# Publicatieblad C 27/2009

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 27 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 52e jaargang3 februari 2009 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 27

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

52e jaargang3 februari 2009

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | III   Voorbereidende handelingen |
| | EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ |
| | 446e plenaire zitting op 9 en 10 juli 2008 |
| 2009/C 027/01 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen op waterstof en tot wijziging van Richtlijn 2007/46/EG COM(2007) 593 final — 2007/0214 (COD) | 1 |
| 2009/C 027/02 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De verschillende beleidsmaatregelen (inclusief een passende financiering) die aan de groei en de ontwikkeling van kleine en middelgrote bedrijven kunnen bijdragen | 7 |
| 2009/C 027/03 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie — Een agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme COM(2007) 621 final | 12 |
| 2009/C 027/04 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Witboek over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet COM(2007) 807 final | 18 |
| 2009/C 027/05 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Ontwikkelingen in de Europese bouwsector | 22 |
| 2009/C 027/06 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Ontwikkeling van de zakelijke dienstverlening in Europa | 26 |
| 2009/C 027/07 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende cosmetische producten (herschikking) COM(2008) 49 final — 2008/0035 (COD) | 34 |
| 2009/C 027/08 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2001/82/EG en Richtlijn 2001/83/EG, wat wijzigingen in de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen betreft COM(2008) 123 final — 2008/0045 (COD) | 39 |
| 2009/C 027/09 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake drukvaten van eenvoudige vorm (gecodificeerde versie) COM(2008) 202 final — 2008/0076 (COD) | 41 |
| 2009/C 027/10 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Naar een spoorwegnet met voorrang voor goederenverkeerCOM(2007) 608 final | 41 |
| 2009/C 027/11 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie inzake een Europees havenbeleid COM(2007) 616 final | 45 |
| 2009/C 027/12 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Wegvervoer — werktijden van zelfstandige bestuurders | 49 |
| 2009/C 027/13 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's Een Europees strategisch plan voor energietechnologie (SET-plan) Naar een koolstofarme toekomstCOM(2007) 723 final | 53 |
| 2009/C 027/14 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Het verband tussen klimaatverandering en landbouw in Europa | 59 |
| 2009/C 027/15 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap te verbeteren en uit te breiden COM(2008) 16 final — 2008/0013 COD | 66 |
| 2009/C 027/16 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad inzake de inspanningen van de lidstaten om hun broeikasgasemissies terug te dringen om aan de verbintenissen van de Gemeenschap op het gebied van het terugdringen van broeikasgassen tot 2020 te voldoen COM(2008) 17 final — 2008/0014 (COD) | 71 |
| 2009/C 027/17 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de geologische opslag van kooldioxide en tot wijziging van de Richtlijnen 85/337/EEG en 96/61/EG van de Raad, de Richtlijnen 2000/60/EG, 2001/80/EG, 2004/35/EG en 2006/12/EG en Verordening (EG) nr. 1013/2006COM(2008) 18 final — 2008/0015 (COD) | 75 |
| 2009/C 027/18 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/66/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake batterijen en accu's, alsook afgedankte batterijen en accu's, en met name van artikel 6, lid 2, inzake het op de markt brengen van batterijen en accu's COM(2008) 211 final — 2008/0081 (COD) | 81 |
| 2009/C 027/19 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De niet-energetische mijnbouw in Europa | 82 |
| 2009/C 027/20 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Integratie van minderheden — Roma | 88 |
| 2009/C 027/21 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Elementen voor de opzet, organisatie en werking van een platform om het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij communautaire maatregelen ter versterking van het beleid inzake integratie van burgers uit derde landen | 95 |
| 2009/C 027/22 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Een nieuw Europees sociaal actieprogramma | 99 |
| 2009/C 027/23 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op een hooggekwalificeerde baan COM(2007) 637 final — 2007/0228 (CNS) | 108 |
| 2009/C 027/24 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om op het grondgebied van een lidstaat te verblijven en te werken en betreffende een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijvenCOM(2007) 638 final — 2007/0229 (CNS) | 114 |
| 2009/C 027/25 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Jaar van de creativiteit en innovatie (2009) COM(2008) 159 final — 2008/0064 (COD) | 119 |
| 2009/C 027/26 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Betere integratie in de interne markt als succesfactor voor meer cohesie en groei in eilandgebieden | 123 |
| 2009/C 027/27 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De redenen voor het verschil tussen de gevoels- en de werkelijke inflatie | 129 |
| 2009/C 027/28 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Albanië — de rol van het maatschappelijk middenveld in de pretoetredingssteunprogramma's | 140 |
| 2009/C 027/29 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Het opzetten van netwerken van maatschappelijke organisaties in de Zwarte Zeeregio | 144 |
| 2009/C 027/30 | Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Communiceren over Europa: de nationale en Europese dimensie met elkaar verzoenen | 152 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

III   Voorbereidende handelingen

EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

446e plenaire zitting op 9 en 10 juli 2008

2009/C 027/01

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen op waterstof en tot wijziging van Richtlijn 2007/46/EG COM(2007) 593 final — 2007/0214 (COD)

COM(2007) 593 final — 2007/0214 (COD)

1

2009/C 027/02

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De verschillende beleidsmaatregelen (inclusief een passende financiering) die aan de groei en de ontwikkeling van kleine en middelgrote bedrijven kunnen bijdragen

7

2009/C 027/03

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie — Een agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme COM(2007) 621 final

COM(2007) 621 final

12

2009/C 027/04

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Witboek over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet COM(2007) 807 final

COM(2007) 807 final

18

2009/C 027/05

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Ontwikkelingen in de Europese bouwsector

22

2009/C 027/06

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Ontwikkeling van de zakelijke dienstverlening in Europa

26

2009/C 027/07

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende cosmetische producten (herschikking) COM(2008) 49 final — 2008/0035 (COD)

COM(2008) 49 final — 2008/0035 (COD)

34

2009/C 027/08

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2001/82/EG en Richtlijn 2001/83/EG, wat wijzigingen in de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen betreft COM(2008) 123 final — 2008/0045 (COD)

COM(2008) 123 final — 2008/0045 (COD)

39

2009/C 027/09

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake drukvaten van eenvoudige vorm (gecodificeerde versie) COM(2008) 202 final — 2008/0076 (COD)

COM(2008) 202 final — 2008/0076 (COD)

41

2009/C 027/10

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Naar een spoorwegnet met voorrang voor goederenverkeerCOM(2007) 608 final

COM(2007) 608 final

41

2009/C 027/11

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie inzake een Europees havenbeleid COM(2007) 616 final

COM(2007) 616 final

45

2009/C 027/12

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Wegvervoer — werktijden van zelfstandige bestuurders

49

2009/C 027/13

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's Een Europees strategisch plan voor energietechnologie (SET-plan) Naar een koolstofarme toekomstCOM(2007) 723 final

COM(2007) 723 final

53

2009/C 027/14

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Het verband tussen klimaatverandering en landbouw in Europa

59

2009/C 027/15

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap te verbeteren en uit te breiden COM(2008) 16 final — 2008/0013 COD

COM(2008) 16 final — 2008/0013 COD

66

2009/C 027/16

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad inzake de inspanningen van de lidstaten om hun broeikasgasemissies terug te dringen om aan de verbintenissen van de Gemeenschap op het gebied van het terugdringen van broeikasgassen tot 2020 te voldoen COM(2008) 17 final — 2008/0014 (COD)

COM(2008) 17 final — 2008/0014 (COD)

71

2009/C 027/17

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de geologische opslag van kooldioxide en tot wijziging van de Richtlijnen 85/337/EEG en 96/61/EG van de Raad, de Richtlijnen 2000/60/EG, 2001/80/EG, 2004/35/EG en 2006/12/EG en Verordening (EG) nr. 1013/2006COM(2008) 18 final — 2008/0015 (COD)

COM(2008) 18 final — 2008/0015 (COD)

75

2009/C 027/18

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/66/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake batterijen en accu's, alsook afgedankte batterijen en accu's, en met name van artikel 6, lid 2, inzake het op de markt brengen van batterijen en accu's COM(2008) 211 final — 2008/0081 (COD)

COM(2008) 211 final — 2008/0081 (COD)

81

2009/C 027/19

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De niet-energetische mijnbouw in Europa

82

2009/C 027/20

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Integratie van minderheden — Roma

88

2009/C 027/21

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Elementen voor de opzet, organisatie en werking van een platform om het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij communautaire maatregelen ter versterking van het beleid inzake integratie van burgers uit derde landen

95

2009/C 027/22

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Een nieuw Europees sociaal actieprogramma

99

2009/C 027/23

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op een hooggekwalificeerde baan COM(2007) 637 final — 2007/0228 (CNS)

COM(2007) 637 final — 2007/0228 (CNS)

108

2009/C 027/24

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om op het grondgebied van een lidstaat te verblijven en te werken en betreffende een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijvenCOM(2007) 638 final — 2007/0229 (CNS)

COM(2007) 638 final — 2007/0229 (CNS)

114

2009/C 027/25

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Jaar van de creativiteit en innovatie (2009) COM(2008) 159 final — 2008/0064 (COD)

COM(2008) 159 final — 2008/0064 (COD)

119

2009/C 027/26

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Betere integratie in de interne markt als succesfactor voor meer cohesie en groei in eilandgebieden

123

2009/C 027/27

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De redenen voor het verschil tussen de gevoels- en de werkelijke inflatie

129

2009/C 027/28

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Albanië — de rol van het maatschappelijk middenveld in de pretoetredingssteunprogramma's

140

2009/C 027/29

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Het opzetten van netwerken van maatschappelijke organisaties in de Zwarte Zeeregio

144

2009/C 027/30

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Communiceren over Europa: de nationale en Europese dimensie met elkaar verzoenen

152

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

III Voorbereidende handelingen

EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ

446e plenaire zitting op 9 en 10 juli 2008

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/1 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/1

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen op waterstof en tot wijziging van Richtlijn 2007/46/EG

COM(2007) 593 final — 2007/0214 (COD)

(2009/C 27/01)

De Raad heeft op 14 november 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende de typegoedkeuring van motorvoertuigen op waterstof en tot wijziging van Richtlijn 2007/46/EG.

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer IOZIA.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli 2008) het volgende advies uitgebracht, dat met 117 stemmen vóór en zonder stemmen tegen, bij 5 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het EESC onderschrijft de inhoud van het onderhavige voorstel voor een verordening COM(2007) 593 final en stemt in met de uitvaardiging van geharmoniseerde normen op communautair niveau voor de typegoedkeuring van motorvoertuigen op waterstof. Het staat achter de keuze voor één, in alle EU-lidstaten geldige procedure, die immers eenvoudiger en goedkoper is dan 27 verschillende typegoedkeuringen, die bovendien duidelijk tot concurrentieverstoring en een versnippering van de interne markt kunnen leiden. |
| --- | --- |

1.1

Het EESC onderschrijft de inhoud van het onderhavige voorstel voor een verordening COM(2007) 593 final en stemt in met de uitvaardiging van geharmoniseerde normen op communautair niveau voor de typegoedkeuring van motorvoertuigen op waterstof. Het staat achter de keuze voor één, in alle EU-lidstaten geldige procedure, die immers eenvoudiger en goedkoper is dan 27 verschillende typegoedkeuringen, die bovendien duidelijk tot concurrentieverstoring en een versnippering van de interne markt kunnen leiden.

| 1.2 | Het belang van deze maatregel is vanzelfsprekend: de verwachting is dat er steeds meer motorvoertuigen op waterstof verkocht zullen worden, maar op nationaal noch op Europees niveau bestaat er een standaard typegoedkeuring voor dit type voertuigen. De voorlopige regelingen die in de lidstaten zijn getroffen, lopen onderling sterk uiteen. |
| --- | --- |

1.2

Het belang van deze maatregel is vanzelfsprekend: de verwachting is dat er steeds meer motorvoertuigen op waterstof verkocht zullen worden, maar op nationaal noch op Europees niveau bestaat er een standaard typegoedkeuring voor dit type voertuigen. De voorlopige regelingen die in de lidstaten zijn getroffen, lopen onderling sterk uiteen.

| 1.3 | Volgens het EESC dient de verordening snel te worden goedgekeurd, die een betrouwbaar referentiekader lijkt te bieden voor de ondernemingen in de sector, en dus een steuntje in de rug is voor de vereiste forse investeringen voor de ontwikkeling van de technologie. Over de strategische keuze voor het gebruik ervan heeft het EESC zich in recente adviezen uitgesproken, onder andere door te stellen dat „waterstof (...) — hoewel dat gebruik momenteel zijn beperkingen kent — (...) een uitdaging voor de toekomst (vormt)”. |
| --- | --- |

1.3

Volgens het EESC dient de verordening snel te worden goedgekeurd, die een betrouwbaar referentiekader lijkt te bieden voor de ondernemingen in de sector, en dus een steuntje in de rug is voor de vereiste forse investeringen voor de ontwikkeling van de technologie. Over de strategische keuze voor het gebruik ervan heeft het EESC zich in recente adviezen uitgesproken, onder andere door te stellen dat „waterstof (...) — hoewel dat gebruik momenteel zijn beperkingen kent — (...) een uitdaging voor de toekomst (vormt)”.

