndáil le gníomhaíochtaí den sórt sin. Ba cheart a áireamh san úsáid a bhaintear as ioncam CTA AE de bhun Airteagal 10(3) de Threoir 2003/87/CE, inter alia, iompar atá neamhdhíobhálach don aeráid agus iompar poiblí a chur chun cinn i ngach earnáil. |
| --- | --- |

(22)

Le CTA AE, ba cheart rannchuidiú go suntasach le hastaíochtaí gás ceaptha teasa ó ghníomhaíochtaí muirí a laghdú agus le héifeachtúlacht a mhéadú i ndáil le gníomhaíochtaí den sórt sin. Ba cheart a áireamh san úsáid a bhaintear as ioncam CTA AE de bhun Airteagal 10(3) de Threoir 2003/87/CE, inter alia, iompar atá neamhdhíobhálach don aeráid agus iompar poiblí a chur chun cinn i ngach earnáil.

| (23) | Beidh am agus tacaíocht airgeadais ag teastáil chun cabhlaigh long den aicme oighir a athnuachan agus teicneolaíocht nuálach a fhorbairt a laghdóidh astaíochtaí ó na longa sin. Faoi láthair, mar thoradh ar dhearadh long den aicme oighir, lena gcuirtear ar a gcumas seoladh faoi dhálaí oighir, úsáideann na longa sin níos mó breosla agus astaíonn siad níos mó i gcomparáid le longa de mhéid chomhchosúil atá deartha le haghaidh seoltóireacht in uisce oscailte araon. Dá bhrí sin, ba cheart modh atá neodrach ó thaobh na brataí de a chur chun feidhme faoin Treoir seo, lena gceadófaí do chuideachtaí loingseoireachta laghdú, go dtí an 31 Nollaig 2030, lamháltas a thabhairt suas ar bhonn aicme oighir a gcuid long. |
| --- | --- |

(23)

Beidh am agus tacaíocht airgeadais ag teastáil chun cabhlaigh long den aicme oighir a athnuachan agus teicneolaíocht nuálach a fhorbairt a laghdóidh astaíochtaí ó na longa sin. Faoi láthair, mar thoradh ar dhearadh long den aicme oighir, lena gcuirtear ar a gcumas seoladh faoi dhálaí oighir, úsáideann na longa sin níos mó breosla agus astaíonn siad níos mó i gcomparáid le longa de mhéid chomhchosúil atá deartha le haghaidh seoltóireacht in uisce oscailte araon. Dá bhrí sin, ba cheart modh atá neodrach ó thaobh na brataí de a chur chun feidhme faoin Treoir seo, lena gceadófaí do chuideachtaí loingseoireachta laghdú, go dtí an 31 Nollaig 2030, lamháltas a thabhairt suas ar bhonn aicme oighir a gcuid long.

| (24) | Tá na hoileáin nach bhfuil aon nasc bóthair nó iarnróid acu leis an mórthír ag brath níos mó ar iompar muirí ná na réigiúin eile agus braitheann siad ar naisc mhuirí le haghaidh a nascachta. Chun cúnamh a thabhairt d’oileáin ina bhfuil daonra beag a bheith nasctha i gcónaí tar éis gníomhaíochtaí muiriompair a áireamh i raon feidhme Threoir 2003/87/CE, is iomchuí foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht a bheith ag Ballstát maolú sealadach ó na hoibleagáidí maidir le tabhairt suas faoin Treoir sin a iarraidh do ghníomhaíochtaí áirithe muiriompair le hoileáin ar lú a ndaonra ná 200 000 buanchónaitheoir. |
| --- | --- |

(24)

Tá na hoileáin nach bhfuil aon nasc bóthair nó iarnróid acu leis an mórthír ag brath níos mó ar iompar muirí ná na réigiúin eile agus braitheann siad ar naisc mhuirí le haghaidh a nascachta. Chun cúnamh a thabhairt d’oileáin ina bhfuil daonra beag a bheith nasctha i gcónaí tar éis gníomhaíochtaí muiriompair a áireamh i raon feidhme Threoir 2003/87/CE, is iomchuí foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht a bheith ag Ballstát maolú sealadach ó na hoibleagáidí maidir le tabhairt suas faoin Treoir sin a iarraidh do ghníomhaíochtaí áirithe muiriompair le hoileáin ar lú a ndaonra ná 200 000 buanchónaitheoir.

| (25) | Ba cheart na Ballstáit a bheith in ann a iarraidh go ndéanfaí conradh seirbhíse poiblí trasnáisiúnta nó oibleagáid seirbhíse poiblí trasnáisiúnta idir dhá Bhallstát a dhíolmhú go sealadach ó oibleagáidí áirithe faoi Threoir 2003/87/CE. Ba cheart an fhéidearthacht sin a theorannú do naisc idir Ballstát nach bhfuil teorainn talún aige le Ballstát eile agus an Ballstát is gaire go geografach, amhail an nasc muirí idir an Chipir agus an Ghréig, nach ann dó le breis agus fiche bliain. Chuirfeadh an maolú sealadach sin leis an ngá láidir le haghaidh a thabhairt ar sheirbhís leasa ghinearálta a sholáthar agus nascacht mar aon le comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach a áirithiú. |
| --- | --- |

(25)

Ba cheart na Ballstáit a bheith in ann a iarraidh go ndéanfaí conradh seirbhíse poiblí trasnáisiúnta nó oibleagáid seirbhíse poiblí trasnáisiúnta idir dhá Bhallstát a dhíolmhú go sealadach ó oibleagáidí áirithe faoi Threoir 2003/87/CE. Ba cheart an fhéidearthacht sin a theorannú do naisc idir Ballstát nach bhfuil teorainn talún aige le Ballstát eile agus an Ballstát is gaire go geografach, amhail an nasc muirí idir an Chipir agus an Ghréig, nach ann dó le breis agus fiche bliain. Chuirfeadh an maolú sealadach sin leis an ngá láidir le haghaidh a thabhairt ar sheirbhís leasa ghinearálta a sholáthar agus nascacht mar aon le comhtháthú eacnamaíoch, sóisialta agus críochach a áirithiú.

| (26) | Agus aird á tabhairt ar shaintréithe speisialta agus ar shrianta buana na réigiún is forimeallaí den Aontas mar a aithnítear iad in Airteagal 349 den Chonradh a Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), agus i bhfianaise a spleáchais mhóir ar iompar muirí, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar inrochtaineacht agus nascacht éifeachtúil réigiún den sórt sin a chaomhnú trí bhíthin muiriompair. Dá bhrí sin, ba cheart foráil a dhéanamh do mhaolú sealadach ó oibleagáidí áirithe de bhun Threoir 2003/87/CE d’astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair idir calafort atá suite i réigiún is forimeallaí de Bhallstát agus calafort atá suite sa Bhallstát céanna, lena n-áirítear calafoirt atá lonnaithe sa réigiún is forimeallaí céanna agus i réigiún eile is forimeallaí den Bhallstát céanna. |
| --- | --- |

(26)

Agus aird á tabhairt ar shaintréithe speisialta agus ar shrianta buana na réigiún is forimeallaí den Aontas mar a aithnítear iad in Airteagal 349 den Chonradh a Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), agus i bhfianaise a spleáchais mhóir ar iompar muirí, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar inrochtaineacht agus nascacht éifeachtúil réigiún den sórt sin a chaomhnú trí bhíthin muiriompair. Dá bhrí sin, ba cheart foráil a dhéanamh do mhaolú sealadach ó oibleagáidí áirithe de bhun Threoir 2003/87/CE d’astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair idir calafort atá suite i réigiún is forimeallaí de Bhallstát agus calafort atá suite sa Bhallstát céanna, lena n-áirítear calafoirt atá lonnaithe sa réigiún is forimeallaí céanna agus i réigiún eile is forimeallaí den Bhallstát céanna.

| (27) | Ba cheart forálacha Threoir 2003/87/CE maidir le gníomhaíochtaí muiriompair a choinneáil faoi athbhreithniú i bhfianaise forbairtí idirnáisiúnta agus iarrachtaí arna ndéanamh amach anseo chun cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach, lena n-áirítear an dara hathbhreithniú domhanda in 2028, agus an t-athbhreithniú domhanda a dhéanfar gach 5 bliana ina dhiaidh sin, a bheidh mar bhonn do rannchuidithe comhleanúnacha arna gcinneadh go náisiúnta. Ba cheart na forálacha sin a athbhreithniú freisin i gcás ina nglacfaidh IMO beart margadhbhunaithe domhanda chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar a laghdú. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle laistigh de 18 mí ón dáta a nglacfar an beart sin agus sula mbeidh sé oibríochtúil. Ba cheart don Choimisiún, sa tuarascáil sin, scrúdú a dhéanamh ar an mbeart domhanda margadhbhunaithe a mhéid a bhaineann lena uaillmhian i bhfianaise chuspóirí Chomhaontú Pháras, a shláine comhshaoil fhoriomlán, lena n-áirítear i gcomparáid le forálacha Threoir 2003/87/CE lena gcumhdaítear iompar muirí, agus aon saincheist a bhaineann le comhleanúnachas CTA AE agus an beart sin. Go háirithe, ba cheart don Choimisiún aird a tabhairt ina thuarascáil ar leibhéal na rannpháirtíochta sa bheart domhanda sin atá bunaithe ar an margadh, ar a in-fhorfheidhmitheacht, a thrédhearcacht, a phionóis i gcás neamh-chomhlíonadh, ar na próisis le haghaidh ionchur poiblí, faireachán, tuairisciú agus fíorú astaíochtaí, clárlanna agus cuntasachta. I gcás inarb iomchuí, ba cheart togra reachtach a bheith ag gabháil leis an tuarascáil chun leasú a dhéanamh ar Threoir 2003/87/CE ar bhealach atá comhsheasmhach le sprioc aeráide 2030 an Aontais agus leis an gcuspóir aeráidneodrachta mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119, agus é mar aidhm leis sláine comhshaoil agus éifeachtacht ghníomhaíocht an Aontais ar son na haeráide a chaomhnú, chun comhleanúnachas a áirithiú idir cur chun feidhme birt dhomhanda margadhbhunaithe agus CTA AE, agus aon ualach dúbailte suntasach á sheachaint, agus ar an gcaoi sin inniúlacht an Aontais a sciar d’astaíochtaí ó thurais loingseoireachta idirnáisiúnta a rialáil, i gcomhréir le hoibleagáidí Chomhaontú Pháras. |
| --- | --- |

(27)

Ba cheart forálacha Threoir 2003/87/CE maidir le gníomhaíochtaí muiriompair a choinneáil faoi athbhreithniú i bhfianaise forbairtí idirnáisiúnta agus iarrachtaí arna ndéanamh amach anseo chun cuspóirí Chomhaontú Pháras a bhaint amach, lena n-áirítear an dara hathbhreithniú domhanda in 2028, agus an t-athbhreithniú domhanda a dhéanfar gach 5 bliana ina dhiaidh sin, a bheidh mar bhonn do rannchuidithe comhleanúnacha arna gcinneadh go náisiúnta. Ba cheart na forálacha sin a athbhreithniú freisin i gcás ina nglacfaidh IMO beart margadhbhunaithe domhanda chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar a laghdú. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle laistigh de 18 mí ón dáta a nglacfar an beart sin agus sula mbeidh sé oibríochtúil. Ba cheart don Choimisiún, sa tuarascáil sin, scrúdú a dhéanamh ar an mbeart domhanda margadhbhunaithe a mhéid a bhaineann lena uaillmhian i bhfianaise chuspóirí Chomhaontú Pháras, a shláine comhshaoil fhoriomlán, lena n-áirítear i gcomparáid le forálacha Threoir 2003/87/CE lena gcumhdaítear iompar muirí, agus aon saincheist a bhaineann le comhleanúnachas CTA AE agus an beart sin. Go háirithe, ba cheart don Choimisiún aird a tabhairt ina thuarascáil ar leibhéal na rannpháirtíochta sa bheart domhanda sin atá bunaithe ar an margadh, ar a in-fhorfheidhmitheacht, a thrédhearcacht, a phionóis i gcás neamh-chomhlíonadh, ar na próisis le haghaidh ionchur poiblí, faireachán, tuairisciú agus fíorú astaíochtaí, clárlanna agus cuntasachta. I gcás inarb iomchuí, ba cheart togra reachtach a bheith ag gabháil leis an tuarascáil chun leasú a dhéanamh ar Threoir 2003/87/CE ar bhealach atá comhsheasmhach le sprioc aeráide 2030 an Aontais agus leis an gcuspóir aeráidneodrachta mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119, agus é mar aidhm leis sláine comhshaoil agus éifeachtacht ghníomhaíocht an Aontais ar son na haeráide a chaomhnú, chun comhleanúnachas a áirithiú idir cur chun feidhme birt dhomhanda margadhbhunaithe agus CTA AE, agus aon ualach dúbailte suntasach á sheachaint, agus ar an gcaoi sin inniúlacht an Aontais a sciar d’astaíochtaí ó thurais loingseoireachta idirnáisiúnta a rialáil, i gcomhréir le hoibleagáidí Chomhaontú Pháras.

| (28) | Leis na costais mhéadaithe loingseoireachta a ghabhann leis an síneadh le Treoir 2003/87/CE chun gníomhaíochtaí muiriompair a chumhdach, tá, in éagmais beart domhanda margadhbhunaithe, an riosca imghabhála ann. Má thugtar cuairteanna seachanta ar chalafoirt lasmuigh den Aontas agus má dhéantar gníomhaíochtaí trasloingsithe a athlonnú chuig calafoirt lasmuigh den Aontas, ní hé hamháin go laghdófar na tairbhí comhshaoil a bhaineann le costais na n-astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair a inmheánú, ach is féidir astaíochtaí breise a bheith mar thoradh air freisin mar gheall ar an bhfad breise a thaistealaítear chun cur i bhfeidhm cheanglais Threoir 2003/87/CE a imghabháil. Is iomchuí, dá bhrí sin, stadanna áirithe ag calafoirt nach de chuid an Aontais iad a eisiamh ón sainmhíniú ar ‘calafort cuarda’. Ba cheart an t-eisiamh sin a dhíriú ar chalafoirt i gcóngar an Aontais inar mó an riosca imghabhála. Is ionann teorainn 300 muirmhíle ó chalafort atá faoi dhlínse Ballstáit agus freagairt chomhréireach ar iompar imghabhála, agus cothromaíocht á déanamh idir an t-ualach breise agus an riosca imghabhála. Thairis sin, níor cheart feidhm a bheith ag an eisiamh ón sainmhíniú ar ‘calafort cuarda’ ach maidir le stadanna a dhéanann longa coimeádán ag calafoirt áirithe nach de chuid an Aontais iad, i gcás inarb ionann trasloingsiú coimeádán agus an chuid is mó den trácht coimeádán. I gcás loingsithe den sórt sin gabhann riosca imghabhála freisin, in éagmais bearta maolaitheacha, le moil chalafoirt a aistriú chuig calafoirt lasmuigh den Aontas, rud lena ndéantar éifeachtaí na himghabhála a ghéarú. Chun comhréireacht an bhirt a áirithiú agus cóir chomhionann a bheith mar thoradh air, ba cheart bearta i dtríú tíortha a chur san áireamh a mbíonn éifeacht acu atá coibhéiseach le Treoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(28)

Leis na costais mhéadaithe loingseoireachta a ghabhann leis an síneadh le Treoir 2003/87/CE chun gníomhaíochtaí muiriompair a chumhdach, tá, in éagmais beart domhanda margadhbhunaithe, an riosca imghabhála ann. Má thugtar cuairteanna seachanta ar chalafoirt lasmuigh den Aontas agus má dhéantar gníomhaíochtaí trasloingsithe a athlonnú chuig calafoirt lasmuigh den Aontas, ní hé hamháin go laghdófar na tairbhí comhshaoil a bhaineann le costais na n-astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair a inmheánú, ach is féidir astaíochtaí breise a bheith mar thoradh air freisin mar gheall ar an bhfad breise a thaistealaítear chun cur i bhfeidhm cheanglais Threoir 2003/87/CE a imghabháil. Is iomchuí, dá bhrí sin, stadanna áirithe ag calafoirt nach de chuid an Aontais iad a eisiamh ón sainmhíniú ar ‘calafort cuarda’. Ba cheart an t-eisiamh sin a dhíriú ar chalafoirt i gcóngar an Aontais inar mó an riosca imghabhála. Is ionann teorainn 300 muirmhíle ó chalafort atá faoi dhlínse Ballstáit agus freagairt chomhréireach ar iompar imghabhála, agus cothromaíocht á déanamh idir an t-ualach breise agus an riosca imghabhála. Thairis sin, níor cheart feidhm a bheith ag an eisiamh ón sainmhíniú ar ‘calafort cuarda’ ach maidir le stadanna a dhéanann longa coimeádán ag calafoirt áirithe nach de chuid an Aontais iad, i gcás inarb ionann trasloingsiú coimeádán agus an chuid is mó den trácht coimeádán. I gcás loingsithe den sórt sin gabhann riosca imghabhála freisin, in éagmais bearta maolaitheacha, le moil chalafoirt a aistriú chuig calafoirt lasmuigh den Aontas, rud lena ndéantar éifeachtaí na himghabhála a ghéarú. Chun comhréireacht an bhirt a áirithiú agus cóir chomhionann a bheith mar thoradh air, ba cheart bearta i dtríú tíortha a chur san áireamh a mbíonn éifeacht acu atá coibhéiseach le Treoir 2003/87/CE.

| (29) | Ba cheart don Choimisiún feidhmiú Threoir 2003/87/CE a athbhreithniú maidir le gníomhaíochtaí muiriompair i bhfianaise na taithí a fuarthas ar an Treoir sin a chur i bhfeidhm, lena n-áirítear iompar imghabhála a bhrath chun cosc a chur ar iompar den sórt sin ag céim luath agus ba cheart dó bearta a mholadh ansin chun éifeachtacht na treorach sin a áirithiú. D’fhéadfaí ceanglais tabhairt suas mhéadaithe le haghaidh muiraistear a áireamh ar bhearta den sórt sin i gcás ina bhfuil an riosca imghabhála níos airde, amhail chuig calafort agus ó chalafort atá suite i gcomharsanacht an Aontais, i dtríú tír nár ghlac bearta cosúil le Treoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(29)

Ba cheart don Choimisiún feidhmiú Threoir 2003/87/CE a athbhreithniú maidir le gníomhaíochtaí muiriompair i bhfianaise na taithí a fuarthas ar an Treoir sin a chur i bhfeidhm, lena n-áirítear iompar imghabhála a bhrath chun cosc a chur ar iompar den sórt sin ag céim luath agus ba cheart dó bearta a mholadh ansin chun éifeachtacht na treorach sin a áirithiú. D’fhéadfaí ceanglais tabhairt suas mhéadaithe le haghaidh muiraistear a áireamh ar bhearta den sórt sin i gcás ina bhfuil an riosca imghabhála níos airde, amhail chuig calafort agus ó chalafort atá suite i gcomharsanacht an Aontais, i dtríú tír nár ghlac bearta cosúil le Treoir 2003/87/CE.

| (30) | Is ionann astaíochtaí ó longa faoi bhun olltonnáiste 5 000 agus níos lú ná 15 % d’astaíochtaí ó longa, agus raon feidhme chur i bhfeidhm na Treorach seo á chur san áireamh, ach is ó líon mór long a astaítear iad. Ar chúiseanna praiticiúlachta riaracháin, tá sé ró-luath longa faoi bhun olltonnáiste 5 000 a chur san áireamh in CTA AE ó thús áireamh an mhuiriompair, ach dá gcuirfí san áireamh iad amach anseo, chuirfí feabhas ar éifeachtacht CTA AE agus d’fhéadfadh sé go laghdófaí iompar imghabhála le húsáid long atá faoi bhun na tairsí olltonnáiste 5 000. Dá bhrí sin, tráth nach déanaí ná an 31 Nollaig 2026, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle inar cheart go mbeadh scrúdú déanta aige ar cibé an bhféadfaí astaíochtaí ó longa faoi bhun olltonnáiste 5 000, lena n-áirítear longa amach ón gcósta, a áireamh i dTreoir 2003/87/CE agus ar an tionchair eacnamaíocha, chomhshaoil agus shóisialta a bheadh ann dá ndéanfaí amhlaidh. |
| --- | --- |

(30)

Is ionann astaíochtaí ó longa faoi bhun olltonnáiste 5 000 agus níos lú ná 15 % d’astaíochtaí ó longa, agus raon feidhme chur i bhfeidhm na Treorach seo á chur san áireamh, ach is ó líon mór long a astaítear iad. Ar chúiseanna praiticiúlachta riaracháin, tá sé ró-luath longa faoi bhun olltonnáiste 5 000 a chur san áireamh in CTA AE ó thús áireamh an mhuiriompair, ach dá gcuirfí san áireamh iad amach anseo, chuirfí feabhas ar éifeachtacht CTA AE agus d’fhéadfadh sé go laghdófaí iompar imghabhála le húsáid long atá faoi bhun na tairsí olltonnáiste 5 000. Dá bhrí sin, tráth nach déanaí ná an 31 Nollaig 2026, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle inar cheart go mbeadh scrúdú déanta aige ar cibé an bhféadfaí astaíochtaí ó longa faoi bhun olltonnáiste 5 000, lena n-áirítear longa amach ón gcósta, a áireamh i dTreoir 2003/87/CE agus ar an tionchair eacnamaíocha, chomhshaoil agus shóisialta a bheadh ann dá ndéanfaí amhlaidh.

| (31) | Ba cheart gurbh í an chuideachta loingseoireachta an duine nó an eagraíocht atá freagrach as comhlíonadh CTA AE, a shainmhínítear mar an longúinéir nó aon eagraíocht nó duine eile, amhail an bainisteoir nó an cairtfhostóir forléasta, a ghlac an fhreagracht as oibriú na loinge ón longúinéir agus, ar an bhfreagracht sin a ghlacadh, a d’aontaigh dul i gceann na ndualgas agus na bhfreagrachtaí go léir arna bhforchur leis an gCód Idirnáisiúnta um Bainistíocht Sábháilteachta. Tá an sainmhíniú seo bunaithe ar an sainmhíniú ar ‘chuideachta’ in Airteagal 3, pointe (d), de Rialachán (AE) 2015/757, agus i gcomhréir leis an gcóras bailithe sonraí domhanda arna bhunú ag IMO in 2016. |
| --- | --- |

(31)

Ba cheart gurbh í an chuideachta loingseoireachta an duine nó an eagraíocht atá freagrach as comhlíonadh CTA AE, a shainmhínítear mar an longúinéir nó aon eagraíocht nó duine eile, amhail an bainisteoir nó an cairtfhostóir forléasta, a ghlac an fhreagracht as oibriú na loinge ón longúinéir agus, ar an bhfreagracht sin a ghlacadh, a d’aontaigh dul i gceann na ndualgas agus na bhfreagrachtaí go léir arna bhforchur leis an gCód Idirnáisiúnta um Bainistíocht Sábháilteachta. Tá an sainmhíniú seo bunaithe ar an sainmhíniú ar ‘chuideachta’ in Airteagal 3, pointe (d), de Rialachán (AE) 2015/757, agus i gcomhréir leis an gcóras bailithe sonraí domhanda arna bhunú ag IMO in 2016.

| (32) | Braitheann na hastaíochtaí ó long, inter alia, ar bhearta éifeachtúlachta fuinnimh an tsoithigh arna nglacadh ag úinéir na loinge agus ar an mbreosla, ar an lastas a iompraítear agus ar bhealach agus ar luas na loinge, ar féidir a bheith faoi rialú eintitis eile seachas úinéir na loinge. Na freagrachtaí as breosla a cheannach nó as cinntí oibríochtúla a dhéanamh a dhéanann difear d’astaíochtaí gás ceaptha teasa na loinge, féadfaidh eintiteas seachas an chuideachta loingseoireachta iad a ghlacadh ar láimh faoi shocrú conarthach. Tráth a dhéantar an conradh a chaibidliú, ní bheadh na gnéithe deireanacha, go háirithe, ar eolas agus dá bhrí sin ní bheifí cinnte faoi na hastaíochtaí deiridh ón long a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE. Mar sin féin, mura gcuirfí na costais charbóin ar aghaidh chuig an eintiteas a oibríonn an long, is teoranta a bheadh na dreasachtaí bearta oibríochtúla maidir le héifeachtúlacht breosla a chur chun feidhme. I gcomhréir leis an bprionsabal ‘gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as’ agus chun glacadh beart éifeachtúlachta agus glacadh breoslaí níos glaine a spreagadh, ba cheart, dá bhrí sin, an chuideachta loingseoireachta a bheith i dteideal, faoin dlí náisiúnta, aisíocaíocht a éileamh i leith na gcostas a eascraíonn as lamháltais a thabhairt suas ón eintiteas atá freagrach go díreach as na cinntí a dhéanann difear d’astaíochtaí gás ceaptha teasa na loinge.
  Cé go bhféadfadh sásra aisíocaíochta den sórt sin a bheith faoi réir socrú conarthach, níor cheart é a bheith d’oibleagáid ar na Ballstáit, chun costais riaracháin a laghdú, a áirithiú gurb ann do chonarthaí den sórt sin, ná a sheiceáil gurb ann dóibh ach, ina ionad sin, ba cheart foráil a dhéanamh leis, sa dlí náisiúnta, do theidlíocht reachtúil don chuideachta loingseoireachta chun aisíocaíocht a fháil agus don rochtain chomhfhreagrach ar cheartas chun an teidlíocht sin a fhorfheidhmiú. Ar na cúiseanna céanna, níor cheart leis an teidlíocht sin, lena n-áirítear aon choinbhleacht a d‘fhéadfadh a bheith ann maidir le haisíocaíocht idir an chuideachta loingseoireachta agus an t-eintiteas a oibríonn an long, difear a dhéanamh d’oibleagáidí na cuideachta loingseoireachta i leith an údaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta ná do na bearta forfheidhmiúcháin a d’fhéadfadh a bheith riachtanach i gcoinne cuideachta den sórt sin chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh an chuideachta sin Treoir 2003/87/CE ina hiomláine. Ag an am céanna, ós rud é go bhfuil dlúthbhaint leis an Aontas ag an gcuspóir a bhfuil feidhm ina leith ag an bhforáil maidir le teidlíocht ar aisíocaíocht, go háirithe i ndáil le comhlíonadh na n-oibleagáidí faoin Treoir seo ag cuideachta loingseoireachta vis-a-vis Ballstát ar leith, tá sé tábhachtach go gcloífí leis an teidlíocht sin ar fud an Aontais, i ngach caidreamh conarthach lena gceadaítear d’eintiteas eile seachas úinéir na loinge an lastas a iompraítear nó an bealach agus luas na loinge a chinneadh, ar dhóigh ina ndéanfar iomaíocht neamhshaofa sa mhargadh inmheánach a choimirciú, rud lena bhféadfar forálacha a áireamh lena gcoisctear ar pháirtithe sna comhaontuithe conarthacha sin teacht timpeall ar an teidlíocht aisíocaíocht a fháil lena n-áirítear trí chlásal rogha dlí. |
| --- | --- |

(32)

Braitheann na hastaíochtaí ó long, inter alia, ar bhearta éifeachtúlachta fuinnimh an tsoithigh arna nglacadh ag úinéir na loinge agus ar an mbreosla, ar an lastas a iompraítear agus ar bhealach agus ar luas na loinge, ar féidir a bheith faoi rialú eintitis eile seachas úinéir na loinge. Na freagrachtaí as breosla a cheannach nó as cinntí oibríochtúla a dhéanamh a dhéanann difear d’astaíochtaí gás ceaptha teasa na loinge, féadfaidh eintiteas seachas an chuideachta loingseoireachta iad a ghlacadh ar láimh faoi shocrú conarthach. Tráth a dhéantar an conradh a chaibidliú, ní bheadh na gnéithe deireanacha, go háirithe, ar eolas agus dá bhrí sin ní bheifí cinnte faoi na hastaíochtaí deiridh ón long a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE. Mar sin féin, mura gcuirfí na costais charbóin ar aghaidh chuig an eintiteas a oibríonn an long, is teoranta a bheadh na dreasachtaí bearta oibríochtúla maidir le héifeachtúlacht breosla a chur chun feidhme. I gcomhréir leis an bprionsabal ‘gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as’ agus chun glacadh beart éifeachtúlachta agus glacadh breoslaí níos glaine a spreagadh, ba cheart, dá bhrí sin, an chuideachta loingseoireachta a bheith i dteideal, faoin dlí náisiúnta, aisíocaíocht a éileamh i leith na gcostas a eascraíonn as lamháltais a thabhairt suas ón eintiteas atá freagrach go díreach as na cinntí a dhéanann difear d’astaíochtaí gás ceaptha teasa na loinge.

Cé go bhféadfadh sásra aisíocaíochta den sórt sin a bheith faoi réir socrú conarthach, níor cheart é a bheith d’oibleagáid ar na Ballstáit, chun costais riaracháin a laghdú, a áirithiú gurb ann do chonarthaí den sórt sin, ná a sheiceáil gurb ann dóibh ach, ina ionad sin, ba cheart foráil a dhéanamh leis, sa dlí náisiúnta, do theidlíocht reachtúil don chuideachta loingseoireachta chun aisíocaíocht a fháil agus don rochtain chomhfhreagrach ar cheartas chun an teidlíocht sin a fhorfheidhmiú. Ar na cúiseanna céanna, níor cheart leis an teidlíocht sin, lena n-áirítear aon choinbhleacht a d‘fhéadfadh a bheith ann maidir le haisíocaíocht idir an chuideachta loingseoireachta agus an t-eintiteas a oibríonn an long, difear a dhéanamh d’oibleagáidí na cuideachta loingseoireachta i leith an údaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta ná do na bearta forfheidhmiúcháin a d’fhéadfadh a bheith riachtanach i gcoinne cuideachta den sórt sin chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh an chuideachta sin Treoir 2003/87/CE ina hiomláine. Ag an am céanna, ós rud é go bhfuil dlúthbhaint leis an Aontas ag an gcuspóir a bhfuil feidhm ina leith ag an bhforáil maidir le teidlíocht ar aisíocaíocht, go háirithe i ndáil le comhlíonadh na n-oibleagáidí faoin Treoir seo ag cuideachta loingseoireachta vis-a-vis Ballstát ar leith, tá sé tábhachtach go gcloífí leis an teidlíocht sin ar fud an Aontais, i ngach caidreamh conarthach lena gceadaítear d’eintiteas eile seachas úinéir na loinge an lastas a iompraítear nó an bealach agus luas na loinge a chinneadh, ar dhóigh ina ndéanfar iomaíocht neamhshaofa sa mhargadh inmheánach a choimirciú, rud lena bhféadfar forálacha a áireamh lena gcoisctear ar pháirtithe sna comhaontuithe conarthacha sin teacht timpeall ar an teidlíocht aisíocaíocht a fháil lena n-áirítear trí chlásal rogha dlí.

| (33) | Chun an t-ualach riaracháin ar chuideachtaí loingseoireachta a laghdú, ba cheart do Bhallstát amháin a bheith freagrach as gach cuideachta loingseoireachta. Ba cheart don Choimisiún an chéad liosta de chuideachtaí loingseoireachta a rinne gníomhaíocht mhuiriompair a thagann faoi raon feidhme CTA AE a fhoilsiú, ina sonrófar an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingsoireachta. Ba cheart an liosta a thabhairt cothrom le dáta go rialta agus gach 2 bhliain ar a laghad chun cuideachtaí loingseoireachta a athleagan ar údarás riaracháin eile den sórt sin, de réir mar is ábhartha. I gcás cuideachtaí loingseoireachta atá cláraithe i mBallstát, ba cheart gurbh é an Ballstát sin a bheadh ina údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta. I gcás cuideachtaí loingseoireachta atá cláraithe i dtríú tír, ba cheart gurbh é an Ballstát lena mbaineann an líon measta is mó cuairteanna ar chalafort le linn muiraistear ag an gcuideachta loingseoireachta a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE sna 4 bliana faireacháin roimhe sin a bheadh ina údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta. I gcás cuideachtaí loingseoireachta atá cláraithe i dtríú tír agus nach ndearna aon mhuiraistear a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE sna 4 bliana faireacháin roimhe sin, ba cheart gurbh é an Ballstát ónar thosaigh long de chuid na cuideachta loingseoireachta a chéad mhuiraistear nó inar chríochnaigh an long sin a chéad mhuiraistear a thagann faoi raon feidhme na Treorach sin a bheadh ina údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta. Ba cheart don Choimisiún liosta cuideachtaí loingseoireachta a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE a fhoilsiú agus a thabhairt cothrom le dáta, de réir mar is ábhartha, ar bhonn débhliantúil, ina sonrófar an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta. Chun a áirithiú go láimhseáiltear cuideachtaí loingseoireachta go cothrom, ba cheart do Bhallstáit rialacha comhoiriúnaithe maidir le riaradh cuideachtaí loingseoireachta a bhfuil siad freagrach astu a leanúint, i gcomhréir leis na rialacha mionsonraithe atá le bunú ag an gCoimisiún. |
| --- | --- |

(33)

Chun an t-ualach riaracháin ar chuideachtaí loingseoireachta a laghdú, ba cheart do Bhallstát amháin a bheith freagrach as gach cuideachta loingseoireachta. Ba cheart don Choimisiún an chéad liosta de chuideachtaí loingseoireachta a rinne gníomhaíocht mhuiriompair a thagann faoi raon feidhme CTA AE a fhoilsiú, ina sonrófar an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingsoireachta. Ba cheart an liosta a thabhairt cothrom le dáta go rialta agus gach 2 bhliain ar a laghad chun cuideachtaí loingseoireachta a athleagan ar údarás riaracháin eile den sórt sin, de réir mar is ábhartha. I gcás cuideachtaí loingseoireachta atá cláraithe i mBallstát, ba cheart gurbh é an Ballstát sin a bheadh ina údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta. I gcás cuideachtaí loingseoireachta atá cláraithe i dtríú tír, ba cheart gurbh é an Ballstát lena mbaineann an líon measta is mó cuairteanna ar chalafort le linn muiraistear ag an gcuideachta loingseoireachta a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE sna 4 bliana faireacháin roimhe sin a bheadh ina údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta. I gcás cuideachtaí loingseoireachta atá cláraithe i dtríú tír agus nach ndearna aon mhuiraistear a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE sna 4 bliana faireacháin roimhe sin, ba cheart gurbh é an Ballstát ónar thosaigh long de chuid na cuideachta loingseoireachta a chéad mhuiraistear nó inar chríochnaigh an long sin a chéad mhuiraistear a thagann faoi raon feidhme na Treorach sin a bheadh ina údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta. Ba cheart don Choimisiún liosta cuideachtaí loingseoireachta a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE a fhoilsiú agus a thabhairt cothrom le dáta, de réir mar is ábhartha, ar bhonn débhliantúil, ina sonrófar an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta. Chun a áirithiú go láimhseáiltear cuideachtaí loingseoireachta go cothrom, ba cheart do Bhallstáit rialacha comhoiriúnaithe maidir le riaradh cuideachtaí loingseoireachta a bhfuil siad freagrach astu a leanúint, i gcomhréir leis na rialacha mionsonraithe atá le bunú ag an gCoimisiún.

| (34) | Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go gcomhlíonann na cuideachtaí loingseoireachta a riarann siad ceanglais Threoir 2003/87/CE. I gcás nach n-éiríonn le cuideachta loingseoireachta na ceanglais sin a chomhlíonadh agus i gcás nár éirigh le haon bhearta forfheidhmiúcháin a rinne an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta chun comhlíontacht a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit gníomhú i ndlúthpháirtíocht. Mar bheart in am an éigin, ba cheart na Ballstáit, seachas an Ballstát a bhfuil a bhrat ar foluain ag an long, a bheith in ann cead isteach a dhiúltú do longa faoi chúram na cuideachta loingseoireachta lena mbaineann agus ba cheart an Ballstát a bhfuil a bhrat ar foluain ag an long a bheith in ann an long sin a choinneáil. |
| --- | --- |

(34)

Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go gcomhlíonann na cuideachtaí loingseoireachta a riarann siad ceanglais Threoir 2003/87/CE. I gcás nach n-éiríonn le cuideachta loingseoireachta na ceanglais sin a chomhlíonadh agus i gcás nár éirigh le haon bhearta forfheidhmiúcháin a rinne an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta chun comhlíontacht a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit gníomhú i ndlúthpháirtíocht. Mar bheart in am an éigin, ba cheart na Ballstáit, seachas an Ballstát a bhfuil a bhrat ar foluain ag an long, a bheith in ann cead isteach a dhiúltú do longa faoi chúram na cuideachta loingseoireachta lena mbaineann agus ba cheart an Ballstát a bhfuil a bhrat ar foluain ag an long a bheith in ann an long sin a choinneáil.

| (35) | Ba cheart do chuideachtaí loingseoireachta faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar a sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair ar leibhéal cuideachta i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos i Rialachán (AE) 2015/757. Ba cheart na tuarascálacha ar shonraí comhiomlánaithe astaíochtaí a fhíorú i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sa Rialachán sin. Nuair atá fiorú á dhéanamh ar leibhéal cuideachta, níor cheart don fhíoraitheoir na tuarascálacha astaíochtaí ar leibhéal loinge ná na tuarascálacha ar leibhéal na loinge atá le cur isteach i gcás ina mbeidh athrú ar chuideachta a fhíorú, toisc go mbeidh na tuarascálacha sin ar leibhéal loinge deimhnithe cheana féin. |
| --- | --- |

(35)

Ba cheart do chuideachtaí loingseoireachta faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar a sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair ar leibhéal cuideachta i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos i Rialachán (AE) 2015/757. Ba cheart na tuarascálacha ar shonraí comhiomlánaithe astaíochtaí a fhíorú i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach sa Rialachán sin. Nuair atá fiorú á dhéanamh ar leibhéal cuideachta, níor cheart don fhíoraitheoir na tuarascálacha astaíochtaí ar leibhéal loinge ná na tuarascálacha ar leibhéal na loinge atá le cur isteach i gcás ina mbeidh athrú ar chuideachta a fhíorú, toisc go mbeidh na tuarascálacha sin ar leibhéal loinge deimhnithe cheana féin.

| (36) | Bunaithe ar thaithí ar chúraimí cosúil leo a bhaineann le cosaint an chomhshaoil, ba cheart don Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA) nó d’eagraíocht ábhartha eile, de réir mar is iomchuí agus i gcomhréir lena sainordú, cúnamh a thabhairt don Choimisiún agus do na húdaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta maidir le cur chun feidhme Threoir 2003/87/CE. De bharr a thaithí maidir le cur chun feidhme Rialachán (AE) 2015/757 agus a uirlisí TF, ba cheart do EMSA cúnamh a thabhairt do na húdaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta, go háirithe maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí a ghintear le gníomhaíochtaí muiriompair a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE, trí mar shampla an malartú faisnéise a éascú nó trí threoirlínte agus critéir a fhorbairt. Ba cheart don Choimisiún féachaint, agus cúnamh á fháil aige ó EMSA, le huirlisí faireacháin iomchuí agus treoir a fhorbairt chun gníomhaíochtaí fíoraithe agus forfheidhmiúcháin a bhaineann le cur i bhfeidhm Threoir 2003/87/CE maidir le muiriompar a éascú agus a chomhordú. A mhéid is indéanta, ba cheart na huirlisí sin a chur ar fáil do na Ballstáit agus do na fíoraitheoirí chun gur fearr a áiritheofar forfheidhmiú láidir na mbeart náisiúnta lena dtrasuítear Treoir 2003/87/CE.. |
| --- | --- |

(36)

Bunaithe ar thaithí ar chúraimí cosúil leo a bhaineann le cosaint an chomhshaoil, ba cheart don Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA) nó d’eagraíocht ábhartha eile, de réir mar is iomchuí agus i gcomhréir lena sainordú, cúnamh a thabhairt don Choimisiún agus do na húdaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta maidir le cur chun feidhme Threoir 2003/87/CE. De bharr a thaithí maidir le cur chun feidhme Rialachán (AE) 2015/757 agus a uirlisí TF, ba cheart do EMSA cúnamh a thabhairt do na húdaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta, go háirithe maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí a ghintear le gníomhaíochtaí muiriompair a thagann faoi raon feidhme Threoir 2003/87/CE, trí mar shampla an malartú faisnéise a éascú nó trí threoirlínte agus critéir a fhorbairt. Ba cheart don Choimisiún féachaint, agus cúnamh á fháil aige ó EMSA, le huirlisí faireacháin iomchuí agus treoir a fhorbairt chun gníomhaíochtaí fíoraithe agus forfheidhmiúcháin a bhaineann le cur i bhfeidhm Threoir 2003/87/CE maidir le muiriompar a éascú agus a chomhordú. A mhéid is indéanta, ba cheart na huirlisí sin a chur ar fáil do na Ballstáit agus do na fíoraitheoirí chun gur fearr a áiritheofar forfheidhmiú láidir na mbeart náisiúnta lena dtrasuítear Treoir 2003/87/CE..

| (37) | I gcomhthráth le glacadh na Treorach seo, tá Rialachán (AE) 2015/757 á leasú chun foráil a dhéanamh maidir le rialacha faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe a bhfuil gá leo chun CTA AE a leathnú chuig gníomhaíochtaí muiriompair agus chun foráil a dhéanamh maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa breise agus astaíochtaí ó chineálacha breise long. |
| --- | --- |

(37)

I gcomhthráth le glacadh na Treorach seo, tá Rialachán (AE) 2015/757 á leasú chun foráil a dhéanamh maidir le rialacha faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe a bhfuil gá leo chun CTA AE a leathnú chuig gníomhaíochtaí muiriompair agus chun foráil a dhéanamh maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa breise agus astaíochtaí ó chineálacha breise long.

| (38) | Le Rialachán (AE) 2017/2392 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13), leasaíodh Airteagal 12(3) den Treoir 2003/87/CE chun a chur ar chumas gach oibreora gach lamháltas a eisítear a úsáid. Ba cheart an ceanglas go mbeidh oibleagáid chun lamháltas a thabhairt suas i gceadúnais astaíochtaí gás ceaptha teasa, de bhun Airteagal 6(2), pointe (e), den Treoir sin, a ailíniú dá réir sin. |
| --- | --- |

(38)

Le Rialachán (AE) 2017/2392 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13), leasaíodh Airteagal 12(3) den Treoir 2003/87/CE chun a chur ar chumas gach oibreora gach lamháltas a eisítear a úsáid. Ba cheart an ceanglas go mbeidh oibleagáid chun lamháltas a thabhairt suas i gceadúnais astaíochtaí gás ceaptha teasa, de bhun Airteagal 6(2), pointe (e), den Treoir sin, a ailíniú dá réir sin.

| (39) | Ní mór laghdú 62 % i gcomparáid le 2005 a dhéanamh ar astaíochtaí na n-earnálacha atá cumhdaithe ag CTA AE chun cuspóir laghdaithe astaíochtaí an Aontais le haghaidh 2030 a bhaint amach. Ní mór cainníocht lamháltas CTA AE ar fud an Aontais a laghdú chun an comhartha fadtéarmach faoi phraghas an charbóin is gá a chruthú agus chun dlús a chur leis an méid dícharbónaithe sin. Ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas a laghdú in 2024 agus in 2026 chun í a thabhairt i gcomhréir níos mó le hastaíochtaí iarbhír. Thairis sin, ba cheart an fachtóir laghdaithe línigh a mhéadú in 2024 agus in 2028, agus cuimsiú astaíochtaí ó mhuiriompar á chur san áireamh freisin. Beidh leibhéil roinnt mhaith níos mó laghduithe ar astaíochtaí carnacha suas go dtí 2030 mar thoradh ar chonair níos géire na caidhpe a eascraíonn as na hathruithe sin ná mar a bheadh ann de bhun Threoir (AE) 2018/410. Ba cheart na figiúirí a bhaineann le cuimsiú muiriompair a dhíorthú ó na hastaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair a dtugtar aghaidh orthu in Airteagal 3ga de Threoir 2003/87/CE agus a thuairiscítear i gcomhréir le Rialachán (AE) 2015/757 do 2018 agus 2019 san Aontas agus sna Stáit sa Limistéar Eorpach Eacnamaíoch nó i gComhlachas Saorthrádála na hEorpa, arna gcoigeartú, ó 2021 go dtí 2024, leis an bhfachtóir laghdaithe línigh don bhliain 2024. Ba cheart an fachtóir laghdaithe línigh a chur i bhfeidhm in 2024 maidir leis an méadú ar chainníocht na lamháltas ar fud an Aontais sa bhliain sin. |
| --- | --- |

(39)

Ní mór laghdú 62 % i gcomparáid le 2005 a dhéanamh ar astaíochtaí na n-earnálacha atá cumhdaithe ag CTA AE chun cuspóir laghdaithe astaíochtaí an Aontais le haghaidh 2030 a bhaint amach. Ní mór cainníocht lamháltas CTA AE ar fud an Aontais a laghdú chun an comhartha fadtéarmach faoi phraghas an charbóin is gá a chruthú agus chun dlús a chur leis an méid dícharbónaithe sin. Ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas a laghdú in 2024 agus in 2026 chun í a thabhairt i gcomhréir níos mó le hastaíochtaí iarbhír. Thairis sin, ba cheart an fachtóir laghdaithe línigh a mhéadú in 2024 agus in 2028, agus cuimsiú astaíochtaí ó mhuiriompar á chur san áireamh freisin. Beidh leibhéil roinnt mhaith níos mó laghduithe ar astaíochtaí carnacha suas go dtí 2030 mar thoradh ar chonair níos géire na caidhpe a eascraíonn as na hathruithe sin ná mar a bheadh ann de bhun Threoir (AE) 2018/410. Ba cheart na figiúirí a bhaineann le cuimsiú muiriompair a dhíorthú ó na hastaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair a dtugtar aghaidh orthu in Airteagal 3ga de Threoir 2003/87/CE agus a thuairiscítear i gcomhréir le Rialachán (AE) 2015/757 do 2018 agus 2019 san Aontas agus sna Stáit sa Limistéar Eorpach Eacnamaíoch nó i gComhlachas Saorthrádála na hEorpa, arna gcoigeartú, ó 2021 go dtí 2024, leis an bhfachtóir laghdaithe línigh don bhliain 2024. Ba cheart an fachtóir laghdaithe línigh a chur i bhfeidhm in 2024 maidir leis an méadú ar chainníocht na lamháltas ar fud an Aontais sa bhliain sin.

| (40) | Chun an uaillmhian mhéadaithe aeráide a bhaint amach, beidh gá le hacmhainní poiblí agus príobháideacha substaintiúla san Aontas agus sna Ballstáit a dhíriú go hiomlán ar an aistriú aeráide. Chun an caiteachas substaintiúil a bhaineann leis an aeráid i mbuiséad an Aontais a chomhlánú agus a threisiú, ba cheart gach ioncam ceantála nach bhfuil sannta do bhuiséad an Aontais i bhfoirm acmhainní dílse, nó luach airgeadais coibhéiseach na n-ioncam ceantála sin, a úsáid chun críocha a bhaineann leis an aeráid, cé is moite den ioncam a úsáidtear chun costais charbóin indíreacha a chúiteamh. Ba cheart an liosta de chríocha a bhaineann leis an aeráid in Airteagal 10(3) de Threoir 2003/87/CE a leathnú chun críocha breise a chumhdach a mbíonn tionchar dearfach acu ar an gcomhshaol. Ba cheart a áireamh leis sin úsáid na tacaíochta airgeadais chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta i dteaghlaigh ar ioncam íseal nó ar mheánioncam trí chánacha saobhacha a laghdú agus laghduithe spriocdhírithe ar dhleachtanna agus ar mhuirir le haghaidh leictreachas in-athnuaite. Ba cheart do na Ballstáit tuairisciú go bliantúil ar úsáid an ioncaim ceantála i gcomhréir le hAirteagal 19 de Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14), á shonrú, i gcás inarb ábhartha agus inarb iomchuí, an t-ioncam arna úsáid agus na gníomhaíochtaí arna ndéanamh chun a bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide agus a bpleananna críochacha um aistriú cóir a chur chun feidhme. |
| --- | --- |

(40)

Chun an uaillmhian mhéadaithe aeráide a bhaint amach, beidh gá le hacmhainní poiblí agus príobháideacha substaintiúla san Aontas agus sna Ballstáit a dhíriú go hiomlán ar an aistriú aeráide. Chun an caiteachas substaintiúil a bhaineann leis an aeráid i mbuiséad an Aontais a chomhlánú agus a threisiú, ba cheart gach ioncam ceantála nach bhfuil sannta do bhuiséad an Aontais i bhfoirm acmhainní dílse, nó luach airgeadais coibhéiseach na n-ioncam ceantála sin, a úsáid chun críocha a bhaineann leis an aeráid, cé is moite den ioncam a úsáidtear chun costais charbóin indíreacha a chúiteamh. Ba cheart an liosta de chríocha a bhaineann leis an aeráid in Airteagal 10(3) de Threoir 2003/87/CE a leathnú chun críocha breise a chumhdach a mbíonn tionchar dearfach acu ar an gcomhshaol. Ba cheart a áireamh leis sin úsáid na tacaíochta airgeadais chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta i dteaghlaigh ar ioncam íseal nó ar mheánioncam trí chánacha saobhacha a laghdú agus laghduithe spriocdhírithe ar dhleachtanna agus ar mhuirir le haghaidh leictreachas in-athnuaite. Ba cheart do na Ballstáit tuairisciú go bliantúil ar úsáid an ioncaim ceantála i gcomhréir le hAirteagal 19 de Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14), á shonrú, i gcás inarb ábhartha agus inarb iomchuí, an t-ioncam arna úsáid agus na gníomhaíochtaí arna ndéanamh chun a bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide agus a bpleananna críochacha um aistriú cóir a chur chun feidhme.

| (41) | Tiocfaidh méadú ar ioncaim cheantála na mBallstát mar thoradh ar chuimsiú muiriompair in CTA AE. Dá bhrí sin, moltar do na Ballstáit an úsáid a bhaintear as ioncam CTA AE a mhéadú de bhun Airteagal 10(3) de Threoir 2003/87/CE chun rannchuidiú le héiceachórais mhuiríbhunaithe a chosaint, a athbhunú agus a bhainistiú ar bhealach níos fearr, go háirithe limistéir muirí faoi chosaint. |
| --- | --- |

(41)

Tiocfaidh méadú ar ioncaim cheantála na mBallstát mar thoradh ar chuimsiú muiriompair in CTA AE. Dá bhrí sin, moltar do na Ballstáit an úsáid a bhaintear as ioncam CTA AE a mhéadú de bhun Airteagal 10(3) de Threoir 2003/87/CE chun rannchuidiú le héiceachórais mhuiríbhunaithe a chosaint, a athbhunú agus a bhainistiú ar bhealach níos fearr, go háirithe limistéir muirí faoi chosaint.

| (42) | Tá gá le hacmhainní suntasacha airgeadais chun spriocanna Chomhaontú Pháras a chur chun feidhme i dtíortha i mbéal forbartha agus tathantaítear i gComhshocrú Aeráide Ghlaschú ar thíortha forbartha an maoiniú a sholáthraíonn siad don aeráid a uas-scálú go práinneach agus go suntasach. Ina conclúidí maidir leis na hUllmhúcháin do 27ú Comhdháil na bPáirtithe i UNFCCC (COP 27), meabhraíonn an Chomhairle gurb iad an tAontas agus a Bhallstáit an ranníocóir is mó don mhaoiniú poiblí idirnáisiúnta don aeráid agus go bhfuil níos mó ná méadú faoi dhó déanta acu ar a ranníocaíocht leis an maoiniú don aeráid chun tacú le tíortha i mbéal forbartha ó 2013 i leith. Sna conclúidí sin, tugann an Chomhairle an gealltanas láidir an athuair freisin a thug an tAontas agus a Bhallstáit leanúint den mhaoiniú idirnáisiúnta aeráide a sholáthraíonn siad a uas-scálú i dtreo sprioc na dtíortha forbartha USD 100 billiún ar a laghad a shlógadh in aghaidh na bliana a luaithe is féidir, agus ar aghaidh go dtí 2025 ó raon leathan foinsí, agus measann sí go mbainfear an sprioc sin amach in 2023. |
| --- | --- |

(42)

Tá gá le hacmhainní suntasacha airgeadais chun spriocanna Chomhaontú Pháras a chur chun feidhme i dtíortha i mbéal forbartha agus tathantaítear i gComhshocrú Aeráide Ghlaschú ar thíortha forbartha an maoiniú a sholáthraíonn siad don aeráid a uas-scálú go práinneach agus go suntasach. Ina conclúidí maidir leis na hUllmhúcháin do 27ú Comhdháil na bPáirtithe i UNFCCC (COP 27), meabhraíonn an Chomhairle gurb iad an tAontas agus a Bhallstáit an ranníocóir is mó don mhaoiniú poiblí idirnáisiúnta don aeráid agus go bhfuil níos mó ná méadú faoi dhó déanta acu ar a ranníocaíocht leis an maoiniú don aeráid chun tacú le tíortha i mbéal forbartha ó 2013 i leith. Sna conclúidí sin, tugann an Chomhairle an gealltanas láidir an athuair freisin a thug an tAontas agus a Bhallstáit leanúint den mhaoiniú idirnáisiúnta aeráide a sholáthraíonn siad a uas-scálú i dtreo sprioc na dtíortha forbartha USD 100 billiún ar a laghad a shlógadh in aghaidh na bliana a luaithe is féidir, agus ar aghaidh go dtí 2025 ó raon leathan foinsí, agus measann sí go mbainfear an sprioc sin amach in 2023.

| (43) | Chun dul i ngleic le héifeachtaí dáileacháin agus sóisialta an aistrithe i mBallstáit ar ioncam íseal, ba cheart méid breise 2,5 % den chainníocht lamháltas ar fud an Aontais ó 2024 go dtí 2030 a úsáid chun aistriú fuinnimh na mBallstát sin arb ísle a n-olltáirgeacht intíre (OTI) per capita ná 75 % de mheán an Aontais sna blianta 2016 go 2018 a chistiú tríd an gCiste don Nuachóiriú dá dtagraítear in Airteagal 10d de Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(43)

Chun dul i ngleic le héifeachtaí dáileacháin agus sóisialta an aistrithe i mBallstáit ar ioncam íseal, ba cheart méid breise 2,5 % den chainníocht lamháltas ar fud an Aontais ó 2024 go dtí 2030 a úsáid chun aistriú fuinnimh na mBallstát sin arb ísle a n-olltáirgeacht intíre (OTI) per capita ná 75 % de mheán an Aontais sna blianta 2016 go 2018 a chistiú tríd an gCiste don Nuachóiriú dá dtagraítear in Airteagal 10d de Threoir 2003/87/CE.

| (44) | Ba cheart do na Ballstáit is tairbhithe a bheith in ann úsáid a bhaint as na hacmhainní a leithdháiltear ar an gCiste don Nuachóiriú chun infheistíochtaí a bhaineann le réigiúin teorann chóngaracha an Aontais a mhaoiniú nuair is ábhartha sin d’aistriú fuinnimh na mBallstát is tairbhithe. |
| --- | --- |

(44)

Ba cheart do na Ballstáit is tairbhithe a bheith in ann úsáid a bhaint as na hacmhainní a leithdháiltear ar an gCiste don Nuachóiriú chun infheistíochtaí a bhaineann le réigiúin teorann chóngaracha an Aontais a mhaoiniú nuair is ábhartha sin d’aistriú fuinnimh na mBallstát is tairbhithe.

| (45) | Ba cheart dreasachtaí breise a sholáthar chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ach theicnící costéifeachtacha a úsáid. Chuige sin, ba cheart leithdháileadh lamháltas astaíochtaí saor in aisce do shuiteálacha do-aistrithe ó 2026 ar aghaidh a chur de choinníoll ar infheistíochtaí a dhéanamh i dteicnící chun cur leis an éifeachtúlacht fuinnimh agus chun astaíochtaí a laghdú, go háirithe d’úsáideoirí móra fuinnimh. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú nach gcuirfidh cur i bhfeidhm na coinníollachta sin cothrom na Féinne, sláine comhshaoil nó cóir chomhionann idir suiteálacha ar fud an Aontais i mbaol. Ba cheart don Choimisiún, dá bhrí sin, gan dochar do na rialacha is infheidhme faoi Threoir 2012/27/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15), gníomhartha tarmligthe a ghlacadh lena bhforlíontar an Treoir seo chun aghaidh a thabhairt ar aon saincheist a shainaithnítear go háirithe maidir leis na prionsabail thuasluaite agus chun foráil a dhéanamh maidir le rialacha atá simplí ó thaobh riaracháin de le haghaidh an choinníollacht a chur i bhfeidhm. Ba cheart na rialacha sin a bheith mar chuid de na rialacha ginearálta maidir le leithdháileadh saor in aisce, agus úsáid á baint as an nós imeachta bunaithe le haghaidh bearta náisiúnta cur chun feidhme, agus ba cheart foráil a dhéanamh leo maidir le hamlínte, critéir maidir le haitheantas a thabhairt do bhearta éifeachtúlachta fuinnimh a chuirtear chun feidhme, chomh maith le bearta malartacha chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Ina theannta sin, ba cheart dreasachtaí a threisiú tuilleadh chun gás ceaptha teasa a laghdú i gcás suiteálacha a bhfuil déine ard astaíochtaí gás ceaptha teasa acu. Chuige sin, ó 2026 ar aghaidh, ba cheart leithdháileadh saor in aisce lamháltas astaíochtaí ar an 20 % de shuiteálacha do-aistrithe a bhfuil an déine astaíochtaí is airde acu faoi thagarmharc táirge ar leith a bheith coinníollach freisin ar chur ar bun agus ar chur chun feidhme pleananna aeráidneodrachta. |
| --- | --- |

(45)

Ba cheart dreasachtaí breise a sholáthar chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú ach theicnící costéifeachtacha a úsáid. Chuige sin, ba cheart leithdháileadh lamháltas astaíochtaí saor in aisce do shuiteálacha do-aistrithe ó 2026 ar aghaidh a chur de choinníoll ar infheistíochtaí a dhéanamh i dteicnící chun cur leis an éifeachtúlacht fuinnimh agus chun astaíochtaí a laghdú, go háirithe d’úsáideoirí móra fuinnimh. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú nach gcuirfidh cur i bhfeidhm na coinníollachta sin cothrom na Féinne, sláine comhshaoil nó cóir chomhionann idir suiteálacha ar fud an Aontais i mbaol. Ba cheart don Choimisiún, dá bhrí sin, gan dochar do na rialacha is infheidhme faoi Threoir 2012/27/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15), gníomhartha tarmligthe a ghlacadh lena bhforlíontar an Treoir seo chun aghaidh a thabhairt ar aon saincheist a shainaithnítear go háirithe maidir leis na prionsabail thuasluaite agus chun foráil a dhéanamh maidir le rialacha atá simplí ó thaobh riaracháin de le haghaidh an choinníollacht a chur i bhfeidhm. Ba cheart na rialacha sin a bheith mar chuid de na rialacha ginearálta maidir le leithdháileadh saor in aisce, agus úsáid á baint as an nós imeachta bunaithe le haghaidh bearta náisiúnta cur chun feidhme, agus ba cheart foráil a dhéanamh leo maidir le hamlínte, critéir maidir le haitheantas a thabhairt do bhearta éifeachtúlachta fuinnimh a chuirtear chun feidhme, chomh maith le bearta malartacha chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Ina theannta sin, ba cheart dreasachtaí a threisiú tuilleadh chun gás ceaptha teasa a laghdú i gcás suiteálacha a bhfuil déine ard astaíochtaí gás ceaptha teasa acu. Chuige sin, ó 2026 ar aghaidh, ba cheart leithdháileadh saor in aisce lamháltas astaíochtaí ar an 20 % de shuiteálacha do-aistrithe a bhfuil an déine astaíochtaí is airde acu faoi thagarmharc táirge ar leith a bheith coinníollach freisin ar chur ar bun agus ar chur chun feidhme pleananna aeráidneodrachta.

| (46) | Is éard atá i gceist leis an Sásra Coigeartaithe Teorann Carbóin (SCCT), arna bhunú faoi Rialachán (AE) 2023/956 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) go dtiocfaidh sé in ionad na sásraí a bunaíodh faoi Threoir 2003/87/CE chun an riosca sceite carbóin a chosc. A mhéid atá earnálacha agus fo-earnálacha cumhdaithe faoin mbeart sin, níor cheart dóibh leithdháileadh saor in aisce a fháil. Is gá deireadh idirthréimhseach a chur le lamháltais saor in aisce céim ar chéim, áfach, chun ligean do tháirgeoirí, allmhaireoirí agus trádálaithe dul i dtaithí ar an gcóras nua. Ba cheart laghdú an leithdháilte saor in aisce a chur chun feidhme trí fhachtóir a chur i bhfeidhm sa leithdháileadh saor in aisce le haghaidh earnálacha SCCT, de réir mar a chéimneofar SCCT isteach. Ba cheart go mbeadh an fachtóir SCCT cothrom le 100 % don tréimhse idir teacht i bhfeidhm an Rialacháin sin agus deireadh 2025, agus, faoi réir chur i bhfeidhm na bhforálacha dá dtagraítear in Airteagal 36(2), pointe (b), den Rialachán sin, ba cheart é a bheith cothrom le 97,5 % in 2026, 95 % in 2027, 90 % in 2028, 77,5 % in 2029, 51,5 % in 2030, 39 % in 2031, 26,5 % in 2032 agus 14 % in 2033. Ó 2034 ar aghaidh, níor cheart feidhm a bheith ag aon fhachtóir SCCT.
  Ba cheart na gníomhartha tarmligthe ábhartha maidir le leithdháileadh saor in aisce a choigeartú dá réir sin le haghaidh na n-earnálacha agus na bhfo-earnálacha atá cumhdaithe ag SCCT. Tá an leithdháileadh saor in aisce nach soláthraítear d’earnálacha SCCT a thuilleadh bunaithe ar an ríomh sin (éileamh SCCT) le cur leis an gCiste don Nuálaíocht, d’fhonn tacú leis an nuálaíocht i dteicneolaíochtaí ísealcharbóin, gabháil agus úsáid dé-ocsaíde carbóin (CCU), gabháil, iompar agus stóráil gheolaíoch carbóin (CCS), fuinneamh in-athnuaite agus stóráil fuinnimh, ar bhealach a rannchuidíonn leis an athrú aeráide a mhaolú. Sa chomhthéacs sin, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar thionscadail in earnálacha SCCT. Chun an sciar den leithdháileadh saor in aisce atá ar fáil le haghaidh earnálacha nach n-áirítear le SCCT a urramú, ba cheart an méid deiridh atá le baint ón leithdháileadh saor in aisce agus atá le cur ar fáil faoin gCiste don Nuálaíocht a ríomh bunaithe ar an sciar a léirítear le héileamh SCCT i leith riachtanais maidir le leithdháileadh saor in aisce gach earnála a fhaigheann leithdháileadh saor in aisce. |
| --- | --- |

(46)

Is éard atá i gceist leis an Sásra Coigeartaithe Teorann Carbóin (SCCT), arna bhunú faoi Rialachán (AE) 2023/956 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) go dtiocfaidh sé in ionad na sásraí a bunaíodh faoi Threoir 2003/87/CE chun an riosca sceite carbóin a chosc. A mhéid atá earnálacha agus fo-earnálacha cumhdaithe faoin mbeart sin, níor cheart dóibh leithdháileadh saor in aisce a fháil. Is gá deireadh idirthréimhseach a chur le lamháltais saor in aisce céim ar chéim, áfach, chun ligean do tháirgeoirí, allmhaireoirí agus trádálaithe dul i dtaithí ar an gcóras nua. Ba cheart laghdú an leithdháilte saor in aisce a chur chun feidhme trí fhachtóir a chur i bhfeidhm sa leithdháileadh saor in aisce le haghaidh earnálacha SCCT, de réir mar a chéimneofar SCCT isteach. Ba cheart go mbeadh an fachtóir SCCT cothrom le 100 % don tréimhse idir teacht i bhfeidhm an Rialacháin sin agus deireadh 2025, agus, faoi réir chur i bhfeidhm na bhforálacha dá dtagraítear in Airteagal 36(2), pointe (b), den Rialachán sin, ba cheart é a bheith cothrom le 97,5 % in 2026, 95 % in 2027, 90 % in 2028, 77,5 % in 2029, 51,5 % in 2030, 39 % in 2031, 26,5 % in 2032 agus 14 % in 2033. Ó 2034 ar aghaidh, níor cheart feidhm a bheith ag aon fhachtóir SCCT.

Ba cheart na gníomhartha tarmligthe ábhartha maidir le leithdháileadh saor in aisce a choigeartú dá réir sin le haghaidh na n-earnálacha agus na bhfo-earnálacha atá cumhdaithe ag SCCT. Tá an leithdháileadh saor in aisce nach soláthraítear d’earnálacha SCCT a thuilleadh bunaithe ar an ríomh sin (éileamh SCCT) le cur leis an gCiste don Nuálaíocht, d’fhonn tacú leis an nuálaíocht i dteicneolaíochtaí ísealcharbóin, gabháil agus úsáid dé-ocsaíde carbóin (CCU), gabháil, iompar agus stóráil gheolaíoch carbóin (CCS), fuinneamh in-athnuaite agus stóráil fuinnimh, ar bhealach a rannchuidíonn leis an athrú aeráide a mhaolú. Sa chomhthéacs sin, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar thionscadail in earnálacha SCCT. Chun an sciar den leithdháileadh saor in aisce atá ar fáil le haghaidh earnálacha nach n-áirítear le SCCT a urramú, ba cheart an méid deiridh atá le baint ón leithdháileadh saor in aisce agus atá le cur ar fáil faoin gCiste don Nuálaíocht a ríomh bunaithe ar an sciar a léirítear le héileamh SCCT i leith riachtanais maidir le leithdháileadh saor in aisce gach earnála a fhaigheann leithdháileadh saor in aisce.

| (47) | Chun rioscaí féideartha sceite carbóin a mhaolú a bhaineann le hearraí atá faoi réir SCCT agus a tháirgtear san Aontas lena n-onnmhairiú chuig tríú tíortha nach gcuirtear CTA AE nó sásra praghsála carbóin comhchosúil i bhfeidhm iontu, ba cheart measúnú a dhéanamh roimh dheireadh na hidirthréimhse faoi Rialachán (AE) 2023/956. I gcás inarb é conclúid an mheasúnaithe sin go bhfuil riosca sceite carbóin den sórt sin ann, ba cheart don Choimisiún, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a thíolacadh chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin sin ar bhealach atá i gcomhréir le rialacha na hEagraíochta Domhanda Trádála. Thairis sin, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit ioncam ceantála a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar aon riosca iarmharach sceite carbóin in earnálacha SCCT agus i gcomhréir leis na rialacha maidir le Státchabhair. I gcás nach n-úsáidtear lamháltais a thagann ó laghdú ar leithdháileadh saor in aisce i gcur i bhfeidhm na rialacha coinníollachta go hiomlán chun suiteálacha a bhfuil an déine astaíochtaí gás ceaptha teasa is ísle acu a dhíolmhú ón gceartúchán trasearnála, ba cheart 50 % de na lamháltais iarmharacha sin a chur leis an gCiste don Nuálaíocht. Ba cheart an 50 % eile a chur ar ceant thar ceann na mBallstát agus ba cheart dóibh a bheith in ann an t-ioncam ó na ceantanna a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar aon riosca iarmharach sceite carbóin in earnálacha SCCT. |
| --- | --- |

(47)

Chun rioscaí féideartha sceite carbóin a mhaolú a bhaineann le hearraí atá faoi réir SCCT agus a tháirgtear san Aontas lena n-onnmhairiú chuig tríú tíortha nach gcuirtear CTA AE nó sásra praghsála carbóin comhchosúil i bhfeidhm iontu, ba cheart measúnú a dhéanamh roimh dheireadh na hidirthréimhse faoi Rialachán (AE) 2023/956. I gcás inarb é conclúid an mheasúnaithe sin go bhfuil riosca sceite carbóin den sórt sin ann, ba cheart don Choimisiún, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a thíolacadh chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin sin ar bhealach atá i gcomhréir le rialacha na hEagraíochta Domhanda Trádála. Thairis sin, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit ioncam ceantála a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar aon riosca iarmharach sceite carbóin in earnálacha SCCT agus i gcomhréir leis na rialacha maidir le Státchabhair. I gcás nach n-úsáidtear lamháltais a thagann ó laghdú ar leithdháileadh saor in aisce i gcur i bhfeidhm na rialacha coinníollachta go hiomlán chun suiteálacha a bhfuil an déine astaíochtaí gás ceaptha teasa is ísle acu a dhíolmhú ón gceartúchán trasearnála, ba cheart 50 % de na lamháltais iarmharacha sin a chur leis an gCiste don Nuálaíocht. Ba cheart an 50 % eile a chur ar ceant thar ceann na mBallstát agus ba cheart dóibh a bheith in ann an t-ioncam ó na ceantanna a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar aon riosca iarmharach sceite carbóin in earnálacha SCCT.

| (48) | Chun léiriú níos fearr a thabhairt ar dhul chun cinn teicneolaíochta agus dreasachtaí laghdaithe astaíochtaí á n-áirithiú agus cúiteamh ceart á thabhairt don nuálaíocht, ba cheart coigeartú íosta na luachanna tagarmhairc a mhéadú ó 0,2 % go 0,3 % in aghaidh na bliana, agus ba cheart an coigeartú uasta a mhéadú ó 1,6 % go 2,5 % in aghaidh na bliana. Don tréimhse ó 2026 go 2030, ba cheart na luachanna tagarmhairc a choigeartú laistigh de réimse 6 % go dtí 50 % dá réir sin i gcomparáid leis an luach is infheidhme sa tréimhse ó 2013 go 2020. Chun intuarthacht a thabhairt do shuiteálacha, ba cheart don Choimisiún na gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena gcinnfear na luachanna tagarmhairc athbhreithnithe le haghaidh leithdháileadh saor in aisce a luaithe is féidir roimh thús na tréimhse ó 2026 go 2030. |
| --- | --- |

(48)

Chun léiriú níos fearr a thabhairt ar dhul chun cinn teicneolaíochta agus dreasachtaí laghdaithe astaíochtaí á n-áirithiú agus cúiteamh ceart á thabhairt don nuálaíocht, ba cheart coigeartú íosta na luachanna tagarmhairc a mhéadú ó 0,2 % go 0,3 % in aghaidh na bliana, agus ba cheart an coigeartú uasta a mhéadú ó 1,6 % go 2,5 % in aghaidh na bliana. Don tréimhse ó 2026 go 2030, ba cheart na luachanna tagarmhairc a choigeartú laistigh de réimse 6 % go dtí 50 % dá réir sin i gcomparáid leis an luach is infheidhme sa tréimhse ó 2013 go 2020. Chun intuarthacht a thabhairt do shuiteálacha, ba cheart don Choimisiún na gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh lena gcinnfear na luachanna tagarmhairc athbhreithnithe le haghaidh leithdháileadh saor in aisce a luaithe is féidir roimh thús na tréimhse ó 2026 go 2030.

| (49) | Chun nuatheicneolaíochtaí ceannródaíocha sa tionscal cruach a dhreasú agus chun laghdú an-díréireach ar an luach tagarmhairc a sheachaint agus i bhfianaise staid ar leith an tionscail amhail an déine ard astaíochtaí agus an struchtúr margaidh idirnáisiúnta agus struchtúr margaidh an Aontais, is gá suiteálacha a bhí i mbun oibríochta le linn na tréimhse tagartha ó 2021 go 2022 a eisiamh ó ríomh an luacha tagarmhairc miotail the don tréimhse ó 2026 go 2030 agus a chuirfí san áireamh sa ríomh sin murach sin mar gheall ar an athbhreithniú ar an sainmhíniú ar an tagarmharc táirge do mhiotail te. |
| --- | --- |

(49)

Chun nuatheicneolaíochtaí ceannródaíocha sa tionscal cruach a dhreasú agus chun laghdú an-díréireach ar an luach tagarmhairc a sheachaint agus i bhfianaise staid ar leith an tionscail amhail an déine ard astaíochtaí agus an struchtúr margaidh idirnáisiúnta agus struchtúr margaidh an Aontais, is gá suiteálacha a bhí i mbun oibríochta le linn na tréimhse tagartha ó 2021 go 2022 a eisiamh ó ríomh an luacha tagarmhairc miotail the don tréimhse ó 2026 go 2030 agus a chuirfí san áireamh sa ríomh sin murach sin mar gheall ar an athbhreithniú ar an sainmhíniú ar an tagarmharc táirge do mhiotail te.

| (50) | Chun luach saothair a thabhairt do na táirgeoirí is fearr agus don nuálaíocht, ba cheart suiteálacha a bhfuil a leibhéil astaíochtaí gás ceaptha teasa faoi bhun mheán an 10 % de na suiteálacha is éifeachtúla faoi thagarmharc ar leith a eisiamh ó chur i bhfeidhm an fhachtóra ceartúcháin trasearnála. Lamháltais nach leithdháiltear mar gheall ar leithdháileadh saor in aisce a laghdú i gcur i bhfeidhm na rialacha coinníollachta, ba cheart iad a úsáid chun an t-easnamh sa laghdú ar an leithdháileadh saor in aisce a chumhdach, ar easnamh é arb ann dó mar thoradh ar na táirgeoirí is fearr a eisiamh ó chur i bhfeidhm an fhachtóra ceartúcháin trasearnála. |
| --- | --- |

(50)

Chun luach saothair a thabhairt do na táirgeoirí is fearr agus don nuálaíocht, ba cheart suiteálacha a bhfuil a leibhéil astaíochtaí gás ceaptha teasa faoi bhun mheán an 10 % de na suiteálacha is éifeachtúla faoi thagarmharc ar leith a eisiamh ó chur i bhfeidhm an fhachtóra ceartúcháin trasearnála. Lamháltais nach leithdháiltear mar gheall ar leithdháileadh saor in aisce a laghdú i gcur i bhfeidhm na rialacha coinníollachta, ba cheart iad a úsáid chun an t-easnamh sa laghdú ar an leithdháileadh saor in aisce a chumhdach, ar easnamh é arb ann dó mar thoradh ar na táirgeoirí is fearr a eisiamh ó chur i bhfeidhm an fhachtóra ceartúcháin trasearnála.

| (51) | Chun dlús a chur le dícharbónú an gheilleagair agus iomaíochas tionsclaíoch an Aontais á neartú ag an am céanna, ba cheart 20 milliún breise de lamháltas ón gcainníocht a d’fhéadfaí a leithdháileadh saor in aisce i gcúinsí eile agus ba cheart 5 mhilliún breise de lamháltais ón gcainníocht a d’fhéadfaí a chur ar ceant murach sin a chur ar fáil don Chiste don Nuálaíocht. Agus athbhreithniú á dhéanamh ar uainiú agus seicheamhú cheantáil le haghaidh an Chiste don Nuálaíocht a bunaíodh le Rialachán (AE) Uimh. 1031/2010 ón gCoimisiún (17) i bhfianaise na n-athruithe a tugadh isteach leis an Treoir seo, ba cheart don Choimisiún breithniú a dhéanamh ar mhéideanna níos mó acmhainní a chur ar fáil sna chéad bhlianta de chur chun feidhme Threoir 2003/87/CE athbhreithnithe chun borradh a chur faoi dhícharbónú na n-earnálacha ábhartha. |
| --- | --- |

(51)

Chun dlús a chur le dícharbónú an gheilleagair agus iomaíochas tionsclaíoch an Aontais á neartú ag an am céanna, ba cheart 20 milliún breise de lamháltas ón gcainníocht a d’fhéadfaí a leithdháileadh saor in aisce i gcúinsí eile agus ba cheart 5 mhilliún breise de lamháltais ón gcainníocht a d’fhéadfaí a chur ar ceant murach sin a chur ar fáil don Chiste don Nuálaíocht. Agus athbhreithniú á dhéanamh ar uainiú agus seicheamhú cheantáil le haghaidh an Chiste don Nuálaíocht a bunaíodh le Rialachán (AE) Uimh. 1031/2010 ón gCoimisiún (17) i bhfianaise na n-athruithe a tugadh isteach leis an Treoir seo, ba cheart don Choimisiún breithniú a dhéanamh ar mhéideanna níos mó acmhainní a chur ar fáil sna chéad bhlianta de chur chun feidhme Threoir 2003/87/CE athbhreithnithe chun borradh a chur faoi dhícharbónú na n-earnálacha ábhartha.

