# Publicatieblad C 87/2009

| | ISSN 1725-2474
  doi:10.3000/17252474.C_2009.087.nld |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 87 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 52e jaargang16 april 2009 |

ISSN 1725-2474

doi:10.3000/17252474.C_2009.087.nld

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 87

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

52e jaargang16 april 2009

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | IV   Informatie |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2009/C 087/01 | Wisselkoersen van de euro | 1 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2009/C 087/02 | Mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van Richtlijn 88/378/EEG van de Raad van 3 mei 1988 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de veiligheid van speelgoedBekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de Richtlijn
   (
  1
  ) | 2 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2009/C 087/01

Wisselkoersen van de euro

1

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2009/C 087/02

Mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van Richtlijn 88/378/EEG van de Raad van 3 mei 1988 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de veiligheid van speelgoedBekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de Richtlijn
   (
  1
  )

Bekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de Richtlijn

1

2

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Commissie |
| 2009/C 087/03 | Staatssteun — Nederland Steunmaatregel nr. C 45/2008 (ex NN 97/2005) — Steun ten behoeve van Farm Dairy Flevoland Uitnodiging om, overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG — Verdrag, opmerkingen te maken | 5 |
| 2009/C 087/04 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5403 — Lufthansa/British Midland) (
  1
  ) | 12 |
| 2009/C 087/05 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5479 — LONZA/TEVA/JV) (
  1
  ) | 13 |
| | ANDERE BESLUITEN |
| | Commissie |
| 2009/C 087/06 | Bekendmaking van een wijzigingsaanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad, inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen | 14 |
| 2009/C 087/07 | Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) Nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen | 20 |

V   Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

2009/C 087/03

Staatssteun — Nederland Steunmaatregel nr. C 45/2008 (ex NN 97/2005) — Steun ten behoeve van Farm Dairy Flevoland Uitnodiging om, overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG — Verdrag, opmerkingen te maken

5

2009/C 087/04

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5403 — Lufthansa/British Midland) (
  1
  )

1

12

2009/C 087/05

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5479 — LONZA/TEVA/JV) (
  1
  )

1

13

ANDERE BESLUITEN

Commissie

2009/C 087/06

Bekendmaking van een wijzigingsaanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad, inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

14

2009/C 087/07

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) Nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

20

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 16.4.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 87/1 |
| --- | --- | --- | --- |

16.4.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 87/1

---

Wisselkoersen van de euro (1)

15 april 2009

2009/C 87/01

1 euro =

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,3173 |
| JPY | Japanse yen | 130,70 |
| DKK | Deense kroon | 7,4498 |
| GBP | Pond sterling | 0,88210 |
| SEK | Zweedse kroon | 10,8650 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,5100 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 8,8405 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 26,883 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 290,79 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,7092 |
| PLN | Poolse zloty | 4,3005 |
| RON | Roemeense leu | 4,1935 |
| TRY | Turkse lira | 2,1162 |
| AUD | Australische dollar | 1,8352 |
| CAD | Canadese dollar | 1,6004 |
| HKD | Hongkongse dollar | 10,2094 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 2,2912 |
| SGD | Singaporese dollar | 1,9810 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 757,28 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 12,1509 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 9,0001 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,3767 |
| IDR | Indonesische roepia | 14 351,98 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,7522 |
| PHP | Filipijnse peso | 62,790 |
| RUB | Russische roebel | 44,1005 |
| THB | Thaise baht | 46,758 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,9223 |
| MXN | Mexicaanse peso | 17,4346 |
| INR | Indiase roepie | 65,4370 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,3173

JPY

Japanse yen

130,70

DKK

Deense kroon

7,4498

GBP

Pond sterling

0,88210

SEK

Zweedse kroon

10,8650

CHF

Zwitserse frank

1,5100

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

8,8405

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

26,883

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

290,79

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,7092

PLN

Poolse zloty

4,3005

RON

Roemeense leu

4,1935

TRY

Turkse lira

2,1162

AUD

Australische dollar

1,8352

CAD

Canadese dollar

1,6004

HKD

Hongkongse dollar

10,2094

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

2,2912

SGD

Singaporese dollar

1,9810

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 757,28

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

12,1509

CNY

Chinese yuan renminbi

9,0001

HRK

Kroatische kuna

7,3767

IDR

Indonesische roepia

14 351,98

MYR

Maleisische ringgit

4,7522

PHP

Filipijnse peso

62,790

RUB

Russische roebel

44,1005

THB

Thaise baht

46,758

BRL

Braziliaanse real

2,9223

MXN

Mexicaanse peso

17,4346

INR

Indiase roepie

65,4370

---

(1)  Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 16.4.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 87/2 |
| --- | --- | --- | --- |

16.4.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 87/2

---

Mededeling van de Commissie in het kader van de uitvoering van Richtlijn 88/378/EEG van de Raad van 3 mei 1988 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake de veiligheid van speelgoed

(Voor de EER relevante tekst)

Bekendmaking van titels en referentienummers van geharmoniseerde normen in het kader van de Richtlijn

2009/C 87/02

| ENO (1) | Referentienummer en titel van de norm (en referentiedocument) | Eerste bekendmaking PB | Referentienummer van de vervangen norm | Datum waarop het vermoeden van overeenstemming ten aanzien van de vervangen norm vervalt
  Noot 1 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| CEN | EN 71-1:2005+A6:2008
  Veiligheid van speelgoed — Deel 1: Mechanische en fysische eigenschappen | 16.9.2008 | EN 71-1:2005+A4:2007
  Noot 2.1 | Datum verstreken
  (30.11.2008) |
| Opmerking: „Voor projectielspeelgoed met een zuignap als stootoppervlak dekt het voorschrift in paragraaf 4.17.1 b) betreffende de uitvoering van de trekproef in paragraaf 8.4.2.3 niet het verstikkingsrisico dat dit speelgoed meebrengt” - Beschikking van de Commissie 2007/224/EG van 4 april 2007 (PB L 96 van 11.04.2007, blz. 18). |
| CEN | EN 71-2:2006+A1:2007
  Veiligheid van speelgoed — Deel 2: Brandbaarheid | 16.9.2008 | EN 71-2:2006
  Noot 2.1 | Datum verstreken
  (16.9.2008) |
| CEN | EN 71-3:1994
  Veiligheid van speelgoed — Deel 3: Migratie van bepaalde elementen | 12.10.1995 | EN 71-3:1988
  Noot 2.1 | Datum verstreken
  (30.6.1995) |
| EN 71-3:1994/A1:2000 | 14.9.2001 | Noot 3 | Datum verstreken
  (31.10.2000) |
| EN 71-3:1994/A1:2000/AC:2000 | 8.8.2002 | | |
| EN 71-3:1994/AC:2002 | 15.3.2003 | | |
| CEN | EN 71-4:1990
  Veiligheid van speelgoed — Deel 4: Scheikundedozen | 9.2.1991 | | |
| EN 71-4:1990/A1:1998 | 5.9.1998 | Noot 3 | Datum verstreken
  (31.10.1998) |
| EN 71-4:1990/A2:2003 | 9.12.2003 | Noot 3 | Datum verstreken
  (31.1.2004) |
| EN 71-4:1990/A3:2007 | 4.10.2007 | Noot 3 | Datum verstreken
  (30.11.2007) |
| CEN | EN 71-5:1993
  Veiligheid van speelgoed — Deel 5: Chemisch speelgoed (sets) ander dan scheikundedozen | 1.9.1993 | | |
| EN 71-5:1993/A1:2006 | 31.5.2006 | Noot 3 | Datum verstreken
  (31.7.2006) |
| CEN | EN 71-6:1994
  Veiligheid van speelgoed — Deel 6: Grafisch symbool voor de waarschuwende aanduiding van de leeftijdsgroep | 22.6.1995 | | |
| CEN | EN 71-7:2002
  Veiligheid van speelgoed — Deel 7: Vingerverf — Eisen en beproefmethoden | 15.3.2003 | | |
| CEN | EN 71-8:2003
  Veiligheid van speelgoed — Deel 8: Schommels, glijbanen en soortgelijk speelgoed voor huishoudelijk gebruik binnenshuis en buitenshuis | 9.12.2003 | | |
| EN 71-8:2003/A1:2006 | 26.10.2006 | Noot 3 | Datum verstreken
  (30.11.2006) |
| Cenelec | EN 62115:2005
  Elektrisch speelgoed — Veiligheid IEC 62115:2003 (Gewijzigd) + A1:2004 | 8.3.2006 | EN 50088:1996 + A1:1996 + A2:1997 + A3:2002
  Noot 2.1 | Datum verstreken
  (1.1.2008) |

ENO (1)

Referentienummer en titel van de norm (en referentiedocument)

Eerste bekendmaking PB

Referentienummer van de vervangen norm

Datum waarop het vermoeden van overeenstemming ten aanzien van de vervangen norm vervalt

Noot 1

CEN

EN 71-1:2005+A6:2008

Veiligheid van speelgoed — Deel 1: Mechanische en fysische eigenschappen

16.9.2008

EN 71-1:2005+A4:2007

Noot 2.1

Datum verstreken

(30.11.2008)

Opmerking: „Voor projectielspeelgoed met een zuignap als stootoppervlak dekt het voorschrift in paragraaf 4.17.1 b) betreffende de uitvoering van de trekproef in paragraaf 8.4.2.3 niet het verstikkingsrisico dat dit speelgoed meebrengt” - Beschikking van de Commissie 2007/224/EG van 4 april 2007 (PB L 96 van 11.04.2007, blz. 18).

CEN

EN 71-2:2006+A1:2007

Veiligheid van speelgoed — Deel 2: Brandbaarheid

16.9.2008

EN 71-2:2006

Noot 2.1

Datum verstreken

(16.9.2008)

CEN

EN 71-3:1994

Veiligheid van speelgoed — Deel 3: Migratie van bepaalde elementen

12.10.1995

EN 71-3:1988

Noot 2.1

Datum verstreken

(30.6.1995)

EN 71-3:1994/A1:2000

14.9.2001

Noot 3

Datum verstreken

(31.10.2000)

EN 71-3:1994/A1:2000/AC:2000

8.8.2002

EN 71-3:1994/AC:2002

15.3.2003

CEN

EN 71-4:1990

Veiligheid van speelgoed — Deel 4: Scheikundedozen

9.2.1991

EN 71-4:1990/A1:1998

5.9.1998

Noot 3

Datum verstreken

(31.10.1998)

EN 71-4:1990/A2:2003

9.12.2003

Noot 3

Datum verstreken

(31.1.2004)

EN 71-4:1990/A3:2007

4.10.2007

Noot 3

Datum verstreken

(30.11.2007)

CEN

EN 71-5:1993

Veiligheid van speelgoed — Deel 5: Chemisch speelgoed (sets) ander dan scheikundedozen

1.9.1993

EN 71-5:1993/A1:2006

31.5.2006

Noot 3

Datum verstreken

(31.7.2006)

CEN

EN 71-6:1994

Veiligheid van speelgoed — Deel 6: Grafisch symbool voor de waarschuwende aanduiding van de leeftijdsgroep

22.6.1995

CEN

EN 71-7:2002

Veiligheid van speelgoed — Deel 7: Vingerverf — Eisen en beproefmethoden

15.3.2003

CEN

EN 71-8:2003

Veiligheid van speelgoed — Deel 8: Schommels, glijbanen en soortgelijk speelgoed voor huishoudelijk gebruik binnenshuis en buitenshuis

9.12.2003

EN 71-8:2003/A1:2006

26.10.2006

Noot 3

Datum verstreken

(30.11.2006)

Cenelec

EN 62115:2005

Elektrisch speelgoed — Veiligheid IEC 62115:2003 (Gewijzigd) + A1:2004

8.3.2006

EN 50088:1996 + A1:1996 + A2:1997 + A3:2002

Noot 2.1

Datum verstreken

(1.1.2008)

| Noot 1: | In het algemeen is de datum waarop het vermoeden van overeenstemming ten aanzien van de vervangen norm vervalt, de door de Europese normalisatie-instituten vastgestelde datum van intrekking, maar gebruikers van de norm worden erop gewezen dat dit in bepaalde uitzonderlijke gevallen anders kan zijn. |
| --- | --- |

Noot 1:

In het algemeen is de datum waarop het vermoeden van overeenstemming ten aanzien van de vervangen norm vervalt, de door de Europese normalisatie-instituten vastgestelde datum van intrekking, maar gebruikers van de norm worden erop gewezen dat dit in bepaalde uitzonderlijke gevallen anders kan zijn.

| Noot 2.1: | De nieuwe (of gewijzigde) norm heeft dezelfde werkingssfeer als de vervangen norm. Op de aangegeven datum vervalt het ten aanzien van de vervangen norm bestaande vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn. |
| --- | --- |

Noot 2.1:

De nieuwe (of gewijzigde) norm heeft dezelfde werkingssfeer als de vervangen norm. Op de aangegeven datum vervalt het ten aanzien van de vervangen norm bestaande vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn.

| Noot 2.2: | De nieuwe norm heeft een ruimere werkingssfeer dan de vervangen normen. Op de aangegeven datum vervalt het ten aanzien van de vervangen normen bestaande vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn. |
| --- | --- |

Noot 2.2:

De nieuwe norm heeft een ruimere werkingssfeer dan de vervangen normen. Op de aangegeven datum vervalt het ten aanzien van de vervangen normen bestaande vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn.

| Noot 2.3: | De nieuwe norm heeft een beperktere werkingssfeer dan de vervangen norm. Op de aangegeven datum vervalt het ten aanzien van de (gedeeltelijk) vervangen norm bestaande vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn voor de producten die binnen de werkingssfeer van de nieuwe norm vallen. Het vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn voor producten die binnen de werkingssfeer van de (gedeeltelijk) vervangen norm vallen maar niet binnen de werkingssfeer van de nieuwe norm vallen, blijft bestaan. |
| --- | --- |

Noot 2.3:

De nieuwe norm heeft een beperktere werkingssfeer dan de vervangen norm. Op de aangegeven datum vervalt het ten aanzien van de (gedeeltelijk) vervangen norm bestaande vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn voor de producten die binnen de werkingssfeer van de nieuwe norm vallen. Het vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn voor producten die binnen de werkingssfeer van de (gedeeltelijk) vervangen norm vallen maar niet binnen de werkingssfeer van de nieuwe norm vallen, blijft bestaan.

| Noot 3: | In het geval van wijzigingsbladen is de norm waarnaar verwezen wordt EN CCCCC:YYYY, de voorafgaande wijzigingsbladen, indien die er zijn, en het nieuw genoemde wijzigingsblad. De vervangen norm (kolom 3) bestaat daarom uit EN CCCCC:YYYY en de voorafgaande wijzigingsbladen, indien die er zijn, maar zonder het nieuw genoemde wijzigingsblad. Op genoemde datum eindigt het vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn van de vervangen norm. |
| --- | --- |

Noot 3:

In het geval van wijzigingsbladen is de norm waarnaar verwezen wordt EN CCCCC:YYYY, de voorafgaande wijzigingsbladen, indien die er zijn, en het nieuw genoemde wijzigingsblad. De vervangen norm (kolom 3) bestaat daarom uit EN CCCCC:YYYY en de voorafgaande wijzigingsbladen, indien die er zijn, maar zonder het nieuw genoemde wijzigingsblad. Op genoemde datum eindigt het vermoeden van overeenstemming met de essentiële eisen van de richtlijn van de vervangen norm.