| 1.4 | Het uitwerken van deze geharmoniseerde communautaire normen is voorts een belangrijk onderdeel voor het waarborgen van de veiligheid van de gebruikers. Versterking van het consumentenvertrouwen is essentieel voor de waarschijnlijke ontwikkeling van deze voertuigen. De Commissie verwacht dat de doelstelling van 1 miljoen voertuigen op waterstof tegen 2020 een feit is. |
| --- | --- |

1.4

Het uitwerken van deze geharmoniseerde communautaire normen is voorts een belangrijk onderdeel voor het waarborgen van de veiligheid van de gebruikers. Versterking van het consumentenvertrouwen is essentieel voor de waarschijnlijke ontwikkeling van deze voertuigen. De Commissie verwacht dat de doelstelling van 1 miljoen voertuigen op waterstof tegen 2020 een feit is.

| 1.5 | Een sprekend voorbeeld dat overtuigend en concreet aantoont dat de doelstelling haalbaar is, is de gestage stijging van hybride taxi's in New York, waar dankzij een positief stadsbeleid respect voor en behoud van het milieu hand in hand kunnen gaan met de marktregels; achter de pogingen tot het opwerpen van kunstmatige belemmeringen voor de ontwikkeling van deze technologie gaan immers vaak slechts gevestigde belangen schuil. |
| --- | --- |

1.5

Een sprekend voorbeeld dat overtuigend en concreet aantoont dat de doelstelling haalbaar is, is de gestage stijging van hybride taxi's in New York, waar dankzij een positief stadsbeleid respect voor en behoud van het milieu hand in hand kunnen gaan met de marktregels; achter de pogingen tot het opwerpen van kunstmatige belemmeringen voor de ontwikkeling van deze technologie gaan immers vaak slechts gevestigde belangen schuil.

| 1.6 | Deze mijlpaal verwezenlijken lijkt nodig aangezien slechts door doelgerichte vervanging van fossiele brandstoffen een doelstelling kan worden gehaald die aansluit bij het EU-beleid voor duurzame ontwikkeling en de bestrijding van klimaatverandering. Het doel kan worden bereikt door geleidelijk meer waterstof, alsook agrobrandstoffen van de tweede generatie en andere hernieuwbare brandstoffen te gebruiken. |
| --- | --- |

1.6

Deze mijlpaal verwezenlijken lijkt nodig aangezien slechts door doelgerichte vervanging van fossiele brandstoffen een doelstelling kan worden gehaald die aansluit bij het EU-beleid voor duurzame ontwikkeling en de bestrijding van klimaatverandering. Het doel kan worden bereikt door geleidelijk meer waterstof, alsook agrobrandstoffen van de tweede generatie en andere hernieuwbare brandstoffen te gebruiken.

| 1.7 | Steun voor deze langetermijnstrategie verloopt via toegespitst technologisch onderzoek. Het EESC verzoekt derhalve om de uitvoering van specieke onderzoeksprogramma's na een snelle goedkeuring van verordeningsvoorstel COM(2007) 571 final, waarin sprake is van het opzetten van een „gemeenschappelijk technologisch initiatief (JTI) door de oprichting van een gemeenschappelijke onderneming Brandstofcellen en waterstof” (1). Het EESC steunt dit en hoopt dat er onderzoeksprogramma's komen die nieuwe wegen inslaan voor de productie en toepassing van waterstof en schaart zich achter verzoeken van in deze sector actieve bedrijven en onderzoeksinstellingen in verband met de toepassing van waterstof met het oog op een snelle goedkeuring van de nodige voorstellen door de Raad en het Parlement. |
| --- | --- |

1.7

Steun voor deze langetermijnstrategie verloopt via toegespitst technologisch onderzoek. Het EESC verzoekt derhalve om de uitvoering van specieke onderzoeksprogramma's na een snelle goedkeuring van verordeningsvoorstel COM(2007) 571 final, waarin sprake is van het opzetten van een „gemeenschappelijk technologisch initiatief (JTI) door de oprichting van een gemeenschappelijke onderneming Brandstofcellen en waterstof” (1). Het EESC steunt dit en hoopt dat er onderzoeksprogramma's komen die nieuwe wegen inslaan voor de productie en toepassing van waterstof en schaart zich achter verzoeken van in deze sector actieve bedrijven en onderzoeksinstellingen in verband met de toepassing van waterstof met het oog op een snelle goedkeuring van de nodige voorstellen door de Raad en het Parlement.

| 1.8 | Het EESC roept de Commissie op nu al het bereik van het distributienetwerk onder de loep te nemen: de beschikbaarheid van veilige en efficiënte technologie voor de opslag en toereikende distributie zijn immers onontbeerlijk voor de verspreiding van voertuigen die op gasmengsels rijden. |
| --- | --- |

1.8

Het EESC roept de Commissie op nu al het bereik van het distributienetwerk onder de loep te nemen: de beschikbaarheid van veilige en efficiënte technologie voor de opslag en toereikende distributie zijn immers onontbeerlijk voor de verspreiding van voertuigen die op gasmengsels rijden.

| 1.9 | In de eerste fase dienen maatregelen in de gehele EU de verspreiding te stimuleren van LPG en methaan, die de meest directe en realistische mogelijkheden bieden in het streven om gedeeltelijk af te stappen van het gebruik van koolstofhoudende brandstoffen. In tal van EU-lidstaten zijn LPG en methaan nu slechts mondjesmaat of helemaal niet aanwezig. Deze eerste fase, waarin onderzoek wordt gedaan naar nieuwe, steeds veiligere en efficiëntere technologieën voor opslag en distributie, moet in de nabije toekomst overgaan in een tussenfase met distributie van mengsel van gas en waterstof, die vervolgens uitmondt in een fase waarin waterstof verspreid wordt. |
| --- | --- |

1.9

In de eerste fase dienen maatregelen in de gehele EU de verspreiding te stimuleren van LPG en methaan, die de meest directe en realistische mogelijkheden bieden in het streven om gedeeltelijk af te stappen van het gebruik van koolstofhoudende brandstoffen. In tal van EU-lidstaten zijn LPG en methaan nu slechts mondjesmaat of helemaal niet aanwezig. Deze eerste fase, waarin onderzoek wordt gedaan naar nieuwe, steeds veiligere en efficiëntere technologieën voor opslag en distributie, moet in de nabije toekomst overgaan in een tussenfase met distributie van mengsel van gas en waterstof, die vervolgens uitmondt in een fase waarin waterstof verspreid wordt.

| 1.10 | Essentieel zijn volgens het EESC concrete maatregelen om het vertrouwen te winnen van de toekomstige gebruikers en om nu nog bestaande twijfels over de toepassing van waterstof weg te nemen. Er dienen dus breed opgezette informatiecampagnes te komen met een duidelijke en overtuigende boodschap die aantoont dat het huidige veiligheidsniveau van de traditionele voertuigen met deze technologie nu al bereikt is. |
| --- | --- |

1.10

Essentieel zijn volgens het EESC concrete maatregelen om het vertrouwen te winnen van de toekomstige gebruikers en om nu nog bestaande twijfels over de toepassing van waterstof weg te nemen. Er dienen dus breed opgezette informatiecampagnes te komen met een duidelijke en overtuigende boodschap die aantoont dat het huidige veiligheidsniveau van de traditionele voertuigen met deze technologie nu al bereikt is.

| 1.11 | Het EESC staat achter de keuze voor een verordening als wettelijk instrument. Doordat de hierin vervatte voorschriften gelijktijdig in alle lidstaten van toepassing zijn, zijn gelijke voorwaarden voor de fabrikanten in de sector immers gewaarborgd. |
| --- | --- |

1.11

Het EESC staat achter de keuze voor een verordening als wettelijk instrument. Doordat de hierin vervatte voorschriften gelijktijdig in alle lidstaten van toepassing zijn, zijn gelijke voorwaarden voor de fabrikanten in de sector immers gewaarborgd.

| 1.12 | Verder staat het Comité achter de uitwerking en invoering van fundamentele voorschriften via de „comitéprocedure” en onderschrijft het de instelling van een overgangsperiode als de voorschriften worden toegepast; aan de invoering zullen voor de betrokken ondernemingen immers enige haken en ogen kleven. |
| --- | --- |

1.12

Verder staat het Comité achter de uitwerking en invoering van fundamentele voorschriften via de „comitéprocedure” en onderschrijft het de instelling van een overgangsperiode als de voorschriften worden toegepast; aan de invoering zullen voor de betrokken ondernemingen immers enige haken en ogen kleven.

| 1.13 | Het EESC steunt en acht de aanwezigheid van Europa in de GCG (Global Coordination Group) van belang voor het zoeken naar voorschriften voor typegoedkeuring op mondiaal niveau (GTR, Global Technological Regulation), maar het onderstreept ook dat een dergelijke overeenkomst de voortgang van de wettelijke procedure niet mag belemmeren. Beschikt Europa over een eigen wettelijk instrument en over ervaring met de toepassing van desbetreffende communautaire voorschriften, dan kan haar positie in alle mondiale instanties worden versterkt, ook om te voorkomen dat er voor op waterstof rijdende voertuigen wereldwijd afspraken worden gemaakt op grond van ervaringen die in slechts één land (Japan) zijn opgedaan. |
| --- | --- |

1.13

Het EESC steunt en acht de aanwezigheid van Europa in de GCG (Global Coordination Group) van belang voor het zoeken naar voorschriften voor typegoedkeuring op mondiaal niveau (GTR, Global Technological Regulation), maar het onderstreept ook dat een dergelijke overeenkomst de voortgang van de wettelijke procedure niet mag belemmeren. Beschikt Europa over een eigen wettelijk instrument en over ervaring met de toepassing van desbetreffende communautaire voorschriften, dan kan haar positie in alle mondiale instanties worden versterkt, ook om te voorkomen dat er voor op waterstof rijdende voertuigen wereldwijd afspraken worden gemaakt op grond van ervaringen die in slechts één land (Japan) zijn opgedaan.

| 1.14 | Beschikking over ervaring die is gebaseerd op een communautaire wettelijke regeling en de belangrijke resultaten die een voortvarende en permanente inzet op technologisch gebied kunnen opleveren, zijn wellicht van doorslaggevend belang voor het concurrentievermogen van de bedrijven die nu al in de automobielsector actief zijn, overwegende dat er in de toekomst grote marktaandelen gemoeid zijn met deze nieuwe technologie en nieuwe brandstoffen. |
| --- | --- |

1.14

Beschikking over ervaring die is gebaseerd op een communautaire wettelijke regeling en de belangrijke resultaten die een voortvarende en permanente inzet op technologisch gebied kunnen opleveren, zijn wellicht van doorslaggevend belang voor het concurrentievermogen van de bedrijven die nu al in de automobielsector actief zijn, overwegende dat er in de toekomst grote marktaandelen gemoeid zijn met deze nieuwe technologie en nieuwe brandstoffen.

| 1.15 | De materie vergt volgens het EESC moedige en tijdige beslissingen die gepaard gaan met een strategische langetermijnvisie die deel uitmaakt van een toekomstscenario waarin waterstof, als de tijd rijp is, bestemd is om een belangrijke en doorslaggevende plaats in te nemen. |
| --- | --- |

1.15

De materie vergt volgens het EESC moedige en tijdige beslissingen die gepaard gaan met een strategische langetermijnvisie die deel uitmaakt van een toekomstscenario waarin waterstof, als de tijd rijp is, bestemd is om een belangrijke en doorslaggevende plaats in te nemen.

| 1.16 | De Commissie wordt verzocht het voorstel om waterstofauto's te „labelen” te heroverwegen: het kan de indruk wekken alsof deze voertuigen gecriminaliseerd worden, en alsof ze „gevaarlijk” zouden zijn, terwijl de resultaten van veiligheidstests niet onderdoen voor die van auto's die op andere brandstoffen rijden. In plaats van zo'n etiket ligt volgens het EESC een duidelijke brandstofidentificatie voor alle auto's meer voor de hand. |
| --- | --- |

1.16

De Commissie wordt verzocht het voorstel om waterstofauto's te „labelen” te heroverwegen: het kan de indruk wekken alsof deze voertuigen gecriminaliseerd worden, en alsof ze „gevaarlijk” zouden zijn, terwijl de resultaten van veiligheidstests niet onderdoen voor die van auto's die op andere brandstoffen rijden. In plaats van zo'n etiket ligt volgens het EESC een duidelijke brandstofidentificatie voor alle auto's meer voor de hand.

| 1.17 | Zolang er nog geen distributienet is voor auto's op waterstof beveelt het EESC de Commissie aan om ook een typegoedkeuring in te voeren voor de kleine reformers voor de zelfstandige productie van waterstof op basis van aardgas (bijv. home energy stations of dergelijke). Dit is een eerste concrete stap om voorlopig tegemoet te komen aan de nieuwe vraag naar waterstof; anderzijds moet er blijvend gestreefd worden naar de productie van waterstof uit duurzame bronnen, zoals biogas, fotolyse en elektrolyse waarbij elektriciteit uit hernieuwbare bronnen gebruikt wordt. |
| --- | --- |

1.17

Zolang er nog geen distributienet is voor auto's op waterstof beveelt het EESC de Commissie aan om ook een typegoedkeuring in te voeren voor de kleine reformers voor de zelfstandige productie van waterstof op basis van aardgas (bijv. home energy stations of dergelijke). Dit is een eerste concrete stap om voorlopig tegemoet te komen aan de nieuwe vraag naar waterstof; anderzijds moet er blijvend gestreefd worden naar de productie van waterstof uit duurzame bronnen, zoals biogas, fotolyse en elektrolyse waarbij elektriciteit uit hernieuwbare bronnen gebruikt wordt.