| (52) | Tá cur chuige cuimsitheach i leith na nuálaíochta riachtanach chun cuspóirí Rialachán (AE) 2021/1119 a bhaint amach. Ar leibhéal an Aontais Eorpaigh, tacaítear leis na hiarrachtaí taighde agus nuálaíochta is gá, i measc nithe eile, trí Fhís Eorpach, ina n-áirítear cistiú suntasach agus ionstraimí nua do na hearnálacha a thagann faoi CTA AE. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún sineirgí a lorg le Fís Eorpach agus, i gcás inarb ábhartha, le cláir chistiúcháin eile de chuid an Aontais. |
| --- | --- |

(52)

Tá cur chuige cuimsitheach i leith na nuálaíochta riachtanach chun cuspóirí Rialachán (AE) 2021/1119 a bhaint amach. Ar leibhéal an Aontais Eorpaigh, tacaítear leis na hiarrachtaí taighde agus nuálaíochta is gá, i measc nithe eile, trí Fhís Eorpach, ina n-áirítear cistiú suntasach agus ionstraimí nua do na hearnálacha a thagann faoi CTA AE. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún sineirgí a lorg le Fís Eorpach agus, i gcás inarb ábhartha, le cláir chistiúcháin eile de chuid an Aontais.

| (53) | Ba cheart don Chiste don Nuálaíocht tacú le teicnící, próisis agus teicneolaíochtaí nuálacha, lena n-áirítear uas-scálú na dteicnící, na bpróiseas agus na dteicneolaíochtaí sin, d’fhonn iad a rolladh amach go forleathan ar fud an Aontais. Ba cheart tús áite a thabhairt don nuálaíocht cheannródaíoch agus tionscadail á roghnú a dtabharfar tacaíocht dóibh trí dheontais. |
| --- | --- |

(53)

Ba cheart don Chiste don Nuálaíocht tacú le teicnící, próisis agus teicneolaíochtaí nuálacha, lena n-áirítear uas-scálú na dteicnící, na bpróiseas agus na dteicneolaíochtaí sin, d’fhonn iad a rolladh amach go forleathan ar fud an Aontais. Ba cheart tús áite a thabhairt don nuálaíocht cheannródaíoch agus tionscadail á roghnú a dtabharfar tacaíocht dóibh trí dheontais.

| (54) | Ba cheart síneadh a chur le raon feidhme an Chiste don Nuálaíocht dá dtagraítear in Airteagal 10a(8) de Threoir 2003/87/CE chun tacú leis an nuálaíocht i dteicneolaíochtaí agus próisis ísealcharbóin agus saor ó charbón a bhaineann le breoslaí a úsáidtear in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthair agus in earnálacha eile, lena n-áirítear modhanna comhchoiteanna iompair amhail iompar poiblí agus seirbhísí cóiste. Thairis sin, ba cheart don Chiste don Nuálaíocht tacú le hinfheistíochtaí chun muiriompar a dhícharbónú, lena n-áirítear infheistíochtaí a dhéanamh in éifeachtúlacht fuinnimh long, calafort agus loingseoireachta gearrthurais, i leictriú na hearnála, i mbreoslaí malartacha inbhuanaithe, amhail hidrigin agus amóinia a tháirgtear ó athnuaiteáin, i dteicneolaíochtaí tiomána astaíochtaí nialasacha amhail teicneolaíochtaí gaoithe, agus i nuálaíochtaí maidir le longa den aicme oighir. Ba cheart aird ar leith a thabhairt ar thionscadail nuálacha a rannchuidíonn leis an earnáil mhuirí a dhícharbónú agus lena tionchair aeráide uile a laghdú, lena n-áirítear astaíochtaí carbóin dhuibh. I ndáil leis sin, ba cheart don Choimisiún foráil a dhéanamh maidir le topaicí tiomnaithe i nglaonna ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht. Ba cheart saincheisteanna a bhaineann le cosaint na bithéagsúlachta, le truailliú torainn agus le truailliú uisce a chur san áireamh sna glaonna sin. A mhéid a bhaineann le muiriompar, ba cheart tionscadail a bhfuil breisluach soiléir acu don Aontas a bheith incháilithe. |
| --- | --- |

(54)

Ba cheart síneadh a chur le raon feidhme an Chiste don Nuálaíocht dá dtagraítear in Airteagal 10a(8) de Threoir 2003/87/CE chun tacú leis an nuálaíocht i dteicneolaíochtaí agus próisis ísealcharbóin agus saor ó charbón a bhaineann le breoslaí a úsáidtear in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthair agus in earnálacha eile, lena n-áirítear modhanna comhchoiteanna iompair amhail iompar poiblí agus seirbhísí cóiste. Thairis sin, ba cheart don Chiste don Nuálaíocht tacú le hinfheistíochtaí chun muiriompar a dhícharbónú, lena n-áirítear infheistíochtaí a dhéanamh in éifeachtúlacht fuinnimh long, calafort agus loingseoireachta gearrthurais, i leictriú na hearnála, i mbreoslaí malartacha inbhuanaithe, amhail hidrigin agus amóinia a tháirgtear ó athnuaiteáin, i dteicneolaíochtaí tiomána astaíochtaí nialasacha amhail teicneolaíochtaí gaoithe, agus i nuálaíochtaí maidir le longa den aicme oighir. Ba cheart aird ar leith a thabhairt ar thionscadail nuálacha a rannchuidíonn leis an earnáil mhuirí a dhícharbónú agus lena tionchair aeráide uile a laghdú, lena n-áirítear astaíochtaí carbóin dhuibh. I ndáil leis sin, ba cheart don Choimisiún foráil a dhéanamh maidir le topaicí tiomnaithe i nglaonna ar thograí ón gCiste don Nuálaíocht. Ba cheart saincheisteanna a bhaineann le cosaint na bithéagsúlachta, le truailliú torainn agus le truailliú uisce a chur san áireamh sna glaonna sin. A mhéid a bhaineann le muiriompar, ba cheart tionscadail a bhfuil breisluach soiléir acu don Aontas a bheith incháilithe.

| (55) | De bhun Airteagal 9 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/1122 ón gCoimisiún (18), i gcás nach n-oibríonn oibreoirí aerárthaigh eitiltí atá cumhdaithe ag CTA AE a thuilleadh, cuirtear stádas ‘coiscthe’ ar a gcuntais, agus ní fhéadfar próisis a thionscnamh ó na cuntais sin a thuilleadh. D’fhonn sláine comhshaoil CTA AE a chaomhnú, ba cheart lamháltais nach n-eisítear d’oibreoirí aerárthaigh, toisc gur scoir siad dá n-oibríochtaí a úsáid, chun aon easnamh i dtabhairt suas ag na hoibreoirí sin a chumhdach, agus ba cheart aon lamháltas atá fágtha a úsáid chun luas a chur faoi ghníomhú chun dul i ngleic leis an athrú aeráide trína gcur isteach sa Chiste don Nuálaíocht. |
| --- | --- |

(55)

De bhun Airteagal 9 de Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/1122 ón gCoimisiún (18), i gcás nach n-oibríonn oibreoirí aerárthaigh eitiltí atá cumhdaithe ag CTA AE a thuilleadh, cuirtear stádas ‘coiscthe’ ar a gcuntais, agus ní fhéadfar próisis a thionscnamh ó na cuntais sin a thuilleadh. D’fhonn sláine comhshaoil CTA AE a chaomhnú, ba cheart lamháltais nach n-eisítear d’oibreoirí aerárthaigh, toisc gur scoir siad dá n-oibríochtaí a úsáid, chun aon easnamh i dtabhairt suas ag na hoibreoirí sin a chumhdach, agus ba cheart aon lamháltas atá fágtha a úsáid chun luas a chur faoi ghníomhú chun dul i ngleic leis an athrú aeráide trína gcur isteach sa Chiste don Nuálaíocht.

| (56) | Dá ndíreofaí an cúnamh teicniúil ón gCoimisiún ar na Ballstáit sin nár chuir isteach ach líon beag tionscadal nó nár chuir isteach aon tionscadal go dtí seo chabhródh sé sin le líon mór iarratas tionscadail ar chistiú ón gCiste don Nuálaíocht a bhaint amach ar fud na mBallstát. Leis an gcúnamh sin, ba cheart, i measc nithe eile, tacú le gníomhaíochtaí atá dírithe ar fheabhas a chur ar cháilíocht na dtograí le haghaidh tionscadal atá lonnaithe sna Ballstáit sin nár chuir isteach ach líon beag tionscadal nó nár chuir isteach aon tionscadal, mar shampla trí fhaisnéis, ceachtanna a foghlaimíodh agus dea-chleachtas a roinnt agus atá dírithe ar ghníomhaíochtaí na bpointí teagmhála náisiúnta a threisiú. Áirítear ar na bearta eile lena bhféadfaí an aidhm chéanna a bhaint amach bearta chun feasacht a mhúscailt maidir le roghanna cistithe agus méadú a dhéanamh ar acmhainneacht na mBallstát sin iarratasóirí ionchasacha ar thionscadail a shainaithint agus tacú leo. Ba cheart comhpháirtíochtaí tionscadail ar fud na mBallstát agus comhoiriúnú idir iarratasóirí féideartha, go háirithe do thionscadail ar mhórscála, a chur chun cinn freisin. |
| --- | --- |

(56)

Dá ndíreofaí an cúnamh teicniúil ón gCoimisiún ar na Ballstáit sin nár chuir isteach ach líon beag tionscadal nó nár chuir isteach aon tionscadal go dtí seo chabhródh sé sin le líon mór iarratas tionscadail ar chistiú ón gCiste don Nuálaíocht a bhaint amach ar fud na mBallstát. Leis an gcúnamh sin, ba cheart, i measc nithe eile, tacú le gníomhaíochtaí atá dírithe ar fheabhas a chur ar cháilíocht na dtograí le haghaidh tionscadal atá lonnaithe sna Ballstáit sin nár chuir isteach ach líon beag tionscadal nó nár chuir isteach aon tionscadal, mar shampla trí fhaisnéis, ceachtanna a foghlaimíodh agus dea-chleachtas a roinnt agus atá dírithe ar ghníomhaíochtaí na bpointí teagmhála náisiúnta a threisiú. Áirítear ar na bearta eile lena bhféadfaí an aidhm chéanna a bhaint amach bearta chun feasacht a mhúscailt maidir le roghanna cistithe agus méadú a dhéanamh ar acmhainneacht na mBallstát sin iarratasóirí ionchasacha ar thionscadail a shainaithint agus tacú leo. Ba cheart comhpháirtíochtaí tionscadail ar fud na mBallstát agus comhoiriúnú idir iarratasóirí féideartha, go háirithe do thionscadail ar mhórscála, a chur chun cinn freisin.

| (57) | Chun feabhas a chur ar ról na mBallstát i rialachas an Chiste don Nuálaíocht agus trédhearcacht a mhéadú, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid an Choiste um Athrú Aeráide maidir le cur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht, ina soláthrófar anailís ar an tionchar a mheastar a bheidh ag tionscadail a dhámhfar de réir earnála agus de réir Ballstáit. Ba cheart don Choimisiún freisin an tuarascáil a chur ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle agus í a chur ar fáil don phobal. Faoi réir chomhaontú na n-iarratasóirí, tar éis dheireadh an ghlao ar thograí, ba cheart don Choimisiún na Ballstáit a chur ar an eolas faoi na hiarratais ar chistiú le haghaidh na dtionscadal ar a gcríoch faoi seach agus ba cheart dó faisnéis mhionsonraithe a chur ar fáil dóibh maidir leis na hiarratais sin chun gur fusa do na Ballstáit tacaíocht do thionscadail a chomhordú. Ina theannta sin, ba cheart don Choimisiún na Ballstáit a chur ar an eolas faoi liosta na dtionscadal réamhroghnaithe roimh dhámhachtain na tacaíochta. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach gcuireann na forálacha náisiúnta maidir le trasuíomh bac ar an nuálaíocht agus go bhfuil siad neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de, agus ba cheart don Choimisiún cúnamh teicniúil a chur ar fáil, go háirithe do Bhallstáit a bhfuil a rannpháirtíocht éifeachtach íseal, chun rannpháirtíocht éifeachtach gheografach sa Chiste don Nuálaíocht a fheabhsú agus chun cur le cáilíocht fhoriomlán na dtionscadal a thíolactar. Ba cheart don Choimisiún faireachán agus tuairisciú cuimsitheach a áirithiú freisin, lena n-áirítear faisnéis faoin dul chun cinn i dtreo cumhdach geografach éifeachtach atá bunaithe ar cháilíocht ar fud an Aontais agus obair leantach iomchuí. |
| --- | --- |

(57)

Chun feabhas a chur ar ról na mBallstát i rialachas an Chiste don Nuálaíocht agus trédhearcacht a mhéadú, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid an Choiste um Athrú Aeráide maidir le cur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht, ina soláthrófar anailís ar an tionchar a mheastar a bheidh ag tionscadail a dhámhfar de réir earnála agus de réir Ballstáit. Ba cheart don Choimisiún freisin an tuarascáil a chur ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle agus í a chur ar fáil don phobal. Faoi réir chomhaontú na n-iarratasóirí, tar éis dheireadh an ghlao ar thograí, ba cheart don Choimisiún na Ballstáit a chur ar an eolas faoi na hiarratais ar chistiú le haghaidh na dtionscadal ar a gcríoch faoi seach agus ba cheart dó faisnéis mhionsonraithe a chur ar fáil dóibh maidir leis na hiarratais sin chun gur fusa do na Ballstáit tacaíocht do thionscadail a chomhordú. Ina theannta sin, ba cheart don Choimisiún na Ballstáit a chur ar an eolas faoi liosta na dtionscadal réamhroghnaithe roimh dhámhachtain na tacaíochta. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach gcuireann na forálacha náisiúnta maidir le trasuíomh bac ar an nuálaíocht agus go bhfuil siad neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de, agus ba cheart don Choimisiún cúnamh teicniúil a chur ar fáil, go háirithe do Bhallstáit a bhfuil a rannpháirtíocht éifeachtach íseal, chun rannpháirtíocht éifeachtach gheografach sa Chiste don Nuálaíocht a fheabhsú agus chun cur le cáilíocht fhoriomlán na dtionscadal a thíolactar. Ba cheart don Choimisiún faireachán agus tuairisciú cuimsitheach a áirithiú freisin, lena n-áirítear faisnéis faoin dul chun cinn i dtreo cumhdach geografach éifeachtach atá bunaithe ar cháilíocht ar fud an Aontais agus obair leantach iomchuí.

| (58) | Chun ailíniú le cineál cuimsitheach an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip, ba cheart tús áite a thabhairt, i bpróiseas roghnúcháin na dtionscadal a dtugtar tacaíocht dóibh trí dheontais, do thionscadail lena dtugtar aghaidh ar thionchair iomadúla ar an gcomhshaol. Chun tacú le macasamhlú agus dul i bhfód níos tapúla i margadh na dteicneolaíochtaí nó na réiteach a dtacaítear leo, ba cheart do thionscadail arna gcistiú ag an gCiste don Nuálaíocht eolas a roinnt le tionscadail ábhartha eile agus le taighdeoirí atá bunaithe san Aontas agus a bhfuil leas dlisteanach acu. |
| --- | --- |

(58)

Chun ailíniú le cineál cuimsitheach an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip, ba cheart tús áite a thabhairt, i bpróiseas roghnúcháin na dtionscadal a dtugtar tacaíocht dóibh trí dheontais, do thionscadail lena dtugtar aghaidh ar thionchair iomadúla ar an gcomhshaol. Chun tacú le macasamhlú agus dul i bhfód níos tapúla i margadh na dteicneolaíochtaí nó na réiteach a dtacaítear leo, ba cheart do thionscadail arna gcistiú ag an gCiste don Nuálaíocht eolas a roinnt le tionscadail ábhartha eile agus le taighdeoirí atá bunaithe san Aontas agus a bhfuil leas dlisteanach acu.

| (59) | Is gnéithe tábhachtacha iad conarthaí le haghaidh difríochta (CDanna), conarthaí le haghaidh difríochta carbóin (CCDanna) agus conarthaí le préimh sheasta chun laghduithe astaíochtaí i dtionscal a spreagadh trí nuatheicneolaíochtaí a uas-scálú, ag cur deis ar fáil praghas a ghealladh d’infheisteoirí teicneolaíochtaí nuálacha atá neamhdhíobhálach don aeráid a chúitíonn laghduithe astaíochtaí CO2 atá níos airde ná na cinn sin a spreagtar le leibhéal an phraghais carbóin atá ann in CTA AE. Ba cheart síneadh a chur leis an réimse beart a bhféadfaidh an Ciste don Nuálaíocht tacaíocht a thabhairt dó chun tacaíocht a sholáthar do thionscadail trí thairiscintí iomaíocha, as a ndéanfaí CDanna, CCDanna nó conarthaí le préimh sheasta a dhámhachtain. Bheadh tairiscintí in CTA AE atá iomaíoch ó thaobh praghais de tábhachtach mar shásra chun tacú le teicneolaíochtaí dícharbónaithe a fhorbairt agus an úsáid is fearr is féidir a bhaint as na hacmhainní atá ar fáil. Thabharfadh sé deimhneacht freisin d’infheisteoirí na dteicneolaíochtaí sin. I bhfianaise aon dliteanas teagmhasach do bhuiséad an Aontais a íoslaghdú, ba cheart maolú riosca a áirithiú i ndearadh CDanna agus CCDanna agus ba cheart cumhdach iomchuí trí ghealltanas buiséadach a chur ar fáil don chéad dá bhabhta CDanna agus CCDanna ar a laghad le leithreasuithe a eascraíonn as na fáltais ó lamháltais a chur ar ceant arna leithdháileadh de bhun Airteagal 10a(8) de Threoir 2003/87/CE.
  Ní ann do rioscaí den sórt sin le haghaidh conarthaí le préimh sheasta toisc go ndéanfar an gealltanas dlíthiúil a chumhdach le gealltanas buiséadach comhfhreagrach. Ina theannta sin, ba cheart don Choimisiún measúnú cáilíochtúil agus cainníochtúil a dhéanamh ar na rioscaí airgeadais a eascraíonn as a gcur chun feidhme, tar éis dó an chéad dá bhabhta de Cdanna agus de CCDanna a thabhairt chun críche, agus gach uair is gá ina dhiaidh sin. Ba cheart a chumhachtú don Choimisiún gníomh tarmligthe a ghlacadh chun, bunaithe ar thorthaí an mheasúnaithe sin, foráil a dhéanamh maidir le ráta soláthair iomchuí seachas cumhdach iomlán a úsáid le haghaidh babhtaí ina dhiaidh sin de Cdanna nó CCDanna. Ba cheart a chur san áireamh i gcur chuige den sórt sin aon ghné a d’fhéadfadh rioscaí airgeadais do bhuiséad an Aontais a laghdú, sa bhreis ar na lamháltais atá ar fáil sa Chiste don Nuálaíocht, amhail dliteanas a roinnt leis na Ballstáit, ar bhonn deonach, nó sásra athárachais féideartha ón earnáil phríobháideach. Is gá, dá bhrí sin, foráil a dhéanamh maidir le maoluithe ó chodanna de Theideal X de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19). Ba cheart gurb é 100 % an ráta soláthair don chéad dá bhabhta de Cdanna agus Ccdanna.
  Mar sin féin, de mhaolú ar Airteagal 210(1), Airteagal 211(1) agus (2) agus Airteagal 218(1) den Rialachán sin, ba cheart íosráta soláthair 50 % chomh maith le sciar uasta ioncaim ón gCiste don Nuálaíocht a bheidh le húsáid chun 30 % a sholáthar a shocrú sa Treoir seo do bhabhtaí CDanna agus CCDanna ina dhiaidh sin agus ba cheart don Choimisiún a bheith in ann an ráta soláthair is gá a shonrú ar bhonn na taithí ón gcéad dá ghlao ar thograí agus an méid ioncaim atá le húsáid le haghaidh soláthair a shonrú. Níor cheart, dá bhrí sin, go rachadh an dliteanas airgeadais iomlán a bheidh le híoc as buiséad an Aontais thar 60 % de na fáltais ó cheantáil don Chiste don Nuálaíocht. Thairis sin, ós rud é go dtiocfaidh an soláthar, go ginearálta, ón gCiste don Nuálaíocht, ba cheart maoluithe a dhéanamh ar na rialacha in Airteagail 212, 213 agus 214 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 a bhaineann leis an gciste don soláthar coiteann arna bhunú le hAirteagal 212 den Rialachán sin. Mar gheall ar chineál nuálach Cdanna agus CCDanna, d’fhéadfadh go mbeadh gá freisin le maoluithe ar Airteagal 209(2), pointí (d) agus (h), den Rialachán sin, ós rud é nach bhfuil siad ag brath ar ghiaráil/iolraitheoirí ná nach mbraitheann siad go hiomlán ar mheasúnú ex ante, ar Airteagal 219(3), mar gheall ar an nasc le hAirteagal 209(2), pointe (d), agus ar Airteagal 219(6) de ós rud é nach mbeidh risíochtaí creidmheasa nó cothromais faoi ráthaíocht ag comhpháirtithe cur chun feidhme. Ba cheart úsáid aon mhaolú ó Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 a theorannú don mhéid is gá. Ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún leasú a dhéanamh ar an sciar uasta ioncaim ón gCiste don Nuálaíocht atá le húsáid chun soláthar a dhéanamh, ar soláthar é nach dtéann thar 20 pointe céatadáin os cionn an mhéid dá bhforáiltear sa Treoir seo. |
| --- | --- |

(59)

Is gnéithe tábhachtacha iad conarthaí le haghaidh difríochta (CDanna), conarthaí le haghaidh difríochta carbóin (CCDanna) agus conarthaí le préimh sheasta chun laghduithe astaíochtaí i dtionscal a spreagadh trí nuatheicneolaíochtaí a uas-scálú, ag cur deis ar fáil praghas a ghealladh d’infheisteoirí teicneolaíochtaí nuálacha atá neamhdhíobhálach don aeráid a chúitíonn laghduithe astaíochtaí CO2 atá níos airde ná na cinn sin a spreagtar le leibhéal an phraghais carbóin atá ann in CTA AE. Ba cheart síneadh a chur leis an réimse beart a bhféadfaidh an Ciste don Nuálaíocht tacaíocht a thabhairt dó chun tacaíocht a sholáthar do thionscadail trí thairiscintí iomaíocha, as a ndéanfaí CDanna, CCDanna nó conarthaí le préimh sheasta a dhámhachtain. Bheadh tairiscintí in CTA AE atá iomaíoch ó thaobh praghais de tábhachtach mar shásra chun tacú le teicneolaíochtaí dícharbónaithe a fhorbairt agus an úsáid is fearr is féidir a bhaint as na hacmhainní atá ar fáil. Thabharfadh sé deimhneacht freisin d’infheisteoirí na dteicneolaíochtaí sin. I bhfianaise aon dliteanas teagmhasach do bhuiséad an Aontais a íoslaghdú, ba cheart maolú riosca a áirithiú i ndearadh CDanna agus CCDanna agus ba cheart cumhdach iomchuí trí ghealltanas buiséadach a chur ar fáil don chéad dá bhabhta CDanna agus CCDanna ar a laghad le leithreasuithe a eascraíonn as na fáltais ó lamháltais a chur ar ceant arna leithdháileadh de bhun Airteagal 10a(8) de Threoir 2003/87/CE.

Ní ann do rioscaí den sórt sin le haghaidh conarthaí le préimh sheasta toisc go ndéanfar an gealltanas dlíthiúil a chumhdach le gealltanas buiséadach comhfhreagrach. Ina theannta sin, ba cheart don Choimisiún measúnú cáilíochtúil agus cainníochtúil a dhéanamh ar na rioscaí airgeadais a eascraíonn as a gcur chun feidhme, tar éis dó an chéad dá bhabhta de Cdanna agus de CCDanna a thabhairt chun críche, agus gach uair is gá ina dhiaidh sin. Ba cheart a chumhachtú don Choimisiún gníomh tarmligthe a ghlacadh chun, bunaithe ar thorthaí an mheasúnaithe sin, foráil a dhéanamh maidir le ráta soláthair iomchuí seachas cumhdach iomlán a úsáid le haghaidh babhtaí ina dhiaidh sin de Cdanna nó CCDanna. Ba cheart a chur san áireamh i gcur chuige den sórt sin aon ghné a d’fhéadfadh rioscaí airgeadais do bhuiséad an Aontais a laghdú, sa bhreis ar na lamháltais atá ar fáil sa Chiste don Nuálaíocht, amhail dliteanas a roinnt leis na Ballstáit, ar bhonn deonach, nó sásra athárachais féideartha ón earnáil phríobháideach. Is gá, dá bhrí sin, foráil a dhéanamh maidir le maoluithe ó chodanna de Theideal X de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19). Ba cheart gurb é 100 % an ráta soláthair don chéad dá bhabhta de Cdanna agus Ccdanna.

Mar sin féin, de mhaolú ar Airteagal 210(1), Airteagal 211(1) agus (2) agus Airteagal 218(1) den Rialachán sin, ba cheart íosráta soláthair 50 % chomh maith le sciar uasta ioncaim ón gCiste don Nuálaíocht a bheidh le húsáid chun 30 % a sholáthar a shocrú sa Treoir seo do bhabhtaí CDanna agus CCDanna ina dhiaidh sin agus ba cheart don Choimisiún a bheith in ann an ráta soláthair is gá a shonrú ar bhonn na taithí ón gcéad dá ghlao ar thograí agus an méid ioncaim atá le húsáid le haghaidh soláthair a shonrú. Níor cheart, dá bhrí sin, go rachadh an dliteanas airgeadais iomlán a bheidh le híoc as buiséad an Aontais thar 60 % de na fáltais ó cheantáil don Chiste don Nuálaíocht. Thairis sin, ós rud é go dtiocfaidh an soláthar, go ginearálta, ón gCiste don Nuálaíocht, ba cheart maoluithe a dhéanamh ar na rialacha in Airteagail 212, 213 agus 214 de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 a bhaineann leis an gciste don soláthar coiteann arna bhunú le hAirteagal 212 den Rialachán sin. Mar gheall ar chineál nuálach Cdanna agus CCDanna, d’fhéadfadh go mbeadh gá freisin le maoluithe ar Airteagal 209(2), pointí (d) agus (h), den Rialachán sin, ós rud é nach bhfuil siad ag brath ar ghiaráil/iolraitheoirí ná nach mbraitheann siad go hiomlán ar mheasúnú ex ante, ar Airteagal 219(3), mar gheall ar an nasc le hAirteagal 209(2), pointe (d), agus ar Airteagal 219(6) de ós rud é nach mbeidh risíochtaí creidmheasa nó cothromais faoi ráthaíocht ag comhpháirtithe cur chun feidhme. Ba cheart úsáid aon mhaolú ó Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 a theorannú don mhéid is gá. Ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún leasú a dhéanamh ar an sciar uasta ioncaim ón gCiste don Nuálaíocht atá le húsáid chun soláthar a dhéanamh, ar soláthar é nach dtéann thar 20 pointe céatadáin os cionn an mhéid dá bhforáiltear sa Treoir seo.

| (60) | Tá an Ciste don Nuálaíocht faoi réir an chórais ghinearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint arna bhunú le Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (20). |
| --- | --- |

(60)

Tá an Ciste don Nuálaíocht faoi réir an chórais ghinearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint arna bhunú le Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (20).

| (61) | I gcás ina gcuirtear gníomhaíocht suiteála ar fionraí ar bhonn sealadach, déantar an leithdháileadh saor in aisce a choigeartú ar na leibhéil ghníomhaíochta ar a dtugtar tuairisc go héigeantach ar bhonn bliantúil. Thairis sin, féadfaidh údaráis inniúla eisiúint lamháltas astaíochtaí a chur ar fionraí i gcás suiteálacha a chuir oibríochtaí ar fionraí fad agus nach bhfuil aon fhianaise ann go dtosóidh siad oibríochtaí arís. Dá bhrí sin, níor cheart go mbeadh ar oibreoirí a léiriú don údarás inniúil a thuilleadh go dtosóidh a suiteáil ag táirgeadh arís laistigh de theorainn ama sonraithe agus réasúnta i gcás ina gcuirfear gníomhaíochtaí ar fionraí ar bhonn sealadach. |
| --- | --- |

(61)

I gcás ina gcuirtear gníomhaíocht suiteála ar fionraí ar bhonn sealadach, déantar an leithdháileadh saor in aisce a choigeartú ar na leibhéil ghníomhaíochta ar a dtugtar tuairisc go héigeantach ar bhonn bliantúil. Thairis sin, féadfaidh údaráis inniúla eisiúint lamháltas astaíochtaí a chur ar fionraí i gcás suiteálacha a chuir oibríochtaí ar fionraí fad agus nach bhfuil aon fhianaise ann go dtosóidh siad oibríochtaí arís. Dá bhrí sin, níor cheart go mbeadh ar oibreoirí a léiriú don údarás inniúil a thuilleadh go dtosóidh a suiteáil ag táirgeadh arís laistigh de theorainn ama sonraithe agus réasúnta i gcás ina gcuirfear gníomhaíochtaí ar fionraí ar bhonn sealadach.

| (62) | Féadfar a éileamh le ceartúcháin a chuirtear i bhfeidhm ar an leithdháileadh saor in aisce arna dheonú do shuiteálacha do-aistrithe de bhun Airteagal 11(2) de Threoir 2003/87/CE go ndeonófar lamháltais bhreise saor in aisce nó go dtabharfar barrachas lamháltas ar ais. Ba cheart na lamháltais atá curtha i leataobh le haghaidh iontrálaithe nua faoi Airteagal 10a(7) de Threoir 2003/87/CE a úsáid chun na gcríoch sin. |
| --- | --- |

(62)

Féadfar a éileamh le ceartúcháin a chuirtear i bhfeidhm ar an leithdháileadh saor in aisce arna dheonú do shuiteálacha do-aistrithe de bhun Airteagal 11(2) de Threoir 2003/87/CE go ndeonófar lamháltais bhreise saor in aisce nó go dtabharfar barrachas lamháltas ar ais. Ba cheart na lamháltais atá curtha i leataobh le haghaidh iontrálaithe nua faoi Airteagal 10a(7) de Threoir 2003/87/CE a úsáid chun na gcríoch sin.

| (63) | Ó 2013 i leith, tá sé d’oibleagáid ar tháirgeoirí leictreachais na lamháltais ar fad atá de dhíth orthu chun leictreachas a ghiniúint a cheannach. Mar sin féin, i gcomhréir le hAirteagal 10c de Threoir 2003/87/CE, tá an rogha ag roinnt Ballstát leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach a sholáthar chun an earnáil fuinnimh a nuachóiriú don tréimhse ó 2021 go 2030. Roghnaigh trí Bhallstát an rogha sin a úsáid. I bhfianaise an ghá atá le dícharbónú a dhéanamh go tapa, go háirithe san earnáil fuinnimh, níor cheart do na Ballstáit lena mbaineann a bheith in ann an leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach sin a sholáthar ach amháin le haghaidh infheistíochtaí a dhéanfar go dtí an 31 Nollaig 2024. Ba cheart dóibh a bheith in ann aon lamháltais eile don tréimhse ó 2021 go 2030 nach n-úsáidtear le haghaidh infheistíochtaí den sórt sin, sa chion a chinneann siad, a chur le cainníocht iomlán na lamháltas a fhaigheann an Ballstát lena mbaineann le haghaidh ceantála, nó iad a úsáid chun tacú le hinfheistíochtaí faoi chuimsiú an Chiste don Nuachóiriú. Cé is moite den spriocdháta chun fógra a thabhairt ina leith, ba cheart lamháltais a aistrítear chuig an gCiste don Nuachóiriú a bheith faoi réir na rialacha céanna maidir le hinfheistíochtaí is infheidhme maidir leis na lamháltais a aistríodh cheana de bhun Airteagal 10d(4) de Threoir 2003/87/CE. Chun go bhféadfaí intuarthacht agus trédhearcacht a áirithiú i ndáil le méideanna na lamháltas atá ar fáil le haghaidh ceantála nó le haghaidh leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach agus i ndáil leis na sócmhainní a bhainistítear leis an gCiste don Nuachóiriú, ba cheart do na Ballstáit an Coimisiún a chur ar an eolas faoi mhéideanna de na lamháltais atá fágtha atá le húsáid chun gach críche, faoi seach, faoin 15 Bealtaine 2024. |
| --- | --- |

(63)

Ó 2013 i leith, tá sé d’oibleagáid ar tháirgeoirí leictreachais na lamháltais ar fad atá de dhíth orthu chun leictreachas a ghiniúint a cheannach. Mar sin féin, i gcomhréir le hAirteagal 10c de Threoir 2003/87/CE, tá an rogha ag roinnt Ballstát leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach a sholáthar chun an earnáil fuinnimh a nuachóiriú don tréimhse ó 2021 go 2030. Roghnaigh trí Bhallstát an rogha sin a úsáid. I bhfianaise an ghá atá le dícharbónú a dhéanamh go tapa, go háirithe san earnáil fuinnimh, níor cheart do na Ballstáit lena mbaineann a bheith in ann an leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach sin a sholáthar ach amháin le haghaidh infheistíochtaí a dhéanfar go dtí an 31 Nollaig 2024. Ba cheart dóibh a bheith in ann aon lamháltais eile don tréimhse ó 2021 go 2030 nach n-úsáidtear le haghaidh infheistíochtaí den sórt sin, sa chion a chinneann siad, a chur le cainníocht iomlán na lamháltas a fhaigheann an Ballstát lena mbaineann le haghaidh ceantála, nó iad a úsáid chun tacú le hinfheistíochtaí faoi chuimsiú an Chiste don Nuachóiriú. Cé is moite den spriocdháta chun fógra a thabhairt ina leith, ba cheart lamháltais a aistrítear chuig an gCiste don Nuachóiriú a bheith faoi réir na rialacha céanna maidir le hinfheistíochtaí is infheidhme maidir leis na lamháltais a aistríodh cheana de bhun Airteagal 10d(4) de Threoir 2003/87/CE. Chun go bhféadfaí intuarthacht agus trédhearcacht a áirithiú i ndáil le méideanna na lamháltas atá ar fáil le haghaidh ceantála nó le haghaidh leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach agus i ndáil leis na sócmhainní a bhainistítear leis an gCiste don Nuachóiriú, ba cheart do na Ballstáit an Coimisiún a chur ar an eolas faoi mhéideanna de na lamháltais atá fágtha atá le húsáid chun gach críche, faoi seach, faoin 15 Bealtaine 2024.

| (64) | Ba cheart raon feidhme an Chiste don Nuachóiriú a ailíniú le cuspóirí aeráide is déanaí an Aontais trína éileamh go bhfuil infheistíochtaí comhsheasmhach le cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus le Rialachán (AE) 2021/1119, agus trí dheireadh a chur leis an tacaíocht d’aon infheistíocht a bhaineann le giniúint fuinnimh bunaithe ar bhreoslaí iontaise, ach amháin i ndáil le tacaíocht le haghaidh infheistíochtaí den sórt sin le hioncam ó lamháltais arna n-aistriú go deonach chuig an gCiste don Nuachóiriú i gcomhréir le hAirteagal 10d(4) de Threoir 2003/87/EC. Ina theannta sin, ba cheart leanúint de thacaíocht theoranta a thabhairt d’infheistíochtaí den sórt sin le hioncam ó na leithdháiltí dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an triú fomhír, den Treoir sin, faoi choinníollacha áirithe, go háirithe i gcás ina gcáilíonn an ghníomhaíocht mar ghníomhaíocht atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de faoi Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (21) agus maidir leis na lamháltais a chuirtear ar ceant go dtí 2027. Maidir leis an dara catagóir lamháltas, níor cheart, ina theannta sin, ioncam ó lamháltais a chuirtear ar ceant tar éis 2028 a chur ar fáil chun tacú le húsáidí iartheachtacha breoslaí iontaise neamhsholadacha. Lena chois sin, ba cheart an céatadán den Chiste don Nuachóiriú is gá a chaitheamh ar infheistíochtaí tosaíochta a mhéadú go dtí 80 % do lamháltais an Chiste don Nuachóiriú a aistrítear i gcomhréir le hAirteagal 10d(4) de Threoir 2003/87/CE agus dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an tríú fomhír, den Treoir sin, agus go dí 90 % don mhéid breise de 2,5 % ó chainníocht na lamháltas ar fud an Aontais.
  Éifeachtúlacht fuinnimh lena n-áirítear sa tionscal, san iompar, i bhfoirgnimh, sa talmhaíocht agus i ndramhaíl; téamh agus fuarú ó fhoinsí in-athnuaite; chomh maith le tacaíocht le haghaidh teaghlach chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh, lena n-áirítear i gceantair thuaithe agus iargúlta, a chur san áireamh laistigh de raon feidhme na n-infheistíochtaí tosaíochta. Chun trédhearcacht a mhéadú agus chun measúnú níos fearr a dhéanamh ar thionchar an Chiste don Nuachóiriú, ba cheart don Choiste Infheistíochta tuarascáil bhliantúil a chur faoi bhráid an Choiste um Athrú Aeráide ar a dtaithí le meastóireacht a dhéanamh ar infheistíochtaí, go háirithe ó thaobh astaíochtaí a laghdú agus costais laghdaithe astaíochta de. |
| --- | --- |

(64)

Ba cheart raon feidhme an Chiste don Nuachóiriú a ailíniú le cuspóirí aeráide is déanaí an Aontais trína éileamh go bhfuil infheistíochtaí comhsheasmhach le cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus le Rialachán (AE) 2021/1119, agus trí dheireadh a chur leis an tacaíocht d’aon infheistíocht a bhaineann le giniúint fuinnimh bunaithe ar bhreoslaí iontaise, ach amháin i ndáil le tacaíocht le haghaidh infheistíochtaí den sórt sin le hioncam ó lamháltais arna n-aistriú go deonach chuig an gCiste don Nuachóiriú i gcomhréir le hAirteagal 10d(4) de Threoir 2003/87/EC. Ina theannta sin, ba cheart leanúint de thacaíocht theoranta a thabhairt d’infheistíochtaí den sórt sin le hioncam ó na leithdháiltí dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an triú fomhír, den Treoir sin, faoi choinníollacha áirithe, go háirithe i gcás ina gcáilíonn an ghníomhaíocht mar ghníomhaíocht atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de faoi Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (21) agus maidir leis na lamháltais a chuirtear ar ceant go dtí 2027. Maidir leis an dara catagóir lamháltas, níor cheart, ina theannta sin, ioncam ó lamháltais a chuirtear ar ceant tar éis 2028 a chur ar fáil chun tacú le húsáidí iartheachtacha breoslaí iontaise neamhsholadacha. Lena chois sin, ba cheart an céatadán den Chiste don Nuachóiriú is gá a chaitheamh ar infheistíochtaí tosaíochta a mhéadú go dtí 80 % do lamháltais an Chiste don Nuachóiriú a aistrítear i gcomhréir le hAirteagal 10d(4) de Threoir 2003/87/CE agus dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an tríú fomhír, den Treoir sin, agus go dí 90 % don mhéid breise de 2,5 % ó chainníocht na lamháltas ar fud an Aontais.

Éifeachtúlacht fuinnimh lena n-áirítear sa tionscal, san iompar, i bhfoirgnimh, sa talmhaíocht agus i ndramhaíl; téamh agus fuarú ó fhoinsí in-athnuaite; chomh maith le tacaíocht le haghaidh teaghlach chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh, lena n-áirítear i gceantair thuaithe agus iargúlta, a chur san áireamh laistigh de raon feidhme na n-infheistíochtaí tosaíochta. Chun trédhearcacht a mhéadú agus chun measúnú níos fearr a dhéanamh ar thionchar an Chiste don Nuachóiriú, ba cheart don Choiste Infheistíochta tuarascáil bhliantúil a chur faoi bhráid an Choiste um Athrú Aeráide ar a dtaithí le meastóireacht a dhéanamh ar infheistíochtaí, go háirithe ó thaobh astaíochtaí a laghdú agus costais laghdaithe astaíochta de.

| (65) | Le Treoir (AE) 2018/410 tugadh isteach forálacha maidir leis an gcealú a dhéanfadh Ballstáit ar lamháltais óna méid ceantála i ndáil le dúnadh acmhainneachta giniúna leictreachais ar a gcríoch. I bhfianaise mhéadú uaillmhian an Aontais maidir leis an aeráid agus dhícharbónú luathaithe earnáil an leictreachais, tá cealú den sórt sin ag éirí níos ábhartha anois. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún a mheas an féidir úsáid an chealaithe ag na Ballstáit a éascú trí leasú a dhéanamh ar na gníomhartha tarmligthe ábhartha arna nglacadh de bhun Airteagal 10(4) de Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(65)

Le Treoir (AE) 2018/410 tugadh isteach forálacha maidir leis an gcealú a dhéanfadh Ballstáit ar lamháltais óna méid ceantála i ndáil le dúnadh acmhainneachta giniúna leictreachais ar a gcríoch. I bhfianaise mhéadú uaillmhian an Aontais maidir leis an aeráid agus dhícharbónú luathaithe earnáil an leictreachais, tá cealú den sórt sin ag éirí níos ábhartha anois. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún a mheas an féidir úsáid an chealaithe ag na Ballstáit a éascú trí leasú a dhéanamh ar na gníomhartha tarmligthe ábhartha arna nglacadh de bhun Airteagal 10(4) de Threoir 2003/87/CE.

| (66) | Leis an leithdháileadh saor in aisce a tugadh isteach le Treoir (AE) 2018/410 agus a cuireadh i bhfeidhm le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1842 ón gCoimisiún (22), cuireadh feabhas ar an éifeachtúlacht agus ar na dreasachtaí a cuireadh ar fáil le leithdháileadh saor in aisce, ach méadaíodh leis ar an úalach riaracháin agus rinneadh dáta stairiúil eisiúint an leithdháilte saor in aisce, an 28 Feabhra, neamhoibríochtúil. Chun gur fearr a chuirfear coigeartuithe ar an leithdháileadh saor in aisce san áireamh, is iomchuí coigeartuithe a dhéanamh ar an timthriall comhlíontachta. Ba cheart, dá bhrí sin, an spriocdháta d’údaráis inniúla chun leithdháileadh saor in aisce a dheonú a chur siar ón 28 Feabhra go dtí an 30 Meitheamh agus ba cheart an spriocdháta d’oibreoirí chun lamháltais a thabhairt suas a chur siar ón 30 Aibreán go dtí an 30 Meán Fómhair. |
| --- | --- |

(66)

Leis an leithdháileadh saor in aisce a tugadh isteach le Treoir (AE) 2018/410 agus a cuireadh i bhfeidhm le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1842 ón gCoimisiún (22), cuireadh feabhas ar an éifeachtúlacht agus ar na dreasachtaí a cuireadh ar fáil le leithdháileadh saor in aisce, ach méadaíodh leis ar an úalach riaracháin agus rinneadh dáta stairiúil eisiúint an leithdháilte saor in aisce, an 28 Feabhra, neamhoibríochtúil. Chun gur fearr a chuirfear coigeartuithe ar an leithdháileadh saor in aisce san áireamh, is iomchuí coigeartuithe a dhéanamh ar an timthriall comhlíontachta. Ba cheart, dá bhrí sin, an spriocdháta d’údaráis inniúla chun leithdháileadh saor in aisce a dheonú a chur siar ón 28 Feabhra go dtí an 30 Meitheamh agus ba cheart an spriocdháta d’oibreoirí chun lamháltais a thabhairt suas a chur siar ón 30 Aibreán go dtí an 30 Meán Fómhair.

| (67) | Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2066 ón gCoimisiún (23) leagtar íos rialacha maidir le faireachán ar astaíochtaí ó bhithmhais, atá comhsheasmhach leis na rialacha maidir le húsáid bithmhaise a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite. De réir mar a éireoidh an reachtaíocht níos casta maidir leis na critéir inbhuanaitheachta i gcomhair bithmhaise leis na rialacha is deireanaí arna mbunú le Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (24), ba cheart bronnadh na gcumhachtaí cur chun feidhme in Airteagal 14(1) de Threoir 2003/87/CE a leathnú go dtí glacadh na gcoigeartuithe is gá chun critéir inbhuanaitheachta le haghaidh bithmhaise, lena n-áirítear bithbhreoslaí, bithleachtanna agus breoslaí bithmhaise a chur i bhfeidhm in CTA AE. Ina theannta sin, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun a shonrú conas an stóráil ar astaíochtaí ó mheascáin de bhithmhais atá nialas-rátaithe agus de bhithmhais nach dtagann ó fhoinsí nialas-rátaithe a chur san áireamh. |
| --- | --- |

(67)

Le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2066 ón gCoimisiún (23) leagtar íos rialacha maidir le faireachán ar astaíochtaí ó bhithmhais, atá comhsheasmhach leis na rialacha maidir le húsáid bithmhaise a leagtar síos i reachtaíocht an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite. De réir mar a éireoidh an reachtaíocht níos casta maidir leis na critéir inbhuanaitheachta i gcomhair bithmhaise leis na rialacha is deireanaí arna mbunú le Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (24), ba cheart bronnadh na gcumhachtaí cur chun feidhme in Airteagal 14(1) de Threoir 2003/87/CE a leathnú go dtí glacadh na gcoigeartuithe is gá chun critéir inbhuanaitheachta le haghaidh bithmhaise, lena n-áirítear bithbhreoslaí, bithleachtanna agus breoslaí bithmhaise a chur i bhfeidhm in CTA AE. Ina theannta sin, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun a shonrú conas an stóráil ar astaíochtaí ó mheascáin de bhithmhais atá nialas-rátaithe agus de bhithmhais nach dtagann ó fhoinsí nialas-rátaithe a chur san áireamh.

| (68) | Féadann breoslaí in-athnuaite leachta agus gásacha de thionscnamh neamh-bhitheolaíoch agus breoslaí carbóin athchúrsáilte a bheith tábhachtach chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú in earnálacha atá deacair a dhícharbónú. I gcás ina dtáirgtear breoslaí carbóin athchúrsáilte agus breoslaí in-athnuaite leachta agus gásacha de thionscnamh neamh-bhitheolaíoch ó CO2 ghafa faoi ghníomhaíocht a chumhdaítear leis an Treoir seo, ba cheart na hastaíochtaí a chur san áireamh faoin ngníomhaíocht sin. Chun a áirithiú go rannchuidíonn breoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamh-bhitheolaíoch agus breoslaí carbóin athchúrsáilte le laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, agus chun comhaireamh dúbailte na mbreoslaí a rannchuidíonn le laghduithe a sheachaint, is iomchuí an cumhachtú in Airteagal 14(1) de Threoir 2003/87/CE a leathnú go sainráite chuig glacadh na ngníomhartha cur chun feidhme ag an gCoimisiún lena leagtar síos na coigeartuithe is gá ar conas scaoileadh CO2 faoi dheireadh a chur san áireamh, ar bhealach lena n-áirithítear go gcuirfear na hastaíochtaí go léir san áireamh, lena n-áirítear i gcás ina dtáirgtear breoslaí den sórt sin ó CO2 ghafa lasmuigh den Aontas, agus ar conas comhaireamh dúbailte a sheachaint agus a áirithiú go bhfuil dreasachtaí iomchuí i bhfeidhm chun astaíochtaí a ghabháil, agus láimhseáil na mbreoslaí sin á gcur san áireamh freisin faoi Threoir (AE) 2018/2001. |
| --- | --- |

(68)

Féadann breoslaí in-athnuaite leachta agus gásacha de thionscnamh neamh-bhitheolaíoch agus breoslaí carbóin athchúrsáilte a bheith tábhachtach chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú in earnálacha atá deacair a dhícharbónú. I gcás ina dtáirgtear breoslaí carbóin athchúrsáilte agus breoslaí in-athnuaite leachta agus gásacha de thionscnamh neamh-bhitheolaíoch ó CO2 ghafa faoi ghníomhaíocht a chumhdaítear leis an Treoir seo, ba cheart na hastaíochtaí a chur san áireamh faoin ngníomhaíocht sin. Chun a áirithiú go rannchuidíonn breoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamh-bhitheolaíoch agus breoslaí carbóin athchúrsáilte le laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, agus chun comhaireamh dúbailte na mbreoslaí a rannchuidíonn le laghduithe a sheachaint, is iomchuí an cumhachtú in Airteagal 14(1) de Threoir 2003/87/CE a leathnú go sainráite chuig glacadh na ngníomhartha cur chun feidhme ag an gCoimisiún lena leagtar síos na coigeartuithe is gá ar conas scaoileadh CO2 faoi dheireadh a chur san áireamh, ar bhealach lena n-áirithítear go gcuirfear na hastaíochtaí go léir san áireamh, lena n-áirítear i gcás ina dtáirgtear breoslaí den sórt sin ó CO2 ghafa lasmuigh den Aontas, agus ar conas comhaireamh dúbailte a sheachaint agus a áirithiú go bhfuil dreasachtaí iomchuí i bhfeidhm chun astaíochtaí a ghabháil, agus láimhseáil na mbreoslaí sin á gcur san áireamh freisin faoi Threoir (AE) 2018/2001.

| (69) | Ós rud é go mbítear ag súil go n-iomprófaí CO2 freisin ar bhealaí eile seachas píblínte, le longa agus le trucail mar shampla, ba cheart an cumhdach reatha in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE um iompar gás ceaptha teasa chun críocha stórála a leathnú chuig gach modh iompair ar chúiseanna córa comhionainne agus gan beann ar cibé atá na modhanna iompair cumhdaithe ag CTA AE nó nach bhfuil. I gcás ina bhfuil na hastaíochtaí ón iompar cumhdaithe freisin le gníomhaíocht eile faoi Threoir 2003/87/CE, ba cheart na hastaíochtaí a chur san áireamh faoin ngníomhaíocht sin chun comhaireamh dúbailte a sheachaint. |
| --- | --- |

(69)

Ós rud é go mbítear ag súil go n-iomprófaí CO2 freisin ar bhealaí eile seachas píblínte, le longa agus le trucail mar shampla, ba cheart an cumhdach reatha in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE um iompar gás ceaptha teasa chun críocha stórála a leathnú chuig gach modh iompair ar chúiseanna córa comhionainne agus gan beann ar cibé atá na modhanna iompair cumhdaithe ag CTA AE nó nach bhfuil. I gcás ina bhfuil na hastaíochtaí ón iompar cumhdaithe freisin le gníomhaíocht eile faoi Threoir 2003/87/CE, ba cheart na hastaíochtaí a chur san áireamh faoin ngníomhaíocht sin chun comhaireamh dúbailte a sheachaint.

| (70) | Mar thoradh ar eisiamh suiteálacha ina mbaintear úsáid eisiach as bithmhais ó CTA AE, tá cásanna ann ina bhfuil brabúis amhantair faighte ag suiteálacha a dhéanann sciar mór de bhithmhais a dhó trí lamháltais saor in aisce a fháil a sháraíonn go mór astaíochtaí iarbhír. Dá bhrí sin, ba cheart luach tairsí le haghaidh dóchán bithmhaise nialas-rátaithe a thabhairt isteach agus suiteálacha atá os cionn an luacha sin a eisiamh ó CTA AE. Le tairseach a thabhairt isteach, bheadh níos mó deimhneachta ann maidir leis na suiteálacha atá faoi raon feidhme CTA AE agus bheifí in ann lamháltais saor in aisce a dháileadh níos cothroime ar earnálacha ina bhfuil níos mó riosca sceite carbóin go háirithe. Ba cheart an tairseach a shocrú ag leibhéal 95 % chun na buntáistí agus na míbhuntáistí a chothromú do shuiteálacha chun fanacht faoi raon feidhme CTA AE. Dá bhrí sin, maidir le suiteálacha a choinnigh an acmhainneacht fhisiceach chun breoslaí iontaise a dhó, níor cheart iad a dhreasú chun filleadh ar úsáid breoslaí den sórt sin. Le tairseach 95 %, d’áiritheofaí, má úsáideann suiteáil breoslaí iontaise chun fanacht laistigh de raon feidhme CTA AE chun tairbhe a bhaint as leithdháileadh lamháltas saor in aisce go mbeadh na costais charbóin a bhaineann le húsáid na mbreoslaí iontaise sin mór go leor le go mbeadh siad ina ndídhreasacht.
  D’áiritheofaí leis an tairseach sin freisin go bhfanfaidh suiteálacha a úsáideann méid mór breoslaí iontaise laistigh d’oibleagáidí faireacháin CTA AE, agus ar an gcaoi sin seachnófar aon teacht timpeall a d’fhéadfaí a dhéanamh ar na hoibleagáidí faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe atá ann cheana. Ag an am céanna, ba cheart leanúint de shuiteálacha a chomhthiomsaíonn sciar níos ísle de bhithmhais nialas-rátaithe a spreagadh, trí shásra solúbtha, chun dóchán breosla iontaise a laghdú a thuilleadh agus fanacht faoi raon feidhme CTA AE go dtí go mbeidh an úsáid a bhaineann siad as bithmhais inbhuanaithe chomh mór sin nach mbeidh údar lena n-áireamh faoi CTA AE a thuilleadh. Ina theannta sin, is léir ón taithí gur gá athmheasúnú a dhéanamh agus sainmhíniú níos beaichte a thabhairt ar shuiteálacha nach n-úsáideann ach bithmhais, ar tairseach 100 % é go héifeachtach, ach amháin i gcás dóchán breoslaí iontaise le linn céimeanna tosaithe agus múchta. Leis an tairseach de 95 % ceadaítear dóchán breoslaí iontaise le linn céimeanna tosaithe agus múchta. |
| --- | --- |

(70)

Mar thoradh ar eisiamh suiteálacha ina mbaintear úsáid eisiach as bithmhais ó CTA AE, tá cásanna ann ina bhfuil brabúis amhantair faighte ag suiteálacha a dhéanann sciar mór de bhithmhais a dhó trí lamháltais saor in aisce a fháil a sháraíonn go mór astaíochtaí iarbhír. Dá bhrí sin, ba cheart luach tairsí le haghaidh dóchán bithmhaise nialas-rátaithe a thabhairt isteach agus suiteálacha atá os cionn an luacha sin a eisiamh ó CTA AE. Le tairseach a thabhairt isteach, bheadh níos mó deimhneachta ann maidir leis na suiteálacha atá faoi raon feidhme CTA AE agus bheifí in ann lamháltais saor in aisce a dháileadh níos cothroime ar earnálacha ina bhfuil níos mó riosca sceite carbóin go háirithe. Ba cheart an tairseach a shocrú ag leibhéal 95 % chun na buntáistí agus na míbhuntáistí a chothromú do shuiteálacha chun fanacht faoi raon feidhme CTA AE. Dá bhrí sin, maidir le suiteálacha a choinnigh an acmhainneacht fhisiceach chun breoslaí iontaise a dhó, níor cheart iad a dhreasú chun filleadh ar úsáid breoslaí den sórt sin. Le tairseach 95 %, d’áiritheofaí, má úsáideann suiteáil breoslaí iontaise chun fanacht laistigh de raon feidhme CTA AE chun tairbhe a bhaint as leithdháileadh lamháltas saor in aisce go mbeadh na costais charbóin a bhaineann le húsáid na mbreoslaí iontaise sin mór go leor le go mbeadh siad ina ndídhreasacht.

D’áiritheofaí leis an tairseach sin freisin go bhfanfaidh suiteálacha a úsáideann méid mór breoslaí iontaise laistigh d’oibleagáidí faireacháin CTA AE, agus ar an gcaoi sin seachnófar aon teacht timpeall a d’fhéadfaí a dhéanamh ar na hoibleagáidí faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe atá ann cheana. Ag an am céanna, ba cheart leanúint de shuiteálacha a chomhthiomsaíonn sciar níos ísle de bhithmhais nialas-rátaithe a spreagadh, trí shásra solúbtha, chun dóchán breosla iontaise a laghdú a thuilleadh agus fanacht faoi raon feidhme CTA AE go dtí go mbeidh an úsáid a bhaineann siad as bithmhais inbhuanaithe chomh mór sin nach mbeidh údar lena n-áireamh faoi CTA AE a thuilleadh. Ina theannta sin, is léir ón taithí gur gá athmheasúnú a dhéanamh agus sainmhíniú níos beaichte a thabhairt ar shuiteálacha nach n-úsáideann ach bithmhais, ar tairseach 100 % é go héifeachtach, ach amháin i gcás dóchán breoslaí iontaise le linn céimeanna tosaithe agus múchta. Leis an tairseach de 95 % ceadaítear dóchán breoslaí iontaise le linn céimeanna tosaithe agus múchta.

| (71) | Chun úsáid teicneolaíochtaí ísealcharbóin agus teicneolaíochtaí saor ó charbón a dhreasú, ba cheart do na Ballstáit an rogha a thabhairt d’oibreoirí fanacht laistigh de raon feidhme CTA AE go dtí deireadh na tréimhse reatha agus don chéad tréimhse 5 bliana eile dá dtagraítear in Airteagal 11(1) de Threoir 2003/87/CE más rud é gur athraigh an tsuiteáil a próiseas táirgthe chun a hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus mura gcomhlíonann sí a thuilleadh an tairseach 20 MW den ionchur teirmeach rátaithe iomlán. |
| --- | --- |

(71)

Chun úsáid teicneolaíochtaí ísealcharbóin agus teicneolaíochtaí saor ó charbón a dhreasú, ba cheart do na Ballstáit an rogha a thabhairt d’oibreoirí fanacht laistigh de raon feidhme CTA AE go dtí deireadh na tréimhse reatha agus don chéad tréimhse 5 bliana eile dá dtagraítear in Airteagal 11(1) de Threoir 2003/87/CE más rud é gur athraigh an tsuiteáil a próiseas táirgthe chun a hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus mura gcomhlíonann sí a thuilleadh an tairseach 20 MW den ionchur teirmeach rátaithe iomlán.

| (72) | D’fhoilsigh an tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (ESMA) a thuarascáil deiridh maidir le lamháltais astaíochtaí agus díorthaigh ghaolmhara an 28 Márta 2022. Is anailís chuimsitheach í an tuarascáil ar shláine mhargadh carbóin na hEorpa agus tá saineolas agus moltaí curtha ar fáil inti maidir le feidhmiú cuí an mhargaidh carbóin a chaomhnú. Chun faireachán leanúnach a dhéanamh ar shláine agus trédhearcacht an mhargaidh, ba cheart do ESMA an tuairisciú a dhéanamh ar bhonn rialta. Tá measúnú á dhéanamh ag ESMA cheana féin ar fhorbairtí sa mhargadh agus, i gcás inar gá, cuireann sé moltaí ar fáil i réimse a inniúlachta ina thuarascáil maidir le treochtaí, rioscaí agus leochaileachtaí i gcomhréir le hAirteagal 32(3) de Rialachán (AE) Uimh. 1095/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (25). Ba cheart anailís ar mhargadh carbóin na hEorpa, lena n-áirítear ceantanna lamháltas astaíochtaí, trádáil ar an láthair agus thar an gcuntar i lamháltais astaíochtaí agus díorthaigh díobh, a bheith mar chuid den tuairisciú bliantúil sin. Leis an oibleagáid sin, dhéanfaí an tuairisciú a dhéanann ESMA a chuíchóiriú agus cheadófaí comparáidí tras-mhargaidh, go háirithe mar gheall ar naisc láidre idir CTA AE agus margaí díorthach tráchtearraí.
  Ba cheart, leis an anailís rialta den sórt sin ó ESMA, faireachán a dhéanamh go háirithe ar aon luaineacht sa mhargadh agus éabhlóid praghsanna, ar oibriú na gceantanna agus na n-oibríochtaí trádála ar na margaí, ar leachtacht agus ar mhéideanna a thrádáiltear, agus ar chatagóirí agus iompraíocht trádála rannpháirtithe sa mhargadh, lena n-áirítear gníomhaíocht amhantrach a mbíonn tionchar suntasach aici ar phraghsanna. Ba cheart a áireamh ina mheasúnuithe, i gcás inarb ábhartha, moltaí chun feabhas a chur ar shláine agus trédhearcacht an mhargaidh mar aon le hoibleagáidí tuairiscithe, agus chun cosc agus brath ar dhrochúsáid mhargaidh a fheabhsú agus cuidiú le cothabháil margaí ordúla le haghaidh lamháltais astaíochtaí agus a ndíorthach. Ba cheart don Choimisiún aird chuí a thabhairt ar na measúnuithe agus ar na moltaí i gcomhthéacs na tuarascála bliantúla ar an margadh carbóin agus, i gcás inar gá, sna tuarascálacha chun feidhmiú níos fearr an mhargaidh carbóin a áirithiú. |
| --- | --- |

(72)

D’fhoilsigh an tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (ESMA) a thuarascáil deiridh maidir le lamháltais astaíochtaí agus díorthaigh ghaolmhara an 28 Márta 2022. Is anailís chuimsitheach í an tuarascáil ar shláine mhargadh carbóin na hEorpa agus tá saineolas agus moltaí curtha ar fáil inti maidir le feidhmiú cuí an mhargaidh carbóin a chaomhnú. Chun faireachán leanúnach a dhéanamh ar shláine agus trédhearcacht an mhargaidh, ba cheart do ESMA an tuairisciú a dhéanamh ar bhonn rialta. Tá measúnú á dhéanamh ag ESMA cheana féin ar fhorbairtí sa mhargadh agus, i gcás inar gá, cuireann sé moltaí ar fáil i réimse a inniúlachta ina thuarascáil maidir le treochtaí, rioscaí agus leochaileachtaí i gcomhréir le hAirteagal 32(3) de Rialachán (AE) Uimh. 1095/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (25). Ba cheart anailís ar mhargadh carbóin na hEorpa, lena n-áirítear ceantanna lamháltas astaíochtaí, trádáil ar an láthair agus thar an gcuntar i lamháltais astaíochtaí agus díorthaigh díobh, a bheith mar chuid den tuairisciú bliantúil sin. Leis an oibleagáid sin, dhéanfaí an tuairisciú a dhéanann ESMA a chuíchóiriú agus cheadófaí comparáidí tras-mhargaidh, go háirithe mar gheall ar naisc láidre idir CTA AE agus margaí díorthach tráchtearraí.

Ba cheart, leis an anailís rialta den sórt sin ó ESMA, faireachán a dhéanamh go háirithe ar aon luaineacht sa mhargadh agus éabhlóid praghsanna, ar oibriú na gceantanna agus na n-oibríochtaí trádála ar na margaí, ar leachtacht agus ar mhéideanna a thrádáiltear, agus ar chatagóirí agus iompraíocht trádála rannpháirtithe sa mhargadh, lena n-áirítear gníomhaíocht amhantrach a mbíonn tionchar suntasach aici ar phraghsanna. Ba cheart a áireamh ina mheasúnuithe, i gcás inarb ábhartha, moltaí chun feabhas a chur ar shláine agus trédhearcacht an mhargaidh mar aon le hoibleagáidí tuairiscithe, agus chun cosc agus brath ar dhrochúsáid mhargaidh a fheabhsú agus cuidiú le cothabháil margaí ordúla le haghaidh lamháltais astaíochtaí agus a ndíorthach. Ba cheart don Choimisiún aird chuí a thabhairt ar na measúnuithe agus ar na moltaí i gcomhthéacs na tuarascála bliantúla ar an margadh carbóin agus, i gcás inar gá, sna tuarascálacha chun feidhmiú níos fearr an mhargaidh carbóin a áirithiú.

| (73) | Chun dreasachtaí breise a thabhairt d’infheistíochtaí a theastaíonn chun téamh ceantair a dhícharbónú agus chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta a bhaineann le praghsanna arda fuinnimh agus an déine ard astaíochtaí gás ceaptha teasa atá ag suiteálacha téimh ceantair sna Ballstáit ina bhfuil sciar an-ard astaíochtaí ó théamh ceantair i gcomparáid le méid an gheilleagair, ba cheart d’oibreoirí a bheith in ann iarratas a dhéanamh ar leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach breise ar shuiteálacha téimh ceantair agus ba cheart luach breise an leithdháilte saor in aisce a infheistiú chun astaíochtaí a laghdú go suntasach roimh 2030. Chun a áirithiú go dtarlóidh na laghduithe sin, ba cheart an leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach breise a bheith coinníollach ar infheistíochtaí agus ar laghduithe astaíochtaí a bhaintear amach sna pleananna neodrachta aeráide a tharraingeoidh oibreoirí suas dá suiteálacha ábhartha. |
| --- | --- |

(73)

Chun dreasachtaí breise a thabhairt d’infheistíochtaí a theastaíonn chun téamh ceantair a dhícharbónú agus chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta a bhaineann le praghsanna arda fuinnimh agus an déine ard astaíochtaí gás ceaptha teasa atá ag suiteálacha téimh ceantair sna Ballstáit ina bhfuil sciar an-ard astaíochtaí ó théamh ceantair i gcomparáid le méid an gheilleagair, ba cheart d’oibreoirí a bheith in ann iarratas a dhéanamh ar leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach breise ar shuiteálacha téimh ceantair agus ba cheart luach breise an leithdháilte saor in aisce a infheistiú chun astaíochtaí a laghdú go suntasach roimh 2030. Chun a áirithiú go dtarlóidh na laghduithe sin, ba cheart an leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach breise a bheith coinníollach ar infheistíochtaí agus ar laghduithe astaíochtaí a bhaintear amach sna pleananna neodrachta aeráide a tharraingeoidh oibreoirí suas dá suiteálacha ábhartha.

| (74) | Is féidir le méaduithe iomarcacha gan choinne nó méaduithe tobanna ar phraghsanna sa mhargadh carbóin tionchar diúltach a imirt ar intuarthacht an mhargaidh, ar intuarthacht í atá bunriachtanach chun infheistíochtaí dícharbónaithe a phleanáil. Dá bhrí sin, an beart a bhfuil feidhm aige i gcás luaineachtaí iomarcacha praghsanna sa mhargadh le haghaidh lamháltas astaíochtaí a thrádáil a chumhdaítear faoi Chaibidlí II agus III de Threoir 2003/87/CE, ba cheart é a neartú go cúramach chun feabhas a chur ar fhreagairtí ar uaineachtaí praghsanna gan údar i bpraghsanna. Má chomhlíontar an coinníoll spreagtha bunaithe ar an méadú ar an meánphraghas lamháltais, ba cheart feidhm a bheith ag an mbeart coimirce riailbhunaithe sin go huathoibríoch, ar dá réir a dhéanfar líon réamhchinntithe lamháltas a scaoileadh ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh arna bhunú le Cinneadh (AE) 2015/1814 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (26). Ba cheart don Choimisiún dlúthfhaireachán a dhéanamh ar na gcoinníoll spreagtha agus ba cheart iad a fhoilsiú go míosúil chun trédhearcacht a fheabhsú. Chun ceantáil ordúil na lamháltas a scaoileadh ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh de bhun an bhirt coimirce sin a áirithiú agus chun intuarthacht an mhargaidh a fheabhsú, níor cheart feidhm a bheith ag an mbeart sin arís go dtí dhá mhí dhéag ar a laghad tar éis dheireadh an scaoilte lamháltas roimhe sin sa mhargadh faoin mbeart. |
| --- | --- |

(74)

Is féidir le méaduithe iomarcacha gan choinne nó méaduithe tobanna ar phraghsanna sa mhargadh carbóin tionchar diúltach a imirt ar intuarthacht an mhargaidh, ar intuarthacht í atá bunriachtanach chun infheistíochtaí dícharbónaithe a phleanáil. Dá bhrí sin, an beart a bhfuil feidhm aige i gcás luaineachtaí iomarcacha praghsanna sa mhargadh le haghaidh lamháltas astaíochtaí a thrádáil a chumhdaítear faoi Chaibidlí II agus III de Threoir 2003/87/CE, ba cheart é a neartú go cúramach chun feabhas a chur ar fhreagairtí ar uaineachtaí praghsanna gan údar i bpraghsanna. Má chomhlíontar an coinníoll spreagtha bunaithe ar an méadú ar an meánphraghas lamháltais, ba cheart feidhm a bheith ag an mbeart coimirce riailbhunaithe sin go huathoibríoch, ar dá réir a dhéanfar líon réamhchinntithe lamháltas a scaoileadh ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh arna bhunú le Cinneadh (AE) 2015/1814 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (26). Ba cheart don Choimisiún dlúthfhaireachán a dhéanamh ar na gcoinníoll spreagtha agus ba cheart iad a fhoilsiú go míosúil chun trédhearcacht a fheabhsú. Chun ceantáil ordúil na lamháltas a scaoileadh ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh de bhun an bhirt coimirce sin a áirithiú agus chun intuarthacht an mhargaidh a fheabhsú, níor cheart feidhm a bheith ag an mbeart sin arís go dtí dhá mhí dhéag ar a laghad tar éis dheireadh an scaoilte lamháltas roimhe sin sa mhargadh faoin mbeart.

| (75) | Sa teachtaireacht ón gCoimisiún an 17 Meán Fómhair 2020 dar teideal ‘Stepping up Europe’s 2030 climate ambition – Investing in a climate-neutral future for the benefit of our people’
  [Uaillmhian aeráide 2030 na hEorpa a uaschéimniú – Infheistiú i dtodhchaí aeráidneodrach chun tairbhe dár bpobail] cuireadh i dtábhacht an dúshlán ar leith a bhaineann leis na hastaíochtaí a laghdú in earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar. Dá bhrí sin, d’fhógair an Coimisiún go bhféadfaí astaíochtaí ó fhoirgnimh agus ón iompar de bhóthar a chur san áireamh i bhforbairt bhreise ar thrádáil astaíochtaí agus chuir sé in iúl go mbeadh tairbhí ag baint le gach astaíocht ó dhóchán breoslaí a chumhdach. Ba cheart trádáil astaíochtaí a chur i bhfeidhm maidir le breoslaí a úsáidtear le haghaidh dócháin in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise a chomhfreagraíonn do ghníomhaíochtaí tionsclaíocha nach gcumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE amhail saoráidí tionsclaíocha a théamh (‘earnáil na bhfoirgneamh, an iompair de bhóthar agus earnálacha breise’). I gcás na n-earnálacha sin, ba cheart córas trádála astaíochtaí atá leithleach ach comhuaineach a bhunú chun aon chur isteach ar an gcóras trádála astaíochtaí dea-fheidhmiúil le haghaidh suiteálacha do-aistrithe agus eitlíochta a sheachaint. Tá beartais chomhlántacha ag gabháil leis an gcóras nua, ar beartais iad lena múnlaítear ionchais rannpháirtithe sa mhargadh agus lena ndírítear ar chomhartha maidir le praghas carbóin a thabhairt don gheilleagar ina iomláine agus, ag an am céanna, lena ndéantar bearta a chur ar fáil chun tionchair mhíchuí ar phraghsanna a sheachaint. Léiríonn an taithí gur gá córas éifeachtach faireacháin, tuairiscithe agus fíorúcháin a bhunú chun an córas nua a fhorbairt. I bhfianaise sineirgí agus comhsheasmhacht a áirithiú le bonneagar reatha an Aontais do CTA AE, is iomchuí córas trádála astaíochtaí a bhunú le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise trí leasú ar Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(75)

Sa teachtaireacht ón gCoimisiún an 17 Meán Fómhair 2020 dar teideal ‘Stepping up Europe’s 2030 climate ambition – Investing in a climate-neutral future for the benefit of our people’
  [Uaillmhian aeráide 2030 na hEorpa a uaschéimniú – Infheistiú i dtodhchaí aeráidneodrach chun tairbhe dár bpobail] cuireadh i dtábhacht an dúshlán ar leith a bhaineann leis na hastaíochtaí a laghdú in earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar. Dá bhrí sin, d’fhógair an Coimisiún go bhféadfaí astaíochtaí ó fhoirgnimh agus ón iompar de bhóthar a chur san áireamh i bhforbairt bhreise ar thrádáil astaíochtaí agus chuir sé in iúl go mbeadh tairbhí ag baint le gach astaíocht ó dhóchán breoslaí a chumhdach. Ba cheart trádáil astaíochtaí a chur i bhfeidhm maidir le breoslaí a úsáidtear le haghaidh dócháin in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise a chomhfreagraíonn do ghníomhaíochtaí tionsclaíocha nach gcumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE amhail saoráidí tionsclaíocha a théamh (‘earnáil na bhfoirgneamh, an iompair de bhóthar agus earnálacha breise’). I gcás na n-earnálacha sin, ba cheart córas trádála astaíochtaí atá leithleach ach comhuaineach a bhunú chun aon chur isteach ar an gcóras trádála astaíochtaí dea-fheidhmiúil le haghaidh suiteálacha do-aistrithe agus eitlíochta a sheachaint. Tá beartais chomhlántacha ag gabháil leis an gcóras nua, ar beartais iad lena múnlaítear ionchais rannpháirtithe sa mhargadh agus lena ndírítear ar chomhartha maidir le praghas carbóin a thabhairt don gheilleagar ina iomláine agus, ag an am céanna, lena ndéantar bearta a chur ar fáil chun tionchair mhíchuí ar phraghsanna a sheachaint. Léiríonn an taithí gur gá córas éifeachtach faireacháin, tuairiscithe agus fíorúcháin a bhunú chun an córas nua a fhorbairt. I bhfianaise sineirgí agus comhsheasmhacht a áirithiú le bonneagar reatha an Aontais do CTA AE, is iomchuí córas trádála astaíochtaí a bhunú le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise trí leasú ar Threoir 2003/87/CE.

| (76) | Chun an creat cur chun feidhme is gá a bhunú agus chun tráthchlár réasúnta a thabhairt chun sprioc 2030 a bhaint amach, ba cheart an trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise a thosú in 2025. Le linn na mblianta tosaigh, ba cheart a cheangal ar na heintitis rialáilte cead astaíochtaí gás ceaptha teasa a bheith acu agus a n-astaíochtaí a thuairisciú le haghaidh na mblianta 2024 go 2026. Ba cheart eisiúint lamháltas agus oibleagáidí comhlíontachta le haghaidh na n-eintiteas sin a bheith infheidhme amhail ó 2027. Leis an seicheamhú sin, bheifí in ann tús a chur le trádáil astaíochtaí sna hearnálacha ar bhealach ordúil agus éifeachtúil. D’fhágfadh sé freisin sé go mbeadh na bearta i bhfeidhm chun a áirithiú go dtugtar isteach trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise go cóir agus go cothrom ó thaobh na sochaí de, chun tionchar phraghas an charbóin ar theaghlaigh agus úsáideoirí iompair leochaileacha a mhaolú. |
| --- | --- |

(76)

Chun an creat cur chun feidhme is gá a bhunú agus chun tráthchlár réasúnta a thabhairt chun sprioc 2030 a bhaint amach, ba cheart an trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise a thosú in 2025. Le linn na mblianta tosaigh, ba cheart a cheangal ar na heintitis rialáilte cead astaíochtaí gás ceaptha teasa a bheith acu agus a n-astaíochtaí a thuairisciú le haghaidh na mblianta 2024 go 2026. Ba cheart eisiúint lamháltas agus oibleagáidí comhlíontachta le haghaidh na n-eintiteas sin a bheith infheidhme amhail ó 2027. Leis an seicheamhú sin, bheifí in ann tús a chur le trádáil astaíochtaí sna hearnálacha ar bhealach ordúil agus éifeachtúil. D’fhágfadh sé freisin sé go mbeadh na bearta i bhfeidhm chun a áirithiú go dtugtar isteach trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise go cóir agus go cothrom ó thaobh na sochaí de, chun tionchar phraghas an charbóin ar theaghlaigh agus úsáideoirí iompair leochaileacha a mhaolú.