Waarschuwing:

| — | Iedere informatie betreffende de beschikbaarheid van de normen kan verkregen worden ofwel bij de Europese normalisatie-instellingen ofwel bij de nationale normalisatie-instellingen waarvan de lijst een bijlage is bij de Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad 98/34/EG gewijzigd door Richtlijn 98/48/EG. |
| --- | --- |

—

Iedere informatie betreffende de beschikbaarheid van de normen kan verkregen worden ofwel bij de Europese normalisatie-instellingen ofwel bij de nationale normalisatie-instellingen waarvan de lijst een bijlage is bij de Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad 98/34/EG gewijzigd door Richtlijn 98/48/EG.

| — | De publicatie van de referenties in het Publicatieblad van de Europese Unie houdt niet in dat de normen beschikbaar zijn in alle talen van de Gemeenschap. |
| --- | --- |

—

De publicatie van de referenties in het Publicatieblad van de Europese Unie houdt niet in dat de normen beschikbaar zijn in alle talen van de Gemeenschap.

| — | Deze lijst vervangt de vorige lijsten die in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerd werden. De Commissie zal er zorg voor dragen dat de huidige lijst regelmatig wordt bijgewerkt. |
| --- | --- |

—

Deze lijst vervangt de vorige lijsten die in het Publicatieblad van de Europese Unie gepubliceerd werden. De Commissie zal er zorg voor dragen dat de huidige lijst regelmatig wordt bijgewerkt.

| — | Meer informatie kunt u vinden op Europa:
  http://ec.europa.eu/enterprise/newapproach/standardization/harmstds/ |
| --- | --- |

—

Meer informatie kunt u vinden op Europa:

http://ec.europa.eu/enterprise/newapproach/standardization/harmstds/

---

(1)  ENO: Europese Normalisatie Organisatie:

| — | CEN: Avenue Marnix 17, B-1000, Brussel, Tel.+32 2 5500811; fax +32 2 5500819 (http://www.cen.eu) |
| --- | --- |

—

CEN: Avenue Marnix 17, B-1000, Brussel, Tel.+32 2 5500811; fax +32 2 5500819 (http://www.cen.eu)

| — | CENELEC: Avenue Marnix 17, B-1000, Brussel, Tel.+32 2 5196871; fax +32 2 5196919 (http://www.cenelec.org) |
| --- | --- |

—

CENELEC: Avenue Marnix 17, B-1000, Brussel, Tel.+32 2 5196871; fax +32 2 5196919 (http://www.cenelec.org)

| — | ETSI: 650, route des Lucioles, F-06921 Sophia Antipolis, Tel.+33 492 944200; fax +33 493 654716, (http://www.etsi.eu) |
| --- | --- |

—

ETSI: 650, route des Lucioles, F-06921 Sophia Antipolis, Tel.+33 492 944200; fax +33 493 654716, (http://www.etsi.eu)

---

V Bekendmakingen

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

| 16.4.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 87/5 |
| --- | --- | --- | --- |

16.4.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 87/5

---

STAATSSTEUN — NEDERLAND

Steunmaatregel NR. C 45/08 (ex NN 97/05) — Steun ten behoeve van Farm Dairy Flevoland

Uitnodiging om, overeenkomstig artikel 88, lid 2, van het EG — Verdrag, opmerkingen te maken

2009/C 87/03

De Commissie heeft Nederland bij schrijven van 26.11.2008, dat na deze samenvatting in de authentieke taal is weergegeven, in kennis gesteld van haar besluit tot inleiding van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag ten aanzien van de bovengenoemde steunmaatregel.

Belanghebbenden kunnen hun opmerkingen kenbaar maken door deze binnen één maand vanaf de datum van bekendmaking van deze samenvatting en het onderstaande schrijven te zenden aan:

| Europese Commissie |
| --- |
| Directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling |
| Directoraat M. Landbouwwetgeving |
| Eenheid M.2. Mededinging |
| Wetstraat 130 5/94A |
| B-1049 Brussel |
| Fax (32-2) 296 76 72 |

Europese Commissie

Directoraat-generaal Landbouw en plattelandsontwikkeling

Directoraat M. Landbouwwetgeving

Eenheid M.2. Mededinging

Wetstraat 130 5/94A

B-1049 Brussel

Fax (32-2) 296 76 72

Deze opmerkingen zullen ter kennis van Nederland worden gebracht. Wanneer belanghebbenden die opmerkingen maken, hun identiteit vertrouwelijk behandeld willen zien, kunnen zij daartoe schriftelijk een met redenen omkleed verzoek indienen.

SAMENVATTING

1.   PROCEDURE

| 1. | In het kader van het onderzoek van de beknopte informatie die in verband met een verzoek om vrijstelling op grond van Verordening 68/2001 is toegestuurd, is de Commissie geïnformeerd over steun die is of zou zijn verstrekt aan Farm Dairy Flevoland. Bij brief van 29 juni 2004 heeft de Commissie Nederland verzocht om informatie aangaande deze maatregel. |
| --- | --- |

1.

In het kader van het onderzoek van de beknopte informatie die in verband met een verzoek om vrijstelling op grond van Verordening 68/2001 is toegestuurd, is de Commissie geïnformeerd over steun die is of zou zijn verstrekt aan Farm Dairy Flevoland. Bij brief van 29 juni 2004 heeft de Commissie Nederland verzocht om informatie aangaande deze maatregel.

| 2. | De Nederlandse autoriteiten hebben hierop gereageerd bij brief van 28 november 2005, geregistreerd op 29 november 2005. |
| --- | --- |

2.

De Nederlandse autoriteiten hebben hierop gereageerd bij brief van 28 november 2005, geregistreerd op 29 november 2005.

| 3. | Bij brief van 22 mei 2007 heeft de Commissie om aanvullende informatie gevraagd, op welk verzoek Nederland heeft geantwoord bij brief van 22 juni 2007, geregistreerd op 25 juni 2007. |
| --- | --- |

3.

Bij brief van 22 mei 2007 heeft de Commissie om aanvullende informatie gevraagd, op welk verzoek Nederland heeft geantwoord bij brief van 22 juni 2007, geregistreerd op 25 juni 2007.

2.   BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL

| 4. | Op 24 augustus 1998 heeft Farm Dairy een steunaanvraag ingediend op grond van punt 3.3 van het enig programmeringsdocument (EPD) van de Provincie Flevoland. De vestiging van deze onderneming zou zowel direct als indirect voor werkgelegenheid in de regio zorgen. Farm Dairy is een bedrijf dat zuivelproducten vervaardigt. |
| --- | --- |

4.

Op 24 augustus 1998 heeft Farm Dairy een steunaanvraag ingediend op grond van punt 3.3 van het enig programmeringsdocument (EPD) van de Provincie Flevoland. De vestiging van deze onderneming zou zowel direct als indirect voor werkgelegenheid in de regio zorgen. Farm Dairy is een bedrijf dat zuivelproducten vervaardigt.

| 5. | Op 23 september 1998 heeft de provincie naar aanleiding van deze steunaanvraag een gunstig advies afgegeven en vervolgens heeft zij een verzoek om medefinanciering ingediend bij het Nederlandse ministerie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), dat hiermee heeft ingestemd. |
| --- | --- |

5.

Op 23 september 1998 heeft de provincie naar aanleiding van deze steunaanvraag een gunstig advies afgegeven en vervolgens heeft zij een verzoek om medefinanciering ingediend bij het Nederlandse ministerie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), dat hiermee heeft ingestemd.

| 6. | Naar aanleiding van dit standpunt van het ministerie van LNV heeft de Provincie besloten een subsidie van in totaal 1 575 miljoen gulden (zijnde 715 909 euro) aan Farm Dairy te verlenen. De Provincie heeft Farm Dairy op 3 maart 1999 meegedeeld dat zij voornemens was deze subsidie te verstrekken. De subsidie zou gefinancierd worden door middel van bijdragen uit het EOGFL, van de rijksoverheid en de Provincie. |
| --- | --- |

6.

Naar aanleiding van dit standpunt van het ministerie van LNV heeft de Provincie besloten een subsidie van in totaal 1 575 miljoen gulden (zijnde 715 909 euro) aan Farm Dairy te verlenen. De Provincie heeft Farm Dairy op 3 maart 1999 meegedeeld dat zij voornemens was deze subsidie te verstrekken. De subsidie zou gefinancierd worden door middel van bijdragen uit het EOGFL, van de rijksoverheid en de Provincie.

| 7. | Naar aanleiding van aanwijzingen van de Europese Commissie dat steunverlening aan een zuivelfabriek niet zou worden toegestaan, heeft het ministerie van LNV besloten dat geen overheidsfinanciering zou plaatsvinden, waarvan zij de Provincie bij brief van 14 september 1999 op de hoogte heeft gesteld. |
| --- | --- |

7.

Naar aanleiding van aanwijzingen van de Europese Commissie dat steunverlening aan een zuivelfabriek niet zou worden toegestaan, heeft het ministerie van LNV besloten dat geen overheidsfinanciering zou plaatsvinden, waarvan zij de Provincie bij brief van 14 september 1999 op de hoogte heeft gesteld.

| 8. | De Commissie heeft naar aanleiding van een door het directoraat-generaal Landbouw uitgevoerde controle besloten dat het project niet via het EPD kon worden gefinancierd, en dat het uit het EOGFL te financieren deel van de steun daarom niet zou worden toegekend. Zij heeft de Provincie bij brief van 25 juni 1999 van dit besluit in kennis gesteld. |
| --- | --- |

8.

De Commissie heeft naar aanleiding van een door het directoraat-generaal Landbouw uitgevoerde controle besloten dat het project niet via het EPD kon worden gefinancierd, en dat het uit het EOGFL te financieren deel van de steun daarom niet zou worden toegekend. Zij heeft de Provincie bij brief van 25 juni 1999 van dit besluit in kennis gesteld.

| 9. | De Provincie heeft niettemin besloten het project te financieren, en wel uitsluitend uit provinciefondsen. Bij brief van 20 november 2000 is Farm Dairy op de hoogte gebracht van de definitieve toekenning van deze subsidie en de betaling daarvan. |
| --- | --- |

9.

De Provincie heeft niettemin besloten het project te financieren, en wel uitsluitend uit provinciefondsen. Bij brief van 20 november 2000 is Farm Dairy op de hoogte gebracht van de definitieve toekenning van deze subsidie en de betaling daarvan.

| 10. | Op 23 februari 2001 heeft er op verzoek van de Provincie Flevoland een informele ontmoeting plaatsgevonden tussen ambtenaren van het DG Landbouw en vertegenwoordigers van de Provincie Flevoland. Tijdens deze bijeenkomst zouden de ambtenaren erop hebben gewezen dat de steun aan Farm Dairy niet verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt en dat die teruggevorderd moest worden, waarbij deze fondsen desnoods in het kader van een ander project konden worden gebruikt. |
| --- | --- |

10.

Op 23 februari 2001 heeft er op verzoek van de Provincie Flevoland een informele ontmoeting plaatsgevonden tussen ambtenaren van het DG Landbouw en vertegenwoordigers van de Provincie Flevoland. Tijdens deze bijeenkomst zouden de ambtenaren erop hebben gewezen dat de steun aan Farm Dairy niet verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt en dat die teruggevorderd moest worden, waarbij deze fondsen desnoods in het kader van een ander project konden worden gebruikt.

| 11. | De Provincie heeft er desondanks voor gekozen de steun te verlenen in de vorm van een vergoeding aan Farm Dairy wegens de schade die werd geleden door de intrekking van het steunverleningsbesluit. De hoogte van die schadevergoeding was gelijk aan het bedrag dat Farm Dairy zou hebben ontvangen indien de steunverlening wel zou zijn toegestaan. |
| --- | --- |

11.

De Provincie heeft er desondanks voor gekozen de steun te verlenen in de vorm van een vergoeding aan Farm Dairy wegens de schade die werd geleden door de intrekking van het steunverleningsbesluit. De hoogte van die schadevergoeding was gelijk aan het bedrag dat Farm Dairy zou hebben ontvangen indien de steunverlening wel zou zijn toegestaan.

3.   VOORLOPIGE BEOORDELING

| 12. | Op basis van de informatie waarover de Commissie beschikt, komt zij in dit stadium tot de conclusie dat de maatregel in kwestie onder artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag valt en als staatssteun moet worden aangemerkt. De steun is namelijk verleend voor een bedrijf dat actief is op een concurrentiële markt, en is toegekend via de fondsen van de Provincie Flevoland. |
| --- | --- |

12.

Op basis van de informatie waarover de Commissie beschikt, komt zij in dit stadium tot de conclusie dat de maatregel in kwestie onder artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag valt en als staatssteun moet worden aangemerkt. De steun is namelijk verleend voor een bedrijf dat actief is op een concurrentiële markt, en is toegekend via de fondsen van de Provincie Flevoland.

| 13. | Aangezien de steun is toegekend en betaald zonder vooraf te zijn aangemeld, gaat het om onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999. |
| --- | --- |

13.

Aangezien de steun is toegekend en betaald zonder vooraf te zijn aangemeld, gaat het om onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, onder f), van Verordening (EG) nr. 659/1999.

| 14. | In dit stadium kan de Commissie niet concluderen dat de steun verenigbaar is. Op grond van de gegevens waarover zij tot dusver beschikt, kan zij namelijk niet concluderen dat de steun strookt met de bepalingen in de richtsnoeren voor staatssteun aangaande investeringen voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten (1), die op het ogenblik van de toekenning van de steun van toepassing waren. In deze richtsnoeren worden investeringen in de sector koemelk en koemelkproducten uitdrukkelijk uitgesloten tenzij de productie in belangrijke mate innoverend is of voldoet aan andere criteria met betrekking tot de productiecapaciteit of het bestaan van afzetmogelijkheden. Er is niet aangetoond dat aan deze criteria is voldaan. |
| --- | --- |

14.

In dit stadium kan de Commissie niet concluderen dat de steun verenigbaar is. Op grond van de gegevens waarover zij tot dusver beschikt, kan zij namelijk niet concluderen dat de steun strookt met de bepalingen in de richtsnoeren voor staatssteun aangaande investeringen voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten (1), die op het ogenblik van de toekenning van de steun van toepassing waren. In deze richtsnoeren worden investeringen in de sector koemelk en koemelkproducten uitdrukkelijk uitgesloten tenzij de productie in belangrijke mate innoverend is of voldoet aan andere criteria met betrekking tot de productiecapaciteit of het bestaan van afzetmogelijkheden. Er is niet aangetoond dat aan deze criteria is voldaan.

| 15. | Voorts is in punt 3, onder d), van deze richtsnoeren bepaald dat de Commissie moet nagaan of de betrokken maatregelen in aanmerking komen voor cofinanciering door de Gemeenschap op grond van Verordening (EEG) nr. 2328/91 van de Raad (2). Uit de bovenvermelde gegevens volgt dat het project niet via het EPD kon worden gefinancierd. In dit stadium is de Commissie dan ook van oordeel dat de betrokken maatregel niet in aanmerking komt voor de afwijkingen waarin is voorzien in punt 3, onder d), van de genoemde richtsnoeren. |
| --- | --- |

15.