2.   Inleiding

| 2.1 | Het uitgangspunt van het verordeningsvoorstel in kwestie (COM(2007) 593 final) is dat er nergens in Europa voorschriften zijn voor de standaard typegoedkeuring voor voertuigen die met waterstof worden aangedreven, ook al is de verwachting dat de verkoop van dergelijke voertuigen zal toenemen. |
| --- | --- |

2.1

Het uitgangspunt van het verordeningsvoorstel in kwestie (COM(2007) 593 final) is dat er nergens in Europa voorschriften zijn voor de standaard typegoedkeuring voor voertuigen die met waterstof worden aangedreven, ook al is de verwachting dat de verkoop van dergelijke voertuigen zal toenemen.

| 2.2 | Ook op lidstaatniveau ontbreken momenteel bepalingen die het onderhavige gebied regelen.
  In de vigerende wetgeving die de typegoedkeuring van motorvoerutigen betreft, zijn geen algemene voorschriften opgenomen voor voertuigen die op waterstof rijden, noch voor de kenmerken waardoor ze afwijken van de voertuigen die door conventionele brandstoffen worden aangedreven. |
| --- | --- |

2.2

Ook op lidstaatniveau ontbreken momenteel bepalingen die het onderhavige gebied regelen.

In de vigerende wetgeving die de typegoedkeuring van motorvoerutigen betreft, zijn geen algemene voorschriften opgenomen voor voertuigen die op waterstof rijden, noch voor de kenmerken waardoor ze afwijken van de voertuigen die door conventionele brandstoffen worden aangedreven.

| 2.3 | De voorlopige regelingen die in sommige lidstaten zijn getroffen, lopen onderling sterk uiteen. Als deze situatie voortduurt, zal dat tot verschillende procedures voor typegoedkeuring in de lidstaten leiden met onvermijdelijk versnippering van de interne markt en verstoring van de concurrentie tot gevolg. Ook de concrete en doorslaggevende bijdrage van deze technologie aan een beter milieu verdwijnt zo uit het zicht. |
| --- | --- |

2.3

De voorlopige regelingen die in sommige lidstaten zijn getroffen, lopen onderling sterk uiteen. Als deze situatie voortduurt, zal dat tot verschillende procedures voor typegoedkeuring in de lidstaten leiden met onvermijdelijk versnippering van de interne markt en verstoring van de concurrentie tot gevolg. Ook de concrete en doorslaggevende bijdrage van deze technologie aan een beter milieu verdwijnt zo uit het zicht.

| 2.4 | Onderhavig voorstel beoogt dus het garanderen van een correcte werking van de interne markt, terwijl tegelijk wordt voorkomen dat er in de lidstaten voertuigen circuleren op grond van verschillende voorschriften voor typegoedkeuring, wat leidt tot scheve verhoudingen tussen fabrikanten en wellicht tot kunstmatige belemmeringen voor de handel in Europa. |
| --- | --- |

2.4

Onderhavig voorstel beoogt dus het garanderen van een correcte werking van de interne markt, terwijl tegelijk wordt voorkomen dat er in de lidstaten voertuigen circuleren op grond van verschillende voorschriften voor typegoedkeuring, wat leidt tot scheve verhoudingen tussen fabrikanten en wellicht tot kunstmatige belemmeringen voor de handel in Europa.

| 2.5 | Een dergelijk vooruitzicht zou de ontwikkeling van de waterstoftechnologie in Europa tegenwerken, terwijl er juist haast moet worden gezet achter concrete initiatieven en maatregelen voor deze technologie, die één van de belangrijkste alternatieven is voor fossiele brandstoffen. Deze dekken nog steeds 98 % van de behoefte van het openbaar en privévervoer en maken 50 % van de primaire energiebronnen uit. Zonder overtuigde keuzes voor diversificatie zal dit percentage stijgen tot 73 %. |
| --- | --- |

2.5

Een dergelijk vooruitzicht zou de ontwikkeling van de waterstoftechnologie in Europa tegenwerken, terwijl er juist haast moet worden gezet achter concrete initiatieven en maatregelen voor deze technologie, die één van de belangrijkste alternatieven is voor fossiele brandstoffen. Deze dekken nog steeds 98 % van de behoefte van het openbaar en privévervoer en maken 50 % van de primaire energiebronnen uit. Zonder overtuigde keuzes voor diversificatie zal dit percentage stijgen tot 73 %.

| 2.6 | Samen met de in het 7e KP opgenomen onderzoekprogramma's voor de sector is deze verordening een belangrijke stap om de toepassing van waterstof vanuit veiligheidsoogpunt op een vergelijkbaar niveau als traditionele technologieën te brengen; voorts kan de verordening bijdragen aan de opbouw van een draagvlak onder potentiële consumenten. |
| --- | --- |

2.6

Samen met de in het 7e KP opgenomen onderzoekprogramma's voor de sector is deze verordening een belangrijke stap om de toepassing van waterstof vanuit veiligheidsoogpunt op een vergelijkbaar niveau als traditionele technologieën te brengen; voorts kan de verordening bijdragen aan de opbouw van een draagvlak onder potentiële consumenten.

| 2.7 | De uitwerking van geharmoniseerde voorschriften op communautair niveau voor de typegoedkeuring van voertuigen op waterstof is ongetwijfeld cruciaal voor de vereiste overeenstemming onder gebruikers. Meer vertrouwen van de kant van de consument in de toepassing van waterstof is een conditio sine qua non voor het versneld op de markt brengen van voertuigen die op alternatieve brandstoffen werken, met een minimale uitstoot van broeikasgassen. Dit is van essentieel belang om het milieu daadwerkelijk en concreet te beschermen. |
| --- | --- |

2.7

De uitwerking van geharmoniseerde voorschriften op communautair niveau voor de typegoedkeuring van voertuigen op waterstof is ongetwijfeld cruciaal voor de vereiste overeenstemming onder gebruikers. Meer vertrouwen van de kant van de consument in de toepassing van waterstof is een conditio sine qua non voor het versneld op de markt brengen van voertuigen die op alternatieve brandstoffen werken, met een minimale uitstoot van broeikasgassen. Dit is van essentieel belang om het milieu daadwerkelijk en concreet te beschermen.

3.   Het voorstel van de Commissie

| 3.1 | Met onderhavig voorstel inzake motorvoertuigen op waterstof wordt beoogd om in de gehele EU geldende voorschriften vast te stellen voor de typegoedkeuring van auto's die door deze brandstof worden aangedreven. |
| --- | --- |

3.1

Met onderhavig voorstel inzake motorvoertuigen op waterstof wordt beoogd om in de gehele EU geldende voorschriften vast te stellen voor de typegoedkeuring van auto's die door deze brandstof worden aangedreven.

| 3.2 | Het is de bedoeling om Richtlijn 2007/46/EG te wijzigen door op waterstof rijdende voertuigen van de categorieën M1, M2 en M3 en N1, N2 en N3 (2) op te nemen in de standaardprocedure voor typegoedkeuring van voertuigen en om deze voertuigen te integreren in alle richtlijnen en verordeningen die de typegoedkeuring betreffen. |
| --- | --- |

3.2

Het is de bedoeling om Richtlijn 2007/46/EG te wijzigen door op waterstof rijdende voertuigen van de categorieën M1, M2 en M3 en N1, N2 en N3 (2) op te nemen in de standaardprocedure voor typegoedkeuring van voertuigen en om deze voertuigen te integreren in alle richtlijnen en verordeningen die de typegoedkeuring betreffen.

| 3.3 | De rechtsgrondslag van het voorstel is art. 95 van het Verdrag.
  Het voorstel is geheel in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel aangezien de communautaire beleidsdoelstellingen niet te verwezenlijken zijn op het niveau van de lidstaten. Op deze manier worden ook belemmeringen op de interne markt voorkomen.
  Ook het evenredigheidsbeginsel wordt in acht genomen: de doelstelling is immers uitsluitend de goede werking van de interne markt, samen met een hoog niveau van openbare veiligheid en milieubescherming. |
| --- | --- |

3.3

De rechtsgrondslag van het voorstel is art. 95 van het Verdrag.

Het voorstel is geheel in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel aangezien de communautaire beleidsdoelstellingen niet te verwezenlijken zijn op het niveau van de lidstaten. Op deze manier worden ook belemmeringen op de interne markt voorkomen.

Ook het evenredigheidsbeginsel wordt in acht genomen: de doelstelling is immers uitsluitend de goede werking van de interne markt, samen met een hoog niveau van openbare veiligheid en milieubescherming.

| 3.4 | De Commissie kiest voor een verordening om ervoor te zorgen dat de bepalingen uit het onderhavige voorstel overal tegelijk in acht worden genomen en om niet te hoeven wachten op omzetting in de nationale wetgeving van de lidstaten. Anders zou het kunnen gebeuren dat de voorschriften voor typegoedkeuring op verschillende tijdstippen worden aangepast en dat de bepalingen in de omzettingsfase aanzienlijk worden gewijzigd. |
| --- | --- |

3.4

De Commissie kiest voor een verordening om ervoor te zorgen dat de bepalingen uit het onderhavige voorstel overal tegelijk in acht worden genomen en om niet te hoeven wachten op omzetting in de nationale wetgeving van de lidstaten. Anders zou het kunnen gebeuren dat de voorschriften voor typegoedkeuring op verschillende tijdstippen worden aangepast en dat de bepalingen in de omzettingsfase aanzienlijk worden gewijzigd.

| 3.5 | Het voorstel is uitgebreid bestudeerd en alle betrokken partijen zijn daarbij geraadpleegd. De werkgroep Waterstof heeft voor het onderzoek zijn licht opgestoken bij de nationale overheden, de automobielfabrikanten, toeleveranciers en brancheorganisaties. |
| --- | --- |

3.5

Het voorstel is uitgebreid bestudeerd en alle betrokken partijen zijn daarbij geraadpleegd. De werkgroep Waterstof heeft voor het onderzoek zijn licht opgestoken bij de nationale overheden, de automobielfabrikanten, toeleveranciers en brancheorganisaties.

| 3.6 | Er is gekeken naar de volgende vier opties:






  — | „status quo”, handhaving van de bestaande situatie, |
| --- | --- | --- |

3.6

Er is gekeken naar de volgende vier opties:

—

„status quo”, handhaving van de bestaande situatie,

| — | nieuwe wetgeving door de lidstaten, |
| --- | --- |

—

nieuwe wetgeving door de lidstaten,

| — | nieuwe wetgeving door de EU, |
| --- | --- |

—

nieuwe wetgeving door de EU,

| — | niet-normatieve benadering: zelfregulering. |
| --- | --- |

—

niet-normatieve benadering: zelfregulering.

| 3.7 | Vervolgens is een consultant aangesteld die de reacties ten aanzien van veiligheid, technologie en de bijbehorende kosten van de diverse opties in kaart heeft gebracht. De resultaten zijn ter beoordeling voorgelegd aan de belangrijkste ondernemingen in de automobielsector die bij de waterstoftechnologie betrokken zijn. |
| --- | --- |

3.7

Vervolgens is een consultant aangesteld die de reacties ten aanzien van veiligheid, technologie en de bijbehorende kosten van de diverse opties in kaart heeft gebracht. De resultaten zijn ter beoordeling voorgelegd aan de belangrijkste ondernemingen in de automobielsector die bij de waterstoftechnologie betrokken zijn.

| 3.8 | Uit deze brede raadpleging is duidelijk naar voren gekomen dat wetgeving op EU-niveau de aangewezen weg is om tot een standaard typegoedkeuring te komen voor alle voertuigen die op waterstof rijden. |
| --- | --- |

3.8

Uit deze brede raadpleging is duidelijk naar voren gekomen dat wetgeving op EU-niveau de aangewezen weg is om tot een standaard typegoedkeuring te komen voor alle voertuigen die op waterstof rijden.

| 3.9 | Ter staving van de keuze heeft de Commissie een studie (3) gepresenteerd waaruit blijkt dat de invoering van een Europese typegoedkeuring een weliswaar rigoureus middel vormt, maar tevens de eenvoudigste en goedkoopste manier is in vergelijking met de theoretische kosten van 27 nationale, verschillende typegoedkeuringen. |
| --- | --- |

3.9

Ter staving van de keuze heeft de Commissie een studie (3) gepresenteerd waaruit blijkt dat de invoering van een Europese typegoedkeuring een weliswaar rigoureus middel vormt, maar tevens de eenvoudigste en goedkoopste manier is in vergelijking met de theoretische kosten van 27 nationale, verschillende typegoedkeuringen.

| 3.10 | Het standpunt van de consultant is daarna voorgelegd aan de Commissie, die op basis van raadpleging vooraf het onderhavige voorstel heeft geformuleerd, dat nu aan zijn institutionele traject is begonnen. |
| --- | --- |

3.10

Het standpunt van de consultant is daarna voorgelegd aan de Commissie, die op basis van raadpleging vooraf het onderhavige voorstel heeft geformuleerd, dat nu aan zijn institutionele traject is begonnen.

| 3.11 | Volgens de Commissie bieden de in deze verordening bepaalde normen de gebruikers van voertuigen op waterstof de vereiste veiligheidsgaranties; ook het milieu wordt zonder meer ontzien. |
| --- | --- |

3.11

Volgens de Commissie bieden de in deze verordening bepaalde normen de gebruikers van voertuigen op waterstof de vereiste veiligheidsgaranties; ook het milieu wordt zonder meer ontzien.

| 3.12 | Tot slot wordt bepaald dat 36 maanden na de inwerkingtreding van de verordening de installaties, alle waterstofsystemen en de gebruikte materialen geheel aan de voorschriften van de verordening moeten voldoen. |
| --- | --- |

3.12

Tot slot wordt bepaald dat 36 maanden na de inwerkingtreding van de verordening de installaties, alle waterstofsystemen en de gebruikte materialen geheel aan de voorschriften van de verordening moeten voldoen.