| (77) | Ós rud é go bhfuil líon an-mhór astairí beaga in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, ní féidir an pointe rialaithe a shocrú ar leibhéal na n-eintiteas a dhéanann gáis ceaptha teasa a astú, mar is amhlaidh i gcás na suiteálacha do-aistrithe agus na heitlíochta. Dá bhrí sin, ar chúiseanna indéantachta teicniúla agus éifeachtúlachta riaracháin, tá sé níos iomchuí an pointe rialaithe a shocrú ag céim níos luaithe sa slabhra soláthair. Ba cheart gurbh é an beart a spreagfadh an oibleagáid chomhlíontachta faoin gcóras nua trádála astaíochtaí ná breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt a úsáidtear don dóchán in earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar, lena n-áirítear le haghaidh an iompar de bhóthar a dhéantar ar gháis ceaptha teasa ar mhaithe lena stóráil go geolaíoch, agus sna hearnálacha breise freisin, a chomhfhreagraíonn do ghníomhaíochtaí tionsclaíocha nach gcumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE. Chun cumhdach dúbailte a sheachaint, níor cheart breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt a úsáidtear i ngníomhaíochtaí eile faoi Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin a chumhdach. |
| --- | --- |

(77)

Ós rud é go bhfuil líon an-mhór astairí beaga in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, ní féidir an pointe rialaithe a shocrú ar leibhéal na n-eintiteas a dhéanann gáis ceaptha teasa a astú, mar is amhlaidh i gcás na suiteálacha do-aistrithe agus na heitlíochta. Dá bhrí sin, ar chúiseanna indéantachta teicniúla agus éifeachtúlachta riaracháin, tá sé níos iomchuí an pointe rialaithe a shocrú ag céim níos luaithe sa slabhra soláthair. Ba cheart gurbh é an beart a spreagfadh an oibleagáid chomhlíontachta faoin gcóras nua trádála astaíochtaí ná breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt a úsáidtear don dóchán in earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar, lena n-áirítear le haghaidh an iompar de bhóthar a dhéantar ar gháis ceaptha teasa ar mhaithe lena stóráil go geolaíoch, agus sna hearnálacha breise freisin, a chomhfhreagraíonn do ghníomhaíochtaí tionsclaíocha nach gcumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE. Chun cumhdach dúbailte a sheachaint, níor cheart breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt a úsáidtear i ngníomhaíochtaí eile faoi Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin a chumhdach.

| (78) | Ba cheart na heintitis rialáilte in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise agus an pointe rialaithe a shainiú ar aon dul leis an gcóras dleachta máil arna bhunú le Treoir (AE) 2020/262 (27) ón gComhairle, leis na hoiriúnaithe is gá, toisc go leagtar síos sa Treoir sin cheana córas láidir rialaithe i gcomhair na gcainníochtaí breosla uile a scaoileadh lena dtomhailt chun críocha dleachta máil a íoc. Níor cheart do thomhaltóirí deiridh breoslaí sna hearnálacha sin a bheith faoi réir oibleagáidí faoi Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(78)

Ba cheart na heintitis rialáilte in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise agus an pointe rialaithe a shainiú ar aon dul leis an gcóras dleachta máil arna bhunú le Treoir (AE) 2020/262 (27) ón gComhairle, leis na hoiriúnaithe is gá, toisc go leagtar síos sa Treoir sin cheana córas láidir rialaithe i gcomhair na gcainníochtaí breosla uile a scaoileadh lena dtomhailt chun críocha dleachta máil a íoc. Níor cheart do thomhaltóirí deiridh breoslaí sna hearnálacha sin a bheith faoi réir oibleagáidí faoi Threoir 2003/87/CE.

| (79) | Ba cheart do na heintitis rialáilte a thagann faoi raon feidhme an chórais trádála astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise a bheith faoi réir ceanglas maidir le cead astaíochtaí gás ceaptha teasa atá cosúil leis na ceanglais i gcomhair oibreoirí suiteálacha do-aistrithe. Is gá rialacha a bhunú i ndáil le hiarratais ar cheadanna, coinníollacha i gcomhair eisiúint, inneachar, agus athbhreithniú ceadanna, agus aon athrú a bhaineann leis an eintiteas rialáilte. Ionas go dtosóidh an córas nua go hordúil, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go bhfuil cead bailí ag eintitis rialáilte a thagann laistigh de raon feidhme an chórais nua trádála astaíochtaí amhail tús an chórais in 2025. |
| --- | --- |

(79)

Ba cheart do na heintitis rialáilte a thagann faoi raon feidhme an chórais trádála astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise a bheith faoi réir ceanglas maidir le cead astaíochtaí gás ceaptha teasa atá cosúil leis na ceanglais i gcomhair oibreoirí suiteálacha do-aistrithe. Is gá rialacha a bhunú i ndáil le hiarratais ar cheadanna, coinníollacha i gcomhair eisiúint, inneachar, agus athbhreithniú ceadanna, agus aon athrú a bhaineann leis an eintiteas rialáilte. Ionas go dtosóidh an córas nua go hordúil, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go bhfuil cead bailí ag eintitis rialáilte a thagann laistigh de raon feidhme an chórais nua trádála astaíochtaí amhail tús an chórais in 2025.

| (80) | Ba cheart do chainníocht iomlán na lamháltas don chóras nua trádála astaíochtaí conair líneach a leanúint chun an sprioc maidir le laghdú astaíochtaí do 2030 a bhaint amach, ag cur rannchuidiú costéifeachtach earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar san áireamh de laghdú 43 % ar astaíochtaí faoi 2030 i gcomparáid le 2005 mar aon leis na hearnálacha breise, ar rannchuidiú costéifeachtach iomlán de laghdú 42 % ar astaíochtaí faoi 2030 i gcomparáid le 2005. Ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas a shocrú den chéad uair in 2027, chun conair a leanúint a thosóidh in 2024 ó luach theorainneacha astaíochtaí 2024, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 4(2) de Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (28) ar bhonn na n-astaíochtaí tagartha le haghaidh na n-earnálacha atá cumhdaithe le haghaidh 2005 agus na tréimhse ó 2016 go 2018 mar a chinntear faoi Airteagal 4(3) den Rialachán sin. Dá réir sin, ba cheart an fachtóir laghdaithe línigh a shocrú ag 5,10 %. Ó 2028 ar aghaidh, ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas a shocrú ar bhonn na meánastaíochtaí tuairiscithe le haghaidh na mblianta 2024, 2025 agus 2026, agus ba cheart í a laghdú de réir ráta an laghdaithe bhliantúil absalóidaigh chéanna mar atá socraithe ó 2024 ar aghaidh, a chomhfhreagraíonn d’fhachtóir laghdaithe línigh de 5,38 % i gcomparáid leis an luach inchomparáide do 2025 don chonair atá sainithe thuas. Más rud é gur mó go mór na hastaíochtaí ná an luach conaire sin agus mura n-eascraíonn éagsúlacht den sórt sin ó dhifríochtaí mionscála idir modheolaíochtaí chun astaíochtaí a thomhas, ba cheart an fachtóir laghdaithe línigh a choigeartú chun leibhéal an laghdaithe riachtanaigh ar astaíochtaí a bhaint amach in 2030. |
| --- | --- |

(80)

Ba cheart do chainníocht iomlán na lamháltas don chóras nua trádála astaíochtaí conair líneach a leanúint chun an sprioc maidir le laghdú astaíochtaí do 2030 a bhaint amach, ag cur rannchuidiú costéifeachtach earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar san áireamh de laghdú 43 % ar astaíochtaí faoi 2030 i gcomparáid le 2005 mar aon leis na hearnálacha breise, ar rannchuidiú costéifeachtach iomlán de laghdú 42 % ar astaíochtaí faoi 2030 i gcomparáid le 2005. Ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas a shocrú den chéad uair in 2027, chun conair a leanúint a thosóidh in 2024 ó luach theorainneacha astaíochtaí 2024, arna ríomh i gcomhréir le hAirteagal 4(2) de Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (28) ar bhonn na n-astaíochtaí tagartha le haghaidh na n-earnálacha atá cumhdaithe le haghaidh 2005 agus na tréimhse ó 2016 go 2018 mar a chinntear faoi Airteagal 4(3) den Rialachán sin. Dá réir sin, ba cheart an fachtóir laghdaithe línigh a shocrú ag 5,10 %. Ó 2028 ar aghaidh, ba cheart cainníocht iomlán na lamháltas a shocrú ar bhonn na meánastaíochtaí tuairiscithe le haghaidh na mblianta 2024, 2025 agus 2026, agus ba cheart í a laghdú de réir ráta an laghdaithe bhliantúil absalóidaigh chéanna mar atá socraithe ó 2024 ar aghaidh, a chomhfhreagraíonn d’fhachtóir laghdaithe línigh de 5,38 % i gcomparáid leis an luach inchomparáide do 2025 don chonair atá sainithe thuas. Más rud é gur mó go mór na hastaíochtaí ná an luach conaire sin agus mura n-eascraíonn éagsúlacht den sórt sin ó dhifríochtaí mionscála idir modheolaíochtaí chun astaíochtaí a thomhas, ba cheart an fachtóir laghdaithe línigh a choigeartú chun leibhéal an laghdaithe riachtanaigh ar astaíochtaí a bhaint amach in 2030.

| (81) | Is é ceantáil lamháltas an bealach is simplí agus is éifeachtúla ó thaobh an gheilleagair de le lamháltais astaíochtaí a leithdháileadh, agus seachnaítear leis sin freisin brabúis amhantair. Tá earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar araon faoi bhrú iomaíoch réasúnta íseal ó lasmuigh den Aontas nó níl siad faoi bhrú iomaíoch ar chor ar bith agus níl riosca sceite carbóin ag roinnt leo. Dá bhrí sin, níor cheart lamháltais le haghaidh foirgneamh agus iompair de bhóthar a leithdháileadh trí cheantáil ach i gcás nach ann d’aon leithdháileadh saor in aisce. |
| --- | --- |

(81)

Is é ceantáil lamháltas an bealach is simplí agus is éifeachtúla ó thaobh an gheilleagair de le lamháltais astaíochtaí a leithdháileadh, agus seachnaítear leis sin freisin brabúis amhantair. Tá earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar araon faoi bhrú iomaíoch réasúnta íseal ó lasmuigh den Aontas nó níl siad faoi bhrú iomaíoch ar chor ar bith agus níl riosca sceite carbóin ag roinnt leo. Dá bhrí sin, níor cheart lamháltais le haghaidh foirgneamh agus iompair de bhóthar a leithdháileadh trí cheantáil ach i gcás nach ann d’aon leithdháileadh saor in aisce.

| (82) | Chun a áirithiú go gcuirfear tús réidh leis an gcóras nua trádála astaíochtaí sna hearnálacha nua agus go gcuirfear san áireamh an gá atá ag na heintitis rialáilte le lamháltais a fhalú nó a cheannach roimh ré chun a riosca praghais agus leachtachta a mhaolú, ba cheart méid níos airde lamháltas a chur ar ceant go luath. In 2027, ba cheart mar sin do na méideanna ceantála a bheith 30 % níos airde ná cainníocht iomlán na lamháltas le haghaidh 2027. Ba leor an méid sin chun leachtacht a sholáthar, má théann astaíochtaí i laghad ar aon dul leis na laghduithe a bhfuil gá leo, agus sa chás nach dtagann laghduithe ar astaíochtaí chun cinn ach de réir a chéile. Ba cheart na rialacha mionsonraithe don ualú tosaigh sin ar mhéid ceantála a shocrú i ngníomh tarmligthe i ndáil le ceantáil, arna ghlacadh de bhun Airteagal 10(4) de Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(82)

Chun a áirithiú go gcuirfear tús réidh leis an gcóras nua trádála astaíochtaí sna hearnálacha nua agus go gcuirfear san áireamh an gá atá ag na heintitis rialáilte le lamháltais a fhalú nó a cheannach roimh ré chun a riosca praghais agus leachtachta a mhaolú, ba cheart méid níos airde lamháltas a chur ar ceant go luath. In 2027, ba cheart mar sin do na méideanna ceantála a bheith 30 % níos airde ná cainníocht iomlán na lamháltas le haghaidh 2027. Ba leor an méid sin chun leachtacht a sholáthar, má théann astaíochtaí i laghad ar aon dul leis na laghduithe a bhfuil gá leo, agus sa chás nach dtagann laghduithe ar astaíochtaí chun cinn ach de réir a chéile. Ba cheart na rialacha mionsonraithe don ualú tosaigh sin ar mhéid ceantála a shocrú i ngníomh tarmligthe i ndáil le ceantáil, arna ghlacadh de bhun Airteagal 10(4) de Threoir 2003/87/CE.

| (83) | Tá na rialacha dáileacháin maidir le sciartha ceantála thar a bheith ábhartha le haghaidh aon ioncaim ceantála a d’fhabhrófaí chuig na Ballstáit, go háirithe i bhfianaise an ghá le cumas na mBallstát a neartú le déileáil le tionchair shóisialta comhartha faoi phraghas ar charbón in earnáil na bhfoirgneamh agus an iompair de bhóthar. D’ainneoin go bhfuil saintréithe an-difriúla ag baint le hearnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus le hearnálacha breise, is cuí riail choiteann i gcomhair dáileacháin a shocrú atá cosúil leis an gceann a bhaineann le suiteálacha do-aistrithe. Ba cheart an phríomhchuid de na lamháltais a dháileadh i measc na mBallstát uile ar bhonn mheándháileadh na n-astaíochtaí in iompar de bhóthar, i bhfoirgnimh tráchtála agus institiúideacha agus i bhfoirgnimh chónaithe, le linn na tréimhse ó 2016 go 2018. |
| --- | --- |

(83)

Tá na rialacha dáileacháin maidir le sciartha ceantála thar a bheith ábhartha le haghaidh aon ioncaim ceantála a d’fhabhrófaí chuig na Ballstáit, go háirithe i bhfianaise an ghá le cumas na mBallstát a neartú le déileáil le tionchair shóisialta comhartha faoi phraghas ar charbón in earnáil na bhfoirgneamh agus an iompair de bhóthar. D’ainneoin go bhfuil saintréithe an-difriúla ag baint le hearnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus le hearnálacha breise, is cuí riail choiteann i gcomhair dáileacháin a shocrú atá cosúil leis an gceann a bhaineann le suiteálacha do-aistrithe. Ba cheart an phríomhchuid de na lamháltais a dháileadh i measc na mBallstát uile ar bhonn mheándháileadh na n-astaíochtaí in iompar de bhóthar, i bhfoirgnimh tráchtála agus institiúideacha agus i bhfoirgnimh chónaithe, le linn na tréimhse ó 2016 go 2018.

| (84) | Ba cheart cúiteamh sóisialta éifeachtach a bheith i gceist nuair atá praghas carbóin á thabhairt isteach i ndáil le hearnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar, go háirithe i bhfianaise na leibhéil bochtaineachta fuinnimh atá ann. Dúirt thart ar 34 milliún Eorpach, beagnach 6,9 % de dhaonra an Aontais nach raibh sé d’acmhainn acu a dteach a théamh go leordhóthanach i suirbhé a rinneadh ar fud an Aontais in 2021. Chun cúiteamh éifeachtach sóisialta agus dáileacháin a bhaint amach, ba cheart ceangal a chur ar na Ballstáit an t-ioncam ceantála ó thrádáil astaíochtaí a chaitheamh ar na foirgnimh, ar an iompar de bhóthar agus ar earnálacha breise chun críocha a bhaineann leis an aeráid agus le fuinneamh atá sonraithe cheana féin le haghaidh an chórais trádála astaíochtaí atá ann cheana, agus tosaíocht á tabhairt do ghníomhaíochtaí a chuideoidh le haghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta den trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, nó le haghaidh bearta a chuirtear isteach go sonrach chun aghaidh a thabhairt ar ábhair imní ghaolmhara do na hearnálacha sin, lena n-áirítear bearta beartais gaolmhara faoi Threoir 2012/27/AE.
  Le Ciste nua Aeráide Sóisialta arna bhunú le Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29), déanfar cistiú tiomnaithe a sholáthar do na Ballstáit chun tacú leis na grúpaí leochaileacha is mó atá thíos leis, go háirithe teaghlaigh i mbochtaineacht fuinnimh nó iompair. Cuirfidh an Ciste Aeráide Sóisialta cothroime agus dlúthpháirtíocht chun cinn idir na Ballstáit agus laistigh díobh agus baol na bochtaineachta fuinnimh agus iompair á maolú fad is atá an t-aistriú ar siúl. Cuirfidh sé leis na sásraí dlúthpháirtíochta atá ann cheana agus comhlánóidh sé iad, i sineirgíocht le cláir chaiteachais agus cistí eile de chuid an Aontais. Maidir le 50 milliún lamháltas ó CTA AE de bhun Airteagal 10a(8b) de Threoir 2003/87/CE agus 150 milliún lamháltas ó thrádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, agus ioncam a ghintear ó lamháltais a chur ar ceant a bhaineann le hearnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus le hearnálacha breise, suas le huasmhéid EUR 65 000 000 000, ba cheart na lamháltais sin a úsáid chun an Ciste Aeráide Sóisialta a mhaoiniú i bhfoirm ioncam sannta seachtrach ar bhonn sealadach agus eisceachtúil, go dtí go ndéanfar na pléití agus na díospóireachtaí ar an togra ón gCoimisiún an 22 Nollaig 2021 le haghaidh Cinneadh ón gComhairle lena leasaítear Cinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 maidir le córas acmhainní dílse an Aontais Eorpaigh a bhaineann le hacmhainn dhílis nua a bhunú bunaithe ar CTA AE i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, CFAE.
  Ní mór foráil a dhéanamh, i gcás ina nglacfar cinneadh i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, CFAE lena mbunaítear an acmhainn dhílis nua sin, go scoirfear den ioncam céanna a shannadh go seachtrach nuair a thiocfaidh an cinneadh sin i bhfeidhm. Maidir leis an gCiste Aeráide Sóisialta, tá an Coimisiún, i gcás ina nglacfar cinneadh den sórt sin, leis na tograí is gá a thíolacadh, de réir mar is iomchuí, i gcomhréir le hAirteagal 27(4a) de Rialachán (AE) 2023/955 Tá an méid sin gan dochar do thoradh na caibidlíochta iar-2027 maidir leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil. |
| --- | --- |

(84)

Ba cheart cúiteamh sóisialta éifeachtach a bheith i gceist nuair atá praghas carbóin á thabhairt isteach i ndáil le hearnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar, go háirithe i bhfianaise na leibhéil bochtaineachta fuinnimh atá ann. Dúirt thart ar 34 milliún Eorpach, beagnach 6,9 % de dhaonra an Aontais nach raibh sé d’acmhainn acu a dteach a théamh go leordhóthanach i suirbhé a rinneadh ar fud an Aontais in 2021. Chun cúiteamh éifeachtach sóisialta agus dáileacháin a bhaint amach, ba cheart ceangal a chur ar na Ballstáit an t-ioncam ceantála ó thrádáil astaíochtaí a chaitheamh ar na foirgnimh, ar an iompar de bhóthar agus ar earnálacha breise chun críocha a bhaineann leis an aeráid agus le fuinneamh atá sonraithe cheana féin le haghaidh an chórais trádála astaíochtaí atá ann cheana, agus tosaíocht á tabhairt do ghníomhaíochtaí a chuideoidh le haghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta den trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, nó le haghaidh bearta a chuirtear isteach go sonrach chun aghaidh a thabhairt ar ábhair imní ghaolmhara do na hearnálacha sin, lena n-áirítear bearta beartais gaolmhara faoi Threoir 2012/27/AE.

Le Ciste nua Aeráide Sóisialta arna bhunú le Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29), déanfar cistiú tiomnaithe a sholáthar do na Ballstáit chun tacú leis na grúpaí leochaileacha is mó atá thíos leis, go háirithe teaghlaigh i mbochtaineacht fuinnimh nó iompair. Cuirfidh an Ciste Aeráide Sóisialta cothroime agus dlúthpháirtíocht chun cinn idir na Ballstáit agus laistigh díobh agus baol na bochtaineachta fuinnimh agus iompair á maolú fad is atá an t-aistriú ar siúl. Cuirfidh sé leis na sásraí dlúthpháirtíochta atá ann cheana agus comhlánóidh sé iad, i sineirgíocht le cláir chaiteachais agus cistí eile de chuid an Aontais. Maidir le 50 milliún lamháltas ó CTA AE de bhun Airteagal 10a(8b) de Threoir 2003/87/CE agus 150 milliún lamháltas ó thrádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, agus ioncam a ghintear ó lamháltais a chur ar ceant a bhaineann le hearnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus le hearnálacha breise, suas le huasmhéid EUR 65 000 000 000, ba cheart na lamháltais sin a úsáid chun an Ciste Aeráide Sóisialta a mhaoiniú i bhfoirm ioncam sannta seachtrach ar bhonn sealadach agus eisceachtúil, go dtí go ndéanfar na pléití agus na díospóireachtaí ar an togra ón gCoimisiún an 22 Nollaig 2021 le haghaidh Cinneadh ón gComhairle lena leasaítear Cinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 maidir le córas acmhainní dílse an Aontais Eorpaigh a bhaineann le hacmhainn dhílis nua a bhunú bunaithe ar CTA AE i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, CFAE.

Ní mór foráil a dhéanamh, i gcás ina nglacfar cinneadh i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, CFAE lena mbunaítear an acmhainn dhílis nua sin, go scoirfear den ioncam céanna a shannadh go seachtrach nuair a thiocfaidh an cinneadh sin i bhfeidhm. Maidir leis an gCiste Aeráide Sóisialta, tá an Coimisiún, i gcás ina nglacfar cinneadh den sórt sin, leis na tograí is gá a thíolacadh, de réir mar is iomchuí, i gcomhréir le hAirteagal 27(4a) de Rialachán (AE) 2023/955 Tá an méid sin gan dochar do thoradh na caibidlíochta iar-2027 maidir leis an gCreat Airgeadais Ilbhliantúil.

| (85) | Ba cheart don tuairisciú ar úsáid ioncam ceantála a bheith ailínithe leis an tuairisciú reatha arna bhunú le Rialachán (AE) 2018/1999. |
| --- | --- |

(85)

Ba cheart don tuairisciú ar úsáid ioncam ceantála a bheith ailínithe leis an tuairisciú reatha arna bhunú le Rialachán (AE) 2018/1999.

| (86) | Ba cheart d’eintitis rialáilte atá cumhdaithe leis an gcóras nua trádála astaíochtaí lamháltais i gcomhair a gcuid astaíochtaí fíoraithe a thabhairt suas a chomhfhreagraíonn do mhéideanna na mbreoslaí atá scaoilte acu lena dtomhailt. Ba cheart dóibh lamháltais a thabhairt suas den chéad uair le haghaidh a gcuid astaíochtaí fíoraithe in 2027. D’fhonn an t-ualach riaracháin a íoslaghdú, ba cheart roinnt rialacha is infheidhme maidir leis an gcóras reatha trádála astaíochtaí le haghaidh suiteálacha do-aistrithe agus eitlíochta a chur i bhfeidhm maidir leis an gcóras nua trádála astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise, leis na hoiriúnuithe is gá. Áirítear leis sin, go háirithe, rialacha maidir le haistriú, tabhairt suas agus cur ar ceal lamháltas, chomh maith leis na rialacha maidir le bailíocht lamháltas, pionóis, údaráis inniúla agus oibleagáidí tuairiscithe na mBallstát. |
| --- | --- |

(86)

Ba cheart d’eintitis rialáilte atá cumhdaithe leis an gcóras nua trádála astaíochtaí lamháltais i gcomhair a gcuid astaíochtaí fíoraithe a thabhairt suas a chomhfhreagraíonn do mhéideanna na mbreoslaí atá scaoilte acu lena dtomhailt. Ba cheart dóibh lamháltais a thabhairt suas den chéad uair le haghaidh a gcuid astaíochtaí fíoraithe in 2027. D’fhonn an t-ualach riaracháin a íoslaghdú, ba cheart roinnt rialacha is infheidhme maidir leis an gcóras reatha trádála astaíochtaí le haghaidh suiteálacha do-aistrithe agus eitlíochta a chur i bhfeidhm maidir leis an gcóras nua trádála astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise, leis na hoiriúnuithe is gá. Áirítear leis sin, go háirithe, rialacha maidir le haistriú, tabhairt suas agus cur ar ceal lamháltas, chomh maith leis na rialacha maidir le bailíocht lamháltas, pionóis, údaráis inniúla agus oibleagáidí tuairiscithe na mBallstát.

| (87) | Tá cánacha náisiúnta carbóin ag Ballstáit áirithe cheana féin a bhfuil feidhm acu maidir le hearnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a chumhdaítear le hIarscríbhinn III a ghabhann le Treoir 2003/87/CE. Dá bhrí sin, ba cheart maolú sealadach a thabhairt isteach go dtí deireadh 2030. Chun baint amach chuspóirí Threoir 2003/87/CE agus comhleanúnachas an chórais nua trádála astaíochtaí a áirithiú, níor cheart an rogha an maolú sin a chur i bhfeidhm a bheith ar fáil ach amháin i gcás ina bhfuil an ráta cánach náisiúnta níos airde ná an meánphraghas ceantála don bhliain ábhartha, agus níor cheart feidhm a bheith aici ach amháin maidir leis an oibleagáid chun tabhairt suas atá ar na heintitis rialáilte a bhfuil cáin den sórt sin á híoc acu. Chun cobhsaíocht agus trédhearcacht an chórais a áirithiú, ba cheart fógra a thabhairt don Choimisiún faoin gcáin náisiúnta, lena n-áirítear na rátaí cánach ábhartha, faoi dheireadh thréimhse trasuímh na Treorach seo. Níor cheart don mhaolú difear a dhéanamh don ioncam sannta seachtrach don Chiste Aeráide Sóisialta nó, má bhunaítear é i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, CFAE, d’acmhainn dhílis atá bunaithe ar na hioncaim cheantála ó thrádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise. |
| --- | --- |

(87)

Tá cánacha náisiúnta carbóin ag Ballstáit áirithe cheana féin a bhfuil feidhm acu maidir le hearnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a chumhdaítear le hIarscríbhinn III a ghabhann le Treoir 2003/87/CE. Dá bhrí sin, ba cheart maolú sealadach a thabhairt isteach go dtí deireadh 2030. Chun baint amach chuspóirí Threoir 2003/87/CE agus comhleanúnachas an chórais nua trádála astaíochtaí a áirithiú, níor cheart an rogha an maolú sin a chur i bhfeidhm a bheith ar fáil ach amháin i gcás ina bhfuil an ráta cánach náisiúnta níos airde ná an meánphraghas ceantála don bhliain ábhartha, agus níor cheart feidhm a bheith aici ach amháin maidir leis an oibleagáid chun tabhairt suas atá ar na heintitis rialáilte a bhfuil cáin den sórt sin á híoc acu. Chun cobhsaíocht agus trédhearcacht an chórais a áirithiú, ba cheart fógra a thabhairt don Choimisiún faoin gcáin náisiúnta, lena n-áirítear na rátaí cánach ábhartha, faoi dheireadh thréimhse trasuímh na Treorach seo. Níor cheart don mhaolú difear a dhéanamh don ioncam sannta seachtrach don Chiste Aeráide Sóisialta nó, má bhunaítear é i gcomhréir le hAirteagal 311, an tríú mír, CFAE, d’acmhainn dhílis atá bunaithe ar na hioncaim cheantála ó thrádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise.

| (88) | Chun go mbeadh trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise éifeachtach, ba cheart go bhféadfaí faireachán a dhéanamh ar astaíochtaí a bhfuil deimhneacht ard agus costas réasúnta ag baint leo. Ba cheart astaíochtaí a chur i leith eintiteas rialáilte ar bhonn cainníochtaí breosla a scaoileadh lena dtomhailt agus iad comhcheangailte le fachtóir astaíochta. Ba cheart go bhféadfadh eintitis rialáilte na hearnálacha inar scaoileadh na breoslaí lena dtomhailt, chomh maith le húsáideoirí deiridh na mbreoslaí, a shainaithint go cruinn agus idirdhealú a dhéanamh eatarthu, chun éifeachtaí neamh-inmhianaithe, amhail ualach dúbailte, a sheachaint. Sa líon beag cásanna nach féidir an t-áireamh dúbailte idir astaíochtaí in CTA AE atá ann cheana agus an córas nua trádála astaíochtaí d’earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a sheachaint, nó i gcás ina dtagann costais chun cinn mar gheall ar lamháltais a thabhairt suas le haghaidh astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí nach gcumhdaítear faoi Threoir 2003/87/CE, ba cheart do na Ballstáit an t-ioncam sin a úsáid chun cúiteamh a dhéanamh ar an áireamh dúbailte dosheachanta nó ar chostais eile den sórt sin lasmuigh d’earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise i gcomhréir le dlí an Aontais. Ba cheart, dá bhrí sin, cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú chun áireamh dúbailte a sheachaint agus lamháltais a thabhairt suas le haghaidh astaíochtaí nach gcumhdaítear leis an gcóras trádála astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise, agus le haghaidh cúiteamh airgeadais a sholáthar. Chun aon saincheisteanna maidir le háireamh dúbailte a mhaolú tuilleadh, ba cheart go dtiocfadh na spriocdhátaí maidir le faireachán agus tabhairt suas sa chóras nua trádála astaíochtaí mí amháin tar éis na spriocdhátaí sa chóras atá ann cheana le haghaidh suiteálacha do-aistrithe agus eitlíochta. Ionas go mbeadh sonraí leordhóthanacha ar fáil chun cainníocht iomlán na lamháltas le haghaidh na tréimhse ó 2028 go 2030 a shocrú, ba cheart do na heintitis rialáilte a shealbhaíonn cead ag tús an chórais in 2025 a gcuid astaíochtaí stairiúla gaolmhara le haghaidh 2024 a thuairisciú. |
| --- | --- |

(88)

Chun go mbeadh trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise éifeachtach, ba cheart go bhféadfaí faireachán a dhéanamh ar astaíochtaí a bhfuil deimhneacht ard agus costas réasúnta ag baint leo. Ba cheart astaíochtaí a chur i leith eintiteas rialáilte ar bhonn cainníochtaí breosla a scaoileadh lena dtomhailt agus iad comhcheangailte le fachtóir astaíochta. Ba cheart go bhféadfadh eintitis rialáilte na hearnálacha inar scaoileadh na breoslaí lena dtomhailt, chomh maith le húsáideoirí deiridh na mbreoslaí, a shainaithint go cruinn agus idirdhealú a dhéanamh eatarthu, chun éifeachtaí neamh-inmhianaithe, amhail ualach dúbailte, a sheachaint. Sa líon beag cásanna nach féidir an t-áireamh dúbailte idir astaíochtaí in CTA AE atá ann cheana agus an córas nua trádála astaíochtaí d’earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a sheachaint, nó i gcás ina dtagann costais chun cinn mar gheall ar lamháltais a thabhairt suas le haghaidh astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí nach gcumhdaítear faoi Threoir 2003/87/CE, ba cheart do na Ballstáit an t-ioncam sin a úsáid chun cúiteamh a dhéanamh ar an áireamh dúbailte dosheachanta nó ar chostais eile den sórt sin lasmuigh d’earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise i gcomhréir le dlí an Aontais. Ba cheart, dá bhrí sin, cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú chun áireamh dúbailte a sheachaint agus lamháltais a thabhairt suas le haghaidh astaíochtaí nach gcumhdaítear leis an gcóras trádála astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise, agus le haghaidh cúiteamh airgeadais a sholáthar. Chun aon saincheisteanna maidir le háireamh dúbailte a mhaolú tuilleadh, ba cheart go dtiocfadh na spriocdhátaí maidir le faireachán agus tabhairt suas sa chóras nua trádála astaíochtaí mí amháin tar éis na spriocdhátaí sa chóras atá ann cheana le haghaidh suiteálacha do-aistrithe agus eitlíochta. Ionas go mbeadh sonraí leordhóthanacha ar fáil chun cainníocht iomlán na lamháltas le haghaidh na tréimhse ó 2028 go 2030 a shocrú, ba cheart do na heintitis rialáilte a shealbhaíonn cead ag tús an chórais in 2025 a gcuid astaíochtaí stairiúla gaolmhara le haghaidh 2024 a thuairisciú.

| (89) | Tá trédhearcacht maidir le costais charbóin agus an méid a chuirtear na costais sin ar aghaidh chuig tomhaltóirí ríthábhachtach chun laghduithe tapa agus costéifeachtúla ar astaíochtaí a chumasú i ngach earnáil den gheilleagar. Tá tábhacht ar leith ag baint leis sin i gcóras trádála astaíochtaí atá bunaithe ar oibleagáidí réamhtheachtacha. Tá sé i gceist leis an gcóras nua trádála astaíochtaí eintitis rialáilte a dhreasú chun cion carbóin na mbreoslaí a laghdú, agus níor cheart d’eintitis den sórt sin brabúis mhíchuí a dhéanamh trí níos mó costas carbóin a chur ar aghaidh chuig tomhaltóirí ná mar a thabhaíonn siad. Cé go gcuireann ceantáil iomlán lamháltas astaíochtaí faoin gcóras trádála astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise teorainn ar tharlú na mbrabús míchuí sin cheana féin, ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar a mhéid a chuireann eintitis rialáilte costais charbóin ar aghaidh ionas go seachnófar brabúis amhantair. Maidir le Caibidil IVa, ba cheart don Choimisiún tuairisciú go bliantúil, i gcás inar féidir, de réir chineál an bhreosla ar mheánleibhéal na gcostas carbóin a cuireadh ar aghaidh chuig tomhaltóirí san Aontas. |
| --- | --- |

(89)

Tá trédhearcacht maidir le costais charbóin agus an méid a chuirtear na costais sin ar aghaidh chuig tomhaltóirí ríthábhachtach chun laghduithe tapa agus costéifeachtúla ar astaíochtaí a chumasú i ngach earnáil den gheilleagar. Tá tábhacht ar leith ag baint leis sin i gcóras trádála astaíochtaí atá bunaithe ar oibleagáidí réamhtheachtacha. Tá sé i gceist leis an gcóras nua trádála astaíochtaí eintitis rialáilte a dhreasú chun cion carbóin na mbreoslaí a laghdú, agus níor cheart d’eintitis den sórt sin brabúis mhíchuí a dhéanamh trí níos mó costas carbóin a chur ar aghaidh chuig tomhaltóirí ná mar a thabhaíonn siad. Cé go gcuireann ceantáil iomlán lamháltas astaíochtaí faoin gcóras trádála astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise teorainn ar tharlú na mbrabús míchuí sin cheana féin, ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar a mhéid a chuireann eintitis rialáilte costais charbóin ar aghaidh ionas go seachnófar brabúis amhantair. Maidir le Caibidil IVa, ba cheart don Choimisiún tuairisciú go bliantúil, i gcás inar féidir, de réir chineál an bhreosla ar mheánleibhéal na gcostas carbóin a cuireadh ar aghaidh chuig tomhaltóirí san Aontas.

| (90) | Is iomchuí bearta a thabhairt isteach chun déileáil le riosca féideartha de mhéaduithe iomarcacha ar phraghsanna, a d’fhéadfadh, má tá siad fíor-ard ag tús an chórais nua trádála astaíochtaí, an bonn a bhaint de réidhe teaghlach agus daoine aonair le hinfheistiú ina gcuid astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Ba cheart na bearta sin a bheith ina gcomhlánú ar na coimircí dá bhforáiltear le cúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh agus atá feidhmiúil ó 2019 i leith. Cé gurb é an margadh fós a shocróidh an praghas carbóin, spreagfar bearta cosanta le sásra uathoibríoch bunaithe ar rialacha, trína scaoilfear lamháltais ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh díreach má chomhlíontar coinníollacha spreagtha nithiúla amháin nó níos mó atá bunaithe ar an méadú ar an meánphraghas lamháltais. Ba cheart don sásra breise sin a bheith thar a bheith frithghníomhach freisin chun aghaidh a thabhairt ar luaineacht iomarcach de thoradh fachtóirí eile seachas athrú ar phrionsabail bhunúsacha an mhargaidh. Ba cheart na bearta a chur in oiriúint do na leibhéil dhifriúla de mhéadú iomarcach ar phraghsanna, a mbeidh céimeanna difriúla den idirghabháil mar thoradh orthu. Ba cheart don Choimisiún faireachán grinn a dhéanamh ar na coinníollacha spreagtha agus ba cheart don Choimisiún na bearta a ghlacadh ar bhonn práinne nuair a chomhlíontar na coinníollacha sin. Ba cheart é sin a bheith gan dochar d’aon bhearta tionlacain a d’fhéadfadh Ballstáit a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar dhrochthionchair shóisialta. |
| --- | --- |

(90)

Is iomchuí bearta a thabhairt isteach chun déileáil le riosca féideartha de mhéaduithe iomarcacha ar phraghsanna, a d’fhéadfadh, má tá siad fíor-ard ag tús an chórais nua trádála astaíochtaí, an bonn a bhaint de réidhe teaghlach agus daoine aonair le hinfheistiú ina gcuid astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú. Ba cheart na bearta sin a bheith ina gcomhlánú ar na coimircí dá bhforáiltear le cúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh agus atá feidhmiúil ó 2019 i leith. Cé gurb é an margadh fós a shocróidh an praghas carbóin, spreagfar bearta cosanta le sásra uathoibríoch bunaithe ar rialacha, trína scaoilfear lamháltais ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh díreach má chomhlíontar coinníollacha spreagtha nithiúla amháin nó níos mó atá bunaithe ar an méadú ar an meánphraghas lamháltais. Ba cheart don sásra breise sin a bheith thar a bheith frithghníomhach freisin chun aghaidh a thabhairt ar luaineacht iomarcach de thoradh fachtóirí eile seachas athrú ar phrionsabail bhunúsacha an mhargaidh. Ba cheart na bearta a chur in oiriúint do na leibhéil dhifriúla de mhéadú iomarcach ar phraghsanna, a mbeidh céimeanna difriúla den idirghabháil mar thoradh orthu. Ba cheart don Choimisiún faireachán grinn a dhéanamh ar na coinníollacha spreagtha agus ba cheart don Choimisiún na bearta a ghlacadh ar bhonn práinne nuair a chomhlíontar na coinníollacha sin. Ba cheart é sin a bheith gan dochar d’aon bhearta tionlacain a d’fhéadfadh Ballstáit a dhéanamh chun aghaidh a thabhairt ar dhrochthionchair shóisialta.

| (91) | Chun deimhneacht a mhéadú do shaoránaigh nach mó ná EUR 45 an praghas carbóin sna blianta tosaigh den chóras nua trádála astaíochtaí, is iomchuí sásra breise cobhsaíochta praghsanna a chur san áireamh chun lamháltais a scaoileadh ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh i gcás ina sáraíonn an praghas carbóin an leibhéal sin. I bprionsabal, ba cheart feidhm a bheith ag an mbeart uair amháin le linn thréimhse 12 mhí. Mar sin féin, ba cheart go mbeadh sé in ann iarratas a dhéanamh arís le linn na tréimhse céanna 12 mhí i gcás ina measfaidh an Coimisiún, le cúnamh ón gCoiste um Athrú Aeráide, go bhfuil údar le scaoileadh eile lamháltas de bharr éabhlóid an phraghais. I bhfianaise aidhm an tsásra sin cobhsaíocht a áirithiú sna blianta tosaigh an chórais nua trádála astaíochtaí, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar a fheidhmiú agus ar cheart leanúint leis tar éis 2029. |
| --- | --- |

(91)

Chun deimhneacht a mhéadú do shaoránaigh nach mó ná EUR 45 an praghas carbóin sna blianta tosaigh den chóras nua trádála astaíochtaí, is iomchuí sásra breise cobhsaíochta praghsanna a chur san áireamh chun lamháltais a scaoileadh ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh i gcás ina sáraíonn an praghas carbóin an leibhéal sin. I bprionsabal, ba cheart feidhm a bheith ag an mbeart uair amháin le linn thréimhse 12 mhí. Mar sin féin, ba cheart go mbeadh sé in ann iarratas a dhéanamh arís le linn na tréimhse céanna 12 mhí i gcás ina measfaidh an Coimisiún, le cúnamh ón gCoiste um Athrú Aeráide, go bhfuil údar le scaoileadh eile lamháltas de bharr éabhlóid an phraghais. I bhfianaise aidhm an tsásra sin cobhsaíocht a áirithiú sna blianta tosaigh an chórais nua trádála astaíochtaí, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar a fheidhmiú agus ar cheart leanúint leis tar éis 2029.

| (92) | Mar shásra breise coimirce roimh thús a chur le trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, ba cheart go bhféadfaí cur i bhfeidhm na huasteorann agus na n-oibleagáidí tabhartha suas a mhoilliú i gcás ina mbeadh praghsanna mórdhíola gáis nó ola thar a bheith ard i gcomparáid le treochtaí stairiúla. Ba cheart an sásra a bheith uathoibríoch, rud a chiallaíonn go bhfuil moill bliana le cur ar chur i bhfeidhm na huasteorann agus na n-oibleagáidí tabhartha suas má chomhlíontar truicir nithiúla i bpraghsanna fuinnimh. Ba cheart na praghsanna tagartha a chinneadh ar bhonn conarthaí tagarmhairc sna margaí mórdhíola gáis agus ola atá ar fáil go láithreach agus is ábhartha do na tomhaltóirí deiridh. Ba cheart coinníollacha spreagtha ar leith le haghaidh praghsanna gáis agus ola a bheartú, toisc go leanann a bhforbairtí i bpraghsanna treochtaí stairiúla éagsúla. Chun cinnteacht an mhargaidh a áirithiú, ba cheart don Choimisiún soiléireacht a sholáthar maidir le cur i bhfeidhm na moille luath go leor roimh ré, trí fhógra in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh. |
| --- | --- |

(92)

Mar shásra breise coimirce roimh thús a chur le trádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, ba cheart go bhféadfaí cur i bhfeidhm na huasteorann agus na n-oibleagáidí tabhartha suas a mhoilliú i gcás ina mbeadh praghsanna mórdhíola gáis nó ola thar a bheith ard i gcomparáid le treochtaí stairiúla. Ba cheart an sásra a bheith uathoibríoch, rud a chiallaíonn go bhfuil moill bliana le cur ar chur i bhfeidhm na huasteorann agus na n-oibleagáidí tabhartha suas má chomhlíontar truicir nithiúla i bpraghsanna fuinnimh. Ba cheart na praghsanna tagartha a chinneadh ar bhonn conarthaí tagarmhairc sna margaí mórdhíola gáis agus ola atá ar fáil go láithreach agus is ábhartha do na tomhaltóirí deiridh. Ba cheart coinníollacha spreagtha ar leith le haghaidh praghsanna gáis agus ola a bheartú, toisc go leanann a bhforbairtí i bpraghsanna treochtaí stairiúla éagsúla. Chun cinnteacht an mhargaidh a áirithiú, ba cheart don Choimisiún soiléireacht a sholáthar maidir le cur i bhfeidhm na moille luath go leor roimh ré, trí fhógra in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

| (93) | Ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na trádála astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, lena n-áirítear céim an chóineasaithe praghsanna leis an CTA AE reatha, agus, más gá, ba cheart athbhreithniú a mholadh do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle chun éifeachtacht, riar agus cur i bhfeidhm praiticiúil na trádála astaíochtaí a fheabhsú le haghaidh na n-earnálacha sin ar bhonn eolais shealbhaithe chomh maith le cóineasú méadaithe praghsanna. Ba cheart ceangal a bheith ar an gCoimisiún an chéad tuarascáil faoi na hábhair sin a thíolacadh faoin 1 Eanáir 2028. |
| --- | --- |

(93)

Ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm na trádála astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus in earnálacha breise, lena n-áirítear céim an chóineasaithe praghsanna leis an CTA AE reatha, agus, más gá, ba cheart athbhreithniú a mholadh do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle chun éifeachtacht, riar agus cur i bhfeidhm praiticiúil na trádála astaíochtaí a fheabhsú le haghaidh na n-earnálacha sin ar bhonn eolais shealbhaithe chomh maith le cóineasú méadaithe praghsanna. Ba cheart ceangal a bheith ar an gCoimisiún an chéad tuarascáil faoi na hábhair sin a thíolacadh faoin 1 Eanáir 2028.

| (94) | Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le hAirteagal 3ga(2), Airteagal 3gf(2) agus (4), Airteagal 10b(4), Airteagal 12(3-d) agus (3-c), Airteagal 14(1), Airteagal 30f(3) agus (5) agus Airteagal 30h(7) de Threoir 2003/87/CE a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Chun sineirgí leis an gcreat reatha rialála a áirithiú, ba cheart deonú na gcumhachtaí cur chun feidhme in Airteagail 14 agus 15 den Treoir sin a leathnú chun earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a chuimsiú. Ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme sin, seachas na cumhachtaí cur chun feidhme maidir le hAirteagal 3gf(2) agus Airteagal 12(3-d) agus (3-c) de Threoir 2003/87/CE, a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (30). |
| --- | --- |

(94)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le hAirteagal 3ga(2), Airteagal 3gf(2) agus (4), Airteagal 10b(4), Airteagal 12(3-d) agus (3-c), Airteagal 14(1), Airteagal 30f(3) agus (5) agus Airteagal 30h(7) de Threoir 2003/87/CE a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún. Chun sineirgí leis an gcreat reatha rialála a áirithiú, ba cheart deonú na gcumhachtaí cur chun feidhme in Airteagail 14 agus 15 den Treoir sin a leathnú chun earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a chuimsiú. Ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme sin, seachas na cumhachtaí cur chun feidhme maidir le hAirteagal 3gf(2) agus Airteagal 12(3-d) agus (3-c) de Threoir 2003/87/CE, a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (30).

| (95) | Chun na cuspóirí a leagtar síos sa Treoir seo agus faoi reachtaíocht eile de chuid an Aontais a bhaint amach, go háirithe na cuspóirí i Rialachán (AE) 2021/1119, ba cheart don Aontas agus dá Bhallstáit leas a bhaint as an bhfianaise eolaíochta is déanaí agus beartais á gcur chun feidhme acu. Dá bhrí sin, nuair a sholáthraíonn an Bord Comhairleach Eolaíoch Eorpach um an Athrú Aeráide comhairle eolaíoch agus nuair a eisíonn sé tuarascálacha maidir le CTA AE, ba cheart don Choimisiún comhairle agus tuarascálacha den sórt sin a chur san áireamh, go háirithe, maidir leis an ngá atá le beartais agus bearta breise de chuid an Aontais chun comhlíonadh chuspóirí agus spriocanna Rialachán (AE) 2021/1119 a áirithiú, agus beartais agus bearta breise de chuid an Aontais i bhfianaise uaillmhian agus shláine comhshaoil na mbeart domhanda margadhbhunaithe le haghaidh eitlíochta agus muiriompair. |
| --- | --- |

(95)

Chun na cuspóirí a leagtar síos sa Treoir seo agus faoi reachtaíocht eile de chuid an Aontais a bhaint amach, go háirithe na cuspóirí i Rialachán (AE) 2021/1119, ba cheart don Aontas agus dá Bhallstáit leas a bhaint as an bhfianaise eolaíochta is déanaí agus beartais á gcur chun feidhme acu. Dá bhrí sin, nuair a sholáthraíonn an Bord Comhairleach Eolaíoch Eorpach um an Athrú Aeráide comhairle eolaíoch agus nuair a eisíonn sé tuarascálacha maidir le CTA AE, ba cheart don Choimisiún comhairle agus tuarascálacha den sórt sin a chur san áireamh, go háirithe, maidir leis an ngá atá le beartais agus bearta breise de chuid an Aontais chun comhlíonadh chuspóirí agus spriocanna Rialachán (AE) 2021/1119 a áirithiú, agus beartais agus bearta breise de chuid an Aontais i bhfianaise uaillmhian agus shláine comhshaoil na mbeart domhanda margadhbhunaithe le haghaidh eitlíochta agus muiriompair.

| (96) | Chun an méid a chuireann ioncam CTA AE leis an aistriú aeráide a aithint, ba cheart lipéad CTA AE a thabhairt isteach. I measc bearta eile chun infheictheacht an chistithe ó CTA AE a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit agus don Choimisiún a áirithiú go gcuirfear in iúl go soiléir, maidir le tionscadail agus gníomhaíochtaí a dtacaítear leo tríd an gCiste don Nuachóiriú agus tríd an gCiste don Nuálaíocht, go dtagann siad ó ioncam CTA AE trí lipéad iomchuí a thaispeáint. |
| --- | --- |

(96)

Chun an méid a chuireann ioncam CTA AE leis an aistriú aeráide a aithint, ba cheart lipéad CTA AE a thabhairt isteach. I measc bearta eile chun infheictheacht an chistithe ó CTA AE a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit agus don Choimisiún a áirithiú go gcuirfear in iúl go soiléir, maidir le tionscadail agus gníomhaíochtaí a dtacaítear leo tríd an gCiste don Nuachóiriú agus tríd an gCiste don Nuálaíocht, go dtagann siad ó ioncam CTA AE trí lipéad iomchuí a thaispeáint.

| (97) | D’fhonn an cuspóir aeráidneodrachta a leagtar amach in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 a bhaint amach, ba cheart sprioc aeráide uile-Aontais do 2040 a shocrú, bunaithe ar thogra reachtach chun an Rialachán sin a leasú. Ba cheart athbhreithniú a dhéanamh ar CTA AE chun é a ailíniú le sprioc aeráide 2040 an Aontais. Mar thoradh air sin, ba cheart don Choimisiún tuairisciú, faoi mhí Iúil 2026, ar roinnt gnéithe den CTA AE do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle, a mbeidh, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach agus measúnú tionchair ag gabháil leis an tuarascáil. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1119, ba cheart tosaíocht a thabhairt do laghduithe díreacha ar astaíochtaí ar gá iad a chomhlánú le haistrithe méadaithe carbóin ar mhaithe leis an aeráidneodracht a bhaint amach. Dá bhrí sin, i measc gnéithe eile, faoi mhí Iúil 2026, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir leis an gcaoi a bhféadfaí astaíochtaí a bhaintear as an atmaisféar agus a stóráiltear go sábháilte agus go buan, mar shampla trí ghabháil go díreach ón aer, a chumhdach le trádáil astaíochtaí, gan na laghduithe astaíochtaí is gá a fhritháireamh. Go dtí go mbeidh gach céim de shaolré táirge ina n-úsáidtear carbón gafa faoi réir praghsála carbóin, go háirithe ag céim an loiscthe dramhaíola, is é an toradh a bheadh ar spleáchas ar astaíochtaí a chur i gcuntas ag an bpointe a scaoiltear amach as táirgí isteach san atmaisféar ná go ndéanfaí astaíochtaí a ríomh faoina luach.
  Chun gabháil carbóin a rialáil ar bhealach a laghdaíonn glanastaíochtaí agus lena n-áirithítear go dtugtar cuntas ar na hastaíochtaí go léir agus go seachnaítear áireamh dúbailte, agus dreasachtaí eacnamaíocha á nginiúint ag an am céanna, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh, faoi mhí Iúil 2026, cibé acu a thugtar nó nach dtugtar cuntas éifeachtach ar na hastaíochtaí gás ceaptha teasa uile a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE, agus cibé acu an dhéantar nó nach ndéantar áireamh dúbailte a sheachaint go héifeachtach. Go sonrach, ba cheart go ndéanfadh sé measúnú ar an gcuntas a thugtar ar na hastaíochtaí gás ceaptha teasa a mheastar a bheith gafa agus úsáidte i dtáirge ar bhealach seachas an bealach dá dtagraítear in Airteagal 12(3b), agus ba cheart go gcuirfeadh sé na céimeanna iartheachtacha san áireamh, lena n-áirítear diúscairt agus loscadh dramhaíola. Ar deireadh, ba cheart don Choimisiún tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir lena indéanta atá sé na tairseacha ionchuir theirmigh rátaithe iomlána 20 MW do na gníomhaíochtaí in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE a ísliú, agus na tairbhí comhshaoil agus an t-ualach riaracháin á gcur san áireamh. |
| --- | --- |

(97)

D’fhonn an cuspóir aeráidneodrachta a leagtar amach in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 a bhaint amach, ba cheart sprioc aeráide uile-Aontais do 2040 a shocrú, bunaithe ar thogra reachtach chun an Rialachán sin a leasú. Ba cheart athbhreithniú a dhéanamh ar CTA AE chun é a ailíniú le sprioc aeráide 2040 an Aontais. Mar thoradh air sin, ba cheart don Choimisiún tuairisciú, faoi mhí Iúil 2026, ar roinnt gnéithe den CTA AE do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle, a mbeidh, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach agus measúnú tionchair ag gabháil leis an tuarascáil. I gcomhréir le Rialachán (AE) 2021/1119, ba cheart tosaíocht a thabhairt do laghduithe díreacha ar astaíochtaí ar gá iad a chomhlánú le haistrithe méadaithe carbóin ar mhaithe leis an aeráidneodracht a bhaint amach. Dá bhrí sin, i measc gnéithe eile, faoi mhí Iúil 2026, ba cheart don Choimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir leis an gcaoi a bhféadfaí astaíochtaí a bhaintear as an atmaisféar agus a stóráiltear go sábháilte agus go buan, mar shampla trí ghabháil go díreach ón aer, a chumhdach le trádáil astaíochtaí, gan na laghduithe astaíochtaí is gá a fhritháireamh. Go dtí go mbeidh gach céim de shaolré táirge ina n-úsáidtear carbón gafa faoi réir praghsála carbóin, go háirithe ag céim an loiscthe dramhaíola, is é an toradh a bheadh ar spleáchas ar astaíochtaí a chur i gcuntas ag an bpointe a scaoiltear amach as táirgí isteach san atmaisféar ná go ndéanfaí astaíochtaí a ríomh faoina luach.

Chun gabháil carbóin a rialáil ar bhealach a laghdaíonn glanastaíochtaí agus lena n-áirithítear go dtugtar cuntas ar na hastaíochtaí go léir agus go seachnaítear áireamh dúbailte, agus dreasachtaí eacnamaíocha á nginiúint ag an am céanna, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh, faoi mhí Iúil 2026, cibé acu a thugtar nó nach dtugtar cuntas éifeachtach ar na hastaíochtaí gás ceaptha teasa uile a chumhdaítear le Treoir 2003/87/CE, agus cibé acu an dhéantar nó nach ndéantar áireamh dúbailte a sheachaint go héifeachtach. Go sonrach, ba cheart go ndéanfadh sé measúnú ar an gcuntas a thugtar ar na hastaíochtaí gás ceaptha teasa a mheastar a bheith gafa agus úsáidte i dtáirge ar bhealach seachas an bealach dá dtagraítear in Airteagal 12(3b), agus ba cheart go gcuirfeadh sé na céimeanna iartheachtacha san áireamh, lena n-áirítear diúscairt agus loscadh dramhaíola. Ar deireadh, ba cheart don Choimisiún tuairisciú do Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir lena indéanta atá sé na tairseacha ionchuir theirmigh rátaithe iomlána 20 MW do na gníomhaíochtaí in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE a ísliú, agus na tairbhí comhshaoil agus an t-ualach riaracháin á gcur san áireamh.

| (98) | Faoi mhí Iúil 2026, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh freisin agus tuairisciú chuig Parlaimint na hEorpa agus an gComhairle maidir lena indéanta atá sé suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach a áireamh in CTA AE, lena n-áirítear d’fhonn iad a áireamh ó 2028 ar aghaidh, agus ina ndéanfar measúnú ar an ngá a d’fhéadfadh a bheith le rogha a bheith ag Ballstát diúltú don rogha sin go dtí deireadh 2030, agus tábhacht na n-earnálacha uile a rannchuidíonn le laghduithe ar astaíochtaí á cur san áireamh. Dá n-áireofaí suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach in CTA AE, rannchuideofaí leis an ngeilleagar ciorclach trí athchúrsáil, athúsáid agus deisiú táirgí a spreagadh, agus rannchuideofaí le dícharbónú ar fud an gheilleagair ag an am céanna. Le cuimsiú suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach, neartófaí dreasachtaí le haghaidh bainistiú inbhuanaithe dramhaíola i gcomhréir le hord na réiteach dramhaíola agus chruthófaí cothrom iomaíochta idir na réigiúin ina bhfuil loscadh dramhaíola cathrach san áireamh faoi raon feidhme CTA AE.
  Chun atreorú na dramhaíola ó shuiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach a sheachaint i dtreo líonadh talún san Aontas, lena gcruthaítear astaíochtaí meatáin, agus onnmhairí dramhaíola chuig tríú tíortha a sheachaint, a bhféadfadh tionchar diúltach a bheith acu ar an gcomhshaol, ba cheart don Choimisiún a chur san áireamh ina thuarascáil an t-atreorú dramhaíola féideartha i dtreo diúscairt trí líonadh talún san Aontas agus onnmhairí dramhaíola chuig tríú tíortha. Ina theannta sin, ba cheart go gcuirfeadh an Coimisiún san áireamh na héifeachtaí ar an margadh inmheánach, saobhadh féideartha iomaíochta, sláine comhshaoil, ailíniú le cuspóirí Threoir 2008/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (31) agus stóinseacht agus cruinneas maidir le faireachán agus ríomh a dhéanamh ar astaíochtaí. I bhfianaise na n-astaíochtaí meatáin ó líonadh talún agus chun cruthú míchothrom iomaíochta a sheachaint, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh freisin ar an bhféidearthacht próisis bainistithe dramhaíola eile a áireamh, amhail líonadh talún, coipeadh, múiríniú agus cóireáil mheicniúil agus bhitheolaíoch, in CTA AE, agus measúnú á dhéanamh aige ar a indéanta atá sé suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach a áireamh. |
| --- | --- |

(98)

Faoi mhí Iúil 2026, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh freisin agus tuairisciú chuig Parlaimint na hEorpa agus an gComhairle maidir lena indéanta atá sé suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach a áireamh in CTA AE, lena n-áirítear d’fhonn iad a áireamh ó 2028 ar aghaidh, agus ina ndéanfar measúnú ar an ngá a d’fhéadfadh a bheith le rogha a bheith ag Ballstát diúltú don rogha sin go dtí deireadh 2030, agus tábhacht na n-earnálacha uile a rannchuidíonn le laghduithe ar astaíochtaí á cur san áireamh. Dá n-áireofaí suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach in CTA AE, rannchuideofaí leis an ngeilleagar ciorclach trí athchúrsáil, athúsáid agus deisiú táirgí a spreagadh, agus rannchuideofaí le dícharbónú ar fud an gheilleagair ag an am céanna. Le cuimsiú suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach, neartófaí dreasachtaí le haghaidh bainistiú inbhuanaithe dramhaíola i gcomhréir le hord na réiteach dramhaíola agus chruthófaí cothrom iomaíochta idir na réigiúin ina bhfuil loscadh dramhaíola cathrach san áireamh faoi raon feidhme CTA AE.

Chun atreorú na dramhaíola ó shuiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach a sheachaint i dtreo líonadh talún san Aontas, lena gcruthaítear astaíochtaí meatáin, agus onnmhairí dramhaíola chuig tríú tíortha a sheachaint, a bhféadfadh tionchar diúltach a bheith acu ar an gcomhshaol, ba cheart don Choimisiún a chur san áireamh ina thuarascáil an t-atreorú dramhaíola féideartha i dtreo diúscairt trí líonadh talún san Aontas agus onnmhairí dramhaíola chuig tríú tíortha. Ina theannta sin, ba cheart go gcuirfeadh an Coimisiún san áireamh na héifeachtaí ar an margadh inmheánach, saobhadh féideartha iomaíochta, sláine comhshaoil, ailíniú le cuspóirí Threoir 2008/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (31) agus stóinseacht agus cruinneas maidir le faireachán agus ríomh a dhéanamh ar astaíochtaí. I bhfianaise na n-astaíochtaí meatáin ó líonadh talún agus chun cruthú míchothrom iomaíochta a sheachaint, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh freisin ar an bhféidearthacht próisis bainistithe dramhaíola eile a áireamh, amhail líonadh talún, coipeadh, múiríniú agus cóireáil mheicniúil agus bhitheolaíoch, in CTA AE, agus measúnú á dhéanamh aige ar a indéanta atá sé suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach a áireamh.

| (99) | D’fhonn gníomhartha neamhreachtacha a bhfuil feidhm ghinearálta leo a ghlacadh chun eilimintí neamhriachtanacha áirithe i ngníomh reachtach a fhorlíonadh nó a leasú ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca le huainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le ceantáil lamháltas, na rialacha maidir le cur i bhfeidhm na coinníollachta, na rialacha maidir le hoibriú an Chiste don Nuálaíocht, na rialacha maidir le cur i bhfeidhm an tsásra um imthairiscint iomaíoch maidir le CDanna agus CCDanna, na ceanglais chun a mheas go bhfuil ceangal buan ceimiceach ag gáis cheaptha teasa i dtáirge agus síneadh a chur leis an ngníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a ghabhann le Treoir 2003/87/CE chuig earnálacha eile. Ina theannta sin, chun sineirgí leis an gcreat reatha rialála a áirithiú, ba cheart an tarmligean in Airteagal 10(4) de Threoir 2003/87/CE a bhaineann le huainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le ceantáil lamháltas a leathnú chun earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a chuimsiú. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (32). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe. |
| --- | --- |

(99)

D’fhonn gníomhartha neamhreachtacha a bhfuil feidhm ghinearálta leo a ghlacadh chun eilimintí neamhriachtanacha áirithe i ngníomh reachtach a fhorlíonadh nó a leasú ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca le huainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le ceantáil lamháltas, na rialacha maidir le cur i bhfeidhm na coinníollachta, na rialacha maidir le hoibriú an Chiste don Nuálaíocht, na rialacha maidir le cur i bhfeidhm an tsásra um imthairiscint iomaíoch maidir le CDanna agus CCDanna, na ceanglais chun a mheas go bhfuil ceangal buan ceimiceach ag gáis cheaptha teasa i dtáirge agus síneadh a chur leis an ngníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a ghabhann le Treoir 2003/87/CE chuig earnálacha eile. Ina theannta sin, chun sineirgí leis an gcreat reatha rialála a áirithiú, ba cheart an tarmligean in Airteagal 10(4) de Threoir 2003/87/CE a bhaineann le huainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le ceantáil lamháltas a leathnú chun earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a chuimsiú. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (32). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

| (100) | Ba cheart feidhm a bheith ag na forálacha a bhaineann le CTA AE atá ann cheana agus lena leathnú chuig muiriompar ó 2024 ar aghaidh i gcomhréir leis an ngá atá le gníomhú práinneach ar son na haeráide agus i gcás gach earnála chun rannchuidiú le laghduithe ar astaíochtaí ar bhealach costéifeachtach. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit na forálacha a bhaineann leis na hearnálacha sin a thrasuí faoin 31 Nollaig 2023. Mar sin féin, ba cheart go mbeadh an 30 Meitheamh 2024 mar spriocdháta chun na forálacha a bhaineann leis an gcóras trádála astaíochtaí d’earnáil na bhfhoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a thrasuí, ós rud é go bhfuil feidhm ag na rialacha maidir le faireachán, tuairisciú, fíorú agus ceadú na n-earnálacha sin ón 1 Eanáir 2025, agus go mbeadh am tionscanta leordhóthanach ag teastáil chun iad a chur chun feidhme go hordúil. Mar eisceacht, chun trédhearcacht agus tuairisciú láidir a ráthú, ba cheart do na Ballstáit an oibleagáid maidir le tuairisciú ar astaíochtaí stairiúla do na hearnálacha sin a thrasuí faoin 31 Nollaig 2023, ós rud é go mbaineann an oibleagáid sin le hastaíochtaí na bliana 2024. I gcomhréir le Dearbhú Comhpháirteach Polaitiúil an 28 Meán Fómhair 2011 ó na Ballstáit agus ón gCoimisiún maidir le doiciméid mhíniúcháin (33), ghlac na Ballstáit mar chúram orthu féin, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, doiciméad amháin nó níos mó a chur leis an bhfógra maidir lena mbearta trasuite, ar doiciméid iad lena mínítear an gaol idir codanna de threoir agus páirteanna comhfhreagracha na n-ionstraimí náisiúnta trasuite. I ndáil leis an Treoir seo, measann an reachtóir go bhfuil údar cuí le doiciméid den sórt sin a tharchur. |
| --- | --- |

(100)

Ba cheart feidhm a bheith ag na forálacha a bhaineann le CTA AE atá ann cheana agus lena leathnú chuig muiriompar ó 2024 ar aghaidh i gcomhréir leis an ngá atá le gníomhú práinneach ar son na haeráide agus i gcás gach earnála chun rannchuidiú le laghduithe ar astaíochtaí ar bhealach costéifeachtach. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit na forálacha a bhaineann leis na hearnálacha sin a thrasuí faoin 31 Nollaig 2023. Mar sin féin, ba cheart go mbeadh an 30 Meitheamh 2024 mar spriocdháta chun na forálacha a bhaineann leis an gcóras trádála astaíochtaí d’earnáil na bhfhoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise a thrasuí, ós rud é go bhfuil feidhm ag na rialacha maidir le faireachán, tuairisciú, fíorú agus ceadú na n-earnálacha sin ón 1 Eanáir 2025, agus go mbeadh am tionscanta leordhóthanach ag teastáil chun iad a chur chun feidhme go hordúil. Mar eisceacht, chun trédhearcacht agus tuairisciú láidir a ráthú, ba cheart do na Ballstáit an oibleagáid maidir le tuairisciú ar astaíochtaí stairiúla do na hearnálacha sin a thrasuí faoin 31 Nollaig 2023, ós rud é go mbaineann an oibleagáid sin le hastaíochtaí na bliana 2024. I gcomhréir le Dearbhú Comhpháirteach Polaitiúil an 28 Meán Fómhair 2011 ó na Ballstáit agus ón gCoimisiún maidir le doiciméid mhíniúcháin (33), ghlac na Ballstáit mar chúram orthu féin, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, doiciméad amháin nó níos mó a chur leis an bhfógra maidir lena mbearta trasuite, ar doiciméid iad lena mínítear an gaol idir codanna de threoir agus páirteanna comhfhreagracha na n-ionstraimí náisiúnta trasuite. I ndáil leis an Treoir seo, measann an reachtóir go bhfuil údar cuí le doiciméid den sórt sin a tharchur.

| (101) | Tá sé ríthábhachtach go mbeidh CTA AE dea-fheidhmiúil athchóirithe ann, ina mbeidh ionstraim lena ndéanfar an margadh a chobhsú, chun go mbainfidh an tAontas amach an sprioc maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú faoi 2030, go mbainfidh sé amach a chuspóir maidir leis an aeráidneodracht faoi 2050, ar a dhéanaí, agus go gcomhlíonfaidh sé an aidhm maidir le hastaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119, chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras. Féachtar le cúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh aghaidh a thabhairt ar an éagothroime atá ann faoi láthair idir soláthar agus éileamh lamháltas sa mhargadh. Foráiltear le hAirteagal 3 de Chinneadh (AE) 2015/1814 le hathbhreithniú a dhéanamh ar an gcúlchiste 3 bliana tar éis dó teacht i bhfeidhm, agus aird faoi leith tugtha ar an bhfigiúr céatadáin chun líon na lamháltas atá le cur i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh a shocrú, chomh maith leis an tairseach le haghaidh líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht (TNAC) agus líon na lamháltas atá le scaoileadh ón gcúlchiste. Bunaíodh an tairseach reatha lena gcinntear lamháltais a chur i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh in 2018, leis an athbhreithniú deireanach ar CTA AE, agus tá an fachtóir laghdaithe línigh á mhéadú leis an Treoir seo. Dá bhrí sin, mar chuid den athbhreithniú rialta ar fheidhmiú chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh freisin ar an ngá atá le coigeartú féideartha ar an tairseach sin, i gcomhréir leis an bhfachtóir líneach dá dtagraítear in Airteagal 9 de Threoir 2003/87/CE. |
| --- | --- |

(101)

Tá sé ríthábhachtach go mbeidh CTA AE dea-fheidhmiúil athchóirithe ann, ina mbeidh ionstraim lena ndéanfar an margadh a chobhsú, chun go mbainfidh an tAontas amach an sprioc maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú faoi 2030, go mbainfidh sé amach a chuspóir maidir leis an aeráidneodracht faoi 2050, ar a dhéanaí, agus go gcomhlíonfaidh sé an aidhm maidir le hastaíochtaí diúltacha a bhaint amach ina dhiaidh sin mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119, chomh maith le cuspóirí Chomhaontú Pháras. Féachtar le cúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh aghaidh a thabhairt ar an éagothroime atá ann faoi láthair idir soláthar agus éileamh lamháltas sa mhargadh. Foráiltear le hAirteagal 3 de Chinneadh (AE) 2015/1814 le hathbhreithniú a dhéanamh ar an gcúlchiste 3 bliana tar éis dó teacht i bhfeidhm, agus aird faoi leith tugtha ar an bhfigiúr céatadáin chun líon na lamháltas atá le cur i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh a shocrú, chomh maith leis an tairseach le haghaidh líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht (TNAC) agus líon na lamháltas atá le scaoileadh ón gcúlchiste. Bunaíodh an tairseach reatha lena gcinntear lamháltais a chur i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh in 2018, leis an athbhreithniú deireanach ar CTA AE, agus tá an fachtóir laghdaithe línigh á mhéadú leis an Treoir seo. Dá bhrí sin, mar chuid den athbhreithniú rialta ar fheidhmiú chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh freisin ar an ngá atá le coigeartú féideartha ar an tairseach sin, i gcomhréir leis an bhfachtóir líneach dá dtagraítear in Airteagal 9 de Threoir 2003/87/CE.

| (102) | I bhfianaise an ghá atá le comhartha infheistíochta níos láidre a léiriú maidir le hastaíochtaí a laghdú ar bhealach costéifeachtach agus d’fhonn CTA AE a neartú, ba cheart Cinneadh (AE) 2015/1814 a leasú chun go méadófar an ráta céatadáin lena gcinntear líon na lamháltas atá le cur i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh gach bliain. Ina theannta sin, le haghaidh leibhéal níos ísle de TNAC, ba cheart an iontógáil a bheith comhionann leis an difríocht idir TNAC agus an tairseach lena gcinntear an iontógáil lamháltas. Sheachnófaí leis sin an éiginnteacht shuntasach maidir leis na méideanna ceantála a leanann nuair atá an TNAC gar don tairseach, agus ag an am céanna d’áiritheodh sé go mbainfeadh an barrachas amach an bandaleithead méide ar laistigh de a mheastar go bhfuil an margadh carbóin ag feidhmiú ar bhealach cothrom. |
| --- | --- |

(102)

I bhfianaise an ghá atá le comhartha infheistíochta níos láidre a léiriú maidir le hastaíochtaí a laghdú ar bhealach costéifeachtach agus d’fhonn CTA AE a neartú, ba cheart Cinneadh (AE) 2015/1814 a leasú chun go méadófar an ráta céatadáin lena gcinntear líon na lamháltas atá le cur i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh gach bliain. Ina theannta sin, le haghaidh leibhéal níos ísle de TNAC, ba cheart an iontógáil a bheith comhionann leis an difríocht idir TNAC agus an tairseach lena gcinntear an iontógáil lamháltas. Sheachnófaí leis sin an éiginnteacht shuntasach maidir leis na méideanna ceantála a leanann nuair atá an TNAC gar don tairseach, agus ag an am céanna d’áiritheodh sé go mbainfeadh an barrachas amach an bandaleithead méide ar laistigh de a mheastar go bhfuil an margadh carbóin ag feidhmiú ar bhealach cothrom.

| (103) | Ina theannta sin, chun a áirithiú go mbeidh an leibhéal lamháltas atá fós i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh tar éis an neamhbhailíochtaithe intuartha, níor cheart go mbeadh neamhbhailíochtú lamháltas sa chúlchiste ag brath a thuilleadh ar mhéideanna ceantála na bliana roimhe. Dá bhrí sin, ba cheart an líon lamháltas sa chúlchiste a fheistiú ar leibhéal 400 milliún lamháltas, a chomhfhreagraíonn don íostairseach le haghaidh luach an TNAC. |
| --- | --- |

(103)

Ina theannta sin, chun a áirithiú go mbeidh an leibhéal lamháltas atá fós i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh tar éis an neamhbhailíochtaithe intuartha, níor cheart go mbeadh neamhbhailíochtú lamháltas sa chúlchiste ag brath a thuilleadh ar mhéideanna ceantála na bliana roimhe. Dá bhrí sin, ba cheart an líon lamháltas sa chúlchiste a fheistiú ar leibhéal 400 milliún lamháltas, a chomhfhreagraíonn don íostairseach le haghaidh luach an TNAC.

| (104) | Tá sé léirithe freisin leis an anailís ar an measúnú tionchair a ghabhann leis an togra le haghaidh na Treorach seo gur cheart an glanéileamh ón eitlíocht a chur san áireamh sa TNAC. Ina theannta sin, ós rud é gur féidir lamháltais eitlíochta a úsáid ar an mbealach céanna le lamháltais ghinearálta, dá gcuirfí eitlíocht san áireamh sa chúlchiste, is uirlis níos cruinne, agus dá bharr sin uirlis níos fearr a bheadh ann chun cobhsaíocht an mhargaidh a áirithiú. Ba cheart astaíochtaí eitlíochta agus lamháltais a eisítear i leith eitlíochta amhail an bhliain tar éis don Treoir seo teacht i bhfeidhm, a chur san áireamh agus an TNAC á ríomh. |
| --- | --- |

(104)

Tá sé léirithe freisin leis an anailís ar an measúnú tionchair a ghabhann leis an togra le haghaidh na Treorach seo gur cheart an glanéileamh ón eitlíocht a chur san áireamh sa TNAC. Ina theannta sin, ós rud é gur féidir lamháltais eitlíochta a úsáid ar an mbealach céanna le lamháltais ghinearálta, dá gcuirfí eitlíocht san áireamh sa chúlchiste, is uirlis níos cruinne, agus dá bharr sin uirlis níos fearr a bheadh ann chun cobhsaíocht an mhargaidh a áirithiú. Ba cheart astaíochtaí eitlíochta agus lamháltais a eisítear i leith eitlíochta amhail an bhliain tar éis don Treoir seo teacht i bhfeidhm, a chur san áireamh agus an TNAC á ríomh.

| (105) | Chun ríomh an TNAC a shoiléiriú ba cheart a shonrú le Cinneadh (AE) 2015/1814 nár cheart ach lamháltais a eisítear agus nach gcuirtear i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh a chur san áireamh i soláthar na lamháltas. Ina theannta sin, níor cheart a thuilleadh go ndéanfadh an fhoirmle líon na lamháltas atá i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh a bhaint den soláthar lamháltas. Ní bheadh aon tionchar ábhartha ag an athrú sin ar thoradh ríomh an TNAC, lena n-áirítear ar ríomh NAC nó ar ríomhanna TNAC nó ar an gcúlchiste san am atá thart. |
| --- | --- |

(105)

Chun ríomh an TNAC a shoiléiriú ba cheart a shonrú le Cinneadh (AE) 2015/1814 nár cheart ach lamháltais a eisítear agus nach gcuirtear i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh a chur san áireamh i soláthar na lamháltas. Ina theannta sin, níor cheart a thuilleadh go ndéanfadh an fhoirmle líon na lamháltas atá i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh a bhaint den soláthar lamháltas. Ní bheadh aon tionchar ábhartha ag an athrú sin ar thoradh ríomh an TNAC, lena n-áirítear ar ríomh NAC nó ar ríomhanna TNAC nó ar an gcúlchiste san am atá thart.

| (106) | Chun riosca na héagothroime idir soláthar agus éileamh a mhaolú i ndáil le tosú na trádála astaíochtaí i gcomhair earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise, agus chun é a dhéanamh níos frithsheasmhaí i gcoinne suaití margaidh, ba cheart meicníocht riail-bhunaithe chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh a chur i bhfeidhm ar na hearnálacha sin. Chun go mbeadh an cúlchiste ag feidhmiú ó thús an chórais, ba cheart é a bhunú le maoiniú tosaigh de 600 milliún lamháltas um thrádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise. Ba cheart go mbeadh na híostairseacha agus na huastairseacha tosaigh, a spreagann scaoileadh nó iontógáil lamháltas ón gcúlchiste, faoi réir clásail athbhreithnithe ghinearálta. Ba cheart cloí le rialacha an chúlchiste le haghaidh earnálacha eile i gcás gnéithe eile amhail an TNAC nó méid na lamháltas arna scaoileadh nó arna gcur sa chúlchiste. |
| --- | --- |

(106)

Chun riosca na héagothroime idir soláthar agus éileamh a mhaolú i ndáil le tosú na trádála astaíochtaí i gcomhair earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise, agus chun é a dhéanamh níos frithsheasmhaí i gcoinne suaití margaidh, ba cheart meicníocht riail-bhunaithe chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh a chur i bhfeidhm ar na hearnálacha sin. Chun go mbeadh an cúlchiste ag feidhmiú ó thús an chórais, ba cheart é a bhunú le maoiniú tosaigh de 600 milliún lamháltas um thrádáil astaíochtaí in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise. Ba cheart go mbeadh na híostairseacha agus na huastairseacha tosaigh, a spreagann scaoileadh nó iontógáil lamháltas ón gcúlchiste, faoi réir clásail athbhreithnithe ghinearálta. Ba cheart cloí le rialacha an chúlchiste le haghaidh earnálacha eile i gcás gnéithe eile amhail an TNAC nó méid na lamháltas arna scaoileadh nó arna gcur sa chúlchiste.

| (107) | Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na Treorach seo, eadhon laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a chur chun cinn ar bhealach costéifeachtach agus éifeachtúil ó thaobh an gheilleagair de agus ar bhealach atá i gcomhréir leis an sprioc maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú faoi 2030 trí bhíthin sásra leathnaithe agus leasaithe margadhbhunaithe uile-Aontais, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fairsinge agus a héifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú. |
| --- | --- |

(107)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na Treorach seo, eadhon laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa a chur chun cinn ar bhealach costéifeachtach agus éifeachtúil ó thaobh an gheilleagair de agus ar bhealach atá i gcomhréir leis an sprioc maidir le glanastaíochtaí gás ceaptha teasa ar fud an gheilleagair a laghdú faoi 2030 trí bhíthin sásra leathnaithe agus leasaithe margadhbhunaithe uile-Aontais, a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a fairsinge agus a héifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

| (108) | Ba cheart, dá bhrí sin, Treoir 2003/87/CE agus Cinneadh (AE) 2015/1814 a leasú dá réir sin, |
| --- | --- |

(108)

Ba cheart, dá bhrí sin, Treoir 2003/87/CE agus Cinneadh (AE) 2015/1814 a leasú dá réir sin,

TAR ÉIS AN TREOIR SEO A GHLACADH:

Airteagal 1

Leasuithe ar Threoir 2003/87/CE

Leasaítear Treoir 2003/87/CE mar a leanas:

| (1) | in Airteagal 1, cuirtear an méid a leanas in ionad an dara mír:

  ‘Foráiltear leis an Treoir seo freisin go méadófar na laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa chun cur leis na leibhéil laghduithe a mheastar a bheith riachtanach ó thaobh na heolaíochta de chun athrú aeráide contúirteach a sheachaint. Rannchuidíonn sé le cuspóir an Aontais maidir le haeráidneodracht agus a spriocanna aeráide a bhaint amach mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*1) agus, ar an gcaoi sin, rannchuidíonn sé le cuspóirí Chomhaontú Pháras (*2).