Voorts is in punt 3, onder d), van deze richtsnoeren bepaald dat de Commissie moet nagaan of de betrokken maatregelen in aanmerking komen voor cofinanciering door de Gemeenschap op grond van Verordening (EEG) nr. 2328/91 van de Raad (2). Uit de bovenvermelde gegevens volgt dat het project niet via het EPD kon worden gefinancierd. In dit stadium is de Commissie dan ook van oordeel dat de betrokken maatregel niet in aanmerking komt voor de afwijkingen waarin is voorzien in punt 3, onder d), van de genoemde richtsnoeren.

| 16. | Vervolgens hebben de Nederlandse autoriteiten de rechtsgrond van de steun gewijzigd door aan te geven dat de steun is verleend in de vorm van een vergoeding voor de schade die werd geleden als gevolg van de fout van de overheid, die de steun in eerste instantie had toegekend, terwijl later bleek dat die onrechtmatig en misschien onverenigbaar was. Uit de rechtspraak blijkt nochtans duidelijk dat gezien het dwingende karakter van de door de Commissie op grond van artikel 88 van het EG-Verdrag uitgevoerde controle op staatssteun, ondernemingen die steun genieten in beginsel alleen een gewettigd vertrouwen in de rechtmatigheid van die steun mogen hebben indien deze is verleend met inachtneming van de in genoemd artikel vastgestelde procedure. Normaal gesproken mag van een serieuze marktdeelnemer namelijk worden verwacht dat hij in staat is zich ervan te vergewissen dat deze procedure is nageleefd (3). |
| --- | --- |

16.

Vervolgens hebben de Nederlandse autoriteiten de rechtsgrond van de steun gewijzigd door aan te geven dat de steun is verleend in de vorm van een vergoeding voor de schade die werd geleden als gevolg van de fout van de overheid, die de steun in eerste instantie had toegekend, terwijl later bleek dat die onrechtmatig en misschien onverenigbaar was. Uit de rechtspraak blijkt nochtans duidelijk dat gezien het dwingende karakter van de door de Commissie op grond van artikel 88 van het EG-Verdrag uitgevoerde controle op staatssteun, ondernemingen die steun genieten in beginsel alleen een gewettigd vertrouwen in de rechtmatigheid van die steun mogen hebben indien deze is verleend met inachtneming van de in genoemd artikel vastgestelde procedure. Normaal gesproken mag van een serieuze marktdeelnemer namelijk worden verwacht dat hij in staat is zich ervan te vergewissen dat deze procedure is nageleefd (3).

| 17. | De toekenning van steun bij wijze van schadevergoeding zou neerkomen op het omzeilen van het verbod om steun toe te kennen zonder dat die door de Commissie is goedgekeurd. Dit wordt overigens bevestigd door het feit dat op het moment dat de Provincie Flevoland aangaf dat de steun in kwestie zou worden toegekend in het kader van een vergoeding voor de door de overheid gemaakte fout, zij zich terdege bewust was van het feit dat de steun vóór toekenning daarvan ter goedkeuring aan de Commissie had moeten worden voorgelegd. |
| --- | --- |

17.

De toekenning van steun bij wijze van schadevergoeding zou neerkomen op het omzeilen van het verbod om steun toe te kennen zonder dat die door de Commissie is goedgekeurd. Dit wordt overigens bevestigd door het feit dat op het moment dat de Provincie Flevoland aangaf dat de steun in kwestie zou worden toegekend in het kader van een vergoeding voor de door de overheid gemaakte fout, zij zich terdege bewust was van het feit dat de steun vóór toekenning daarvan ter goedkeuring aan de Commissie had moeten worden voorgelegd.

| 18. | Aangezien de Nederlandse autoriteiten geen enkele andere rechtsgrond hebben aangevoerd, valt in dit stadium niet uit te sluiten dat de voorgenomen steun dient te worden beschouwd als exploitatiesteun, anders gezegd steun die erop gericht is de onderneming te vrijwaren van de kosten die zij zelf normaliter voor het dagelijks beheer of de normale bedrijfsvoering had moeten dragen. Dergelijke steun moet in beginsel als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd. |
| --- | --- |

18.

Aangezien de Nederlandse autoriteiten geen enkele andere rechtsgrond hebben aangevoerd, valt in dit stadium niet uit te sluiten dat de voorgenomen steun dient te worden beschouwd als exploitatiesteun, anders gezegd steun die erop gericht is de onderneming te vrijwaren van de kosten die zij zelf normaliter voor het dagelijks beheer of de normale bedrijfsvoering had moeten dragen. Dergelijke steun moet in beginsel als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

| 19. | Daarom betwijfelt de Commissie, op basis van de informatie waarover zij beschikt en na haar voorlopige beoordeling, of de aan Farm Dairy toegekende steun met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is en heeft zij besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. Overeenkomstig artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad moet elke onrechtmatige steun die als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt is aangemerkt, van de begunstigde worden teruggevorderd, tenzij dit in strijd zou zijn met een algemeen beginsel van het Gemeenschapsrecht. |
| --- | --- |

19.

Daarom betwijfelt de Commissie, op basis van de informatie waarover zij beschikt en na haar voorlopige beoordeling, of de aan Farm Dairy toegekende steun met de gemeenschappelijke markt verenigbaar is en heeft zij besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden. Overeenkomstig artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad moet elke onrechtmatige steun die als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt is aangemerkt, van de begunstigde worden teruggevorderd, tenzij dit in strijd zou zijn met een algemeen beginsel van het Gemeenschapsrecht.

TEKST VAN DE BRIEF

„Hierbij deelt de Commissie Nederland mee dat zij na onderzoek van de door uw autoriteiten verstrekte informatie over de hierboven genoemde maatregel heeft besloten de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag in te leiden.

1.   PROCEDURE

| 1. | In het kader van het onderzoek van de beknopte informtatie die in verband met een verzoek om vrijstelling op grond van Verordening 68/2001 is toegestuurd, is de Commissie geïnformeerd over steun die is of zou zijn verstrekt aan Farm Dairy Flevoland. Bij brief van 29 juni 2004 (ref. AGR/16887) heeft de Commissie Nederland verzocht om informatie aangaande deze maatregel. |
| --- | --- |

1.

In het kader van het onderzoek van de beknopte informtatie die in verband met een verzoek om vrijstelling op grond van Verordening 68/2001 is toegestuurd, is de Commissie geïnformeerd over steun die is of zou zijn verstrekt aan Farm Dairy Flevoland. Bij brief van 29 juni 2004 (ref. AGR/16887) heeft de Commissie Nederland verzocht om informatie aangaande deze maatregel.

| 2. | De Nederlandse autoriteiten hebben hierop gereageerd bij brief van 28 november 2005, geregistreerd op 29 november 2005 (ref. AGR 35198). |
| --- | --- |

2.

De Nederlandse autoriteiten hebben hierop gereageerd bij brief van 28 november 2005, geregistreerd op 29 november 2005 (ref. AGR 35198).

| 3. | Bij brief van 22 mei 2007 (ref. AGR 12814) heeft de Commissie om aanvullende informatie gevraagd, op welk verzoek Nederland heeft geantwoord bij brief van 22 juni 2007, geregistreerd op 25 juni 2007 (ref. AGR 17675). |
| --- | --- |

3.

Bij brief van 22 mei 2007 (ref. AGR 12814) heeft de Commissie om aanvullende informatie gevraagd, op welk verzoek Nederland heeft geantwoord bij brief van 22 juni 2007, geregistreerd op 25 juni 2007 (ref. AGR 17675).

2.   BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL

2.1.   Context van de maatregel

| 4. | Farm Dairy is een bedrijf dat zuivelproducten vervaardigt. De onderneming is verhuisd naar haar huidige locatie te Lelystad in Flevoland, dat een onder doelstelling nr. 1 vallende regio is. Op 24 augustus 1998 heeft Farm Dairy een steunaanvraag ingediend op grond van punt 3.3 van het EPD (Enig Programmeringsdocument) van de Provincie Flevoland. De vestiging van deze onderneming zou zowel direct als indirect voor extra werkgelegenheid in de regio zorgen. |
| --- | --- |

4.

Farm Dairy is een bedrijf dat zuivelproducten vervaardigt. De onderneming is verhuisd naar haar huidige locatie te Lelystad in Flevoland, dat een onder doelstelling nr. 1 vallende regio is. Op 24 augustus 1998 heeft Farm Dairy een steunaanvraag ingediend op grond van punt 3.3 van het EPD (Enig Programmeringsdocument) van de Provincie Flevoland. De vestiging van deze onderneming zou zowel direct als indirect voor extra werkgelegenheid in de regio zorgen.

| 5. | Op 23 september 1998 heeft de Provincie naar aanleiding van deze steunaanvraag een gunstig advies afgegeven. De Provincie baseerde zich in dit besluit onder andere op de gunstige perspectieven in termen van werkgelegenheid, milieu, het drukken van de transportkosten voor de melk (tot die tijd werd de in Flevoland geproduceerde melk buiten Flevoland verwerkt, soms zelfs in België) en de rentabiliteitsverwachtingen van de onderneming. Farm Dairy verwachtte namelijk contracten te kunnen afsluiten met de in Flevoland gevestigde zuivelproducenten, alsmede met een bekende supermarktketen, waarmee men verzekerd zou zijn van de afname van de zuivelproducten. Farm Dairy zou naar schatting 48 miljoen kilo melk op jaarbasis verwerken. |
| --- | --- |

5.

Op 23 september 1998 heeft de Provincie naar aanleiding van deze steunaanvraag een gunstig advies afgegeven. De Provincie baseerde zich in dit besluit onder andere op de gunstige perspectieven in termen van werkgelegenheid, milieu, het drukken van de transportkosten voor de melk (tot die tijd werd de in Flevoland geproduceerde melk buiten Flevoland verwerkt, soms zelfs in België) en de rentabiliteitsverwachtingen van de onderneming. Farm Dairy verwachtte namelijk contracten te kunnen afsluiten met de in Flevoland gevestigde zuivelproducenten, alsmede met een bekende supermarktketen, waarmee men verzekerd zou zijn van de afname van de zuivelproducten. Farm Dairy zou naar schatting 48 miljoen kilo melk op jaarbasis verwerken.

| 6. | Op 14 december 1998 heeft de Provincie bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) een verzoek om medefinanciering ingediend, alsmede een verzoek om projectevaluatie. Het ministerie heeft zich vóór het project uitgesproken, op basis van een onder andere vanuit economisch perspectief gunstige beoordeling. Het ministerie heeft ook aangegeven dat het productieproces op zichzelf niet innoverend was, maar dat er wel sprake was van marktinnovatie. |
| --- | --- |

6.

Op 14 december 1998 heeft de Provincie bij het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) een verzoek om medefinanciering ingediend, alsmede een verzoek om projectevaluatie. Het ministerie heeft zich vóór het project uitgesproken, op basis van een onder andere vanuit economisch perspectief gunstige beoordeling. Het ministerie heeft ook aangegeven dat het productieproces op zichzelf niet innoverend was, maar dat er wel sprake was van marktinnovatie.

| 7. | Naar aanleiding van dit standpunt van het ministerie van LNV heeft de Provincie besloten een subsidie van in totaal 1,575 miljoen gulden (zijnde 715 909 euro) aan Farm Dairy te verlenen. De Provincie heeft Farm Dairy op 3 maart 1999 meegedeeld dat zij voornemens was deze subsidie te verstrekken. De subsidie zou gefinancierd worden door middel van bijdragen uit het EOGFL, van de rijksoverheid en de Provincie. |
| --- | --- |

7.

Naar aanleiding van dit standpunt van het ministerie van LNV heeft de Provincie besloten een subsidie van in totaal 1,575 miljoen gulden (zijnde 715 909 euro) aan Farm Dairy te verlenen. De Provincie heeft Farm Dairy op 3 maart 1999 meegedeeld dat zij voornemens was deze subsidie te verstrekken. De subsidie zou gefinancierd worden door middel van bijdragen uit het EOGFL, van de rijksoverheid en de Provincie.

| 8. | Naar aanleiding van twijfels over de mogelijkheid dat de Europese Commissie de steun zou goedkeuren, heeft het ministerie van LNV besloten dat geen overheidsfinanciering zou plaatsvinden, waarvan zij de Provincie bij brief van 14 september 1999 op de hoogte heeft gesteld. |
| --- | --- |

8.

Naar aanleiding van twijfels over de mogelijkheid dat de Europese Commissie de steun zou goedkeuren, heeft het ministerie van LNV besloten dat geen overheidsfinanciering zou plaatsvinden, waarvan zij de Provincie bij brief van 14 september 1999 op de hoogte heeft gesteld.

| 9. | Het directoraat-generaal Landbouw heeft naar aanleiding van een door haar uitgevoerde controle vastgesteld dat het project niet via het EDP kon worden gefinancierd, en dat het uit het EOGFL te financieren deel van de steun daarom niet zou worden toegekend. Van dit besluit heeft het DG Landbouw de Provincie bij brief van 25 juni 1999 in kennis gesteld. |
| --- | --- |

9.

Het directoraat-generaal Landbouw heeft naar aanleiding van een door haar uitgevoerde controle vastgesteld dat het project niet via het EDP kon worden gefinancierd, en dat het uit het EOGFL te financieren deel van de steun daarom niet zou worden toegekend. Van dit besluit heeft het DG Landbouw de Provincie bij brief van 25 juni 1999 in kennis gesteld.

| 10. | De Provincie heeft niettemin besloten het project te financieren, en wel uitsluitend uit provinciefondsen. Bij brief van 20 november 2000 is Farm Dairy op de hoogte gebracht van de definitieve toekenning van deze subsidie en de betaling daarvan. |
| --- | --- |

10.

De Provincie heeft niettemin besloten het project te financieren, en wel uitsluitend uit provinciefondsen. Bij brief van 20 november 2000 is Farm Dairy op de hoogte gebracht van de definitieve toekenning van deze subsidie en de betaling daarvan.

| 11. | Op 23 februari 2001 heeft er op verzoek van de Provincie Flevoland een informele ontmoeting plaatsgevonden tussen ambtenaren van het DG Landbouw en vertegenwoordigers van de Provincie Flevoland, op aanvraag van de Provincie. Tijdens deze bijeenkomst zouden ambtenaren van het DG Landbouw aangegeven hebben dat de steun aan Farm Dairy niet verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt en dat deze teruggevorderd moest worden, waarbij deze fondsen desnoods in het kader van een ander project konden worden gebruikt. |
| --- | --- |

11.

Op 23 februari 2001 heeft er op verzoek van de Provincie Flevoland een informele ontmoeting plaatsgevonden tussen ambtenaren van het DG Landbouw en vertegenwoordigers van de Provincie Flevoland, op aanvraag van de Provincie. Tijdens deze bijeenkomst zouden ambtenaren van het DG Landbouw aangegeven hebben dat de steun aan Farm Dairy niet verenigbaar was met de gemeenschappelijke markt en dat deze teruggevorderd moest worden, waarbij deze fondsen desnoods in het kader van een ander project konden worden gebruikt.

| 12. | De Provincie heeft er desondanks voor gekozen de steun te verlenen in de vorm van een vergoeding aan Farm Dairy wegens de geleden schade als gevolg van het intrekken van het steunverleningsbesluit. De hoogte van die schadevergoeding was gelijk aan het bedrag dat Farm Dairy zou hebben ontvangen indien de steunverlening wel zou zijn toegestaan. De Provincie was namelijk van mening dat, aangezien in het steunverleningsbesluit niet de mogelijkheid was opgenomen de steun in te trekken, zij aan dit besluit gebonden was en verplicht was de steun toe te kennen, wilde zij niet geconfronteerd worden met gerechtelijke stappen van de zijde van Farm Dairy. De Provincie heeft haar voorstel tot schadevergoeding bij brief van 10 mei 2001 aan Farm Dairy voorgelegd. Farm Dairy heeft dit voorstel bij brief van 21 mei 2001 aanvaard. |
| --- | --- |

12.