4.   De hoorzitting

| 4.1 | Aan de hoorzitting werd deelgenomen door de Commissie, vertegenwoordigers van universiteiten, automobielfabrikanten die zich bezighouden met de ontwikkeling van waterstofauto's, Europese branche- en consumentenverenigingen en brandstofcelproducenten. Er zijn belangrijke opmerkingen gemaakt voor verdere reflectie en over de laatste technische ontwikkelingen. |
| --- | --- |

4.1

Aan de hoorzitting werd deelgenomen door de Commissie, vertegenwoordigers van universiteiten, automobielfabrikanten die zich bezighouden met de ontwikkeling van waterstofauto's, Europese branche- en consumentenverenigingen en brandstofcelproducenten. Er zijn belangrijke opmerkingen gemaakt voor verdere reflectie en over de laatste technische ontwikkelingen.

| 4.2 | Het is van groot belang informatie te verspreiden onder het grote publiek en bekendheid te geven aan initiatieven als H2 Rome, dat enkele jaren geleden in Rome is gestart. Dergelijke initiatieven dragen ertoe bij dat fabrikanten en burgers met elkaar in contact komen, waarbij technologische ontwikkelingen onder de aandacht worden gebracht en mensen vertrouwd worden gemaakt met een technologie die de meesten nog als gevaarlijk beschouwen. Van groot belang achtten de aanwezigen de rol van het EESC, dat hier als cultureel doorgeefluik zou kunnen fungeren. |
| --- | --- |

4.2

Het is van groot belang informatie te verspreiden onder het grote publiek en bekendheid te geven aan initiatieven als H2 Rome, dat enkele jaren geleden in Rome is gestart. Dergelijke initiatieven dragen ertoe bij dat fabrikanten en burgers met elkaar in contact komen, waarbij technologische ontwikkelingen onder de aandacht worden gebracht en mensen vertrouwd worden gemaakt met een technologie die de meesten nog als gevaarlijk beschouwen. Van groot belang achtten de aanwezigen de rol van het EESC, dat hier als cultureel doorgeefluik zou kunnen fungeren.

| 4.3 | Zowel fabrikanten als consumenten hebben benadrukt dat zij moeten kunnen rekenen op de veiligheid van de voertuigen en de infrastructuur voor opslag en distributie, alsook op de beschikbaarheid van waterstof. Het onderzoek moet worden voortgezet en verdient meer steun. Waardering is er ook voor recente Europese initiatieven inzake brandstofcellen, met het besluit om een Gemeenschappelijk Technologisch Initiatief te financieren. |
| --- | --- |

4.3

Zowel fabrikanten als consumenten hebben benadrukt dat zij moeten kunnen rekenen op de veiligheid van de voertuigen en de infrastructuur voor opslag en distributie, alsook op de beschikbaarheid van waterstof. Het onderzoek moet worden voortgezet en verdient meer steun. Waardering is er ook voor recente Europese initiatieven inzake brandstofcellen, met het besluit om een Gemeenschappelijk Technologisch Initiatief te financieren.

| 4.4 | Tests voor de actieradius van waterstofvoertuigen tonen aan dat ze vandaag de dag al tot 600 km kunnen rijden. Verdere proeven staan op stapel. |
| --- | --- |

4.4

Tests voor de actieradius van waterstofvoertuigen tonen aan dat ze vandaag de dag al tot 600 km kunnen rijden. Verdere proeven staan op stapel.

| 4.5 | De waterstofauto is technologisch gezien inmiddels realiteit, zoals tijdens de hoorzitting bleek. In economisch en sociaal opzicht is de tijd evenwel nog niet rijp voor commerciële introductie. Een eerste barrière wordt geslecht met de verordening voor de typegoedkeuring. |
| --- | --- |

4.5

De waterstofauto is technologisch gezien inmiddels realiteit, zoals tijdens de hoorzitting bleek. In economisch en sociaal opzicht is de tijd evenwel nog niet rijp voor commerciële introductie. Een eerste barrière wordt geslecht met de verordening voor de typegoedkeuring.

5.   Algemene opmerkingen

| 5.1 | Het EESC onderschrijft de inhoud van het voorstel, alsook de uitwerking van geharmoniseerde normen voor de typegoedkeuring van met waterstof aangedreven voertuigen omdat het een verberering is ten opzichte van de huidige situatie die, bij ontstentenis van wetgeving ter zake, duidelijk zal uitmonden in verstoring van de concurrentieverhoudingen en versnippering van de interne markt. Het is zaak dat de verordening snel wordt goedgekeurd, vanzelfsprekend ook met het oog op veiligheid en milieubescherming. |
| --- | --- |

5.1

Het EESC onderschrijft de inhoud van het voorstel, alsook de uitwerking van geharmoniseerde normen voor de typegoedkeuring van met waterstof aangedreven voertuigen omdat het een verberering is ten opzichte van de huidige situatie die, bij ontstentenis van wetgeving ter zake, duidelijk zal uitmonden in verstoring van de concurrentieverhoudingen en versnippering van de interne markt. Het is zaak dat de verordening snel wordt goedgekeurd, vanzelfsprekend ook met het oog op veiligheid en milieubescherming.

| 5.2 | Het EESC meent dat het ontbreken van een duidelijk referentiekader er onvermijdelijk toe leidt dat de forse investeringen worden ontmoedigd die nodig zijn voor de ontwikkeling van de technologie voor de toepassing van waterstof als energiedrager voor de auto van de toekomst. |
| --- | --- |

5.2

Het EESC meent dat het ontbreken van een duidelijk referentiekader er onvermijdelijk toe leidt dat de forse investeringen worden ontmoedigd die nodig zijn voor de ontwikkeling van de technologie voor de toepassing van waterstof als energiedrager voor de auto van de toekomst.

| 5.3 | De onderhavige verordening lijkt te stroken met de maatregelen van de Unie voor duurzame ontwikkeling en bestrijding van klimaatverandering, die ten grondslag liggen aan de communautaire initiatieven en die ontegenzeggelijk bijdragen aan de algemene doelstellingen van de Lissabonstrategie. |
| --- | --- |

5.3

De onderhavige verordening lijkt te stroken met de maatregelen van de Unie voor duurzame ontwikkeling en bestrijding van klimaatverandering, die ten grondslag liggen aan de communautaire initiatieven en die ontegenzeggelijk bijdragen aan de algemene doelstellingen van de Lissabonstrategie.

| 5.4 | Het EESC is er heilig van overtuigd dat zonder een snelle en voortvarende ontwikkeling van waterstofvoertuigen en zonder geleidelijke vervanging van de fossiele brandstoffen de milieuvoordelen tamelijk beperkt zijn en kwantitatief dus niet noemenswaardig. Het spreekt daarom opnieuw de eis uit om milieuduurzaamheid en de onverdroten bestrijding van de klimaatverandering op te voeren; beide zijn mede te verwezenlijken door de toepassing van waterstof, agrobrandstoffen van de tweede generatie en andere hernieuwbare brandstoffen. |
| --- | --- |

5.4

Het EESC is er heilig van overtuigd dat zonder een snelle en voortvarende ontwikkeling van waterstofvoertuigen en zonder geleidelijke vervanging van de fossiele brandstoffen de milieuvoordelen tamelijk beperkt zijn en kwantitatief dus niet noemenswaardig. Het spreekt daarom opnieuw de eis uit om milieuduurzaamheid en de onverdroten bestrijding van de klimaatverandering op te voeren; beide zijn mede te verwezenlijken door de toepassing van waterstof, agrobrandstoffen van de tweede generatie en andere hernieuwbare brandstoffen.

| 5.5 | Voor de huidige tendens, waarbij in de behoefte aan energie hoofdzakelijk wordt voorzien met fossiele bronnen, die momenteel 85-90 % van het wereldwijde energieaanbod uitmaken, is een boeiend alternatief, dat verloopt via gebruik van waterstof en het onderzoek op het gebied van brandstof- en waterstofcellen. Bij een evaluatie van de vooruitzichten moet er, wat de fossiele brandstoffen betreft, rekening mee worden gehouden dat er in de toekomst schaarste ontstaat en dat de prijzen gestaag zullen stijgen. |
| --- | --- |

5.5

Voor de huidige tendens, waarbij in de behoefte aan energie hoofdzakelijk wordt voorzien met fossiele bronnen, die momenteel 85-90 % van het wereldwijde energieaanbod uitmaken, is een boeiend alternatief, dat verloopt via gebruik van waterstof en het onderzoek op het gebied van brandstof- en waterstofcellen. Bij een evaluatie van de vooruitzichten moet er, wat de fossiele brandstoffen betreft, rekening mee worden gehouden dat er in de toekomst schaarste ontstaat en dat de prijzen gestaag zullen stijgen.

| 5.6 | In een eerder uitgebracht advies (4) schaart het EESC zich geheel achter document COM(2007) 571 final, waarin de Commissie aangeeft met circa 470 miljoen euro een gezamenlijk technologie-initiatief (JTI) te steunen door de „oprichting van een gemeenschappelijke onderneming Brandstofcellen en waterstof”, die de Commisie, de lidstaten en het bedrijfsleven de mogelijkheid biedt om via een initiatief voor grootschalig onderzoek, middelen bijeen te brengen voor programma's die gericht zijn op strategische sectoren voor de diversificatie en de toekomstige beschikbaarheid van energie. |
| --- | --- |

5.6

In een eerder uitgebracht advies (4) schaart het EESC zich geheel achter document COM(2007) 571 final, waarin de Commissie aangeeft met circa 470 miljoen euro een gezamenlijk technologie-initiatief (JTI) te steunen door de „oprichting van een gemeenschappelijke onderneming Brandstofcellen en waterstof”, die de Commisie, de lidstaten en het bedrijfsleven de mogelijkheid biedt om via een initiatief voor grootschalig onderzoek, middelen bijeen te brengen voor programma's die gericht zijn op strategische sectoren voor de diversificatie en de toekomstige beschikbaarheid van energie.

| 5.7 | In een hieropvolgend advies over de „energiemix in het vervoer” (5) meent het EESC dat er „absoluut aanzienlijk meer geld besteed (moet) gaan worden aan onderzoek naar de productie en het gebruik van waterstof” en „schaart het zich achter het tot de Raad en het Europees Parlement gerichte verzoek van de bedrijven en onderzoekers die zich met de ontwikkeling van het gebruik van waterstof bezighouden, om dit initiatief snel goed te keuren”. |
| --- | --- |

5.7

In een hieropvolgend advies over de „energiemix in het vervoer” (5) meent het EESC dat er „absoluut aanzienlijk meer geld besteed (moet) gaan worden aan onderzoek naar de productie en het gebruik van waterstof” en „schaart het zich achter het tot de Raad en het Europees Parlement gerichte verzoek van de bedrijven en onderzoekers die zich met de ontwikkeling van het gebruik van waterstof bezighouden, om dit initiatief snel goed te keuren”.

| 5.8 | Met brandstofcellen als energieomzetters kan de productie van broeikasgassen en verontreinigende stoffen flink worden teruggedrongen. Voor de behandeling van biomassa kijkt het EESC in het in de voorgaande paragraaf genoemde advies, met belangstelling naar de recente vooruitgang op het gebied van nieuwe katalysatoren voor brandstofcellen, die veelbelovend zijn voor het leveren van schone energie voor auto's. |
| --- | --- |

5.8

Met brandstofcellen als energieomzetters kan de productie van broeikasgassen en verontreinigende stoffen flink worden teruggedrongen. Voor de behandeling van biomassa kijkt het EESC in het in de voorgaande paragraaf genoemde advies, met belangstelling naar de recente vooruitgang op het gebied van nieuwe katalysatoren voor brandstofcellen, die veelbelovend zijn voor het leveren van schone energie voor auto's.