  (*1)  Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’) (IO L 243, 9.7.2021, lch. 1)."


  (*2)  
  IO L 282, 19.10.2016, lch. 4.’;" |
| --- | --- |

(1)

in Airteagal 1, cuirtear an méid a leanas in ionad an dara mír:

‘Foráiltear leis an Treoir seo freisin go méadófar na laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa chun cur leis na leibhéil laghduithe a mheastar a bheith riachtanach ó thaobh na heolaíochta de chun athrú aeráide contúirteach a sheachaint. Rannchuidíonn sé le cuspóir an Aontais maidir le haeráidneodracht agus a spriocanna aeráide a bhaint amach mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*1) agus, ar an gcaoi sin, rannchuidíonn sé le cuspóirí Chomhaontú Pháras (*2).

*1

*2

(*1)  Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’) (IO L 243, 9.7.2021, lch. 1)."

*1

(*2)  
  IO L 282, 19.10.2016, lch. 4.’;"

*2

| (2) | in Airteagal 2, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 1 agus 2:

  ‘1.   Beidh Feidhm ag an Treoir seo maidir leis na gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinní I agus III, agus maidir leis na gáis cheaptha teasa a liostaítear in Iarscríbhinn II. I gcás, maidir le suiteáil atá cuimsithe faoi raon feidhme CTA AE de thoradh aonaid dócháin a oibriú lena ngabhann ionchur teirmeach rátáilte iomlán a sháraíonn 20 MW, go n-athraíonn sí a cuid próiseas táirgthe chun a hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus nach sroicheann sí an tairseach sin a thuilleadh, tabharfaidh an Ballstát ina bhfuil an suiteáil sin rogha don oibreoir fanacht faoi raon feidhme EU ETS go dtí deireadh na tréimhse 5 bliana reatha agus deireadh na chéad tréimhse 5 bliana eile ina dhiaidh sin dá dtagraítear in Airteagal 11(1), an dara fomhír, tar éis athrú a dhéanamh ar a próisis táirgthe. Féadfaidh oibreoir na suiteála sin a chinneadh go bhfuil an tsuiteáil le fanacht faoi raon feidhme CTA AE go dtí deireadh na tréimhse 5 bliana reatha amháin nó go dtí deireadh na tréimhse 5 bliana ina dhiaidh sin freisin, tar éis athrú a dhéanamh ar a próisis táirgthe. Tabharfaidh an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoi athruithe i gcomparáid leis an liosta a chuirfear faoi bhráid an Choimisiúin de bhun Airteagal 11(1).


  2.   Beidh feidhm ag an Treoir seo gan dochar d’aon cheanglais de bhun Threoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*3).


  (*3)  Treoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (cosc agus rialú comhtháite ar thruailliú) (IO L 334, 17.12.2010, lch. 17).’;" |
| --- | --- |

(2)

in Airteagal 2, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 1 agus 2:

‘1.   Beidh Feidhm ag an Treoir seo maidir leis na gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinní I agus III, agus maidir leis na gáis cheaptha teasa a liostaítear in Iarscríbhinn II. I gcás, maidir le suiteáil atá cuimsithe faoi raon feidhme CTA AE de thoradh aonaid dócháin a oibriú lena ngabhann ionchur teirmeach rátáilte iomlán a sháraíonn 20 MW, go n-athraíonn sí a cuid próiseas táirgthe chun a hastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus nach sroicheann sí an tairseach sin a thuilleadh, tabharfaidh an Ballstát ina bhfuil an suiteáil sin rogha don oibreoir fanacht faoi raon feidhme EU ETS go dtí deireadh na tréimhse 5 bliana reatha agus deireadh na chéad tréimhse 5 bliana eile ina dhiaidh sin dá dtagraítear in Airteagal 11(1), an dara fomhír, tar éis athrú a dhéanamh ar a próisis táirgthe. Féadfaidh oibreoir na suiteála sin a chinneadh go bhfuil an tsuiteáil le fanacht faoi raon feidhme CTA AE go dtí deireadh na tréimhse 5 bliana reatha amháin nó go dtí deireadh na tréimhse 5 bliana ina dhiaidh sin freisin, tar éis athrú a dhéanamh ar a próisis táirgthe. Tabharfaidh an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoi athruithe i gcomparáid leis an liosta a chuirfear faoi bhráid an Choimisiúin de bhun Airteagal 11(1).

2.   Beidh feidhm ag an Treoir seo gan dochar d’aon cheanglais de bhun Threoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*3).

(*3)  Treoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (cosc agus rialú comhtháite ar thruailliú) (IO L 334, 17.12.2010, lch. 17).’;"

*3

| (3) | leasaítear Airteagal 3 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (b):






  ‘(b) | ciallaíonn ‘astaíochtaí’ gáis cheaptha teasa a scaoileadh san atmaisféar ó fhoinsí i suiteáil nó a scaoileadh ó aerárthach ag gabháil do ghníomhaíocht eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I nó ó longa atá ag gabháil do ghníomhaíocht mhuiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I de na gáis a shonraítear i leith na gníomhaíochta sin, nó ciallaíonn sé gáis cheaptha teasa lena gcomhfhreagraítear don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a scaoileadh;’; |
| --- | --- | --- | --- |

(3)

leasaítear Airteagal 3 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (b):

‘(b)

ciallaíonn ‘astaíochtaí’ gáis cheaptha teasa a scaoileadh san atmaisféar ó fhoinsí i suiteáil nó a scaoileadh ó aerárthach ag gabháil do ghníomhaíocht eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I nó ó longa atá ag gabháil do ghníomhaíocht mhuiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I de na gáis a shonraítear i leith na gníomhaíochta sin, nó ciallaíonn sé gáis cheaptha teasa lena gcomhfhreagraítear don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a scaoileadh;’;

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (d):






  ‘(d) | ciallaíonn ‘cead astaíochtaí gás ceaptha teasa’ an cead a eisítear i gcomhréir le hAirteagail 5, 6 agus 30b;’; |
| --- | --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (d):

‘(d)

ciallaíonn ‘cead astaíochtaí gás ceaptha teasa’ an cead a eisítear i gcomhréir le hAirteagail 5, 6 agus 30b;’;

| (c) | scriostar pointe (u); |
| --- | --- |

(c)

scriostar pointe (u);

| (d) | cuirtear na pointí seo a leanas léi:






  ‘(w) | ciallaíonn ‘cuideachta loingseoireachta’ an longúinéir nó aon eagraíocht nó duine eile, amhail an bainisteoir nó an cairtfhostóir forléasta, a ghlac an fhreagracht as oibriú na loinge ón longúinéir; agus ar an bhfreagracht sin a ghlacadh, a d’aontaigh dul i gceann na ndualgas agus na bhfreagrachtaí go léir arna bhforchur leis an gCód Idirnáisiúnta um Bainistíocht Sábháilteachta, a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 336/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*4); |
| --- | --- | --- |

(d)

cuirtear na pointí seo a leanas léi:

‘(w)

ciallaíonn ‘cuideachta loingseoireachta’ an longúinéir nó aon eagraíocht nó duine eile, amhail an bainisteoir nó an cairtfhostóir forléasta, a ghlac an fhreagracht as oibriú na loinge ón longúinéir; agus ar an bhfreagracht sin a ghlacadh, a d’aontaigh dul i gceann na ndualgas agus na bhfreagrachtaí go léir arna bhforchur leis an gCód Idirnáisiúnta um Bainistíocht Sábháilteachta, a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (CE) Uimh. 336/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*4);

*4

| (x) | ciallaíonn ‘muiraistear’ muiraistear mar a shainítear in Airteagal 3, pointe (c), de Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*5); |
| --- | --- |

(x)

ciallaíonn ‘muiraistear’ muiraistear mar a shainítear in Airteagal 3, pointe (c), de Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*5);

*5

| (y) | ciallaíonn ‘údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta’ an t-údarás atá freagrach as CTA AE a riar i leith cuideachta loingseoireachta i gcomhréir le hAirteagal 3gf; |
| --- | --- |

(y)

ciallaíonn ‘údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta’ an t-údarás atá freagrach as CTA AE a riar i leith cuideachta loingseoireachta i gcomhréir le hAirteagal 3gf;

| (z) | ciallaíonn ‘calafort cuarda’ an calafort ina stopann long chun lastas a luchtú nó a dhíluchtú nó chun paisinéirí a bhordáil nó a dhíbhordáil, nó an calafort ina stopann long amach ón gcósta chun an criú a shaoradh; ina stopann long chun críocha athbhreoslaithe, soláthairtí a fháil, uainíocht a dhéanamh ar chriú loinge nach long amach ón gcósta í, dul i nduga tirim nó obair dheisiúcháin a dhéanamh ar an long, ar a cuid trealaimh, nó orthu araon, stopanna i gcalafort toisc go dteastaíonn cabhair ón long nó toisc í a bheith i nguais, aistrithe long-go-long a dhéantar lasmuigh de chalafoirt, stopanna chun críche foscadh a fháil ón doineann nó a bhfuil gá leo i ngeall ar ghníomhaíochtaí cuardaigh agus tarrthála, agus chun na críche sin amháin, agus stopanna arna ndéanamh ag longa coimeádán i gcalafort trasloingsithe coimeádán comharsanachta a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 3ga(2); |
| --- | --- |

(z)

ciallaíonn ‘calafort cuarda’ an calafort ina stopann long chun lastas a luchtú nó a dhíluchtú nó chun paisinéirí a bhordáil nó a dhíbhordáil, nó an calafort ina stopann long amach ón gcósta chun an criú a shaoradh; ina stopann long chun críocha athbhreoslaithe, soláthairtí a fháil, uainíocht a dhéanamh ar chriú loinge nach long amach ón gcósta í, dul i nduga tirim nó obair dheisiúcháin a dhéanamh ar an long, ar a cuid trealaimh, nó orthu araon, stopanna i gcalafort toisc go dteastaíonn cabhair ón long nó toisc í a bheith i nguais, aistrithe long-go-long a dhéantar lasmuigh de chalafoirt, stopanna chun críche foscadh a fháil ón doineann nó a bhfuil gá leo i ngeall ar ghníomhaíochtaí cuardaigh agus tarrthála, agus chun na críche sin amháin, agus stopanna arna ndéanamh ag longa coimeádán i gcalafort trasloingsithe coimeádán comharsanachta a liostaítear sa ghníomh cur chun feidhme arna ghlacadh de bhun Airteagal 3ga(2);

| (aa) | ciallaíonn ‘long chúrsála’ long paisinéirí nach bhfuil deic lastais uirthi agus atá deartha go heisiach chun paisinéirí a iompar ar bhonn tráchtála i gcóiríocht thar oíche le linn muiraistir; |
| --- | --- |

(aa)

ciallaíonn ‘long chúrsála’ long paisinéirí nach bhfuil deic lastais uirthi agus atá deartha go heisiach chun paisinéirí a iompar ar bhonn tráchtála i gcóiríocht thar oíche le linn muiraistir;

| (ab) | ciallaíonn ‘conradh le haghaidh difríochta’ nó ‘CD’ conradh idir an Coimisiún agus táirgeoir táirge ísealcharbóin nó táirge saor ó charbón, arna roghnú trí shásra tairisceana iomaíoch amhail ceant, agus faoina soláthraítear tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht don táirgeoir lena gcumhdaítear an difríocht idir an praghas buaiteach, ar a dtugtar an praghas ceangail freisin, ar thaobh amháin, agus praghas tagartha a dhíorthaítear ó phraghas an táirge táirgthe ísealcharbóin nó saor ó charbón, praghas margaidh dlúththáirge ionaid, nó teaglaim den dá phraghas sin, ar an taobh eile; |
| --- | --- |

(ab)

ciallaíonn ‘conradh le haghaidh difríochta’ nó ‘CD’ conradh idir an Coimisiún agus táirgeoir táirge ísealcharbóin nó táirge saor ó charbón, arna roghnú trí shásra tairisceana iomaíoch amhail ceant, agus faoina soláthraítear tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht don táirgeoir lena gcumhdaítear an difríocht idir an praghas buaiteach, ar a dtugtar an praghas ceangail freisin, ar thaobh amháin, agus praghas tagartha a dhíorthaítear ó phraghas an táirge táirgthe ísealcharbóin nó saor ó charbón, praghas margaidh dlúththáirge ionaid, nó teaglaim den dá phraghas sin, ar an taobh eile;

| (ac) | ciallaíonn ‘conradh carbóin le haghaidh difríochta’ nó ‘CCD’ conradh idir an Coimisiún agus táirgeoir táirge ísealcharbóin nó táirge saor ó charbón,arna roghnú trí shásra tairisceana iomaíoch amhail ceant, agus faoina soláthraítear tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht don táirgeoir lena gcumhdaítear an difríocht idir an praghas buaiteach, ar a dtugtar an praghas ceangail freisin, ar thaobh amháin, agus praghas tagartha a dhíorthaítear ó mheánphraghas na lamháltas, ar an taobh eile; |
| --- | --- |

(ac)

ciallaíonn ‘conradh carbóin le haghaidh difríochta’ nó ‘CCD’ conradh idir an Coimisiún agus táirgeoir táirge ísealcharbóin nó táirge saor ó charbón,arna roghnú trí shásra tairisceana iomaíoch amhail ceant, agus faoina soláthraítear tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht don táirgeoir lena gcumhdaítear an difríocht idir an praghas buaiteach, ar a dtugtar an praghas ceangail freisin, ar thaobh amháin, agus praghas tagartha a dhíorthaítear ó mheánphraghas na lamháltas, ar an taobh eile;

| (ad) | ciallaíonn ‘conradh préimhe seasta’ conradh idir an Coimisiún agus táirgeoir táirge ísealcharbóin nó táirge saor ó charbón, arna roghnú trí shásra tairisceana iomaíoch amhail ceant, agus faoina soláthraítear tacaíocht don táirgeoir i bhfoirm méid sheasta in aghaidh an aonaid den táirge táirgthe; |
| --- | --- |

(ad)

ciallaíonn ‘conradh préimhe seasta’ conradh idir an Coimisiún agus táirgeoir táirge ísealcharbóin nó táirge saor ó charbón, arna roghnú trí shásra tairisceana iomaíoch amhail ceant, agus faoina soláthraítear tacaíocht don táirgeoir i bhfoirm méid sheasta in aghaidh an aonaid den táirge táirgthe;

| (ae) | chun críocha Chaibidil IVa, ciallaíonn ‘eintiteas rialáilte’ aon duine nádúrtha nó duine dlítheanach, seachas tomhaltóir deiridh na mbreoslaí, a bhíonn ag gabháil den ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III agus a thagann faoi réim ceann amháin de na catagóirí seo a leanas:






  (i) | i gcás ina dtéann an breosla trí thrádstóras cánach mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe 11, de Threoir (AE) 2020/262 (*6) ón gComhairle, an coimeádaí údaraithe trádstórais mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe 1, den Treoir sin, atá faoi dhliteanas an dleacht mháil a íoc atá inmhuirearaithe de bhun Airteagal 7 den Treoir sin; |
| --- | --- | --- |

(ae)

chun críocha Chaibidil IVa, ciallaíonn ‘eintiteas rialáilte’ aon duine nádúrtha nó duine dlítheanach, seachas tomhaltóir deiridh na mbreoslaí, a bhíonn ag gabháil den ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III agus a thagann faoi réim ceann amháin de na catagóirí seo a leanas:

(i)

i gcás ina dtéann an breosla trí thrádstóras cánach mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe 11, de Threoir (AE) 2020/262 (*6) ón gComhairle, an coimeádaí údaraithe trádstórais mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe 1, den Treoir sin, atá faoi dhliteanas an dleacht mháil a íoc atá inmhuirearaithe de bhun Airteagal 7 den Treoir sin;

*6

| (ii) | mura bhfuil pointe (i) den phointe seo infheidhme, aon duine eile atá faoi dhliteanas an dleacht mháil a íoc atá inmhuirearaithe de bhun Airteagal 7 de Threoir (AE) 2020/262 nó Airteagal 21(5), an chéad fhomhír, de Threoir 2003/96/CE ón gComhairle (*7) i leith na mbreoslaí a chumhdaítear le Caibidil IVa den Treoir seo; |
| --- | --- |

(ii)

mura bhfuil pointe (i) den phointe seo infheidhme, aon duine eile atá faoi dhliteanas an dleacht mháil a íoc atá inmhuirearaithe de bhun Airteagal 7 de Threoir (AE) 2020/262 nó Airteagal 21(5), an chéad fhomhír, de Threoir 2003/96/CE ón gComhairle (*7) i leith na mbreoslaí a chumhdaítear le Caibidil IVa den Treoir seo;

*7

| (iii) | mura bhfuil pointí (i) agus (ii) den phointe seo infheidhme, aon duine eile atá le clárú ag údaráis inniúla ábhartha an Bhallstáit chun críche a bheith faoi dliteanas an dleacht mháil a íoc, lena n-áirítear aon duine atá díolmhaithe ón dleacht mháil a íoc, dá dtagraítear in Airteagal 21(5), an ceathrú fomhír, de Threoir 2003/96/CE; |
| --- | --- |

(iii)

mura bhfuil pointí (i) agus (ii) den phointe seo infheidhme, aon duine eile atá le clárú ag údaráis inniúla ábhartha an Bhallstáit chun críche a bheith faoi dliteanas an dleacht mháil a íoc, lena n-áirítear aon duine atá díolmhaithe ón dleacht mháil a íoc, dá dtagraítear in Airteagal 21(5), an ceathrú fomhír, de Threoir 2003/96/CE;

| (iv) | mura bhfuil pointí (i), (ii) agus (iii) infheidhme, nó i gcás ina mbeidh roinnt daoine i gcomhpháirt agus go leithleach faoi dhliteanas an dleacht mháil chéanna a íoc, aon duine eile arna ainmniú ag Ballstát; |
| --- | --- |

(iv)

mura bhfuil pointí (i), (ii) agus (iii) infheidhme, nó i gcás ina mbeidh roinnt daoine i gcomhpháirt agus go leithleach faoi dhliteanas an dleacht mháil chéanna a íoc, aon duine eile arna ainmniú ag Ballstát;

| (af) | chun críocha Chaibidil IVa den Treoir seo, ciallaíonn ‘breosla’ aon táirge fuinnimh dá dtagraítear in Airteagal 2(1) de Threoir 2003/96/CE, lena n-áirítear breoslaí a liostaítear i dTábla A agus Tábla C d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin, chomh maith le haon táirge eile arna bheartú lena úsáid, arna thairiscint le díol nó arna úsáid mar bhreosla mótair nó mar bhreosla téimh mar a shonraítear in Airteagal 2(3) den Treoir sin, lena n-áirítear táirgeadh leictreachais; |
| --- | --- |

(af)

chun críocha Chaibidil IVa den Treoir seo, ciallaíonn ‘breosla’ aon táirge fuinnimh dá dtagraítear in Airteagal 2(1) de Threoir 2003/96/CE, lena n-áirítear breoslaí a liostaítear i dTábla A agus Tábla C d’Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir sin, chomh maith le haon táirge eile arna bheartú lena úsáid, arna thairiscint le díol nó arna úsáid mar bhreosla mótair nó mar bhreosla téimh mar a shonraítear in Airteagal 2(3) den Treoir sin, lena n-áirítear táirgeadh leictreachais;

| (ag) | chun críocha Chaibidil IVa den Treoir seo, ciallaíonn ‘scaoileadh lena dtomhailt’ scaoileadh lena dtomhailt mar a shainmhínítear in Airteagal 6(3) de Threoir (AE) 2020/262; |
| --- | --- |

(ag)

chun críocha Chaibidil IVa den Treoir seo, ciallaíonn ‘scaoileadh lena dtomhailt’ scaoileadh lena dtomhailt mar a shainmhínítear in Airteagal 6(3) de Threoir (AE) 2020/262;

| (ah) | chun críocha Chaibidil IVa, ciallaíonn ‘praghas gáis TTF’ praghas an chonartha mí chun tosaigh le haghaidh todhchaíochtaí gáis arna thrádáil ag Pointe Trádála Fíorúil na Saoráide Aistrithe Teidil (TTF), arna oibriú ag Gasunie Transport Services B.V.; |
| --- | --- |

(ah)

chun críocha Chaibidil IVa, ciallaíonn ‘praghas gáis TTF’ praghas an chonartha mí chun tosaigh le haghaidh todhchaíochtaí gáis arna thrádáil ag Pointe Trádála Fíorúil na Saoráide Aistrithe Teidil (TTF), arna oibriú ag Gasunie Transport Services B.V.;

| (ai) | chun críocha Chaibidil IVa, ciallaíonn ‘praghas amhola Brent’ praghas todhchaíochtaí mí chun tosaigh le haghaidh amhola, arna úsáid mar phraghas tagarmhairc do cheannach ola. |
| --- | --- |

(ai)

chun críocha Chaibidil IVa, ciallaíonn ‘praghas amhola Brent’ praghas todhchaíochtaí mí chun tosaigh le haghaidh amhola, arna úsáid mar phraghas tagarmhairc do cheannach ola.

(*4)  Rialachán (CE) Uimh. 336/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Feabhra 2006 maidir le cur chun feidhme an Chóid Idirnáisiúnta um Bainistíocht Sábháilteachta sa Chomhphobal agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 3051/95 (IO L 64, 4.3.2006, lch. 1)."

*4

(*5)  Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2015 maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin ó mhuiriompar, agus lena leasaítear Treoir 2009/16/CE (IO L 123, 19.5.2015, lch. 55);"

*5

(*6)  Treoir (AE) 2020/262 ón gComhairle an 19 Nollaig 2019 lena leagtar síos na socruithe ginearálta maidir le dleacht mháil (IO L 58, 27.2.2020, lch. 4.)"

*6

(*7)  Treoir 2003/96/CE ón gComhairle an 27 Deireadh Fómhair 2003 lena ndéantar athstruchtúrú ar an gcreat Comhphobail le haghaidh cáin a ghearradh ar tháirgí fuinnimh agus ar leictreachas (IO L 283, 31.10.2003, lch. 51).’;"

*7

| (4) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad theideal Chaibidil II:

  ‘Eitlíocht agus Muiriompar’; |
| --- | --- |

(4)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad theideal Chaibidil II:

‘Eitlíocht agus Muiriompar’;

| (5) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 3a:

  ‘Airteagal 3a
  Raon feidhme
  Beidh feidhm ag Airteagail 3b go 3g maidir le leithdháileadh agus eisiúint lamháltas i ndáil leis na gníomhaíochtaí eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I. Beidh feidhm ag Airteagail 3ga go 3gg i ndáil leis na gníomhaíochtaí muiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I.’
  ; |
| --- | --- |

(5)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 3a:

‘Airteagal 3a

Raon feidhme

Beidh feidhm ag Airteagail 3b go 3g maidir le leithdháileadh agus eisiúint lamháltas i ndáil leis na gníomhaíochtaí eitlíochta a liostaítear in Iarscríbhinn I. Beidh feidhm ag Airteagail 3ga go 3gg i ndáil leis na gníomhaíochtaí muiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I.’

| (6) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 3g:

  ‘Airteagal 3g
  Pleananna faireacháin agus tuairiscithe
  Áiritheoidh an Ballstát riaracháin go gcuirfidh gach oibreoir aerárthaigh plean faireacháin ina leagtar amach bearta chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí agus go bhformheasfaidh an t-údarás inniúil na pleananna sin i gcomhréir leis na hionstraimí cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14.’
  ; |
| --- | --- |

(6)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 3g:

‘Airteagal 3g

Pleananna faireacháin agus tuairiscithe

Áiritheoidh an Ballstát riaracháin go gcuirfidh gach oibreoir aerárthaigh plean faireacháin ina leagtar amach bearta chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí agus go bhformheasfaidh an t-údarás inniúil na pleananna sin i gcomhréir leis na hionstraimí cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14.’

| (7) | cuirtear na hAirteagail seo a leanas isteach:

  ‘Airteagal 3ga
  Raon feidhme an chur i bhfeidhm maidir le gníomhaíochtaí muiriompair

  1.   Beidh feidhm ag leithdháileadh na lamháltas agus cur i bhfeidhm na gceanglas tabhairt suas i leith gníomhaíochtaí muiriompair i leith caoga faoin gcéad (50 %) de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a imíonn ó chalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit agus a thagann isteach i gcalafort cuarda lasmuigh de dhlínse Ballstáit, caoga faoin gcéad (50 %) de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a imíonn ó chalafort cuarda lasmuigh de dhlínse Ballstáit agus a thagann isteach i gcalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit, céad faoin gcéad (100 %) de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a imíonn ó chalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit agus a thagann isteach i gcalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit, agus céad faoin gcéad (100 %) de na hastaíochtaí ó longa laistigh de chalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit.


  2.   Déanfaidh an Coimisiún, faoin 31 Nollaig 2023, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, liosta de na calafoirt thrasloingsithe coimeádán chomharsanacha a bhunú agus an liosta sin a thabhairt cothrom le dáta faoin 31 Nollaig gach 2 bhliain ina dhiaidh sin.
  Liostófar sna gníomhartha cur chun feidhme sin calafort mar calafort trasloingsithe coimeádán comharsanachta ina bhfuil sciar an trasloingsithe de choimeádáin, arna thomhas in aonaid choibhéiseacha fiche troigh, níos mó ná 65 % de thrácht iomlán coimeádáin an chalafoirt sin le linn na tréimhse 12 mhí is déanaí a bhfuil sonraí ábhartha ar fáil ina leith agus i gcás ina bhfuil an calafort sin lonnaithe lasmuigh den Aontas ach níos lú ná 300 muirmhíle ó chalafort atá faoi dhlínse Ballstáit. Chun críocha na míre seo, measfar gur trasloingsíodh coimeádáin nuair a dhíluchtófar iad ó long go calafort chun iad a luchtú ar long eile agus chun na críche sin amháin. Ní áireofar ar an liosta arna bhunú ag an gCoimisiún de bhun na chéad fhomhíre calafoirt atá lonnaithe i dtríú tír a gcuireann an tríú tír sin bearta atá coibhéiseach leis an Treoir seo i bhfeidhm go héifeachtach ina leith.
  Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).


  3.   Beidh feidhm ag Airteagail 9, 9a agus 10 maidir le gníomhaíochtaí muiriompair ar an gcaoi chéanna agus atá feidhm acu maidir le gníomhaíochtaí eile a chumhdaítear le CTA AE ach amháin leis an eisceacht seo a leanas maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 10.
  Go dtí an 31 Nollaig 2030, sannfar sciar lamháltas do Bhallstáit inarb ionann an cóimheas idir líon na gcuideachtaí loingseoireachta a bhí le bheith faoina bhfreagracht de bhun Airteagal 3gf agus a ndaonra faoi seach in 2020, bunaithe ar shonraí atá ar fáil don tréimhse ó 2018 go 2020, agus os cionn 15 chuideachta loingseoireachta in aghaidh an mhilliúin áitritheoir. Beidh cainníocht na lamháltas ag freagairt do 3,5 % de mhéid breise na lamháltas i ngeall ar an méadú ar an uasteorainn le haghaidh iompar muirí dá dtagraítear in Airteagal 9, an tríú mír sa bhliain ábhartha. Do na blianta 2024 agus 2025, déanfar cainníocht na lamháltas a iolrú freisin faoi na céatadáin is infheidhme maidir leis an mbliain ábhartha de bhun Airteagal 3gb, an chéad mhír, pointí (a) agus (b). Ba cheart an t-ioncam ó cheantáil sciar na lamháltas sin a úsáid chun na gcríoch dá dtagraítear in Airteagal 10(3), an chéad fhomhír, pointe (g), maidir leis an earnáil mhuirí, agus pointí (f) agus (i). Dáilfear 50 % de chainníocht na lamháltas i measc na mBallstát ábhartha bunaithe ar sciar na gcuideachtaí loingseoireachta faoina gcúram agus dáilfear an fuílleach orthu ina scaireanna comhionanna.



  Airteagal 3gb
  Céimniú isteach na gceanglas maidir le muiriompar
  Beidh cuideachtaí loingseoireachta faoi dhliteanas lamháltais a thabhairt suas de réir an sceidil seo a leanas:






  (a) | 40 % de na hastaíochtaí fíoraithe a thuairiscítear le haghaidh 2024 a bheadh faoi réir na gceanglas tabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12; |
| --- | --- | --- |

(7)

cuirtear na hAirteagail seo a leanas isteach:

‘Airteagal 3ga

Raon feidhme an chur i bhfeidhm maidir le gníomhaíochtaí muiriompair

1.   Beidh feidhm ag leithdháileadh na lamháltas agus cur i bhfeidhm na gceanglas tabhairt suas i leith gníomhaíochtaí muiriompair i leith caoga faoin gcéad (50 %) de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a imíonn ó chalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit agus a thagann isteach i gcalafort cuarda lasmuigh de dhlínse Ballstáit, caoga faoin gcéad (50 %) de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a imíonn ó chalafort cuarda lasmuigh de dhlínse Ballstáit agus a thagann isteach i gcalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit, céad faoin gcéad (100 %) de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir a imíonn ó chalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit agus a thagann isteach i gcalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit, agus céad faoin gcéad (100 %) de na hastaíochtaí ó longa laistigh de chalafort cuarda faoi dhlínse Ballstáit.

2.   Déanfaidh an Coimisiún, faoin 31 Nollaig 2023, trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme, liosta de na calafoirt thrasloingsithe coimeádán chomharsanacha a bhunú agus an liosta sin a thabhairt cothrom le dáta faoin 31 Nollaig gach 2 bhliain ina dhiaidh sin.

Liostófar sna gníomhartha cur chun feidhme sin calafort mar calafort trasloingsithe coimeádán comharsanachta ina bhfuil sciar an trasloingsithe de choimeádáin, arna thomhas in aonaid choibhéiseacha fiche troigh, níos mó ná 65 % de thrácht iomlán coimeádáin an chalafoirt sin le linn na tréimhse 12 mhí is déanaí a bhfuil sonraí ábhartha ar fáil ina leith agus i gcás ina bhfuil an calafort sin lonnaithe lasmuigh den Aontas ach níos lú ná 300 muirmhíle ó chalafort atá faoi dhlínse Ballstáit. Chun críocha na míre seo, measfar gur trasloingsíodh coimeádáin nuair a dhíluchtófar iad ó long go calafort chun iad a luchtú ar long eile agus chun na críche sin amháin. Ní áireofar ar an liosta arna bhunú ag an gCoimisiún de bhun na chéad fhomhíre calafoirt atá lonnaithe i dtríú tír a gcuireann an tríú tír sin bearta atá coibhéiseach leis an Treoir seo i bhfeidhm go héifeachtach ina leith.

Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).

3.   Beidh feidhm ag Airteagail 9, 9a agus 10 maidir le gníomhaíochtaí muiriompair ar an gcaoi chéanna agus atá feidhm acu maidir le gníomhaíochtaí eile a chumhdaítear le CTA AE ach amháin leis an eisceacht seo a leanas maidir le cur i bhfeidhm Airteagal 10.

Go dtí an 31 Nollaig 2030, sannfar sciar lamháltas do Bhallstáit inarb ionann an cóimheas idir líon na gcuideachtaí loingseoireachta a bhí le bheith faoina bhfreagracht de bhun Airteagal 3gf agus a ndaonra faoi seach in 2020, bunaithe ar shonraí atá ar fáil don tréimhse ó 2018 go 2020, agus os cionn 15 chuideachta loingseoireachta in aghaidh an mhilliúin áitritheoir. Beidh cainníocht na lamháltas ag freagairt do 3,5 % de mhéid breise na lamháltas i ngeall ar an méadú ar an uasteorainn le haghaidh iompar muirí dá dtagraítear in Airteagal 9, an tríú mír sa bhliain ábhartha. Do na blianta 2024 agus 2025, déanfar cainníocht na lamháltas a iolrú freisin faoi na céatadáin is infheidhme maidir leis an mbliain ábhartha de bhun Airteagal 3gb, an chéad mhír, pointí (a) agus (b). Ba cheart an t-ioncam ó cheantáil sciar na lamháltas sin a úsáid chun na gcríoch dá dtagraítear in Airteagal 10(3), an chéad fhomhír, pointe (g), maidir leis an earnáil mhuirí, agus pointí (f) agus (i). Dáilfear 50 % de chainníocht na lamháltas i measc na mBallstát ábhartha bunaithe ar sciar na gcuideachtaí loingseoireachta faoina gcúram agus dáilfear an fuílleach orthu ina scaireanna comhionanna.

Airteagal 3gb

Céimniú isteach na gceanglas maidir le muiriompar

Beidh cuideachtaí loingseoireachta faoi dhliteanas lamháltais a thabhairt suas de réir an sceidil seo a leanas:

(a)

40 % de na hastaíochtaí fíoraithe a thuairiscítear le haghaidh 2024 a bheadh faoi réir na gceanglas tabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12;

| (b) | 70 % de na hastaíochtaí fíoraithe a thuairiscítear le haghaidh 2025 a bheadh faoi réir na gceanglas tabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12; |
| --- | --- |

(b)

70 % de na hastaíochtaí fíoraithe a thuairiscítear le haghaidh 2025 a bheadh faoi réir na gceanglas tabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12;

| (c) | 100 % de na hastaíochtaí fíoraithe a thuairiscítear le haghaidh 2026 agus gach bliain ina dhiaidh sin i gcomhréir le hAirteagal 12. |
| --- | --- |

(c)

100 % de na hastaíochtaí fíoraithe a thuairiscítear le haghaidh 2026 agus gach bliain ina dhiaidh sin i gcomhréir le hAirteagal 12.

I gcás ina dtugtar suas níos lú lamháltas i gcomparáid leis na hastaíochtaí fíoraithe ón muiriompar le haghaidh 2024 agus 2025, nuair a bheidh an difríocht idir na hastaíochtaí fíoraithe agus na lamháltais arna dtabhairt suas bunaithe i leith gach bliana, déanfar méid lamháltas a chomhfhreagraíonn don difríócht sin a chur ar ceal seachas a chur ar ceant de bhun Airteagal 10.

Airteagal 3gc

Forálacha maidir le costais CTA AE a aistriú ón gcuideachta loingseoireachta go heintiteas eile

Nuair a ghlacann eintiteas eile seachas an chuideachta loingseoireachta de bhun socrú conarthach an fhreagracht deiridh as breosla a cheannach nó as oibriú na loinge, nó as an dá cheann déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go mbeidh an chuideachta loingseoireachta i dteideal aisíocaíocht a fháil ón eintiteas sin as na costais a eascraíonn as lamháltais a thabhairt suas.

Ciallaíonn ‘oibriú na loinge’ chun críocha an Airteagail seo an lastas atá á iompar nó an bealach agus luas na loinge a chinneadh. Is í an chuideachta loingseoireachta an t-eintiteas a bheidh freagrach i gcónaí as lamháltais a thabhairt suas mar a cheanglaítear faoi Airteagail 3gb agus 12 agus as comhlíonadh foriomlán fhorálacha an dlí náisiúnta lena dtrasuitear an Treoir seo. Áiritheoidh na Ballstáit go gcomhlíonfaidh na cuideachtaí loingseoireachta atá faoina gcúram na hoibleagáidí maidir le lamháltais a thabhairt suas faoi Airteagail 3gb agus 12, d’ainneoin teidlíocht na gcuideachtaí loingseoireachta sin aisíocaíocht a fháil ó na hoibreoirí tráchtála i leith an chostais a eascraíonn ón tabhairt suas.

Airteagal 3gd

Faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí ó mhuiriompar

I leith astaíochtaí ó ghníomhaíochtaí muiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo, áiritheoidh an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta go ndéanfaidh cuideachta loingseoireachta a thagann faoina fhreagracht faireachán agus tuairisciú ar na paraiméadair ábhartha le linn tréimhse tuairiscithe, agus go gcuirfidh sí sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal na cuideachta faoi bhráid an údaráis riaracháin i gcomhréir le Caibidil II de Rialachán (AE) 2015/757.

Airteagal 3ge

Rialacha maidir le fíorú agus creidiúnú a dhéanamh ar astaíochtaí ó mhuiriompar

An tuairisciú a dhéantar ar na sonraí comhiomlánaithe astaíochtaí ar leibhéal cuideachta loingseoireachta a chuireann cuideachta loingseoireachta isteach de bhun Airteagal 3gd den Treoir seo, áiritheoidh an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta go ndéanfar an tuairisciú a fhíoriú i gcomhréir leis na rialacha fíoraithe agus creidiúnaithe a leagtar amach i gCaibidil III de Rialachán (AE) 2015/757.

Airteagal 3gf

An t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta

1.   Is éard a bheidh san údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta:

| (a) | i gcás cuideachta loingseoireachta atá cláraithe i mBallstát, an Ballstát ina bhfuil an chuideachta loingseoireachta cláraithe; |
| --- | --- |

(a)

i gcás cuideachta loingseoireachta atá cláraithe i mBallstát, an Ballstát ina bhfuil an chuideachta loingseoireachta cláraithe;

| (b) | i gcás cuideachta loingseoireachta nach bhfuil cláraithe i mBallstát, an Ballstát lena mbaineann an líon measta is mó cuairteanna ar chalafort le linn muiraistear ag an gcuideachta loingseoireachta sin sna 4 bliana faireacháin roimhe seo agus a thagann faoin raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3ga; |
| --- | --- |

(b)

i gcás cuideachta loingseoireachta nach bhfuil cláraithe i mBallstát, an Ballstát lena mbaineann an líon measta is mó cuairteanna ar chalafort le linn muiraistear ag an gcuideachta loingseoireachta sin sna 4 bliana faireacháin roimhe seo agus a thagann faoin raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3ga;

| (c) | i gcás cuideachta loingseoireachta nach bhfuil cláraithe i mBallstáit agus nár thug faoi aon mhuiraistear a thagann faoin raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3ga sna 4 bliana faireacháin roimhe sin, is é an Ballstát inar thosaigh long de chuid na cuideachta loingseoireachta a chéad mhuiraistear nó inar chríochnaigh an long sin a chéad mhuiraistear a thagann faoin raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3g a bheidh ina údarás riaracháin. |
| --- | --- |

(c)

i gcás cuideachta loingseoireachta nach bhfuil cláraithe i mBallstáit agus nár thug faoi aon mhuiraistear a thagann faoin raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3ga sna 4 bliana faireacháin roimhe sin, is é an Ballstát inar thosaigh long de chuid na cuideachta loingseoireachta a chéad mhuiraistear nó inar chríochnaigh an long sin a chéad mhuiraistear a thagann faoin raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3g a bheidh ina údarás riaracháin.

2.   Bunaithe ar an bhfaisnéis is fearr a bheidh ar fáil, bunóidh an Coimisiún an méid seo a leanas trí bhíthin gníomhartha cur chun feidhme:

| (a) | roimh an 1 Feabhra 2024, liosta de na cuideachtaí loingseoireachta a thug faoi gníomhaíocht mhuiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I a tháinig faoin raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3ga an 1 Eanáir 2024, nó le héifeacht ón dáta sin, agus sonrófar ann an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta i gcomhréir le mír 1 den Airteagal seo; |
| --- | --- |

(a)

roimh an 1 Feabhra 2024, liosta de na cuideachtaí loingseoireachta a thug faoi gníomhaíocht mhuiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I a tháinig faoin raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3ga an 1 Eanáir 2024, nó le héifeacht ón dáta sin, agus sonrófar ann an t-údarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta i gcomhréir le mír 1 den Airteagal seo;

| (b) | roimh an 1 Feabhra 2026 agus gach 2 bhliain ina dhiaidh sin, liosta nuashonraithe chun cuideachtaí loingseoireachta atá cláraithe i mBallstát a athshannadh d’údarás riaracháin eile i leith cuideachta loingseoireachta má d’athraigh siad an Ballstát clárúcháin laistigh den Aontas i gcomhréir le mír 1, pointe (a) den Airteagal seo, nó chun cuideachtaí loingseoireachta a rinne gníomhaíocht mhuiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I a tháinig laistigh den raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3ga, i gcomhréir le mír 1, pointe (c), den Airteagal seo a chur san áireamh; agus |
| --- | --- |

(b)

roimh an 1 Feabhra 2026 agus gach 2 bhliain ina dhiaidh sin, liosta nuashonraithe chun cuideachtaí loingseoireachta atá cláraithe i mBallstát a athshannadh d’údarás riaracháin eile i leith cuideachta loingseoireachta má d’athraigh siad an Ballstát clárúcháin laistigh den Aontas i gcomhréir le mír 1, pointe (a) den Airteagal seo, nó chun cuideachtaí loingseoireachta a rinne gníomhaíocht mhuiriompair a liostaítear in Iarscríbhinn I a tháinig laistigh den raon feidhme a leagtar amach in Airteagal 3ga, i gcomhréir le mír 1, pointe (c), den Airteagal seo a chur san áireamh; agus

| (c) | roimh an 1 Feabhra 2028 agus gach 4 bliana ina dhiaidh sin, liosta nuashonraithe chun cuideachtaí loingseoireachta nach bhfuil cláraithe i mBallstát a athshannadh d’údarás riaracháin eile i leith cuideachta loingseoireachta i gcomhréir le mír 1, pointe (b), den Airteagal seo. |
| --- | --- |

(c)

roimh an 1 Feabhra 2028 agus gach 4 bliana ina dhiaidh sin, liosta nuashonraithe chun cuideachtaí loingseoireachta nach bhfuil cláraithe i mBallstát a athshannadh d’údarás riaracháin eile i leith cuideachta loingseoireachta i gcomhréir le mír 1, pointe (b), den Airteagal seo.

3.   Maidir le húdarás riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta atá, de réir an liosta a bhunaítear de bhun mhír 2, freagrach as cuideachta loingseoireachta, coinneoidh sé an fhreagracht sin gan beann ar athruithe ina dhiaidh sin ar ghníomhaíochtaí nó ar chlárú na cuideachta loingseoireachta go dtí go léireofar na hathruithe sin i liosta nuashonraithe.

4.   Déanfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun riail mhionsonraithe a bhunú maidir le riarachán cuideachtaí loingseoireachta ag údaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta faoin Treoir seo. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2).

Airteagal 3gg

Tuairisciú agus athbhreithniú

1.   I gcás ina nglacfaidh an Eagraíocht Mhuirí Idirnáisiúnta (IMO) beart domhanda margadhbhunaithe chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ón muiriompar a laghdú, déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar an Treoir seo i bhfianaise an beart sin arna ghlacadh.

Chuige sin, déanfaidh an Coimisiún tuarascáil a thíolacadh do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle laistigh de 18 mí ón dáta a nglacfar an beart domhanda margadhbhunaithe sin agus sula mbeidh sé oibríochtúil. Sa tuarascáil sin, scrúdóidh an Coimisiún an bearta domhanda margadhbhunaithe i dtaca leis an méid seo a leanas:

| (a) | a uaillmhian i bhfianaise chuspóirí Chomhaontú Pháras; |
| --- | --- |

(a)

a uaillmhian i bhfianaise chuspóirí Chomhaontú Pháras;

| (b) | a shláine comhshaoil fhoriomlán, lena n-áirítear i gcomparáid le forálacha na Treorach seo lena gcumhdaítear iompar muirí, agus |
| --- | --- |

(b)

a shláine comhshaoil fhoriomlán, lena n-áirítear i gcomparáid le forálacha na Treorach seo lena gcumhdaítear iompar muirí, agus

| (c) | agus aon saincheist a bhaineann le comhleanúnachas CTA AE agus an beart sin. |
| --- | --- |

(c)

agus aon saincheist a bhaineann le comhleanúnachas CTA AE agus an beart sin.

I gcás inarb iomchuí, féadfaidh an Coimisiún togra reachtach a chur leis an tuarascáil dá dtagraítear sa dara fomhír den mhír seo chun leasú a dhéanamh ar an Threoir seo ar bhealach atá comhsheasmhach le sprioc aeráide 2030 an Aontais agus leis an gcuspóir aeráidneodrachta mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119 agus é mar aidhm sláine comhshaoil agus éifeachtacht ghníomhaíocht an Aontais ar son na haeráide a chaomhnú, chun comhleanúnachas a áirithiú idir cur chun feidhme birt dhomhanda margadhbhunaithe agus CTA AE, agus aon ualach dúbailte suntasach á sheachaint.

2.   I gcás nach nglacfaidh IMO faoi 2028 beart domhanda margadhbhunaithe chun astaíochtaí gás ceaptha teasa ó mhuiriompar a laghdú i gcomhréir le cuspóirí Chomhaontú Pháras agus ar laghad go leibhéal atá inchomparáide leis an leibhéal a thagann as bearta an Aontais a dhéantar faoin Treoir seo, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina ndéanfaidh sé scrúdú ar an ngá atá le leithdháileadh lamháltas agus ceanglais tabhairt suas a chur i bhfeidhm i leith níos mó ná caoga faoin gcéad (50 %) de na hastaíochtaí ó longa a thugann faoi mhuiraistir idir calafort cuarda atá faoi dhlínse Ballstáit agus calafort cuarda atá lasmuigh de dhlínse Ballstáit, i bhfianaise chuspóirí Chomhaontú Pháras. Sa tuarascáil sin, breithneoidh an Coimisiún, go háirithe, an dul chun cinn atá déanta ar leibhéal IMO agus scrúdóidh sé an bhfuil beart margadhbhunaithe atá coibhéiseach leis an Treoir seo ag aon tríú tír agus déanfaidh sé measúnú ar an riosca a bhaineann le méadú ar chleachtais seachantacha, lena n-áirítear trí aistriú go modhanna eile iompair nó aistriú moil chalafoirt chuig calafoirt lasmuigh den Aontas.

I gcás inarb iomchuí, beidh togra reachtach chun an Treoir seo a leasú ag gabháil leis an tuarascáil dá dtagraítear sa chéad fhomhír.

3.   Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar chur chun feidhme na Caibidle seo maidir le muiriompar, go háirithe chun iompar imghabhála a bhrath chun cosc a chur ar iompar den sórt sin ag céim luath, lena n-áirítear trí aird a thabhairt ar na réigiún is forimeallaí, agus tuairisceoidh sé go débhliantúil ón ... [an bhliain tar éis theacht i bhfeidhm na Treorach leasaithí seo] ar chur chun feidhme na Caibidle seo maidir le muiriompar agus ar threochtaí a d’fhéadfadh a bheith ann a mhéid a bhaineann le cuideachtaí loingseoireachta atá ag iarraidh ceanglais na Treorach seo a sheachaint. Déanfaidh an Coimisiún faireachán freisin ar thionchair maidir le, inter alia, méaduithe féideartha ar chostais iompair, saobhadh margaidh agus athruithe ar thrácht calafoirt, amhail seachaint calafoirt agus aistrithe mol trasloingsithe, iomaíochas foriomlán na hearnála muirí sna Ballstáit, agus go háirithe na tionchair ar na seirbhísí loingseoireachta sin a sholáthraíonn seirbhísí riachtanacha leanúnachais críche. Más iomchuí, molfaidh an Coimisiún bearta chun cur chun feidhme éifeachtach na Caibidle seo maidir le muiriompar a áirithiú, go háirithe bearta chun aghaidh a thabhairt ar na treochtaí i ndáil le cuideachtaí loingseoireachta atá ag iarraidh ceanglais na Treorach seo a sheachaint.

4.   Tráth nach déanaí ná an 30 Meán Fómhair 2028, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar a iomchuí atá sé síneadh a chur le cur i bhfeidhm Airteagal 3 ga(3), an dara fomhír, tar éis an 31 Nollaig 2030 agus, más iomchuí, togra reachtach a thíolacadh chuige sin.

5.   Tráth nach déanaí ná an 31 Nollaig 2026, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina scrúdóidh sé an bhféadfaí astaíochtaí ó longa, lena n-áirítear longa amach ón gcósta, faoi bhun olltonnáiste 5 000 ach nach bhfuil faoi bhun olltonnáiste 400, a áireamh sa Treoir seo agus ar an tionchair eacnamaíocha, chomhshaoil agus shóisialta a bheadh ann dá ndéanfaí amhlaidh, á chur go háirithe leis an anailís a ghabhann leis an athbhreithniú ar Rialachán (AE) 2015/757 atá le bheith ann faoi 31 Nollaig 2024.

Breithneofar sa tuarascáil sin freisin na hidirnaisc idir an Treoir seo agus Rialachán (AE) 2015/757 agus bainfear leas as an taithí a fuarthas óna gcur i bhfeidhm. Sa tuarascáil sin, scrúdóidh an Coimisiún freisin an bealach is fearr chun úsáid breoslaí muirí inathnuaite agus ísealcharbóin ar bhonn saolré a mhíniú leis an Treoir seo. Más iomchuí, féadfaidh tograí reachtacha a bheith ag gabháil leis an tuarascáil.’

| (8) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 3h:

  ‘Airteagal 3h
  Raon feidhme
  Beidh feidhm ag forálacha na Caibidle seo maidir le ceadanna astaíochtaí gás ceaptha teasa agus leithdháileadh agus eisiúint lamháltas i leith gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I seachas gníomhaíochtaí eitlíochta agus gníomhaíochtaí muiriompair.’
  ; |
| --- | --- |

(8)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 3h:

‘Airteagal 3h

Raon feidhme

Beidh feidhm ag forálacha na Caibidle seo maidir le ceadanna astaíochtaí gás ceaptha teasa agus leithdháileadh agus eisiúint lamháltas i leith gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I seachas gníomhaíochtaí eitlíochta agus gníomhaíochtaí muiriompair.’

| (9) | in Airteagal 6(2), cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (e):






  ‘(e) | oibleagáid lamháltais a thabhairt suas arb ionann iad agus astaíochtaí iomlána na suiteála i ngach bliain féilire, mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 15, faoin spriocdháta a leagtar síos in Airteagal 12(3).’; |
| --- | --- | --- |

(9)

in Airteagal 6(2), cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (e):

‘(e)

oibleagáid lamháltais a thabhairt suas arb ionann iad agus astaíochtaí iomlána na suiteála i ngach bliain féilire, mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 15, faoin spriocdháta a leagtar síos in Airteagal 12(3).’;

| (10) | Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 8:

  ‘Airteagal 8
  Comhordú le Treoir 2010/75/AE
  Glacfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú, i gcás ina ndéanfaidh suiteálacha gníomhaíochtaí a áirítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2010/75/AE, go ndéanfar na coinníollacha agus an nós imeachta le haghaidh na heisiúna sin a chomhordú leis na coinníollacha agus leis an nós imeachta maidir le cead a eisiúint dá bhforáiltear sa Treoir sin. Féadfar na ceanglais a leagtar síos in Airteagail 5, 6 agus 7 den Treoir seo a chomhtháthú sna nósanna imeachta dá bhforáiltear i dTreoir 2010/75/AE.
  Déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar éifeachtacht na sineirgí le Treoir 2010/75/AE. Déanfar ceadanna atá ábhartha don chomhshaol agus don aeráid a chomhordú lena áirithiú go gcuirfear bearta i gcrích go héifeachtúil agus níos gasta, bearta atá ag teastáil chun cuspóirí aeráide agus fuinnimh an Aontais Eorpaigh a chomhlíonadh. Féadfaidh an Coimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle i gcomhthéacs aon athbhreithniú ar an Treoir seo amach anseo.’
  ; |
| --- | --- |

(10)

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 8:

‘Airteagal 8

Comhordú le Treoir 2010/75/AE

Glacfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú, i gcás ina ndéanfaidh suiteálacha gníomhaíochtaí a áirítear in Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2010/75/AE, go ndéanfar na coinníollacha agus an nós imeachta le haghaidh na heisiúna sin a chomhordú leis na coinníollacha agus leis an nós imeachta maidir le cead a eisiúint dá bhforáiltear sa Treoir sin. Féadfar na ceanglais a leagtar síos in Airteagail 5, 6 agus 7 den Treoir seo a chomhtháthú sna nósanna imeachta dá bhforáiltear i dTreoir 2010/75/AE.

Déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar éifeachtacht na sineirgí le Treoir 2010/75/AE. Déanfar ceadanna atá ábhartha don chomhshaol agus don aeráid a chomhordú lena áirithiú go gcuirfear bearta i gcrích go héifeachtúil agus níos gasta, bearta atá ag teastáil chun cuspóirí aeráide agus fuinnimh an Aontais Eorpaigh a chomhlíonadh. Féadfaidh an Coimisiún tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle i gcomhthéacs aon athbhreithniú ar an Treoir seo amach anseo.’

| (11) | in Airteagal 9, cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

  ‘In 2024, laghdófar cainníocht na lamháltas uile-Aontais faoi 90 milliún lamháltas. In 2026, laghdófar cainníocht na lamháltas uile-Aontais faoi 27 milliún lamháltas. In 2024, méadófar cainníocht na lamháltas uile-Aontais faoi 78,4 milliún lamháltas le haghaidh an mhuiriompair. 4,3 % ó 2024 go 2027 agus 4,4 % ó 2028 a bheidh mar fhachtóir líneach. Beidh feidhm ag an bhfachtóir líneach freisin maidir leis na lamháltais a chomhfhreagraíonn do na meánastaíochtaí ó mhuiriompar arna dtuairisciú i gcomhréir le Rialachán (AE) 2015/757 do 2018 agus 2019 a dtugtar aghaidh orthu in Airteagal 3ga den Treoir seo. Foilseoidh an Coimisiún cainníocht na lamháltas uile-Aontais faoi 6 Meán Fómhair 2023.
  Ón 1 Eanáir 2026 agus ón 1 Eanáir 2027 faoi seach, méadófar cainníocht na lamháltas chun cumhdach astaíochtaí gás ceaptha teasa seachas astaíochtaí CO2 ó ghníomhaíochtaí muiriompair agus cumhdach astaíochtaí long amach ón gcósta a chur san áireamh, bunaithe ar a n-astaíochtaí don bhliain is déanaí a bhfuil sonraí ar fáil ina leith. D’ainneoin Airteagal 10(1), cuirfear na lamháltais a leanann as an laghdú sin ar fáil chun tacú leis an nuálaíocht i gcomhréir le hAirteagal 10a(8).’; |
| --- | --- |

(11)

in Airteagal 9, cuirtear na míreanna seo a leanas leis:

‘In 2024, laghdófar cainníocht na lamháltas uile-Aontais faoi 90 milliún lamháltas. In 2026, laghdófar cainníocht na lamháltas uile-Aontais faoi 27 milliún lamháltas. In 2024, méadófar cainníocht na lamháltas uile-Aontais faoi 78,4 milliún lamháltas le haghaidh an mhuiriompair. 4,3 % ó 2024 go 2027 agus 4,4 % ó 2028 a bheidh mar fhachtóir líneach. Beidh feidhm ag an bhfachtóir líneach freisin maidir leis na lamháltais a chomhfhreagraíonn do na meánastaíochtaí ó mhuiriompar arna dtuairisciú i gcomhréir le Rialachán (AE) 2015/757 do 2018 agus 2019 a dtugtar aghaidh orthu in Airteagal 3ga den Treoir seo. Foilseoidh an Coimisiún cainníocht na lamháltas uile-Aontais faoi 6 Meán Fómhair 2023.

Ón 1 Eanáir 2026 agus ón 1 Eanáir 2027 faoi seach, méadófar cainníocht na lamháltas chun cumhdach astaíochtaí gás ceaptha teasa seachas astaíochtaí CO2 ó ghníomhaíochtaí muiriompair agus cumhdach astaíochtaí long amach ón gcósta a chur san áireamh, bunaithe ar a n-astaíochtaí don bhliain is déanaí a bhfuil sonraí ar fáil ina leith. D’ainneoin Airteagal 10(1), cuirfear na lamháltais a leanann as an laghdú sin ar fáil chun tacú leis an nuálaíocht i gcomhréir le hAirteagal 10a(8).’;

2

| (12) | leasaítear Airteagal 10 mar a leanas:






  (a) | i mír 1, cuirtear isteach an fhomhír seo a leanas in ionad an tríú fomhír:

  ‘Cuirfear 2 % de chainníocht iomlán na lamháltas idir 2021 agus 2030 ar ceant chun ciste a bhunú chun feabhas a chur ar an éifeachtúlacht fuinnimh agus chun córais fuinnimh de chuid Ballstáit áirithe a nuachóiriú (‘na Ballstáit is tairbhithe’), mar a leagtar amach in Airteagal 10d (an ‘Ciste don Nuachóiriú’). Is iad na Ballstáit is tairbhithe le haghaidh na cionranna sin lamháltas na Ballstáit sin a bhfuil OTI per capita acu de réir margadhphraghsanna faoi bhun 60 % de mheán an Aontais in 2013. Leithdháilfear na cistí a chomhfhreagraíonn don mhéid sin lamháltas i gcomhréir le Cuid A d’Iarscríbhinn IIb.
  Thairis sin, cuirfear 2,5 % de chainníocht iomlán na lamháltas idir 2024 agus 2030 ar ceant le haghaidh an Chiste don Nuachóiriú. Is iad na Ballstáit is tairbhithe le haghaidh na cionranna sin lamháltas na mBallstát sin a bhfuil OTI per capita acu de réir margadhphraghsanna faoi bhun 75 % de mheán an Aontais sa tréimhse ó 2016 go 2018. Leithdháilfear na cistí a chomhfhreagraíonn don mhéid sin lamháltas i gcomhréir le Cuid B d’Iarscríbhinn IIb.’; |
| --- | --- | --- |

(12)

leasaítear Airteagal 10 mar a leanas:

(a)

i mír 1, cuirtear isteach an fhomhír seo a leanas in ionad an tríú fomhír:

‘Cuirfear 2 % de chainníocht iomlán na lamháltas idir 2021 agus 2030 ar ceant chun ciste a bhunú chun feabhas a chur ar an éifeachtúlacht fuinnimh agus chun córais fuinnimh de chuid Ballstáit áirithe a nuachóiriú (‘na Ballstáit is tairbhithe’), mar a leagtar amach in Airteagal 10d (an ‘Ciste don Nuachóiriú’). Is iad na Ballstáit is tairbhithe le haghaidh na cionranna sin lamháltas na Ballstáit sin a bhfuil OTI per capita acu de réir margadhphraghsanna faoi bhun 60 % de mheán an Aontais in 2013. Leithdháilfear na cistí a chomhfhreagraíonn don mhéid sin lamháltas i gcomhréir le Cuid A d’Iarscríbhinn IIb.

Thairis sin, cuirfear 2,5 % de chainníocht iomlán na lamháltas idir 2024 agus 2030 ar ceant le haghaidh an Chiste don Nuachóiriú. Is iad na Ballstáit is tairbhithe le haghaidh na cionranna sin lamháltas na mBallstát sin a bhfuil OTI per capita acu de réir margadhphraghsanna faoi bhun 75 % de mheán an Aontais sa tréimhse ó 2016 go 2018. Leithdháilfear na cistí a chomhfhreagraíonn don mhéid sin lamháltas i gcomhréir le Cuid B d’Iarscríbhinn IIb.’;

| (b) | i mír 3, an chéad fhomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na coda réamhráití:

  ‘3.   Cinnfidh Ballstáit úsáid ioncam a ghintear ó cheantáil lamháltas dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, seachas le haghaidh na n-ioncam bunaithe mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an triú mír, CFAE agus iontráilte i mbuiséad an Aontais. Bainfidh na Ballstáit leas as na hioncaim sin, cé is moite den ioncam a úsáidtear chun costais charbóin indíreacha dá dtagraítear in Airteagal 10ú(6) den Treoir seo a chúiteamh, nó a choibhéis i luach airgeadais na n-ioncam sin, i gcás ceann amháin nó níos mó de na nithe seo a leanas:’
  ; |
| --- | --- |

(b)

i mír 3, an chéad fhomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na coda réamhráití:

‘3.   Cinnfidh Ballstáit úsáid ioncam a ghintear ó cheantáil lamháltas dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo, seachas le haghaidh na n-ioncam bunaithe mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an triú mír, CFAE agus iontráilte i mbuiséad an Aontais. Bainfidh na Ballstáit leas as na hioncaim sin, cé is moite den ioncam a úsáidtear chun costais charbóin indíreacha dá dtagraítear in Airteagal 10ú(6) den Treoir seo a chúiteamh, nó a choibhéis i luach airgeadais na n-ioncam sin, i gcás ceann amháin nó níos mó de na nithe seo a leanas:’

| (c) | i mír 3, an chéad fhomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointí (b) go (f):






  ‘(b) | chun fuinnimh in-athnuaite agus eangacha do tharchur leictreachais a fhorbairt d’fhonn gealltanas an Aontais i ndáil le fuinnimh in-athnuaite agus spriocanna an Aontais maidir le hidirnascacht a chomhlíonadh, agus chun teicneolaíochtaí eile a fhorbairt lena gcuirtear leis an aistriú chuig geilleagar ísealcharbóin slán inbhuanaithe, agus chun cabhrú le comhlíonadh ghealltanas an Aontais an éifeachtúlacht fuinnimh a ardú, ag na leibhéil a comhaontaíodh i ngníomhartha reachtacha ábhartha, lena n-áirítear leictreachas a tháirgeadh ó fhéintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite agus ó chomhphobail fuinnimh in-athnuaite; |
| --- | --- | --- |

(c)

i mír 3, an chéad fhomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointí (b) go (f):

‘(b)

chun fuinnimh in-athnuaite agus eangacha do tharchur leictreachais a fhorbairt d’fhonn gealltanas an Aontais i ndáil le fuinnimh in-athnuaite agus spriocanna an Aontais maidir le hidirnascacht a chomhlíonadh, agus chun teicneolaíochtaí eile a fhorbairt lena gcuirtear leis an aistriú chuig geilleagar ísealcharbóin slán inbhuanaithe, agus chun cabhrú le comhlíonadh ghealltanas an Aontais an éifeachtúlacht fuinnimh a ardú, ag na leibhéil a comhaontaíodh i ngníomhartha reachtacha ábhartha, lena n-áirítear leictreachas a tháirgeadh ó fhéintomhaltóirí fuinnimh in-athnuaite agus ó chomhphobail fuinnimh in-athnuaite;

| (c) | bearta lena ndéantar an dífhoraoisiú a sheachaint agus tacú le cosaint agus le hathbhunú portaigh, foraoisí agus eiceachórais eile atá talamhbhunaithe nó mara, lena n-áirítear bearta lena rannchuidítear le cosaint, athchóiriú agus bainistiú níos fearr na nithe sin, go háirithe maidir le limistéir mhuirí faoi chosaint, agus lena méadaítear an foraoisiú agus an t-athfhoraoisiú atá fabhrach don bhithéagsúlacht, lena n-áirítear i dtíortha i mbéal forbartha a bhfuil Comhaontú Pháras daingnithe acu, agus bearta chun teicneolaíochtaí a aistriú agus éascaíocht a dhéanamh ar an oiriúnú d’éifeachtaí díobhálacha an athraithe aeráide sna tíortha sin; |
| --- | --- |

(c)

bearta lena ndéantar an dífhoraoisiú a sheachaint agus tacú le cosaint agus le hathbhunú portaigh, foraoisí agus eiceachórais eile atá talamhbhunaithe nó mara, lena n-áirítear bearta lena rannchuidítear le cosaint, athchóiriú agus bainistiú níos fearr na nithe sin, go háirithe maidir le limistéir mhuirí faoi chosaint, agus lena méadaítear an foraoisiú agus an t-athfhoraoisiú atá fabhrach don bhithéagsúlacht, lena n-áirítear i dtíortha i mbéal forbartha a bhfuil Comhaontú Pháras daingnithe acu, agus bearta chun teicneolaíochtaí a aistriú agus éascaíocht a dhéanamh ar an oiriúnú d’éifeachtaí díobhálacha an athraithe aeráide sna tíortha sin;

| (d) | gás ceaptha teasa a cheapadh san Aontas trí mheán na foraoiseachta agus na hithreach; |
| --- | --- |

(d)

gás ceaptha teasa a cheapadh san Aontas trí mheán na foraoiseachta agus na hithreach;

| (e) | gabháil agus stóráil gheolaíoch CO2 ar bhealach atá sábháilte ó thaobh an chomhshaoil de, go háirithe CO2 ó stáisiúin cumhachta breosla iontaise sholadaigh agus ó raon earnálacha agus fo-earnálacha tionsclaíochta, lena n-áirítear i dtríú tíortha, agus modhanna nuálacha chun carbón a bhaint, amhail gabháil dhíreach ón aer agus stóráil; |
| --- | --- |

(e)

gabháil agus stóráil gheolaíoch CO2 ar bhealach atá sábháilte ó thaobh an chomhshaoil de, go háirithe CO2 ó stáisiúin cumhachta breosla iontaise sholadaigh agus ó raon earnálacha agus fo-earnálacha tionsclaíochta, lena n-áirítear i dtríú tíortha, agus modhanna nuálacha chun carbón a bhaint, amhail gabháil dhíreach ón aer agus stóráil;

2

2

| (f) | infheistíocht a dhéanamh san aistriú chuig cineálacha iompair a chuireann go mór le dícharbónú na hearnála agus dlús a chur leo, lena n-áirítear seirbhísí agus teicneolaíochtaí iompair paisinéirí agus lasta d’iarnród agus seirbhísí agus teicneolaíochtaí bus atá neamhdhíobhálach don aeráid a fhorbairt, bearta chun an earnáil mhuirí a dhícharbónú, lena n-áirítear feabhas a chur ar éifeachtúlacht fuinnimh long, calafort, teicneolaíochtaí nuálacha agus bonneagair, agus breoslaí malartacha inbhuanaithe, amhail hidrigin agus amóinia a tháirgtear ó fhoinsí in-athnuaite, agus teicneolaíochtaí tiomána astaíochtaí nialasacha, agus bearta a mhaoiniú chun tacú le dícharbónú aerfort i gcomhréir le Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le bonneagar breoslaí malartacha a úsáid, agus lena n-aisghairtear Treoir 2014/94/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, agus Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú d’aeriompar inbhuanaithe;’; |
| --- | --- |

(f)

infheistíocht a dhéanamh san aistriú chuig cineálacha iompair a chuireann go mór le dícharbónú na hearnála agus dlús a chur leo, lena n-áirítear seirbhísí agus teicneolaíochtaí iompair paisinéirí agus lasta d’iarnród agus seirbhísí agus teicneolaíochtaí bus atá neamhdhíobhálach don aeráid a fhorbairt, bearta chun an earnáil mhuirí a dhícharbónú, lena n-áirítear feabhas a chur ar éifeachtúlacht fuinnimh long, calafort, teicneolaíochtaí nuálacha agus bonneagair, agus breoslaí malartacha inbhuanaithe, amhail hidrigin agus amóinia a tháirgtear ó fhoinsí in-athnuaite, agus teicneolaíochtaí tiomána astaíochtaí nialasacha, agus bearta a mhaoiniú chun tacú le dícharbónú aerfort i gcomhréir le Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le bonneagar breoslaí malartacha a úsáid, agus lena n-aisghairtear Treoir 2014/94/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, agus Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le cothrom iomaíochta a áirithiú d’aeriompar inbhuanaithe;’;

| (d) | i mír 3, an chéad fhomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (h):






  ‘(h) | bearta atá ceaptha chun éifeachtúlacht fuinnimh, córais téimh cheantair agus insliú a fheabhsú, chun tacú le córais téimh agus fuaraithe éifeachtúla agus in-athnuaite, nó chun tacú le hathchóiriú domhain céimneach foirgneamh i gcomhréir le Treoir 2010/31/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*8), ag tosú le hathchóiriú na bhfoirgneamh is neamhfheidhmiúla; |
| --- | --- | --- |

(d)

i mír 3, an chéad fhomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (h):

‘(h)

bearta atá ceaptha chun éifeachtúlacht fuinnimh, córais téimh cheantair agus insliú a fheabhsú, chun tacú le córais téimh agus fuaraithe éifeachtúla agus in-athnuaite, nó chun tacú le hathchóiriú domhain céimneach foirgneamh i gcomhréir le Treoir 2010/31/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*8), ag tosú le hathchóiriú na bhfoirgneamh is neamhfheidhmiúla;

*8

(*8)  Treoir 2010/31/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Bealtaine 2010 maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (IO L 153, 18.6.2010, lch. 13).’;"

*8

| (e) | i mír 3, an chéad fhomhír, cuirtear isteach na pointí seo a leanas:






  ‘(ha) | tacaíocht airgeadais a sholáthar chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta i dteaghlaigh ar ioncam íseal nó ar mheánioncam, lena n-áirítear trí chánacha saobhacha a laghdú, agus laghduithe spriocdhírithe ar dhleachtanna agus ar mhuirir le haghaidh leictreachas in-athnuaite; |
| --- | --- | --- |

(e)

i mír 3, an chéad fhomhír, cuirtear isteach na pointí seo a leanas:

‘(ha)

tacaíocht airgeadais a sholáthar chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta i dteaghlaigh ar ioncam íseal nó ar mheánioncam, lena n-áirítear trí chánacha saobhacha a laghdú, agus laghduithe spriocdhírithe ar dhleachtanna agus ar mhuirir le haghaidh leictreachas in-athnuaite;

| (hb) | scéimeanna náisiúnta díbhinní aeráide a mhaoiniú a bhfuil tionchar dearfach cruthaithe acu mar atá doiciméadaithe sa tuarascáil bhliantúil dá dtagraítear in Airteagal 19(2) de Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*9). |
| --- | --- |

(hb)

scéimeanna náisiúnta díbhinní aeráide a mhaoiniú a bhfuil tionchar dearfach cruthaithe acu mar atá doiciméadaithe sa tuarascáil bhliantúil dá dtagraítear in Airteagal 19(2) de Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*9).

*9

(*9)  Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le Rialachas an Aontais Fuinnimh agus na Gníomhaíochta Aeráide, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 663/2009 agus Rialachán (CE) Uimh. 715/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 94/22/CE, Treoir 98/70/CE, Treoir 2009/31/CE, Treoir 2009/73/CE, Treoir 2010/31/AE, Treoir 2012/27/AE agus Treoir 2013/30/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 2009/119/CE agus (AE) 2015/652 ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 328, 21.12.2018, lch. 1).’;"

*9

| (f) | i mír 3, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre, pointe (k):






  ‘(k) | chun foirmiú scileanna agus athdháileadh an lucht saothair a chur chun cinn d’fhonn cur le haistriú cóir chuig geilleagar aeráidneodrach, go háirithe sna réigiúin is mó atá thíos le haistriú post, i ndlúthchomhar leis na comhpháirtithe sóisialta, agus chun infheistíocht a dhéanamh in uas-sciliú agus in athoiliúint oibrithe a bhféadfadh an t-aistriú difear a dhéanamh dóibh, lena n-áirítear oibrithe i muiriompar. |
| --- | --- | --- |

(f)

i mír 3, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre, pointe (k):

‘(k)

chun foirmiú scileanna agus athdháileadh an lucht saothair a chur chun cinn d’fhonn cur le haistriú cóir chuig geilleagar aeráidneodrach, go háirithe sna réigiúin is mó atá thíos le haistriú post, i ndlúthchomhar leis na comhpháirtithe sóisialta, agus chun infheistíocht a dhéanamh in uas-sciliú agus in athoiliúint oibrithe a bhféadfadh an t-aistriú difear a dhéanamh dóibh, lena n-áirítear oibrithe i muiriompar.

| (l) | chun aghaidh a thabhairt ar aon riosca iarmharach sceite carbóin sna hearnálacha a chumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2023/956 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*10), tacú leis an aistriú agus a ndícharbónú a chur chun cinn i gcomhréir leis na rialacha maidir le Státchabhair. |
| --- | --- |

(l)

chun aghaidh a thabhairt ar aon riosca iarmharach sceite carbóin sna hearnálacha a chumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2023/956 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*10), tacú leis an aistriú agus a ndícharbónú a chur chun cinn i gcomhréir leis na rialacha maidir le Státchabhair.

*10

(*10)  Rialachán (AE) 2023/956 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (IO L 130 16.5.2023, lch. 52).’;"

*10

| (g) | i mír 3, cuirtear an fhomhír seo a leanas isteach i ndiaidh na chéad fhomhíre:

  ‘Agus úsáid na n-ioncam a ghintear ó na lamháltais a chur ar ceant á cinneadh acu, cuirfidh na Ballstáit san áireamh an gá atá le leanúint de mhaoiniú idirnáisiúnta don troid i gcoinne an athraithe aeráide a mhéadú i dtríú tíortha leochaileacha dá dtagraítear sa chéad fhomhír, pointe (j).’; |
| --- | --- |

(g)

i mír 3, cuirtear an fhomhír seo a leanas isteach i ndiaidh na chéad fhomhíre:

‘Agus úsáid na n-ioncam a ghintear ó na lamháltais a chur ar ceant á cinneadh acu, cuirfidh na Ballstáit san áireamh an gá atá le leanúint de mhaoiniú idirnáisiúnta don troid i gcoinne an athraithe aeráide a mhéadú i dtríú tíortha leochaileacha dá dtagraítear sa chéad fhomhír, pointe (j).’;

| (h) | Cuirtear an méid seo a leanas in ionad an dara fomhír de mhír 3:

  ‘Measfar forálacha na míre seo a bheith comhlíonta ag na Ballstáit má tá beartais fhioscacha nó tacaíochta airgeadais nó beartais rialaitheacha i bhfeidhm acu, agus má chuireann siad chun feidhme iad, lena n-áirítear go háirithe i dtíortha i mbéal forbartha, ar beartais iad lena ndéantar tacaíocht airgeadais a ghiaráil, arna mbunú chun na gcríoch a leagtar amach sa chéad fhomhír agus arb ionann a luach agus na hioncaim dá dtagraítear sa chéad fhomhír.’; |
| --- | --- |

(h)

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad an dara fomhír de mhír 3:

‘Measfar forálacha na míre seo a bheith comhlíonta ag na Ballstáit má tá beartais fhioscacha nó tacaíochta airgeadais nó beartais rialaitheacha i bhfeidhm acu, agus má chuireann siad chun feidhme iad, lena n-áirítear go háirithe i dtíortha i mbéal forbartha, ar beartais iad lena ndéantar tacaíocht airgeadais a ghiaráil, arna mbunú chun na gcríoch a leagtar amach sa chéad fhomhír agus arb ionann a luach agus na hioncaim dá dtagraítear sa chéad fhomhír.’;

| (i) | i mír 3, cuirtear isteach an fhomhír seo a leanas in ionad an tríú fomhír:

  ‘Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas maidir le húsáid na n-ioncam agus na ngníomhaíochtaí arna ndéanamh de bhun na míre seo ina dtuarascálacha arna dtíolacadh faoi Airteagal 19(2) de Rialachán (AE) 2018/1999, agus sonróidh siad, i gcás inarb ábhartha agus de réir mar is iomchuí, cén t-ioncam a úsáidfear agus na gníomhaíochtaí a dhéanfar chun a bplean comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide arna thíolacadh i gcomhréir leis an Rialachán sin, agus a bpleananna críochach um aistriú cóir arna ullmhú i gcomhréir le hAirteagal 11 de Rialachán (AE) 2021/1056 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*11) a chur chun feidhme.
  Beidh an tuairisciú mionsonraithe go leor chun a chur ar chumas an Choimisiúin measúnú a dhéanamh maidir leis an gcéad fhomhír a bheith á chomhlíonadh ag na Ballstáit.