De Provincie heeft er desondanks voor gekozen de steun te verlenen in de vorm van een vergoeding aan Farm Dairy wegens de geleden schade als gevolg van het intrekken van het steunverleningsbesluit. De hoogte van die schadevergoeding was gelijk aan het bedrag dat Farm Dairy zou hebben ontvangen indien de steunverlening wel zou zijn toegestaan. De Provincie was namelijk van mening dat, aangezien in het steunverleningsbesluit niet de mogelijkheid was opgenomen de steun in te trekken, zij aan dit besluit gebonden was en verplicht was de steun toe te kennen, wilde zij niet geconfronteerd worden met gerechtelijke stappen van de zijde van Farm Dairy. De Provincie heeft haar voorstel tot schadevergoeding bij brief van 10 mei 2001 aan Farm Dairy voorgelegd. Farm Dairy heeft dit voorstel bij brief van 21 mei 2001 aanvaard.

2.2.   Rechtsgrondslag

| 13. | Aanvankelijk was de steun verleend in het kader van het EDP van de Provincie Flevoland. Vervolgens is de steun, om redenen die hiervoor uiteengezet zijn, verleend in de vorm van een vergoeding voor de geleden verliezen als gevolg van het besluit tot intrekking van de steunverlening. |
| --- | --- |

13.

Aanvankelijk was de steun verleend in het kader van het EDP van de Provincie Flevoland. Vervolgens is de steun, om redenen die hiervoor uiteengezet zijn, verleend in de vorm van een vergoeding voor de geleden verliezen als gevolg van het besluit tot intrekking van de steunverlening.

2.3.   Bedrag van de steun

| 14. | De steun bedraagt 1 575 000 NLG, d.i. 715 909 euro. Dit bedrag komt overeen met 8,5 % van het bedrag aan investeringen, die 18 597 000 NLG belopen. |
| --- | --- |

14.

De steun bedraagt 1 575 000 NLG, d.i. 715 909 euro. Dit bedrag komt overeen met 8,5 % van het bedrag aan investeringen, die 18 597 000 NLG belopen.

2.4.   Begunstigde

| 15. | De begunstigde is Farm Dairy B.V., gevestigd te Lelystad. Het gaat om een onderneming die zuivelproducten vervaardigt, zoals yoghurt en andere desserts op basis van melk. |
| --- | --- |

15.

De begunstigde is Farm Dairy B.V., gevestigd te Lelystad. Het gaat om een onderneming die zuivelproducten vervaardigt, zoals yoghurt en andere desserts op basis van melk.

2.5.   Duur van de maatregel

| 16. | De steun is verleend voor de periode 1 oktober 1998 tot 1 mei 2000, zijnde de data van aanvang en einde van het project van Farm Dairy. Het steunverleningsbesluit als zodanig is op 3 maart 1999 genomen. |
| --- | --- |

16.

De steun is verleend voor de periode 1 oktober 1998 tot 1 mei 2000, zijnde de data van aanvang en einde van het project van Farm Dairy. Het steunverleningsbesluit als zodanig is op 3 maart 1999 genomen.

3.   VOORLOPIGE BEOORDELING

| 17. | Overeenkomstig artikel 6, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van 22 maart 1999 behelst de beschikking om de formele onderzoeksprocedure in te leiden een samenvatting van de relevante feiten en rechtspunten, een eerste beoordeling van de Commissie omtrent de steunverlenende aard van de voorgestelde maatregel, alsmede de redenen waarom getwijfeld wordt aan de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt. |
| --- | --- |

17.

Overeenkomstig artikel 6, lid 1, van Verordening (EG) nr. 659/1999 van 22 maart 1999 behelst de beschikking om de formele onderzoeksprocedure in te leiden een samenvatting van de relevante feiten en rechtspunten, een eerste beoordeling van de Commissie omtrent de steunverlenende aard van de voorgestelde maatregel, alsmede de redenen waarom getwijfeld wordt aan de verenigbaarheid ervan met de gemeenschappelijke markt.

3.1.   Het bestaan van staatssteun in de zin van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag

| 18. | Op grond van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm dan ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt. |
| --- | --- |

18.

Op grond van artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag zijn steunmaatregelen van de staten of in welke vorm dan ook met staatsmiddelen bekostigd, die de mededinging door begunstiging van bepaalde ondernemingen of bepaalde producties vervalsen of dreigen te vervalsen, onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt, voor zover deze steun het handelsverkeer tussen de lidstaten ongunstig beïnvloedt.

| 19. | Steunmaatregel van de staat: aan deze voorwaarde is voldaan, aangezien de steunmaatregel door de Provincie Flevoland is toegekend. |
| --- | --- |

19.

Steunmaatregel van de staat: aan deze voorwaarde is voldaan, aangezien de steunmaatregel door de Provincie Flevoland is toegekend.

| 20. | Steunmaatregel die leidt tot ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer en de mededinging vervalst of dreigt te vervalsen: de zuivelsector staat open voor mededinging op communautair niveau (4) en is derhalve gevoelig voor elke maatregel ten gunste van de productie in een van de lidstaten. In het onderhavige geval was het doel de melk te verwerken in de provincie Flevoland, terwijl de melk voordien voor een deel in België werd verwerkt. Daarom dreigt deze maatregel de mededinging op de markt voor melk en melkproducten te vervalsen. |
| --- | --- |

20.

Steunmaatregel die leidt tot ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer en de mededinging vervalst of dreigt te vervalsen: de zuivelsector staat open voor mededinging op communautair niveau (4) en is derhalve gevoelig voor elke maatregel ten gunste van de productie in een van de lidstaten. In het onderhavige geval was het doel de melk te verwerken in de provincie Flevoland, terwijl de melk voordien voor een deel in België werd verwerkt. Daarom dreigt deze maatregel de mededinging op de markt voor melk en melkproducten te vervalsen.

| 21. | Maatregel waardoor bepaalde ondernemingen of bepaalde producties worden begunstigd: de steun werd aan één enkele onderneming verstrekt, te weten Farm Dairy. |
| --- | --- |

21.

Maatregel waardoor bepaalde ondernemingen of bepaalde producties worden begunstigd: de steun werd aan één enkele onderneming verstrekt, te weten Farm Dairy.

| 22. | Om deze redenen komt de Commissie in dit stadium tot de conclusie dat de maatregel in kwestie onder artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag valt en als staatssteun moet worden aangemerkt. |
| --- | --- |

22.

Om deze redenen komt de Commissie in dit stadium tot de conclusie dat de maatregel in kwestie onder artikel 87, lid 1, van het EG-Verdrag valt en als staatssteun moet worden aangemerkt.

3.2.   Het kwalificeren van de maatregel als onrechtmatige steun

| 23. | Aangezien de steun is toegekend en uitbetaald zonder vooraf te zijn aangemeld, gaat het om onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, punt f) van Verordening (EG) nr. 1659/1999. |
| --- | --- |

23.

Aangezien de steun is toegekend en uitbetaald zonder vooraf te zijn aangemeld, gaat het om onrechtmatige steun in de zin van artikel 1, punt f) van Verordening (EG) nr. 1659/1999.

3.3.   Voorlopige beoordeling van de verenigbaarheid van de steun

| 24. | De Nederlandse autoriteiten hebben de steun op tweeërlei wijze gerechtvaardigd. Aanvankelijk, dat wil zeggen bij het toekennen van de steun, werd aangegeven dat het om investeringssteun ging, die binnen het kader van het EPD Flevoland zou moeten vallen (zie hierboven). Vervolgens, nadat de Europese Commissie had aangegeven dat op deze basis geen financieringsbijdrage zou worden verstrekt, hebben de autoriteiten van de Provincie Flevoland deze investeringssteun omgezet in een schadevergoeding voor de geleden verliezen als gevolg van het niet toekennen van de steun. Het voorlopige onderzoek van de steunmaatregel in het onderhavige besluit zal dan ook in drie onderdelen worden opgesplitst: onderzoek naar de verenigbaarheid van de steun als investeringssteun (3.3.1.), als schadevergoeding (3.3.2.) en onderzoek naar eventuele andere rechtsgrondslagen (3.3.3.). |
| --- | --- |

24.

De Nederlandse autoriteiten hebben de steun op tweeërlei wijze gerechtvaardigd. Aanvankelijk, dat wil zeggen bij het toekennen van de steun, werd aangegeven dat het om investeringssteun ging, die binnen het kader van het EPD Flevoland zou moeten vallen (zie hierboven). Vervolgens, nadat de Europese Commissie had aangegeven dat op deze basis geen financieringsbijdrage zou worden verstrekt, hebben de autoriteiten van de Provincie Flevoland deze investeringssteun omgezet in een schadevergoeding voor de geleden verliezen als gevolg van het niet toekennen van de steun. Het voorlopige onderzoek van de steunmaatregel in het onderhavige besluit zal dan ook in drie onderdelen worden opgesplitst: onderzoek naar de verenigbaarheid van de steun als investeringssteun (3.3.1.), als schadevergoeding (3.3.2.) en onderzoek naar eventuele andere rechtsgrondslagen (3.3.3.).

3.3.1.   Investeringssteun

| 25. | De Commissie heeft de maatregelen onderzocht in het licht van de regelgeving die van toepassing was op het moment waarop de maatregel werd toegekend, dat wil zeggen op 3 maart 1999. In dit geval gaat het om de kaderregeling inzake staatssteun voor investeringen voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten (5) (hierna „de kaderregeling” genoemd). |
| --- | --- |

25.

De Commissie heeft de maatregelen onderzocht in het licht van de regelgeving die van toepassing was op het moment waarop de maatregel werd toegekend, dat wil zeggen op 3 maart 1999. In dit geval gaat het om de kaderregeling inzake staatssteun voor investeringen voor de verwerking en de afzet van landbouwproducten (5) (hierna „de kaderregeling” genoemd).

| 26. | Krachtens punt 3, onder b), van de kaderregeling wordt investeringssteun ten behoeve van investeringen als genoemd in punt 1.2, tweede en derde streepje, van de bijlage bij Beschikking 94/173/EG van de Commissie geacht onverenigbaar te zijn met de gemeenschappelijke markt. Daarnaast worden investeringen die op grond van punt 2 van diezelfde bijlage zijn uitgesloten, eveneens geacht onverenigbaar te zijn met de gemeenschappelijke markt indien niet wordt voldaan aan de daarin genoemde bijzondere voorwaarden. |
| --- | --- |

26.

Krachtens punt 3, onder b), van de kaderregeling wordt investeringssteun ten behoeve van investeringen als genoemd in punt 1.2, tweede en derde streepje, van de bijlage bij Beschikking 94/173/EG van de Commissie geacht onverenigbaar te zijn met de gemeenschappelijke markt. Daarnaast worden investeringen die op grond van punt 2 van diezelfde bijlage zijn uitgesloten, eveneens geacht onverenigbaar te zijn met de gemeenschappelijke markt indien niet wordt voldaan aan de daarin genoemde bijzondere voorwaarden.

| 27. | In het onderhavige geval is punt 2.3 van Beschikking nr. 94/173/EG van belang, waarin het volgende wordt bepaald:
  „In de sector koemelk en koemelkprodukten komen de volgende investeringen niet voor bijstand in aanmerking:






  — | [...] |
| --- | --- | --- |

27.

In het onderhavige geval is punt 2.3 van Beschikking nr. 94/173/EG van belang, waarin het volgende wordt bepaald:

„In de sector koemelk en koemelkprodukten komen de volgende investeringen niet voor bijstand in aanmerking:

—

[...]

| — | investeringen met betrekking tot de volgende producten: boter, weipoeder, melkpoeder, butteroil, lactose, caseïne en caseïnaten, |
| --- | --- |

—

investeringen met betrekking tot de volgende producten: boter, weipoeder, melkpoeder, butteroil, lactose, caseïne en caseïnaten,

| — | investeringen voor de bereiding van verse producten en kaas, behalve producten die in belangrijke mate innoverend inspelen op de ontwikkeling van de vraag, producten waarvoor is aangetoond dat de capaciteit ontoereikend is en dat er daadwerkelijk afzetmogelijkheden voor die producten bestaan, en producten die volgens de in de Gemeenschapsvoorschriften omschreven traditionele of biologische methoden worden bereid.
  De bovenstaande beperkingen gelden niet voor de volgende investeringen, voor zover zij niet leiden tot een uitbreiding van de capaciteit: |
| --- | --- |

—

investeringen voor de bereiding van verse producten en kaas, behalve producten die in belangrijke mate innoverend inspelen op de ontwikkeling van de vraag, producten waarvoor is aangetoond dat de capaciteit ontoereikend is en dat er daadwerkelijk afzetmogelijkheden voor die producten bestaan, en producten die volgens de in de Gemeenschapsvoorschriften omschreven traditionele of biologische methoden worden bereid.

De bovenstaande beperkingen gelden niet voor de volgende investeringen, voor zover zij niet leiden tot een uitbreiding van de capaciteit:

| — | investeringen met het oog op aanpassing aan de sanitaire voorschriften van de Gemeenschap, |
| --- | --- |

—

investeringen met het oog op aanpassing aan de sanitaire voorschriften van de Gemeenschap,

| — | investeringen op het gebied van milieubescherming.” |
| --- | --- |

—

investeringen op het gebied van milieubescherming.”

| 28. | Hieruit volgt dat, a priori, een investeringssteun voor de bereiding van verse produkten zoals de steun die hier onderzocht wordt, niet verenigbaar zou zijn met de gemeenschappelijke markt, tenzij deze investering in aanmerking zou komen voor de toepassing van één van de uitzonderingen vermeld in punt 2.3 van de bijlage bij Beschikking 94/173/EG. |
| --- | --- |

28.

Hieruit volgt dat, a priori, een investeringssteun voor de bereiding van verse produkten zoals de steun die hier onderzocht wordt, niet verenigbaar zou zijn met de gemeenschappelijke markt, tenzij deze investering in aanmerking zou komen voor de toepassing van één van de uitzonderingen vermeld in punt 2.3 van de bijlage bij Beschikking 94/173/EG.

| 29. | In dit stadium beschikt de Commissie niet over voldoende elementen op basis waarvan kan worden geconcludeerd dat de door Farm Dairy gedane investeringen voldoen aan een van de bovengenoemde voorwaarden, waardoor op hen het verbod inzake investeringssteun niet van toepassing zou zijn. Met name is niet duidelijk of er bij de productie in belangrijke mate sprake is van innovatie, in overeenstemming met de ontwikkelingen aan de vraagzijde, of er onvoldoende capaciteit is dan wel of er reële of effectieve afzetmogelijkheden bestaan. |
| --- | --- |

29.

In dit stadium beschikt de Commissie niet over voldoende elementen op basis waarvan kan worden geconcludeerd dat de door Farm Dairy gedane investeringen voldoen aan een van de bovengenoemde voorwaarden, waardoor op hen het verbod inzake investeringssteun niet van toepassing zou zijn. Met name is niet duidelijk of er bij de productie in belangrijke mate sprake is van innovatie, in overeenstemming met de ontwikkelingen aan de vraagzijde, of er onvoldoende capaciteit is dan wel of er reële of effectieve afzetmogelijkheden bestaan.

| 30. | De Commissie merkt op dat de Nederlandse autoriteiten in de briefwisseling niet hebben aangegeven dat aan deze voorwaarden was voldaan. Integendeel, uit de door de Nederlandse autoriteiten overgelegde documentatie blijkt dat het productieproces niet innoverend is (zie nota van het ministerie van Landbouw van 14 december 1998, die als bijlage is gevoegd bij de brief van Nederland aan de Commissie van 29 november 2005). Daarom plaatst de Commissie in dit stadium twijfels bij de verenigbaarheid van de maatregel in kwestie met de regelgeving inzake investeringssteun. |
| --- | --- |

30.