| 5.9 | Door opnieuw te stellen dat het gebruik van waterstof in de geleidelijke vervanging van fossiele brandstoffen een gewenst en onvermijdelijk tussenstation is, benadrukt het EESC dat de nagestreefde introductie van voertuigen op waterstof slechts te bewerkstelligen valt door flinke investeringen op alle hieraan gerelateerde onderzoeksterreinen. Daarom breekt het een lans voor onderzoeksprogramma's die deze strategie handen en voeten geven. |
| --- | --- |

5.9

Door opnieuw te stellen dat het gebruik van waterstof in de geleidelijke vervanging van fossiele brandstoffen een gewenst en onvermijdelijk tussenstation is, benadrukt het EESC dat de nagestreefde introductie van voertuigen op waterstof slechts te bewerkstelligen valt door flinke investeringen op alle hieraan gerelateerde onderzoeksterreinen. Daarom breekt het een lans voor onderzoeksprogramma's die deze strategie handen en voeten geven.

| 5.10 | De aanzienlijke kosten in dit verband mogen de ontwikkeling van deze technologie evenwel niet afremmen. Het EESC kijkt dan ook gespannen uit naar onderzoeksprograma's die nieuwe wegen inslaan voor de milieuvriendelijke productie van waterstof, overwegende dat voor de productie van waterstof momenteel meer dan 90 % methaan nodig is, dat wel een belangrijke maar „eindige” energiebron is. |
| --- | --- |

5.10

De aanzienlijke kosten in dit verband mogen de ontwikkeling van deze technologie evenwel niet afremmen. Het EESC kijkt dan ook gespannen uit naar onderzoeksprograma's die nieuwe wegen inslaan voor de milieuvriendelijke productie van waterstof, overwegende dat voor de productie van waterstof momenteel meer dan 90 % methaan nodig is, dat wel een belangrijke maar „eindige” energiebron is.

| 5.11 | Bij de beoordeling van de kosten in verband met elke technologische vooruitgang moeten de omvangrijke vereiste middelen niet alleen afgezet worden tegen het particuliere autobezit, hoewel dat aanzienlijk is, maar dient tevens te worden uitgegaan van een strategische visie en een verwachting waarin rekening wordt gehouden met toekomstige voordelen die kunnen voortvloeien uit een ruimere toepassing van waterstof. Te denken valt aan het openbaar en particulier vervoer, het goederenvervoer, de aandrijving van treinen en schepen, tot aan het gebruik van waterstof in elektriciteitscentrales, ook al is dit toekomstmuziek. |
| --- | --- |

5.11

Bij de beoordeling van de kosten in verband met elke technologische vooruitgang moeten de omvangrijke vereiste middelen niet alleen afgezet worden tegen het particuliere autobezit, hoewel dat aanzienlijk is, maar dient tevens te worden uitgegaan van een strategische visie en een verwachting waarin rekening wordt gehouden met toekomstige voordelen die kunnen voortvloeien uit een ruimere toepassing van waterstof. Te denken valt aan het openbaar en particulier vervoer, het goederenvervoer, de aandrijving van treinen en schepen, tot aan het gebruik van waterstof in elektriciteitscentrales, ook al is dit toekomstmuziek.

| 5.12 | Voor het EESC staat het vast dat er, mits de relevante onderzoeksprogramma's naar wens verlopen en zij de vereiste politieke en economische steun van alle betrokkenen krijgen, binnen afzienbare tijd deels of geheel met waterstof aangedreven voertuigen kunnen rijden. |
| --- | --- |

5.12

Voor het EESC staat het vast dat er, mits de relevante onderzoeksprogramma's naar wens verlopen en zij de vereiste politieke en economische steun van alle betrokkenen krijgen, binnen afzienbare tijd deels of geheel met waterstof aangedreven voertuigen kunnen rijden.

| 5.13 | Een sprekend voorbeeld van deze positieve ontwikkeling is de gestage stijging van hybride taxi's in New York, waar dankzij een positief stadsbeleid respect voor en behoud van het milieu hand in hand kunnen gaan met de marktregels; achter de pogingen om belemmeringen op te werpen voor de ontwikkeling van deze technologie gaan immers vaak slechts gevestigde belangen schuil. |
| --- | --- |

5.13

Een sprekend voorbeeld van deze positieve ontwikkeling is de gestage stijging van hybride taxi's in New York, waar dankzij een positief stadsbeleid respect voor en behoud van het milieu hand in hand kunnen gaan met de marktregels; achter de pogingen om belemmeringen op te werpen voor de ontwikkeling van deze technologie gaan immers vaak slechts gevestigde belangen schuil.

| 5.14 | In alle desbetreffende adviezen heeft het EESC zich uitgesproken voor waterstof dat, ondanks de momenteel bekende beperkingen, de uitdaging voor de toekomst is. Het volgt aandachtig de recente initiatieven die, met verschillende productie- en distributietechnologieën, de weg banen voor de toekomstige toepassing van waterstof voor de aandrijving van voertuigen. |
| --- | --- |

5.14

In alle desbetreffende adviezen heeft het EESC zich uitgesproken voor waterstof dat, ondanks de momenteel bekende beperkingen, de uitdaging voor de toekomst is. Het volgt aandachtig de recente initiatieven die, met verschillende productie- en distributietechnologieën, de weg banen voor de toekomstige toepassing van waterstof voor de aandrijving van voertuigen.

| 5.15 | Vanuit deze optiek roept het EESC de Commisie nogmaals op om te kijken naar de dichtheid in de EU van het distributienet voor alternatieve brandstoffen, om te beginnen bij uitbreiding van het netwerk voor LPG (vloeibaar aardgas), dat in sommige lidstaten maar mondjesmaat aanwezig is en in andere zelfs ontbreekt, enkele positieve uitzonderingen zoals Polen daargelaten. |
| --- | --- |

5.15

Vanuit deze optiek roept het EESC de Commisie nogmaals op om te kijken naar de dichtheid in de EU van het distributienet voor alternatieve brandstoffen, om te beginnen bij uitbreiding van het netwerk voor LPG (vloeibaar aardgas), dat in sommige lidstaten maar mondjesmaat aanwezig is en in andere zelfs ontbreekt, enkele positieve uitzonderingen zoals Polen daargelaten.

| 5.16 | Een concreet voorbeeld van een onderzoeksrichting in de sector zijn de opslag en de distributie. De beschikking over innovatieve technologie voor de distributie van gas is van fundamenteel en doorslaggevend belang voor de verspreiding van nieuwe voertuigen, zowel in de overgangsfase met mogelijk verschillende gasmengsels als in de eindfase, waarin de voertuigen op waterstof moeten rijden. |
| --- | --- |

5.16

Een concreet voorbeeld van een onderzoeksrichting in de sector zijn de opslag en de distributie. De beschikking over innovatieve technologie voor de distributie van gas is van fundamenteel en doorslaggevend belang voor de verspreiding van nieuwe voertuigen, zowel in de overgangsfase met mogelijk verschillende gasmengsels als in de eindfase, waarin de voertuigen op waterstof moeten rijden.

| 5.17 | Op dit gebied moeten er bijtijds maatregelen genomen worden om te beschikken over efficiëntere en veiligere distributiesystemen, uitgaande van de ervaringen die zijn opgedaan in de twee momenteel in Europa werkende installaties, te weten in Mantua (Italië) en München (Duitsland) en door het onderzoek te richten op technologisch steeds geavanceerdere systemen waarin de naleving van hoge veiligheids- en milieunormen centraal staat. |
| --- | --- |

5.17

Op dit gebied moeten er bijtijds maatregelen genomen worden om te beschikken over efficiëntere en veiligere distributiesystemen, uitgaande van de ervaringen die zijn opgedaan in de twee momenteel in Europa werkende installaties, te weten in Mantua (Italië) en München (Duitsland) en door het onderzoek te richten op technologisch steeds geavanceerdere systemen waarin de naleving van hoge veiligheids- en milieunormen centraal staat.

| 5.18 | Daarom meent het EESC dat de naleving van hoge veiligheids- en efficiëntienormen voor de opslag en distributie van gashoudende brandstoffen cruciaal is in de huidige fase, die vraagt om een fors programma voor de verspreiding in de gehele EU van LPG-en methaaninstallaties. Dit kan worden beschouwd als een eerste, realistische doelstelling voor een ten minste gedeeltelijke decarbonisatie van de brandstoffen, als overgang naar de eindfase met distributie van waterstof. De technologieën voor de opslag en distributie van gas en waterstof zijn vrijwel gelijk, dus de ontwikkeling van die voor gas kan de ontwikkeling van die voor waterstof alleen maar ten goede komen. |
| --- | --- |

5.18

Daarom meent het EESC dat de naleving van hoge veiligheids- en efficiëntienormen voor de opslag en distributie van gashoudende brandstoffen cruciaal is in de huidige fase, die vraagt om een fors programma voor de verspreiding in de gehele EU van LPG-en methaaninstallaties. Dit kan worden beschouwd als een eerste, realistische doelstelling voor een ten minste gedeeltelijke decarbonisatie van de brandstoffen, als overgang naar de eindfase met distributie van waterstof. De technologieën voor de opslag en distributie van gas en waterstof zijn vrijwel gelijk, dus de ontwikkeling van die voor gas kan de ontwikkeling van die voor waterstof alleen maar ten goede komen.

| 5.19 | Het EESC beseft dat er aan het gebruik van waterstof ontegenzeggelijk kosten- en veiligheidsproblemen kleven vanwege beperkingen in het verleden die thans op basis van grondige tests in diverse landen geheel opgelost moeten zijn en waardoor het gebruik van waterstof naar het veiligheidsniveau van de traditionele technologie is getild. Door het bereiken van deze mijlpaal kan, met behulp van uitgebreide en specifieke voorlichtingsprogramma's, het vertrouwen van toekomstige gebruikers worden gewonnen, een absolute voorwaarde voor de definitieve introductie van deze technologie. |
| --- | --- |

5.19

Het EESC beseft dat er aan het gebruik van waterstof ontegenzeggelijk kosten- en veiligheidsproblemen kleven vanwege beperkingen in het verleden die thans op basis van grondige tests in diverse landen geheel opgelost moeten zijn en waardoor het gebruik van waterstof naar het veiligheidsniveau van de traditionele technologie is getild. Door het bereiken van deze mijlpaal kan, met behulp van uitgebreide en specifieke voorlichtingsprogramma's, het vertrouwen van toekomstige gebruikers worden gewonnen, een absolute voorwaarde voor de definitieve introductie van deze technologie.

| 5.20 | Volgens het EESC is het daarom nodig dat er aan deze strategie voor waterstof een omvangrijk voorlichtingsprogramma wordt gekoppeld om het huidige wantrouwen van de consument aan te pakken en weg te werken. Waterstof wordt door consumenten nu nog als een heel riskant product gezien. |
| --- | --- |

5.20

Volgens het EESC is het daarom nodig dat er aan deze strategie voor waterstof een omvangrijk voorlichtingsprogramma wordt gekoppeld om het huidige wantrouwen van de consument aan te pakken en weg te werken. Waterstof wordt door consumenten nu nog als een heel riskant product gezien.

| 5.21 | Zo'n breed opgezette informatiecampagne moet met een duidelijke boodschap komen: het huidige veiligheidsniveau van de traditionele voertuigen is met deze technologie nu al bereikt, ook in het geval van eventuele ongelukken. Dit is een belangrijke reden om geloofwaardigheid te hechten aan de verwachting van de Commissie, dat er in de EU tegen 2020 ten minste 1 miljoen voertuigen op waterstof zullen rijden (blz. 34 van de Effectbeoordeling). |
| --- | --- |

5.21

Zo'n breed opgezette informatiecampagne moet met een duidelijke boodschap komen: het huidige veiligheidsniveau van de traditionele voertuigen is met deze technologie nu al bereikt, ook in het geval van eventuele ongelukken. Dit is een belangrijke reden om geloofwaardigheid te hechten aan de verwachting van de Commissie, dat er in de EU tegen 2020 ten minste 1 miljoen voertuigen op waterstof zullen rijden (blz. 34 van de Effectbeoordeling).

| 5.22 | Deze verordening voor de uitwerking van geharmoniseerde voorschriften op communautair niveau voor de typegoedkeuring van voertuigen op waterstof is een eerste stap op weg naar de vorming en de handhaving van een consensus die alle steun verdient. Het gebruik ervan draagt immers cruciaal bij aan het milieubehoud, aangezien deze vorm van aandrijving geen broeikasgassen uitstoot, noch vervuilende stoffen op basis van koolstof. |
| --- | --- |

5.22

Deze verordening voor de uitwerking van geharmoniseerde voorschriften op communautair niveau voor de typegoedkeuring van voertuigen op waterstof is een eerste stap op weg naar de vorming en de handhaving van een consensus die alle steun verdient. Het gebruik ervan draagt immers cruciaal bij aan het milieubehoud, aangezien deze vorm van aandrijving geen broeikasgassen uitstoot, noch vervuilende stoffen op basis van koolstof.