  (*11)  Rialachán (AE) 2021/1056 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an Ciste um Aistriú Cóir (IO L 231, 30.6.2021, lch. 1).’;" |
| --- | --- |

(i)

i mír 3, cuirtear isteach an fhomhír seo a leanas in ionad an tríú fomhír:

‘Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas maidir le húsáid na n-ioncam agus na ngníomhaíochtaí arna ndéanamh de bhun na míre seo ina dtuarascálacha arna dtíolacadh faoi Airteagal 19(2) de Rialachán (AE) 2018/1999, agus sonróidh siad, i gcás inarb ábhartha agus de réir mar is iomchuí, cén t-ioncam a úsáidfear agus na gníomhaíochtaí a dhéanfar chun a bplean comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide arna thíolacadh i gcomhréir leis an Rialachán sin, agus a bpleananna críochach um aistriú cóir arna ullmhú i gcomhréir le hAirteagal 11 de Rialachán (AE) 2021/1056 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*11) a chur chun feidhme.

*11

Beidh an tuairisciú mionsonraithe go leor chun a chur ar chumas an Choimisiúin measúnú a dhéanamh maidir leis an gcéad fhomhír a bheith á chomhlíonadh ag na Ballstáit.

(*11)  Rialachán (AE) 2021/1056 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an Ciste um Aistriú Cóir (IO L 231, 30.6.2021, lch. 1).’;"

*11

| (j) | i mír 4, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

  ‘Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 den Treoir seo chun an Treoir seo a fhorlíonadh maidir le huainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le ceantáil, lena n-áirítear na módúlachtaí ceantála a bhfuil gá leo chun sciar ioncam a aistriú chuig buiséad an Aontais mar ioncam sannta seachtrach i gcomhréir le hAirteagal 30d(4) den Treoir seo nó mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an triú mír, CFAE, chun a áirithiú go ndéantar é ar bhealach oscailte, trédhearcach, comhchuibhithe agus neamh-idirdhealaitheach. Chuige sin, beidh an próiseas intuartha, go háirithe maidir le huainiú agus seicheamhú ceantanna agus méideanna measta na lamháltas atá le cur ar fáil.’; |
| --- | --- |

(j)

i mír 4, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

‘Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 den Treoir seo chun an Treoir seo a fhorlíonadh maidir le huainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le ceantáil, lena n-áirítear na módúlachtaí ceantála a bhfuil gá leo chun sciar ioncam a aistriú chuig buiséad an Aontais mar ioncam sannta seachtrach i gcomhréir le hAirteagal 30d(4) den Treoir seo nó mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an triú mír, CFAE, chun a áirithiú go ndéantar é ar bhealach oscailte, trédhearcach, comhchuibhithe agus neamh-idirdhealaitheach. Chuige sin, beidh an próiseas intuartha, go háirithe maidir le huainiú agus seicheamhú ceantanna agus méideanna measta na lamháltas atá le cur ar fáil.’;

| (k) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

  ‘5.   Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar fheidhmiú mhargadh carbóin na hEorpa. Gach bliain, cuirfidh sé tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ar fheidhmiú an mhargaidh carbóin agus faoi aon bheartas ábhartha eile aeráide nó fuinnimh, lena n-áirítear oibriú na gceantanna, an leachtacht agus na méideanna arna dtrádáil, agus ina ndéanfar achoimre ar an bhfaisnéis a sholáthraíonn an tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (ESMA) i gcomhréir le mír 6 den Airteagal seo agus ar an bhfaisnéis a sholáthraíonn na Ballstáit maidir leis na bearta airgeadais dá dtagraítear in Airteagal 10a(6). Más gá, áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear aon fhaisnéis ábhartha faoi bhráid an Choimisiúin dhá mhí ar a laghad sula nglacfaidh an Coimisiún an tuarascáil.’
  ; |
| --- | --- |

(k)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

‘5.   Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar fheidhmiú mhargadh carbóin na hEorpa. Gach bliain, cuirfidh sé tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ar fheidhmiú an mhargaidh carbóin agus faoi aon bheartas ábhartha eile aeráide nó fuinnimh, lena n-áirítear oibriú na gceantanna, an leachtacht agus na méideanna arna dtrádáil, agus ina ndéanfar achoimre ar an bhfaisnéis a sholáthraíonn an tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí (ESMA) i gcomhréir le mír 6 den Airteagal seo agus ar an bhfaisnéis a sholáthraíonn na Ballstáit maidir leis na bearta airgeadais dá dtagraítear in Airteagal 10a(6). Más gá, áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear aon fhaisnéis ábhartha faoi bhráid an Choimisiúin dhá mhí ar a laghad sula nglacfaidh an Coimisiún an tuarascáil.’

| (l) | cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘6.   Déanfaidh ESMA faireachán rialta ar shláine agus trédhearcacht mhargadh carbóin na hEorpa, go háirithe maidir le luaineacht sa mhargadh agus éabhlóid praghsanna, feidhmiú na gceantanna, oibríochtaí trádála ar an mhargadh le haghaidh lamháltas astaíochtaí agus díorthaigh díobh, lena n-áirítear trádáil thar an gcuntar, leachtacht agus na méideanna a thrádáiltear, agus catagóirí agus iompraíocht trádála rannpháirtithe sa mhargadh, lena n-áirítear suíomhanna idirghabhálaithe airgeadais. Áireoidh ESMA na torthaí ábhartha agus, i gcás inar gá, cuirfidh sé moltaí ina chuid measúnuithe faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle, an Choimisiúin agus an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach i gcomhréir le hAirteagal 32(3) de Rialachán (AE) Uimh. 1095/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*12). Chun críocha na gcúraimí dá dtagraítear sa chéad abairt den mhír seo, comhoibreoidh ESMA agus na húdaráis inniúla ábhartha agus malartóidh siad faisnéis maidir le faisnéis mhionsonraithe faoi gach cineál idirbhirt i gcomhréir le hAirteagal 25 de Rialachán (AE) Uimh. 596/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*13).


  (*12)  Rialachán (AE) Uimh. 1095/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 lena mbunaítear Údarás Maoirseachta Eorpach (an tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí), lena leasaítear Cinneadh Uimh. 716/2009/CE agus lena n-aisghairtear Cinneadh 2009/77/CE ón gCoimisiún (IO L 331, 15.12.2010, lch. 84)."


  (*13)  Rialachán (AE) Uimh. 596/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Aibreán 2014 maidir le drochúsáid mhargaidh (an rialachán maidir le drochúsáid mhargaidh) agus lena n-aisghairtear Treoir 2003/6/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoracha 2003/124/CE, 2003/125/CE agus 2004/72/CE ón gCoimisiún (IO L 173, 12.6.2014, lch. 1).’;" |
| --- | --- |

(l)

cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘6.   Déanfaidh ESMA faireachán rialta ar shláine agus trédhearcacht mhargadh carbóin na hEorpa, go háirithe maidir le luaineacht sa mhargadh agus éabhlóid praghsanna, feidhmiú na gceantanna, oibríochtaí trádála ar an mhargadh le haghaidh lamháltas astaíochtaí agus díorthaigh díobh, lena n-áirítear trádáil thar an gcuntar, leachtacht agus na méideanna a thrádáiltear, agus catagóirí agus iompraíocht trádála rannpháirtithe sa mhargadh, lena n-áirítear suíomhanna idirghabhálaithe airgeadais. Áireoidh ESMA na torthaí ábhartha agus, i gcás inar gá, cuirfidh sé moltaí ina chuid measúnuithe faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa, na Comhairle, an Choimisiúin agus an Bhoird Eorpaigh um Riosca Sistéamach i gcomhréir le hAirteagal 32(3) de Rialachán (AE) Uimh. 1095/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*12). Chun críocha na gcúraimí dá dtagraítear sa chéad abairt den mhír seo, comhoibreoidh ESMA agus na húdaráis inniúla ábhartha agus malartóidh siad faisnéis maidir le faisnéis mhionsonraithe faoi gach cineál idirbhirt i gcomhréir le hAirteagal 25 de Rialachán (AE) Uimh. 596/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*13).

(*12)  Rialachán (AE) Uimh. 1095/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 lena mbunaítear Údarás Maoirseachta Eorpach (an tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí), lena leasaítear Cinneadh Uimh. 716/2009/CE agus lena n-aisghairtear Cinneadh 2009/77/CE ón gCoimisiún (IO L 331, 15.12.2010, lch. 84)."

*12

(*13)  Rialachán (AE) Uimh. 596/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Aibreán 2014 maidir le drochúsáid mhargaidh (an rialachán maidir le drochúsáid mhargaidh) agus lena n-aisghairtear Treoir 2003/6/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoracha 2003/124/CE, 2003/125/CE agus 2004/72/CE ón gCoimisiún (IO L 173, 12.6.2014, lch. 1).’;"

*13

| (13) | Leasaítear Airteagal 10a mar a leanas:






  (a) | leasaítear mír 1 mar a leanas:






  (i) | cuirtear na fomhíreanna seo a leanas isteach tar éis an dara fomhír:

  ‘Má chumhdaítear suiteáil leis an oibleagáid iniúchadh fuinnimh a dhéanamh nó corás bainistithe fuinnimh deimhnithe a chur chun feidhme faoi Airteagal 8 de Threoir 2012/27/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*14) agus mura gcuirtear moltaí na tuarascála iniúchóireachta nó an chórais bainistithe fuinnimh dheimhnithe chun feidhme, mura rud é gur faide ná 3 bliana an t-am aisíocaíochta do na hinfheistíochtaí ábhartha nó mura rud é go bhfuil costais na n-infheistíochtaí sin díréireach, ansin déanfar méid an leithdháilte saor in aisce a laghdú 20 %. Ní laghdófar méid an leithdháilte saor in aisce má léiríonn oibreoir go bhfuil bearta eile curtha chun feidhme aige a bhfuil mar thoradh orthu laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa atá coibhéiseach leo siúd a mholtar sa tuarascáil iniúchóra don suiteáil lena mbaineann nó an córas bainistithe fuinnimh dheimhnithe don suiteáil lena mbaineann.
  Déanfaidh an Coimisiún an Treoir seo a fhorlíonadh trí fhoráil a dhéanamh, sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun na míre seo agus gan dochar do na rialacha is infheidhme faoi Threoir 2012/27/AE, do rialacha comhchuibhithe simplí riaracháin maidir le cur i bhfeidhm an tríú fomhír den mhír seo lena n-áirithítear nach ndéanfaidh cur i bhfeidhm na coinníollachta dochar do chothrom iomaíochta, do shláine comhshaoil ná do chóir chomhionann idir suiteálacha ar fud an Aontais. Leis na rialacha comhchuibhithe sin, soláthrófar go háirithe amlínte, critéir chun bearta éifeachtúlachta fuinnimh a cuireadh chun feidhme a aithint agus bearta malartacha chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, agus úsáid á baint as an nós imeachta le haghaidh bearta náisiúnta cur chun feidhme i gcomhréir le hAirteagal 11(1) den Treoir seo.
  Sa bhreis ar na ceanglais a leagtar amach sa tríú fomhír den mhír seo, cuirfear an laghdú 20 % dá dtagraítear san fhomhír sin i bhfeidhm i gcás nach bhfuil, faoin 1 Bealtaine 2024, oibreoirí suiteálacha a bhfuil a leibhéil astaíochtaí gás ceaptha teasa níos airde ná an 80ú peircintíl de leibhéil astaíochtaí le haghaidh na dtagarmharcanna táirgí ábhartha tar éis plean aeráidneodrachta a bhunú le haghaidh gach ceann de na suiteálacha sin dá ngníomhaíochtaí a chumhdaítear leis an Treoir seo. Beidh na heilimintí a shonraítear in Airteagal 10b(4) sa phlean sin agus bunófar é i gcomhréir leis an ngníomh cur chun feidhme dá bhforáiltear san Airteagal sin. Léifear Airteagal 10b(4) mar thagairt don leibhéal suiteála amháin. Fíorófar gnóthú na spriocanna agus na ngarspriocanna dá dtagraítear in Airteagal 10b(4), tríú fomhír, pointe (b), maidir leis an tréimhse go dtí an 31 Nollaig 2025 agus maidir le gach tréimhse a chríochnaíonn an 31 Nollaig gach cúigiú bliain ina dhiaidh sin, i gcomhréir leis na nósanna imeachta maidir le fíorú agus creidiúnú dá bhforáiltear in Airteagal 15. Ní leithdháilfear aon lamháltais saor in aisce thar 80 % mura mbeidh gnóthú na spriocanna idirmheánacha agus na ngarspriocanna fíoraithe i leith na tréimhse suas go dtí deireadh 2025 nó i leith na tréimhse ó 2026 go 2030.
  Lamháltais nach leithdháiltear mar gheall ar laghdú ar leithdháileadh saor in aisce i gcomhréir leis an tríú agus leis an gcúigiú fomhír den mhír seo, úsáidfear iad chun suiteálacha a dhíolmhú ón gcoigeartú i gcomhréir le mír 5 den Airteagal seo. I gcás ina bhfanfaidh aon lamháltais den sórt sin, cuirfear 50 % de na lamháltais sin ar fáil chun tacú leis an nuálaíocht i gcomhréir le mír 8 den Airteagal seo. Cuirfear an 50 % eile de na lamháltais sin ar ceant i gcomhréir le hAirteagal 10(1) den Treoir seo agus ba cheart do na Ballstáit na hioncaim faoi seach a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar aon riosca iarmharach sceite carbóin sna hearnálacha a chumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2023/956, chun tacú leis an aistriú agus chun a ndícharbónú a chur chun cinn i gcomhréir leis na rialacha maidir le Státchabhair.
  Ní thabharfar aon leithdháileadh saor in aisce do shuiteálacha in earnálacha nó i bhfo-earnálacha a mhéid go gcumhdaítear iad le bearta eile chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin mar a bhunaítear le Rialachán (AE) 2023/956
  +
  . Déanfar na bearta dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo a choigeartú dá réir sin.

  (*14)  Treoir 2012/27/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, lena leasaítear Treoracha 2009/125/CE agus 2010/30/AE agus lena n-aisghairtear Treoracha 2004/8/CE agus 2006/32/CE (IO L 315, 14.11.2012, lch. 1).’;" |
| --- | --- | --- | --- |

(13)

Leasaítear Airteagal 10a mar a leanas:

(a)

leasaítear mír 1 mar a leanas:

(i)

cuirtear na fomhíreanna seo a leanas isteach tar éis an dara fomhír:

‘Má chumhdaítear suiteáil leis an oibleagáid iniúchadh fuinnimh a dhéanamh nó corás bainistithe fuinnimh deimhnithe a chur chun feidhme faoi Airteagal 8 de Threoir 2012/27/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*14) agus mura gcuirtear moltaí na tuarascála iniúchóireachta nó an chórais bainistithe fuinnimh dheimhnithe chun feidhme, mura rud é gur faide ná 3 bliana an t-am aisíocaíochta do na hinfheistíochtaí ábhartha nó mura rud é go bhfuil costais na n-infheistíochtaí sin díréireach, ansin déanfar méid an leithdháilte saor in aisce a laghdú 20 %. Ní laghdófar méid an leithdháilte saor in aisce má léiríonn oibreoir go bhfuil bearta eile curtha chun feidhme aige a bhfuil mar thoradh orthu laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa atá coibhéiseach leo siúd a mholtar sa tuarascáil iniúchóra don suiteáil lena mbaineann nó an córas bainistithe fuinnimh dheimhnithe don suiteáil lena mbaineann.

*14

Déanfaidh an Coimisiún an Treoir seo a fhorlíonadh trí fhoráil a dhéanamh, sna gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun na míre seo agus gan dochar do na rialacha is infheidhme faoi Threoir 2012/27/AE, do rialacha comhchuibhithe simplí riaracháin maidir le cur i bhfeidhm an tríú fomhír den mhír seo lena n-áirithítear nach ndéanfaidh cur i bhfeidhm na coinníollachta dochar do chothrom iomaíochta, do shláine comhshaoil ná do chóir chomhionann idir suiteálacha ar fud an Aontais. Leis na rialacha comhchuibhithe sin, soláthrófar go háirithe amlínte, critéir chun bearta éifeachtúlachta fuinnimh a cuireadh chun feidhme a aithint agus bearta malartacha chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú, agus úsáid á baint as an nós imeachta le haghaidh bearta náisiúnta cur chun feidhme i gcomhréir le hAirteagal 11(1) den Treoir seo.

Sa bhreis ar na ceanglais a leagtar amach sa tríú fomhír den mhír seo, cuirfear an laghdú 20 % dá dtagraítear san fhomhír sin i bhfeidhm i gcás nach bhfuil, faoin 1 Bealtaine 2024, oibreoirí suiteálacha a bhfuil a leibhéil astaíochtaí gás ceaptha teasa níos airde ná an 80ú peircintíl de leibhéil astaíochtaí le haghaidh na dtagarmharcanna táirgí ábhartha tar éis plean aeráidneodrachta a bhunú le haghaidh gach ceann de na suiteálacha sin dá ngníomhaíochtaí a chumhdaítear leis an Treoir seo. Beidh na heilimintí a shonraítear in Airteagal 10b(4) sa phlean sin agus bunófar é i gcomhréir leis an ngníomh cur chun feidhme dá bhforáiltear san Airteagal sin. Léifear Airteagal 10b(4) mar thagairt don leibhéal suiteála amháin. Fíorófar gnóthú na spriocanna agus na ngarspriocanna dá dtagraítear in Airteagal 10b(4), tríú fomhír, pointe (b), maidir leis an tréimhse go dtí an 31 Nollaig 2025 agus maidir le gach tréimhse a chríochnaíonn an 31 Nollaig gach cúigiú bliain ina dhiaidh sin, i gcomhréir leis na nósanna imeachta maidir le fíorú agus creidiúnú dá bhforáiltear in Airteagal 15. Ní leithdháilfear aon lamháltais saor in aisce thar 80 % mura mbeidh gnóthú na spriocanna idirmheánacha agus na ngarspriocanna fíoraithe i leith na tréimhse suas go dtí deireadh 2025 nó i leith na tréimhse ó 2026 go 2030.

Lamháltais nach leithdháiltear mar gheall ar laghdú ar leithdháileadh saor in aisce i gcomhréir leis an tríú agus leis an gcúigiú fomhír den mhír seo, úsáidfear iad chun suiteálacha a dhíolmhú ón gcoigeartú i gcomhréir le mír 5 den Airteagal seo. I gcás ina bhfanfaidh aon lamháltais den sórt sin, cuirfear 50 % de na lamháltais sin ar fáil chun tacú leis an nuálaíocht i gcomhréir le mír 8 den Airteagal seo. Cuirfear an 50 % eile de na lamháltais sin ar ceant i gcomhréir le hAirteagal 10(1) den Treoir seo agus ba cheart do na Ballstáit na hioncaim faoi seach a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar aon riosca iarmharach sceite carbóin sna hearnálacha a chumhdaítear le hIarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2023/956, chun tacú leis an aistriú agus chun a ndícharbónú a chur chun cinn i gcomhréir leis na rialacha maidir le Státchabhair.

Ní thabharfar aon leithdháileadh saor in aisce do shuiteálacha in earnálacha nó i bhfo-earnálacha a mhéid go gcumhdaítear iad le bearta eile chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin mar a bhunaítear le Rialachán (AE) 2023/956
  +
  . Déanfar na bearta dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo a choigeartú dá réir sin.

+

(*14)  Treoir 2012/27/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, lena leasaítear Treoracha 2009/125/CE agus 2010/30/AE agus lena n-aisghairtear Treoracha 2004/8/CE agus 2006/32/CE (IO L 315, 14.11.2012, lch. 1).’;"

*14

| (ii) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an tríú fomhír:

  ‘I gcás gach earnála agus fo-earnála, i bprionsabal, déanfar an tagarmharc a ríomh do tháirgí seachas d’ionchuir, chun laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus coigilteas éifeachtúlachta fuinnimh a uasmhéadú le linn gach próisis táirgthe den earnáil nó den fho-earnáil lena mbaineann. Chun tuilleadh dreasachtaí a sholáthar chun astaíochtaí gáis ceaptha teasa a laghdú agus feabhas a chur ar an éifeachtúlacht fuinnimh agus chun cothrom na Féinne a áirithiú do shuiteálacha lena n-úsáidtear teicneolaíochtaí nua lena laghdaítear astaíochtaí gás ceaptha teasa go páirteach nó lena gcuirtear deireadh iomlán leo, agus suiteálacha lena n-úsáidtear teicneolaíochtaí atá ann cheana, déanfar athbhreithniú ar na tagarmharcanna ex ante uile-Aontais dá gcur i bhfeidhm sa tréimhse ó 2026 go 2030, i bhfianaise an modhnú a d’fhéadfaí a dhéanamh ar shainmhínithe agus teorainneacha córas na dtagarmharcanna táirge reatha, agus aird á tabhairt mar threoirphrionsabail ar acmhainneacht úsáide ciorclaigh ábhar agus gur cheart na tagarmharcanna a bheith neamhspleách ar an mbunábhar agus ar an gcineál próisis táirgthe, i gcás ina bhfuil an cuspóir céanna ag na próisis táirgthe. Déanfaidh an Coimisiún iarracht chun na gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun críche na luachanna tagarmhairc athbhreithnithe le haghaidh leithdháileadh saor in aisce a chinneadh i gcomhréir le mír 2, an tríú fomhír, a luaithe is féidir roimh thús na tréimhse ó 2026 go 2030.’; |
| --- | --- |

(ii)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an tríú fomhír:

‘I gcás gach earnála agus fo-earnála, i bprionsabal, déanfar an tagarmharc a ríomh do tháirgí seachas d’ionchuir, chun laghduithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus coigilteas éifeachtúlachta fuinnimh a uasmhéadú le linn gach próisis táirgthe den earnáil nó den fho-earnáil lena mbaineann. Chun tuilleadh dreasachtaí a sholáthar chun astaíochtaí gáis ceaptha teasa a laghdú agus feabhas a chur ar an éifeachtúlacht fuinnimh agus chun cothrom na Féinne a áirithiú do shuiteálacha lena n-úsáidtear teicneolaíochtaí nua lena laghdaítear astaíochtaí gás ceaptha teasa go páirteach nó lena gcuirtear deireadh iomlán leo, agus suiteálacha lena n-úsáidtear teicneolaíochtaí atá ann cheana, déanfar athbhreithniú ar na tagarmharcanna ex ante uile-Aontais dá gcur i bhfeidhm sa tréimhse ó 2026 go 2030, i bhfianaise an modhnú a d’fhéadfaí a dhéanamh ar shainmhínithe agus teorainneacha córas na dtagarmharcanna táirge reatha, agus aird á tabhairt mar threoirphrionsabail ar acmhainneacht úsáide ciorclaigh ábhar agus gur cheart na tagarmharcanna a bheith neamhspleách ar an mbunábhar agus ar an gcineál próisis táirgthe, i gcás ina bhfuil an cuspóir céanna ag na próisis táirgthe. Déanfaidh an Coimisiún iarracht chun na gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun críche na luachanna tagarmhairc athbhreithnithe le haghaidh leithdháileadh saor in aisce a chinneadh i gcomhréir le mír 2, an tríú fomhír, a luaithe is féidir roimh thús na tréimhse ó 2026 go 2030.’;

| (b) | cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

  ‘1a.   Faoi réir chur i bhfeidhm Rialachán (AE) 2023/956, ní thabharfar aon leithdháileadh saor in aisce i ndáil le táirgeadh earraí atá liostaithe in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán sin.
  De mhaolú ar an gcéad fhomhír den mhír seo, le haghaidh na chéad bhlianta tar éis Rialachán (AE) 2023/956 a chur i bhfeidhm, tairbheoidh táirgeadh na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán sin ó leithdháileadh saor in aisce i méideanna laghdaithe. Cuirfear fachtóir lena laghdófar an leithdháileadh saor in aisce le haghaidh tháirgeadh na n-earraí sin i bhfeidhm (an fachtóir SCCT). Beidh fachtóir SCCT cothrom le 100 % don tréimhse idir teacht i bhfeidhm an Rialacháin sin agus deireadh 2025, agus, faoi réir chur i bhfeidhm na bhforálacha dá dtagraítear in Airteagal 36(2), pointe (b), den Rialachán sin, beidh sé cothrom le 97,5 % in 2026, 95 % in 2027, 90 % in 2028, 77,5 % in 2029, 51,5 % in 2030, 39 % in 2031, 26,5 % in 2032 agus 14 % in 2033. Ó 2034 ar aghaidh, ní bheidh feidhm ag aon fhachtóir SCCT.
  Déanfar an laghdú ar leithdháileadh saor in aisce a ríomh gach bliain mar an meánsciar ar an éileamh ar leithdháileadh saor in aisce le haghaidh tháirgeadh na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I de Rialachán (AE) 2023/956
  +
  i gcomparáid leis an éileamh iomlán ar leithdháileadh saor in aisce a ríomhtar le haghaidh na suiteálacah go léir, le haghaidh na tréimhse ábhartha dá dtagraítear in Airteagal 11(1) den Treoir seo. Cuirfear fachtóir SCCT i bhfeidhm sa ríomh seo.
  Cuirfear leithdháiltí a leanann as an laghdú ar leithdháileadh saor in aisce ar fáil chun tacú leis an nuálaíocht i gcomhréir le mír 8.
  Faoin 31 Nollaig 2024 agus mar chuid dá thuarascáil bhliantúil chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle de bhun Airteagal 10(5) den Treoir seo, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an riosca sceite carbóin d’earraí atá faoi réir SCCT agus a tháirgtear san Aontas lena n-onnmhairiú chuig tríú tíortha nach gcuireann CTA AE ná sásra comhchosúil praghsála carbóin i bhfeidhm. Déanfar measúnú sa tuarascáil go háirithe ar an riosca sceite carbóin in earnálacha a mbeidh feidhm ag SCCT, go háirithe ról agus glacadh luathaithe hidrigine, agus na forbairtí maidir le sreabha trádála agus astaíochtaí leabaithe na n-earraí sin ar an margadh domhanda. I gcás inarb é conclúid na tuarascála go bhfuil riosca sceite carbóin ann d’earraí a tháirgtear san Aontas chun onnmhairiú chuig tríú tíortha nach gcuireann CTA AE nó sásra praghsála carbóin den chineál céanna i bhfeidhm, déanfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a thíolacadh chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin ar bhealach a chomhlíonann rialacha de chuid na hEagraíochta Domhanda Trádála, lena n-áirítear Airteagal XX den Chomhaontú Ginearálta 1994 um Tharaifí agus Trádáil agus a chuireann dícharbónú suiteálacha san Aontas san áireamh.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

‘1a.   Faoi réir chur i bhfeidhm Rialachán (AE) 2023/956, ní thabharfar aon leithdháileadh saor in aisce i ndáil le táirgeadh earraí atá liostaithe in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán sin.

De mhaolú ar an gcéad fhomhír den mhír seo, le haghaidh na chéad bhlianta tar éis Rialachán (AE) 2023/956 a chur i bhfeidhm, tairbheoidh táirgeadh na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán sin ó leithdháileadh saor in aisce i méideanna laghdaithe. Cuirfear fachtóir lena laghdófar an leithdháileadh saor in aisce le haghaidh tháirgeadh na n-earraí sin i bhfeidhm (an fachtóir SCCT). Beidh fachtóir SCCT cothrom le 100 % don tréimhse idir teacht i bhfeidhm an Rialacháin sin agus deireadh 2025, agus, faoi réir chur i bhfeidhm na bhforálacha dá dtagraítear in Airteagal 36(2), pointe (b), den Rialachán sin, beidh sé cothrom le 97,5 % in 2026, 95 % in 2027, 90 % in 2028, 77,5 % in 2029, 51,5 % in 2030, 39 % in 2031, 26,5 % in 2032 agus 14 % in 2033. Ó 2034 ar aghaidh, ní bheidh feidhm ag aon fhachtóir SCCT.

Déanfar an laghdú ar leithdháileadh saor in aisce a ríomh gach bliain mar an meánsciar ar an éileamh ar leithdháileadh saor in aisce le haghaidh tháirgeadh na n-earraí a liostaítear in Iarscríbhinn I de Rialachán (AE) 2023/956
  +
  i gcomparáid leis an éileamh iomlán ar leithdháileadh saor in aisce a ríomhtar le haghaidh na suiteálacah go léir, le haghaidh na tréimhse ábhartha dá dtagraítear in Airteagal 11(1) den Treoir seo. Cuirfear fachtóir SCCT i bhfeidhm sa ríomh seo.

Cuirfear leithdháiltí a leanann as an laghdú ar leithdháileadh saor in aisce ar fáil chun tacú leis an nuálaíocht i gcomhréir le mír 8.

Faoin 31 Nollaig 2024 agus mar chuid dá thuarascáil bhliantúil chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle de bhun Airteagal 10(5) den Treoir seo, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar an riosca sceite carbóin d’earraí atá faoi réir SCCT agus a tháirgtear san Aontas lena n-onnmhairiú chuig tríú tíortha nach gcuireann CTA AE ná sásra comhchosúil praghsála carbóin i bhfeidhm. Déanfar measúnú sa tuarascáil go háirithe ar an riosca sceite carbóin in earnálacha a mbeidh feidhm ag SCCT, go háirithe ról agus glacadh luathaithe hidrigine, agus na forbairtí maidir le sreabha trádála agus astaíochtaí leabaithe na n-earraí sin ar an margadh domhanda. I gcás inarb é conclúid na tuarascála go bhfuil riosca sceite carbóin ann d’earraí a tháirgtear san Aontas chun onnmhairiú chuig tríú tíortha nach gcuireann CTA AE nó sásra praghsála carbóin den chineál céanna i bhfeidhm, déanfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a thíolacadh chun aghaidh a thabhairt ar an riosca sceite carbóin ar bhealach a chomhlíonann rialacha de chuid na hEagraíochta Domhanda Trádála, lena n-áirítear Airteagal XX den Chomhaontú Ginearálta 1994 um Tharaifí agus Trádáil agus a chuireann dícharbónú suiteálacha san Aontas san áireamh.’

| (c) | leasaítear mír 2 mar a leanas:






  (i) | Sa tríú fomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (c);






  ‘(c) | Le linn na tréimhse ó 2026 go 2030, cinnfear na luachanna tagarmhairc ar an mbealach céanna a leagtar amach i bpointí (a) agus (d) den fhomhír seo, agus pointe (e) den fhomhír seo á chur san áireamh, ar bhonn faisnéis a thíolacfar de bhun Airteagal 11 le haghaidh na mblianta 2021 agus 2022 agus ar bhonn an ráta bliantúil maidir le laghdú a chur i bhfeidhm i leith gach bliana idir 2008 agus 2028.’; |
| --- | --- | --- | --- |

(c)

leasaítear mír 2 mar a leanas:

(i)

Sa tríú fomhír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (c);

‘(c)

Le linn na tréimhse ó 2026 go 2030, cinnfear na luachanna tagarmhairc ar an mbealach céanna a leagtar amach i bpointí (a) agus (d) den fhomhír seo, agus pointe (e) den fhomhír seo á chur san áireamh, ar bhonn faisnéis a thíolacfar de bhun Airteagal 11 le haghaidh na mblianta 2021 agus 2022 agus ar bhonn an ráta bliantúil maidir le laghdú a chur i bhfeidhm i leith gach bliana idir 2008 agus 2028.’;

| (ii) | sa tríú fomhír, cuirtear na pointí seo a leanas léi:






  ‘(d) | I gcás inar mó ná 2,5 % an ráta bliantúil maidir le laghdú nó i gcás inar lú ná 0,3 % é, is iad na luachanna tagarmhairc don tréimhse ó 2026 go 2030 na luachanna tagarmhairc is infheidhme sa tréimhse ó 2013 go 2020 agus iad laghdaithe de cibé ceann den dá ráta is ábhartha i leith gach bliana idir 2008 agus 2028. |
| --- | --- | --- |

(ii)

sa tríú fomhír, cuirtear na pointí seo a leanas léi:

‘(d)

I gcás inar mó ná 2,5 % an ráta bliantúil maidir le laghdú nó i gcás inar lú ná 0,3 % é, is iad na luachanna tagarmhairc don tréimhse ó 2026 go 2030 na luachanna tagarmhairc is infheidhme sa tréimhse ó 2013 go 2020 agus iad laghdaithe de cibé ceann den dá ráta is ábhartha i leith gach bliana idir 2008 agus 2028.

| (e) | Don tréimhse ó 2026 go 2030, ní dhéanfaidh an t-athrú ar shainmhínithe tagarmhairc agus teorainneacha córais is infheidhme de bhun mhír 1, fomhír 8, difear do ráta laghdaithe bliantúil do thagarmhairc táirge do mhiotal te’; |
| --- | --- |

(e)

Don tréimhse ó 2026 go 2030, ní dhéanfaidh an t-athrú ar shainmhínithe tagarmhairc agus teorainneacha córais is infheidhme de bhun mhír 1, fomhír 8, difear do ráta laghdaithe bliantúil do thagarmhairc táirge do mhiotal te’;

| (iii) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an cheathrú fomhír:

  ‘De mhaolú air sin, maidir leis na luachanna tagarmhairc le haghaidh cumhránaice agus gás sintéiseach, déanfar na luachanna tagarmhairc sin a choigeartú leis an gcéatadán céanna is a dhéanfar le tagarmharcanna na scaglann d’fhonn cothroime iomaíochta a chaomhnú do tháirgeoirí na dtáirgí sin.’; |
| --- | --- |

(iii)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an cheathrú fomhír:

‘De mhaolú air sin, maidir leis na luachanna tagarmhairc le haghaidh cumhránaice agus gás sintéiseach, déanfar na luachanna tagarmhairc sin a choigeartú leis an gcéatadán céanna is a dhéanfar le tagarmharcanna na scaglann d’fhonn cothroime iomaíochta a chaomhnú do tháirgeoirí na dtáirgí sin.’;

| (d) | scriostar míreanna 3 agus 4; |
| --- | --- |

(d)

scriostar míreanna 3 agus 4;

| (e) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

  ‘5.   D’fhonn cloí leis an sciar cheantála a leagtar amach in Airteagal 10, déanfar, i gcás gach bliana nach sroicheann suim na leithdháiltí saor in aisce an t-uasmhéid lena n-urramaítear an sciar cheantála, na lamháltais atá fágtha suas go dtí an méid sin a úsáid chun laghdú na leithdháiltí saor in aisce a chosc nó a theorannú d'fhonn an sciar cheantála a urramú sna blianta atá le teacht. Mar sin féin, i gcás ina sroichtear an t-uasmhéid, déanfar leithdháiltí saor in aisce a choigeartú dá réir sin. Déanfar aon choigeartú den sórt sin ar bhealach aonfhoirmeach. Mar sin féin, suiteálacha a bhfuil a leibhéil astaíochtaí gás ceaptha teasa faoi bhun mheán an 10 % de na suiteálacha is éifeachtúla in earnáil nó i bhfo-earnáil san Aontas le haghaidh na dtagarmharcanna ábhartha i mbliain nuair atá feidhm ag an gcoigeartú, díolmhófar ón gcoigeartú iad.’
  ; |
| --- | --- |

(e)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 5:

‘5.   D’fhonn cloí leis an sciar cheantála a leagtar amach in Airteagal 10, déanfar, i gcás gach bliana nach sroicheann suim na leithdháiltí saor in aisce an t-uasmhéid lena n-urramaítear an sciar cheantála, na lamháltais atá fágtha suas go dtí an méid sin a úsáid chun laghdú na leithdháiltí saor in aisce a chosc nó a theorannú d'fhonn an sciar cheantála a urramú sna blianta atá le teacht. Mar sin féin, i gcás ina sroichtear an t-uasmhéid, déanfar leithdháiltí saor in aisce a choigeartú dá réir sin. Déanfar aon choigeartú den sórt sin ar bhealach aonfhoirmeach. Mar sin féin, suiteálacha a bhfuil a leibhéil astaíochtaí gás ceaptha teasa faoi bhun mheán an 10 % de na suiteálacha is éifeachtúla in earnáil nó i bhfo-earnáil san Aontas le haghaidh na dtagarmharcanna ábhartha i mbliain nuair atá feidhm ag an gcoigeartú, díolmhófar ón gcoigeartú iad.’

| (f) | i mír 6, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

  ‘Ba cheart do na Ballstáit bearta airgeadais a ghlacadh, i gcomhréir leis an dara agus leis an gceathrú fomhír den mhír seo i bhfabhar earnálacha nó fo-earnálacha atá neamhchosanta ar fhíor-riosca sceite carbóin i ngeall ar chostais shuntasacha indíreacha a thabhaítear iarbhír ó chostais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thugtar ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais, ar choinníoll go mbeidh bearta airgeadais den sórt sin i gcomhréir le rialacha maidir leis an Státchabhair, agus go háirithe, nach ndéanfar saobhadh míchuí ar iomaíocht an mhargaidh inmheánaigh leo. Leis na bearta airgeadais arna nglacadh, níor cearta costais indíreacha a chumhdaítear le leithdháileadh saor in aisce i gcomhréir leis na tagarmharcanna a bhunaítear de bhun mhír 1 den Airteagal seo a chúiteamh. I gcás ina gcaitheann Ballstát méid níos mó ná coibhéis 25 % de na hioncaim ceantála dá dtagraítear in Airteagal 10(3) don bhliain inar tabhaíodh na costais indíreacha, déanfaidh sé na cúiseanna leis an méid sin a shárú a leagan amach.’; |
| --- | --- |

(f)

i mír 6, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

‘Ba cheart do na Ballstáit bearta airgeadais a ghlacadh, i gcomhréir leis an dara agus leis an gceathrú fomhír den mhír seo i bhfabhar earnálacha nó fo-earnálacha atá neamhchosanta ar fhíor-riosca sceite carbóin i ngeall ar chostais shuntasacha indíreacha a thabhaítear iarbhír ó chostais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thugtar ar aghaidh i bpraghsanna leictreachais, ar choinníoll go mbeidh bearta airgeadais den sórt sin i gcomhréir le rialacha maidir leis an Státchabhair, agus go háirithe, nach ndéanfar saobhadh míchuí ar iomaíocht an mhargaidh inmheánaigh leo. Leis na bearta airgeadais arna nglacadh, níor cearta costais indíreacha a chumhdaítear le leithdháileadh saor in aisce i gcomhréir leis na tagarmharcanna a bhunaítear de bhun mhír 1 den Airteagal seo a chúiteamh. I gcás ina gcaitheann Ballstát méid níos mó ná coibhéis 25 % de na hioncaim ceantála dá dtagraítear in Airteagal 10(3) don bhliain inar tabhaíodh na costais indíreacha, déanfaidh sé na cúiseanna leis an méid sin a shárú a leagan amach.’;

| (g) | i mír 7, cuirtear an méid seo a leanas in ionad an dara fomhír:

  ‘Ó 2021 ar aghaidh, déanfar lamháltais nach leithdháilfear de bhun mhíreanna 19, 20 agus 22 ar shuiteálacha a chur le méid na lamháltas a chuirfear ar leataobh i gcomhréir leis an gcéad fhomhír, an chéad abairt, den mhír seo.’; |
| --- | --- |

(g)

i mír 7, cuirtear an méid seo a leanas in ionad an dara fomhír:

‘Ó 2021 ar aghaidh, déanfar lamháltais nach leithdháilfear de bhun mhíreanna 19, 20 agus 22 ar shuiteálacha a chur le méid na lamháltas a chuirfear ar leataobh i gcomhréir leis an gcéad fhomhír, an chéad abairt, den mhír seo.’;

| (h) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 8:

  ‘8.   Déanfar 345 mhilliún lamháltas, ón méid a d’fhéadfaí a leithdháileadh ar shlí eile saor in aisce de bhun an Airteagail seo, agus 80 mhilliún lamháltas, ón méid a d’fhéadfaí a chur ar ceant de bhun Airteagal 10, chomh maith leis na lamháltais a leanann as an leithdháileadh saor in aisce a laghdú dá dtagraítear i mír 1a den Airteagal seo, a chur ar fáil do chiste (an ‘Ciste don Nuálaíocht’) leis an gcuspóir tacú leis an nuálaíocht i dteicnící ísealcharbóin agus saor ó charbón, próisis agus teicneolaíochtaí lena rannchuidítear go suntasach le dícharbónú na n-earnálacha a chumhdaítear leis an Treoir seo lena rannchuidítear le cuspóirí maidir le truailliú nialasach agus ciorclaíocht lena n-áirítear tionscadail a bhfuil sé mar aidhm leo uascálú a dhéanamh ar theicnící, próisis agus teicneolaíochtaí den chineál sin d’fhonn iad a chur i bhfeidhm trasna an Aontais. Beidh acmhainneacht shuntasach laghdaithe astaíochtaí gás ceaptha teasa ag na tionscadail sin agus rannchuideofar leo le coigilt fuinnimh agus acmhainní i gcomhréir le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais do 2030.
  Déanfaidh an Coimisiún lamháltais an Ciste don Nuálaíocht a thúsualú chun a áirithiú go mbeidh méid leordhóthanach acmhainní ar fáil chun nuálaíocht a chothú, lena n-áirítear uas-scálú.
  Lamháltais nach n-eisítear chuig oibreoirí aerárthaigh toisc gur scoir siad dá n-oibríochtaí agus nach bhfuil gá leo chun aon easnamh i dtabhairt suas ag na hoibreoirí sin a chumhdach, úsáidfear iad chomh maith le haghaidh tacaíocht nuálaíochta dá dtagraítear sa chéad fhomhír.
  Thairis sin, cuirfear 5 mhilliún lamháltas ar fáil ón gcainníocht dá dtagraítear in Airteagal 3c(5) agus (7) a bhaineann le leithdháiltí eitlíochta le haghaidh 2026 ar mhaithe leis an tacaíocht nuálaíochta dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.
  Sa bhreis air sin, le 50 milliún lamháltas neamh-leithdháilte ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh, forlíonfar aon ioncam a bheidh fágtha ón 300 milliún lamháltas atá ar fáil sa tréimhse ó 2013 go 2020 faoi Chinneadh 2010/670/AE ón gCoimisiún (*15) agus úsáidfear iad ar bhealach tráthúil le haghaidh tacaíocht nuálaíochta dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.
  Cumhdófaí leis an gCiste don Nuálaíocht na hearnálacha a liostaítear in Iarscríbhinní I agus III, chomh maith le táirgí agus próisis a úsáidtear in ionad cinn atá dian ó thaobh úsáid carbóin de a tháirgtear nó a úsáidtear in earnálacha a liostaítear in Iarscríbhinn I, lena n-áirítear teicneolaíochtaí nuálacha fuinnimh in-athnuaite agus stórála fuinnimh agus gabháil agus úsáid carbóin (CCU) ar dhóigh atá sábháilte don chomhshaol, a chuideoidh go mór leis an athrú aeráide a mhaolú, go háirithe i gcás astaíochtaí próisis dho-sheachanta, agus chuideofaí le spreagadh a thabhairt chun tionscadail a thógáil agus a oibriú atá dírithe ar ghabháil, iompar agus stóráil (CCS) CO2 go geolaíoch, go háirithe i gcás astaíochtaí próisis thionsclaíocha dho-sheachanta, agus gabháil dhíreach CO2 ón atmaisféar le buanstóráil sábháilte agus inbhuanaithe, in áiteanna atá cothrom ó thaobh na geografaíochta de. Féadfaidh an Ciste don Nuálaíocht tacú freisin le teicneolaíochtaí nuálacha ceannródaíocha agus bonneagar nuálach ceannródaíoch, lena n-áirítear táirgeadh breoslaí ísealcharbóin agus saor ó charbón, chun na hearnálacha muirí, eitlíochta, iompar iarnróid agus iompar de bhóthar a dhícharbónú, lena n-áirítear cineálacha coiteanna iompair amhail iompar poiblí agus seirbhísí cóiste.
  Maidir le heitlíocht, féadfaidh sí tacú freisin le leictriú agus le gníomhaíochtaí chun tionchair aeráide fhoriomlána na heitlíochta a laghdú.
  Tabharfaidh an Coimisiún aird ar leith ar thionscadail in earnálacha a chumhdaítear faoi Rialachán (AE) 2023/956 chun tacú leis an nuálaíocht i dteicneolaíochtaí ísealcharbóin, CCU, CCS, fuinneamh in-athnuaite agus stóráil fuinnimh, ar bhealach a chuideoidh leis an athrú aeráide a mhaolú agus é d’aidhm leis sin, thar an tréimhse ó 2021 go 2030, sciar suntasach de choibhéis i luach airgeadais na lamháltas dá dtagraítear i mír 1a, an ceathrú fomhír, den Airteagal seo a bhronnadh ar thionscadail sna hearnálacha sin. Ina theannta sin, féadfaidh an Coimisiún glaonna ar thograí a sheoladh, roimh 2027, ar tograí iad a bheidh tiomnaithe do na hearnálacha a chumhdaítear faoin Rialachán sin.
  Tabharfaidh an Coimisiún aird ar leith freisin ar thionscadail lena rannchuidítear leis an earnáil mhuirí a dhícharbónú agus áireoidh sé ábhair atá tiomnaithe don chríoch sin sna glaonna ar thograí faoin gCiste don Nuálaíocht, i gcás inarb iomchuí, lena n-áirítear chun muiriompar a leictriú, agus chun aghaidh a thabhairt ar a tionchar iomlán ar an aeráid, lena n-áirítear astaíochtaí carbóin dhuibh. Leis na glaonna ar thograí den sórt sin, sna critéir a úsáidtear chun tionscadail a roghnú, tabharfar aird ar leith freisin ar an fhéidireacht atá ann maidir le cosaint na bithéagsúlachta a mhéadú agus truailliú torainn agus uisce ó thionscadail agus infheistíochtaí a laghdú.
  Féadfaidh an Ciste don Nuálaíocht, i gcomhréir le mír 8a, tacú le tionscadail trí imthairiscint iomaíoch, amhail CDanna, CCDanna nó conarthaí préimhe seasta chun tacú le teicneolaíochtaí dícharbónaithe a bhféadfadh sé nach dreasacht leordhóthanach a bheadh sa phraghas carbóin ina leith.
  Lorgóidh an Coimisiún sineirgí idir an Ciste don Nuálaíocht agus Fís Eorpach, go háirithe maidir le comhpháirtíochtaí Eorpacha, agus déanfaidh sé, i gcás inarb ábhartha, sineirgí a lorg idir an Ciste don Nuálaíocht agus cláir eile de chuid an Aontais.
  Beidh tionscadail i gcríoch gach Ballstáit, lena n-áirítear tionscadail ar mhionscála agus tionscadail ar mheánscála, incháilithe, agus, maidir le gníomhaíochtaí muirí, beidh tionscadail ag a mbaineann breisluach soiléir don Aontas incháilithe. Teicneolaíochtaí a gheobhaidh tacaíocht, beidh siad nuálach agus ní bheidh siad ar fáil ó thaobh tráchtála go fóill ar scála comhchosúil gan tacaíocht, ach beidh siad ina réitigh cheannródaíocha nó beidh siad aibí a ndóthain chun iad a chur i bhfeidhm ar scála réamhthráchtála.
  Áiritheoidh an Coimisiún go gcuirfear na lamháltais atá dírithe ar an gCiste don Nuálaíocht ar ceant i gcomhréir leis na prionsabail agus leis na módúlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 10(4) den Treoir seo. Measfar na méideanna sin a bheith ina n-ioncam sannta seachtrach i gcomhréir le hAirteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*16). Féadfar gealltanais bhuiséadacha maidir le bearta ar faide ná aon bhliain airgeadais amháin iad a roinnt ina dtráthchodanna bliantúla thar roinnt blianta.
  Cuirfidh an Coimisiún, arna iarraidh sin air, cúnamh teicniúil ar fáil do na Ballstáit a mbíonn éifeacht íseal lena rannpháirtíocht i dtionscadail faoin gCiste Nuálaíochta chun cur le cumas an Bhallstáit iarrthaigh tacú le hiarrachtaí thionscnóirí na dtionscadal ar a gcríoch faoi seach iarratais a chur isteach ar chistiú ón gCiste don Nuálaíocht, d’fhonn rannpháirtíocht éifeachtach gheografach sa Chiste don Nuálaíocht a fheabhsú agus cáilíocht fhoriomlán na dtionscadal arna dtíolacadh a mhéadú. Déanfaidh an Coimisiún clúdach geografach éifeachtach atá bunaithe ar cháilíocht a shaothrú i ndáil le cistiú ón gCiste don Nuálaíocht ar fud an Aontais agus áiritheoidh sé go ndéanfar faireachán cuimsitheach ar an dul chun cinn agus go ndéanfar obair leantach iomchuí air ina leith sin.
  Faoi réir chomhaontú na n-iarratasóirí, tar éis dheireadh an ghlao ar thograí, cuirfidh an Coimisiún na Ballstáit ar an eolas faoi na hiarratais ar mhaoiniú le haghaidh tionscadail ar a gcríoch faoi seach agus cuirfidh sé faisnéis mhionsonraithe ar fáil dóibh a bhaineann leis na hiarratais sin chun gur fusa do na Ballstáit tacaíocht do thionscadail a chomhordú. Ina theannta sin, cuirfidh an Coimisiún na Ballstáit ar an eolas faoi liosta na dtionscadal réamhroghnaithe roimh dhámhachtain na tacaíochta.
  Roghnófar tionscadail trí nós imeachta roghnúcháin trédhearcach, ar bhealach atá neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de i gcomhréir le cuspóirí an Chiste don Nuálaíocht mar a leagtar amach sa chéad fhomhír den mhír seo agus ar bhonn critéir oibiachtúla agus thrédhearcacha, agus aird á tabhairt ar a mhéid a rannchuidíonn tionscadail go suntasach le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais agus, ag an am céanna, leis na cuspóirí nialasacha truaillithe agus ciorclaíochta i gcomhréir leis an gcéad fhomhír den mhír seo, agus, i gcás inarb ábhartha, ar a mhéid a rannchuidíonn tionscadail le laghduithe ar astaíochtaí a bhaint amach go mór faoi bhun na dtagarmharcanna dá dtagraítear i mír 2. Beidh d’acmhainneacht ag tionscadail go bhféadfar iad a chur i bhfeidhm go forleathan nó costais a laghdú i leith aistriú chuig geilleagair aeráidneodrach sna hearnálacha lena mbaineann. Tabharfar tosaíocht do theicneolaíochtaí nuálacha agus do phróisis lena dtugtar aghaidh ar thionchair iomadúla ar an gcomhshaol. Le tionscadail lena mbaineann CCU, léireofar glanlaghdú in astaíochtaí agus áiritheofar go ndéanfar CO2 a sheachaint nó a stóráil go buan. I gcás deontais a chuirtear ar fáil trí ghlao ar thograí, féadfar tacú le suas le 60 % de chostais ábhartha na dtionscadal agus as a measc sin ní gá suas le 40 % a bheith ag brath ar sheachaint fhíoraithe astaíochtaí gás ceaptha teasa, ar choinníoll go mbainfear amach garspriocanna réamhshocraithe, agus an teicneolaíocht atá in úsáid á cur san áireamh. I gcás tacaíocht a chuirtear ar fáil trí thairiscint iomaíoch agus i gcás tacaíocht cúnaimh teicniúil, féadfar tacú le suas le 100 % de chostais ábhartha na dtionscadal. Cuirfear san áireamh sna critéir a úsáidtear chun tionscadail a roghnú na féidearthachtaí a chuirtear ar fáil trí thionscadail chomhcheangailte maidir le hastaíochtaí a laghdú i roinnt earnálacha, lena n-áirítear i limistéir in aice láimhe.
  Tionscadail arna gcistiú ag an gCiste don Nuálaíocht, cuirfear de cheangal orthu eolas a chomhroinnt le tionscadail ábhartha eile agus le taighdeoirí atá bunaithe san Aontas agus a bhfuil leas dlisteanach acu. Déanfaidh an Coimisiún téarmaí na comhroinnte eolais a shainiú i nglaonna ar thograí.
  Beidh na glaonna ar thograí oscailte agus trédhearcach. Agus na glaonna ar thograí á n-ullmhú aige, féachfaidh an Coimisiún lena áirithiú go gcumhdófar gach earnáil go cuí. Déanfaidh an Coimisiún bearta chun a áirithiú go gcuirfear na glaonna in iúl ar bhealach chomh forleathan agus is féidir, agus go háirithe d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide.
  Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Treoir seo a fhorlíonadh maidir le hoibriú an Chiste don Nuálaíocht, lena n-áirítear an nós imeachta agus na critéir roghnúcháin, agus na hearnálacha incháilithe agus ceanglais teicneolaíocha le haghaidh na gcineálacha éagsúla tacaíochta.
  Ní bhfaighidh aon tionscadal tacaíocht tríd an sásra faoin mír seo a sháróidh 15 % de líon iomlán na lamháltas a bheidh ar fáil chun na críche sin. Cuirfear na lamháltais sin san áireamh i mír 7.
  Faoin 31 Nollaig 2023 agus gach bliain ina dhiaidh sin, tuairisceoidh an Coimisiún don Choiste um Athrú Aeráide dá dtagraítear in Airteagal 22a(1) den Treoir seo maidir le cur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht, ina soláthrófar anailís ar thionscadail lena ndéantar cistiú a dhámhachtin, de réir earnála agus de réir Ballstáit, agus ar an rannchuidiú a mheastar a dhéanfaidh na tionscadail sin i dtreo chuspóir na haeráidneodrachta san Aontas mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119. Cuirfidh an Coimisiún an tuarascáil ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle agus déanfaidh sé an tuarascáil sin a phoibliú.


  (*15)  Cinneadh 2010/670/AE ón gCoimisiún an 3 Samhain 2010 lena leagtar síos na critéir agus na bearta maidir le maoiniú tionscadal taispeántais tráchtála atá ceaptha CO2 a ghabháil ar bhealach sábháilte ó thaobh an chomhshaoil agus a stóráil go geolaíoch chomh maith le tionscadail taispeántais de theicneolaíochtaí nuálacha fuinnimh in-athnuaite faoin scéim um lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Chomhphobal arna bunú le Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 290, 6.11.2010, lch. 39)."


  (*16)  Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais, lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1296/2013, (AE) Uimh. 1301/2013, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 1304/2013, (AE) Uimh. 1309/2013, (AE) Uimh. 1316/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) Uimh. 283/2014, agus Cinneadh Uimh. 541/2014/AE agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 (IO L 193, 30.7.2018, lch. 1).’;" |
| --- | --- |

(h)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 8:

‘8.   Déanfar 345 mhilliún lamháltas, ón méid a d’fhéadfaí a leithdháileadh ar shlí eile saor in aisce de bhun an Airteagail seo, agus 80 mhilliún lamháltas, ón méid a d’fhéadfaí a chur ar ceant de bhun Airteagal 10, chomh maith leis na lamháltais a leanann as an leithdháileadh saor in aisce a laghdú dá dtagraítear i mír 1a den Airteagal seo, a chur ar fáil do chiste (an ‘Ciste don Nuálaíocht’) leis an gcuspóir tacú leis an nuálaíocht i dteicnící ísealcharbóin agus saor ó charbón, próisis agus teicneolaíochtaí lena rannchuidítear go suntasach le dícharbónú na n-earnálacha a chumhdaítear leis an Treoir seo lena rannchuidítear le cuspóirí maidir le truailliú nialasach agus ciorclaíocht lena n-áirítear tionscadail a bhfuil sé mar aidhm leo uascálú a dhéanamh ar theicnící, próisis agus teicneolaíochtaí den chineál sin d’fhonn iad a chur i bhfeidhm trasna an Aontais. Beidh acmhainneacht shuntasach laghdaithe astaíochtaí gás ceaptha teasa ag na tionscadail sin agus rannchuideofar leo le coigilt fuinnimh agus acmhainní i gcomhréir le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais do 2030.

Déanfaidh an Coimisiún lamháltais an Ciste don Nuálaíocht a thúsualú chun a áirithiú go mbeidh méid leordhóthanach acmhainní ar fáil chun nuálaíocht a chothú, lena n-áirítear uas-scálú.

Lamháltais nach n-eisítear chuig oibreoirí aerárthaigh toisc gur scoir siad dá n-oibríochtaí agus nach bhfuil gá leo chun aon easnamh i dtabhairt suas ag na hoibreoirí sin a chumhdach, úsáidfear iad chomh maith le haghaidh tacaíocht nuálaíochta dá dtagraítear sa chéad fhomhír.

Thairis sin, cuirfear 5 mhilliún lamháltas ar fáil ón gcainníocht dá dtagraítear in Airteagal 3c(5) agus (7) a bhaineann le leithdháiltí eitlíochta le haghaidh 2026 ar mhaithe leis an tacaíocht nuálaíochta dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.

Sa bhreis air sin, le 50 milliún lamháltas neamh-leithdháilte ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh, forlíonfar aon ioncam a bheidh fágtha ón 300 milliún lamháltas atá ar fáil sa tréimhse ó 2013 go 2020 faoi Chinneadh 2010/670/AE ón gCoimisiún (*15) agus úsáidfear iad ar bhealach tráthúil le haghaidh tacaíocht nuálaíochta dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.

Cumhdófaí leis an gCiste don Nuálaíocht na hearnálacha a liostaítear in Iarscríbhinní I agus III, chomh maith le táirgí agus próisis a úsáidtear in ionad cinn atá dian ó thaobh úsáid carbóin de a tháirgtear nó a úsáidtear in earnálacha a liostaítear in Iarscríbhinn I, lena n-áirítear teicneolaíochtaí nuálacha fuinnimh in-athnuaite agus stórála fuinnimh agus gabháil agus úsáid carbóin (CCU) ar dhóigh atá sábháilte don chomhshaol, a chuideoidh go mór leis an athrú aeráide a mhaolú, go háirithe i gcás astaíochtaí próisis dho-sheachanta, agus chuideofaí le spreagadh a thabhairt chun tionscadail a thógáil agus a oibriú atá dírithe ar ghabháil, iompar agus stóráil (CCS) CO2 go geolaíoch, go háirithe i gcás astaíochtaí próisis thionsclaíocha dho-sheachanta, agus gabháil dhíreach CO2 ón atmaisféar le buanstóráil sábháilte agus inbhuanaithe, in áiteanna atá cothrom ó thaobh na geografaíochta de. Féadfaidh an Ciste don Nuálaíocht tacú freisin le teicneolaíochtaí nuálacha ceannródaíocha agus bonneagar nuálach ceannródaíoch, lena n-áirítear táirgeadh breoslaí ísealcharbóin agus saor ó charbón, chun na hearnálacha muirí, eitlíochta, iompar iarnróid agus iompar de bhóthar a dhícharbónú, lena n-áirítear cineálacha coiteanna iompair amhail iompar poiblí agus seirbhísí cóiste.

Maidir le heitlíocht, féadfaidh sí tacú freisin le leictriú agus le gníomhaíochtaí chun tionchair aeráide fhoriomlána na heitlíochta a laghdú.

Tabharfaidh an Coimisiún aird ar leith ar thionscadail in earnálacha a chumhdaítear faoi Rialachán (AE) 2023/956 chun tacú leis an nuálaíocht i dteicneolaíochtaí ísealcharbóin, CCU, CCS, fuinneamh in-athnuaite agus stóráil fuinnimh, ar bhealach a chuideoidh leis an athrú aeráide a mhaolú agus é d’aidhm leis sin, thar an tréimhse ó 2021 go 2030, sciar suntasach de choibhéis i luach airgeadais na lamháltas dá dtagraítear i mír 1a, an ceathrú fomhír, den Airteagal seo a bhronnadh ar thionscadail sna hearnálacha sin. Ina theannta sin, féadfaidh an Coimisiún glaonna ar thograí a sheoladh, roimh 2027, ar tograí iad a bheidh tiomnaithe do na hearnálacha a chumhdaítear faoin Rialachán sin.

Tabharfaidh an Coimisiún aird ar leith freisin ar thionscadail lena rannchuidítear leis an earnáil mhuirí a dhícharbónú agus áireoidh sé ábhair atá tiomnaithe don chríoch sin sna glaonna ar thograí faoin gCiste don Nuálaíocht, i gcás inarb iomchuí, lena n-áirítear chun muiriompar a leictriú, agus chun aghaidh a thabhairt ar a tionchar iomlán ar an aeráid, lena n-áirítear astaíochtaí carbóin dhuibh. Leis na glaonna ar thograí den sórt sin, sna critéir a úsáidtear chun tionscadail a roghnú, tabharfar aird ar leith freisin ar an fhéidireacht atá ann maidir le cosaint na bithéagsúlachta a mhéadú agus truailliú torainn agus uisce ó thionscadail agus infheistíochtaí a laghdú.

Féadfaidh an Ciste don Nuálaíocht, i gcomhréir le mír 8a, tacú le tionscadail trí imthairiscint iomaíoch, amhail CDanna, CCDanna nó conarthaí préimhe seasta chun tacú le teicneolaíochtaí dícharbónaithe a bhféadfadh sé nach dreasacht leordhóthanach a bheadh sa phraghas carbóin ina leith.

Lorgóidh an Coimisiún sineirgí idir an Ciste don Nuálaíocht agus Fís Eorpach, go háirithe maidir le comhpháirtíochtaí Eorpacha, agus déanfaidh sé, i gcás inarb ábhartha, sineirgí a lorg idir an Ciste don Nuálaíocht agus cláir eile de chuid an Aontais.

Beidh tionscadail i gcríoch gach Ballstáit, lena n-áirítear tionscadail ar mhionscála agus tionscadail ar mheánscála, incháilithe, agus, maidir le gníomhaíochtaí muirí, beidh tionscadail ag a mbaineann breisluach soiléir don Aontas incháilithe. Teicneolaíochtaí a gheobhaidh tacaíocht, beidh siad nuálach agus ní bheidh siad ar fáil ó thaobh tráchtála go fóill ar scála comhchosúil gan tacaíocht, ach beidh siad ina réitigh cheannródaíocha nó beidh siad aibí a ndóthain chun iad a chur i bhfeidhm ar scála réamhthráchtála.

Áiritheoidh an Coimisiún go gcuirfear na lamháltais atá dírithe ar an gCiste don Nuálaíocht ar ceant i gcomhréir leis na prionsabail agus leis na módúlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 10(4) den Treoir seo. Measfar na méideanna sin a bheith ina n-ioncam sannta seachtrach i gcomhréir le hAirteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*16). Féadfar gealltanais bhuiséadacha maidir le bearta ar faide ná aon bhliain airgeadais amháin iad a roinnt ina dtráthchodanna bliantúla thar roinnt blianta.

Cuirfidh an Coimisiún, arna iarraidh sin air, cúnamh teicniúil ar fáil do na Ballstáit a mbíonn éifeacht íseal lena rannpháirtíocht i dtionscadail faoin gCiste Nuálaíochta chun cur le cumas an Bhallstáit iarrthaigh tacú le hiarrachtaí thionscnóirí na dtionscadal ar a gcríoch faoi seach iarratais a chur isteach ar chistiú ón gCiste don Nuálaíocht, d’fhonn rannpháirtíocht éifeachtach gheografach sa Chiste don Nuálaíocht a fheabhsú agus cáilíocht fhoriomlán na dtionscadal arna dtíolacadh a mhéadú. Déanfaidh an Coimisiún clúdach geografach éifeachtach atá bunaithe ar cháilíocht a shaothrú i ndáil le cistiú ón gCiste don Nuálaíocht ar fud an Aontais agus áiritheoidh sé go ndéanfar faireachán cuimsitheach ar an dul chun cinn agus go ndéanfar obair leantach iomchuí air ina leith sin.

Faoi réir chomhaontú na n-iarratasóirí, tar éis dheireadh an ghlao ar thograí, cuirfidh an Coimisiún na Ballstáit ar an eolas faoi na hiarratais ar mhaoiniú le haghaidh tionscadail ar a gcríoch faoi seach agus cuirfidh sé faisnéis mhionsonraithe ar fáil dóibh a bhaineann leis na hiarratais sin chun gur fusa do na Ballstáit tacaíocht do thionscadail a chomhordú. Ina theannta sin, cuirfidh an Coimisiún na Ballstáit ar an eolas faoi liosta na dtionscadal réamhroghnaithe roimh dhámhachtain na tacaíochta.

Roghnófar tionscadail trí nós imeachta roghnúcháin trédhearcach, ar bhealach atá neodrach ó thaobh na teicneolaíochta de i gcomhréir le cuspóirí an Chiste don Nuálaíocht mar a leagtar amach sa chéad fhomhír den mhír seo agus ar bhonn critéir oibiachtúla agus thrédhearcacha, agus aird á tabhairt ar a mhéid a rannchuidíonn tionscadail go suntasach le spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais agus, ag an am céanna, leis na cuspóirí nialasacha truaillithe agus ciorclaíochta i gcomhréir leis an gcéad fhomhír den mhír seo, agus, i gcás inarb ábhartha, ar a mhéid a rannchuidíonn tionscadail le laghduithe ar astaíochtaí a bhaint amach go mór faoi bhun na dtagarmharcanna dá dtagraítear i mír 2. Beidh d’acmhainneacht ag tionscadail go bhféadfar iad a chur i bhfeidhm go forleathan nó costais a laghdú i leith aistriú chuig geilleagair aeráidneodrach sna hearnálacha lena mbaineann. Tabharfar tosaíocht do theicneolaíochtaí nuálacha agus do phróisis lena dtugtar aghaidh ar thionchair iomadúla ar an gcomhshaol. Le tionscadail lena mbaineann CCU, léireofar glanlaghdú in astaíochtaí agus áiritheofar go ndéanfar CO2 a sheachaint nó a stóráil go buan. I gcás deontais a chuirtear ar fáil trí ghlao ar thograí, féadfar tacú le suas le 60 % de chostais ábhartha na dtionscadal agus as a measc sin ní gá suas le 40 % a bheith ag brath ar sheachaint fhíoraithe astaíochtaí gás ceaptha teasa, ar choinníoll go mbainfear amach garspriocanna réamhshocraithe, agus an teicneolaíocht atá in úsáid á cur san áireamh. I gcás tacaíocht a chuirtear ar fáil trí thairiscint iomaíoch agus i gcás tacaíocht cúnaimh teicniúil, féadfar tacú le suas le 100 % de chostais ábhartha na dtionscadal. Cuirfear san áireamh sna critéir a úsáidtear chun tionscadail a roghnú na féidearthachtaí a chuirtear ar fáil trí thionscadail chomhcheangailte maidir le hastaíochtaí a laghdú i roinnt earnálacha, lena n-áirítear i limistéir in aice láimhe.

Tionscadail arna gcistiú ag an gCiste don Nuálaíocht, cuirfear de cheangal orthu eolas a chomhroinnt le tionscadail ábhartha eile agus le taighdeoirí atá bunaithe san Aontas agus a bhfuil leas dlisteanach acu. Déanfaidh an Coimisiún téarmaí na comhroinnte eolais a shainiú i nglaonna ar thograí.

Beidh na glaonna ar thograí oscailte agus trédhearcach. Agus na glaonna ar thograí á n-ullmhú aige, féachfaidh an Coimisiún lena áirithiú go gcumhdófar gach earnáil go cuí. Déanfaidh an Coimisiún bearta chun a áirithiú go gcuirfear na glaonna in iúl ar bhealach chomh forleathan agus is féidir, agus go háirithe d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide.

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Treoir seo a fhorlíonadh maidir le hoibriú an Chiste don Nuálaíocht, lena n-áirítear an nós imeachta agus na critéir roghnúcháin, agus na hearnálacha incháilithe agus ceanglais teicneolaíocha le haghaidh na gcineálacha éagsúla tacaíochta.

Ní bhfaighidh aon tionscadal tacaíocht tríd an sásra faoin mír seo a sháróidh 15 % de líon iomlán na lamháltas a bheidh ar fáil chun na críche sin. Cuirfear na lamháltais sin san áireamh i mír 7.

Faoin 31 Nollaig 2023 agus gach bliain ina dhiaidh sin, tuairisceoidh an Coimisiún don Choiste um Athrú Aeráide dá dtagraítear in Airteagal 22a(1) den Treoir seo maidir le cur chun feidhme an Chiste don Nuálaíocht, ina soláthrófar anailís ar thionscadail lena ndéantar cistiú a dhámhachtin, de réir earnála agus de réir Ballstáit, agus ar an rannchuidiú a mheastar a dhéanfaidh na tionscadail sin i dtreo chuspóir na haeráidneodrachta san Aontas mar a leagtar amach i Rialachán (AE) 2021/1119. Cuirfidh an Coimisiún an tuarascáil ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle agus déanfaidh sé an tuarascáil sin a phoibliú.

(*15)  Cinneadh 2010/670/AE ón gCoimisiún an 3 Samhain 2010 lena leagtar síos na critéir agus na bearta maidir le maoiniú tionscadal taispeántais tráchtála atá ceaptha CO2 a ghabháil ar bhealach sábháilte ó thaobh an chomhshaoil agus a stóráil go geolaíoch chomh maith le tionscadail taispeántais de theicneolaíochtaí nuálacha fuinnimh in-athnuaite faoin scéim um lamháltais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thrádáil laistigh den Chomhphobal arna bunú le Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 290, 6.11.2010, lch. 39)."

*15

2

(*16)  Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais, lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1296/2013, (AE) Uimh. 1301/2013, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 1304/2013, (AE) Uimh. 1309/2013, (AE) Uimh. 1316/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) Uimh. 283/2014, agus Cinneadh Uimh. 541/2014/AE agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 (IO L 193, 30.7.2018, lch. 1).’;"

*16

| (i) | cuirtear isteach na míreanna seo a leanas:

  ‘8a.   Maidir le CDanna agus CCDanna arna ndámhachtain tar éis sásra um imthairiscint iomaíoch a thabhairt chun críche, soláthrófar cumhdach iomchuí tri ghealltanais bhuiséadacha a eascraíonn as fáltais ó cheantáil lamháltas atá ar fáil sa Chiste don Nuálaíocht agus féadfar na gealltanais bhuiséadacha sin a mhiondealú ina dtráthchodanna bliantúla thar roinnt blianta. I gcás an chéad dá bhabhta den sásra um imthairiscint iomaíoch, déanfar cumhdach an dliteanais airgeadais a bhaineann le CDanna agus CCDanna a áirithiú go hiomlán trí leithreasuithe a thagann as na fáltais a eascraíonn as ceantáil na lamháltas a leithdháiltear ar an gCiste don Nuálaíocht de bhun mhír 8.
  Ar bhonn measúnú cáilíochtúil agus cainníochtúil arna dhéanamh ag an gCoimisiún ar na rioscaí airgeadais a eascraíonn as cur chun feidhme CDanna agus CCDanna, a bheidh le déanamh tar éis an chéad dá bhabhta den sásra um imthairiscint iomaíoch a thabhairt chun críche agus gach uair is gá ina dhiaidh sin i gcomhréir le prionsabal na stuamachta, i gcas nach mbeidh rómheastachán ar shócmhainní agus ar bhrabúis le déanamh agus nach mbeidh gannmheas ar dhliteanais agus ar chaillteanais le déanamh, féadfaidh an Coimisiún, i gcomhréir leis an gcumhachtú san ochtú fomhír, a chinneadh gan ach cuid den dliteanas airgeadais a bhaineann le CDanna agus CCDanna trí na modhanna dá dtagraítear sa chéad fhomhír agus an chuid atá fágtha a chumhdach trí mhodh eile. Beidh sé d’aidhm ag an gCoimisiún teorainn a chur le húsáid modhanna eile cumhdaigh.
  I gcás inarb é conclúid an mheasúnaithe go bhfuil gá le modhanna eile cumhdaigh chun acmhainneacht iomlán CDanna agus CCDanna a bhaint amach, féachfaidh an Coimisiún le meascán cothrom de mhodhanna eile cumhdaigh a bhaint amach. De mhaolú ar Airteagal 210(1) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, cinnfidh an Coimisiún méid na húsáide a bhaintear as modhanna eile cumhdaigh de bhun an ghnímh tharmligthe dá bhforáiltear san ochtú fomhír den mhír seo.
  Déanfar an chuid eile den dliteanas airgeadais a chumhdach go leordhóthanach, ag féachaint do phrionsabail Theideal X de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, más gá, arna n-oiriúnú do shainiúlachtaí CDanna agus CCDanna, de mhaolú ar Airteagal 209(2), pointí (d) agus (h), Airteagal 210(1), Airteagal 211(1), (2), (4) agus (6), Airteagail 212, 213 agus 214, Airteagal 218(1) agus Airteagal 219(3) agus (6) den Rialachán sin. I gcás inarb infheidhme, bunófar modhanna eile cumhdaigh, an ráta soláthair agus na maoluithe is gá i ngníomh tarmligthe dá bhforáiltear san ochtú fomhír den mhír seo.
  Ní úsáidfidh an Coimisiún níos mó ná 30 % de na fáltais ó cheantáil lamháltas arna leithdháileadh ar an gCiste don Nuálaíocht de bhun mhír 8 le haghaidh soláthar do CDanna agus do CCDanna.
  Ní bheidh an ráta soláthair níos ísle ná 50 % den dliteanas airgeadais iomlán arna iompar ag buiséad an Aontais do CDanna agus do CCDanna. Nuair a bheidh an ráta soláthair a bhunú aige, cuirfidh an Coimisiún san áireamh na gnéithe a d’fhéadfadh na rioscaí airgeadais do bhuiséad an Aontais a laghdú, cé is moite de na leithreasuithe atá ar fáil sa Chiste don Nuálaíocht, amhail comhroinnt fhéideartha dliteanais leis na Ballstáit ar bhonn deonach, nó sásra athárachais ón earnáil phríobháideach a d’fhéadfadh a bheith ann. Déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar an ráta soláthair gach trí bliana ar a laghad ó dháta chur i bhfeidhm an ghnímh tharmligthe a bhunaítear é den chéad uair.
  D’fhonn iarratais amhantracha a sheachaint, féadfar rochtain ar thairiscint iomaíoch a bheith faoi réir íocaíocht taisce ag iarratasóirí, a bheidh le forghéilleadh i gcás nach gcomhlíonfar an conradh. Úsáidfear taiscí forghéillte den sórt sin le haghaidh an Chiste don Nuálaíocht mar ioncam sannta seachtrach de bhun Airteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046. Aon ranníocaíocht a íocfaidh tairbhí leis an údarás deonúcháin i gcomhréir le téarmaí CD nó CCD i gcás ina bhfuil an praghas tagartha níos airde ná an praghas ceangail (‘athshreabha’), úsáidfear í le haghaidh an Chiste don Nuálaíocht mar ioncam sannta seachtrach de bhun Airteagal 21(5) den Rialachán sin.
  Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 den Treoir seo chun an Treoir seo a fhorlíonadh chun foráil a dhéanamh maidir le modhanna eile cumhdaigh agus eolas a thabhairt fúthu, más ann dóibh, agus, i gcás inarb infheidhme, an ráta soláthair agus na maoluithe breise is gá ar Theideal X de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 mar a leagtar amach sa cheathrú fomhír den mhír seo, agus ina theannta sin na rialacha maidir leis an sásra um thairiscint iomaíoch a oibriú, go háirithe i ndáil le taiscí agus athshreabha.
  Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an cúigiú fomhír den mhír seo a leasú tríd an teorainn 30 % dá dtagraítear san fhomhír sin a ardú faoi mhéid nach mó ná 20 pointe céatadáin san iomlán i gcás inar gá chun freagairt d’éileamh ar CDanna agus ar CCDanna, agus na ceachtanna a foghlaimíodh sna céad bhabhtaí den sásra um imthairiscint iomaíoch á gcur san áireamh agus i bhfianaise an ghá atá ann cothromaíocht iomchuí a aimsiú sa tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht idir deontais agus conarthaí den sórt sin.
  Beidh tacaíocht airgeadais ón gCiste don Nuálaíocht comhréireach leis na cuspóirí beartais a leagtar amach san Airteagal seo agus ní bheidh saobhadh míchuí ar an margadh inmheánach mar thoradh uirthi. Chuige sin, ní dheonófar tacaíocht ach amháin chun costais bhreise nó rioscaí infheistíochta a chumhdach nach féidir le hinfheisteoirí a íoc faoi ghnáthdhálaí margaidh.