De Commissie merkt op dat de Nederlandse autoriteiten in de briefwisseling niet hebben aangegeven dat aan deze voorwaarden was voldaan. Integendeel, uit de door de Nederlandse autoriteiten overgelegde documentatie blijkt dat het productieproces niet innoverend is (zie nota van het ministerie van Landbouw van 14 december 1998, die als bijlage is gevoegd bij de brief van Nederland aan de Commissie van 29 november 2005). Daarom plaatst de Commissie in dit stadium twijfels bij de verenigbaarheid van de maatregel in kwestie met de regelgeving inzake investeringssteun.

| 31. | Overigens heeft de Commissie de steun nagekeken in het licht van artikel 3, d) van de vermelde richtlijnen, die aangeven dat de Commissie per geval moet onderzoeken in hoeverre een steunmaatregel die op grond van deze richtsnoeren en dienstige maatregelen moet worden uitgesloten maar in beginsel wel voor communautaire medefinanciering op grond van Verordening 2328/91 (6) in aanmerking komt. Uit de brief die door de Commissie aan Nederland opgestuurd werd op 25 juni 1999 volgt dat het project niet gefinancierd kon worden door middel van het EPD. Bijgevolg is de Commissie in dit stadium van mening dat de uitzonderingen vermeld in punt 3, d) van vermelde kaderregeling niet van toepassing zijn op de onderhavige maatregel. |
| --- | --- |

31.

Overigens heeft de Commissie de steun nagekeken in het licht van artikel 3, d) van de vermelde richtlijnen, die aangeven dat de Commissie per geval moet onderzoeken in hoeverre een steunmaatregel die op grond van deze richtsnoeren en dienstige maatregelen moet worden uitgesloten maar in beginsel wel voor communautaire medefinanciering op grond van Verordening 2328/91 (6) in aanmerking komt. Uit de brief die door de Commissie aan Nederland opgestuurd werd op 25 juni 1999 volgt dat het project niet gefinancierd kon worden door middel van het EPD. Bijgevolg is de Commissie in dit stadium van mening dat de uitzonderingen vermeld in punt 3, d) van vermelde kaderregeling niet van toepassing zijn op de onderhavige maatregel.

3.3.2.   Vergoeding van de geleden schade als gevolg van het niet toekennen van de steun

| 32. | De Nederlandse autoriteiten hebben aangegeven dat de steun is verleend in de vorm van een vergoeding voor de geleden schade als gevolg van de door de overheid gemaakte fout, aangezien zij de steun in eerste instantie had toegekend, terwijl later bleek dat die steun onrechtmatig en misschien onverenigbaar was. |
| --- | --- |

32.

De Nederlandse autoriteiten hebben aangegeven dat de steun is verleend in de vorm van een vergoeding voor de geleden schade als gevolg van de door de overheid gemaakte fout, aangezien zij de steun in eerste instantie had toegekend, terwijl later bleek dat die steun onrechtmatig en misschien onverenigbaar was.

| 33. | Het Hof heeft geoordeeld dat de betaling van schadevergoeding niet als steun kan worden aangemerkt (7). Het Hof heeft zich daarbij gebaseerd op het feit dat overheidssteun en schadevergoeding een verschillend rechtskarakter dragen. Daarom levert de betaling van een schadevergoeding de begunstigde daarvan in beginsel geen voordeel op, omdat het eenvoudigweg gaat om compensatie voor een door hem genoten recht. |
| --- | --- |

33.

Het Hof heeft geoordeeld dat de betaling van schadevergoeding niet als steun kan worden aangemerkt (7). Het Hof heeft zich daarbij gebaseerd op het feit dat overheidssteun en schadevergoeding een verschillend rechtskarakter dragen. Daarom levert de betaling van een schadevergoeding de begunstigde daarvan in beginsel geen voordeel op, omdat het eenvoudigweg gaat om compensatie voor een door hem genoten recht.

| 34. | In onderhavig geval kan moeilijk worden beweerd dat de begunstigde recht op steun heeft, aangezien dit vermeende recht reeds vanaf het begin zijn grondslag vond in een onrechtmatige gedraging van de lidstaat. Uit constante jurisprudentie blijkt namelijk dat gezien het dwingende karakter van de door de Commissie op grond van artikel 88 van het EG-Verdrag uitgevoerde controle op staatssteun, ondernemingen die staatssteun genieten in beginsel alleen een gewettigd vertrouwen in de rechtmatigheid van die steun mogen hebben indien deze is verleend met inachtneming van de in genoemd artikel vastgestelde procedure. Normaal gesproken mag van een serieuze deelnemer aan het economisch verkeer namelijk worden verwacht dat hij in staat is zich ervan te vergewissen dat deze procedure is nageleefd (8). |
| --- | --- |

34.

In onderhavig geval kan moeilijk worden beweerd dat de begunstigde recht op steun heeft, aangezien dit vermeende recht reeds vanaf het begin zijn grondslag vond in een onrechtmatige gedraging van de lidstaat. Uit constante jurisprudentie blijkt namelijk dat gezien het dwingende karakter van de door de Commissie op grond van artikel 88 van het EG-Verdrag uitgevoerde controle op staatssteun, ondernemingen die staatssteun genieten in beginsel alleen een gewettigd vertrouwen in de rechtmatigheid van die steun mogen hebben indien deze is verleend met inachtneming van de in genoemd artikel vastgestelde procedure. Normaal gesproken mag van een serieuze deelnemer aan het economisch verkeer namelijk worden verwacht dat hij in staat is zich ervan te vergewissen dat deze procedure is nageleefd (8).

| 35. | In dezen is het eveneens van belang op te merken dat het verlenen van steun in de vorm van een schadevergoeding zou betekenen dat het verbod op het toekennen van steun zonder goedkeuring door de Commissie zou worden omzeild. Dit wordt overigens bevestigd door het feit dat op het moment dat de Provincie Flevoland aangaf dat de steun in kwestie zou worden toegekend in het kader van een vergoeding voor de door de overheid gemaakte fout, zij zich terdege bewust was van het feit dat de steun vóór toekenning daarvan ter goedkeuring aan de Commissie had moeten worden voorgelegd. |
| --- | --- |

35.

In dezen is het eveneens van belang op te merken dat het verlenen van steun in de vorm van een schadevergoeding zou betekenen dat het verbod op het toekennen van steun zonder goedkeuring door de Commissie zou worden omzeild. Dit wordt overigens bevestigd door het feit dat op het moment dat de Provincie Flevoland aangaf dat de steun in kwestie zou worden toegekend in het kader van een vergoeding voor de door de overheid gemaakte fout, zij zich terdege bewust was van het feit dat de steun vóór toekenning daarvan ter goedkeuring aan de Commissie had moeten worden voorgelegd.

| 36. | De Commissie plaatst dan ook haar twijfels bij de vraag of het verlenen van het predicaat schadevergoeding een afdoende rechtvaardiging vormt om te concluderen dat de onderhavige maatregel niet als steun moet worden aangemerkt. |
| --- | --- |

36.

De Commissie plaatst dan ook haar twijfels bij de vraag of het verlenen van het predicaat schadevergoeding een afdoende rechtvaardiging vormt om te concluderen dat de onderhavige maatregel niet als steun moet worden aangemerkt.

3.3.3.   Andere rechtsgrondslagen op grond waarvan de steun verenigbaar zou zijn

| 37. | Nu de Nederlandse autoriteiten geen andere rechtsgrondslagen hebben aangevoerd ten behoeve van het onderzoek en het eventueel goedkeuren van de aan Farm Dairy toegekende maatregel, kan in dit stadium niet worden uitgesloten dat de voorgenomen steun als exploitatiesteun moet worden aangemerkt, anders gezegd steun die erop gericht is de onderneming te vrijwaren van de kosten die zij zelf normaliter voor het dagelijks beheer of de normale bedrijfsvoering had moeten dragen. Dergelijke steun moet in beginsel als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd. |
| --- | --- |

37.

Nu de Nederlandse autoriteiten geen andere rechtsgrondslagen hebben aangevoerd ten behoeve van het onderzoek en het eventueel goedkeuren van de aan Farm Dairy toegekende maatregel, kan in dit stadium niet worden uitgesloten dat de voorgenomen steun als exploitatiesteun moet worden aangemerkt, anders gezegd steun die erop gericht is de onderneming te vrijwaren van de kosten die zij zelf normaliter voor het dagelijks beheer of de normale bedrijfsvoering had moeten dragen. Dergelijke steun moet in beginsel als onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt worden beschouwd.

| 38. | Op basis van het thans voorliggende dossier beschikt de Commissie niet over informatie op grond waarvan zij kan beoordelen of de steun verenigbaar is met andere op het moment van de steunverlening geldende richtsnoeren of kaderregelingen. De Commissie herinnert er in dit opzicht aan dat het aan de betrokken lidstaat is om in het kader van diens samenverwerkingsverplichting jegens de Commissie alle informatie te verstrekken aan de hand waarvan deze laatste kan verifiëren of is voldaan aan de voorwaarden op grond waarvan deze lidstaat zou mogen afwijken van de relevante regelgeving (9). |
| --- | --- |

38.

Op basis van het thans voorliggende dossier beschikt de Commissie niet over informatie op grond waarvan zij kan beoordelen of de steun verenigbaar is met andere op het moment van de steunverlening geldende richtsnoeren of kaderregelingen. De Commissie herinnert er in dit opzicht aan dat het aan de betrokken lidstaat is om in het kader van diens samenverwerkingsverplichting jegens de Commissie alle informatie te verstrekken aan de hand waarvan deze laatste kan verifiëren of is voldaan aan de voorwaarden op grond waarvan deze lidstaat zou mogen afwijken van de relevante regelgeving (9).

4.   BESLUIT

| 39. | Gelet op bovenstaande overwegingen verzoekt de Commissie Nederland in het kader van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag binnen een maand na de datum van ontvangst van deze brief zijn opmerkingen kenbaar te maken en alle informatie te verstrekken die van nut kan zijn voor de beoordeling van de maatregel. Zij nodigt uw autoriteiten uit onmiddellijk een kopie van deze brief aan de mogelijke begunstigde van de steun te doen toekomen. |
| --- | --- |

39.

Gelet op bovenstaande overwegingen verzoekt de Commissie Nederland in het kader van de procedure van artikel 88, lid 2, van het EG-Verdrag binnen een maand na de datum van ontvangst van deze brief zijn opmerkingen kenbaar te maken en alle informatie te verstrekken die van nut kan zijn voor de beoordeling van de maatregel. Zij nodigt uw autoriteiten uit onmiddellijk een kopie van deze brief aan de mogelijke begunstigde van de steun te doen toekomen.

| 40. | De Commissie herinnert Nederland aan de opschortende werking van artikel 88, lid 3 van het EG-Verdrag en verwijst naar artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad, waarin is bepaald dat iedere onrechtmatig verleende steun van de begunstigde kan worden teruggevorderd. |
| --- | --- |

40.

De Commissie herinnert Nederland aan de opschortende werking van artikel 88, lid 3 van het EG-Verdrag en verwijst naar artikel 14 van Verordening (EG) nr. 659/1999 van de Raad, waarin is bepaald dat iedere onrechtmatig verleende steun van de begunstigde kan worden teruggevorderd.

| 41. | De Commissie attendeert Nederland er hierbij op dat zij de betrokkenen op de hoogte zal brengen door middel van de bekendmaking van deze brief en een samenvatting daarvan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Alle bovengenoemde betrokkenen zullen in de gelegenheid worden gesteld binnen een maand na de datum van die bekendmaking hun opmerkingen kenbaar te maken.” |
| --- | --- |

41.

De Commissie attendeert Nederland er hierbij op dat zij de betrokkenen op de hoogte zal brengen door middel van de bekendmaking van deze brief en een samenvatting daarvan in het Publicatieblad van de Europese Unie. Alle bovengenoemde betrokkenen zullen in de gelegenheid worden gesteld binnen een maand na de datum van die bekendmaking hun opmerkingen kenbaar te maken.”

---

(1)  PB C 29 van 2.2.1996, blz. 4.

1

(2)  PB L 218 van 6.8.1991, blz. 1.

2

(3)  HvJ, 14 januari 1997, Spanje/Commissie, zaak C-169/95, Jur. blz. I-135.

3

(4)  Op grond van jurisprudentie van het Hof van Justitie vormt een verbetering van de concurrentiepositie van een onderneming als gevolg van staatsteun over het algemeen een bewijs voor het feit dat sprake is van concurrentievervalsing ten opzichte van andere ondernemingen die een dergelijke steun niet hebben ontvangen (Zaak C - 730/79, Jur. 1980, blz. 2671, punten 11 en 12).

4

(5)  PB C 29 van 2.2.1996, blz. 4.

5

(6)  PB L 218 van 6.8.1991, blz. 1.

6

(7)  HvJ, 27.9.1988, Asteris AE vs. Helleense Republiek en EEG, gevoegde zaken 106-120/87, Jur. 1988, blz. 5515.

7

Asteris AE vs. Helleense Republiek en EEG

(8)  HvJ, 14 januari 1997, Spanje/Commissie, zaak C-169/95, Jur. blz. I-135.

8

(9)  Arrest van het Gerecht van 15 juni 2005, Regione autonoma della Sardegna/Commissie, T-171/02, Jur. blz. II-2123, punt 129.

9

---

| 16.4.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 87/12 |
| --- | --- | --- | --- |

16.4.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 87/12

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5403 — Lufthansa/British Midland)

(Voor de EER relevante tekst)

2009/C 87/04

| 1. | Op 3 april 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Deutsche Lufthansa AG („Lufthansa”, Duitsland), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, de uitsluitende zeggenschap verkrijgt over British Midland (Verenigd Koninkrijk) door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 3 april 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Deutsche Lufthansa AG („Lufthansa”, Duitsland), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, de uitsluitende zeggenschap verkrijgt over British Midland (Verenigd Koninkrijk) door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | Lufthansa: luchtvervoer van passagiers en vracht en aanverwante diensten (catering aan boord, IT-diensten, onderhoud, herstel en revisie van vliegtuigen), |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

Lufthansa: luchtvervoer van passagiers en vracht en aanverwante diensten (catering aan boord, IT-diensten, onderhoud, herstel en revisie van vliegtuigen),

| — | British Midland: luchtvervoer van passagiers en vracht, onderhoud, herstel en revisie. |
| --- | --- |

—

British Midland: luchtvervoer van passagiers en vracht, onderhoud, herstel en revisie.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax + 32 2 29 64 301 of 29 67 244 of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5403 — Lufthansa/British Midland, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| B-1049 Brussel |
| Belgie. |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax + 32 2 29 64 301 of 29 67 244 of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5403 — Lufthansa/British Midland, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

B-1049 Brussel

Belgie.

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 16.4.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 87/13 |
| --- | --- | --- | --- |

16.4.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 87/13

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5479 — LONZA/TEVA/JV)

(Voor de EER relevante tekst)

2009/C 87/05

| 1. | Op 3 april 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Lonza Group Ltd („Lonza”) en Teva Pharmaceuticals Industries Ltd („Teva”) (Lonza en Teva tezamen, „de moederondernemingen”) een gemeenschappelijke onderneming („GO”) oprichten, in de zin van artikel 3, lid 4, van genoemde verordening. |
| --- | --- |

1.