| 5.23 | Het EESC staat achter de keuze voor een verordening als wettelijk instrument. Doordat de hierin vervatte voorschriften onmiddellijk in alle lidstaten van toepassing zijn, zijn gelijke voorwaarden voor de fabrikanten in de sector immers gewaarborgd. |
| --- | --- |

5.23

Het EESC staat achter de keuze voor een verordening als wettelijk instrument. Doordat de hierin vervatte voorschriften onmiddellijk in alle lidstaten van toepassing zijn, zijn gelijke voorwaarden voor de fabrikanten in de sector immers gewaarborgd.

| 5.24 | Verder staat het Comité achter de uitwerking en invoering van deze essentiële voorschriften via de „comitéprocedure” en onderschrijft het de instelling van een overgangsperiode, die noodzakelijk lijkt voor de fabrikanten. Deze keuze lijkt gerechtvaardigd gezien de complexiteit van de technologie, die lange aanloopperioden vergt. |
| --- | --- |

5.24

Verder staat het Comité achter de uitwerking en invoering van deze essentiële voorschriften via de „comitéprocedure” en onderschrijft het de instelling van een overgangsperiode, die noodzakelijk lijkt voor de fabrikanten. Deze keuze lijkt gerechtvaardigd gezien de complexiteit van de technologie, die lange aanloopperioden vergt.

| 5.25 | Het EESC steunt en acht de aanwezigheid van Europa in de GCG, samen met Japan en de VS, belangrijk. Dit orgaan werkt aan een wereldwijde procedure voor de typegoedkeuring van waterstofvoertuigen. |
| --- | --- |

5.25

Het EESC steunt en acht de aanwezigheid van Europa in de GCG, samen met Japan en de VS, belangrijk. Dit orgaan werkt aan een wereldwijde procedure voor de typegoedkeuring van waterstofvoertuigen.

| 5.26 | Toch mag het streven naar een overeenkomst van deze omvang geen belemmering zijn voor het streven naar een communautaire wettelijke regeling, aangezien voor het bereiken van een wereldwijd akkoord meer tijd vereist is dan voor de onderhavige verordening. Anderzijds staat Europa sterker in zo'n instantie als het beschikt over een specifiek wettelijk instrument en kan bogen op eigen ervaring; voorts kan Europa voorkomen dat de verordening uitsluitend gebaseerd wordt op de enige ervaring die thans beschikbaar is, te weten die van Japan. |
| --- | --- |

5.26

Toch mag het streven naar een overeenkomst van deze omvang geen belemmering zijn voor het streven naar een communautaire wettelijke regeling, aangezien voor het bereiken van een wereldwijd akkoord meer tijd vereist is dan voor de onderhavige verordening. Anderzijds staat Europa sterker in zo'n instantie als het beschikt over een specifiek wettelijk instrument en kan bogen op eigen ervaring; voorts kan Europa voorkomen dat de verordening uitsluitend gebaseerd wordt op de enige ervaring die thans beschikbaar is, te weten die van Japan.

| 5.27 | Een overtuigende aanwezigheid van Europa in de wereldwijde besluitvormingsorganen is ook van essentieel belang voor het behoud van het concurrentievermogen van de toonaangevende Europese automobielfabrikanten, die de aansluiting niet mogen missen met de ontwikkelingen op de markt, waar het voor het verwerven van een groot aandeel van de toekomstige markt cruciaal is dat Europa nadrukkelijk aanwezig is, tijdig reageert en over geavanceerde technologie beschikt. |
| --- | --- |

5.27

Een overtuigende aanwezigheid van Europa in de wereldwijde besluitvormingsorganen is ook van essentieel belang voor het behoud van het concurrentievermogen van de toonaangevende Europese automobielfabrikanten, die de aansluiting niet mogen missen met de ontwikkelingen op de markt, waar het voor het verwerven van een groot aandeel van de toekomstige markt cruciaal is dat Europa nadrukkelijk aanwezig is, tijdig reageert en over geavanceerde technologie beschikt.

| 5.28 | Ook al is de typegoedkeuring maar één aspect van het gehele proces, het is een belangrijke stap op weg naar de beschikking over alternatieve brandstoffen die Europa minder afhankelijk maken van fossiele brandstoffen, grote milieuvoordelen opleveren en ons voorbereiden op het niet te vermijden moment van geleidelijke uitputting van deze hulpbron, ook al is dit tijdstip niet duidelijk te bepalen. |
| --- | --- |

5.28

Ook al is de typegoedkeuring maar één aspect van het gehele proces, het is een belangrijke stap op weg naar de beschikking over alternatieve brandstoffen die Europa minder afhankelijk maken van fossiele brandstoffen, grote milieuvoordelen opleveren en ons voorbereiden op het niet te vermijden moment van geleidelijke uitputting van deze hulpbron, ook al is dit tijdstip niet duidelijk te bepalen.

| 5.29 | De materie vergt moedige beslissingen en een strategische langetermijnvisie die deel uitmaakt van een toekomstscenario waarin waterstof bestemd lijkt om een fundamentele plaats in te nemen. |
| --- | --- |

5.29

De materie vergt moedige beslissingen en een strategische langetermijnvisie die deel uitmaakt van een toekomstscenario waarin waterstof bestemd lijkt om een fundamentele plaats in te nemen.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  PB C 204 van 9.8.2008, blz. 19.

1

(2)

2

M1 voertuigen voor het vervoer van personen, met ten hoogste 8 zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend;

M2 voertuigen voor het vervoer van personen, met meer dan 8 zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en met een maximummassa van ten hoogste 5 t;

M3 voertuigen voor het vervoer van personen, met meer dan 8 zitplaatsen, die van de bestuurder niet meegerekend, en met een maximummassa van meer dan 5 t;

N1 voertuigen voor het vervoer van goederen, met een maximummassa van ten hoogste 3,5 t;

N2 voertuigen voor het vervoer van goederen, met een maximummassa van meer dan 3,5 t, maar ten hoogste 12 t;

N3 voertuigen voor het vervoer van goederen, met een maximummassa van meer dan 12 t.

(3)  TRL Ltd, de technisch-wetenschappelijk adviseur van de Commissie.

3

(4)  PB C 204 van 9.8.2008, blz. 19.

4

(5)  CESE 1104/2007 (TEN/297), par. 1.4. Nog niet gepubliceerd in het Publicatieblad.

5

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/7 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/7

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „De verschillende beleidsmaatregelen (inclusief een passende financiering) die aan de groei en de ontwikkeling van kleine en middelgrote bedrijven kunnen bijdragen”

(2009/C 27/02)

Op 20 september 2007 heeft de heer Andrej VIZJAK, minister van Economische Zaken, namens het toekomstige Sloveense voorzitterschap van de Raad het Europees Economisch en Sociaal Comité verzocht een verkennend advies op te stellen over

De verschillende beleidsmaatregelen (inclusief een passende financiering) die aan de groei en de ontwikkeling van kleine en middelgrote bedrijven kunnen bijdragen.

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer CAPPELLINI.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met 122 stemmen vóór en zonder stemmen tegen, bij 5 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | De Small Business Act for Europe (SBAE), waar het EESC zelf herhaaldelijk om heeft verzocht, moet het volgens het Comité mogelijk maken om het Europees Handvest voor kleine bedrijven nieuw leven in te blazen; tevens is het de kans bij uitstek voor de ontwikkeling van het potentieel van deze bedrijven, maar ook een test voor de daadwerkelijke bereidheid van de instellingen en de lidstaten om het MKB en micro-bedrijven met duurzaam beleid te steunen. |
| --- | --- |

1.1

De Small Business Act for Europe (SBAE), waar het EESC zelf herhaaldelijk om heeft verzocht, moet het volgens het Comité mogelijk maken om het Europees Handvest voor kleine bedrijven nieuw leven in te blazen; tevens is het de kans bij uitstek voor de ontwikkeling van het potentieel van deze bedrijven, maar ook een test voor de daadwerkelijke bereidheid van de instellingen en de lidstaten om het MKB en micro-bedrijven met duurzaam beleid te steunen.

| 1.2 | Dit beleid moet niet alleen gevoerd worden in economisch zware tijden, als politici opnieuw de charme van het MKB en microbedrijven ontdekken om het tekort aan banen weg te werken en de werkloosheidsstatistieken op te krikken; het zou een solide beleid moeten worden voor de langetermijnondersteuning van het concurrentievermogen van het MKB. |
| --- | --- |

1.2

Dit beleid moet niet alleen gevoerd worden in economisch zware tijden, als politici opnieuw de charme van het MKB en microbedrijven ontdekken om het tekort aan banen weg te werken en de werkloosheidsstatistieken op te krikken; het zou een solide beleid moeten worden voor de langetermijnondersteuning van het concurrentievermogen van het MKB.

| 1.3 | Om de ontwikkeling van het MKB te steunen en te stimuleren door het creëren van een daadwerkelijk gunstig klimaat en om tot een
  Small Business Act
  voor een doeltreffend Europa te komen die iets anders is dan de zoveelste beleidsverklaring, beveelt het EESC 10 fundamentele maatregelen aan:






  — | verwerving van goede kennis van de verschillende categorieën ondernemingen in het Europese MKB hun ontwikkeling en hun behoeften op horizontaal en sectoraal niveau, gelet op de interne markt in zijn interne, externe en grensoverschrijdende dimensie, met name ten aanzien van de publicatie van jaarverslagen; |
| --- | --- | --- |

1.3

Om de ontwikkeling van het MKB te steunen en te stimuleren door het creëren van een daadwerkelijk gunstig klimaat en om tot een
  Small Business Act
  voor een doeltreffend Europa te komen die iets anders is dan de zoveelste beleidsverklaring, beveelt het EESC 10 fundamentele maatregelen aan:

—

verwerving van goede kennis van de verschillende categorieën ondernemingen in het Europese MKB hun ontwikkeling en hun behoeften op horizontaal en sectoraal niveau, gelet op de interne markt in zijn interne, externe en grensoverschrijdende dimensie, met name ten aanzien van de publicatie van jaarverslagen;

| — | integratie van de MKB-dimensie in het EU-beleid op alle terreinen en in het wetgevingsproces; |
| --- | --- |

—

integratie van de MKB-dimensie in het EU-beleid op alle terreinen en in het wetgevingsproces;

| — | voortzetting van administratieve vereenvoudiging op alle niveaus en invoering van een nieuwe methode om de verschillende categorieën middelgrote en kleine ondernemingen en hun vertegenwoordigende organen te raadplegen; |
| --- | --- |

—

voortzetting van administratieve vereenvoudiging op alle niveaus en invoering van een nieuwe methode om de verschillende categorieën middelgrote en kleine ondernemingen en hun vertegenwoordigende organen te raadplegen;

| — | ervoor zorgen dat de wetgeving op elk niveau rekening houdt met de omstandigheden en behoeften van de verschillende categorieën in het MKB en dat het beginsel „Think small first” wordt toegepast; |
| --- | --- |

—

ervoor zorgen dat de wetgeving op elk niveau rekening houdt met de omstandigheden en behoeften van de verschillende categorieën in het MKB en dat het beginsel „Think small first” wordt toegepast;

| — | ervoor zorgen dat in wetgeving vier kernuitgangspunten worden gehanteerd: 1) doeltreffende effectrapportages; 2) evenredigheid, 3) „only once”, 4) handhaving en uitbreiding van de bevoegdheden van de SME Envoy (d.w.z. de MKB-vertegenwoordiger) en instelling van een ombudsman voor het MKB voor de interne markt; |
| --- | --- |

—

ervoor zorgen dat in wetgeving vier kernuitgangspunten worden gehanteerd: 1) doeltreffende effectrapportages; 2) evenredigheid, 3) „only once”, 4) handhaving en uitbreiding van de bevoegdheden van de SME Envoy (d.w.z. de MKB-vertegenwoordiger) en instelling van een ombudsman voor het MKB voor de interne markt;

| — | ondersteuning van de begeleidende en adviserende activiteiten van organisaties die het MKB vertegenwoordigen; |
| --- | --- |

—

ondersteuning van de begeleidende en adviserende activiteiten van organisaties die het MKB vertegenwoordigen;

| — | herstart van programma's voor samenwerking tussen ondernemingen, voor uitwisseling tussen hun organisaties, alsook netwerkvorming van hun ondersteunende diensten; |
| --- | --- |

—

herstart van programma's voor samenwerking tussen ondernemingen, voor uitwisseling tussen hun organisaties, alsook netwerkvorming van hun ondersteunende diensten;

| — | een ruimer opgezet en permanent beleid voor innovatie, gericht op micro-ondernemingen; |
| --- | --- |

—

een ruimer opgezet en permanent beleid voor innovatie, gericht op micro-ondernemingen;

| — | vereenvoudiging en bevordering van de toegang voor het MKB tot EU-programma's; |
| --- | --- |

—

vereenvoudiging en bevordering van de toegang voor het MKB tot EU-programma's;

| — | een beleid voeren ten gunste van overdracht en overname van ondernemingen. |
| --- | --- |

—

een beleid voeren ten gunste van overdracht en overname van ondernemingen.

| 1.4 | Het EESC zou willen dat de SBAE op alle niveaus wordt ingevoerd in de vorm van een wettelijk bindend instrument. |
| --- | --- |

1.4

Het EESC zou willen dat de SBAE op alle niveaus wordt ingevoerd in de vorm van een wettelijk bindend instrument.

| 1.5 | Het zou verder graag zien dat de SBAE aanzet tot een sociale dialoog tussen de sociale partners in het MKB om te komen tot een optimaal arbeidsklimaat ten gunste van de creativiteit en innovatie, ook in de arbeidsomstandigheden. Met name dient er te worden toegezien op verbetering van de veiligheid en van de risico-analyse op de werkplek. |
| --- | --- |

1.5

Het zou verder graag zien dat de SBAE aanzet tot een sociale dialoog tussen de sociale partners in het MKB om te komen tot een optimaal arbeidsklimaat ten gunste van de creativiteit en innovatie, ook in de arbeidsomstandigheden. Met name dient er te worden toegezien op verbetering van de veiligheid en van de risico-analyse op de werkplek.