  8b.   Déanfar 40 milliún lamháltas, ón méid a d’fhéadfaí a leithdháileadh ar shlí eile saor in aisce de bhun an Airteagail seo, agus 10 milliún lamháltas, ón méid a d’fhéadfaí a chur ar ceant de bhun Airteagal 10 den Treoir seo, a chur ar fáil don Chiste Aeráide Sóisialta arna bhunú le Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*17). Áiritheoidh an Coimisiún go gcuirfear na lamháltais atá ceaptha don Chiste Aeráide Sóisialta ar ceant in 2025 i gcomhréir le prionsabail agus módúlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 10(4) den Treoir seo agus leis an ngníomh tarmligthe arna ghlacadh i gcomhréir leis an Airteagal sin. Beidh na hioncaim ón gceantáil sin ina n-ioncaim sannta seachtrach i gcomhréir le hAirteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, agus úsáidfear é i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme maidir leis an gCiste Aeráide Sóisialta.


  (*17)  Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear Ciste Aeráide Sóisialta agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1060 (IO L 130 16.5.2003, lch. 1).’;" |
| --- | --- |

(i)

cuirtear isteach na míreanna seo a leanas:

‘8a.   Maidir le CDanna agus CCDanna arna ndámhachtain tar éis sásra um imthairiscint iomaíoch a thabhairt chun críche, soláthrófar cumhdach iomchuí tri ghealltanais bhuiséadacha a eascraíonn as fáltais ó cheantáil lamháltas atá ar fáil sa Chiste don Nuálaíocht agus féadfar na gealltanais bhuiséadacha sin a mhiondealú ina dtráthchodanna bliantúla thar roinnt blianta. I gcás an chéad dá bhabhta den sásra um imthairiscint iomaíoch, déanfar cumhdach an dliteanais airgeadais a bhaineann le CDanna agus CCDanna a áirithiú go hiomlán trí leithreasuithe a thagann as na fáltais a eascraíonn as ceantáil na lamháltas a leithdháiltear ar an gCiste don Nuálaíocht de bhun mhír 8.

Ar bhonn measúnú cáilíochtúil agus cainníochtúil arna dhéanamh ag an gCoimisiún ar na rioscaí airgeadais a eascraíonn as cur chun feidhme CDanna agus CCDanna, a bheidh le déanamh tar éis an chéad dá bhabhta den sásra um imthairiscint iomaíoch a thabhairt chun críche agus gach uair is gá ina dhiaidh sin i gcomhréir le prionsabal na stuamachta, i gcas nach mbeidh rómheastachán ar shócmhainní agus ar bhrabúis le déanamh agus nach mbeidh gannmheas ar dhliteanais agus ar chaillteanais le déanamh, féadfaidh an Coimisiún, i gcomhréir leis an gcumhachtú san ochtú fomhír, a chinneadh gan ach cuid den dliteanas airgeadais a bhaineann le CDanna agus CCDanna trí na modhanna dá dtagraítear sa chéad fhomhír agus an chuid atá fágtha a chumhdach trí mhodh eile. Beidh sé d’aidhm ag an gCoimisiún teorainn a chur le húsáid modhanna eile cumhdaigh.

I gcás inarb é conclúid an mheasúnaithe go bhfuil gá le modhanna eile cumhdaigh chun acmhainneacht iomlán CDanna agus CCDanna a bhaint amach, féachfaidh an Coimisiún le meascán cothrom de mhodhanna eile cumhdaigh a bhaint amach. De mhaolú ar Airteagal 210(1) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, cinnfidh an Coimisiún méid na húsáide a bhaintear as modhanna eile cumhdaigh de bhun an ghnímh tharmligthe dá bhforáiltear san ochtú fomhír den mhír seo.

Déanfar an chuid eile den dliteanas airgeadais a chumhdach go leordhóthanach, ag féachaint do phrionsabail Theideal X de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, más gá, arna n-oiriúnú do shainiúlachtaí CDanna agus CCDanna, de mhaolú ar Airteagal 209(2), pointí (d) agus (h), Airteagal 210(1), Airteagal 211(1), (2), (4) agus (6), Airteagail 212, 213 agus 214, Airteagal 218(1) agus Airteagal 219(3) agus (6) den Rialachán sin. I gcás inarb infheidhme, bunófar modhanna eile cumhdaigh, an ráta soláthair agus na maoluithe is gá i ngníomh tarmligthe dá bhforáiltear san ochtú fomhír den mhír seo.

Ní úsáidfidh an Coimisiún níos mó ná 30 % de na fáltais ó cheantáil lamháltas arna leithdháileadh ar an gCiste don Nuálaíocht de bhun mhír 8 le haghaidh soláthar do CDanna agus do CCDanna.

Ní bheidh an ráta soláthair níos ísle ná 50 % den dliteanas airgeadais iomlán arna iompar ag buiséad an Aontais do CDanna agus do CCDanna. Nuair a bheidh an ráta soláthair a bhunú aige, cuirfidh an Coimisiún san áireamh na gnéithe a d’fhéadfadh na rioscaí airgeadais do bhuiséad an Aontais a laghdú, cé is moite de na leithreasuithe atá ar fáil sa Chiste don Nuálaíocht, amhail comhroinnt fhéideartha dliteanais leis na Ballstáit ar bhonn deonach, nó sásra athárachais ón earnáil phríobháideach a d’fhéadfadh a bheith ann. Déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar an ráta soláthair gach trí bliana ar a laghad ó dháta chur i bhfeidhm an ghnímh tharmligthe a bhunaítear é den chéad uair.

D’fhonn iarratais amhantracha a sheachaint, féadfar rochtain ar thairiscint iomaíoch a bheith faoi réir íocaíocht taisce ag iarratasóirí, a bheidh le forghéilleadh i gcás nach gcomhlíonfar an conradh. Úsáidfear taiscí forghéillte den sórt sin le haghaidh an Chiste don Nuálaíocht mar ioncam sannta seachtrach de bhun Airteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046. Aon ranníocaíocht a íocfaidh tairbhí leis an údarás deonúcháin i gcomhréir le téarmaí CD nó CCD i gcás ina bhfuil an praghas tagartha níos airde ná an praghas ceangail (‘athshreabha’), úsáidfear í le haghaidh an Chiste don Nuálaíocht mar ioncam sannta seachtrach de bhun Airteagal 21(5) den Rialachán sin.

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 den Treoir seo chun an Treoir seo a fhorlíonadh chun foráil a dhéanamh maidir le modhanna eile cumhdaigh agus eolas a thabhairt fúthu, más ann dóibh, agus, i gcás inarb infheidhme, an ráta soláthair agus na maoluithe breise is gá ar Theideal X de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 mar a leagtar amach sa cheathrú fomhír den mhír seo, agus ina theannta sin na rialacha maidir leis an sásra um thairiscint iomaíoch a oibriú, go háirithe i ndáil le taiscí agus athshreabha.

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an cúigiú fomhír den mhír seo a leasú tríd an teorainn 30 % dá dtagraítear san fhomhír sin a ardú faoi mhéid nach mó ná 20 pointe céatadáin san iomlán i gcás inar gá chun freagairt d’éileamh ar CDanna agus ar CCDanna, agus na ceachtanna a foghlaimíodh sna céad bhabhtaí den sásra um imthairiscint iomaíoch á gcur san áireamh agus i bhfianaise an ghá atá ann cothromaíocht iomchuí a aimsiú sa tacaíocht ón gCiste don Nuálaíocht idir deontais agus conarthaí den sórt sin.

Beidh tacaíocht airgeadais ón gCiste don Nuálaíocht comhréireach leis na cuspóirí beartais a leagtar amach san Airteagal seo agus ní bheidh saobhadh míchuí ar an margadh inmheánach mar thoradh uirthi. Chuige sin, ní dheonófar tacaíocht ach amháin chun costais bhreise nó rioscaí infheistíochta a chumhdach nach féidir le hinfheisteoirí a íoc faoi ghnáthdhálaí margaidh.

8b.   Déanfar 40 milliún lamháltas, ón méid a d’fhéadfaí a leithdháileadh ar shlí eile saor in aisce de bhun an Airteagail seo, agus 10 milliún lamháltas, ón méid a d’fhéadfaí a chur ar ceant de bhun Airteagal 10 den Treoir seo, a chur ar fáil don Chiste Aeráide Sóisialta arna bhunú le Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*17). Áiritheoidh an Coimisiún go gcuirfear na lamháltais atá ceaptha don Chiste Aeráide Sóisialta ar ceant in 2025 i gcomhréir le prionsabail agus módúlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 10(4) den Treoir seo agus leis an ngníomh tarmligthe arna ghlacadh i gcomhréir leis an Airteagal sin. Beidh na hioncaim ón gceantáil sin ina n-ioncaim sannta seachtrach i gcomhréir le hAirteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, agus úsáidfear é i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme maidir leis an gCiste Aeráide Sóisialta.

(*17)  Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear Ciste Aeráide Sóisialta agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1060 (IO L 130 16.5.2003, lch. 1).’;"

*17

| (j) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 19:

  ‘19.   Ní thabharfar aon leithdháileadh saor in aisce do shuiteáil a scoir de bheith ag oibriú. Suiteálacha a bhfuil an cead astaíochtaí gás ceaptha teasa dulta in éag ina leith nó ar tarraingíodh siar é ina leith agus suiteálacha nach bhfuil sé indéanta go teicniúil oibriú ná atosú na hoibríochta ina leith, measfar gur scoir siad d’oibríochtaí.’
  ; |
| --- | --- |

(j)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 19:

‘19.   Ní thabharfar aon leithdháileadh saor in aisce do shuiteáil a scoir de bheith ag oibriú. Suiteálacha a bhfuil an cead astaíochtaí gás ceaptha teasa dulta in éag ina leith nó ar tarraingíodh siar é ina leith agus suiteálacha nach bhfuil sé indéanta go teicniúil oibriú ná atosú na hoibríochta ina leith, measfar gur scoir siad d’oibríochtaí.’

| (k) | cuirtear an mhír seo a leanas leis:

  ‘22.   I gcás inar gá ceartúchán a chur i bhfeidhm ar na leithdháiltí saor in aisce arna ndeonú de bhun Airteagal 11(2), cuirfear ceartúcháin den sórt sin i gcrích le lamháltais ó mhéid na lamháltas a chuirtear ar leataobh i gcomhréir le mír 7 den Airteagal seo nó trí lamháltais a chur le méid na lamháltas sin.’
  ; |
| --- | --- |

(k)

cuirtear an mhír seo a leanas leis:

‘22.   I gcás inar gá ceartúchán a chur i bhfeidhm ar na leithdháiltí saor in aisce arna ndeonú de bhun Airteagal 11(2), cuirfear ceartúcháin den sórt sin i gcrích le lamháltais ó mhéid na lamháltas a chuirtear ar leataobh i gcomhréir le mír 7 den Airteagal seo nó trí lamháltais a chur le méid na lamháltas sin.’

| (14) | cuirtear na fomhíreanna seo a leanas le hAirteagal 10b(4):

  ‘I mBallstát inar mó ná 5, ar an meán thar na blianta ó 2014 go 2018, a sciar d’astaíochtaí ó théamh ceantair d’iomlán na n-aistíóchtaí sin san Aontais, arna roinnt ar sciar OTI an Bhallstáit sin de OTI iomlán an Aontais, déanfar leithdháileadh breise saor in aisce 30 % den chainníocht arna cinneadh de bhun Airteagal 10a a thabhairt do théamh ceantair don tréimhse ó 2016 go 2030, ar choinníoll go n-infheisteofar méid arb ionann é agus luach an leithdháilte saor in aisce sin chun astaíochtaí a laghdú go suntasach roimh 2030 i gcomhréir le pleananna aeráidneodrachta dá dtagraítear sa tríú fomhír den mhír seo agus go ndearbhófar gnóthú na spriocanna agus na ngarspriocanna dá dtagraítear i bpointe (b) den fhomhír sin leis an bhfíorú arna dhéanamh i gcomhréir leis an gceathrú fomhír den mhír seo.
  Faoin 1 Bealtaine 2024, bunóidh oibreoirí téimh ceantair plean aeráidneodrachta do na suiteálacha a ndéanann siad iarratas ar leithdháileadh saor in aisce breise ina leith i gcomhréir leis an dara fomhír den mhír seo. Beidh an plean sin comhsheasmhach leis an gcuspóir aeráidneodrachta a leagtar amach in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 agus leagfar amach an méid seo a leanas ann:






  (a) | bearta agus infheistíochtaí chun aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 ar leibhéal na suiteála nó ar leibhéal na cuideachta, gan úsáid creidmheasanna fritháirithe carbóin a chur san áireamh; |
| --- | --- | --- |

(14)

cuirtear na fomhíreanna seo a leanas le hAirteagal 10b(4):

‘I mBallstát inar mó ná 5, ar an meán thar na blianta ó 2014 go 2018, a sciar d’astaíochtaí ó théamh ceantair d’iomlán na n-aistíóchtaí sin san Aontais, arna roinnt ar sciar OTI an Bhallstáit sin de OTI iomlán an Aontais, déanfar leithdháileadh breise saor in aisce 30 % den chainníocht arna cinneadh de bhun Airteagal 10a a thabhairt do théamh ceantair don tréimhse ó 2016 go 2030, ar choinníoll go n-infheisteofar méid arb ionann é agus luach an leithdháilte saor in aisce sin chun astaíochtaí a laghdú go suntasach roimh 2030 i gcomhréir le pleananna aeráidneodrachta dá dtagraítear sa tríú fomhír den mhír seo agus go ndearbhófar gnóthú na spriocanna agus na ngarspriocanna dá dtagraítear i bpointe (b) den fhomhír sin leis an bhfíorú arna dhéanamh i gcomhréir leis an gceathrú fomhír den mhír seo.

Faoin 1 Bealtaine 2024, bunóidh oibreoirí téimh ceantair plean aeráidneodrachta do na suiteálacha a ndéanann siad iarratas ar leithdháileadh saor in aisce breise ina leith i gcomhréir leis an dara fomhír den mhír seo. Beidh an plean sin comhsheasmhach leis an gcuspóir aeráidneodrachta a leagtar amach in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 agus leagfar amach an méid seo a leanas ann:

(a)

bearta agus infheistíochtaí chun aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050 ar leibhéal na suiteála nó ar leibhéal na cuideachta, gan úsáid creidmheasanna fritháirithe carbóin a chur san áireamh;

| (b) | spriocanna idirmheánacha agus garspriocanna le tomhas a dhéanamh, faoin 31 Nollaig 2025 agus faoin 31 Nollaig gach cúigiú bliain ina dhiaidh sin, ar an dul chun cinn a rinneadh i dtreo aeráidneodracht a bhaint amach mar a leagtar amach i bpointe (a) den fhomhír seo; |
| --- | --- |

(b)

spriocanna idirmheánacha agus garspriocanna le tomhas a dhéanamh, faoin 31 Nollaig 2025 agus faoin 31 Nollaig gach cúigiú bliain ina dhiaidh sin, ar an dul chun cinn a rinneadh i dtreo aeráidneodracht a bhaint amach mar a leagtar amach i bpointe (a) den fhomhír seo;

| (c) | meastachán ar thionchar gach ceann de na bearta agus infheistíochtaí dá dtagraítear i bpointe (a) den fhomhír seo maidir leis an laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa. |
| --- | --- |

(c)

meastachán ar thionchar gach ceann de na bearta agus infheistíochtaí dá dtagraítear i bpointe (a) den fhomhír seo maidir leis an laghdú ar astaíochtaí gás ceaptha teasa.

Fíorófar gnóthú na spriocanna agus na ngarspriocanna dá dtagraítear sa tríú fomhír, pointe (b), den mhír seo, maidir leis an tréimhse go dtí an 31 Nollaig 2025 agus maidir le gach tréimhse a chríochnaíonn an 31 Nollaig gach cúigiú bliain ina dhiaidh sin, i gcomhréir leis na nósanna imeachta maidir le fíorú agus creidiúnú dá bhforáiltear in Airteagal 15. Ní leithdháilfear aon lamháltais saor in aisce thar an méid dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo mura mbeidh gnóthú na spriocanna idirmheánacha agus na ngarspriocanna fíoraithe i leith na tréimhse suas go dtí deireadh 2025 nó i leith na tréimhse ó 2026 go 2030.

Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme chun sonrú a dhéanamh ar íosmhéid inneachair na faisnéise dá dtagraítear sa tríú fomhír, i bpointe (a), (b) agus (c) den mhír seo, agus ar fhormáid na bpleananna aeráidneodrachta dá dtagraítear san fhomhír sin agus in Airteagal 10a(1), an cúigiú fomhír. Lorgóidh an Coimisiún sineirgí le pleananna comhchosúla dá bhforáiltear i ndlí an Aontais. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22(a)2.’;

| (15) | in Airteagal 10c, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 7:

  ‘7.   Ceanglóidh na Ballstáit ar shuiteálacha giniúna leictreachais agus ar oibreoirí líonra is tairbhithe tuarascáil a thabhairt, faoin 28 Feabhra gach bliain, maidir le cur chun feidhme a n-infheistíochtaí roghnaithe, lena n-áirítear iarmhéid an leithdháilte saor in aisce agus an chaiteachais infheistíochta a tabhaíodh agus na cineálacha infheistíochtaí a dtacaítear leo. Tabharfaidh na Ballstáit tuarascáil don Choimisiún maidir leis sin, agus cuirfidh an Coimisiún na tuarascálacha sin ar fáil don phobal.’
  ; |
| --- | --- |

(15)

in Airteagal 10c, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 7:

‘7.   Ceanglóidh na Ballstáit ar shuiteálacha giniúna leictreachais agus ar oibreoirí líonra is tairbhithe tuarascáil a thabhairt, faoin 28 Feabhra gach bliain, maidir le cur chun feidhme a n-infheistíochtaí roghnaithe, lena n-áirítear iarmhéid an leithdháilte saor in aisce agus an chaiteachais infheistíochta a tabhaíodh agus na cineálacha infheistíochtaí a dtacaítear leo. Tabharfaidh na Ballstáit tuarascáil don Choimisiún maidir leis sin, agus cuirfidh an Coimisiún na tuarascálacha sin ar fáil don phobal.’

| (16) | cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:

  ‘Airteagal 10ca
  Spriocdháta níos luaithe le haghaidh leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach chun an earnáil fuinnimh a nuachóiriú
  De mhaolú ar Airteagal 10c, ní fhéadfaidh na Ballstáit lena mbaineann leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach a thabhairt ach amháin do shuiteálacha i gcomhréir leis an Airteagal sin maidir le hinfheistíochtaí arna ndéanamh go dtí an 31 Nollaig 2024. Maidir le haon lamháltais atá ar fáil do na Ballstáit lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 10c don tréimhse ó 2021 go 2030 agus nach n-úsáidtear le haghaidh infheistíochtaí den sórt sin iad, déanfar an méid seo a leanas, sa chion a chinnfidh an Ballstát lena mbaineann:






  (a) | cuirfear iad le cainníocht iomlán na lamháltas a chuirfidh an Ballstát lena mbaineann ar ceant de bhun Airteagal 10(2); nó |
| --- | --- | --- |

(16)

cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:

‘Airteagal 10ca

Spriocdháta níos luaithe le haghaidh leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach chun an earnáil fuinnimh a nuachóiriú

De mhaolú ar Airteagal 10c, ní fhéadfaidh na Ballstáit lena mbaineann leithdháileadh saor in aisce idirthréimhseach a thabhairt ach amháin do shuiteálacha i gcomhréir leis an Airteagal sin maidir le hinfheistíochtaí arna ndéanamh go dtí an 31 Nollaig 2024. Maidir le haon lamháltais atá ar fáil do na Ballstáit lena mbaineann i gcomhréir le hAirteagal 10c don tréimhse ó 2021 go 2030 agus nach n-úsáidtear le haghaidh infheistíochtaí den sórt sin iad, déanfar an méid seo a leanas, sa chion a chinnfidh an Ballstát lena mbaineann:

(a)

cuirfear iad le cainníocht iomlán na lamháltas a chuirfidh an Ballstát lena mbaineann ar ceant de bhun Airteagal 10(2); nó

| (b) | úsáidfear iad chun tacú le hinfheistíochtaí faoi chuimsiú an Chiste don Nuachóiriú dá dtagraítear in Airteagal 10d, i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme maidir leis an ioncam ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10d(4). |
| --- | --- |

(b)

úsáidfear iad chun tacú le hinfheistíochtaí faoi chuimsiú an Chiste don Nuachóiriú dá dtagraítear in Airteagal 10d, i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme maidir leis an ioncam ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10d(4).

Faoin 15 Bealtaine 2024, tabharfaidh an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoi mhéideanna na lamháltas faoi seach atá le húsáid faoi Airteagal 10(2), an chéad fhomhír, pointe (a), agus, de mhaolú ar Airteagal 10d(4), an dara habairt, faoi Airteagal 10d.’

| (17) | leasaítear Airteagal 10d mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

  ‘1.   Bunófar ciste chun tacú le hinfheistíochtaí atá beartaithe ag na Ballstáit is tairbhithe, lena n-áirítear tionscadail infheistíochta ar mhionscála a mhaoiniú, chun córais fuinnimh a nuachóiriú agus chun an éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú don tréimhse ó 2021 go 2030 (an ‘Ciste don Nuachóiriú’). Maoineofar an Ciste don Nuachóiriú trí lamháltais a chur ar ceant mar a leagtar amach in Airteagal 10, le haghaidh na mBallstát is tairbhithe a leagtar amach ann.
  Beidh na hinfheistíochtaí sin a fhaigheann tacaíocht ag teacht le haidhmeanna na Treorach seo, chomh maith le cuspóirí na teachtaireachta ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip agus Rialachán (AE) 2021/1119 agus leis na cuspóirí fadtéarmacha a leagtar síos i gComhaontú Pháras. Féadfaidh na Ballstáit is tairbhithe, i gcás inarb iomchuí, acmhainní an Chiste don Nuachóiriú a úsáid chun infheistíochtaí a mhaoiniú lena mbaineann réigiúin teorann an Aontais in aice láimhe. Ní chuirfear aon tacaíocht ón gCiste don Nuachóiriú ar fáil do shaoráidí giniúna fuinnimh a úsáideann breoslaí iontaise. Mar sin féin, féadfar ioncam ó lamháltais arna gcumhdach le fógra de bhun mhír 4 den Airteagal seo a úsáid le haghaidh infheistíochtaí lena mbaineann breoslaí iontaise gásacha.
  Ina theannta sin, maidir le hioncam ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an tríú fomhír, den Treoir seo, i gcás ina gcáilíonn an ghníomhaíocht mar ghníomhaíocht atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de faoi Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*18) agus ina bhfuil údar cuí léi ar chúiseanna a bhaineann le slándáil fuinnimh a áirithiú, féadfar é a úsáid le haghaidh infheistíochtaí lena mbaineann breoslaí iontaise gásacha ar choinníoll, chun fuinneamh a ghiniúint, go gcuirfear na lamháltais ar ceant roimh an 31 Nollaig 2027 agus, maidir le hinfheistíochtaí lena mbaineann úsáidí iartheachtacha gáis, go gcuirfear na lamháltais ar ceant roimh an 31 Nollaig 2028.


  (*18)  Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Meitheamh 2020 maidir le creat a bhunú chun infheistíocht inbhuanaithe a éascú, agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/2088 (IO L 198, 22.6.2020, lch. 13).’;" |
| --- | --- | --- |

(17)

leasaítear Airteagal 10d mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

‘1.   Bunófar ciste chun tacú le hinfheistíochtaí atá beartaithe ag na Ballstáit is tairbhithe, lena n-áirítear tionscadail infheistíochta ar mhionscála a mhaoiniú, chun córais fuinnimh a nuachóiriú agus chun an éifeachtúlacht fuinnimh a fheabhsú don tréimhse ó 2021 go 2030 (an ‘Ciste don Nuachóiriú’). Maoineofar an Ciste don Nuachóiriú trí lamháltais a chur ar ceant mar a leagtar amach in Airteagal 10, le haghaidh na mBallstát is tairbhithe a leagtar amach ann.

Beidh na hinfheistíochtaí sin a fhaigheann tacaíocht ag teacht le haidhmeanna na Treorach seo, chomh maith le cuspóirí na teachtaireachta ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip agus Rialachán (AE) 2021/1119 agus leis na cuspóirí fadtéarmacha a leagtar síos i gComhaontú Pháras. Féadfaidh na Ballstáit is tairbhithe, i gcás inarb iomchuí, acmhainní an Chiste don Nuachóiriú a úsáid chun infheistíochtaí a mhaoiniú lena mbaineann réigiúin teorann an Aontais in aice láimhe. Ní chuirfear aon tacaíocht ón gCiste don Nuachóiriú ar fáil do shaoráidí giniúna fuinnimh a úsáideann breoslaí iontaise. Mar sin féin, féadfar ioncam ó lamháltais arna gcumhdach le fógra de bhun mhír 4 den Airteagal seo a úsáid le haghaidh infheistíochtaí lena mbaineann breoslaí iontaise gásacha.

Ina theannta sin, maidir le hioncam ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an tríú fomhír, den Treoir seo, i gcás ina gcáilíonn an ghníomhaíocht mar ghníomhaíocht atá inbhuanaithe ó thaobh an chomhshaoil de faoi Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*18) agus ina bhfuil údar cuí léi ar chúiseanna a bhaineann le slándáil fuinnimh a áirithiú, féadfar é a úsáid le haghaidh infheistíochtaí lena mbaineann breoslaí iontaise gásacha ar choinníoll, chun fuinneamh a ghiniúint, go gcuirfear na lamháltais ar ceant roimh an 31 Nollaig 2027 agus, maidir le hinfheistíochtaí lena mbaineann úsáidí iartheachtacha gáis, go gcuirfear na lamháltais ar ceant roimh an 31 Nollaig 2028.

(*18)  Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Meitheamh 2020 maidir le creat a bhunú chun infheistíocht inbhuanaithe a éascú, agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/2088 (IO L 198, 22.6.2020, lch. 13).’;"

*18

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   Úsáidfear 80 % ar a laghad den ioncam ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an tríú fomhír, agus ó lamháltais a chumhdaítear le fógra de bhun mhír 4 denAirteagal seo, agus 90 % ar a laghad den ioncam ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an ceathrú fomhír, chun tacú le hinfheistíochtaí sna nithe seo a leanas:






  (a) | leictreachas a ghiniúint agus a úsáid ó fhoinsí in-athnuaite, lena n-áirítear hidrigin inathnuaite; |
| --- | --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   Úsáidfear 80 % ar a laghad den ioncam ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an tríú fomhír, agus ó lamháltais a chumhdaítear le fógra de bhun mhír 4 denAirteagal seo, agus 90 % ar a laghad den ioncam ó lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an ceathrú fomhír, chun tacú le hinfheistíochtaí sna nithe seo a leanas:

(a)

leictreachas a ghiniúint agus a úsáid ó fhoinsí in-athnuaite, lena n-áirítear hidrigin inathnuaite;

| (b) | téamh agus fuarú ó fhoinsí in-athnuaite; |
| --- | --- |

(b)

téamh agus fuarú ó fhoinsí in-athnuaite;

| (c) | úsáid fhoriomlán fuinnimh a laghdú trí éifeachtúlacht fuinnimh, lena n-áirítear sa tionscal, san iompar, i bhfoirgnimh, sa talmhaíocht agus i gcúrsaí dramhaíola; |
| --- | --- |

(c)

úsáid fhoriomlán fuinnimh a laghdú trí éifeachtúlacht fuinnimh, lena n-áirítear sa tionscal, san iompar, i bhfoirgnimh, sa talmhaíocht agus i gcúrsaí dramhaíola;

| (d) | stóráil fuinnimh agus nuachóiriú líonraí fuinnimh, lena n-áirítear bainistiú ar éileamh, píblínte téimh ceantair, eangacha le haghaidh traschur leictreachais, méadú ar idirnaisc idir na Ballstáit agus bonneagar le haghaidh soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha; |
| --- | --- |

(d)

stóráil fuinnimh agus nuachóiriú líonraí fuinnimh, lena n-áirítear bainistiú ar éileamh, píblínte téimh ceantair, eangacha le haghaidh traschur leictreachais, méadú ar idirnaisc idir na Ballstáit agus bonneagar le haghaidh soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha;

| (e) | tacú le teaghlaigh ar ioncam íseal, lena n-áirítear i gceantair thuaithe agus i gceantair iargúlta, chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh agus chun a gcórais téimh a nuachóiriú; agus |
| --- | --- |

(e)

tacú le teaghlaigh ar ioncam íseal, lena n-áirítear i gceantair thuaithe agus i gceantair iargúlta, chun aghaidh a thabhairt ar an mbochtaineacht fuinnimh agus chun a gcórais téimh a nuachóiriú; agus

| (f) | aistriú cóir i réigiúin, sna Ballstáit is tairbhithe, a bhíonn ag brath ar an gcarbón, chun tacú le hath-imlonnú, le hathoiliúint agus le breisoiliúint oibrithe, leis an oideachas, le tionscnaimh cuardaithe poist agus le gnólachtaí nuathionscanta, agus in idirphlé leis an tsochaí shibhialta agus comhpháirtithe sóisialta, ar bhealach atá comhsheasmhach le gníomhaíochtaí ábhartha arna n-áireamh ag na Ballstáit ina bpleananna críochacha um aistriú cóir i gcomhréir le hAirteagal 8(2), an chéad fhomhír, pointe (k), de Rialachán (AE) 2021/1056, i gcás inarb ábhartha’ |
| --- | --- |

(f)

aistriú cóir i réigiúin, sna Ballstáit is tairbhithe, a bhíonn ag brath ar an gcarbón, chun tacú le hath-imlonnú, le hathoiliúint agus le breisoiliúint oibrithe, leis an oideachas, le tionscnaimh cuardaithe poist agus le gnólachtaí nuathionscanta, agus in idirphlé leis an tsochaí shibhialta agus comhpháirtithe sóisialta, ar bhealach atá comhsheasmhach le gníomhaíochtaí ábhartha arna n-áireamh ag na Ballstáit ina bpleananna críochacha um aistriú cóir i gcomhréir le hAirteagal 8(2), an chéad fhomhír, pointe (k), de Rialachán (AE) 2021/1056, i gcás inarb ábhartha’

| (c) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 11:

  ‘11.   Tuairisceoidh an coiste infheistíochta ar bhonn bliantúil don Choimisiún ar an taithí a fuarthas agus infheistíochtaí á measúnú aige, go háirithe maidir le laghduithe ar astaíochtaí agus costais laghdaithe. Faoin 31 Nollaig 2024, déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar na réimsí a bhaineann leis na tionscadail dá dtagraítear i mír 2, agus torthaí an choiste infheistíochta á gcur san áireamh aige, agus déanfaidh sé athbhreithniú freisin ar an mbunús atá le moltaí an choiste infheistíochta.
  Déanfaidh an coiste infheistíochta socrú chun go bhfoilseofar an tuarascáil bhliantúil. Cuirfidh an Coimisiún an tuarascáil bhliantúil ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.’
  ; |
| --- | --- |

(c)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 11:

‘11.   Tuairisceoidh an coiste infheistíochta ar bhonn bliantúil don Choimisiún ar an taithí a fuarthas agus infheistíochtaí á measúnú aige, go háirithe maidir le laghduithe ar astaíochtaí agus costais laghdaithe. Faoin 31 Nollaig 2024, déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar na réimsí a bhaineann leis na tionscadail dá dtagraítear i mír 2, agus torthaí an choiste infheistíochta á gcur san áireamh aige, agus déanfaidh sé athbhreithniú freisin ar an mbunús atá le moltaí an choiste infheistíochta.

Déanfaidh an coiste infheistíochta socrú chun go bhfoilseofar an tuarascáil bhliantúil. Cuirfidh an Coimisiún an tuarascáil bhliantúil ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.’

| (18) | cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:

  ‘Airteagal 10f
  An prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’
  Ón 1 Eanáir 2025 ar aghaidh, úsáidfidh na Ballstáit is tairbhithe agus an Coimisiún an t-ioncam a ghintear ó cheantáil na lamháltas atá ceaptha don Chiste don Nuálaíocht de bhun Airteagal 10a(8) den Airteagal seo, agus ó na lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an tríú fomhír agus an ceathrú fomhír, den Treoir seo i gcomhréir leis na critéir ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a leagtar amach in Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852, i gcás ina n-úsáidtear ioncam den sórt sin le haghaidh gníomhaíocht eacnamaíoch ar bunaíodh critéir scagtha theicniúla ina leith chun a chinneadh cibé an ndéanann gníomhaíocht eacnamaíoch dochar suntasach do cheann amháin nó níos mó de na cuspóirí comhshaoil ábhartha de bhun Airteagal 10(3), pointe (b), den Rialachán sin.’
  ; |
| --- | --- |

(18)

cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:

‘Airteagal 10f

An prionsabal ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’

Ón 1 Eanáir 2025 ar aghaidh, úsáidfidh na Ballstáit is tairbhithe agus an Coimisiún an t-ioncam a ghintear ó cheantáil na lamháltas atá ceaptha don Chiste don Nuálaíocht de bhun Airteagal 10a(8) den Airteagal seo, agus ó na lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(1), an tríú fomhír agus an ceathrú fomhír, den Treoir seo i gcomhréir leis na critéir ‘gan dochar suntasach a dhéanamh’ a leagtar amach in Airteagal 17 de Rialachán (AE) 2020/852, i gcás ina n-úsáidtear ioncam den sórt sin le haghaidh gníomhaíocht eacnamaíoch ar bunaíodh critéir scagtha theicniúla ina leith chun a chinneadh cibé an ndéanann gníomhaíocht eacnamaíoch dochar suntasach do cheann amháin nó níos mó de na cuspóirí comhshaoil ábhartha de bhun Airteagal 10(3), pointe (b), den Rialachán sin.’

| (19) | in Airteagal 11(2) cuirtear ‘30 Meitheamh’ in ionad an dáta ‘28 Feabhra’; |
| --- | --- |

(19)

in Airteagal 11(2) cuirtear ‘30 Meitheamh’ in ionad an dáta ‘28 Feabhra’;

| (20) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad theideal Chaibidil IV:

  ‘Forálacha a bhaineann leis an Eitlíocht, leis an Muiriompair agus le Suiteálacha Do-aistrithe’; |
| --- | --- |

(20)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad theideal Chaibidil IV:

‘Forálacha a bhaineann leis an Eitlíocht, leis an Muiriompair agus le Suiteálacha Do-aistrithe’;

| (21) | leasaítear Airteagal 12 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   Áiritheoidh na Ballstáit go n-aithneofar na lamháltais arna n-eisiúint ag údarás inniúil Bhallstáit eile chun oibleagáidí oibreora, oibreora aerárthaigh nó cuideachta loingseoireachta faoi mhír 3 a chomhlíonadh.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(21)

leasaítear Airteagal 12 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   Áiritheoidh na Ballstáit go n-aithneofar na lamháltais arna n-eisiúint ag údarás inniúil Bhallstáit eile chun oibleagáidí oibreora, oibreora aerárthaigh nó cuideachta loingseoireachta faoi mhír 3 a chomhlíonadh.’

| (b) | scriostar mír 2a; |
| --- | --- |

(b)

scriostar mír 2a;

| (c) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3:

  ‘3.   Áiritheoidh na Ballstáit, na Ballstáit riaracháin agus na húdaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta, faoin 30 Meán Fómhair gach bliain ar a dhéanaí, na rudaí seo a leanas:






  (a) | go dtabharfaidh oibreoir gach suiteála méid áirithe lamháltas suas, atá cothrom leis na hastaíochtaí iomlána ón tsuiteáil sin le linn na bliana féilire roimhe sin mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 15; |
| --- | --- | --- |

(c)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3:

‘3.   Áiritheoidh na Ballstáit, na Ballstáit riaracháin agus na húdaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta, faoin 30 Meán Fómhair gach bliain ar a dhéanaí, na rudaí seo a leanas:

(a)

go dtabharfaidh oibreoir gach suiteála méid áirithe lamháltas suas, atá cothrom leis na hastaíochtaí iomlána ón tsuiteáil sin le linn na bliana féilire roimhe sin mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 15;

| (b) | go dtabharfaidh oibreoir aerárthaigh méid áirithe lamháltas suas, atá cothrom lena astaíochtaí iomlána le linn na bliana féilire roimhe sin mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 15; |
| --- | --- |

(b)

go dtabharfaidh oibreoir aerárthaigh méid áirithe lamháltas suas, atá cothrom lena astaíochtaí iomlána le linn na bliana féilire roimhe sin mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 15;

| (c) | go dtabharfaidh cuideachta loingseoireachta méid áirithe lamháltas suas, atá cothrom lena hastaíochtaí iomlána le linn na bliana féilire roimhe sin mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 3ge. |
| --- | --- |

(c)

go dtabharfaidh cuideachta loingseoireachta méid áirithe lamháltas suas, atá cothrom lena hastaíochtaí iomlána le linn na bliana féilire roimhe sin mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 3ge.

Áiritheoidh na Ballstáit, na Ballstáit riaracháin agus na húdaráis riaracháin i leith cuideachta loingseoireachta, go ndéanfar lamháltais a thabharfar suas i gcomhréir leis an gcéad fhomhír a chur ar ceal ina dhiaidh sin.’

| (d) | cuirtear na míreanna seo a leanas isteach i ndiaidh mhír 3:

  ‘3-e.   De mhaolú ar mhír 3, an chéad fhomhír, pointe (c), féadfaidh cuideachtaí loingseoireachta 5 % níos lú lamháltas a thabhairt suas ná a n-astaíochtaí fíoraithe a scaoilfear go dtí an 31 Nollaig 2030 ó longa aicme oighir, ar choinníoll go bhfuil aicme oighir IA nó IA Super nó aicme oighir choibhéiseach ag longa den sórt sin, atá bunaithe ar Mholadh HELCOM 25/7.
  I gcás ina dtabharfar suas níos lú lamháltas i gcomparáid leis na hastaíochtaí fíoraithe, a luaithe a dhéanfar an difríocht idir na hastaíochtaí fíoraithe agus na lamháltais a thugtar suas i leith gach bliana a shuí, cuirfear an méid lamháltas lena gcomhfhreagraítear don difríocht sin ar ceal seachas ar ceant de bhun Airteagal 10.


  3-d.   De mhaolú ar mhír 3, an chéad fhomhír, pointe (c), den Airteagal seo agus d’Airteagal 16, déanfaidh an Coimisiún, arna iarraidh sin do Bhallstát, a fhoráil trí bhíthin gníomh cur chun feidhme go bhfuil na Ballstáit le meas go bhfuil na ceanglais a leagtar amach sna forálacha sin comhlíonta agus níl siad le haon ghníomh a dhéanamh i gcoinne cuideachtaí loingseoireachta i leith astaíochtaí a scaoilfear go dtí an 31 Nollaig 2030 ó mhuiraistir a dhéanann longa paisinéirí, seachas longa cúrsála, ná a dhéanann longa ro-pax, idir calafort oileáin atá faoi dhlínse an Bhallstáit iarrthaigh sin, nach bhfuil aon nasc bóthair ná iarnróid aige leis an mórthír agus ar lú a dhaonra ná 200 000 buanchónaitheoir de réir na sonraí is fearr agus is déanaí atá ar fáil ó 2022, agus calafort atá faoi dhlínse an Bhallstáit chéanna sin, ná ó na gníomhaíochtaí, laistigh de chalafort, ó longa den sórt sin i ndáil le muiraistir den sórt sin.
  Foilseoidh an Coimisiún liosta de na hoileáin dá dtagraítear sa chéad fhomhír agus de na calafoirt lena mbaineann agus coimeádfaidh sé an liosta sin cothrom le dáta.


  3-c.   De mhaolú ar mhír 3, an chéad fhomhír, pointe (c), den Airteagal seo agus d’Airteagal 16, déanfaidh an Coimisiún, ar iarraidh chomhpháirteach ó dhá Bhallstát, ceann díobh nach bhfuil teorainn talún le Ballstát eile aige agus arb é an Ballstát eile an Ballstát is gaire go geografach don Bhallstát nach bhfuil teorainn talún den sórt sin aige, a fhoráil trí bhíthin gníomh cur chun feidhme go bhfuil na Ballstáit le meas go bhfuil na ceanglais a leagtar amach sna forálacha sin comhlíonta agus níl siad le haon ghníomh a dhéanamh i gcoinne cuideachtaí loingseoireachta i leith astaíochtaí a scaoilfear go dtí an 31 Nollaig 2030, ó mhuiraistir a dhéanann longa paisinéirí ná longa ro-pax faoi chuimsiú conradh seirbhíse poiblí trasnáisiúnta ná oibleagáid seirbhíse poiblí trasnáisiúnta, a leagtar amach san iarraidh chomhpháirteach, lena nasctar an dá Bhallstát, ná ó na gníomhaíochtaí, laistigh de chalafort, ó longa den sórt sin i ndáil le muiraistir den sórt sin.


  3-b.   Ní thiocfaidh oibleagáid maidir le lamháltais a thabhairt suas chun cinn i leith astaíochtaí a scaoilfear go dtí an 31 Nollaig 2030 ó mhuiraistir idir calafort atá lonnaithe i réigiún forimeallach Ballstáit agus calafort atá lonnaithe sa Bhallstát céanna, lena n-áirítear muiraistir idir calafoirt laistigh de réigiún is forimeallaí agus muiraistir idir calafoirt sna réigiún is forimeallaí den Bhallstát céanna, ná ó na gníomhaíochtaí, laistigh de chalafort, ó longa den sórt sin i ndáil le muiraistir den sórt sin.’
  ; |
| --- | --- |

(d)

cuirtear na míreanna seo a leanas isteach i ndiaidh mhír 3:

‘3-e.   De mhaolú ar mhír 3, an chéad fhomhír, pointe (c), féadfaidh cuideachtaí loingseoireachta 5 % níos lú lamháltas a thabhairt suas ná a n-astaíochtaí fíoraithe a scaoilfear go dtí an 31 Nollaig 2030 ó longa aicme oighir, ar choinníoll go bhfuil aicme oighir IA nó IA Super nó aicme oighir choibhéiseach ag longa den sórt sin, atá bunaithe ar Mholadh HELCOM 25/7.

I gcás ina dtabharfar suas níos lú lamháltas i gcomparáid leis na hastaíochtaí fíoraithe, a luaithe a dhéanfar an difríocht idir na hastaíochtaí fíoraithe agus na lamháltais a thugtar suas i leith gach bliana a shuí, cuirfear an méid lamháltas lena gcomhfhreagraítear don difríocht sin ar ceal seachas ar ceant de bhun Airteagal 10.

3-d.   De mhaolú ar mhír 3, an chéad fhomhír, pointe (c), den Airteagal seo agus d’Airteagal 16, déanfaidh an Coimisiún, arna iarraidh sin do Bhallstát, a fhoráil trí bhíthin gníomh cur chun feidhme go bhfuil na Ballstáit le meas go bhfuil na ceanglais a leagtar amach sna forálacha sin comhlíonta agus níl siad le haon ghníomh a dhéanamh i gcoinne cuideachtaí loingseoireachta i leith astaíochtaí a scaoilfear go dtí an 31 Nollaig 2030 ó mhuiraistir a dhéanann longa paisinéirí, seachas longa cúrsála, ná a dhéanann longa ro-pax, idir calafort oileáin atá faoi dhlínse an Bhallstáit iarrthaigh sin, nach bhfuil aon nasc bóthair ná iarnróid aige leis an mórthír agus ar lú a dhaonra ná 200 000 buanchónaitheoir de réir na sonraí is fearr agus is déanaí atá ar fáil ó 2022, agus calafort atá faoi dhlínse an Bhallstáit chéanna sin, ná ó na gníomhaíochtaí, laistigh de chalafort, ó longa den sórt sin i ndáil le muiraistir den sórt sin.

Foilseoidh an Coimisiún liosta de na hoileáin dá dtagraítear sa chéad fhomhír agus de na calafoirt lena mbaineann agus coimeádfaidh sé an liosta sin cothrom le dáta.

3-c.   De mhaolú ar mhír 3, an chéad fhomhír, pointe (c), den Airteagal seo agus d’Airteagal 16, déanfaidh an Coimisiún, ar iarraidh chomhpháirteach ó dhá Bhallstát, ceann díobh nach bhfuil teorainn talún le Ballstát eile aige agus arb é an Ballstát eile an Ballstát is gaire go geografach don Bhallstát nach bhfuil teorainn talún den sórt sin aige, a fhoráil trí bhíthin gníomh cur chun feidhme go bhfuil na Ballstáit le meas go bhfuil na ceanglais a leagtar amach sna forálacha sin comhlíonta agus níl siad le haon ghníomh a dhéanamh i gcoinne cuideachtaí loingseoireachta i leith astaíochtaí a scaoilfear go dtí an 31 Nollaig 2030, ó mhuiraistir a dhéanann longa paisinéirí ná longa ro-pax faoi chuimsiú conradh seirbhíse poiblí trasnáisiúnta ná oibleagáid seirbhíse poiblí trasnáisiúnta, a leagtar amach san iarraidh chomhpháirteach, lena nasctar an dá Bhallstát, ná ó na gníomhaíochtaí, laistigh de chalafort, ó longa den sórt sin i ndáil le muiraistir den sórt sin.

3-b.   Ní thiocfaidh oibleagáid maidir le lamháltais a thabhairt suas chun cinn i leith astaíochtaí a scaoilfear go dtí an 31 Nollaig 2030 ó mhuiraistir idir calafort atá lonnaithe i réigiún forimeallach Ballstáit agus calafort atá lonnaithe sa Bhallstát céanna, lena n-áirítear muiraistir idir calafoirt laistigh de réigiún is forimeallaí agus muiraistir idir calafoirt sna réigiún is forimeallaí den Bhallstát céanna, ná ó na gníomhaíochtaí, laistigh de chalafort, ó longa den sórt sin i ndáil le muiraistir den sórt sin.’

| (e) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3-a:

  ‘3-a.   I gcás inar gá agus chomh fada agus is gá, chun sláine comhshaoil CTA AE a chosaint, beidh toirmeasc ar oibreoirí, oibreoirí aerárthaigh agus ar chuideachtaí loingseoireachta in CTA AE ó lamháltais a úsáid arna n-eisiúint ag Ballstát ar ina leith atá oibleagáidí ag dul i léig i gcás oibreoirí, oibreoirí aerárthaigh, agus cuideachtaí loingseoireachta. Cuimseofar sna ghníomhartha tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 19(3) na bearta riachtanacha sna cásanna dá dtagraítear sa mhír seo.’
  ; |
| --- | --- |

(e)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3-a:

‘3-a.   I gcás inar gá agus chomh fada agus is gá, chun sláine comhshaoil CTA AE a chosaint, beidh toirmeasc ar oibreoirí, oibreoirí aerárthaigh agus ar chuideachtaí loingseoireachta in CTA AE ó lamháltais a úsáid arna n-eisiúint ag Ballstát ar ina leith atá oibleagáidí ag dul i léig i gcás oibreoirí, oibreoirí aerárthaigh, agus cuideachtaí loingseoireachta. Cuimseofar sna ghníomhartha tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 19(3) na bearta riachtanacha sna cásanna dá dtagraítear sa mhír seo.’

| (f) | cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

  ‘3b.   Ní thiocfaidh oibleagáid chun cinn i dtaobh lamháltais a thabhairt suas i leith astaíochtaí gás ceaptha teasa a mheastar a bheith gafa agus úsáidte sa chaoi is go bhfuil siad ceangailte go ceimiceach go buan i dtáirge ionas nach dtéann siad isteach san atmaisféar faoin ngnáthúsáid a bhaintear astu, lena n-áirítear aon ghnáthghníomhaíocht a dhéanfar tar éis dheireadh ré an táirge.
  Déanfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Treoir seo a fhorlíonadh maidir leis na ceanglais chun a mheas go bhfuil gáis ceaptha teasa ceangailte go ceimiceach go buan dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.’
  ; |
| --- | --- |

(f)

cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

‘3b.   Ní thiocfaidh oibleagáid chun cinn i dtaobh lamháltais a thabhairt suas i leith astaíochtaí gás ceaptha teasa a mheastar a bheith gafa agus úsáidte sa chaoi is go bhfuil siad ceangailte go ceimiceach go buan i dtáirge ionas nach dtéann siad isteach san atmaisféar faoin ngnáthúsáid a bhaintear astu, lena n-áirítear aon ghnáthghníomhaíocht a dhéanfar tar éis dheireadh ré an táirge.

Déanfaidh an Coimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Treoir seo a fhorlíonadh maidir leis na ceanglais chun a mheas go bhfuil gáis ceaptha teasa ceangailte go ceimiceach go buan dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo.’

| (g) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 4:

  ‘4.   Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go gcuirtear na lamháltais ar ceal ag aon tráth arna iarraidh sin don duine a bhfuil siad ina seilbh aige. I gcás ina ndúntar toilleadh giniúna leictreachais ina gcríoch féin i ngeall ar bhearta náisiúnta eile, féadfaidh Ballstáit lamháltais a chealú, agus moltar go láidir dóibh déanamh amhlaidh, ó chainníocht iomlán na lamháltas a bheidh le cur ar ceant acu dá dtagraítear in Airteagal 10(2) suas go méid a chomhfhreagraíonn do mheán-astaíochtaí fíoraithe na suiteála lena mbaineann thar thréimhse 5 bliana roimh an dúnadh. Cuirfidh an Ballstát lena mbaineann an Coimisiún ar an eolas faoin gcealú atá beartaithe, nó faoi na cúiseanna nach ndéantar cealú, i gcomhréir leis na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 10(4).’
  ; |
| --- | --- |

(g)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 4:

‘4.   Déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá chun a áirithiú go gcuirtear na lamháltais ar ceal ag aon tráth arna iarraidh sin don duine a bhfuil siad ina seilbh aige. I gcás ina ndúntar toilleadh giniúna leictreachais ina gcríoch féin i ngeall ar bhearta náisiúnta eile, féadfaidh Ballstáit lamháltais a chealú, agus moltar go láidir dóibh déanamh amhlaidh, ó chainníocht iomlán na lamháltas a bheidh le cur ar ceant acu dá dtagraítear in Airteagal 10(2) suas go méid a chomhfhreagraíonn do mheán-astaíochtaí fíoraithe na suiteála lena mbaineann thar thréimhse 5 bliana roimh an dúnadh. Cuirfidh an Ballstát lena mbaineann an Coimisiún ar an eolas faoin gcealú atá beartaithe, nó faoi na cúiseanna nach ndéantar cealú, i gcomhréir leis na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 10(4).’

| (22) | In Airteagal 14(1), cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

  ‘Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a bhaineann leis na socruithe mionsonraithe chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí agus, i gcás inarb ábhartha, ar shonraí gníomhaíochta, ó na gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo, agus ar éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 ar aerbhealaí a ndéantar astaíochtaí a thuairisciú ina leith faoin Treoir seo, a bheidh bunaithe ar na prionsabail a bhaineann le faireachán agus tuairisciú a leagtar amach in Iarscríbhinn IV a ghabhann leis an Treoir seo agus ar na ceanglais a leagtar amach i míreanna 2 agus 5 den Airteagal seo. Sonrófar sna gníomhartha cur chun feidhme sin freisin acmhainneacht téite domhanda gach gáis cheaptha teasa agus cuirfear san áireamh iontu eolas eolaíoch atá cothrom le dáta maidir le héifeachtaí astaíochtaí eitlíochta neamh-CO2 sna ceanglais maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar na hastaíochtaí sin agus ar a n-éifeachtaí, lena n-áirítear éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2. Déanfar foráil leis na gníomhartha cur chun feidhme sin do chur i bhfeidhm na critéir inbhuanaitheachta agus coigiltis astaíochtaí gás ceaptha teasa maidir le húsáid bhithmhaise a bhunaítear le Treoir (AE) 2018/2001, le haon choigeartú is gá lena gcur i bhfeidhm faoin Treoir seo, chun go mbeidh bithmhais den sórt sin nialas-rátaithe. Sonrófar iontu an chaoi le haghaidh stóráil astaíochtaí ó mheascán d’fhoinsí atá nialas-rátaithe agus foinsí nach bhfuil nialas-rátaithe a chur san áireamh. Sonrófar iontu freisin conas le hastaíochtaí ó bhreoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamh-bhitheolaíoch agus breoslaí carbóin athchúrsáilte a chur san áireamh, lena n-áirithítear go gcuirfear astaíochtaí den sórt sin san áireamh agus go seachnófar an t-áireamh dúbailte.’; |
| --- | --- |

(22)

In Airteagal 14(1), cuirtear an méid seo a leanas in ionad na chéad fhomhíre:

‘Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme a bhaineann leis na socruithe mionsonraithe chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí agus, i gcás inarb ábhartha, ar shonraí gníomhaíochta, ó na gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo, agus ar éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2 ar aerbhealaí a ndéantar astaíochtaí a thuairisciú ina leith faoin Treoir seo, a bheidh bunaithe ar na prionsabail a bhaineann le faireachán agus tuairisciú a leagtar amach in Iarscríbhinn IV a ghabhann leis an Treoir seo agus ar na ceanglais a leagtar amach i míreanna 2 agus 5 den Airteagal seo. Sonrófar sna gníomhartha cur chun feidhme sin freisin acmhainneacht téite domhanda gach gáis cheaptha teasa agus cuirfear san áireamh iontu eolas eolaíoch atá cothrom le dáta maidir le héifeachtaí astaíochtaí eitlíochta neamh-CO2 sna ceanglais maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar na hastaíochtaí sin agus ar a n-éifeachtaí, lena n-áirítear éifeachtaí eitlíochta neamh-CO2. Déanfar foráil leis na gníomhartha cur chun feidhme sin do chur i bhfeidhm na critéir inbhuanaitheachta agus coigiltis astaíochtaí gás ceaptha teasa maidir le húsáid bhithmhaise a bhunaítear le Treoir (AE) 2018/2001, le haon choigeartú is gá lena gcur i bhfeidhm faoin Treoir seo, chun go mbeidh bithmhais den sórt sin nialas-rátaithe. Sonrófar iontu an chaoi le haghaidh stóráil astaíochtaí ó mheascán d’fhoinsí atá nialas-rátaithe agus foinsí nach bhfuil nialas-rátaithe a chur san áireamh. Sonrófar iontu freisin conas le hastaíochtaí ó bhreoslaí in-athnuaite de thionscnamh neamh-bhitheolaíoch agus breoslaí carbóin athchúrsáilte a chur san áireamh, lena n-áirithítear go gcuirfear astaíochtaí den sórt sin san áireamh agus go seachnófar an t-áireamh dúbailte.’;

2

2

2

| (23) | Leasaítear Airteagal 16 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   Áiritheoidh na Ballstáit go bhfoilseofar ainmneacha na n-oibreoirí, na n-oibreoirí aerárthaigh agus na gcuideachtaí loingseoireachta a dhéanann sárú ar na ceanglais i leith lamháltais leordhóthanacha a thabhairt suas faoin Treoir seo.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(23)

Leasaítear Airteagal 16 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   Áiritheoidh na Ballstáit go bhfoilseofar ainmneacha na n-oibreoirí, na n-oibreoirí aerárthaigh agus na gcuideachtaí loingseoireachta a dhéanann sárú ar na ceanglais i leith lamháltais leordhóthanacha a thabhairt suas faoin Treoir seo.’

| (b) | i mír 3, cuirtear ‘30 Meán Fómhair’ in ionad an dáta ‘30 Aibreán’; |
| --- | --- |

(b)

i mír 3, cuirtear ‘30 Meán Fómhair’ in ionad an dáta ‘30 Aibreán’;

| (c) | cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

  ‘3a.   Cuirfear na pionóis a leagtar amach i mír 3 i bhfeidhm freisin i leith cuideachtaí loingseoireachta.’
  ; |
| --- | --- |

(c)

cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

‘3a.   Cuirfear na pionóis a leagtar amach i mír 3 i bhfeidhm freisin i leith cuideachtaí loingseoireachta.’

| (d) | cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

  ‘11a.   I gcás cuideachta loingseoireachta a mhainnigh na hoibleagáidí maidir le tabhairt suas a chomhlíonadh ar feadh dhá thréimhse tuairiscithe i ndiaidh a chéile nó níos mó, agus i gcás inar mhainnigh ag bearta forfheidhmiúcháin eile comhlíontadh a áirithiú, féadfaidh údarás inniúil Bhallstát an chalafoirt teacht isteach, tar éis dó an deis a thabhairt don chuideachta loingseoireachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, ordú díbeartha a eisiúint, a dtabharfar fógra ina leith don Choimisiún, don Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA), do na Ballstáit eile agus don Bhratstát lena mbaineann. De thoradh ordú díbeartha den sórt sin a eisiúint, diúltóidh gach Ballstát, cé is moite den Bhallstát a bhfuil a bhratach ar foluain ag an long, cead isteach in aon cheann dá chalafoirt do longa atá faoi fhreagracht na cuideachta loingseoireachta lena mbaineann go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta loingseoireachta a hoibleagáidí tabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12. I gcás ina bhfuil brat Ballstáit ar foluain ag an long agus ina dtagann sí isteach nó ina bhfaightear í i gcalafort dá chuid, coinneoidh an Ballstát lena mbaineann an long sin, i ndiaidh an deis a thabhairt don chuideachta loingseoireachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta loingseoireachta a hoibleagáidí tabhairt suas.
  I gcás ina ina bhfaightear long de chuid cuideachta loingseoireachta dá dtagraítear sa chéad fhomhír i gceann de na calafoirt de chuid an Bhallstáit a bhfuil a bhratach ar foluain ag an long sin, féadfaidh an Ballstát lena mbaineann, tar éis deis a thabhairt don chuideachta loingseoireachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, ordú coinneála an Bhratstáit a eisiúint go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta loingseoireachta a hoibleagáidí tabhairt suas. Cuirfidh sé an Coimisiún, EMSA agus na Ballstáit eile ar an eolas ina thaobh sin. Mar thoradh ar ordú coinneála an Bhratstáit sin a eisiúint, déanfaidh gach Ballstát na bearta céanna agus a cheanglaítear tar éis ordú díbeartha a eisiúint i gcomhréir leis an gcéad fhomhír, an dara habairt.
  Ní dochar an mhír seo do rialacha idirnáisiúnta muirí is infheidhme i gcás longa atá i nguais.’
  ; |
| --- | --- |

(d)

cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

‘11a.   I gcás cuideachta loingseoireachta a mhainnigh na hoibleagáidí maidir le tabhairt suas a chomhlíonadh ar feadh dhá thréimhse tuairiscithe i ndiaidh a chéile nó níos mó, agus i gcás inar mhainnigh ag bearta forfheidhmiúcháin eile comhlíontadh a áirithiú, féadfaidh údarás inniúil Bhallstát an chalafoirt teacht isteach, tar éis dó an deis a thabhairt don chuideachta loingseoireachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, ordú díbeartha a eisiúint, a dtabharfar fógra ina leith don Choimisiún, don Ghníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí (EMSA), do na Ballstáit eile agus don Bhratstát lena mbaineann. De thoradh ordú díbeartha den sórt sin a eisiúint, diúltóidh gach Ballstát, cé is moite den Bhallstát a bhfuil a bhratach ar foluain ag an long, cead isteach in aon cheann dá chalafoirt do longa atá faoi fhreagracht na cuideachta loingseoireachta lena mbaineann go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta loingseoireachta a hoibleagáidí tabhairt suas i gcomhréir le hAirteagal 12. I gcás ina bhfuil brat Ballstáit ar foluain ag an long agus ina dtagann sí isteach nó ina bhfaightear í i gcalafort dá chuid, coinneoidh an Ballstát lena mbaineann an long sin, i ndiaidh an deis a thabhairt don chuideachta loingseoireachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta loingseoireachta a hoibleagáidí tabhairt suas.

I gcás ina ina bhfaightear long de chuid cuideachta loingseoireachta dá dtagraítear sa chéad fhomhír i gceann de na calafoirt de chuid an Bhallstáit a bhfuil a bhratach ar foluain ag an long sin, féadfaidh an Ballstát lena mbaineann, tar éis deis a thabhairt don chuideachta loingseoireachta lena mbaineann a barúlacha a thíolacadh, ordú coinneála an Bhratstáit a eisiúint go dtí go gcomhlíonfaidh an chuideachta loingseoireachta a hoibleagáidí tabhairt suas. Cuirfidh sé an Coimisiún, EMSA agus na Ballstáit eile ar an eolas ina thaobh sin. Mar thoradh ar ordú coinneála an Bhratstáit sin a eisiúint, déanfaidh gach Ballstát na bearta céanna agus a cheanglaítear tar éis ordú díbeartha a eisiúint i gcomhréir leis an gcéad fhomhír, an dara habairt.

Ní dochar an mhír seo do rialacha idirnáisiúnta muirí is infheidhme i gcás longa atá i nguais.’

| (24) | Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 18b:

  ‘Airteagal 18b
  Cúnamh ón gCoimisiún, ó EMSA agus ó eagraíochtaí ábhartha eile

  1.   Chun críoch a oibleagáidí faoi Airteagal 3c(4) agus Airteagail 3g, 3gd, 3ge, 3gf, 3gg agus 18a a chomhlíonadh, féadfaidh an Coimisiún, an Ballstát riaracháin agus údaráis riaracháin maidir le cuideachta loingseoireachta, cúnamh a iarraidh ar EMSA nó ar eagraíochta ábhartha eile agus féadfaidh siad aon chomhaontú iomchuí a thabhairt i gcrích leis na heagraíochtaí sin chun na críche sin.


  2.   Féachfaidh an Coimisiún, agus cúnamh á fháil aige ó EMSA, le huirlisí agus treoir iomchuí a fhorbairt chun gníomhaíochtaí fíoraithe agus forfheidhmiúcháin a bhaineann le cur i bhfeidhm na Treorach seo maidir le muiriompar a éascú agus a chomhordú. A mhéid is indéanta, cuirfear an treoir agus na huirlisí sin ar fáil do na Ballstáit agus do na fíoraitheoirí chun críoch faisnéis a chomhroinnt agus chun forfheidhmiú láidir na mbeart náisiúnta lena dtrasuítear an Treoir seo a áirithiú ar bhonn níos fearr.’

  ; |
| --- | --- |

(24)

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 18b:

‘Airteagal 18b

Cúnamh ón gCoimisiún, ó EMSA agus ó eagraíochtaí ábhartha eile

1.   Chun críoch a oibleagáidí faoi Airteagal 3c(4) agus Airteagail 3g, 3gd, 3ge, 3gf, 3gg agus 18a a chomhlíonadh, féadfaidh an Coimisiún, an Ballstát riaracháin agus údaráis riaracháin maidir le cuideachta loingseoireachta, cúnamh a iarraidh ar EMSA nó ar eagraíochta ábhartha eile agus féadfaidh siad aon chomhaontú iomchuí a thabhairt i gcrích leis na heagraíochtaí sin chun na críche sin.

2.   Féachfaidh an Coimisiún, agus cúnamh á fháil aige ó EMSA, le huirlisí agus treoir iomchuí a fhorbairt chun gníomhaíochtaí fíoraithe agus forfheidhmiúcháin a bhaineann le cur i bhfeidhm na Treorach seo maidir le muiriompar a éascú agus a chomhordú. A mhéid is indéanta, cuirfear an treoir agus na huirlisí sin ar fáil do na Ballstáit agus do na fíoraitheoirí chun críoch faisnéis a chomhroinnt agus chun forfheidhmiú láidir na mbeart náisiúnta lena dtrasuítear an Treoir seo a áirithiú ar bhonn níos fearr.’

| (25) | leasaítear Airteagal 23 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 2 agus 3:

  ‘2.   Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 3c(6), Airteagal 3d(3), Airteagal 10(4), Airteagal 10a(1), (8) agus (8a), Airteagal 10b(5), Airteagal 12(3b), Airteagal 19(3), Airteagal 22, Airteagal 24(3), Airteagal 24a(1), Airteagal 25a(1), Airteagal 28c agus Airteagal 30j(1) a thabhairt don Choimisiún go ceann tréimhse neamhchinntithe ama ón 8 Aibreán 2018.


  3.   Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na gcumhachtaí dá dtagraítear in Airteagal 3c(6), Airteagal 3d(3), Airteagal 10(4), Airteagal 10a(1), (8) agus (8a), Airteagal 10b(5), Airteagal 12(3b), Airteagal 19(3), Airteagal 22, Airteagal 24(3), Airteagal 24a(1), Airteagal 25a(1), Airteagal 28c agus Airteagal 30j(1) a chúlghairm aon tráth. Le cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghnímh tharmligthe atá i bhfeidhm cheana.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(25)

leasaítear Airteagal 23 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 2 agus 3:

‘2.   Déanfar an chumhacht chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh dá dtagraítear in Airteagal 3c(6), Airteagal 3d(3), Airteagal 10(4), Airteagal 10a(1), (8) agus (8a), Airteagal 10b(5), Airteagal 12(3b), Airteagal 19(3), Airteagal 22, Airteagal 24(3), Airteagal 24a(1), Airteagal 25a(1), Airteagal 28c agus Airteagal 30j(1) a thabhairt don Choimisiún go ceann tréimhse neamhchinntithe ama ón 8 Aibreán 2018.

3.   Féadfaidh Parlaimint na hEorpa nó an Chomhairle tarmligean na gcumhachtaí dá dtagraítear in Airteagal 3c(6), Airteagal 3d(3), Airteagal 10(4), Airteagal 10a(1), (8) agus (8a), Airteagal 10b(5), Airteagal 12(3b), Airteagal 19(3), Airteagal 22, Airteagal 24(3), Airteagal 24a(1), Airteagal 25a(1), Airteagal 28c agus Airteagal 30j(1) a chúlghairm aon tráth. Le cinneadh chun cúlghairm a dhéanamh, cuirfear deireadh le tarmligean na cumhachta atá sonraithe sa chinneadh sin. Gabhfaidh éifeacht leis an lá tar éis fhoilsiú an chinnidh in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh nó ar dháta is déanaí a shonrófar sa chinneadh. Ní dhéanfaidh sé difear do bhailíocht aon ghnímh tharmligthe atá i bhfeidhm cheana.’

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 6:

  ‘6.   Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 3c(6), Airteagal 3d(3), Airteagal 10(4), Airteagal 10a(1) (8) ná (8a), Airteagal 10b(5) Airteagal 12(3b), Airteagal 19(3), Airteagal 22, Airteagal 24(3), Airteagal 24a(1), Airteagal 25a(1), Airteagal 28c ná Airteagal 30j(1) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh sé curtha in iúl don Choimisiún ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle araon nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú 2 mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 6:

‘6.   Ní thiocfaidh gníomh tarmligthe a ghlactar de bhun Airteagal 3c(6), Airteagal 3d(3), Airteagal 10(4), Airteagal 10a(1) (8) ná (8a), Airteagal 10b(5) Airteagal 12(3b), Airteagal 19(3), Airteagal 22, Airteagal 24(3), Airteagal 24a(1), Airteagal 25a(1), Airteagal 28c ná Airteagal 30j(1) i bhfeidhm ach amháin mura mbeidh aon agóid curtha in iúl ag Parlaimint na hEorpa ná ag an gComhairle laistigh de thréimhse 2 mhí tar éis fógra faoin ngníomh sin a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle nó más rud é, roimh dhul in éag na tréimhse sin, go mbeidh sé curtha in iúl don Choimisiún ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle araon nach ndéanfaidh siad aon agóid. Déanfar an tréimhse sin a fhadú 2 mhí ar thionscnamh Pharlaimint na hEorpa nó na Comhairle.’

| (26) | Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 29:

  ‘Airteagal 29
  Tuarascáil chun feidhmiú níos fearr an mhargaidh carbóin a áirithiú
  Má tá fianaise sna tuarascálacha rialta ar an margadh carbóin dá dtagraítear in Airteagal 10(5) agus (6) nach bhfuil an margadh carbóin ag feidhmiú mar is ceart, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle laistigh de thréimhse 3 mhí. Féadfar tograí reachtacha a bheith ag gabháil leis an tuarascáil, i gcás inarb iomchuí, arb é is aidhm dóibh trédhearcacht agus sláine an mhargaidh carbóin a mhéadú, lena n-áirítear margaí díorthach gaolmhara, agus aghaidh a thabhairt ar na bearta ceartaitheacha chun feidhmiú an mhargaidh a fheabhsú, chomh maith le feabhas a chur ar chosc agus ar bhrath gníomhaíochtaí drochúsáide margaidh.’
  ; |
| --- | --- |

(26)

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 29:

‘Airteagal 29

Tuarascáil chun feidhmiú níos fearr an mhargaidh carbóin a áirithiú

Má tá fianaise sna tuarascálacha rialta ar an margadh carbóin dá dtagraítear in Airteagal 10(5) agus (6) nach bhfuil an margadh carbóin ag feidhmiú mar is ceart, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle laistigh de thréimhse 3 mhí. Féadfar tograí reachtacha a bheith ag gabháil leis an tuarascáil, i gcás inarb iomchuí, arb é is aidhm dóibh trédhearcacht agus sláine an mhargaidh carbóin a mhéadú, lena n-áirítear margaí díorthach gaolmhara, agus aghaidh a thabhairt ar na bearta ceartaitheacha chun feidhmiú an mhargaidh a fheabhsú, chomh maith le feabhas a chur ar chosc agus ar bhrath gníomhaíochtaí drochúsáide margaidh.’

| (27) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 29a:

  ‘Airteagal 29a
  Bearta i gcás luaineachtaí iomarcacha ar phraghsanna

  1.   Más mó meánphraghas lamháltais don 6 mhí féilire roimhe sin ná 2,4 oiread mheánphraghas lamháltais na tréimhse tagartha don 2 bhliain roimhe sin, scaoilfear 75 mhilliún lamháltas ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh i gcomhréir le hAirteagal 1(7) de Chinneadh (AE) 2015/1814.
  Is éard a bheidh sa phraghas lamháltais dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo, i gcás lamháltas a chumhdaítear i gCaibidil II agus i gCaibidil III, praghas na gceantanna a dhéantar i gcomhréir leis na gníomhartha tarmligthe a glacadh de bhun Airteagal 10(4.)
  Is éard a bheidh sa tréimhse thagartha 2 bhliain roimhe sin dá dtagraítear sa chéad fhomhír an tréimhse 2 bhliain a chríochnaíonn roimh an gcéad mhí den tréimhse 6 mhí féilire dá dtagraítear san fhomhír sin.
  I gcás ina gcomhlíontar an coinníoll sa chéad fhomhír den mhír seo agus nach bhfuil mír 2 infheidhme, foilseoidh an Coimisiún fógra chuige sin in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh ina léireofar an dáta ar a comhlíonadh an coinníoll.
  Foilseoidh an Coimisiún, laistigh de na chéad 3 lá oibre de gach mí, meánphraghas lamháltais don na 6 mhí féilire roimhe sin agus meánphraghas lamháltais na tréimhse tagartha don 2 bhliain roimhe sin. Mura ndéanfar an coinníoll dá dtagraítear sa chéad fhomhír a chomhlíonadh, foilseoidh an Coimisiún freisin an leibhéal a mbeadh ar an meánphraghas an lamháltais a shroicheadh sa mhí dár gcionn chun an coinníoll dá dtagraítear sa mhír sin a chomhlíonadh.


  2.   Nuair a chomhlíonfar an coinníoll maidir le scaoileadh lamháltas ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh de bhun mhír 1, ní mheasfar an coinníoll dá dtagraítear sa mhír sin a bheith comhlíonta arís go dtí 12 mhí ar a laghad tar éis dheireadh an scaoilte roimhe sin.


  3.   Leagfar síos na socruithe mionsonraithe chun na mbeart dá dtagraítear i mír 1 agus 2 den Airteagal seo a chur i bhfeidhm sna gníomhartha tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 10(4).’

  ; |
| --- | --- |

(27)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 29a:

‘Airteagal 29a

Bearta i gcás luaineachtaí iomarcacha ar phraghsanna

1.   Más mó meánphraghas lamháltais don 6 mhí féilire roimhe sin ná 2,4 oiread mheánphraghas lamháltais na tréimhse tagartha don 2 bhliain roimhe sin, scaoilfear 75 mhilliún lamháltas ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh i gcomhréir le hAirteagal 1(7) de Chinneadh (AE) 2015/1814.

Is éard a bheidh sa phraghas lamháltais dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo, i gcás lamháltas a chumhdaítear i gCaibidil II agus i gCaibidil III, praghas na gceantanna a dhéantar i gcomhréir leis na gníomhartha tarmligthe a glacadh de bhun Airteagal 10(4.)

Is éard a bheidh sa tréimhse thagartha 2 bhliain roimhe sin dá dtagraítear sa chéad fhomhír an tréimhse 2 bhliain a chríochnaíonn roimh an gcéad mhí den tréimhse 6 mhí féilire dá dtagraítear san fhomhír sin.

I gcás ina gcomhlíontar an coinníoll sa chéad fhomhír den mhír seo agus nach bhfuil mír 2 infheidhme, foilseoidh an Coimisiún fógra chuige sin in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh ina léireofar an dáta ar a comhlíonadh an coinníoll.

Foilseoidh an Coimisiún, laistigh de na chéad 3 lá oibre de gach mí, meánphraghas lamháltais don na 6 mhí féilire roimhe sin agus meánphraghas lamháltais na tréimhse tagartha don 2 bhliain roimhe sin. Mura ndéanfar an coinníoll dá dtagraítear sa chéad fhomhír a chomhlíonadh, foilseoidh an Coimisiún freisin an leibhéal a mbeadh ar an meánphraghas an lamháltais a shroicheadh sa mhí dár gcionn chun an coinníoll dá dtagraítear sa mhír sin a chomhlíonadh.

2.   Nuair a chomhlíonfar an coinníoll maidir le scaoileadh lamháltas ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh de bhun mhír 1, ní mheasfar an coinníoll dá dtagraítear sa mhír sin a bheith comhlíonta arís go dtí 12 mhí ar a laghad tar éis dheireadh an scaoilte roimhe sin.

3.   Leagfar síos na socruithe mionsonraithe chun na mbeart dá dtagraítear i mír 1 agus 2 den Airteagal seo a chur i bhfeidhm sna gníomhartha tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 10(4).’

| (28) | Leasaítear Airteagal 30 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

  ‘1.   Coinneofar an Treoir seo faoi athbhreithniú i bhfianaise forbairtí idirnáisiúnta agus iarrachtaí atá déanta chun cuspóirí fadtéarmacha Chomhaontú Pháras a bhaint amach, lena n-áirítear aon ghealltanais ábhartha mar thoradh ar Chomhdháil Pháirtithe Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(28)

Leasaítear Airteagal 30 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 1:

‘1.   Coinneofar an Treoir seo faoi athbhreithniú i bhfianaise forbairtí idirnáisiúnta agus iarrachtaí atá déanta chun cuspóirí fadtéarmacha Chomhaontú Pháras a bhaint amach, lena n-áirítear aon ghealltanais ábhartha mar thoradh ar Chomhdháil Pháirtithe Chreat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide.’