Op 3 april 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Lonza Group Ltd („Lonza”) en Teva Pharmaceuticals Industries Ltd („Teva”) (Lonza en Teva tezamen, „de moederondernemingen”) een gemeenschappelijke onderneming („GO”) oprichten, in de zin van artikel 3, lid 4, van genoemde verordening.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | Lonza: levering van verschillende diensten, van onderzoek tot eindproduct in de farmaceutische industrie, gezondheidszorg en biowetenschappelijke industrie, |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

Lonza: levering van verschillende diensten, van onderzoek tot eindproduct in de farmaceutische industrie, gezondheidszorg en biowetenschappelijke industrie,

| — | Teva: ontwikkeling, productie en verkoop van generieke geneesmiddelen en merkgeneesmiddelen alsook (chemische) werkzame farmaceutische bestanddelen, |
| --- | --- |

—

Teva: ontwikkeling, productie en verkoop van generieke geneesmiddelen en merkgeneesmiddelen alsook (chemische) werkzame farmaceutische bestanddelen,

| — | JV: ontwikkeling, productie en commercialisering van biosimilaire producten over de hele wereld. |
| --- | --- |

—

JV: ontwikkeling, productie en commercialisering van biosimilaire producten over de hele wereld.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5479 — LONZA/TEVA/JV, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| B-1049 Brussel |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax ((32-2) 296 43 01 of 296 72 44) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5479 — LONZA/TEVA/JV, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

B-1049 Brussel

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

ANDERE BESLUITEN

Commissie

| 16.4.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 87/14 |
| --- | --- | --- | --- |

16.4.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 87/14

---

Bekendmaking van een wijzigingsaanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad, inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

2009/C 87/06

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 7 van Verordening (EG) nr. 510/2006 van de Raad (1) bezwaar aan te tekenen tegen de wijzigingsaanvraag. Bezwaarschriften moeten de Commissie bereiken binnen zes maanden te rekenen vanaf de datum van deze bekendmaking

WIJZIGINGSAANVRAAG

VERORDENING (EG) NR. 510/2006 VAN DE RAAD

Wijzigingsaanvraag overeenkomstig artikel 9

„PARMIGIANO REGGIANO”

EG-nummer: IT-PDO-0317-0016-26.7.2007

BGA ( ) BOB ( X )

1.   Rubriek van het productdossier waarop de wijziging betrekking heeft

| — |  | Naam van het product |
| --- | --- | --- |
| — | | Beschrijving van het product |
| — |  | Geografisch gebied |
| — |  | Bewijs van de oorsprong |
| — | | Werkwijze voor het verkrijgen van het product |
| — |  | Verband |
| — | | Etikettering |
| — | | Nationale eisen |
| — | | Overige [nader aan te geven] |

—



Naam van het product

—

Image

Beschrijving van het product

—



Geografisch gebied

—



Bewijs van de oorsprong

—

Image

Werkwijze voor het verkrijgen van het product

—



Verband

—

Image

Etikettering

—

Image

Nationale eisen

—

Image

Overige [nader aan te geven]

2.   Aard van de wijziging

| — |  | Wijziging van het enige document of de samenvatting |
| --- | --- | --- |
| — | | Wijziging van het productdossier voor een geregistreerde BOB of BGA waarvoor geen enig document en ook geen samenvatting is bekendgemaakt |
| — |  | Wijziging van het productdossier waarvoor geen wijziging van het bekendgemaakte enige document nodig is (artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 510/2006) |
| — |  | Tijdelijke wijziging van het productdossier als gevolg van een verplichte gezondheids- of fytosanitaire maatregel die is opgelegd door de overheid (artikel 9, lid 4, van Verordening (EG) nr. 510/2006) |

—



Wijziging van het enige document of de samenvatting

—

Image

Wijziging van het productdossier voor een geregistreerde BOB of BGA waarvoor geen enig document en ook geen samenvatting is bekendgemaakt

—



Wijziging van het productdossier waarvoor geen wijziging van het bekendgemaakte enige document nodig is (artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 510/2006)

—



Tijdelijke wijziging van het productdossier als gevolg van een verplichte gezondheids- of fytosanitaire maatregel die is opgelegd door de overheid (artikel 9, lid 4, van Verordening (EG) nr. 510/2006)

3.   Wijziging(en)

3.1.   Beschrijving

De kenmerken van het eindproduct worden nauwkeuriger omschreven.

De wijze waarop de koeien worden gevoederd die de voor de productie van Parmigiano Reggiano met BOB bestemde melk leveren, wordt nader omschreven ten einde toe te lichten welke elementen worden gecontroleerd.

3.2.   Werkwijze voor het verkrijgen van het product

Er wordt gepreciseerd welke diervoeders wel en welke niet mogen worden gebruikt voor melkkoeien.

Om elk risico van verontreiniging van de stallen te voorkomen, ook via de grond en het voeder, is de opslag op het bedrijf van elke vorm van kuilvoer verboden. Eventuele vleesdieren moeten volledig gescheiden worden gehouden van de melkkoeien.

De grootte van de kaasbakken en het gebruik ervan worden nader omschreven, waarbij vooral de nadruk wordt gelegd op traditionele gewoonten, ten einde het ambachtelijke karakter van de productie en het verband met het gebied te handhaven. Er wordt voorzien in de mogelijkheid om 15 % van de capaciteit van de kaasbakken te gebruiken voor een tweede kaasbereiding, dit wegens de bijzondere technische en praktische omstandigheden in het productiegebied van Parmigiano-Reggiano met BOB. Deze nieuwe bepaling houdt verband met het probleem van de toenemende aanvoer van koemelk als gevolg van de steeds grotere melkgift per dier. Het doel is de kaasfabrieken de mogelijkheid te bieden meer melk te verwerken zonder daarom nieuwe kaasbakken of andere extra apparatuur te moeten installeren. 15 % van de capaciteit van de kaasbakken komt overeen met de gemiddelde stijging van de melkaanvoer.

De verwijzing naar het brandmerk is geschrapt omdat krachtens de geldende wetgeving in de rijpingskelders geen open vuur aanwezig mag zijn.

3.3.   Etikettering

Om de authenticiteit te garanderen en de correcte identificering van „Parmigiano Reggiano” die voorverpakt, geraspt of in porties op de markt wordt gebracht, mogelijk te maken, wordt bepaald dat de etikettering ten minste het merk moet bevatten dat bestaat uit: bovenaan, de afbeelding van een kaaspunt en van een volledige kaas, en van een kaasmes, en onderaan de vermelding „PARMIGIANO REGGIANO”.

De vermelding „Parmigiano Reggiano” of „CFPR” op het caseïneplaatje is niet langer verplicht. Het doel hiervan is ook andere vermeldingen toe te staan, bijv. „Consorzio del Formaggio Parmigiano Reggiano” of het collectieve merkteken.

De vermelding „prima stagionatura wordt ingevoerd” naast „seconda categoria” of „mezzano”.

3.4.   Nationale eisen

In het productdossier van de kaas wordt een verwijzing naar het „D.P.C.M. 4.11.1991” (decreet van de voorzitter van de raad van ministers, van 4.11.1991) opgenomen, dat overigens reeds van kracht en van toepassing was.

3.5.   Overige

Met het oog op de kwaliteit en de traceerbaarheid moeten het in porties verdelen en het verpakken plaatsvinden in het gebied van oorsprong. Overeenkomstig het advies van het Hof van Justitie in de arresten van 25 juni 2002 (C-66/00) en 20 mei 2003 (C-469/00) kan, met het oog op de bescherming van de consument, de authenticiteit van „Parmigiano Reggiano” die in porties voorverpakt op de markt wordt gebracht, enkel worden gegarandeerd indien de verpakking plaatsvindt in het gebied van oorsprong. De reden hiervoor is dat, wanneer de volledige kaas, waarop de merktekens (oorsprongsstempel en kwaliteitsstempel) zijn aangebracht, in porties wordt gesneden, deze merktekens niet voorkomen op de porties zonder korst en niet meer zichtbaar zijn op de porties met korst, en dat de authenticiteit van het product en de traceerbaarheid ervan anders derhalve niet kunnen worden gegarandeerd. Uit kwalitatief oogpunt verliest de kaas bij het versnijden de door de korst geboden bescherming; de korst is namelijk zeer droog en beschermt de kaas tegen de omgevingsomstandigheden. De korst beschermt de kaas dus tegen uitdroging, oxidatie, zweten, vloeibaar worden van de vetbestanddelen en schimmelvorming. Om dergelijke definitieve vormen van kwaliteitsverlies te voorkomen, moeten de porties zo snel mogelijk na het opensnijden van de hele kaas, met inachtneming van stringente voorschriften en onder toezicht van ervaren personeel, vacuüm of onder gecontroleerde atmosfeer worden verpakt.

ENIG DOCUMENT

VERORDENING (EG) NR. 510/2006 VAN DE RAAD

„PARMIGIANO REGGIANO”

EG-nummer: IT-PDO-0317-0016-26.7.2007

BGA ( ) BOB ( X )

1.   Naam

„Parmigiano Reggiano”

2.   Lidstaat of derde land

Italië

3.   Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1.   Productcategorie (bijlage II)

| Categorie 1.3. | Kaas |
| --- | --- |

Categorie 1.3.

Kaas

3.2.   Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

„Parmigiano Reggiano” is een harde, gekookte en langzaam rijpende kaas die wordt vervaardigd met rauwe, door middel van natuurlijke oproming gedeeltelijk ontroomde koemelk. De melk mag niet thermisch behandeld worden en de betrokken koeien moeten gevoederd zijn met groenvoeder uit het gebied van oorsprong. De kaas moet gedurende ten minste 12 maanden rijpen. „Parmigiano Reggiano” wordt in zijn geheel, in porties of geraspt op de markt gebracht.

„Parmigiano Reggiano” bezit de volgende kenmerken:

| — | cilindervormig; enigszins convexe of bijna rechte opstaande zijde en een vlakke bovenzijde met een klein randje; |
| --- | --- |

—

cilindervormig; enigszins convexe of bijna rechte opstaande zijde en een vlakke bovenzijde met een klein randje;

| — | afmetingen: diameter van de vlakke zijde: 35 à 45 cm; hoogte van de opstaande zijde: 20 à 25 cm; |
| --- | --- |

—

afmetingen: diameter van de vlakke zijde: 35 à 45 cm; hoogte van de opstaande zijde: 20 à 25 cm;

| — | minimumgewicht van de hele kaas: 30 kg; |
| --- | --- |

—

minimumgewicht van de hele kaas: 30 kg;

| — | uiterlijk: natuurlijke, strogele korst; |
| --- | --- |

—

uiterlijk: natuurlijke, strogele korst;

| — | dikte van de korst: ongeveer 6 mm; |
| --- | --- |

—

dikte van de korst: ongeveer 6 mm;

| — | kleur van het zuivel: van licht strogeel tot strogeel; |
| --- | --- |

—

kleur van het zuivel: van licht strogeel tot strogeel;

| — | kenmerkende geur en smaak van het zuivel: geurig, delicaat, pittig maar niet pikant; |
| --- | --- |

—

kenmerkende geur en smaak van het zuivel: geurig, delicaat, pittig maar niet pikant;

| — | structuur van het zuivel: enigszins korrelig, brokkelig; |
| --- | --- |

—

structuur van het zuivel: enigszins korrelig, brokkelig;

| — | vetgehalte in de droge stof: minimaal 32 %; |
| --- | --- |

—

vetgehalte in de droge stof: minimaal 32 %;

3.3.   Grondstoffen (enkel voor verwerkte producten)

Koemelk, zout, kalfsleb.

De melk is afkomstig van in het omschreven geografische gebied gehouden koeien.

Het gebruik van toevoegingsmiddelen is niet toegestaan.

3.4.   Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong)

De koeien mogen uitsluitend worden gevoederd met groenvoeder uit het omschreven geografische gebied, waarvan de hoeveelheid en de kwaliteit nauwkeurig zijn bepaald.

Het groenvoeder moet voor ten minste 75 % (berekend op het drogestofgehalte) zijn geproduceerd in het geografische gebied.

Diervoeders mogen maximaal 50 % uitmaken van het drogestofgehalte van het toegediende voeder.

Het gebruik van kuilvoer is volledig verboden.

3.5.   Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

Alle voor de bereiding van „Parmigiano Reggiano” gebruikte melk moet afkomstig zijn van in het geografische gebied gelegen melkveehouderijbedrijven.

De melk moet zijn geproduceerd en worden verwerkt in het omschreven geografische gebied. De melk, die de vorige avond of de ochtend van dezelfde dag is verkregen, wordt in de vorm van rauwe, volle melk aan de kaasfabriek geleverd, overeenkomstig het productdossier. De ochtendmelk wordt in koperen kaasbakken gegoten en gemengd met de melk van de vorige avond, die door nauurlijke oproming gedeeltelijk is ontroomd. Vervolgens wordt autochtone melkwei toegevoegd. Het gebruik van geselecteerde melkfermenten is niet toegestaan. Het stremmen, uitsluitend verkregen door de inwerking van het kalfsleb, wordt gevolgd door het snijden van de wrongel en het koken. Na bezinking wordt de kaasmassa overgebracht in kaasvormen. Vervolgens worden de merktekens aangebracht. Na enkele dagen worden de kazen ondergedompeld in een pekelvat en dan moeten zij gedurende ten minste 12 maanden rijpen.

Deze rijping moet volledig plaatsvinden in het geografische gebied.

Na afloop van de minimale rijpingsperiode wordt de kaas gekeurd om na te gaan of aan alle voorschriften van het productdossier is voldaan.

3.6.   Specifieke voorschriften betreffende het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz.

„Parmigiano Reggiano” wordt in zijn geheel, in porties of geraspt op de markt gebracht.

Ter bescherming van de consument en om de authenticiteit van „Parmigiano Reggiano”, die voorverpakt, geraspt of in porties op de markt wordt gebracht, te kunnen garanderen, moeten het verdelen in porties, het raspen en het voorverpakken plaatsvinden in het geografische gebied. De reden hiervoor is dat, wanneer de volledige kaas, waarop de merktekens van „Parmigiano Reggiano” zijn aangebracht, in porties is gesneden of is geraspt, deze merktekens zijn verdwenen of niet meer zichtbaar zijn, en dat de oorsprong van het voorverpakte product toch moet worden gegarandeerd. Bovendien moet worden gegarandeerd dat het verpakken in porties snel na het versnijden plaatsvindt op een zodanige wijze dat elk risico van uitdroging, oxidatie en verlies van de specifieke organoleptische kenmerken van „Parmigiano Reggiano” wordt voorkomen. Uit kwalitatief oogpunt verliest de kaas bij het opensnijden de door de korst geboden bescherming; de korst is namelijk zeer droog en beschermt de kaas tegen de omgevingsomstandigheden.

De porties moeten onmiddellijk, in dezelfde procesgang, worden verpakt.

Voor het raspen mag alleen kaas worden gebruikt met de BOB „Parmigiano Reggiano” en de geraspte kaas moet onmiddellijk worden verpakt, zonder enige verdere behandeling of toevoeging van stoffen waardoor de houdbaarheid en de oorspronkelijke organoleptische kenmerken kunnen worden gewijzigd.

3.7.   Specifieke voorschriften betreffende de etikettering

Elke kaasvorm wordt gemerkt met de gepointilleerde vermelding „Parmigiano Reggiano”, samen met het registratienummer van de producent en het jaar en de maand van productie; deze vermeldingen worden enkel op de zijkant aangebracht met daarvoor geschikte matrijzen; het merken omvat verder ook de vermelding „Parmigiano Reggiano Consorzio Tutela” in een ovaal, een caseïneplaatje met het identificatienummer van de kaas, en, wanneer het gaat om kazen van tweede categorie („seconda categoria”), het merkteken ter identificatie.