2.   Achtergrond van het verkennend advies

| 2.1 | Alom wordt erkend dat het midden- en kleinbedrijf (MKB) van groot belang is voor de economie van de Europese Unie; het vormt de sleutel tot groei en werkgelegenheid in de EU en tot de oplossing voor nieuwe problemen in verband met de globalisering. Een evaluatie van de resultaten van het MKB-beleid in de periode 2005-2007 heeft aangetoond dat er belangrijke vooruitgang is geboekt, zowel op communautair als nationaal niveau, dankzij toepassing van het principe „Think small first”. |
| --- | --- |

2.1

Alom wordt erkend dat het midden- en kleinbedrijf (MKB) van groot belang is voor de economie van de Europese Unie; het vormt de sleutel tot groei en werkgelegenheid in de EU en tot de oplossing voor nieuwe problemen in verband met de globalisering. Een evaluatie van de resultaten van het MKB-beleid in de periode 2005-2007 heeft aangetoond dat er belangrijke vooruitgang is geboekt, zowel op communautair als nationaal niveau, dankzij toepassing van het principe „Think small first”.

| 2.2 | De Commissie heeft benadrukt dat het potentieel van het MKB om bij te dragen tot groei, werkgelegenheid en innovatie ten volle moet worden benut. Deze gedachte sprak ook al uit het verslag over de op 11 december 2007 goedgekeurde hernieuwde Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid. In deze context is de
  Small Business Act
  voor Europa (SBAE) gelanceerd, die in de eerste plaats een aantal principes en concrete maatregelen bevat ter verbetering van het klimaat voor het Europese MKB door ten volle rekening te houden met hun diversiteit. De Europese Raad van december 2007 heeft dit initiatief verwelkomd; de Commissie streeft ernaar om in juni 2008 een voorstel voor te leggen. |
| --- | --- |

2.2

De Commissie heeft benadrukt dat het potentieel van het MKB om bij te dragen tot groei, werkgelegenheid en innovatie ten volle moet worden benut. Deze gedachte sprak ook al uit het verslag over de op 11 december 2007 goedgekeurde hernieuwde Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid. In deze context is de
  Small Business Act
  voor Europa (SBAE) gelanceerd, die in de eerste plaats een aantal principes en concrete maatregelen bevat ter verbetering van het klimaat voor het Europese MKB door ten volle rekening te houden met hun diversiteit. De Europese Raad van december 2007 heeft dit initiatief verwelkomd; de Commissie streeft ernaar om in juni 2008 een voorstel voor te leggen.

| 2.3 | Overigens heeft het EESC diverse andere adviezen die het MKB-beleid betreffen, uitgebracht en bereidt het momenteel enkele desbetreffende adviezen voor, te weten:






  — | „De ontwikkeling van de zakelijke dienstverlening in Europa” (INT/412 — rapporteur: CALLEJA) (in voorbereiding) |
| --- | --- | --- |

2.3

Overigens heeft het EESC diverse andere adviezen die het MKB-beleid betreffen, uitgebracht en bereidt het momenteel enkele desbetreffende adviezen voor, te weten:

—

„De ontwikkeling van de zakelijke dienstverlening in Europa” (INT/412 — rapporteur: CALLEJA) (in voorbereiding)

| — | „O&O voor het MKB” (INT/379 — rapporteur: CAPPELLINI) |
| --- | --- |

—

„O&O voor het MKB” (INT/379 — rapporteur: CAPPELLINI)

| — | „Tussentijdse evaluatie van het MKB-beleid” (INT/392 — rapporteur: BURNS) (in voorbereiding) |
| --- | --- |

—

„Tussentijdse evaluatie van het MKB-beleid” (INT/392 — rapporteur: BURNS) (in voorbereiding)

| — | „Internationale aanbestedingen” (INT/394 — rapporteur: MALOSSE) |
| --- | --- |

—

„Internationale aanbestedingen” (INT/394 — rapporteur: MALOSSE)

| — | „Microkrediet” (INT/423 — rapporteur: PEZZINI) (in voorbereiding). |
| --- | --- |

—

„Microkrediet” (INT/423 — rapporteur: PEZZINI) (in voorbereiding).

| 2.4 | Het Sloveense voorzitterschap van de Raad wil dat het EESC met beleidsvoorstellen komt om de groei van het MKB te stimuleren. Het is dus niet zozeer de bedoeling dat het EESC een nieuwe lijst met technische maatregelen formuleert voor de individuele groei van middelgrote en kleine bedrijven, maar dat het een meer gestructureerd beleidskader voorstelt en het MKB vernieuwt. |
| --- | --- |

2.4

Het Sloveense voorzitterschap van de Raad wil dat het EESC met beleidsvoorstellen komt om de groei van het MKB te stimuleren. Het is dus niet zozeer de bedoeling dat het EESC een nieuwe lijst met technische maatregelen formuleert voor de individuele groei van middelgrote en kleine bedrijven, maar dat het een meer gestructureerd beleidskader voorstelt en het MKB vernieuwt.

| 2.5 | De volgende twee prioriteiten zijn voor het Sloveense voorzitterschap van bijzonder belang:






  a) | alle middelgrote en kleine bedrijven moeten, rekening houdend met hun verschillen in omvang, activiteit, sector en productiewijze, in staat worden gesteld om in te spelen op de uitdagingen waarmee het geconfronteerd wordt: wijzigingen in het bedrijfsleven, klimaatverandering, demografische verschuivingen, sociale uitdagingen, de herstructurering van markten onder invloed van de globalisering en wijzigingen in de distributie, standaardisering en certificering van producten en diensten; |
| --- | --- | --- |

2.5

De volgende twee prioriteiten zijn voor het Sloveense voorzitterschap van bijzonder belang:

a)

alle middelgrote en kleine bedrijven moeten, rekening houdend met hun verschillen in omvang, activiteit, sector en productiewijze, in staat worden gesteld om in te spelen op de uitdagingen waarmee het geconfronteerd wordt: wijzigingen in het bedrijfsleven, klimaatverandering, demografische verschuivingen, sociale uitdagingen, de herstructurering van markten onder invloed van de globalisering en wijzigingen in de distributie, standaardisering en certificering van producten en diensten;

| b) | alle middelgrote en kleine bedrijven moeten nauw betrokken worden bij de beleidskeuzen, operationele prioriteiten en wetgevingsbesluiten op alle niveaus die van invloed zijn op hun activiteiten. |
| --- | --- |

b)

alle middelgrote en kleine bedrijven moeten nauw betrokken worden bij de beleidskeuzen, operationele prioriteiten en wetgevingsbesluiten op alle niveaus die van invloed zijn op hun activiteiten.

| 2.6 | Verder wil het Sloveense voorzitterschap het standpunt van het EESC vernemen ten aanzien van de voorbereiding van een Small Business Act op Europese schaal. |
| --- | --- |

2.6

Verder wil het Sloveense voorzitterschap het standpunt van het EESC vernemen ten aanzien van de voorbereiding van een Small Business Act op Europese schaal.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Het EESC heeft in eerdere adviezen vastgesteld dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt voor het MKB, met name waar het gaat om financieringsmogelijkheden en administratieve vereenvoudiging. Het is een goede zaak dat de standpunten van de Europese instellingen ten aanzien van kleine ondernemingen flink zijn geëvolueerd; hopelijk is dit niet slechts ingegeven door de huidige economisch en sociaal moeilijke omstandigheden. Ondanks de onbetwistbare vooruitgang wordt het beleid van de laatste jaren evenwel nog gekenmerkt door tal van tekortkomingen. |
| --- | --- |

3.1

Het EESC heeft in eerdere adviezen vastgesteld dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt voor het MKB, met name waar het gaat om financieringsmogelijkheden en administratieve vereenvoudiging. Het is een goede zaak dat de standpunten van de Europese instellingen ten aanzien van kleine ondernemingen flink zijn geëvolueerd; hopelijk is dit niet slechts ingegeven door de huidige economisch en sociaal moeilijke omstandigheden. Ondanks de onbetwistbare vooruitgang wordt het beleid van de laatste jaren evenwel nog gekenmerkt door tal van tekortkomingen.

| 3.2 | Met name het Europese Handvest voor kleine ondernemingen heeft zijn strategische doelstellingen niet verwezenlijkt omdat het wettelijk geen kracht heeft; vaak is het Handvest niet meer dan een beleidsverklaring gebleven. De toepassing ervan in de lidstaten en regio's dient te worden uitgebreid; ook moet de jaarlijkse evaluaties en aanbevelingen in de lidstaten nieuw leven worden ingeblazen. |
| --- | --- |

3.2

Met name het Europese Handvest voor kleine ondernemingen heeft zijn strategische doelstellingen niet verwezenlijkt omdat het wettelijk geen kracht heeft; vaak is het Handvest niet meer dan een beleidsverklaring gebleven. De toepassing ervan in de lidstaten en regio's dient te worden uitgebreid; ook moet de jaarlijkse evaluaties en aanbevelingen in de lidstaten nieuw leven worden ingeblazen.

| 3.3 | Verder is vaak vermeld dat de afstemming met de verschillende categorieën in het MKB nog veel te wensen overlaat; volgens het EESC moet er op Europees, nationaal en regionaal niveau gewerkt worden aan een nieuwe dialoogcultuur, zodat het overleg tussen de instellingen en de representatieve organisaties van de verschillende sectoren in het MKB geïntensiveerd en geïnstitutionaliseerd kan worden. |
| --- | --- |

3.3

Verder is vaak vermeld dat de afstemming met de verschillende categorieën in het MKB nog veel te wensen overlaat; volgens het EESC moet er op Europees, nationaal en regionaal niveau gewerkt worden aan een nieuwe dialoogcultuur, zodat het overleg tussen de instellingen en de representatieve organisaties van de verschillende sectoren in het MKB geïntensiveerd en geïnstitutionaliseerd kan worden.

4.   Bijzondere opmerkingen

4.1   Scheppen van een nieuw klimaat ten gunste van de ontwikkeling van het gehele MKB

Gezien de omstandigheden, de grote problemen waarmee het MKB geconfronteerd zal worden, maar ook om gewicht te geven aan de tijdens de Voorjaarstop goedgekeurde hernieuwde Lissabonstrategie en om de initiatieven van de Commissie ter verbetering van het concurrentievermogen van het MKB te ondersteunen, schaart het EESC zich geheel achter het initiatief van het voorzitterschap om vernieuwend beleid te voeren voor het MKB, waarvan de SBAE het fundament zou zijn.