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

  ‘2.   Coinneofar faoi athbhreithniú freisin na bearta lena dtacaítear le tionscail áirithe dianfhuinnimh a d’fhéadfadh a bheith faoi réir sceitheadh carbóin dá dtagraítear in Airteagail 10a agus 10b den Treoir seo, i bhfianaise bearta beartais aeráide i mórgheilleagair eile. Sa chomhthéacs seo, measfaidh an Coimisiún freisin ar cheart bearta i ndáil leis an gcúiteamh as costais neamhdhíreacha a chomhchuibhiú tuilleadh. Leanfar d’athbhreithniú a dhéanamh ar na bearta is infheidhme i leith earnálacha SCCT i bhfianaise chur i bhfeidhm Rialachán (AE) 2023/956. Roimh an 1 Eanáir 2028, agus gach 2 bhliain ina dhiaidh sin, mar chuid dá thuarascálacha chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle de bhun Airteagal 30(6) den Rialachán sin, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar thionchar SCCT ar an riosca sceite carbóin, lena n-áirítear i ndáil le honnmhairí.
  Measúnófar sa tuarascáil an gá atá le bearta breise a dhéanamh, lena n-áirítear bearta reachtacha, chun aghaidh a thabhairt ar rioscaí sceite carbóin. Beidh tograí reachtach ag gabháil leis an tuarascáil sin, i gcás inarb iomchuí.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

‘2.   Coinneofar faoi athbhreithniú freisin na bearta lena dtacaítear le tionscail áirithe dianfhuinnimh a d’fhéadfadh a bheith faoi réir sceitheadh carbóin dá dtagraítear in Airteagail 10a agus 10b den Treoir seo, i bhfianaise bearta beartais aeráide i mórgheilleagair eile. Sa chomhthéacs seo, measfaidh an Coimisiún freisin ar cheart bearta i ndáil leis an gcúiteamh as costais neamhdhíreacha a chomhchuibhiú tuilleadh. Leanfar d’athbhreithniú a dhéanamh ar na bearta is infheidhme i leith earnálacha SCCT i bhfianaise chur i bhfeidhm Rialachán (AE) 2023/956. Roimh an 1 Eanáir 2028, agus gach 2 bhliain ina dhiaidh sin, mar chuid dá thuarascálacha chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle de bhun Airteagal 30(6) den Rialachán sin, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar thionchar SCCT ar an riosca sceite carbóin, lena n-áirítear i ndáil le honnmhairí.

Measúnófar sa tuarascáil an gá atá le bearta breise a dhéanamh, lena n-áirítear bearta reachtacha, chun aghaidh a thabhairt ar rioscaí sceite carbóin. Beidh tograí reachtach ag gabháil leis an tuarascáil sin, i gcás inarb iomchuí.’

| (c) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3:

  ‘3.   Tuairisceoidh an Coimisiún do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle i gcomhthéacs gach athbhreithnithe dhomhanda atá comhaontaithe faoi Chomhaontú Pháras, go háirithe maidir leis an ngá atá le beartais agus bearta breise an Aontais i bhfianaise na laghduithe ar gháis ceaptha teasa nach foláir don Aontas agus do na Ballstát a dhéanamh, lena n-áirítear i ndáil leis an bhfachtóir líneach dá dtagraítear in Airteagal 9 den Airteagal seo. Féadfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, tograí reachtacha a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle chun an Treoir seo a leasú, go háirithe chun a áirithiú go gcomhlíonfar an cuspóir aeráidneodrachta a leagtar síos in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 agus spriocanna aeráide an Aontais a leagtar síos in Airteagal 4 den Rialachán sin. Agus a thogra reachtacha á chur i dtoll a chéile aige, déanfaidh an Coimisiún, chuige sin, inter alia, breithniú ar bhuiséad táscach réamh-mheasta gás ceaptha teasa an Aontais don tréimhse ó 2030 go 2050 dá dtagraítear in Airteagal 4(4) den Rialachán sin.’
  ; |
| --- | --- |

(c)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3:

‘3.   Tuairisceoidh an Coimisiún do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle i gcomhthéacs gach athbhreithnithe dhomhanda atá comhaontaithe faoi Chomhaontú Pháras, go háirithe maidir leis an ngá atá le beartais agus bearta breise an Aontais i bhfianaise na laghduithe ar gháis ceaptha teasa nach foláir don Aontas agus do na Ballstát a dhéanamh, lena n-áirítear i ndáil leis an bhfachtóir líneach dá dtagraítear in Airteagal 9 den Airteagal seo. Féadfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, tograí reachtacha a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle chun an Treoir seo a leasú, go háirithe chun a áirithiú go gcomhlíonfar an cuspóir aeráidneodrachta a leagtar síos in Airteagal 2(1) de Rialachán (AE) 2021/1119 agus spriocanna aeráide an Aontais a leagtar síos in Airteagal 4 den Rialachán sin. Agus a thogra reachtacha á chur i dtoll a chéile aige, déanfaidh an Coimisiún, chuige sin, inter alia, breithniú ar bhuiséad táscach réamh-mheasta gás ceaptha teasa an Aontais don tréimhse ó 2030 go 2050 dá dtagraítear in Airteagal 4(4) den Rialachán sin.’

| (d) | cuirtear isteach na míreanna seo a leanas:

  ‘5.   Faoin 31 Iúil 2026, tuairisceoidh an Coimisiún do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle ar na hábhair seo a leanas, a mbeidh, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach agus measúnú tionchair ag gabháil leo:






  (a) | an chaoi a bhféadfaí astaíochtaí diúltacha a eascraíonn ó gháis ceaptha teasa a aistrítear as an atmaisféar agus a stóráiltear go buan a chur i gcuntas agus an chaoi a bhféadfaí na hastaíochtaí diúltacha sin a chumhdach le trádáil astaíochtaí, más iomchuí, lena n-áirítear raon feidhme soiléir agus critéir dhochta le haghaidh cumhdach den sórt sin agus coimircí dochta chun a áirithiú nach mbeidh na laghduithe riachtanacha ar astaíochtaí á bhfritháireamh ag na haistrithe sin i gcomhréir le spriocanna aeráide an Aontais mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119. |
| --- | --- | --- |

(d)

cuirtear isteach na míreanna seo a leanas:

‘5.   Faoin 31 Iúil 2026, tuairisceoidh an Coimisiún do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle ar na hábhair seo a leanas, a mbeidh, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach agus measúnú tionchair ag gabháil leo:

(a)

an chaoi a bhféadfaí astaíochtaí diúltacha a eascraíonn ó gháis ceaptha teasa a aistrítear as an atmaisféar agus a stóráiltear go buan a chur i gcuntas agus an chaoi a bhféadfaí na hastaíochtaí diúltacha sin a chumhdach le trádáil astaíochtaí, más iomchuí, lena n-áirítear raon feidhme soiléir agus critéir dhochta le haghaidh cumhdach den sórt sin agus coimircí dochta chun a áirithiú nach mbeidh na laghduithe riachtanacha ar astaíochtaí á bhfritháireamh ag na haistrithe sin i gcomhréir le spriocanna aeráide an Aontais mar a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119.

| (b) | a indéanta atá sé ísliú a dhéanamh ar na tairseacha ionchuir theirmigh rátaithe iomláin 20 MW do na gníomhaíochtaí in Iarscríbhinn I ó 2031 ar aghaidh; |
| --- | --- |

(b)

a indéanta atá sé ísliú a dhéanamh ar na tairseacha ionchuir theirmigh rátaithe iomláin 20 MW do na gníomhaíochtaí in Iarscríbhinn I ó 2031 ar aghaidh;

| (c) | cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil astaíochtaí gás ceaptha teasa uile a chumhdaítear leis an Treoir seo curtha i gcuntas go héifeachtach, agus cibé acu an ndéantar nó nach ndéantar áireamh dúbailte a sheachaint go héifeachtach; go háirithe, déanfaidh sé measúnú ar chuntasaíocht na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a mheastar a bheith gafa agus úsáidte i dtáirge ar bhealach seachas an bealach dá dtagraítear in Airteagal 12(3b). |
| --- | --- |

(c)

cibé acu an bhfuil nó nach bhfuil astaíochtaí gás ceaptha teasa uile a chumhdaítear leis an Treoir seo curtha i gcuntas go héifeachtach, agus cibé acu an ndéantar nó nach ndéantar áireamh dúbailte a sheachaint go héifeachtach; go háirithe, déanfaidh sé measúnú ar chuntasaíocht na n-astaíochtaí gás ceaptha teasa a mheastar a bheith gafa agus úsáidte i dtáirge ar bhealach seachas an bealach dá dtagraítear in Airteagal 12(3b).

6.   Agus athbhreithniú á dhéanamh ar an Treoir seo, i gcomhréir le míreanna 1, 2 agus 3 den Airteagal seo, déanfaidh an Coimisiún anailís ar conas is féidir naisc idir CTA AE agus margaí carbóin eile a chur ar bun gan bac a chur ar an gcuspóir aeráidneodrachta ná ar spriocanna aeráide an Aontais a leagtar síos i Rialachán (AE) 2021/1119 a bhaint amach.

7.   Faoin 31 Iúil 2026, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina ndéanfaidh sé measúnú ar a indéanta atá sé suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach a áireamh in CTA AE, lena n-áirítear d’fhonn iad a áireamh ó 2028 ar aghaidh agus ina ndéanfar measúnú ar an ngá a d’fhéadfadh a bheith le rogha a bheith ag Ballstát diúltú don rogha sin go dtí an 31 Nollaig 2030. Ina leith sin, cuirfidh an Coimisiún san áireamh a thábhachtaí atá na hearnálacha uile a rannchuidíonn le laghduithe astaíochtaí agus leis an atreorú dramhaíola féideartha i dtreo diúscairt trí líonadh talún san Aontas agus trí onnmhairí dramhaíola chuig tríú tíortha. Ina theannta sin, cuirfidh an Coimisiún san áireamh critéir ábhartha amhail na héifeachtaí ar an margadh inmheánach, saobhadh féideartha iomaíochta, sláine comhshaoil, ailíniú le cuspóirí Threoir 2008/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*19) agus stóinseacht agus cruinneas maidir le faireachán agus ríomh a dhéanamh ar astaíochtaí. Déanfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí agus gan dochar d’Airteagal 4 den Treoir sin, togra reachtach a thíolacadh a bheidh ag gabháil leis an tuarascáil chun forálacha na Caibidle seo a chur i bhfeidhm maidir le ceadanna astaíochtaí gás ceaptha teasa agus leithdháileadh agus eisiúint lamháltas breise i leith suiteálacha loiscthe dramhaíola cathrach, agus chun atreorú dramhaíola féideartha a chosc.

Sa tuarascáil dá dtagraítear sa chéad fhomhír, déanfaidh an Coimisiún measúnú freisin ar an bhféidearthacht próisis eile bainistithe dramhaíola a áireamh in CTA AE, go háirithe líonadh talún lena gcruthaítear meatán agus astaíochtaí ocsaíde nítriúla san Aontas. Féadfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a chur leis an tuarascáil sin freisin chun próisis eile bainistithe dramhaíola den sórt sin a áireamh in CTA AE.

(*19)  Treoir 2008/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Samhain 2008 maidir le dramhaíl agus lena n-aisghairtear Treoracha áirithe (IO L 312, 22.11.2008, lch. 3).’;"

*19

| (29) | cuirtear an Chaibidil seo a leanas isteach i ndiaidh Airteagal 30:

  ‘Caibidil Iva
  Córas Trádála Astaíochtaí le hAghaidh EarnáiL na bhFoirgneamh, Earnáil an Iompair de Bhóthar agus Earnálacha Breise

  Airteagal 30a
  Raon feidhme
  Beidh feidhm ag forálacha na Caibidle seo i leith astaíochtaí, ceadanna astaíochtaí gás ceaptha teasa, eisiúint agus tabhairt suas lamháltas, faireachán, tuairisciú agus fíorú i leith na ngníomhaíochtaí dá dtagraítear in Iarscríbhinn III. Ní bheidh feidhm ag an gCaibidil seo maidir le haon astaíocht a chumhdaítear le Caibidlí II ná III.


  Airteagal 30b
  Ceadanna astaíochtaí gás ceaptha teasa

  1.   Áiritheoidh na Ballstáit, ón 1 Eanáir 2025, nach ndéanfaidh aon eintiteas rialáilte an ghníomhaíocht a liostaítear in Iarscríbhinn III mura rud é go bhfuil cead arna eisiúint ag údarás inniúil i gcomhréir le míreanna 2 agus 3 den Airteagal seo ina sheilbh ag an eintiteas rialáilte sin.


  2.   San iarratas ar chead astaíochtaí gás ceaptha teasa chuig an údarás inniúil ón eintiteas rialáilte de bhun mhír 1 den Airteagal seo faoin gCaibidil seo, áireofar tuairisc ar na nithe seo a leanas, ar a laghad:






  (a) | an t-eintiteas rialáilte; |
| --- | --- | --- |

(29)

cuirtear an Chaibidil seo a leanas isteach i ndiaidh Airteagal 30:

‘Caibidil Iva

Córas Trádála Astaíochtaí le hAghaidh EarnáiL na bhFoirgneamh, Earnáil an Iompair de Bhóthar agus Earnálacha Breise

Airteagal 30a

Raon feidhme

Beidh feidhm ag forálacha na Caibidle seo i leith astaíochtaí, ceadanna astaíochtaí gás ceaptha teasa, eisiúint agus tabhairt suas lamháltas, faireachán, tuairisciú agus fíorú i leith na ngníomhaíochtaí dá dtagraítear in Iarscríbhinn III. Ní bheidh feidhm ag an gCaibidil seo maidir le haon astaíocht a chumhdaítear le Caibidlí II ná III.

Airteagal 30b

Ceadanna astaíochtaí gás ceaptha teasa

1.   Áiritheoidh na Ballstáit, ón 1 Eanáir 2025, nach ndéanfaidh aon eintiteas rialáilte an ghníomhaíocht a liostaítear in Iarscríbhinn III mura rud é go bhfuil cead arna eisiúint ag údarás inniúil i gcomhréir le míreanna 2 agus 3 den Airteagal seo ina sheilbh ag an eintiteas rialáilte sin.

2.   San iarratas ar chead astaíochtaí gás ceaptha teasa chuig an údarás inniúil ón eintiteas rialáilte de bhun mhír 1 den Airteagal seo faoin gCaibidil seo, áireofar tuairisc ar na nithe seo a leanas, ar a laghad:

(a)

an t-eintiteas rialáilte;

| (b) | cineál na mbreoslaí a scaoileann sé lena dtomhailt agus a úsáidtear le haghaidh dóchán sna hearnálacha dá dtagraítear in Iarscríbhinn III agus na modhanna trína scaoileann sé na breoslaí sin lena dtomhailt; |
| --- | --- |

(b)

cineál na mbreoslaí a scaoileann sé lena dtomhailt agus a úsáidtear le haghaidh dóchán sna hearnálacha dá dtagraítear in Iarscríbhinn III agus na modhanna trína scaoileann sé na breoslaí sin lena dtomhailt;

| (c) | úsáid nó úsáidí deiridh na mbreoslaí a scaoileadh lena dtomhailt le haghaidh na gníomhaíochta dá dtagraítear in Iarscríbhinn III; |
| --- | --- |

(c)

úsáid nó úsáidí deiridh na mbreoslaí a scaoileadh lena dtomhailt le haghaidh na gníomhaíochta dá dtagraítear in Iarscríbhinn III;

| (d) | na bearta atá beartaithe chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí, i gcomhréir leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagail 14 agus 30f; |
| --- | --- |

(d)

na bearta atá beartaithe chun faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí, i gcomhréir leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagail 14 agus 30f;

| (e) | achoimre neamhtheicniúil ar na sonraí dá dtagraítear i bpointí (a) go (d) den mhír seo. |
| --- | --- |

(e)

achoimre neamhtheicniúil ar na sonraí dá dtagraítear i bpointí (a) go (d) den mhír seo.

3.   Eiseoidh an t-údarás inniúil cead astaíochtaí gás ceaptha teasa lena n-údarófar don eintiteas rialáilte dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo tabhairt faoin ngníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III, más deimhin leis go bhfuil an t-eintiteas in ann faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí a chomhfhreagraíonn do na méideanna breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt de bhun Iarscríbhinn III.

4.   Áireofar i gceadanna astaíochtaí gás ceaptha teasa an méid seo a leanas, ar a laghad:

| (a) | ainm agus seoladh an eintitis rialáilte; |
| --- | --- |

(a)

ainm agus seoladh an eintitis rialáilte;

| (b) | tuairisc ar na modhanna trína scaoileann an t-eintiteas rialáilte na breoslaí lena dtomhailt sna hearnálacha a chumhdaítear faoin gCaibidil seo; |
| --- | --- |

(b)

tuairisc ar na modhanna trína scaoileann an t-eintiteas rialáilte na breoslaí lena dtomhailt sna hearnálacha a chumhdaítear faoin gCaibidil seo;

| (c) | liosta de na breoslaí a scaoileann an t-eintiteas rialáilte lena dtomhailt sna hearnálacha a chumhdaítear faoin gCaibidil seo; |
| --- | --- |

(c)

liosta de na breoslaí a scaoileann an t-eintiteas rialáilte lena dtomhailt sna hearnálacha a chumhdaítear faoin gCaibidil seo;

| (d) | plean faireacháin lena gcomhlíontar na ceanglais a bhunaítear leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14; |
| --- | --- |

(d)

plean faireacháin lena gcomhlíontar na ceanglais a bhunaítear leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14;

| (e) | na ceanglais tuairiscithe a bhunaítear leis an gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14; |
| --- | --- |

(e)

na ceanglais tuairiscithe a bhunaítear leis an gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14;

| (f) | oibleagáid i leith lamháltais a thabhairt suas, ar lamháltais iad a eisítear faoin gCaibidil seo, arb ionann iad agus na hastaíochtaí iomlána i ngach bliain féilire, mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 15, faoin spriocdháta a leagtar síos in Airteagal 30e(2). |
| --- | --- |

(f)

oibleagáid i leith lamháltais a thabhairt suas, ar lamháltais iad a eisítear faoin gCaibidil seo, arb ionann iad agus na hastaíochtaí iomlána i ngach bliain féilire, mar a fhíoraítear i gcomhréir le hAirteagal 15, faoin spriocdháta a leagtar síos in Airteagal 30e(2).

5.   Féadfaidh na Ballstáit a cheadú do na heintitis rialáilte pleananna faireacháin a nuashonrú gan an cead a athrú. Cuirfidh na heintitis rialáilte aon phlean faireacháin nuashonraithe faoi bhráid an údaráis inniúil lena bhformheas.

6.   Cuirfidh an t-eintiteas rialáilte an t-údarás inniúil ar an eolas maidir le haon athruithe atá beartaithe ar chineál a ghníomhaíochta nó ar na breoslaí a scaoileann sé lena dtomhailt, a d’fhéadfadh a éileamh go ndéanfaí an cead astaíochtaí gás ceaptha teasa a nuashonrú. I gcás inarb iomchuí, déanfaidh an t-údarás inniúil an cead a nuashonrú i gcomhréir leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14. I gcás ina mbeidh athrú ar chéannacht an eintitis rialáilte a chumhdaítear leis an gCaibidil seo, déanfaidh an t-údarás inniúil an cead a nuashonrú chun ainm agus seoladh an eintitis rialáilte nua a áireamh.

Airteagal 30c

Cainníocht iomlán uile-Aontais na lamháltas

1.   Laghdófar cainníocht uile-Aontais na lamháltas a eisítear faoin gCaibidil seo gach bliain ó 2027 ar aghaidh ar bhealach líneach ag tosú in 2024. Saineofar luach 2024 mar theorainneacha astaíochtaí 2024, arna ríomh ar bhonn na n-astaíochtaí tagartha faoi Airteagal 4(2) de Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*20) le haghaidh na n-earnálacha a chumhdaítear leis an gCaibidil seo agus an chonair laghdaithe línigh á cur i bhfeidhm le haghaidh na n-astaíochtaí uile laistigh de raon feidhme an Rialacháin sin. Laghdófar an chainníocht gach bliain i ndiaidh 2024 faoi chonair laghdaithe línigh de 5,10 %. Faoin 1 Eanáir 2025, foilseoidh an Coimisiún cainníocht uile-Aontais na lamháltas le haghaidh na bliana 2027.

2.   Laghdófar cainníocht uile-Aontais na lamháltas a eisítear faoin gCaibidil seo gach bliain ó 2028 ar aghaidh ar bhealach líneach ag tosú in 2025 ar bhonn na meánastaíochtaí a thuairisceofar faoin gCaibidil seo le haghaidh na mblianta 2024 go 2026. Laghdófar cainníocht na lamháltas faoi chonair laghdaithe línigh de 5,38 %, seachas má bhíonn feidhm ag coinníollacha a leagtar amach i bpointe 1 d’Iarscríbhinn IIIa, agus sa chás sin, laghdófar an chainníocht faoi chonair laghdaithe línigh a choigeartófar i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach i bpointe 2 d’Iarscríbhinn IIIa. Faoin 30 Meitheamh 2027, foilseoidh an Coimisiún cainníocht uile-Aontais na lamháltas le haghaidh 2028 agus, más gá, an fachtóir laghdaithe línigh coigeartaithe.

3.   Déanfar cainníocht uile-Aontais na lamháltas a eisítear faoin gCaibidil seo a choigeartú i gcás gach bliana ó 2028 ar aghaidh chun cúiteamh a dhéanamh ar chainníocht na lamháltas a thugtar suas i gcásanna nárbh fhéidir áireamh dúbailte astaíochtaí a sheachaint nó i gcás ina bhfuil lamháltais tugtha suas i gcás astaíochtaí nach gcumhdaítear leis an gCaibidil seo dá dtagraítear in Airteagal 30f(5). Beidh an coigeartú ag comhfhreagairt do mhéid iomlán na lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil seo a cúitíodh sa bhliain ábhartha tuairiscithe de bhun na ngníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 30f(5), an dara fomhír.

4.   Aon Bhallstát a dhéanann, de bhun Airteagal 30j, an ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a leathnú go haontaobhach chuig earnálacha nach bhfuil liostaithe san Iarscríbhinn sin, áiritheoidh sé go gcuirfidh na heintitis rialáilte lena mbaineann tuarascáil chuí-réasúnaithe, i gcomhréir le hAirteagal 30f, faoi bhráid an údaráis inniúil ábhartha faoin 30 Aibreán den bhliain ábhartha. Má tá bunús cuí-réasúnaithe leis na sonraí a thíolactar, tabharfaidh an t-údarás inniúil fógra ina leith don Choimisiún faoin 30 Meitheamh den bhliain ábhartha. Déanfar cainníocht na lamháltais atá le heisiúint faoi mhír 1 a choigeartú agus an tuarascáil chuí-réasúnaithe arna tíolacadh ag na heintitis rialáilte á cur san áireamh.

Airteagal 30d

Ceantáil lamháltas le haghaidh na gníomhaíochta dá dtagraítear in Iarscríbhinn III

1.   Ó 2027 ar aghaidh, cuirfear lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo ar ceant, seachas má chuirtear iad i gcúlchiste cobhsaíochta an mhagaidh, arna bhunú le Cinneadh (AE) 2015/1814. Cuirfear na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo ar ceant ar leithligh ó na lamháltais a chumhdaítear le Caibidil II agus III den Treoir seo.

2.   Tosófar ceantáil na lamháltas faoin gCaibidil seo in 2027 le méid a fhreagraíonn do 130 % de na méideanna ceantála le haghaidh 2027 arna mbunú ar bhonn chainníocht uile-Aontais na lamháltas le haghaidh na bliana sin agus na sciartha agus méideanna ceantála faoi seach de bhun mhíreanna 3 go 6 den Airteagal seo. Ní úsáidfear an 30 % breise atá le cur ar ceant ach amháin chun lamháltais a thabhairt suas de bhun Airteagal 30e(2) agus féadfar iad a chur ar ceant go dtí an 31 Bealtaine 2028. Bainfear an 30 % breise as na toirteanna ar ceant don tréimhse ó 2029 go dtí 2031. Socrófar na coinníollacha le haghaidh na gceantanna dá bhforáiltear sa mhír seo i gcomhréir le mír 7 den Airteagal seo agus Airteagal 10(4).

In 2027, cruthófar 600 milliún lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil seo mar shealúchais i gcúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh de bhun Airteagal 1a(3) de Chinneadh (AE) 2015/1814.

3.   Cuirfear 150 milliún lamháltas a eisítear faoin gCaibidil seo ar ceant agus cuirfear an t-ioncam uile ó na ceantanna sin ar fáil le haghaidh an Chiste Aeráide Sóisialta a bhunaítear faoi Rialachán (AE) 2023/955 go dtí 2032.

4.   As méid na lamháltas atá fágtha agus chun suas le huasmhéid EUR 65 000 000 000 a ghiniúint, mar aon leis an ioncam ó na lamháltais dá dtagraítear i mír 3 den Airteagal seo agus in Airteagal 10a(8b) den Treoir seo, áiritheoidh an Coimisiún go gcuirfear ar ceant méid breise lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil seo agus an t-ioncam ó na ceantanna sin agus go gcuirfear ar fáil iad don Chiste Aeráide Sóisialta arna bhunú le Rialachán (AE) 2023/955 go dtí 2032.

Áiritheoidh an Coimisiún go gcuirfear na lamháltais atá ceaptha don Chiste Aeráide Sóisialta dá dtagraítear i mír 3 den Airteagal seo agus sa mhír seo ar ceant i gcomhréir le prionsabail agus módúlachtaí dá dtagraítear in Airteagal 10(4) agus leis na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun an Airteagail sin.

Is é a bheidh san ioncam a thiocfaidh ó na lamháltais dá dtagraítear i mír 3 den Airteagal seo agus sa mhír seo ioncam sannta seachtrach i gcomhréir le hAirteagal 21(5) de Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046, agus úsáidfear é i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme maidir leis an gCiste Sóisialta Aeráide.

An méid bliantúil a leithdháilfear ar an gCiste Aeráide Sóisialta i gcomhréir le hAirteagal 10a(8b), mír 3 den Airteagal seo agus an mhír seo, ní rachaidh sé thar an méid seo a leanas:

| (a) | le haghaidh 2026, EUR 4 000 000 000; |
| --- | --- |

(a)

le haghaidh 2026, EUR 4 000 000 000;

| (b) | le haghaidh 2027, EUR 10 900 000 000; |
| --- | --- |

(b)

le haghaidh 2027, EUR 10 900 000 000;

| (c) | le haghaidh 2028, EUR 10 500 000 000; |
| --- | --- |

(c)

le haghaidh 2028, EUR 10 500 000 000;

| (d) | le haghaidh 2029, EUR 10 300 000 000; |
| --- | --- |

(d)

le haghaidh 2029, EUR 10 300 000 000;

| (e) | le haghaidh 2030, EUR 10 100 000 000; |
| --- | --- |

(e)

le haghaidh 2030, EUR 10 100 000 000;

| (f) | le haghaidh 2031, EUR 9 800 000 000; |
| --- | --- |

(f)

le haghaidh 2031, EUR 9 800 000 000;

| (g) | le haghaidh 2032, EUR 9 400 000 000. |
| --- | --- |

(g)

le haghaidh 2032, EUR 9 400 000 000.

I gcás ina gcuirfear an córas trádála astaíochtaí arna bunú i gcomhréir leis an gCaibidil seo ar atráth go dtí 2028 de bhun Airteagal 30k, is é EUR 54 600 000 000 an t-uasmhéid a chuirfear ar fáil don Chiste Aeráide Sóisialta i gcomhréir leis an gcéad fhomhír den mhír seo. I gcás den sórt sin, ní bheidh na méideanna bliantúla a leithdháilfear ar an gCiste Aeráide Sóisialta níos mó ná go carnach do na blianta 2026 agus 2027, EUR 4 000 000 000, agus le haghaidh na tréimhse ón 1 Eanáir 2028 go dtí an 31 Nollaig 2032, ní rachaidh an méid bliantúil ábhartha thar an méid seo a leanas:

| (a) | le haghaidh 2028, EUR 11 400 000 000; |
| --- | --- |

(a)

le haghaidh 2028, EUR 11 400 000 000;

| (b) | le haghaidh 2029, EUR 10 300 000 000; |
| --- | --- |

(b)

le haghaidh 2029, EUR 10 300 000 000;

| (c) | le haghaidh 2030, EUR 10 100 000 000; |
| --- | --- |

(c)

le haghaidh 2030, EUR 10 100 000 000;

| (d) | le haghaidh 2031, EUR 9 800 000 000; |
| --- | --- |

(d)

le haghaidh 2031, EUR 9 800 000 000;

| (e) | le haghaidh 2032, EUR 9 000 000 000. |
| --- | --- |

(e)

le haghaidh 2032, EUR 9 000 000 000.

I gcás ina mbunófar ioncam a ghintear ón gceantáil dá dtagraítear i mír 5 den Airteagal seo mar acmhainn dhílis i gcomhréir le hAirteagal 311, an triú mír, CFAE, ní bheidh Airteagal 10a(8b) den Treoir seo, mír 3 den Airteagal seo agus an mhír seo infheidhme.

5.   Cainníocht foriomlán na lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil seo, i ndiaidh na cainníochtaí a leagtar amach i míreanna 3 agus 4 den Airteagal seo a asbhaint, cuirfidh na Ballstáit ar ceant iad agus leithdháilfear orthu í i sciartha atá díreach mar an gcéanna le sciar astaíochtaí tagartha an Bhallstáit lena mbaineann faoi Airteagal 4(2) de Rialachán (AE) 2018/842 le haghaidh na gcatagóirí foinsí astaíochtaí dá dtagraítear sa dara mír, pointí (b), (c) agus (d), d’Iarscríbhinn III a ghabhann leis an Treoir seo le haghaidh mheán thréimhse an Bhallstáit lena mbaineann ó 2016 go 2018 arna athbhreithniú go cuimsitheach de bhun Airteagal 4(3) den Rialachán sin.

6.   Cinnfidh Ballstáit úsáid ioncam a ghintear ó cheantáil lamháltas dá dtagraítear i mír 5 den Airteagal seo, seachas an t-ioncam ar ioncam arna shannadh go seachtrach é i gcomhréir le mír 4 den Airteagal seo nó an t-ioncam a bhunaítear mar acmhainní dílse i gcomhréir le hAirteagal 311, an triú mír, CFAE agus a iontrálfar i mbuiséad an Aontais. Úsáidfidh na Ballstáit a n-ioncam nó a gcoibhéis i luach airgeadais an ioncaim sin chun ceann amháin nó níos mó de na críocha dá dtagraítear in Airteagal 10(3) den Treoir seo, agus tosaíocht á tabhairt do ghníomhaíochtaí ar féidir leo rannchuidiú le haghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta den trádáil astaíochtaí faoin gCaibidil seo, nó ar cheann amháin nó níos mó de na nithe seo a leanas:

| (a) | bearta atá beartaithe rannchuidiú le téamh agus fuarú foirgneamh a dhícharbónú nó le riachtanais fuinnimh foirgneamh a laghdú, lena n-áirítear fuinnimh inathnuaite agus bearta gaolmhara a chomhtháthú i gcomhréir le hAirteagal 7(11), agus Airteagail 12 agus 20 de Threoir 2012/27/AE, chomh maith le bearta chun tacaíocht airgeadais a sholáthar do theaghlaigh ar ioncam íseal sna foirgnimh is neamhfheidhmiúla; |
| --- | --- |

(a)

bearta atá beartaithe rannchuidiú le téamh agus fuarú foirgneamh a dhícharbónú nó le riachtanais fuinnimh foirgneamh a laghdú, lena n-áirítear fuinnimh inathnuaite agus bearta gaolmhara a chomhtháthú i gcomhréir le hAirteagal 7(11), agus Airteagail 12 agus 20 de Threoir 2012/27/AE, chomh maith le bearta chun tacaíocht airgeadais a sholáthar do theaghlaigh ar ioncam íseal sna foirgnimh is neamhfheidhmiúla;

| (b) | bearta atá beartaithe dlús a chur le glacadh na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha nó chun tacaíocht airgeadais a sholáthar chun bonneagar athbhreoslaithe agus athluchtaithe iomlán idir-inoibritheach le haghaidh feithiclí astaíochtaí nialasacha a chur chun feidhme, nó bearta chun athrú chuig iompair phoiblí a spreagadh agus feabhas a chur ar an ilmhódúlacht, nó chun tacaíocht airgeadais a sholáthar chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta a bhaineann le húsáideoirí iompair ar ioncaim ísle agus ar mheánioncaim; |
| --- | --- |

(b)

bearta atá beartaithe dlús a chur le glacadh na bhfeithiclí astaíochtaí nialasacha nó chun tacaíocht airgeadais a sholáthar chun bonneagar athbhreoslaithe agus athluchtaithe iomlán idir-inoibritheach le haghaidh feithiclí astaíochtaí nialasacha a chur chun feidhme, nó bearta chun athrú chuig iompair phoiblí a spreagadh agus feabhas a chur ar an ilmhódúlacht, nó chun tacaíocht airgeadais a sholáthar chun aghaidh a thabhairt ar ghnéithe sóisialta a bhaineann le húsáideoirí iompair ar ioncaim ísle agus ar mheánioncaim;

| (c) | chun a Plean Aeráide Sóisialta a mhaoiniú i gcomhréir le hAirteagal 15 de Rialachán (AE) 2023/955; |
| --- | --- |

(c)

chun a Plean Aeráide Sóisialta a mhaoiniú i gcomhréir le hAirteagal 15 de Rialachán (AE) 2023/955;

| (d) | cúiteamh airgeadais a sholáthar do thomhaltóirí deiridh breoslaí i gcásanna nach raibh sé indéanta comhaireamh dúbailte astaíochtaí a sheachaint nó i gcás inar tugadh suas lamháltais le haghaidh astaíochtaí nach gcumhdaítear leis an gCaibidil seo dá dtagraítear in Airteagal 30f(5).
  Measfar forálacha na míre seo a bheith comhlíonta ag na Ballstáit má tá beartais fhioscacha nó tacaíochta airgeadais nó beartais rialaitheacha a dhéanann tacaíocht airgeadais a ghiaráil, a bhunaítear chun na gcríoch a leagtar amach sa chéad fhomhír den mhír seo, agus arb ionann a luach agus na hioncaim dá dtagraítear san fhomhír sin a ghintear ó cheantáil na lamháltas dá dtagraítear sa Chaibidil seo, má tá na beartais sin i bhfeidhm acu agus má chuireann siad chun feidhme iad.
  Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas maidir le húsáid na n-ioncam agus na ngníomhaíochtaí a dhéantar de bhun na míre seo tríd an bhfaisnéis sin a áireamh ina gcuid tuarascálacha a dhéantar a thíolacadh faoi Rialachán (AE) 2018/1999. |
| --- | --- |

(d)

cúiteamh airgeadais a sholáthar do thomhaltóirí deiridh breoslaí i gcásanna nach raibh sé indéanta comhaireamh dúbailte astaíochtaí a sheachaint nó i gcás inar tugadh suas lamháltais le haghaidh astaíochtaí nach gcumhdaítear leis an gCaibidil seo dá dtagraítear in Airteagal 30f(5).

Measfar forálacha na míre seo a bheith comhlíonta ag na Ballstáit má tá beartais fhioscacha nó tacaíochta airgeadais nó beartais rialaitheacha a dhéanann tacaíocht airgeadais a ghiaráil, a bhunaítear chun na gcríoch a leagtar amach sa chéad fhomhír den mhír seo, agus arb ionann a luach agus na hioncaim dá dtagraítear san fhomhír sin a ghintear ó cheantáil na lamháltas dá dtagraítear sa Chaibidil seo, má tá na beartais sin i bhfeidhm acu agus má chuireann siad chun feidhme iad.

Cuirfidh na Ballstáit an Coimisiún ar an eolas maidir le húsáid na n-ioncam agus na ngníomhaíochtaí a dhéantar de bhun na míre seo tríd an bhfaisnéis sin a áireamh ina gcuid tuarascálacha a dhéantar a thíolacadh faoi Rialachán (AE) 2018/1999.

7.   Beidh feidhm ag Airteagal 10(4) agus (5) maidir leis na lamháltais a eisítear faoin gCaibidil seo.

Airteagal 30e

Aistriú, tabhairt suas agus cur ar ceal lamháltas

1.   Beidh feidhm ag Airteagal 12 maidir leis na hastaíochtaí, na heintitis rialáilte agus na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo, cé is moite de mhíreanna 3 agus 3a, mír 4, an dara habairt agus an tríú habairt, agus mír 5 den Airteagal sin. Chun na críche seo:

| (a) | léifear aon tagairt d’astaíochtaí amhail is gur tagairt do na hastaíochtaí a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann; |
| --- | --- |

(a)

léifear aon tagairt d’astaíochtaí amhail is gur tagairt do na hastaíochtaí a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann;

| (b) | léifear aon tagairt d’oibreoirí suiteálacha amhail is gur tagairt do na heintitis rialáilte a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann; |
| --- | --- |

(b)

léifear aon tagairt d’oibreoirí suiteálacha amhail is gur tagairt do na heintitis rialáilte a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann;

| (c) | léifear aon tagairt do lamháltais amhail is gur tagairt do na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann. |
| --- | --- |

(c)

léifear aon tagairt do lamháltais amhail is gur tagairt do na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann.

2.   Ón 1 Eanáir 2028 amach, áiritheoidh na Ballstáit, faoin 31 Bealtaine gach bliain go dtabharfaidh an t-eintiteas rialáilte méid áirithe lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo suas, arb ionann iad agus astaíochtaí iomlána eintitis rialáilte a fhreagraíonn do chainníocht na mbreoslaí a scaoileadh lena dtomhailt de bhun Iarscríbhinn III, sa bhliain féilire roimhe sin mar atá fíoraithe i gcomhréir le hAirteagal 15 agus 30f, agus go ndéanfar na lamháltais sin a chur ar ceal ina dhiaidh sin.

3.   Go dtí an 31 Nollaig 2030, de mhaolú ar mhíreanna 1 agus 2 den Airteagal seo, i gcás ina bhfuil eintiteas rialáilte atá bunaithe i mBallstát ar leith faoi réir cáin náisiúnta carbóin a bheidh i bhfeidhm do na blianta 2027 go 2030, lena gcumhdaítear an ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III, féadfaidh údarás inniúil an Bhallstáit lena mbaineann an t-eintiteas rialáilte sin a dhíolmhú ón oibleagáid lamháltais a thabhairt suas faoi mhír 2 den Airteagal seo i gcás bliana tagartha ar leith, ar choinníoll:

| (a) | go dtugann an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoina cháin charbóin náisiúnta sin faoin 31 Nollaig 2023, agus go bhfuil an dlí náisiúnta lena socraítear na rátaí cánach is infheidhme do na blianta 2027 go 2030 tagtha i bhfeidhm, faoin dáta sin; go dtabharfaidh an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoi aon athrú a dhéanfar ina dhiaidh sin ar an gcáin náisiúnta carbóin; |
| --- | --- |

(a)

go dtugann an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoina cháin charbóin náisiúnta sin faoin 31 Nollaig 2023, agus go bhfuil an dlí náisiúnta lena socraítear na rátaí cánach is infheidhme do na blianta 2027 go 2030 tagtha i bhfeidhm, faoin dáta sin; go dtabharfaidh an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoi aon athrú a dhéanfar ina dhiaidh sin ar an gcáin náisiúnta carbóin;

| (b) | i gcás na bliana tagartha, go bhfuil cáin náisiúnta carbóin an Bhallstáit lena mbaineann a íocann an t-eintiteas rialáilte sin go héifeachtach níos airde ná an meánphraghas imréitigh do cheantáil an chórais trádála astaíochtaí arna bhunú faoin gCaibidil seo; |
| --- | --- |

(b)

i gcás na bliana tagartha, go bhfuil cáin náisiúnta carbóin an Bhallstáit lena mbaineann a íocann an t-eintiteas rialáilte sin go héifeachtach níos airde ná an meánphraghas imréitigh do cheantáil an chórais trádála astaíochtaí arna bhunú faoin gCaibidil seo;

| (c) | go gcomhlíonann an t-eintiteas rialáilte go hiomlán na hoibleagáidí faoi Airteagal 30b maidir le ceadanna astaíochtaí ceaptha teasa agus Airteagal 30f maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar a astaíochtaí; |
| --- | --- |

(c)

go gcomhlíonann an t-eintiteas rialáilte go hiomlán na hoibleagáidí faoi Airteagal 30b maidir le ceadanna astaíochtaí ceaptha teasa agus Airteagal 30f maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar a astaíochtaí;

| (d) | go dtugann an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoi chur i bhfeidhm aon díolúine den sórt sin agus faoi mhéid comhfhreagrach na lamháltas atá le cealú i gcomhréir le pointe (g) den fhomhír seo agus na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 10(4), faoin 31 Bealtaine den bhliain tar éis na bliana tagartha; |
| --- | --- |

(d)

go dtugann an Ballstát lena mbaineann fógra don Choimisiún faoi chur i bhfeidhm aon díolúine den sórt sin agus faoi mhéid comhfhreagrach na lamháltas atá le cealú i gcomhréir le pointe (g) den fhomhír seo agus na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 10(4), faoin 31 Bealtaine den bhliain tar éis na bliana tagartha;

| (e) | nach ndéanann an Coimisiún agóid i gcoinne chur i bhfeidhm an mhaolaithe ar an bhforas nach bhfuil an beart ar tugadh fógra ina leith i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach sa mhír seo, laistigh de 3 mhí tar éis fógra a fháil faoi phointe (a) den fhomhír seo nó laistigh de mhí amháin tar éis fógra a thabhairt don bhliain ábhartha faoi phointe (d) den fhomhír seo; |
| --- | --- |

(e)

nach ndéanann an Coimisiún agóid i gcoinne chur i bhfeidhm an mhaolaithe ar an bhforas nach bhfuil an beart ar tugadh fógra ina leith i gcomhréir leis na coinníollacha a leagtar amach sa mhír seo, laistigh de 3 mhí tar éis fógra a fháil faoi phointe (a) den fhomhír seo nó laistigh de mhí amháin tar éis fógra a thabhairt don bhliain ábhartha faoi phointe (d) den fhomhír seo;

| (f) | nach gcuireann an Ballstát lena mbaineann méid na lamháltas dá dtagraítear in Airteagal 30d(5) ar ceant le haghaidh bliain tagartha ar leith go dtí go gcinnfear méid na lamháltas a bheidh le cur ar ceal faoin mír seo i gcomhréir le pointe (g) den fhomhír seo; nach gcuirfidh an Ballstát lena mbaineann aon mhéid breise lamháltas ar ceant de bhun na chéad fhomhíre d’Airteagal 30d(2); |
| --- | --- |

(f)

nach gcuireann an Ballstát lena mbaineann méid na lamháltas dá dtagraítear in Airteagal 30d(5) ar ceant le haghaidh bliain tagartha ar leith go dtí go gcinnfear méid na lamháltas a bheidh le cur ar ceal faoin mír seo i gcomhréir le pointe (g) den fhomhír seo; nach gcuirfidh an Ballstát lena mbaineann aon mhéid breise lamháltas ar ceant de bhun na chéad fhomhíre d’Airteagal 30d(2);

| (g) | má chealaíonn an Ballstát lena mbaineann méid lamháltas ó chainníocht iomlán na lamháltas atá le cur ar ceant aige, dá dtagraítear in Airteagal 30d(5), don bhliain tagartha, ar méid é atá cothrom le hastaíochtaí fíoraithe an eintitis rialáilte sin faoin gCaibidil seo don bhliain tagartha; i gcás ina mbeidh méid na lamháltas a bheidh fós le cur ar ceant sa bhliain tagartha tar éis pointe (f) den fhomhír seo a chur i bhfeidhm faoi bhun mhéid na lamháltas a bheidh le cur ar ceal faoin mír seo, áiritheoidh an Ballstát lena mbaineann go gcealóidh sé méid na lamháltas a chomhfhreagraíonn don difríocht faoi dheireadh na bliana tar éis na bliana tagartha; agus |
| --- | --- |

(g)

má chealaíonn an Ballstát lena mbaineann méid lamháltas ó chainníocht iomlán na lamháltas atá le cur ar ceant aige, dá dtagraítear in Airteagal 30d(5), don bhliain tagartha, ar méid é atá cothrom le hastaíochtaí fíoraithe an eintitis rialáilte sin faoin gCaibidil seo don bhliain tagartha; i gcás ina mbeidh méid na lamháltas a bheidh fós le cur ar ceant sa bhliain tagartha tar éis pointe (f) den fhomhír seo a chur i bhfeidhm faoi bhun mhéid na lamháltas a bheidh le cur ar ceal faoin mír seo, áiritheoidh an Ballstát lena mbaineann go gcealóidh sé méid na lamháltas a chomhfhreagraíonn don difríocht faoi dheireadh na bliana tar éis na bliana tagartha; agus

| (h) | go ngeallann an Ballstát lena mbaineann, tráth a dtabharfar an chéad fhógra faoi phointe (a) den fhomhír seo, go n-úsáidfidh sé, le haghaidh ceann amháin nó níos mó de na bearta a liostaítear nó dá dtagraítear sa chéad fhomhír d’Airteagal 30d(6), méid atá coibhéiseach leis an ioncam a mbeadh feidhm ag Airteagal 30d(6) maidir leis in éagmais an mhaolaithe sin. Beidh feidhm ag Airteagal 30d(6), an dara fomhír agus an tríú fomhír, agus áiritheoidh an Coimisiún go mbeidh an fhaisnéis a gheofar dá bhun i gcomhréir leis an ngealltanas a rinneadh faoin bpointe seo.
  Ní dhéanfaidh méid na lamháltas atá le cealú faoin gcéad fhomhír, pointe (g), den mhír seo difear don ioncam sannta seachtrach arna bhunú de bhun Airteagal 30d(4) den Treoir seo ná, i gcás inar bunaíodh é de bhun Airteagal 311, an triú mír, CFAE, d’acmhainní dílse bhuiséad an Aontais de bhun Chinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 (*21) ón gComhairle ón ioncam a ghintear ó lamháltais a chur ar ceant i gcomhréir le hAirteagal 30d den Treoir seo. |
| --- | --- |

(h)

go ngeallann an Ballstát lena mbaineann, tráth a dtabharfar an chéad fhógra faoi phointe (a) den fhomhír seo, go n-úsáidfidh sé, le haghaidh ceann amháin nó níos mó de na bearta a liostaítear nó dá dtagraítear sa chéad fhomhír d’Airteagal 30d(6), méid atá coibhéiseach leis an ioncam a mbeadh feidhm ag Airteagal 30d(6) maidir leis in éagmais an mhaolaithe sin. Beidh feidhm ag Airteagal 30d(6), an dara fomhír agus an tríú fomhír, agus áiritheoidh an Coimisiún go mbeidh an fhaisnéis a gheofar dá bhun i gcomhréir leis an ngealltanas a rinneadh faoin bpointe seo.

Ní dhéanfaidh méid na lamháltas atá le cealú faoin gcéad fhomhír, pointe (g), den mhír seo difear don ioncam sannta seachtrach arna bhunú de bhun Airteagal 30d(4) den Treoir seo ná, i gcás inar bunaíodh é de bhun Airteagal 311, an triú mír, CFAE, d’acmhainní dílse bhuiséad an Aontais de bhun Chinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 (*21) ón gComhairle ón ioncam a ghintear ó lamháltais a chur ar ceant i gcomhréir le hAirteagal 30d den Treoir seo.

4.   Féadfar cúiteamh airgid a sholáthar d’ospidéil nach bhfuil faoi réim Chaibidil III as an gcostas a cuireadh orthu mar gheall ar lamháltais a thabhairt suas faoin gCaibidil seo. Chun na críche sin, beidh feidhm mutatis mutandis ag forálacha na Caibidle seo is infheidhme maidir le cásanna an chomhairimh dhúbailte.

Airteagal 30f

Faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí agus creidiúnú

1.   Beidh feidhm ag Airteagail 14 agus 15 maidir leis na hastaíochtaí, na heintitis rialáilte agus na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo. Chun na críche seo:

| (a) | léifear aon tagairt d’astaíochtaí amhail is gur tagairt do na hastaíochtaí a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann; |
| --- | --- |

(a)

léifear aon tagairt d’astaíochtaí amhail is gur tagairt do na hastaíochtaí a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann;

| (b) | léifear aon tagairt do ghníomhaíocht a liostaítear in Iarscríbhinn I amhail is gur tagairt don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III atá ann; |
| --- | --- |

(b)

léifear aon tagairt do ghníomhaíocht a liostaítear in Iarscríbhinn I amhail is gur tagairt don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III atá ann;

| (c) | léifear aon tagairt d’oibreoirí amhail is gur tagairt do na heintitis rialáilte a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann; |
| --- | --- |

(c)

léifear aon tagairt d’oibreoirí amhail is gur tagairt do na heintitis rialáilte a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann;

| (d) | léifear aon tagairt do lamháltais amhail is gur tagairt do na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann. |
| --- | --- |

(d)

léifear aon tagairt do lamháltais amhail is gur tagairt do na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann.

| (e) | léifear an tagairt don dáta in Airteagal 15 amhail gur tagairt don 30 Aibreán atá ann. |
| --- | --- |

(e)

léifear an tagairt don dáta in Airteagal 15 amhail gur tagairt don 30 Aibreán atá ann.

2.   Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfaidh gach eintiteas rialáilte, le haghaidh gach bliain féilire ó 2025 amach, faireachán ar na hastaíochtaí a fhreagraíonn do chainníochtaí na mbreoslaí a scaoileadh lena dtomhailt de bhun Iarscríbhinn III. Áiritheoidh siad freisin go dtabharfaidh gach eintiteas rialáilte tuairisc i leith na n-astaíochtaí sin don údarás inniúil sa bhliain dar gcionn, ag tosú in 2026, i gcomhréir leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14(1).

3.   Ón 1 Eanáir 2028, áiritheoidh na Ballstáit go dtuairisceoidh gach eintiteas rialáilte, faoin 30 Aibreán gach bliain go dtí 2030, meánsciar na gcostas a bhaineann le lamháltais a thabhairt suas faoin gCaibidil seo a chuir sé ar aghaidh chuig tomhaltóirí don bhliain roimhe sin. Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme maidir leis na ceanglais agus na teimpléid do na tuarascálacha sin. Déanfar na gníomhartha cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2). Déanfaidh an Coimisiún measúnú ar na tuarascálacha arna dtíolacadh agus tuarascáil bhliantúil ar a thorthaí do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle. I gcás ina gcinneann an Coimisiún gurb ann do chleachtais mhíchuí maidir le costais charbóin a chur tríothu, féadfaidh tograí reachtacha a bheith ag gabháil leis an tuarascáil, i gcás inarb iomchuí, arb é is aidhm dóibh aghaidh a thabhairt ar na cleachtais mhíchuí sin.

4.   Áiritheoidh na Ballstáit go dtabharfaidh gach eintiteas rialáilte a shealbhaíonn cead i gcomhréir le hAirteagal 30b an 1 Eanáir 2025 tuairisc ar a chuid astaíochtaí stairiúla don bhliain 2024 faoin 30 Aibreán 2025.

5.   Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh na heintitis rialáilte in ann cainníochtaí beachta an bhreosla a scaoileadh lena dtomhailt a úsáidtear le haghaidh dócháin sna hearnálacha dá dtagraítear in Iarscríbhinn III, agus úsáid deiridh na mbreoslaí a scaoileadh lena dtomhailt ag na heintitis rialáilte, go mbeidh siad in ann iad a shainaithint agus a dhoiciméadú go hiontaofa agus go cruinn in aghaidh an chineáil breosla. Déanfaidh na Ballstáit bearta iomchuí chun teorainn a chur leis an riosca go ndéanfar na hastaíochtaí a chumhdaítear faoin gCaibidil seo agus na hastaíochtaí faoi Chaibidil II agus Caibidil III a áireamh faoi dhó, chomh maith leis an riosca go dtabharfar suas lamháltais le haghaidh astaíochtaí nach gcumhdaítear leis an gCaibidil seo.

Glacfaidh an Coimisiún gníomhartha cur chun feidhme maidir leis na rialacha mionsonraithe chun comhaireamh dúbailte a sheachaint agus lamháltais a thabhairt suas le haghaidh astaíochtaí nach gcumhdaítear leis an gCaibidil seo, chomh maith le cúiteamh airgeadais a sholáthar do thomhaltóirí deiridh na mbreoslaí i gcásanna nach féidir an comhaireamh dúbailte nó an tabhairt suas sin a sheachaint. Glacfar na gníomhartha cur chun feidhme sin i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2). Beidh ríomh an chúitimh airgeadais do thomhaltóirí deiridh na mbreoslaí bunaithe ar mheánphraghas na lamháltas sna ceantanna a dhéantar i gcomhréir leis na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 10(4) sa bhliain tuairiscithe ábhartha.

6.   Leagtar amach na prionsabail i dtaca le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar na hastaíochtaí a chumhdaítear leis an gCaibidil seo i gCuid C d’Iarscríbhinn IV.

7.   Leagtar amach na critéir i dtaca leis na hastaíochtaí a chumhdaítear leis an gCaibidil seo a fhíorú i gCuid C d’Iarscríbhinn V.

8.   Féadfaidh na Ballstáit bearta simplithe faireacháin, tuairiscithe agus fíoraithe a cheadú d’eintitis rialáilte ar lú a n-astaíochtaí bliantúla a fhreagraíonn do chainníochtaí na mbreoslaí a scaoileadh lena dtomhailt ná 1 000 tona de CO2, i gcomhréir leis na gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14(1).

Airteagal 30g

Riarachán

Beidh feidhm ag Airteagail 13 agus 15a, Airteagail 16(1), (2), (3), (4) agus (12), agus Airteagail 17, 18, 19, 20, 21, 22, 22a, 23 agus 29 maidir leis na hastaíochtaí, na heintitis rialáilte agus na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo. Chun na críche sin:

| (a) | léifear aon tagairt d’astaíochtaí amhail is gur tagairt do na hastaíochtaí a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann; |
| --- | --- |

(a)

léifear aon tagairt d’astaíochtaí amhail is gur tagairt do na hastaíochtaí a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann;

| (b) | léifear aon tagairt d’oibreoirí amhail is gur tagairt do na heintitis rialáilte a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann; |
| --- | --- |

(b)

léifear aon tagairt d’oibreoirí amhail is gur tagairt do na heintitis rialáilte a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann;

| (c) | léifear aon tagairt do lamháltais amhail is gur tagairt do na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann. |
| --- | --- |

(c)

léifear aon tagairt do lamháltais amhail is gur tagairt do na lamháltais a chumhdaítear leis an gCaibidil seo atá ann.

Airteagal 30h

Bearta i gcás ardú iomarcach ar phraghsanna

1.   I gcás, ar feadh níos mó ná 3 mhí as a chéile, ina bhfuil meánphraghas na lámhaltas sna ceantanna a dhéantar i gcomhréir leis na gníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun Airteagal 10(4) den Treoir seo níos mó ná dhá oiread mheánphraghais na lámhaltas le linn na 6 mhí as a chéile roimhe sin sna ceantanna le haghaidh na lámhaltas a chumhdaítear leis an gCaibidil seo, glacfaidh an Coimisiún, ar bhonn práinne, scaoilfear 50 milliún lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil seo ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh i gcomhréir le hAirteagal 1a(7) de Chinneadh (AE) 2015/1814.

Maidir leis na blianta 2027 agus 2028, comhlíonfar na coinníollacha dá dtagraítear sa chéad fhomhír más rud é, ar feadh níos mó ná 3 mhí as a chéile, gur mó an meánphraghas lamháltais ná 1,5 oiread mheánphraghas na lamháltas i rith na tréimhse tagartha de chuid na 6 mhí as a chéile roimhe sin.

2.   I gcás inar mó meánphraghas na lamháltas dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo ná praghas EUR 45 le linn tréimhse dhá mhí as a chéile, scaoilfear 20 milliún lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil seo ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh i gcomhréir le hAirteagal 1a(7) de Chinneadh (AE) 2015/1814. Beidh feidhm ag an innéacsú bunaithe ar an innéacs Eorpach praghsanna do thomhaltóirí 2020. Scaoilfear lamháltais suas go dtí an 31 Nollaig 2029 leis an sásra dá bhforáiltear sa mhír seo.

3.   I gcás inar mó meánphraghas na lamháltas dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo níos mó ná trí oiread mheánphraghas na lamháltas le linn na sé mhí as a chéile roimhe sin, scaoilfear 150 milliún lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil seo ó chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh i gcomhréir le hAirteagal 1d(7) de Chinneadh (AE) 2015/1814.

4.   I gcás inar comhlíonadh an coinníoll dá dtagraítear i mír 2 ar an lá céanna leis an gcoinníoll dá dtagraítear i mír 1 nó i mír 3, ní scaoilfear lamháltais bhreise ach amháin de bhun mhír 1 nó mhír 3.

5.   Roimh an 31 Nollaig 2029, cuirfidh an Coimisiún tuarascáil faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle ina measfaidh sé an raibh an sásra dá dtagraítear i mír 2 éifeachtach agus ar cheart leanúint léi. Déanfaidh an Coimisiún, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a chur leis an tuarascáil sin chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle chun an Treoir seo a leasú chun an sásra sin a choigeartú.

6.   I gcás inar comhlíonadh ceann amháin nó níos mó de na coinníollacha dá dtagraítear i mír 1, i mír 2 nó i mír 3 agus go raibh scaoileadh lamháltas mar thoradh air, ní scaoilfear lamháltais bhreise de bhun an Airteagail seo níos luaithe ná 12 mhí ina dhiaidh sin.

7.   Más rud é, laistigh den dara leath den tréimhse 12 mhí dá dtagraítear i mír 6 den Airteagal seo, go mbeidh an coinníoll dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo comhlíonta arís, déanfaidh an Coimisiún, le cúnamh ón gCoiste, a bunaíodh le hAirteagal 44 de Rialachán (AE) 2018/1999, measúnú ar éifeachtacht an bhirt agus féadfaidh sé a chinneadh trí bhíthin gníomh cur chun feidhme nach bhfuil feidhm le bheith ag mír 6 den Airteagal seo. Déanfar an gníomh cur chun feidhme sin a ghlacadh i gcomhréir leis an nós imeachta scrúdúcháin dá dtagraítear in Airteagal 22a(2) den Treoir seo.

8.   I gcás inar comhlíonadh ceann amháin nó níos mó de na coinníollacha dá dtagraítear i mír 1, mír 2 nó i mír 3 agus nach mbeidh mír 6 infheidhme, foilseoidh an Coimisiún fógra go pras in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh a bhaineann leis an dáta ar comhlíonadh an coinníoll nó na coinníollacha sin.

9.   Na Ballstáit atá faoi réir na hoibleagáide plean gníomhaíochta ceartaithí a sholáthar i gcomhréir le hAirteagal 8 de Rialachán (AE) 2018/842, tabharfaidh siad aird chuí ar éifeachtaí scaoileadh lamháltas breise de bhun mhír 2 den Airteagal seo le linn an dá bhliain roimhe sin agus gníomhaíochtaí breise le cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 8(1), an chéad fhomhír, pointe (c), den Rialachán sin á meas acu chun a n-oibleagáidí faoin Rialachán sin a chomhlíonadh.

Airteagal 30i

Athbhreithniú ar an gCaibidil seo

Faoin 1 Eanáir 2028, tuairisceoidh an Coimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle maidir le cur chun feidhme fhorálacha na Caibidle seo maidir lena n-éifeachtacht, a riarachán agus a gcur i bhfeidhm praiticiúil, lena n-áirítear maidir le cur i bhfeidhm na rialacha faoi Threoir (AE) 2015/1814. I gcás inarb iomchuí, cuirfidh an Coimisiún togra reachtach in éineacht leis an tuarascáil sin chun an Chaibidil seo a leasú. Faoin 31 Deireadh Fómhair 2031, déanfaidh an Coimisiún measúnú ar a indéanta atá sé na hearnálacha a chumhdaítear le hIarscríbhinn III a ghabhann leis an Treoir seo a chomhtháthú in CTA AE lena gcumhdaítear na hearnálacha a liostaítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo.

Airteagal 30j

Nósanna imeachta chun an ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a leathnú go haontaobhach chuig earnálacha eile nach bhfuil faoi réir Chaibidíl II agus III

1.   Féadfaidh na Ballstáit, ó 2027 ar aghaidh, an ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a leathnú chuig earnálacha nach bhfuil liostaithe san Iarscríbhinn sin agus sa chaoi sin trádáil astaíochtaí a chur i bhfeidhm i gcomhréir leis an gCaibidil seo in earnálacha den sórt sin, agus na critéir ábhartha go léir á gcur san áireamh, go háirithe na héifeachtaí ar an margadh inmheánach, saobhadh iomaíochta ionchasach, sláine chomhshaoil an chórais trádála astaíochtaí arna bhunú de bhun na Caibidle seo agus iontaofacht an chórais faireacháin agus tuairiscithe atá beartaithe, ar choinníoll go bhformheasfaidh an Coimisiún síneadh na gníomhaíochta dá dtagraítear san Iarscríbhinn sin.

Tugtar de chumhacht don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 23 chun an Treoir seo a fhorlíonadh maidir leis an leathnú dá dtagraítear sa chéad fhomhír den mhír seo a fhormheas, údarú lamháltas breise a eisiúint agus údarú Ballstát eile chun síneadh ama a chur leis an ngníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III a fhormheas. Agus na gníomhartha tarmligthe sin á nglacadh aige, féadfaidh an Coimisiún cur leis an síneadh le rialacha breise lena rialaítear bearta chun aghaidh a thabhairt ar chásanna a d’fhéadfadh a bheith ann de chomhaireamh dúbailte, lena n-áirítear lamháltais bhreise a eisiúint chun cúiteamh a dhéanamh ar lamháltais a thugtar suas as úsáid breoslaí i ngníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I. Aon bhearta airgeadais a dhéanfaidh Ballstáit i bhfabhar cuideachtaí in earnálacha agus i bhfo-earnálacha atá neamhchosanta ar fhíor-riosca sceite carbóin i ngeall ar chostais shuntasacha indíreacha a thabhaítear ó chostais astaíochtaí gás ceaptha teasa a thugtar ar aghaidh i bpraghsanna breosla i ngeall ar an síneadh aontaobhach, beidh siad i gcomhréir leis na rialacha maidir leis an Státchabhair, agus ní bheidh siad ina gcúis le saobhadh míchuí ar iomaíocht sa mhargadh inmheánach.

2.   Cuirfear lamháltais bhreise arna n-eisiúint de bhun údarú faoin Airteagal seo ar ceant i gcomhréir leis na ceanglais a leagtar síos in Airteagal 30d. D’ainneoin Airteagal 30d(1) go (6), is iad na Ballstáit a rinne an ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III i gcomhréir leis an Airteagal seo a shíneadh go haontaobhach a chinnfidh an úsáid a bhainfear as an ioncam a ghinfear ó na lamháltais bhreise sin a chur ar ceant.

Airteagal 30k

Cur ar atráth trádála astaíochtaí le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise go dtí 2028 i gcás praghsanna fuinnimh thar a bheith ard

1.   Faoin 15 Iúil 2026, foilseoidh an Coimisiún fógra in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh a bhaineann le cé acu ar comhlíonadh ceann amháin nó an dá cheann de na coinníollacha seo a leanas:

| (a) | bhí meánphraghas gáis TTF don sé mhí féilire dar críoch 30 Meitheamh 2026 níos airde ná an meánphraghas gáis TTF i mí Feabhra agus i mí an Mhárta 2022; |
| --- | --- |

(a)

bhí meánphraghas gáis TTF don sé mhí féilire dar críoch 30 Meitheamh 2026 níos airde ná an meánphraghas gáis TTF i mí Feabhra agus i mí an Mhárta 2022;

| (b) | bhí meánphraghas amhola Brent don sé mhí féilire dar críoch 30 Meitheamh 2026 níos mó ná dhá oiread mheánphraghas amhola Brent sna cúig bliana roimhe sin; is éard a bheidh sa tréimhse thagartha cúig bliana an tréimhse cúig bliana a chríochnaíonn roimh an gcéad mhí den tréimhse sé mhí féilire. |
| --- | --- |

(b)

bhí meánphraghas amhola Brent don sé mhí féilire dar críoch 30 Meitheamh 2026 níos mó ná dhá oiread mheánphraghas amhola Brent sna cúig bliana roimhe sin; is éard a bheidh sa tréimhse thagartha cúig bliana an tréimhse cúig bliana a chríochnaíonn roimh an gcéad mhí den tréimhse sé mhí féilire.

2.   I gcás ina gcomhlíonfar ceann amháin nó an dá cheann de na coinníollacha dá dtagraítear i mír 1, beidh feidhm ag na rialacha seo a leanas:

| (a) | de mhaolú ar Airteagal 30c(1), is é 2028 an chéad bhliain ar ina leith a mbunófar cainníocht na lamháltas uile-Aontais agus, de mhaolú ar Airteagal 30c(3), is é 2029 an chéad bhliain ar ina leith a ndéanfar cainníocht na lamháltas uile-Aontais a choigeartú; |
| --- | --- |

(a)

de mhaolú ar Airteagal 30c(1), is é 2028 an chéad bhliain ar ina leith a mbunófar cainníocht na lamháltas uile-Aontais agus, de mhaolú ar Airteagal 30c(3), is é 2029 an chéad bhliain ar ina leith a ndéanfar cainníocht na lamháltas uile-Aontais a choigeartú;

| (b) | de mhaolú ar Airteagal 30d(1) agus (2), cuirfear tús le ceantáil lamháltas faoin gCaibidil seo siar go 2028; |
| --- | --- |

(b)

de mhaolú ar Airteagal 30d(1) agus (2), cuirfear tús le ceantáil lamháltas faoin gCaibidil seo siar go 2028;

| (c) | de mhaolú ar Airteagal 30d(2), déanfar méideanna na lamháltas breise don chéad bhliain de cheantanna a asbhaint ó na méideanna ceantála le haghaidh na tréimhse ó 2030 go 2032 agus cruthófar na sealúchais tosaigh sa chúlchiste cobhsaíochta margaidh in 2028; |
| --- | --- |

(c)

de mhaolú ar Airteagal 30d(2), déanfar méideanna na lamháltas breise don chéad bhliain de cheantanna a asbhaint ó na méideanna ceantála le haghaidh na tréimhse ó 2030 go 2032 agus cruthófar na sealúchais tosaigh sa chúlchiste cobhsaíochta margaidh in 2028;

| (d) | de mhaolú ar Airteagal 30e(2), cuirfear an spriocdháta chun lamháltais a thabhairt suas den chéad uair siar go dtí an 31 Bealtaine 2029 le haghaidh astaíochtaí iomlána na bliana 2028; |
| --- | --- |

(d)

de mhaolú ar Airteagal 30e(2), cuirfear an spriocdháta chun lamháltais a thabhairt suas den chéad uair siar go dtí an 31 Bealtaine 2029 le haghaidh astaíochtaí iomlána na bliana 2028;

| (e) | de mhaolú ar Airteagal 30i, déanfar an spriocdháta don Choimisiún chun tuarascáil a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle a chur siar go dtí an 1 Eanáir 2029. |
| --- | --- |

(e)

de mhaolú ar Airteagal 30i, déanfar an spriocdháta don Choimisiún chun tuarascáil a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle a chur siar go dtí an 1 Eanáir 2029.

(*20)  Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le laghduithe bliantúla ceangailteacha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ag na Ballstáit ó 2021 go 2030 lena rannchuidítear leis an ngníomhú ar son na haeráide chun na gealltanais a tugadh faoi Chomhaontú Pháras a chomhlíonadh, agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 (IO L 156, 19.6.2018, lch. 26)."

*20

(*21)  Cinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 ón gComhairle an 14 Nollaig 2020 maidir le córas acmhainní dílse an Aontais Eorpaigh agus lena leasaítear Cinneadh 2014/335/AE, Euratom (IO L 424, 15.12.2020, lch. 1).”;"

*21

| (30) | cuirtear an Chaibidil seo a leanas isteach:

  ‘Caibidil Ivb
  Comhairle Eolaíoch agus Infheictheacht an Chistithe

  Airteagal 30l
  Comhairle eolaíoch
  Féadfaidh an Bord Comhairleach Eolaíoch Eorpach maidir leis an Athrú Aeráide (‘an Bord Comhairleach’) arna bhunú faoi Airteagal 10a de Rialachán (CE) Uimh. 401/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*22), ar a thionscnamh féin, comhairle eolaíoch a sholáthar agus tuarascálacha a eisiúint maidir leis an Treoir seo. Cuirfidh an Coimisiún comhairle agus tuarascálacha ábhartha an Bhoird Chomhairligh san áireamh, go háirithe maidir leis an méid seo a leanas:






  (a) | an gá atá le beartais agus bearta breise de chuid an Aontais chun comhlíonadh na gcuspóirí agus na spriocanna dá dtagraítear in Airteagal 30(3) den Treoir seo a áirithiú; |
| --- | --- | --- |

(30)

cuirtear an Chaibidil seo a leanas isteach:

‘Caibidil Ivb

Comhairle Eolaíoch agus Infheictheacht an Chistithe

Airteagal 30l

Comhairle eolaíoch

Féadfaidh an Bord Comhairleach Eolaíoch Eorpach maidir leis an Athrú Aeráide (‘an Bord Comhairleach’) arna bhunú faoi Airteagal 10a de Rialachán (CE) Uimh. 401/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (*22), ar a thionscnamh féin, comhairle eolaíoch a sholáthar agus tuarascálacha a eisiúint maidir leis an Treoir seo. Cuirfidh an Coimisiún comhairle agus tuarascálacha ábhartha an Bhoird Chomhairligh san áireamh, go háirithe maidir leis an méid seo a leanas:

(a)

an gá atá le beartais agus bearta breise de chuid an Aontais chun comhlíonadh na gcuspóirí agus na spriocanna dá dtagraítear in Airteagal 30(3) den Treoir seo a áirithiú;

| (b) | an gá atá le beartais agus bearta breise de chuid an Aontais i bhfianaise comhaontuithe maidir le bearta domhanda laistigh de ICAO chun tionchar na heitlíochta ar an aeráid a laghdú, agus i bhfianaise uaillmhian agus sláine comhshaoil an bhirt atá bunaithe ar an margadh domhanda ó IMO dá dtagraítear in Airteagal 3gg den Treoir seo. |
| --- | --- |

(b)

an gá atá le beartais agus bearta breise de chuid an Aontais i bhfianaise comhaontuithe maidir le bearta domhanda laistigh de ICAO chun tionchar na heitlíochta ar an aeráid a laghdú, agus i bhfianaise uaillmhian agus sláine comhshaoil an bhirt atá bunaithe ar an margadh domhanda ó IMO dá dtagraítear in Airteagal 3gg den Treoir seo.

Airteagal 30m

Faisnéis, cumarsáid agus poiblíocht

1.   Áiritheoidh an Coimisiún infheictheacht an chistithe ó ioncam ceantála CTA AE dá dtagraítear in Airteagal 10a(8) tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:

| (a) | a áirithiú go dtabharfaidh tairbhithe an chistithe sin aitheantas d’fhoinse na gcistí sin agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe ón Aontas, go háirithe nuair a bhíonn na tionscadail agus a dtorthaí á gcur chun cinn, trí fhaisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal; agus |
| --- | --- |

(a)

a áirithiú go dtabharfaidh tairbhithe an chistithe sin aitheantas d’fhoinse na gcistí sin agus áiritheoidh siad infheictheacht an chistithe ón Aontas, go háirithe nuair a bhíonn na tionscadail agus a dtorthaí á gcur chun cinn, trí fhaisnéis spriocdhírithe atá comhleanúnach, éifeachtach agus comhréireach a sholáthar do shainghrúpaí éagsúla, lena n-áirítear na meáin agus an pobal; agus

| (b) | a áirithiú go n-úsáidfidh faighteoirí an chistithe sin lipéad iomchuí arb é ‘Arna (chomh)chistiú ag Córas AE i ndáil le Trádáil Astaíochtaí (an Ciste Nuálaíochta)’, chomh maith le suaitheantas an Aontais agus méid an chistithe; i gcás nach bhfuil sé indéanta an lipéad sin a úsáid, luafar an Ciste don Nuálaíocht i ngach gníomhaíocht cumarsáide lena n-áirítear cláir fógraí in áiteanna straitéiseacha a mbeidh sé le feiceáil ag an bpobal.
  Sa ghníomh tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 10a(8), leagfaidh an Coimisiún amach na ceanglais is gá chun infheictheacht an chistithe ón gCiste don Nuálaíocht a áirithiú, lena n-áirítear ceanglas maidir leis an gCiste sin a lua. |
| --- | --- |

(b)

a áirithiú go n-úsáidfidh faighteoirí an chistithe sin lipéad iomchuí arb é ‘Arna (chomh)chistiú ag Córas AE i ndáil le Trádáil Astaíochtaí (an Ciste Nuálaíochta)’, chomh maith le suaitheantas an Aontais agus méid an chistithe; i gcás nach bhfuil sé indéanta an lipéad sin a úsáid, luafar an Ciste don Nuálaíocht i ngach gníomhaíocht cumarsáide lena n-áirítear cláir fógraí in áiteanna straitéiseacha a mbeidh sé le feiceáil ag an bpobal.

Sa ghníomh tarmligthe dá dtagraítear in Airteagal 10a(8), leagfaidh an Coimisiún amach na ceanglais is gá chun infheictheacht an chistithe ón gCiste don Nuálaíocht a áirithiú, lena n-áirítear ceanglas maidir leis an gCiste sin a lua.

2.   Áiritheoidh na Ballstáit infheictheacht an chistithe ó ioncam ceantála CTA AE dá dtagraítear in Airteagal 10d a chomhfhreagraíonn don mhéid dá dtagraítear i mír 1, an chéad fhomhír, pointí (a) agus (b), den Airteagal seo, lena n-áirítear ceanglas maidir leis an gCiste don Nuachóiriú a lua.

3.   Agus imthosca náisiúnta á gcur san áireamh, féachfaidh na Ballstáit le hinfheictheacht fhoinse chistiú na ngníomhaíochtaí nó na dtionscadal arna gcistiú le hioncam ceantála CTA AE dá gcinneann siad an úsáid i gcomhréir le hAirteagal 3d(4), Airteagal 10(3) agus Airteagal 30d(6), a áirithiú.

(*22)  Rialachán (CE) Uimh. 401/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Aibreán 2009 maidir leis an nGníomhaireacht Eorpach Chomhshaoil agus maidir leis an nGréasán Eorpach um Fhaisnéis agus um Fhaire ar an gComhshaol (IO L 126, 21.5.2009, lch. 13).’;"

*22

| (31) | Leasaítear Iarscríbhinní I, Iib, IV agus V a ghabhann le Treoir 2003/87/CE i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo, agus cuirtear Iarscríbhinní III agus IIIa isteach i dTreoir 2003/87/CE mar a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo. |
| --- | --- |

(31)

Leasaítear Iarscríbhinní I, Iib, IV agus V a ghabhann le Treoir 2003/87/CE i gcomhréir le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo, agus cuirtear Iarscríbhinní III agus IIIa isteach i dTreoir 2003/87/CE mar a leagtar amach in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Treoir seo.