„Parmigiano Reggiano” die voorverpakt, geraspt of in porties in de handel wordt gebracht, krijgt een merkteken met bovenaan de afbeelding van een kaaspunt en van een volledige kaas, en van een kaasmes, en onderaan de vermelding „PARMIGIANO REGGIANO”. De wijze waarop dit merkteken, dat verplicht deel uitmaakt van de etikettering, moet worden aangebracht, wordt vastgesteld door het Consorzio.

4.   Beknopte omschrijving van de afbakening van het geografische gebied

Het omschreven geografische gebied bestaat uit het grondgebied van de provincie Bologna aan de linkerkant van de Reno, het grondgebied van de provincie Mantova aan de rechterkant van de Po, en het grondgebied van de provincies Modena, Parma en Reggio nell′Emilia.

5.   Verband met het geografische gebied

5.1.   Specificiteit van het geografische gebied

Onder de natuurlijke factoren dient melding te worden gemaakt van de pedologische kenmerken van de grond in het geografische gebied, dat ligt tussen de Apennijnen en de Po, en van klimatologische omstandigheden die directe gevolgen hebben voor de natuurlijke flora in het gebied en voor de specifieke rijping van het product. Wat de menselijke factoren betreft, is er niet alleen het historische belang van de kaas voor de lokale economie, maar dient er ook op te worden gewezen dat de ingewikkelde bewerkingen die „Parmigiano Reggiano” ondergaat, het resultaat zijn van de traditionele kunst van het kaasmaken die zich in de loop der eeuwen in het gebied heeft gehandhaafd en die trouw en met respect voor de plaatselijke gebruiken is overgeleverd van generatie op generatie.

5.2.   Specificiteit van het product

Kenmerkend voor de kaas zijn de structuur van het zuivel (enigszins korrelig, brokkelig), het geurige aroma en de delicate smaak, pittig maar niet pikant, de grote oplosbaarheid en de goede verteerbaarheid.

Deze kenmerken vloeien voort uit de specificiteit van de melk en de bij de selectie daarvan gehanteerde criteria; er wordt alleen dagverse melk gebruikt die in koperen bakken wordt gegoten; voor het stremmen wordt uitsluitend kalfsleb met een hoog chymosinegehalte gebruikt, het zouten vindt plaats in verzadigde pekel en de kaas ondergaat een langdurige natuurlijke rijping.

5.3.   Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde hoedanigheid, de faam of een ander kenmerk van het product (voor een BGA)

De bijzondere fysisch-chemische en microbiologische eigenschappen van de melk, die de specifieke kenmerken en de kwaliteit van „Parmigiano Reggiano” garanderen, zijn in hoofdzaak toe te schrijven aan het aan de koeien toegediende voeder, namelijk groenvoeder uit het gebied van oorsprong en absoluut geen kuilvoer in welke vorm ook.

De rijping gedurende ten minste 12 maanden, die moet plaatsvinden in het omschreven geografische gebied met zijn bijzondere klimatologische omstandigheden, is noodzakelijk om het verkregen zuivelproduct, dankzij de specifieke enzymatische processen, de voor „Parmigiano Reggiano” kenmerkende eigenschappen te geven.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier

(Artikel 5, lid 7, van Verordening (EG) nr. 510/2006)

De geconsolideerde tekst van het productdossier kan worden geraadpleegd:

| — | op de volgende internetsite:
  www.politicheagricole.it/DocumentiPubblicazioni/Search_Documenti_Elenco.htm? txtTipoDocumento=Disciplinare%20in%20esame%20UE&txtDocArgomento=Prodotti%20di%20Qualit%E0>Prodotti%20Dop,%20Igp%20e%20Stg
  ofwel: |
| --- | --- |

—

op de volgende internetsite:

www.politicheagricole.it/DocumentiPubblicazioni/Search_Documenti_Elenco.htm? txtTipoDocumento=Disciplinare%20in%20esame%20UE&txtDocArgomento=Prodotti%20di%20Qualit%E0>Prodotti%20Dop,%20Igp%20e%20Stg

ofwel:

| — | door rechtstreeks de homepage van de site van het Italiaanse ministerie van Landbouw (www.politicheagricole.it) te openen en te klikken op „Prodotti di Qualità” (aan de linkerkant van het scherm) en vervolgens op „Disciplinari di Produzione all′esame dell′UE (Reg CE 510/2006)”. |
| --- | --- |

—

door rechtstreeks de homepage van de site van het Italiaanse ministerie van Landbouw (www.politicheagricole.it) te openen en te klikken op „Prodotti di Qualità” (aan de linkerkant van het scherm) en vervolgens op „Disciplinari di Produzione all′esame dell′UE (Reg CE 510/2006)”.

---

(1)  PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12.

---

| 16.4.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 87/20 |
| --- | --- | --- | --- |

16.4.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 87/20

---

Bekendmaking van een aanvraag overeenkomstig artikel 6, lid 2, van Verordening (EG) Nr. 510/2006 van de Raad inzake de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen

2009/C 87/07

Deze bekendmaking verleent het recht om op grond van artikel 7 van Verordening (EG) Nr. 510/2006 (1) van de Raad bezwaar aan te tekenen tegen de aanvraag. Bezwaarschriften moeten de Commissie bereiken binnen zes maanden te rekenen vanaf de datum van deze bekendmaking.

WIJZIGINGSAANVRAAG

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

Wijzigingsaanvraag overeenkomstig artikel 9

„BITTO”

EG-nummer: IT-PDO-117-1502-02.08.2006

BGA ( ) BOB ( X )

1.   Rubriek van het productdossier waarop de wijziging betrekking heeft

| — |  | Naam van het product |
| --- | --- | --- |
| — | | Beschrijving van het product |
| — | | Geografisch gebied |
| — |  | Bewijs van de oorsprong |
| — | | Werkwijze voor het verkrijgen van het product |
| — |  | Verband |
| — | | Etikettering |
| — |  | Nationale eisen |
| — |  | Overige [nader aan te geven] |

—



Naam van het product

—

Image

Beschrijving van het product

—

Image

Geografisch gebied

—



Bewijs van de oorsprong

—

Image

Werkwijze voor het verkrijgen van het product

—



Verband

—

Image

Etikettering

—



Nationale eisen

—



Overige [nader aan te geven]

2.   Aard van de wijziging(en)

| — |  | Wijziging van het enige document of de samenvatting |
| --- | --- | --- |
| — | | Wijziging van het productdossier voor een geregistreerde BOB of BGA waarvoor geen enig document en ook geen samenvatting is bekendgemaakt |
| — |  | Wijziging van het productdossier waarbij geen wijziging van het bekendgemaakte enige document nodig is (artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 510/2006) |
| — |  | Tijdelijke wijziging van het productdossier als gevolg van een verplichte gezondheids- of fytosanitaire maatregel die is opgelegd door de overheid (artikel 9, lid 4, van Verordening (EG) nr. 510/2006) |

—



Wijziging van het enige document of de samenvatting

—

Image

Wijziging van het productdossier voor een geregistreerde BOB of BGA waarvoor geen enig document en ook geen samenvatting is bekendgemaakt

—



Wijziging van het productdossier waarbij geen wijziging van het bekendgemaakte enige document nodig is (artikel 9, lid 3, van Verordening (EG) nr. 510/2006)

—



Tijdelijke wijziging van het productdossier als gevolg van een verplichte gezondheids- of fytosanitaire maatregel die is opgelegd door de overheid (artikel 9, lid 4, van Verordening (EG) nr. 510/2006)

3.   Wijziging(en)

3.1.   Beschrijving van het product:

Het leek opportuun om in artikel 3 de voeding van de runderen in de weide te specificeren en ze aan te vullen met een maximale hoeveelheid van 3 kg droge stof per dag, naast zout en de „noodvoeding”op basis van hooi van een blijvende weide. Die aanvulling bleek nodig om tegemoet te komen aan de eisen van de producenten die moeilijkheden ondervonden door de gewijzigde omstandigheden van de alpenweiden en de genetische kenmerken van vee dat gedurende de zomer in de bergen verblijft. Want de weiden alleen volstaan niet altijd om het welzijn van de dieren te garanderen. In hetzelfde artikel wordt gepreciseerd dat de gebruikte melk rauwe melk is. Het gaat uitsluitend om een vormwijziging omdat het huidige lastenboek geen enkele melkverwerking voorziet na het melken en het dus bijgevolg om „rauwe melk” gaat.

De maximale hoogte van de kaas gaat van 10 naar 12 cm. Deze verhoging wordt gerechtvaardigd door de productiemethoden die nog sterk aanleunen bij de traditionele processen waardoor er kaasvormen geproduceerd kunnen worden die niet perfect homogeen zijn, maar variëren binnen bepaalde vastgestelde grenzen. Daarbij moet ook gepreciseerd worden dat de definitie van het hoogteverschil van de kaaskorst in de vorm van een „BITTO” (8-12 cm) overeenstemt met de informatie in de historische documenten die meer bepaald een maximale hoogte van 12 cm voorzien.

3.2.   Geografisch gebied

Wat het artikel betreffende het gebied van herkomst betreft, wordt gepreciseerd dat de gevraagde wijziging erin bestaat om in het productiegebied van de melk, de drie volgende alpenweiden op te nemen: Varrone, Artino en Lareggio, gelegen in de gewesten Bergamo en Lecco. Deze alpenweiden werden bij vergissing vergeten in de eerste versie. De uitbreiding van het productiegebied is minimaal, omdat het gaat om minder dan 1 % van het huidige productiegebied en de homogeniteit vanuit geografisch standpunt gegarandeerd wordt door het feit dat de lithologische, altimetrische en blootstellingskenmerken van de toegevoegde alpenweiden identiek zijn aan diegene van de gebieden die al tot het productiegebied behoren. Bijgevolg stemt de vegetatie van het grasland volledig overeen met die van het oorspronkelijk aangeduide productiegebied.

3.3.   Werkwijze voor het verkrijgen van het product

Door de ingediende wijziging wil men de mogelijkheid bieden om autochtone stammen te gebruiken. Door deze technologisch innoverende methode kan het productieproces van de kaas verbeteren, kan het optreden van gebreken verminderen, de hygiëne van het product worden verzekerd en kunnen ook de typische kenmerken worden behouden die de band met het gebied uitdrukken. Want bij de factoren die tussenkomen in het productieproces van de kaas, spelen diegene van microbiologische orde een essentiële rol bij de productie en de rijping van de kazen. Het gebruik van rauwe melk bij het maken van de kaas is een troef voor de „Bitto” en voor de typische kazen in het algemeen, maar dit kan tegelijk ook de belangrijkste zwakke schakel worden als de microbiologische kwaliteit van de melk slecht is, er onvoldoende melkzuurbacteriën zijn of er pathogene micro-organismen aanwezig zijn. Het lage gehalte aan melkzuurbacteriën kan verklaard worden door de toegenomen netheid en de betere hygiënische omstandigheden, gedurende de verschillende productiefasen (melken, vervoer van de melk, recipiënten en productielokaal) en het gebruik van recipiënten en gereedschap in metaal of kunststof in plaats van hout. Deze werkwijze lost enerzijds wel de hygiënische en sanitaire problemen op, maar doet het aantal micro-organismen en het aantal kaasbacteriën dat in de melk voorkomt, dalen. De aanwezigheid van pathogene microflora die men soms aantreft in bergmelk, is een gevolg van de ongunstige productieomstandigheden vooral gedurende zomers waarin het veel regent. Voor kazen op basis van rauwe melk zorgt het gebruik van de bacterie ervoor dat het gistingsproces gedurende het productieproces van de kaas kan „beheerst” worden en de kaas minder gebreken vertoont. Zo worden correcte omstandigheden voor de zuurvorming en het laten weglopen van de wei gegarandeerd (anders zou er teveel melkwei achterblijven in de kaas waardoor er openingen en onaangename en ongewenste aroma’s zouden ontstaan), waardoor de verschillende soorten kaasbacteriën die aanwezig zijn in de grondstof (en een rol spelen in het rijpingsproces dat zorgt voor de typische eigenschappen van het product) zich evenwichtig kunnen ontwikkelen. Voor typische kazen is het belang van een geïsoleerde en geselecteerde stam van de microflora die kenmerkend is voor iedere kaas, van uitzonderlijk belang. Zo kunnen de typische kenmerken die de faam van deze producties vormen en de kwaliteit ervan verbeteren, behouden blijven en wordt vermeden dat de Bitto gereduceerd wordt tot een anoniem en smakeloos standaardproduct zonder enig karakter. Vanaf 1999 is het „Consorzio di Tutela” in samenwerking met de CNR – ISPA van Milano, begonnen met onderzoeken om beter op de hoogte te zijn van de typische microflora voor de „Bitto” kaas, om de bacteriële verscheidenheiden en de typische kenmerken eigen aan deze biodiversiteit, te behouden en de kwaliteit te verbeteren. In de loop van de jaren werden de stammen van melkbacteriën en enterokokken geïsoleerd en bestudeerd. Een deel van de aldus geïdentificeerde stammen werd bijkomend geanalyseerd om de fysiologische, biochemische en metabolische kenmerken en de kaaskwaliteiten ervan te beoordelen. Door de massale vermenigvuldiging van de autochtone stammen konden geselecteerde bacteriën verkregen worden die, eens zij toegevoegd worden aan de rauwe melk, de spontane microflora die in de melk aanwezig is, niet afremmen maar gunstiger omstandigheden creëren voor de ontwikkeling ervan en het behoud van de zintuiglijke kenmerken garanderen.

3.4.   Etikettering

Om de consument preciezere informatie te geven en de onmiddellijke herkenbaarheid van het product te bevorderen, leek het opportuun om het identificatieplaatje van de BOB in kwestie te beschrijven omdat dit bij het huidige lastenboek enkel bijgevoegd was en er ook een etiket met uitleg aan toe te voegen. Daarop staat niet enkel de naam „Bitto” die verschillende keren herhaald wordt in een straal, maar ook het communautaire logo en de namen van de firma’s, landgoederen en boerderijen, de firmanamen en de private merken die geen lovend karakter hebben of de consument niet kunnen misleiden. Nu wordt ook de mogelijkheid geboden om de naam te vermelden van de alpenweide waar de kaas geproduceerd werd om de kaas van die producenten naar waarde te kunnen schatten. Het gaat namelijk om producenten die kaas maken in ongunstige en moeilijke arbeidsomstandigheden, meer bepaald de alpenweiden waar het productiegebied van de Bitto zich bevindt (staat van het plaatselijke wegennet — toegang tot de weide net altijd even gemakkelijk, bescheiden plattelandsgebouwen, traditionele uitrustingen, sterke invloed van de weersomstandigheden op de teelt en het productieproces van de kaas) en die vrijwillig een productiemethode toepassen die grote risico’s inhoudt, namelijk het verlies van het product. Het opwaarderen van dit product kan de voornaamste risico’s die deze producenten nemen, compenseren.