Airteagal 2

Leasuithe ar Chinneadh (AE) 2015/1814

Leasaítear Cinneadh (AE) 2015/1814 mar a leanas:

| (1) | leasaítear Airteagal 1 mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 4:

  ‘4.   Foilseoidh an Coimisiún líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht gach bliain faoin 1 Meitheamh den bhliain ina dhiaidh sin. Is éard a bheidh i líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht i mbliain ar leith líon carnach na lamháltas a eisíodh i leith suiteálacha agus cuideachtaí loingseoireachta agus nár cuireadh sa chúlchiste sa tréimhse ón 1 Eanáir 2008, lena n-áirítear líon na lamháltas a eisíodh de bhun Airteagal 13(2) de Threoir 2003/87/CE, sa leagan a bhí i bhfeidhm ar an 18 Márta 2018, sa tréimhse sin agus teidlíochtaí chun creidmheasanna idirnáisiúnta a úsáid a d’fheidhmigh suiteálacha faoi CTA AE, suas leis an 31 Nollaig sa bhliain áirithe sin, lúide na tonaí carnacha d’astaíochtaí fíoraithe ó shuiteálacha agus cuideachtaí loingseoireachta faoi CTA AE idir an 1 Eanáir 2008 agus an 31 Nollaig an bhliain áirithe chéanna sin, agus aon lamháltas a chuirtear ar ceal i gcomhréir le hAirteagal 12(4) de Threoir 2003/87/CE. Ní chuirfear astaíochtaí le linn na tréimhse 3 bliana dar tús 2005 agus dar críoch 2007 san áireamh ná lamháltais arna n-eisiúint i leith na n-astaíochtaí sin. Tarlóidh an chéad fhoilsiú faoin 15 Bealtaine 2017.’
  ; |
| --- | --- | --- |

(1)

leasaítear Airteagal 1 mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 4:

‘4.   Foilseoidh an Coimisiún líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht gach bliain faoin 1 Meitheamh den bhliain ina dhiaidh sin. Is éard a bheidh i líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht i mbliain ar leith líon carnach na lamháltas a eisíodh i leith suiteálacha agus cuideachtaí loingseoireachta agus nár cuireadh sa chúlchiste sa tréimhse ón 1 Eanáir 2008, lena n-áirítear líon na lamháltas a eisíodh de bhun Airteagal 13(2) de Threoir 2003/87/CE, sa leagan a bhí i bhfeidhm ar an 18 Márta 2018, sa tréimhse sin agus teidlíochtaí chun creidmheasanna idirnáisiúnta a úsáid a d’fheidhmigh suiteálacha faoi CTA AE, suas leis an 31 Nollaig sa bhliain áirithe sin, lúide na tonaí carnacha d’astaíochtaí fíoraithe ó shuiteálacha agus cuideachtaí loingseoireachta faoi CTA AE idir an 1 Eanáir 2008 agus an 31 Nollaig an bhliain áirithe chéanna sin, agus aon lamháltas a chuirtear ar ceal i gcomhréir le hAirteagal 12(4) de Threoir 2003/87/CE. Ní chuirfear astaíochtaí le linn na tréimhse 3 bliana dar tús 2005 agus dar críoch 2007 san áireamh ná lamháltais arna n-eisiúint i leith na n-astaíochtaí sin. Tarlóidh an chéad fhoilsiú faoin 15 Bealtaine 2017.’

| (b) | cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

  ‘4a.   Amhail ó 2024 áireofar, agus líon iomlán na lamháltas a bheidh i gcúrsaíocht in aon bhliain ar leith á ríomh, líon carnach na lamháltas a eisíodh i dtaca leis an eitlíocht agus na tonaí carnacha d’astaíochtaí fíoraithe ón eitlíocht faoi CTA AE, cé is moite d’astaíochtaí ó eitiltí ar bhealaí a chumhdaítear le fritháireamh arna ríomh de bhun Airteagal 12(6) de Threoir 2003/87/CE, idir an 1 Eanáir 2024 agus an 31 Nollaig den bhliain áirithe sin.
  Maidir leis na lamháltais a chuirtear ar ceal de bhun Airteagal 3gb de Threoir 2003/87/CE, measfar iad a bheith eisithe chun críoch líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht a ríomh.’
  ; |
| --- | --- |

(b)

cuirtear isteach an mhír seo a leanas:

‘4a.   Amhail ó 2024 áireofar, agus líon iomlán na lamháltas a bheidh i gcúrsaíocht in aon bhliain ar leith á ríomh, líon carnach na lamháltas a eisíodh i dtaca leis an eitlíocht agus na tonaí carnacha d’astaíochtaí fíoraithe ón eitlíocht faoi CTA AE, cé is moite d’astaíochtaí ó eitiltí ar bhealaí a chumhdaítear le fritháireamh arna ríomh de bhun Airteagal 12(6) de Threoir 2003/87/CE, idir an 1 Eanáir 2024 agus an 31 Nollaig den bhliain áirithe sin.

Maidir leis na lamháltais a chuirtear ar ceal de bhun Airteagal 3gb de Threoir 2003/87/CE, measfar iad a bheith eisithe chun críoch líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht a ríomh.’

| (c) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 5 agus 5a:

  ‘5.   In aon bhliain ar leith, má bhíonn líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht idir 833 mhilliún agus 1 096 milliún, bainfear líon lamháltas atá comhionann leis an difríocht idir líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht, mar a leagtar amach san fhoilseachán is déanaí dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal seo é, agus 833 mhilliún, ó chainníocht na lamháltas atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 10(2) de Threoir 2003/87/CE agus cuirfear sa chúlchiste iad thar thréimhse 12 mhí ag tosú an 1 Meán Fómhair den bhliain sin. Má bhíonn líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht os cionn 1 096 milliún lamháltas, beidh líon na lamháltas atá le baint ó chainníocht na lamháltas atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 10(2) de Threoir 2003/87/CE agus le cur sa chúlchiste thar thréimhse 12 mhí ag tosú an 1 Meán Fómhair den bhliain sin, beidh an líon sin comhionann le 12 % de líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht. De mhaolú ar an dara habairt den fhomhír seo, déanfar an céatadán dá dtagraítear san abairt sin a dhúbailt go dtí an 31 Nollaig 2030.
  Gan dochar do líon iomlán na lamháltas atá le baint de bhun na míre seo, go dtí an 31 Nollaig 2030, ní chuirfear lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(2), an chéad fhomhír, pointe (b), de Threoir 2003/87/CE san áireamh agus sciartha na mBallstát a rannchuidíonn leis an líon iomlán sin á gcinneadh.


  5a.   Mura rud é go gcinnfear a mhalairt sa chéad athbhreithniú arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3, ní bheidh lamháltais a choinnítear sa chúlchiste os cionn 400 milliún lamháltas bailí a thuilleadh ó 2023 ar aghaidh.’
  ; |
| --- | --- |

(c)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhíreanna 5 agus 5a:

‘5.   In aon bhliain ar leith, má bhíonn líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht idir 833 mhilliún agus 1 096 milliún, bainfear líon lamháltas atá comhionann leis an difríocht idir líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht, mar a leagtar amach san fhoilseachán is déanaí dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal seo é, agus 833 mhilliún, ó chainníocht na lamháltas atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 10(2) de Threoir 2003/87/CE agus cuirfear sa chúlchiste iad thar thréimhse 12 mhí ag tosú an 1 Meán Fómhair den bhliain sin. Má bhíonn líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht os cionn 1 096 milliún lamháltas, beidh líon na lamháltas atá le baint ó chainníocht na lamháltas atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 10(2) de Threoir 2003/87/CE agus le cur sa chúlchiste thar thréimhse 12 mhí ag tosú an 1 Meán Fómhair den bhliain sin, beidh an líon sin comhionann le 12 % de líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht. De mhaolú ar an dara habairt den fhomhír seo, déanfar an céatadán dá dtagraítear san abairt sin a dhúbailt go dtí an 31 Nollaig 2030.

Gan dochar do líon iomlán na lamháltas atá le baint de bhun na míre seo, go dtí an 31 Nollaig 2030, ní chuirfear lamháltais dá dtagraítear in Airteagal 10(2), an chéad fhomhír, pointe (b), de Threoir 2003/87/CE san áireamh agus sciartha na mBallstát a rannchuidíonn leis an líon iomlán sin á gcinneadh.

5a.   Mura rud é go gcinnfear a mhalairt sa chéad athbhreithniú arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3, ní bheidh lamháltais a choinnítear sa chúlchiste os cionn 400 milliún lamháltas bailí a thuilleadh ó 2023 ar aghaidh.’

| (d) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 7:

  ‘7.   In aon bhliain ar leith, murar infheidhme mír 6 den Airteagal seo agus má comhlíonadh an coinníoll in Airteagal 29a(1) de Threoir 2003/87/CE, scaoilfear 75 mhilliún lamháltas ón gcúlchiste agus cuirfear iad le cainníocht na lamháltas a bheidh le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 10(2) den Treoir sin. I gcás ina mbíonn níos lú ná 75 mhilliún lamháltas sa chúlchiste, scaoilfear gach lamháltas sa chúlchiste faoin mír seo. I gcás ina gcomhlíonfar an coinníoll in Airteagal 29a(1) den Treoir sin, déanfar na méideanna atá le scaoileadh ón gcúlchiste i gcomhréir leis an Airteagal sin a dháileadh go cothrom le linn tréimhse 3 mhí, ag tosú tráth nach déanaí ná 2 mhí ón dáta a gcomhlíonfar an coinníoll in Airteagal 29a(1) den Treoir sin de réir mar a thabharfaidh an Coimisiún fógra ina leith i gcomhréir leis an gceathrú fomhír de.’
  ; |
| --- | --- |

(d)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 7:

‘7.   In aon bhliain ar leith, murar infheidhme mír 6 den Airteagal seo agus má comhlíonadh an coinníoll in Airteagal 29a(1) de Threoir 2003/87/CE, scaoilfear 75 mhilliún lamháltas ón gcúlchiste agus cuirfear iad le cainníocht na lamháltas a bheidh le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 10(2) den Treoir sin. I gcás ina mbíonn níos lú ná 75 mhilliún lamháltas sa chúlchiste, scaoilfear gach lamháltas sa chúlchiste faoin mír seo. I gcás ina gcomhlíonfar an coinníoll in Airteagal 29a(1) den Treoir sin, déanfar na méideanna atá le scaoileadh ón gcúlchiste i gcomhréir leis an Airteagal sin a dháileadh go cothrom le linn tréimhse 3 mhí, ag tosú tráth nach déanaí ná 2 mhí ón dáta a gcomhlíonfar an coinníoll in Airteagal 29a(1) den Treoir sin de réir mar a thabharfaidh an Coimisiún fógra ina leith i gcomhréir leis an gceathrú fomhír de.’

| (2) | cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:

  ‘Airteagal 1a
  Feidhmiú chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar, agus earnálacha breise

  1.   Cuirfear lamháltais a chumhdaítear le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE i roinn ar leithligh den chúlchiste arna bunú de bhun Airteagal 1 den Chinneadh seo, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach san Airteagal seo, agus scaoilfear ón roinn sin iad.


  2.   Feidhmeofar cur na lamháltas sa chúlchiste faoin Airteagal seo ón 1 Meán Fómhair 2028. Déanfar na lamháltais a chumhdaítear le Caibidil Iva de Threoir 2003/87/CE a chur sa chúlchiste, a choinneáil ann, agus a scaoileadh uaidh ar leithligh ó na lamháltais a chumhdaítear le hAirteagal 1 den Chinneadh seo.


  3.   In 2027, cruthófar an roinn dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo i gcomhréir le hAirteagal 30d(2), an dara fomhír, de Threoir 2003/87/CE. Ón 1 Eanáir 2031 ar aghaidh, ní bheidh na lamháltais dá dtagraítear sa fhomhír sin nach bhfuil scaoilte ón gcúlchiste bailí a thuilleadh.


  4.   Foilseoidh an Coimisiún líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht a chumhdaítear i gCaibidil Iva de Threoir 2003/87/CE gach bliain, faoin 1 Meitheamh an bhliain ina dhiaidh sin, ar leithligh ó líon na lamháltas atá i gcúrsaíocht faoi Airteagal 1(4) den Chinneadh seo. Is éard a bheidh i líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht faoin Airteagal seo i mbliain ar leith líon carnach na lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil sin a eisíodh sa tréimhse ón 1 Eanáir 2027, lúide na tonaí carnacha d’astaíochtaí fíoraithe a chumhdaítear leis an gCaibidil sin don tréimhse idir an 1 Eanáir 2027 agus an 31 Nollaig an bhliain áirithe chéanna sin, agus aon lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil sin a chuirtear ar ceal i gcomhréir le hAirteagal 12(4) de Threoir 2003/87/CE. Tarlóidh an chéad fhoilsiú faoin 1 Meitheamh 2028.


  5.   In aon bhliain ar leith, má bhíonn líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht, mar a leagtar amach san fhoilseachán is déanaí dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal seo iad, os cionn 440 milliún lamháltas, bainfear 100 milliún lamháltas ó chainníocht na lamháltas a chumhdaítear le Caibidil Iva de Threoir 2003/87/CE atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 30d den Treoir sin agus cuirfear sa chúlchiste iad thar thréimhse 12 mhí ag tosú an 1 Meán Fómhair den bhliain sin.


  6.   In aon bhliain ar leith, má bhíonn líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht níos lú ná 210 milliún, scaoilfear 100 milliún lamháltas a chumhdaítear le Caibidil Iva de Threoir 2003/87/CE ón gcúlchiste agus cuirfear iad le cainníocht na lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil sin atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 30d den Treoir sin. I gcás ina bhfuil níos lú ná 100 milliún lamháltas sa chúlchiste, scaoilfear gach lamháltas sa chúlchiste faoin mír seo.


  7.   Cuirfear na méideanna atá le scaoileadh ón gcúlchiste i gcomhréir le hAirteagal 30h de Threoir 2003/87/CE le cainníocht na lamháltas a chumhdaítear le Caibidil Iva den Treoir sin atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 30d den Treoir sin. Déanfar na méideanna atá le scaoileadh ón gcúlchiste a dháileadh go cothrom le linn tréimhse 3 mhí, ag tosú tráth nach déanaí ná 2 mhí tar éis an dáta ar comhlíonadh na coinníollacha de réir a bhfoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh de bhun Airteagal 30h(8) de Threoir 2003/87/CE.


  8.   Beidh feidhm ag Airteagal 1(8) agus Airteagal 3 den Chinneadh seo maidir leis na lamháltais a chumhdaítear le Caibidil Iva de Threoir 2003/87/CE.


  9.   De mhaolú ar mhíreanna 2, 3 agus 4 den Airteagal seo, i gcás ina gcomhlíontar ceann amháin nó an dá cheann de na coinníollacha dá dtagraítear in Airteagal 30k(1) de Threoir 2003/87/CE, déanfar cur na lámhaltas sa chúlchiste dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo a fheidhmiú ón 1 Meán Fómhair 2029 agus cuirfear na dátaí dá dtagraítear i mír 3 agus i mír 4 den Airteagal seo siar bliain amháin.’

  ; |
| --- | --- |

(2)

cuirtear isteach an tAirteagal seo a leanas:

‘Airteagal 1a

Feidhmiú chúlchiste cobhsaíochta an mhargaidh le haghaidh earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar, agus earnálacha breise

1.   Cuirfear lamháltais a chumhdaítear le Caibidil IVa de Threoir 2003/87/CE i roinn ar leithligh den chúlchiste arna bunú de bhun Airteagal 1 den Chinneadh seo, i gcomhréir leis na rialacha a leagtar amach san Airteagal seo, agus scaoilfear ón roinn sin iad.

2.   Feidhmeofar cur na lamháltas sa chúlchiste faoin Airteagal seo ón 1 Meán Fómhair 2028. Déanfar na lamháltais a chumhdaítear le Caibidil Iva de Threoir 2003/87/CE a chur sa chúlchiste, a choinneáil ann, agus a scaoileadh uaidh ar leithligh ó na lamháltais a chumhdaítear le hAirteagal 1 den Chinneadh seo.

3.   In 2027, cruthófar an roinn dá dtagraítear i mír 1 den Airteagal seo i gcomhréir le hAirteagal 30d(2), an dara fomhír, de Threoir 2003/87/CE. Ón 1 Eanáir 2031 ar aghaidh, ní bheidh na lamháltais dá dtagraítear sa fhomhír sin nach bhfuil scaoilte ón gcúlchiste bailí a thuilleadh.

4.   Foilseoidh an Coimisiún líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht a chumhdaítear i gCaibidil Iva de Threoir 2003/87/CE gach bliain, faoin 1 Meitheamh an bhliain ina dhiaidh sin, ar leithligh ó líon na lamháltas atá i gcúrsaíocht faoi Airteagal 1(4) den Chinneadh seo. Is éard a bheidh i líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht faoin Airteagal seo i mbliain ar leith líon carnach na lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil sin a eisíodh sa tréimhse ón 1 Eanáir 2027, lúide na tonaí carnacha d’astaíochtaí fíoraithe a chumhdaítear leis an gCaibidil sin don tréimhse idir an 1 Eanáir 2027 agus an 31 Nollaig an bhliain áirithe chéanna sin, agus aon lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil sin a chuirtear ar ceal i gcomhréir le hAirteagal 12(4) de Threoir 2003/87/CE. Tarlóidh an chéad fhoilsiú faoin 1 Meitheamh 2028.

5.   In aon bhliain ar leith, má bhíonn líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht, mar a leagtar amach san fhoilseachán is déanaí dá dtagraítear i mír 4 den Airteagal seo iad, os cionn 440 milliún lamháltas, bainfear 100 milliún lamháltas ó chainníocht na lamháltas a chumhdaítear le Caibidil Iva de Threoir 2003/87/CE atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 30d den Treoir sin agus cuirfear sa chúlchiste iad thar thréimhse 12 mhí ag tosú an 1 Meán Fómhair den bhliain sin.

6.   In aon bhliain ar leith, má bhíonn líon iomlán na lamháltas atá i gcúrsaíocht níos lú ná 210 milliún, scaoilfear 100 milliún lamháltas a chumhdaítear le Caibidil Iva de Threoir 2003/87/CE ón gcúlchiste agus cuirfear iad le cainníocht na lamháltas a chumhdaítear leis an gCaibidil sin atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 30d den Treoir sin. I gcás ina bhfuil níos lú ná 100 milliún lamháltas sa chúlchiste, scaoilfear gach lamháltas sa chúlchiste faoin mír seo.

7.   Cuirfear na méideanna atá le scaoileadh ón gcúlchiste i gcomhréir le hAirteagal 30h de Threoir 2003/87/CE le cainníocht na lamháltas a chumhdaítear le Caibidil Iva den Treoir sin atá le cur ar ceant ag na Ballstáit faoi Airteagal 30d den Treoir sin. Déanfar na méideanna atá le scaoileadh ón gcúlchiste a dháileadh go cothrom le linn tréimhse 3 mhí, ag tosú tráth nach déanaí ná 2 mhí tar éis an dáta ar comhlíonadh na coinníollacha de réir a bhfoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh de bhun Airteagal 30h(8) de Threoir 2003/87/CE.

8.   Beidh feidhm ag Airteagal 1(8) agus Airteagal 3 den Chinneadh seo maidir leis na lamháltais a chumhdaítear le Caibidil Iva de Threoir 2003/87/CE.

9.   De mhaolú ar mhíreanna 2, 3 agus 4 den Airteagal seo, i gcás ina gcomhlíontar ceann amháin nó an dá cheann de na coinníollacha dá dtagraítear in Airteagal 30k(1) de Threoir 2003/87/CE, déanfar cur na lámhaltas sa chúlchiste dá dtagraítear i mír 2 den Airteagal seo a fheidhmiú ón 1 Meán Fómhair 2029 agus cuirfear na dátaí dá dtagraítear i mír 3 agus i mír 4 den Airteagal seo siar bliain amháin.’

| (3) | Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 3:

  ‘Airteagal 3
  Athbhreithniú
  Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar fheidhmiú an chúlchiste i gcomhthéacs na tuarascála dá bhforáiltear in Airteagal 10(5) de Threoir 2003/87/CE. Ba cheart go mbreithneofaí sa tuarascáil sin na héifeachtaí ábhartha ar iomaíochas, go háirithe san earnáil thionsclaíoch, lena n-áirítear i ndáil le OTI, agus táscairí fostaíochta agus infheistíochta. Laistigh de 3 bliana ó thús oibriú an chúlchiste agus ag eatraimh 5 bliana ina dhiaidh sin, déanfaidh an Coimisiún, ar bhonn anailíse ar fheidhmiú ordúil an mhargaidh carbóin Eorpaigh, athbhreithniú ar an gcúlchiste agus cuirfidh sé togra reachtach, i gcás inarb iomchuí, faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle. Le gach athbhreithniú, tabharfar aird ar leith ar an bhfigiúr céatadáin chun líon na lamháltas a chuirfear sa chúlchiste de bhun Airteagal 1(5) den Chinneadh seo a chinneadh, ar luach uimhriúil na tairsí do líon iomlán na lamháltas i gcúrsaíocht, lena n-áirítear d’fhonn coigeartú féideartha a dhéanamh ar an tairseach sin i gcomhréir leis an bhfachtóir líneach dá dtagraítear in Airteagal 9 de Threoir 2003/87/CE, agus ar líon na lamháltas a bheidh le scaoileadh ón gcúlchiste de bhun Airteagal 1(6) nó (7) den Chinneadh seo. Ina athbhreithniú, féachfaidh an Coimisiún freisin ar an tionchar a bheidh ag an gcúlchiste ar fhás, ar phoist, ar iomaíochas tionsclaíoch an Aontais agus ar an mbaol sceite carbóin.’. |
| --- | --- |

(3)

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 3:

‘Airteagal 3

Athbhreithniú

Déanfaidh an Coimisiún faireachán ar fheidhmiú an chúlchiste i gcomhthéacs na tuarascála dá bhforáiltear in Airteagal 10(5) de Threoir 2003/87/CE. Ba cheart go mbreithneofaí sa tuarascáil sin na héifeachtaí ábhartha ar iomaíochas, go háirithe san earnáil thionsclaíoch, lena n-áirítear i ndáil le OTI, agus táscairí fostaíochta agus infheistíochta. Laistigh de 3 bliana ó thús oibriú an chúlchiste agus ag eatraimh 5 bliana ina dhiaidh sin, déanfaidh an Coimisiún, ar bhonn anailíse ar fheidhmiú ordúil an mhargaidh carbóin Eorpaigh, athbhreithniú ar an gcúlchiste agus cuirfidh sé togra reachtach, i gcás inarb iomchuí, faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle. Le gach athbhreithniú, tabharfar aird ar leith ar an bhfigiúr céatadáin chun líon na lamháltas a chuirfear sa chúlchiste de bhun Airteagal 1(5) den Chinneadh seo a chinneadh, ar luach uimhriúil na tairsí do líon iomlán na lamháltas i gcúrsaíocht, lena n-áirítear d’fhonn coigeartú féideartha a dhéanamh ar an tairseach sin i gcomhréir leis an bhfachtóir líneach dá dtagraítear in Airteagal 9 de Threoir 2003/87/CE, agus ar líon na lamháltas a bheidh le scaoileadh ón gcúlchiste de bhun Airteagal 1(6) nó (7) den Chinneadh seo. Ina athbhreithniú, féachfaidh an Coimisiún freisin ar an tionchar a bheidh ag an gcúlchiste ar fhás, ar phoist, ar iomaíochas tionsclaíoch an Aontais agus ar an mbaol sceite carbóin.’.

Airteagal 3

Trasuí

1.   Na dlíthe, na rialúcháin agus na forálacha riaracháin is gá chun Airteagal 1 den Treoir seo a chomhlíonadh, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2023. Cuirfidh siad na bearta sin i bhfeidhm ón 1 Eanáir 2024.

Na dlíthe, na rialúcháin agus na forálacha riaracháin is gá chun na hairteagail seo a leanas a chomhlíonadh, áfach, déanfaidh na Ballstáit iad a thabhairt i bhfeidhm faoin 30 Meitheamh 2024:

| (a) | Airteagal 1, pointe (3), pointí (ae) go (ai), den Treoir seo; |
| --- | --- |

(a)

Airteagal 1, pointe (3), pointí (ae) go (ai), den Treoir seo;

| (b) | Airteagal 1, pointe (29), den Treoir seo cé is moite d’Airteagal 30f(4) de Threoir 2003/87/CE arna chur isteach leis an bpointe sin; agus |
| --- | --- |

(b)

Airteagal 1, pointe (29), den Treoir seo cé is moite d’Airteagal 30f(4) de Threoir 2003/87/CE arna chur isteach leis an bpointe sin; agus

| (c) | Airteagal 1, pointe (31), den Treoir seo maidir le hIarscríbhinní III agus IIIa a ghabhann le Treoir 2003/87/CE arna gcur isteach leis an bpointe sin. |
| --- | --- |

(c)

Airteagal 1, pointe (31), den Treoir seo maidir le hIarscríbhinní III agus IIIa a ghabhann le Treoir 2003/87/CE arna gcur isteach leis an bpointe sin.

Cuirfidh siad an Coimisiún ar an eolas faoi na bearta arna nglacadh i gcomhréir leis an gcéad fhomhír agus leis an dara fomhír láithreach.

Nuair a ghlacfaidh na Ballstáit na bearta sin, beidh tagairt iontu don Treoir seo nó beidh an tagairt sin ag gabháil leo tráth a bhfoilsithe oifigiúil. Leagfaidh na Ballstáitsíos an bealach a ndéanfar tagairtí den sórt sin.

2.   Déanfaidh na Ballstáit téacs phríomhbhearta an dlí náisiúnta a ghlacfaidh siad sa réimse a chumhdaítear leis an Treoir seo a chur in iúl don Choimisiún.

Airteagal 4

Forálacha idirthréimhseacha

Agus a n-oibleagáidí a leagtar amach in Airteagal 3(1) den Treoir seo á gcomhlíonadh acu, áiritheoidh na Ballstáit go leanfaidh a reachtaíocht náisiúnta lena dtrasuítear pointe (u) d’Airteagal 3, Airteagal 10a(3) agus (4), Airteagal 10c(7) agus pointí 1 agus 3 d’Iarscríbhinn I, a ghabhann le Treoir 2003/87/CE, mar atá sí i bhfeidhm an 4 Bealtaine 2023 d’fheidhm a bheith aici go dtí an 31 Nollaig 2025. De mhaolú ar an gcéad fhomhír d’Airteagal 3(1), an abairt dheireanach, cuirfidh siad a mbearta náisiúnta lena dtrasuitear leasuithe ar na forálacha sin i bhfeidhm ón 1 Eanáir 2026.

Airteagal 5

Teacht i bhfeidhm agus cur i bhfeidhm

Tiocfaidh an Treoir seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a foilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh

Beidh feidhm ag Airteagal 2 ón 1 Eanáir 2024.

Airteagal 6

Seolaithe

Is chuig na Ballstáit a dhírítear an Treoir seo.

Arna dhéanamh in Strasbourg, an 10 Meitheamh 2023.

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa

An tUachtarán

R. METSOLA

Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán

J. ROSWALL

---

(1)  
  IO C 152, 6.4.2022, lch. 175.

1

(2)  
  IO C 301, 5.8.2022, lch. 116.

2

(3)  Seasamh ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Aibreán 2023 (nár foilsíodh fós san Iris Oifigiúil) agus cinneadh ón gComhairle an 25 Aibreán 2023.

3

(4)  
  IO L 282, 19.10.2016, lch. 4.

4

(5)  Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Deireadh Fómhair 2003 lena mbunaítear córas i ndáil le trádáil lamháltas i gcomhair astaíochtaí gás ceaptha teasa laistigh den Aontas agus lena leasaítear Treoir 96/61/CE ón gComhairle (IO L 275, 25.10.2003, lch. 32).

5

(6)  Treoir (AE) 2018/410 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Márta 2018 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE chun laghduithe costéifeachtacha astaíochtaí agus infheistíochtaí ísealcharbóin a fheabhsú, agus Cinneadh (AE) 2015/1814 (IO L 76, 19.3.2018, lch. 3).

6

(7)  Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’) (IO L 243, 9.7.2021, lch. 1).

7

(8)  Treoir 96/61/CE ón gComhairle an 24 Meán Fómhair 1996 maidir le cosc agus rialú comhtháite ar thruailliú (IO L 257, 10.10.1996, lch. 26).

8

(9)  Treoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha (cosc agus rialú comhtháite ar thruailliú) (IO L 334, 17.12.2010, lch. 17).

9

(10)  Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/331 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2018 lena gcinntear rialacha idirthréimhseacha uile-Aontais le haghaidh leithdháileadh saor in aisce comhchuibhithe liúntais astaíochtaí de bhun Airteagal 10a de Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 59, 27.2.2019, lch. 8).

10

(11)  Treoir 2009/31/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Aibreán 2009 maidir le stóráil gheolaíoch dé-ocsaíde carbóin agus lena leasaítear Treoir 85/337/CEE ón gComhairle, Treoracha 2000/60/CE, 2001/80/CE, 2004/35/CE, 2006/12/CE, 2008/1/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (CE) Uimh. 1013/2006 (IO L 140, 5.6.2009, lch. 114).

11

(12)  Rialachán (AE) 2015/757 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 29 Aibreán 2015 maidir le faireachán, tuairisciú agus fíorú a dhéanamh ar astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin ó mhuiriompar, agus lena leasaítear Treoir 2009/16/CE (IO L 123, 19.5.2015, lch. 55);

12

(13)  Rialachán (AE) 2017/2392 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2017 lena leasaítear Treoir 2003/87/CE chun leanúint de na teorainneacha reatha raon feidhme atá ar ghníomhaíochtaí eitlíochta agus chun ullmhúchán a dhéanamh do bheart atá bunaithe ar an margadh domhanda a chur chun feidhme ó 2021 amach (IO L 350, 29.12.2017, lch. 7).

13

(14)  Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le Rialachas an Aontais Fuinnimh agus na Gníomhaíochta Aeráide, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 663/2009 agus Rialachán (CE) Uimh. 715/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 94/22/CE, Treoir 98/70/CE, Treoir 2009/31/CE, Treoir 2009/73/CE, Treoir 2010/31/AE, Treoir 2012/27/AE agus Treoir 2013/30/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 2009/119/CE agus Treoir (AE) 2015/652 ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 328, 21.12.2018, lch. 1).

14

(15)  Treoir 2012/27/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2012 maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, lena leasaítear Treoracha 2009/125/CE agus 2010/30/AE agus lena n-aisghairtear Treoracha 2004/8/CE agus 2006/32/CE (IO L 315, 14.11.2012, lch. 1).

15

(16)  Rialachán (AE) 2023/956 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear sásra coigeartaithe carbóin ar theorainneacha (Féach leathanach 52 den Iris Oifigiúil seo).

16

(17)  Rialachán (AE) Uimh. 1031/2010 ón gCoimisiún an 12 Samhain 2010 maidir le huainiú, riarachán agus gnéithe eile a bhaineann le ceantáil lamháltas astaíochtaí gáis ceaptha teasa de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear scéim i ndáil le trádáil lamháltas astaíochtaí gáis ceaptha teasa laistigh den Chomhphobal (IO L 302, 18.11.2010, lch. 1).

17

(18)  Rialachán Tarmligthe (AE) 2019/1122 ón gCoimisiún an 12 Márta 2019 lena bhforlíontar Treoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le feidhmiú Chlárlann an Aontais (IO L 177, 2.7.2019, lch. 3).

18

(19)  Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Iúil 2018 maidir leis na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais, lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 1296/2013, (AE) Uimh. 1301/2013, (AE) Uimh. 1303/2013, (AE) Uimh. 1304/2013, (AE) Uimh. 1309/2013, (AE) Uimh. 1316/2013, (AE) Uimh. 223/2014, (AE) Uimh. 283/2014, agus Cinneadh Uimh. 541/2014/AE agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 (IO L 193, 30.7.2018, lch. 1).

19

(20)  Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2020 maidir le córas ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint (IO L 433 I, 22.12.2020, lch. 1).

20

(21)  Rialachán (AE) 2020/852 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Meitheamh 2020 maidir le creat a bhunú chun infheistíocht inbhuanaithe a éascú, agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2019/2088 (IO L 198, 22.6.2020, lch. 13).

21

(22)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/1842 ón gCoimisiún an 31 Deireadh Fómhair 2019 lena leagtar síos rialacha maidir le cur i bhfeidhm Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle a mhéid a bhaineann le socruithe breise i gcomhair na gcoigeartuithe ar leithdháileadh saor in aisce lamháltas astaíochtaí mar gheall ar athruithe ar an leibhéal gníomhaíochta (IO L 282, 4.11.2019, lch. 20).

22

(23)  Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2018/2066 ón gCoimisiún an 19 Nollaig 2018 maidir le faireachán agus tuairisciú a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa de bhun Threoir 2003/87/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 601/2012 (IO L 334, 31.12.2018, lch. 1).

23

(24)  Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82).

24

(25)  Rialachán (AE) Uimh. 1095/2010 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 lena mbunaítear Údarás Maoirseachta Eorpach (an tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí), lena leasaítear Cinneadh Uimh. 716/2009/CE agus lena n-aisghairtear Cinneadh 2009/77/CE ón gCoimisiún (IO L 331, 15.12.2010, lch. 84).

25

(26)  Cinneadh (AE) 2015/1814 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Deireadh Fómhair 2015 i ndáil le cúlchiste cobhsaíochta margaidh a bhunú agus a fheidhmiú le haghaidh scéim trádála an Aontais maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa agus lena leasaítear Treoir 2003/87/CE (IO L 264, 9.10.2015, lch. 1).

26

(27)  Treoir (AE) 2020/262 ón gComhairle an 19 Nollaig 2019 lena leagtar síos na socruithe ginearálta maidir le dleacht mháil (IO L 58, 27.2.2020, lch. 4).

27

(28)  Rialachán (AE) 2018/842 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2018 maidir le laghduithe bliantúla ceangailteacha ar astaíochtaí gás ceaptha teasa ag na Ballstáit ó 2021 go 2030 lena rannchuidítear leis an ngníomhú ar son na haeráide agus chun gealltanais a tugadh faoi Chomhaontú Pháras a chomhlíonadh, agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 (IO L 156, 19.6.2018, lch. 26).

28

(29)  Rialachán (AE) 2023/955 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 lena mbunaítear Ciste Aeráide Sóisialta agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1060 (Féach leathanach 1 den Iris Oifigiúil seo).

29

(30)  Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (IO L 55, 28.2.2011, lch. 13).

30

(31)  Treoir 2008/98/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 19 Samhain 2008 maidir le dramhaíl agus lena n-aisghairtear Treoracha áirithe (IO L 312, 22.11.2008, lch. 3).

31

(32)  
  IO L 123, 12.5.2016, lch. 1.

32

(33)  
  IO C 369, 17.12.2011, lch. 14.

33

---

IARSCRÍBHINN

| (1) | Leasaítear Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE mar a leanas:






  (a) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe 1:






  ‘1. | Leis an Treoir seo, ní chumhdaítear suiteálacha ná codanna de shuiteálacha a úsáidtear chun taighde a dhéanamh ar tháirgí agus próisis nua agus iad a fhorbairt agus a thástáil. Leis an Treoir seo, ní chumhdaítear suiteálacha más rud é, le linn na tréimhse 5 bliana dá dtagraítear in Airteagal 11(1), an dara fomhír, go rannchuidíonn astaíochtaí ó dhóchán bithmhaise a chomhlíonann na critéir atá leagtha amach de bhun Airteagal 14 le níos mó ná 95 %, ar an meán, de na meánastaíochtaí gás ceaptha teasa uile.’; |
| --- | --- | --- | --- |

(1)

Leasaítear Iarscríbhinn I a ghabhann le Treoir 2003/87/CE mar a leanas:

(a)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe 1:

‘1.

Leis an Treoir seo, ní chumhdaítear suiteálacha ná codanna de shuiteálacha a úsáidtear chun taighde a dhéanamh ar tháirgí agus próisis nua agus iad a fhorbairt agus a thástáil. Leis an Treoir seo, ní chumhdaítear suiteálacha más rud é, le linn na tréimhse 5 bliana dá dtagraítear in Airteagal 11(1), an dara fomhír, go rannchuidíonn astaíochtaí ó dhóchán bithmhaise a chomhlíonann na critéir atá leagtha amach de bhun Airteagal 14 le níos mó ná 95 %, ar an meán, de na meánastaíochtaí gás ceaptha teasa uile.’;

| (b) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe 3:






  ‘3. | Nuair a dhéantar ionchur teirmeach rátaithe iomlán suiteála a ríomh chun cinneadh a dhéanamh maidir lena chuimsiú in CTA AE, déanfar ionchuir theirmeacha rátaithe na n-aonad teicniúil go léir atá mar chuid de, ina ndéantar breoslaí a dhó laistigh den tsuiteáil, a shuimiú le chéile. D’fhéadfadh sé go gcuimseofaí leis na haonaid sin coirí, dóirí, tuirbíní, téiteoirí, foirnéisí, loisceoirí, cailcíneoirí, áitheanna, oighinn, triomadóirí, innill, cealla breosla, aonaid dócháin lúbtha cheimicigh, lasracha, agus aonaid iardhócháin theirmeacha nó chatalaíocha de gach saghas. Ní chuirfear san áireamh aonaid ag a bhfuil ionchur teirmeach rátaithe faoi bhun 3 MW chun críocha an ríomha seo.’; |
| --- | --- | --- |

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe 3:

‘3.

Nuair a dhéantar ionchur teirmeach rátaithe iomlán suiteála a ríomh chun cinneadh a dhéanamh maidir lena chuimsiú in CTA AE, déanfar ionchuir theirmeacha rátaithe na n-aonad teicniúil go léir atá mar chuid de, ina ndéantar breoslaí a dhó laistigh den tsuiteáil, a shuimiú le chéile. D’fhéadfadh sé go gcuimseofaí leis na haonaid sin coirí, dóirí, tuirbíní, téiteoirí, foirnéisí, loisceoirí, cailcíneoirí, áitheanna, oighinn, triomadóirí, innill, cealla breosla, aonaid dócháin lúbtha cheimicigh, lasracha, agus aonaid iardhócháin theirmeacha nó chatalaíocha de gach saghas. Ní chuirfear san áireamh aonaid ag a bhfuil ionchur teirmeach rátaithe faoi bhun 3 MW chun críocha an ríomha seo.’;

| (c) | leasaítear an tábla mar a leanas:






  (i) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an chéad ró:






  ‘Dóchán breoslaí i suiteálacha ar mó a hionchur teirmeach rátaithe iomlán ná 20 MW (seachas i suiteálacha chun dramhaíl ghuaiseach nó dramhaíl chathrach a loscadh)
  Ón 1 Eanáir 2024 ar aghaidh, dóchán breoslaí i suiteálacha chun dramhaíl chathrach a loscadh ar mó a n-ionchur teirmeach rátaithe iomlán ná 20 MW, chun críocha Airteagal 14 agus Airteagal 15. | Dé-ocsaíd charbóin’ |
| --- | --- | --- | --- |

(c)

leasaítear an tábla mar a leanas:

(i)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an chéad ró:

‘Dóchán breoslaí i suiteálacha ar mó a hionchur teirmeach rátaithe iomlán ná 20 MW (seachas i suiteálacha chun dramhaíl ghuaiseach nó dramhaíl chathrach a loscadh)

Ón 1 Eanáir 2024 ar aghaidh, dóchán breoslaí i suiteálacha chun dramhaíl chathrach a loscadh ar mó a n-ionchur teirmeach rátaithe iomlán ná 20 MW, chun críocha Airteagal 14 agus Airteagal 15.

Dé-ocsaíd charbóin’

;

| (ii) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an dara ró:






  ‘Mínghlanadh ola, ina n-oibrítear aonaid dócháin ag a bhfuil ionchur teirmeach rátaithe iomlán a sháraíonn 20 MW | Dé-ocsaíd charbóin’ |
| --- | --- | --- |

(ii)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an dara ró:

‘Mínghlanadh ola, ina n-oibrítear aonaid dócháin ag a bhfuil ionchur teirmeach rátaithe iomlán a sháraíonn 20 MW

Dé-ocsaíd charbóin’

’;

| (iii) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an chúigiú ró:






  ‘Iarann nó cruach a tháirgeadh (comhleá príomhúil nó tánaisteach), lena n-áirítear teilgean leanúnach, lena ngabhann acmhainneacht is mó ná 2,5 tona in aghaidh na huaire | Dé-ocsaíd charbóin’ |
| --- | --- | --- |

(iii)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an chúigiú ró:

‘Iarann nó cruach a tháirgeadh (comhleá príomhúil nó tánaisteach), lena n-áirítear teilgean leanúnach, lena ngabhann acmhainneacht is mó ná 2,5 tona in aghaidh na huaire

Dé-ocsaíd charbóin’

’;

| (iv) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an seachtú ró:






  ‘Alúmanam nó alúmana príomhúil a tháirgeadh | Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin’ |
| --- | --- | --- |

(iv)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an seachtú ró:

‘Alúmanam nó alúmana príomhúil a tháirgeadh

Dé-ocsaíd charbóin agus sárfhluaracarbóin’

;

| (v) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an chúigiú ró déag:






  ‘Triomú nó calcaíniú gipsim nó táirgeadh bord plástair agus táirgí gipsim eile, lena ngabhann acmhainneacht táirgeachta do ghipseam calcaínithe nó gipseam tánaisteach triomaithe a sháraíonn 20 tona in aghaidh an lae | Dé-ocsaíd charbóin’ |
| --- | --- | --- |

(v)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an chúigiú ró déag:

‘Triomú nó calcaíniú gipsim nó táirgeadh bord plástair agus táirgí gipsim eile, lena ngabhann acmhainneacht táirgeachta do ghipseam calcaínithe nó gipseam tánaisteach triomaithe a sháraíonn 20 tona in aghaidh an lae

Dé-ocsaíd charbóin’

;

| (vi) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an ochtú ró déag:






  ‘Dubh carbóin a tháirgeadh lena mbaineann carbónú substaintí orgánacha amhail olaí, tarraí, iarmhair scoilteora agus driogtha ag a bhfuil acmhainneacht táirgeachta a sháraíonn 50 tona in aghaidh an lae | Dé-ocsaíd charbóin’ |
| --- | --- | --- |

(vi)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an ochtú ró déag:

‘Dubh carbóin a tháirgeadh lena mbaineann carbónú substaintí orgánacha amhail olaí, tarraí, iarmhair scoilteora agus driogtha ag a bhfuil acmhainneacht táirgeachta a sháraíonn 50 tona in aghaidh an lae

Dé-ocsaíd charbóin’

| (vii) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an cheathrú ró is fiche:






  ‘Táirgeadh hidrigine (H2) agus gás sintéise a tháirgeadh ag a bhfuil acmhainneacht táirgeachta a sháraíonn 5 thona in aghaidh an lae | Dé-ocsaíd charbóin’ |
| --- | --- | --- |

(vii)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an cheathrú ró is fiche:

‘Táirgeadh hidrigine (H2) agus gás sintéise a tháirgeadh ag a bhfuil acmhainneacht táirgeachta a sháraíonn 5 thona in aghaidh an lae

Dé-ocsaíd charbóin’

;

| (viii) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an seachtú ró is fiche:






  ‘Gáis ceaptha teasa a iompar le haghaidh stóráil gheolaíoch i láithreán stórála atá ceadaithe faoi Threoir 2009/31/CE, seachas na hastaíochtaí sin a chumhdaítear le gníomhaíocht eile faoin Treoir seo | Dé-ocsaíd charbóin’ |
| --- | --- | --- |

(viii)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an seachtú ró is fiche:

‘Gáis ceaptha teasa a iompar le haghaidh stóráil gheolaíoch i láithreán stórála atá ceadaithe faoi Threoir 2009/31/CE, seachas na hastaíochtaí sin a chumhdaítear le gníomhaíocht eile faoin Treoir seo

Dé-ocsaíd charbóin’

;

| (ix) | cuirtear an ró seo a leanas isteach tar éis an ró dheireanaigh nua, agus líne dheighilte eatarthu:






  ‘Muiriompar
  Gníomhaíochtaí muiriompair a chumhdaítear le Rialachán (AE) 2015/757 cé is moite de na gníomhaíochtaí muiriompair a chumhdaítear le hAirteagal 2(1a) agus, go dtí an 31 Nollaig 2026, le hAirteagal 2(1b) den Rialachán sin | Dé-ocsaíd charbóin
  Ón 1 Eanáir 2026, meatán agus ocsaíd nítriúil’ |
| --- | --- | --- |

(ix)

cuirtear an ró seo a leanas isteach tar éis an ró dheireanaigh nua, agus líne dheighilte eatarthu:

‘Muiriompar

Gníomhaíochtaí muiriompair a chumhdaítear le Rialachán (AE) 2015/757 cé is moite de na gníomhaíochtaí muiriompair a chumhdaítear le hAirteagal 2(1a) agus, go dtí an 31 Nollaig 2026, le hAirteagal 2(1b) den Rialachán sin

Dé-ocsaíd charbóin

Ón 1 Eanáir 2026, meatán agus ocsaíd nítriúil’

;

| (2) | Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Iarscríbhinn IIb a ghabhann le Treoir 2003/87/CE:


  ‘IARSCRÍBHINN IIb
  CUID A
  DÁILEADH CISTÍ ÓN gCISTE DON NUACHÓIRIÚ A CHOMHFHREAGRAÍONN D’AIRTEAGAL 10(1), AN TRÍÚ FOMHÍR | Sciar |
| --- | --- | --- |
| An Bhulgáir | 5,84  % |
| An tSeicia | 15,59  % |
| An Eastóin | 2,78  % |
| An Chróit | 3,14  % |
| An Laitvia | 1,44  % |
| An Liotuáin | 2,57  % |
| An Ungáir | 7,12  % |
| An Pholainn | 43,41  % |
| An Rómáin | 11,98  % |
| An tSlóvaic | 6,13  % |

(2)

Cuirtear an méid seo a leanas in ionad Iarscríbhinn IIb a ghabhann le Treoir 2003/87/CE:

‘IARSCRÍBHINN IIb

CUID A

DÁILEADH CISTÍ ÓN gCISTE DON NUACHÓIRIÚ A CHOMHFHREAGRAÍONN D’AIRTEAGAL 10(1), AN TRÍÚ FOMHÍR

Sciar

An Bhulgáir

5,84  %

An tSeicia

15,59  %

An Eastóin

2,78  %

An Chróit

3,14  %

An Laitvia

1,44  %

An Liotuáin

2,57  %

An Ungáir

7,12  %

An Pholainn

43,41  %

An Rómáin

11,98  %

An tSlóvaic

6,13  %

CUID B

DÁILEADH CISTÍ ÓN gCISTE DON NUACHÓIRIÚ A CHOMHFHREAGRAÍONN D’AIRTEAGAL 10(1), AN CEATHRÚ FOMHÍR

| | Sciar |
| --- | --- |
| An Bhulgáir | 4,9  % |
| An tSeicia | 12,6  % |
| An Eastóin | 2,1  % |
| An Ghréig | 10,1  % |
| An Chróit | 2,3  % |
| An Laitvia | 1,0  % |
| An Liotuáin | 1,9  % |
| An Ungáir | 5,8  % |
| An Pholainn | 34,2  % |
| An Phortaingéil | 8,6  % |
| An Rómáin | 9,7  % |
| An tSlóvaic | 4,8  % |
| An tSlóivéin | 2,0  % |

Sciar

An Bhulgáir

4,9  %

An tSeicia

12,6  %

An Eastóin

2,1  %

An Ghréig

10,1  %

An Chróit

2,3  %

An Laitvia

1,0  %

An Liotuáin

1,9  %

An Ungáir

5,8  %

An Pholainn

34,2  %

An Phortaingéil

8,6  %

An Rómáin

9,7  %

An tSlóvaic

4,8  %

An tSlóivéin

2,0  %

| (3) | Cuirtear na hIarscríbhinní seo a leanas isteach mar Iarscríbhinní III agus IIIa a ghabhann le Treoir 2003/87/CE:


  ‘IARSCRÍBHINN III
  GNÍOMHAÍOCHT ATÁ CUMHDAITHE LE CAIBIDIL Iva






  Gníomhaíocht | Gáis ceaptha teasa |
| --- | --- | --- |
| Breoslaí a caoileadh lena dtomhailt a úsáidtear le haghaidh dócháin in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise. Ní áireofar leis an ngníomhaíocht sin:






  (a) | breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt a úsáidtear sna gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I, ach amháin má úsáidtear iad i gcomhair dócháin agus gáis ceaptha teasa á n-iompar le haghaidh stóráil gheolaíoch mar a leagtar amach sa tábla, ró 27 den Iarscríbhinn sin nó má úsáidtear iad le haghaidh dócháin i suiteálacha a eisiatar faoi Airteagal 27a; |

(3)

Cuirtear na hIarscríbhinní seo a leanas isteach mar Iarscríbhinní III agus IIIa a ghabhann le Treoir 2003/87/CE:

‘IARSCRÍBHINN III

GNÍOMHAÍOCHT ATÁ CUMHDAITHE LE CAIBIDIL Iva

Gníomhaíocht

Gáis ceaptha teasa

Breoslaí a caoileadh lena dtomhailt a úsáidtear le haghaidh dócháin in earnáil na bhfoirgneamh, earnáil an iompair de bhóthar agus earnálacha breise. Ní áireofar leis an ngníomhaíocht sin:

(a)

breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt a úsáidtear sna gníomhaíochtaí a liostaítear in Iarscríbhinn I, ach amháin má úsáidtear iad i gcomhair dócháin agus gáis ceaptha teasa á n-iompar le haghaidh stóráil gheolaíoch mar a leagtar amach sa tábla, ró 27 den Iarscríbhinn sin nó má úsáidtear iad le haghaidh dócháin i suiteálacha a eisiatar faoi Airteagal 27a;

| (b) | breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt arb ionann an fachtóir astaíochta lena n-aghaidh agus nialas; |
| --- | --- |

(b)

breoslaí a scaoileadh lena dtomhailt arb ionann an fachtóir astaíochta lena n-aghaidh agus nialas;

| (c) | dramhaíola guaisí nó cathrach a scaoileadh lena tomhailt a úsáidtear mar bhreosla. |
| --- | --- |

(c)

dramhaíola guaisí nó cathrach a scaoileadh lena tomhailt a úsáidtear mar bhreosla.

Comhfhreagróidh earnáil na bhfoirgneamh agus earnáil an iompair de bhóthar do na foinsí astaíochtaí seo a leanas, atá sainithe i dTreoirlínte 2006 IPCC d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa, agus na leasuithe is gá déanta ar na sainmhínithe sin mar seo a leanas:

| (a) | Comhghiniúint Cumhachta agus Teasa (CHP) (cód catagóire foinse 1A1a ii) agus Gléasraí Teasa (cód catagóire foinse 1A1a iii), sa mhéid go dtáirgeann siad teas le haghaidh catagóirí faoi phointí (c) agus (d) den mhír seo, go díreach nó trí líonraí téimh ceantair; |
| --- | --- |

(a)

Comhghiniúint Cumhachta agus Teasa (CHP) (cód catagóire foinse 1A1a ii) agus Gléasraí Teasa (cód catagóire foinse 1A1a iii), sa mhéid go dtáirgeann siad teas le haghaidh catagóirí faoi phointí (c) agus (d) den mhír seo, go díreach nó trí líonraí téimh ceantair;

Dé-ocsaíd charbóin

| (b) | Iompar de Bhóthar (cód catagóire foinse 1A3b), seachas feithiclí talmhaíochta a úsáid ar bhóithre pábháilte; |
| --- | --- |

(b)

Iompar de Bhóthar (cód catagóire foinse 1A3b), seachas feithiclí talmhaíochta a úsáid ar bhóithre pábháilte;

| (c) | Tráchtáil / Institiúideach (cód catagóire foinse 1A4a); |
| --- | --- |

(c)

Tráchtáil / Institiúideach (cód catagóire foinse 1A4a);

| (d) | Cónaitheach (cód catagóire foinse 1A4b). |
| --- | --- |

(d)

Cónaitheach (cód catagóire foinse 1A4b).

Comhfhreagróidh earnálacha breise do na foinsí astaíochtaí seo a leanas, atá sainithe i dTreoirlínte 2006 IPCC d’Fhardail Náisiúnta Gás Ceaptha Teasa:

| (a) | Tionscail Fuinnimh (cód catagóire foinse 1A1), cé is moite de na catagóirí a shainmhínítear faoin dara mír, pointe (a), den Iarscríbhinn seo; |
| --- | --- |

(a)

Tionscail Fuinnimh (cód catagóire foinse 1A1), cé is moite de na catagóirí a shainmhínítear faoin dara mír, pointe (a), den Iarscríbhinn seo;

| (b) | Tionscail Mhonaraíochta agus Foirgníocht (cód catagóire foinse 1A2). |
| --- | --- |

(b)

Tionscail Mhonaraíochta agus Foirgníocht (cód catagóire foinse 1A2).

IARSCRÍBHINN IIIa

COIGEARTÚ AR AN bhFACHTÓIR LAGHDAITHE LÍNIGH I gCOMHRÉIR LE hAIRTEAGAL 30c(2)

1.

Má bhíonn na meánastaíochtaí arna dtuairisciú faoi Chaibidil IVa le haghaidh na mblianta 2024 go 2026 níos mó ná 2 % níos airde i gcomparáid le luach chainníocht 2025 a shainmhínítear i gcomhréir le hAirteagal 30c(1), agus mura mbíonn na difríochtaí sin ann i ngeall ar an difríocht de níos lú ná 5 % atá idir na hastaíochtaí atá tuairiscithe faoi Chaibidil IVa agus sonraí fardail maidir le hastaíochtaí gás ceaptha teasa an Aontais in 2025 ó chatagóirí foinse UNFCCC le haghaidh na n-earnálacha atá cumhdaithe faoi Chaibidil IVa, déanfar an fachtóir laghdaithe línigh a ríomh tríd an bhfachtóir laghdaithe línigh dá dtagraítear in Airteagal 30c(1) a choigeartú.

2.

| LRFadj = 100%* [MRV[2024-2026] – (ESR[2024] - 6* LRF[2024]* ESR[2024])]/ (5* MRV[2024-2026]), i gcás an mhéid seo a leanas: |
| --- |

LRFadj = 100%* [MRV[2024-2026] – (ESR[2024] - 6* LRF[2024]* ESR[2024])]/ (5* MRV[2024-2026]), i gcás an mhéid seo a leanas:

| Is é LRFadj an fachtóir laghdaithe línigh coigeartaithe; |
| --- |

Is é LRFadj an fachtóir laghdaithe línigh coigeartaithe;

| Is é MRV[2024-2026] meán na n-astaíochtaí fíoraithe faoi Chaibidil IVa le haghaidh na mblianta 2024 go 2026; |
| --- |

Is é MRV[2024-2026] meán na n-astaíochtaí fíoraithe faoi Chaibidil IVa le haghaidh na mblianta 2024 go 2026;

| Is é ESR[2024] luach astaíochtaí 2024 arna chinneadh i gcomhréir le hAirteagal 30c(1) le haghaidh na n-earnálacha atá cumhdaithe faoi Chaibidil IVa; |
| --- |

Is é ESR[2024] luach astaíochtaí 2024 arna chinneadh i gcomhréir le hAirteagal 30c(1) le haghaidh na n-earnálacha atá cumhdaithe faoi Chaibidil IVa;

| Is é LRF[2024] an fachtóir laghdaithe línigh dá dtagraítear in Airteagal 30c(1). |
| --- |

Is é LRF[2024] an fachtóir laghdaithe línigh dá dtagraítear in Airteagal 30c(1).

| (4) | Leasaítear Iarscríbhinn IV a ghabhann le Treoir 2003/87/CE mar a leanas:






  (a) | i gCuid A, leasaítear an mhír ‘Ríomh’ mar a leanas:






  (i) | sa tríú mír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na habairte deireanaí ‘Nialas a bheidh san fhachtóir astaíochta le haghaidh bithmhaise.’:

  ‘Nialas a bheidh san fhachtóir astaíochta i gcomhair bithmhais lena gcomhlíontar na critéir inbhuanaitheachta agus na critéir laghdaithe astaíochtaí gás ceaptha teasa i gcomhair úsáid bithmhaise a bhunaítear le Treoir (AE) 2018/2001, agus aon choigeartú is gá chun an Treoir seo a chur chun feidhme ann, mar atá leagtha amach sna gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14 den Treoir seo.’; |
| --- | --- | --- | --- |

(4)

Leasaítear Iarscríbhinn IV a ghabhann le Treoir 2003/87/CE mar a leanas:

(a)

i gCuid A, leasaítear an mhír ‘Ríomh’ mar a leanas:

(i)

sa tríú mír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na habairte deireanaí ‘Nialas a bheidh san fhachtóir astaíochta le haghaidh bithmhaise.’:

‘Nialas a bheidh san fhachtóir astaíochta i gcomhair bithmhais lena gcomhlíontar na critéir inbhuanaitheachta agus na critéir laghdaithe astaíochtaí gás ceaptha teasa i gcomhair úsáid bithmhaise a bhunaítear le Treoir (AE) 2018/2001, agus aon choigeartú is gá chun an Treoir seo a chur chun feidhme ann, mar atá leagtha amach sna gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14 den Treoir seo.’;

| (ii) | cuirtear an méid seo a leanas in ionad an cúigiú mír:

  ‘Bainfear úsáid as fachtóirí ocsaídiúcháin réamhshocraithe arna bhforbairt de bhun Threoir 2010/75/AE mura rud é go bhféadfaidh an t-oibreoir a léiriú gur cruinne iad fachtóirí a bhaineann go sonrach le gníomhaíochtaí.’; |
| --- | --- |

(ii)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad an cúigiú mír:

‘Bainfear úsáid as fachtóirí ocsaídiúcháin réamhshocraithe arna bhforbairt de bhun Threoir 2010/75/AE mura rud é go bhféadfaidh an t-oibreoir a léiriú gur cruinne iad fachtóirí a bhaineann go sonrach le gníomhaíochtaí.’;

| (b) | i gCuid B, an mhír dar teideal ‘Faireachán ar astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin’, an ceathrú mír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na habairte deireanaí, ‘Nialas a bheidh san fhachtóir astaíochta i gcomhair bithmhaise.’:

  ‘Nialas a bheidh san fhachtóir astaíochta i gcomhair bithmhais lena gcomhlíontar na critéir inbhuanaitheachta agus na critéir laghdaithe astaíochtaí gás ceaptha teasa i gcomhair úsáid bithmhaise a bhunaítear le Treoir (AE) 2018/2001, agus aon choigeartú is gá chun an Treoir seo a chur chun feidhme ann, mar atá leagtha amach sna gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14 den Treoir seo.’; |
| --- | --- |

(b)

i gCuid B, an mhír dar teideal ‘Faireachán ar astaíochtaí dé-ocsaíde carbóin’, an ceathrú mír, cuirtear an méid seo a leanas in ionad na habairte deireanaí, ‘Nialas a bheidh san fhachtóir astaíochta i gcomhair bithmhaise.’:

‘Nialas a bheidh san fhachtóir astaíochta i gcomhair bithmhais lena gcomhlíontar na critéir inbhuanaitheachta agus na critéir laghdaithe astaíochtaí gás ceaptha teasa i gcomhair úsáid bithmhaise a bhunaítear le Treoir (AE) 2018/2001, agus aon choigeartú is gá chun an Treoir seo a chur chun feidhme ann, mar atá leagtha amach sna gníomhartha cur chun feidhme dá dtagraítear in Airteagal 14 den Treoir seo.’;

| (c) | cuirtear an chuid seo a leanas léi:

  ‘CUID C

  Faireachán agus tuairisciú ar astaíochtaí a chomhfhreagraíonn don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III

  Faireachán a dhéanamh ar astaíochtaí
  Déanfar faireachán ar na hastaíochtaí trí ríomh a dhéanamh.
  Ríomh
  Déanfar astaíochtaí a ríomh ag úsáid na foirmle seo a leanas:
  Breosla a scaoiltear lena thomhailt × fachtóir astaíochta
  Áireofar le breosla a scaoiltear lena thomhailt an méid breosla arna scaoileadh ag an eintiteas rialáilte lena thomhailt.
  Úsáidfear fachtóirí réamhshocraithe i gcomhair astaíochtaí IPCC, arna dtógáil ó Threoirlínte Fardail IPCC 2006 nó ó nuashonruithe ina dhiaidh sin ar na Treoirlínte sin, murar cruinne iad fachtóirí astaíochta a bhaineann go sonrach le breosla arna sainaithint ag saotharlanna creidiúnaithe neamhspleácha agus iad ag baint úsáide as modhanna anailíseacha a bhfuil glacadh leo.
  Déanfar ríomh ar leithligh i ndáil le gach eintiteas rialáilte, agus i ndáil le gach breosla.
  Tuairisciú ar astaíochtaí
  Cuirfidh gach eintiteas rialáilte an fhaisnéis seo a leanas san áireamh ina thuarascáil:






  A. | Sonraí lena sainaithnítear an t-eintiteas rialáilte, lena n-áirítear:






  — | ainm an eintitis rialáilte; |
| --- | --- | --- | --- |

(c)

cuirtear an chuid seo a leanas léi:

‘CUID C

Faireachán agus tuairisciú ar astaíochtaí a chomhfhreagraíonn don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III

Faireachán agus tuairisciú ar astaíochtaí a chomhfhreagraíonn don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III

Faireachán a dhéanamh ar astaíochtaí

Déanfar faireachán ar na hastaíochtaí trí ríomh a dhéanamh.

Ríomh

Déanfar astaíochtaí a ríomh ag úsáid na foirmle seo a leanas:

Breosla a scaoiltear lena thomhailt × fachtóir astaíochta

Áireofar le breosla a scaoiltear lena thomhailt an méid breosla arna scaoileadh ag an eintiteas rialáilte lena thomhailt.

Úsáidfear fachtóirí réamhshocraithe i gcomhair astaíochtaí IPCC, arna dtógáil ó Threoirlínte Fardail IPCC 2006 nó ó nuashonruithe ina dhiaidh sin ar na Treoirlínte sin, murar cruinne iad fachtóirí astaíochta a bhaineann go sonrach le breosla arna sainaithint ag saotharlanna creidiúnaithe neamhspleácha agus iad ag baint úsáide as modhanna anailíseacha a bhfuil glacadh leo.

Déanfar ríomh ar leithligh i ndáil le gach eintiteas rialáilte, agus i ndáil le gach breosla.

Tuairisciú ar astaíochtaí

Cuirfidh gach eintiteas rialáilte an fhaisnéis seo a leanas san áireamh ina thuarascáil:

A.

Sonraí lena sainaithnítear an t-eintiteas rialáilte, lena n-áirítear:

—

ainm an eintitis rialáilte;

| — | a sheoladh, lena n-áirítear cód poist agus tír; |
| --- | --- |

—

a sheoladh, lena n-áirítear cód poist agus tír;

| — | cineál na mbreoslaí a scaoileann sé lena dtomhailt agus a chuid gníomhaíochtaí trína scaoileann sé na breoslaí lena dtomhailt, lena n-áirítear an teicneolaíocht a úsáidtear; |
| --- | --- |

—

cineál na mbreoslaí a scaoileann sé lena dtomhailt agus a chuid gníomhaíochtaí trína scaoileann sé na breoslaí lena dtomhailt, lena n-áirítear an teicneolaíocht a úsáidtear;

| — | seoladh agus sonraí teileafóin, facs agus ríomhphoist le haghaidh teagmhálaí; agus |
| --- | --- |

—

seoladh agus sonraí teileafóin, facs agus ríomhphoist le haghaidh teagmhálaí; agus

| — | ainm úinéir an eintitis rialáilte, agus ainm aon mháthairghnóthais. |
| --- | --- |

—

ainm úinéir an eintitis rialáilte, agus ainm aon mháthairghnóthais.

| B. | Maidir le gach cineál breosla a scaoiltear lena thomhailt agus a úsáidtear i gcomhair dócháin sna hearnálacha dá dtagraítear in Iarscríbhinn III, dá ndéantar astaíochtaí a ríomh:






  — | cainníocht an bhreosla a scaoiltear lena thomhailt; |
| --- | --- | --- |

B.

Maidir le gach cineál breosla a scaoiltear lena thomhailt agus a úsáidtear i gcomhair dócháin sna hearnálacha dá dtagraítear in Iarscríbhinn III, dá ndéantar astaíochtaí a ríomh:

—

cainníocht an bhreosla a scaoiltear lena thomhailt;

| — | fachtóirí astaíochta; |
| --- | --- |

—

fachtóirí astaíochta;

| — | astaíochtaí iomlána; |
| --- | --- |

—

astaíochtaí iomlána;

| — | úsáid nó úsáidí deiridh an bhreosla a scaoiltear lena thomhailt; agus |
| --- | --- |

—

úsáid nó úsáidí deiridh an bhreosla a scaoiltear lena thomhailt; agus

| — | éiginnteacht. |
| --- | --- |

—

éiginnteacht.

Déanfaidh na Ballstáit bearta chun ceanglais tuairiscithe a chomhordú le haon cheanglas tuairiscithe atá ann cheana chun an t-ualach tuairiscithe ar ghnóthais a laghdú.’;

| (5) | In Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2003/87/CE cuirtear an chuid seo a leanas léi:

  ‘CUID C

  Fíorú astaíochtaí a chomhfhreagraíonn don ghníomhaíocht dá dtagraítear in IARSCRÍBHINN III

  Prionsabail Ghinearálta








  1. | Beidh astaíochtaí a chomhfhreagraíonn don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III faoi réir fíorú. |
| --- | --- | --- |

(5)

In Iarscríbhinn V a ghabhann le Treoir 2003/87/CE cuirtear an chuid seo a leanas léi:

‘CUID C

Fíorú astaíochtaí a chomhfhreagraíonn don ghníomhaíocht dá dtagraítear in IARSCRÍBHINN III

Fíorú astaíochtaí a chomhfhreagraíonn don ghníomhaíocht dá dtagraítear in IARSCRÍBHINN III

Prionsabail Ghinearálta

1.

Beidh astaíochtaí a chomhfhreagraíonn don ghníomhaíocht dá dtagraítear in Iarscríbhinn III faoi réir fíorú.

| 2. | Áireofar leis an bpróiseas fíorúcháin breithniú ar an tuarascáil de bhun Airteagal 14(3) agus ar fhaireachán le linn na bliana roimhe sin. Leis sin, tabharfar aghaidh ar iontaofacht, inchreidteacht agus cruinneas córas faireacháin agus na sonraí agus na faisnéise tuairiscithe a bhaineann le hastaíochtaí, go háirithe:






  (a) | na breoslaí tuairiscithe a scaoiltear lena dtomhailt agus ríomhanna gaolmhara; |
| --- | --- | --- |

2.

Áireofar leis an bpróiseas fíorúcháin breithniú ar an tuarascáil de bhun Airteagal 14(3) agus ar fhaireachán le linn na bliana roimhe sin. Leis sin, tabharfar aghaidh ar iontaofacht, inchreidteacht agus cruinneas córas faireacháin agus na sonraí agus na faisnéise tuairiscithe a bhaineann le hastaíochtaí, go háirithe:

(a)

na breoslaí tuairiscithe a scaoiltear lena dtomhailt agus ríomhanna gaolmhara;

| (b) | rogha agus úsáid fachtóirí astaíochta; |
| --- | --- |

(b)

rogha agus úsáid fachtóirí astaíochta;

| (c) | na ríomhanna as a n-eascraíonn cinneadh i leith na n-astaíochtaí iomlána. |
| --- | --- |

(c)

na ríomhanna as a n-eascraíonn cinneadh i leith na n-astaíochtaí iomlána.

| 3. | Ní fhéadfar astaíochtaí tuairiscithe a bhailíochtú ach amháin má cheadaíonn sonraí agus faisnéis iontaofa agus inchreidte go ndéanfar cinneadh i leith na n-astaíochtaí le hardleibhéal deimhneachta. Éilíonn ardleibhéal deimhneachta go dtaispeánfaidh an t-eintiteas rialáilte:






  (a) | nach bhfuil aon neamhréireacht sna sonraí tuairiscithe; |
| --- | --- | --- |

3.

Ní fhéadfar astaíochtaí tuairiscithe a bhailíochtú ach amháin má cheadaíonn sonraí agus faisnéis iontaofa agus inchreidte go ndéanfar cinneadh i leith na n-astaíochtaí le hardleibhéal deimhneachta. Éilíonn ardleibhéal deimhneachta go dtaispeánfaidh an t-eintiteas rialáilte:

(a)

nach bhfuil aon neamhréireacht sna sonraí tuairiscithe;

| (b) | gur bailíodh na sonraí i gcomhréir leis na caighdeáin eolaíochta is infheidhme; agus |
| --- | --- |

(b)

gur bailíodh na sonraí i gcomhréir leis na caighdeáin eolaíochta is infheidhme; agus

| (c) | go bhfuil taifid ábhartha an eintitis rialáilte iomlán agus comhsheasmhach. |
| --- | --- |

(c)

go bhfuil taifid ábhartha an eintitis rialáilte iomlán agus comhsheasmhach.

| 4. | Tabharfar rochtain don fhíoraitheoir ar na láithreáin agus an fhaisnéis uile i ndáil le hábhar an fhíorúcháin. |
| --- | --- |

4.

Tabharfar rochtain don fhíoraitheoir ar na láithreáin agus an fhaisnéis uile i ndáil le hábhar an fhíorúcháin.

| 5. | Déanfaidh an fíoraitheoir breithniú maidir le cibé an bhfuil an t-eintiteas rialáilte cláraithe faoi scéim an Aontais um bainistíocht agus iniúchadh comhshaoil (EMAS).
  Modheolaíocht
  Anailís straitéiseach |
| --- | --- |

5.

Déanfaidh an fíoraitheoir breithniú maidir le cibé an bhfuil an t-eintiteas rialáilte cláraithe faoi scéim an Aontais um bainistíocht agus iniúchadh comhshaoil (EMAS).

Modheolaíocht

Anailís straitéiseach

| 6. | Bunófar an fíorúchán ar anailís straitéiseach ar chainníochtaí go léir na mbreoslaí arna scaoileadh ag an eintiteas rialáilte lena dtomhailt. Leis sin, éilítear ar an bhfíoraitheoir forbhreathnú a bheith aige ar na gníomhaíochtaí ar fad trína bhfuil na breoslaí á scaoileadh lena dtomhailt ag an eintiteas rialáilte agus a thábhachtaí atá siad d’astaíochtaí.
  Anailís ar phróisis |
| --- | --- |

6.

Bunófar an fíorúchán ar anailís straitéiseach ar chainníochtaí go léir na mbreoslaí arna scaoileadh ag an eintiteas rialáilte lena dtomhailt. Leis sin, éilítear ar an bhfíoraitheoir forbhreathnú a bheith aige ar na gníomhaíochtaí ar fad trína bhfuil na breoslaí á scaoileadh lena dtomhailt ag an eintiteas rialáilte agus a thábhachtaí atá siad d’astaíochtaí.

Anailís ar phróisis

| 7. | Déanfar na sonraí agus an fhaisnéis arna tíolacadh a fhíorú ar láithreán an eintitis rialáilte, i gcás inarb iomchuí. Bainfidh an fíoraitheoir úsáid as spotseiceálacha chun iontaofacht na sonraí agus na faisnéise tuairiscithe a chinneadh.
  Anailís riosca |
| --- | --- |

7.

Déanfar na sonraí agus an fhaisnéis arna tíolacadh a fhíorú ar láithreán an eintitis rialáilte, i gcás inarb iomchuí. Bainfidh an fíoraitheoir úsáid as spotseiceálacha chun iontaofacht na sonraí agus na faisnéise tuairiscithe a chinneadh.

Anailís riosca

| 8. | Tíolacfaidh an fíoraitheoir na modhanna uile trína scaoileann an t-eintiteas rialáilte na breoslaí lena dtomhailt i gcomhair meastóireacht maidir le hiontaofacht sonraí gach foinse a chuireann le hastaíochtaí iomlána an eintitis rialáilte. |
| --- | --- |

8.

Tíolacfaidh an fíoraitheoir na modhanna uile trína scaoileann an t-eintiteas rialáilte na breoslaí lena dtomhailt i gcomhair meastóireacht maidir le hiontaofacht sonraí gach foinse a chuireann le hastaíochtaí iomlána an eintitis rialáilte.

| 9. | Ar bhonn na hanailíse sin, déanfaidh an fíoraitheoir aon ghné a bhfuil ardriosca earráide ag gabháil léi a shainaithint go sainráite, mar aon le gnéithe eile den nós imeachta faireacháin agus tuairiscithe ar dóigh go mbeidh earráidí de thoradh orthu agus na hastaíochtaí foriomlána á gcinneadh. Áirítear leis sin go háirithe na ríomhanna is gá chun leibhéal na n-astaíochtaí ó gach foinse aonair a chinneadh. Tabharfar aird ar leith ar na foinsí sin a bhfuil ardriosca earráide ag baint leo agus ar na gnéithe thuasluaite den nós imeachta faireacháin. |
| --- | --- |

9.

Ar bhonn na hanailíse sin, déanfaidh an fíoraitheoir aon ghné a bhfuil ardriosca earráide ag gabháil léi a shainaithint go sainráite, mar aon le gnéithe eile den nós imeachta faireacháin agus tuairiscithe ar dóigh go mbeidh earráidí de thoradh orthu agus na hastaíochtaí foriomlána á gcinneadh. Áirítear leis sin go háirithe na ríomhanna is gá chun leibhéal na n-astaíochtaí ó gach foinse aonair a chinneadh. Tabharfar aird ar leith ar na foinsí sin a bhfuil ardriosca earráide ag baint leo agus ar na gnéithe thuasluaite den nós imeachta faireacháin.

| 10. | Cuirfidh an fíoraitheoir aon mhodh rialaithe rioscaí éifeachtach arna chur i bhfeidhm ag an eintiteas rialáilte san áireamh d’fhonn an méid éiginnteachta a íoslaghdú.
  Tuarascáil |
| --- | --- |

10.

Cuirfidh an fíoraitheoir aon mhodh rialaithe rioscaí éifeachtach arna chur i bhfeidhm ag an eintiteas rialáilte san áireamh d’fhonn an méid éiginnteachta a íoslaghdú.

Tuarascáil

| 11. | Ullmhóidh an fíoraitheoir tuarascáil maidir leis an bpróiseas bailíochtaithe agus luafaidh sé cibé an bhfuil an tuarascáil de bhun Airteagal 14(3) sásúil. Sa tuarascáil sin, sonrófar na saincheisteanna uile is iomchuí maidir leis an obair a rinneadh. Féadfar ráiteas a dhéanamh ina sonrófar go bhfuil an tuarascáil de bhun Airteagal 14(3) sásúil más rud é, i dtuairim an fhíoraitheora, nach bhfuil míráiteas ábhartha tugtha maidir leis na hastaíochtaí iomlána.
  Íoscheanglas inniúlachta don fhíoraitheoir |
| --- | --- |

11.

Ullmhóidh an fíoraitheoir tuarascáil maidir leis an bpróiseas bailíochtaithe agus luafaidh sé cibé an bhfuil an tuarascáil de bhun Airteagal 14(3) sásúil. Sa tuarascáil sin, sonrófar na saincheisteanna uile is iomchuí maidir leis an obair a rinneadh. Féadfar ráiteas a dhéanamh ina sonrófar go bhfuil an tuarascáil de bhun Airteagal 14(3) sásúil más rud é, i dtuairim an fhíoraitheora, nach bhfuil míráiteas ábhartha tugtha maidir leis na hastaíochtaí iomlána.

Íoscheanglas inniúlachta don fhíoraitheoir

| 12. | Beidh an fíoraitheoir neamhspleách ón eintiteas rialáilte, déanfaidh sé a chuid nó a cuid gníomhaíochtaí ar bhealach fónta, oibiachtúil agus proifisiúnta, agus beidh tuiscint aige nó aici ar na nithe seo a leanas:






  (a) | forálacha na Treorach seo, mar aon le caighdeáin agus treoraíocht ábhartha arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhun Airteagal 14(1); |
| --- | --- | --- |

12.

Beidh an fíoraitheoir neamhspleách ón eintiteas rialáilte, déanfaidh sé a chuid nó a cuid gníomhaíochtaí ar bhealach fónta, oibiachtúil agus proifisiúnta, agus beidh tuiscint aige nó aici ar na nithe seo a leanas:

(a)

forálacha na Treorach seo, mar aon le caighdeáin agus treoraíocht ábhartha arna nglacadh ag an gCoimisiún de bhun Airteagal 14(1);

| (b) | na ceanglais reachtacha, rialála, agus riaracháin is iomchuí maidir leis na gníomhaíochtaí atá á bhfíorú; agus |
| --- | --- |

(b)

na ceanglais reachtacha, rialála, agus riaracháin is iomchuí maidir leis na gníomhaíochtaí atá á bhfíorú; agus

| (c) | giniúint na faisnéise uile a bhaineann leis na bealaí go léir trína scaoileann an t-eintiteas rialáilte na breoslaí lena dtomhailt, go háirithe maidir le sonraí a bhailiú, a thomhas, a ríomh agus a thuairisciú.’. |
| --- | --- |

(c)

giniúint na faisnéise uile a bhaineann leis na bealaí go léir trína scaoileann an t-eintiteas rialáilte na breoslaí lena dtomhailt, go háirithe maidir le sonraí a bhailiú, a thomhas, a ríomh agus a thuairisciú.’.

---