ENIG DOCUMENT

VERORDENING (EG) Nr. 510/2006 VAN DE RAAD

„BITTO”

EG-nummer: IT-PDO-117-1502-02.08.2006

BGA ( ) BOB ( X )

1.   Naam

„Bitto”

2.   Lidstaat of derde land

Italië

3.   Beschrijving van het landbouwproduct of levensmiddel

3.1.   Productcategorie

| Categorie 1.3 — | Kazen |
| --- | --- |

Categorie 1.3 —

Kazen

3.2.   Beschrijving van het product waarvoor de in punt 1 vermelde naam van toepassing is

Kaas op basis van rauwe volle koeienmelk, afkomstig van traditionele rassen uit het gebied, waaraan eventueel maximaal 10 % rauwe geitenmelk is toegevoegd. Het is een kaas die middellang of lang rijpt en een regelmatige cilindrische vorm heeft met een vlak oppervlak en een halfronde kaaskorst met scherpe punten. De diameter van de wielen ligt tussen 30 en 50 cm, de korst heeft een hoogte van 8 tot 12 cm; het gewicht ligt tussen 8 en 25 kg. Aan de buitenkant heeft de kaas een strogele kleur die intenser wordt naarmate de kaas rijpt, de dikte van de korst bedraagt 2 tot 4 millimeter. De kaas is compact en vertoont enkele gaten die patrijsogen worden genoemd. Eenmaal gesneden varieert de kleur van de kaas van wit tot strogeel afhankelijk van de rijping. De smaak is zacht en fijn en wordt intenser naarmate de kaas rijper wordt. De eventuele toevoeging van geitenmelk zorgt ervoor dat het kenmerkende aroma nog duidelijker tot uiting komt. Het vetgehalte van de droge stof bedraagt minstens 45 % en de gemiddelde vochtigheid na 70 dagen is 38 %. De kaas wordt geproduceerd volgens de traditionele methoden waarbij gebruik wordt gemaakt van de omgevingskenmerken tussen 1 juni en 30 september.

3.3.   Grondstoffen (alleen voor verwerkte producten)

Koeienmelk, maximaal 10 % rauwe geitenmelk, kaasstremsel, zout, autochtone bacteriën.

3.4.   Diervoeders (alleen voor producten van dierlijke oorsprong)

De koeien krijgen gras van de alpenweiden van het gebied afgebakend onder punt 4. Met het oog op het welzijn van de dieren mag het voedsel afkomstig van de weiden van de melkkoeien worden aangevuld met maximaal 3 kg droge stof per dag, bestaande uit de volgende voedingsmiddelen: maïs, gerst, tarwe, soja, melasse, a rato van maximaal 3 %. Het gebruik van likstenen is toegestaan. Er wordt ook een noodvoeding toegestaan bestaande uit hooi van een blijvende weide ten belope van maximaal 5 % indien er zich buitengewone weersomstandigheden voordoen (sneeuw, hagel, enz.) waardoor de dieren niet kunnen grazen en wel totdat de normale weersomstandigheden terugkeren.

3.5.   Specifieke onderdelen van het productieproces die in het afgebakende geografische gebied moeten plaatsvinden

De productie- en verwerkingsomstandigheden van de melk en het rijpen van de Bitto kaas moeten plaatsvinden in het productiegebied, dat is afgebakend onder punt 4.

3.6.   Specifieke voorschriften voor het in plakken snijden, het raspen, het verpakken, enz.

Na minstens één jaar rijping kan het product geraspt worden gebruikt.

3.7.   Specifieke voorschriften betreffende de etikettering

Op de bovenkant van de kaaskorst met beschermde oorsprongsbenaming „Bitto” moet het merk staan dat er altijd warm moet opgestempeld worden op het einde van de rijpingsperiode en voor de kaas op de markt gebracht wordt. Het merk bestaat uit de naam „Bitto” waarbij de „B” slechts gedeeltelijk leesbaar is omdat de onderste lus van de letter de gestileerde vorm heeft van een al aangesneden kaaswiel. Het ontbrekende kaasgedeelte vormt een „V” en doet zo denken aan de beginletter van Valtellina en de kaasvorm doet aan het product denken. De letter „B” is een afbeelding terwijl voor de rest van de naam „ITTO” het lettertype Times Regular vergroot tot 113,94 % gebruikt wordt.

Om het product te identificeren, kan op één van de zijden van het volledige wiel een papieren etiket aangebracht worden dat geschikt is voor levensmiddelen

Het etiket heeft een diameter van ongeveer 30 cm en bestaat uit een kroon aan de buitenkant met een rode ondergrond. De naam BITTO in het geel wordt meerdere keren herhaald en in een straal geplaatst en het communautaire logo van de beschermde oorsprongsbenaming is aangepast aan de afmetingen en wordt weergegeven in de originele kleuren en lettertekens.

Er kan een interne gele kroon naast de rode kroon gebruikt worden om er de elementen te vermelden die worden voorgeschreven door de geldende wetgeving en de verwijzingen naar de namen van de firma’s, landgoederen en boerderijen, de firmanamen en de particuliere merken die zich niet mogen onderscheiden door lovende termen en die de consument niet mogen misleiden.

De producenten die de melkkoeien, volgens het lastenboek, uitsluitend voederen met gras van de alpenweiden die in het afgebakende gebied van punt 4 liggen, zonder enig toevoeging van veevoedersupplementen, met uitzondering van de likstenen en de noodvoeding afkomstig van hooi van een blijvende weide tot maximaal 20 %, die dus geen bacteriën gebruiken gedurende het kaasproductieproces en die de melk verwerken binnen 30 minuten na het melken, mogen de naam vermelden van de alpenweide waar de kaas werd geproduceerd. Op deze aanduiding, die aan de onderkant van de kaaskorst van het wiel wordt aangebracht op het ogenblik dat de kaas geproduceerd wordt, staat de volledige naam van de alpenweide in het lettertype Times, gevolgd door de bovenstaande merken.

4.   Beknopte omschrijving van de grenzen van het geografische gebied

Het gebied waaruit de melk komt die bestemd is voor de verwerking en de productie van de „Bitto” kaas omvat het volledige grondgebied van het gewest Sondrio, de alpenweiden van de eraan grenzende gebieden van de volgende gemeenten van de Alta Valle Brembana in het gewest Bergamo: Averara, Carona, Cusio, Foppolo, Mezzoldo, Piazzatorre, Santa Brigida, Valleve en de alpenweiden Varrone, Artino en Lareggio van de eraan grenzende gebieden in de gemeenten Introbio en Premana in de provincie Lecco.

5.   Binding met het geografische gebied

5.1.   Specificiteit van het geografische gebied

De productiezone van de Bitto kaas bestaat uit een berggebied (70 % van de oppervlakte ligt boven 1 500 meter en minder dan 8 % ligt onder 500 meter, de hellingsgraad van de valleien is tamelijk hoog en de hellingen hebben een grillig en onregelmatig reliëf) tussen de Alpi Retiche en Orobie, dat zich uitstrekt van het oosten naar het westen. Dit beïnvloedt het klimaat en de flora en heeft ook de sociale, culturele en economische ontwikkeling bepaald. De altimetrische amplitude van de weiden is gemiddeld 486 meter, wat hoog genoeg is om een rationeel gebruik van de weide te kunnen garanderen. Het grote hoogteverschil is namelijk een onmisbare voorwaarde om de weiden te kunnen exploiteren met een gepast rijpingsstadium. Door de uiteenlopende configuratie van de alpenweiden in de productiezone zijn deze geschikt voor gelijktijdige begrazing door verschillende diersoorten (waaronder melkkoeien en geiten voor de productie van „Bitto”). Ook de blootstelling is meestal gevarieerd en hangt samen met het terrein, de hoogte en de wind, waardoor het klimaat van de Alpen bepaald wordt, dat ondanks zijn diversiteit wordt gekenmerkt door aanzienlijke thermische amplitudes, warme lucht, sterke zonnestraling en overvloedige regenbuien gedurende de zomer. De weiden zijn bijna allemaal van het zure type, zij zijn helemaal niet diep en groeien op een kiezelhoudende ondergrond bestaande uit gneis en glimmerhoudende, talkachtige en kleihoudende schisten. De overheersende plantensoorten zijn meerjarig of overblijvend en worden gekenmerkt door hun snelle productiefase, hun sterke vegetatieve ontwikkeling, hun lage en compacte groeiwijze, de doorgedreven ontwikkeling van hun wortelstelsel en hun bladeren, het rijke aroma en hun opmerkelijke weerstandsvermogen tegen het getrappel en de tanden van de dieren. De meeste plantensoorten behoren tot de familie van de grasachtigen en met name tot de familie van de samengesteldbloemigen, de vlinderbloemigen, de schermbloemigen, de ganzenvoetfamilie, de rozenfamilie enz. Wat het beheer betreft, is het gebied met alpenweiden traditioneel verdeeld in verschillende stations met een stijgende hoogte en verschillende liggingen.

5.2.   Specificiteit van het product

De Bitto is een kaas die uitsluitend geproduceerd wordt op de alpenweiden met rauwe melk van één enkele melkbeurt afkomstig van koeien en eventueel geiten die grazen. Het gaat om een vette, harde kaas die middelmatig of groot is met een effen oppervlakte en een kenmerkende halfronde korst met scherpe punten. De kaas heeft een compacte structuur en vertoont enkele gaten die „patrijsogen” genoemd worden, de kleur is strogeel (intenser naarmate hij rijper is). Hij rijpt minimaal zeventig dagen, maar kan enkele jaren blijven verder rijpen zonder dat de organoleptische en structurele kenmerken wijzigen. De smaak van de jonge Bitto (gedurende het productiejaar) is zacht, smeuïg en romig. Hoe rijper hij wordt, des te intenser de smaak en deste droger en zelfs korreliger zijn textuur. De „Bitto” heeft bijzondere aroma’s die afkomstig zijn van de weiden waarop de melk producerende dieren grazen. De eventuele toevoeging van geitenmelk zorgt ervoor dat het kenmerkende aroma van de kaas intenser wordt.

5.3.   Causaal verband tussen het geografische gebied en de kwaliteit of de kenmerken van het product (voor een BOB) dan wel een bepaalde eigenschap, faam of ander kenmerk van het product (voor een BGA)

Onder de verschillende elementen van het gebied die van betekenis zijn voor de kenmerkende eigenschappen van de „Bitto”, moet zeker de floristische samenstelling van de weiden worden gerekend die afhangt van het natuurlijke milieu (grond, klimaat) en het beheer van de alpenweide. De weiden leveren een uiterst heterogene vegetatie voor de dieren. Door de vele planten kunnen heel wat chemische substanties een aanzienlijke rol spelen bij het verteringsproces en het stofwisselingsproces van het dier en zo de kwalitatieve productiekenmerken bepalen. De vluchtige verbindingen die in het voer aanwezig zijn, kunnen via het spijsverteringsstelsel worden overgedragen naar de melkproducten door directe opname via het spijsverteringskanaal of via de ruminale gassen naar de bloedsomloop. Zij zorgen er op deze manier voor dat dit product zijn typische smaak en geur krijgt. De concentratie van bepaalde verbindingen in de melk zoals terpeen lijkt nauw samen te hangen met het voedingsregime van de dieren. De natuurlijke bergweiden die gekenmerkt worden door een grote variatie aan soorten en verbindingen en in het bijzonder door tweezaadlobbigen, bevatten heel wat terpenen. Bergkazen bevatten dus meer terpenen dan kazen uit de vlakte. Gezien het terpeenniveau afhangt van de plantensoorten waaruit het voer bestaat, hangen de aard en de hoeveelheid terpenen in de melk (en in de kaas) af van de floristische aard van het gras dat de dieren eten. Bij de micronutriënten die meestal voorkomen in het gras op de weiden, trokken vooral de vetzuren de aandacht van de wetenschappers. De onverzadigde vetzuren vormen meer dan 70 % van het totale aantal vetzuren in het gras. Daarbij wordt linolzuur door de ruminale bacteriën omgezet in cis-isomeren en transisomeren waarvan sommigen overgaan in de melk.

Het foksysteem en de verwerkingstechnieken zijn andere elementen die het product binden aan het gebied. Gedurende de productieperiode van de „Bitto”, van 1 juni tot 30 september, grazen de dieren op een grote hoogte en altijd in de buitenlucht (alleen op bepaalde alpenweiden bestaan er structuren om de dieren te beschermen bij slecht weer). De kwaliteit van de melk hangt niet enkel af van de kenmerken van het voer maar ook van de fokomstandigheden van het dieren de omgeving in de brede zin van, het woord. Zo wordt de vetconcentratie vooral gestimuleerd door het opvallende gehalte aan ruwe vezels van het gras, de vergevorderde lactatiefase van de dieren en de hoogte. Dit zijn allemaal factoren die, met uitzondering van de eerste, ook verantwoordelijk zijn voor de stijging van de stikstof door het hoge gehalte aan vloeibaar stikstof van de weiden. Bij het vitamine- en mineralengehalte spelen niet enkel de kwaliteiten van het grasland maar ook de sterke zonnestraling een rol. De melk wordt onmiddellijk ter plaatse verwerkt na het melken zonder dat de rauwe melk enige bewerking ondergaat. Dat gebeurt volgens de traditionele methoden die van generatie op generatie worden overgedragen en vandaag nog altijd ambachtelijk zijn. De onmiddellijke verwerking van de melk tot een kaas met lange houdbaarheid vormde vroeger een logische oplossing om de melk en haar voedzame eigenschappen te „bewaren” op de alpenweiden waarbij de wielen op het einde van het zomerseizoen dan naar de vallei werden gebracht. De meeste handelingen — van het vullen van de ketel, tot het breken, het schudden en de extractie van de wrongel- gebeuren handmatig: daarbij zijn de ervaring en de handigheid van de kaasmaker essentieel. De gistvorming die ontstaat op basis van de originele microflora zorgt er samen met de productietechniek voor dat er een uniek en onnavolgbaar eindproduct ontstaat. De cirkelvorm met halfronde korst komt van de traditionele kaasvorm waarin de wrongel wordt gelegd na de extractie. Het rijpingsproces begint in de kaasfabriek in de Alpen. Vaak gaat het om half ingegraven structuren waardoor de temperatuur constanter blijft, er een precieze vochtigheidsgraad heerst en de kaas in natuurlijke omstandigheden kan rijpen. Tijdens het hele rijpingscyclus worden de kazen regelmatig gedraaid, gereinigd en afgekrabd.

Verwijzing naar de bekendmaking van het productdossier:

Dit overheidsorgaan heeft de nationale bezwaarprocedure in gang gezet tegen de wijziging van de beschermde herkomstbenaming „Bitto”.

De geconsolideerde tekst van het

| — | productdossier kan op de internetsite:
  www.politicheagricole.it/DocumentiPubblicazioni/Search_Documenti_Elenco.htm?txtTipoDocumento=Disciplinare%20in%20esame%20UE&txtDocArgomento=Prodotti%20di%20Qualit%E0>Prodotti%20Dop,%20Igp%20e%20Stg
  geraadpleegd worden of |
| --- | --- |

—

productdossier kan op de internetsite:

www.politicheagricole.it/DocumentiPubblicazioni/Search_Documenti_Elenco.htm?txtTipoDocumento=Disciplinare%20in%20esame%20UE&txtDocArgomento=Prodotti%20di%20Qualit%E0>Prodotti%20Dop,%20Igp%20e%20Stg

geraadpleegd worden of

| — | -door rechtstreeks te klikken op de homepage van het Ministerie (www.politicheagricole.it) en dan verder te klikken op „Prodotti di Qualità” (links op het scherm) en dan uiteindelijk op „Disciplinari di Produzione all’esame dell’UE (Reg CE 510/2006)”. |
| --- | --- |

—

-door rechtstreeks te klikken op de homepage van het Ministerie (www.politicheagricole.it) en dan verder te klikken op „Prodotti di Qualità” (links op het scherm) en dan uiteindelijk op „Disciplinari di Produzione all’esame dell’UE (Reg CE 510/2006)”.

---

(1)  PB L 93 van 31.3.2006, blz. 12.

---