4.2   Een Europees project voor het MKB en micro-ondernemingen

Het EESC beveelt de communautaire instanties aan om zich niet langer uitsluitend op sterkgroeiende ondernemingen, de internationale positie en diverse principes voor excellentie te richten, omdat dit ertoe leidt dat miljoenen kleine ondernemingen die voor toegevoegde waarde, innovatie, banen en stabiliteit in de regio's zorgen niet langer van EU-maatregelen kunnen profiteren. Instellingen en overheden op alle niveaus wordt verzocht om hun beleid ten gunste van het MKB te vernieuwen door een heus Europees project in te voeren dat alle economische krachten van middelgrote, kleine en micro-ondernemingen bundelt teneinde de extra groei en werkgelegenheid te bewerkstelligen waar de EU behoefte aan heeft. Met dit Europese project moet het tevens mogelijk worden om met de economische en sociale partners en de vertegenwoordigende organisaties van de verschillende sectoren van het MKB meer te overleggen over de grote communautaire vraagstukken (klimaatverandering, demografische verschuivingen en immigratie, milieu, energie ...) waarmee het MKB geconfronteerd wordt. De EU moet met dit project, dat gebaseerd is op sterk groeiende ondernemingen, maar ook en vooral op het lokale bedrijfsleven en de zogenaamde „traditionele” bedrijvigheid, een beleid kunnen voeren waarin de onderneming op menselijke maat centraal staat. Om in de lidstaten voor groei te zorgen moet worden uitgegaan van de lokaal ingeplante bedrijven. In dit verband dient de EU voorrang te geven aan de vijf onderstaande prioritaire maatregelen.

| 4.2.1 | De omstandigheden van de verschillende categorieën in het MKB kennen en deze bekendmaken. Elk communautair beleid moet gebaseerd zijn op duidelijke gegevens die inzicht geven in de omstandigheden. Het begrip MKB omvat zeer uiteenlopende bedrijven en ondernemingsvormen (afzonderlijke of verenigde ondernemingen, zonder personeel of met wel 250 werknemers, ambachtelijke bedrijven, handelszaken, sociale economie en vrije beroepen), die werkzaam zijn in heel verschillende sectoren met zeer specifieke behoeften. Gegevens over de verschillende categorieën in het MKB zijn vaak onvolledig of ontbreken. De analyses die de Europese waarnemingspost voor het MKB in het verleden heeft gemaakt, hebben vaak essentiële gegevens opgeleverd. Het EESC is ingenomen met de nieuwe start van de Waarnemingspost door DG Ondernemingen en vraagt om het volgende:






  — | totstandbrenging van een uitgebreid programma van economische studies, inclusief sectorstudies, inzake de situatie en behoeften van de verschillende sectoren van het MKB, ook op nationaal en regionaal niveau, alsook van statistische analyses, in samenspraak met de betrokken representatieve organisaties, |
| --- | --- | --- |

4.2.1

De omstandigheden van de verschillende categorieën in het MKB kennen en deze bekendmaken. Elk communautair beleid moet gebaseerd zijn op duidelijke gegevens die inzicht geven in de omstandigheden. Het begrip MKB omvat zeer uiteenlopende bedrijven en ondernemingsvormen (afzonderlijke of verenigde ondernemingen, zonder personeel of met wel 250 werknemers, ambachtelijke bedrijven, handelszaken, sociale economie en vrije beroepen), die werkzaam zijn in heel verschillende sectoren met zeer specifieke behoeften. Gegevens over de verschillende categorieën in het MKB zijn vaak onvolledig of ontbreken. De analyses die de Europese waarnemingspost voor het MKB in het verleden heeft gemaakt, hebben vaak essentiële gegevens opgeleverd. Het EESC is ingenomen met de nieuwe start van de Waarnemingspost door DG Ondernemingen en vraagt om het volgende:

—

totstandbrenging van een uitgebreid programma van economische studies, inclusief sectorstudies, inzake de situatie en behoeften van de verschillende sectoren van het MKB, ook op nationaal en regionaal niveau, alsook van statistische analyses, in samenspraak met de betrokken representatieve organisaties,

| — | stimulering en ontwikkeling van onderzoeks- en studieactiviteiten die organisaties van ondernemingen zelf ontplooien, op Europees, nationaal en regionaal niveau, in samenwerking met onderzoekscentra, universiteiten en de lidstaten. |
| --- | --- |

—

stimulering en ontwikkeling van onderzoeks- en studieactiviteiten die organisaties van ondernemingen zelf ontplooien, op Europees, nationaal en regionaal niveau, in samenwerking met onderzoekscentra, universiteiten en de lidstaten.

| 4.2.2 | Integratie van de MKB-dimensie in het EU-beleid op alle terreinen: het EESC heeft vastgesteld dat, afgezien van politieke verklaringen voor kleine ondernemingen, wetgevers op elk niveau, door gebrek aan kennis of uit gemakzucht nog zeer vaak geneigd zijn om standaard uit te gaan van het model voor grote ondernemingen en om het bonzaiprincipe toe te passen, d.w.z.: wat goed is voor een grote onderneming is ook goed voor een kleine. Deze theoretische benadering van één economisch model staat haaks op de verscheidenheid van ondernemingsvormen en -culturen, en leidt er in de praktijk toe dat ruim 90 % van de Europese ondernemingen zich onbegrepen en door het Europees beleid in de steek gelaten voelt. Het EESC wil de communautaire instellingen en de lidstaten met name erop wijzen dat kleine en micro-ondernemingen essentieel zijn voor de economie en de werkgelegenheid in de Unie, maar dat zij het risico lopen er de zwakke schakel van te worden, niet vanwege eigen fouten, maar doordat de overheden op alle niveaus hun te weinig aandacht schenken. Het EESC hoopt dat de SBAE aangegrepen wordt om tot praktische maatregelen over te gaan en dat met de specifieke behoeften van de verschillende sectoren van het MKB verplicht rekening wordt gehouden in alle beleidsvormen, programma's en onderhandelingen, ook in het kader van de sociale dialoog en internationale betrekkingen, zowel op communautair als nationaal en regionaal niveau. |
| --- | --- |

4.2.2

Integratie van de MKB-dimensie in het EU-beleid op alle terreinen: het EESC heeft vastgesteld dat, afgezien van politieke verklaringen voor kleine ondernemingen, wetgevers op elk niveau, door gebrek aan kennis of uit gemakzucht nog zeer vaak geneigd zijn om standaard uit te gaan van het model voor grote ondernemingen en om het bonzaiprincipe toe te passen, d.w.z.: wat goed is voor een grote onderneming is ook goed voor een kleine. Deze theoretische benadering van één economisch model staat haaks op de verscheidenheid van ondernemingsvormen en -culturen, en leidt er in de praktijk toe dat ruim 90 % van de Europese ondernemingen zich onbegrepen en door het Europees beleid in de steek gelaten voelt. Het EESC wil de communautaire instellingen en de lidstaten met name erop wijzen dat kleine en micro-ondernemingen essentieel zijn voor de economie en de werkgelegenheid in de Unie, maar dat zij het risico lopen er de zwakke schakel van te worden, niet vanwege eigen fouten, maar doordat de overheden op alle niveaus hun te weinig aandacht schenken. Het EESC hoopt dat de SBAE aangegrepen wordt om tot praktische maatregelen over te gaan en dat met de specifieke behoeften van de verschillende sectoren van het MKB verplicht rekening wordt gehouden in alle beleidsvormen, programma's en onderhandelingen, ook in het kader van de sociale dialoog en internationale betrekkingen, zowel op communautair als nationaal en regionaal niveau.

| 4.2.3 | Voortzetting van het beleid van administratieve vereenvoudiging: het EESC moedigt de Commissie van harte aan om de vereenvoudiging van communautaire wetgeving te versnellen; het verzoekt de communautaire instellingen en de lidstaten echter vooral om een doeltreffender beleid voor vereenvoudiging te voeren, volgens deze vijf punten:






  — | invoering van een daadwerkelijk beleid „Think small first”; |
| --- | --- | --- |

4.2.3

Voortzetting van het beleid van administratieve vereenvoudiging: het EESC moedigt de Commissie van harte aan om de vereenvoudiging van communautaire wetgeving te versnellen; het verzoekt de communautaire instellingen en de lidstaten echter vooral om een doeltreffender beleid voor vereenvoudiging te voeren, volgens deze vijf punten:

—

invoering van een daadwerkelijk beleid „Think small first”;

| — | vereenvoudiging zonder opheffing van verantwoordelijkheid: het EESC betwijfelt de gegrondheid en doeltreffendheid van stelselmatige vrijstellingen voor kleine ondernemingen en pleit voor evenredigheid in de uitvoering, alsmede voor rechtstreeks overleg met de betrokken MKB-organisaties; |
| --- | --- |

—

vereenvoudiging zonder opheffing van verantwoordelijkheid: het EESC betwijfelt de gegrondheid en doeltreffendheid van stelselmatige vrijstellingen voor kleine ondernemingen en pleit voor evenredigheid in de uitvoering, alsmede voor rechtstreeks overleg met de betrokken MKB-organisaties;

| — | betrekking van de representatieve organisaties van de verschillende sectoren van het MKB bij het communautaire, nationale en regionale wetgevingsproces en bij de sociale dialoog op de verschillende niveaus, en meer samenwerking met het EESC en het Comité van de Regio's; |
| --- | --- |

—

betrekking van de representatieve organisaties van de verschillende sectoren van het MKB bij het communautaire, nationale en regionale wetgevingsproces en bij de sociale dialoog op de verschillende niveaus, en meer samenwerking met het EESC en het Comité van de Regio's;

| — | stelselmatige toepassing van het principe „Only once” op elk niveau; |
| --- | --- |

—

stelselmatige toepassing van het principe „Only once” op elk niveau;

| — | samenstelling van handleidingen en toelichtingen bij goedgekeurde wetgeving om deze begrijpelijker en gemakkelijker omzetbaar te maken. |
| --- | --- |

—

samenstelling van handleidingen en toelichtingen bij goedgekeurde wetgeving om deze begrijpelijker en gemakkelijker omzetbaar te maken.

| 4.2.4 | Ondersteuning van de begeleidende en adviserende activiteiten van vertegenwoordigende organisaties: door technische bijstand te verlenen aan middelgrote en kleine ondernemingen die om bijzondere deskundigheid vragen, die niet door het nieuwe netwerk EEN (Enterprise Europe Network) geleverd kan worden, zijn de organisaties die de verschillende sectoren uit het MKB vertegenwoordigen van cruciaal belang voor het welslagen van het communautarie beleid. Zij vervullen een onschatbare rol bij de informatieoverdracht en hulp aan ondernemingen, met name doordat zij de wetgeving kunnen aanpassen aan de situatie van de afzonderlijke onderneming en de wetgeving vertalen naar micro-economisch en lokaal niveau, en zo dicht mogelijk bij de kleinste onderneming. Enerzijds vindt het EESC het zeer belangrijk dat overheden op elk niveau deze activiteiten krachtdadig ondersteunen en dat de communautaire programma's voor het MKB uitdrukkelijk voorzien in steunmaatregelen voor deze organisaties. Anderzijds verzoekt het de Commissie, de lidstaten en de regio's de desbetreffende conclusies van de in Stuttgart gehouden vierde Europese conferentie van ambachtelijke en kleine ondernemingen in de praktijk te brengen. |
| --- | --- |

4.2.4

Ondersteuning van de begeleidende en adviserende activiteiten van vertegenwoordigende organisaties: door technische bijstand te verlenen aan middelgrote en kleine ondernemingen die om bijzondere deskundigheid vragen, die niet door het nieuwe netwerk EEN (Enterprise Europe Network) geleverd kan worden, zijn de organisaties die de verschillende sectoren uit het MKB vertegenwoordigen van cruciaal belang voor het welslagen van het communautarie beleid. Zij vervullen een onschatbare rol bij de informatieoverdracht en hulp aan ondernemingen, met name doordat zij de wetgeving kunnen aanpassen aan de situatie van de afzonderlijke onderneming en de wetgeving vertalen naar micro-economisch en lokaal niveau, en zo dicht mogelijk bij de kleinste onderneming. Enerzijds vindt het EESC het zeer belangrijk dat overheden op elk niveau deze activiteiten krachtdadig ondersteunen en dat de communautaire programma's voor het MKB uitdrukkelijk voorzien in steunmaatregelen voor deze organisaties. Anderzijds verzoekt het de Commissie, de lidstaten en de regio's de desbetreffende conclusies van de in Stuttgart gehouden vierde Europese conferentie van ambachtelijke en kleine ondernemingen in de praktijk te brengen.

| 4.2.5 | Herstart van programma's voor samenwerking tussen ondernemingen en voor uitwisseling tussen organisaties: het EESC verzoekt de Commissie opnieuw programma's te lanceren voor interregionale samenwerking tussen ondernemingen, die hun nut bewezen hebben; voorts dienen de acties van vertegenwoordigende organisaties ondersteund te worden of dienen er organen te komen die deze samenwerking bevorderen. |
| --- | --- |

4.2.5

Herstart van programma's voor samenwerking tussen ondernemingen en voor uitwisseling tussen organisaties: het EESC verzoekt de Commissie opnieuw programma's te lanceren voor interregionale samenwerking tussen ondernemingen, die hun nut bewezen hebben; voorts dienen de acties van vertegenwoordigende organisaties ondersteund te worden of dienen er organen te komen die deze samenwerking bevorderen.

4.3   Goedkeuring van een echt doeltreffende Europese Small Business Act

| 4.3.1 | In dit verband is het EESC ingenomen met de standpunten van Raad en Commissie over de uitwerking van een Europese Small Business Act, temeer daar het EESC zelf herhaaldelijk om deze SBAE heeft verzocht (1). Om doeltreffend te zijn, dient de SBA aan diverse voorwaarden te voldoen: |
| --- | --- |

4.3.1

In dit verband is het EESC ingenomen met de standpunten van Raad en Commissie over de uitwerking van een Europese Small Business Act, temeer daar het EESC zelf herhaaldelijk om deze SBAE heeft verzocht (1). Om doeltreffend te zijn, dient de SBA aan diverse voorwaarden te voldoen:

| 4.3.1.1 | de SBAE moet gericht zijn op het scheppen van een optimaal klimaat voor het MKB en micro-ondernemingen op elk niveau en een concreet antwoord bieden op de diverse uitdagingen voor het MKB tijdens hun levenscyclus, met name wat betreft de overdracht en overname; in dit verband mag de SBAE niet uitmonden in een verzwakking van de arbeidsomstandigheden van werknemers in het MKB, integendeel: de initiatieven moeten ertoe leiden dat met hun situatie meer rekening wordt gehouden; |
| --- | --- |

4.3.1.1

de SBAE moet gericht zijn op het scheppen van een optimaal klimaat voor het MKB en micro-ondernemingen op elk niveau en een concreet antwoord bieden op de diverse uitdagingen voor het MKB tijdens hun levenscyclus, met name wat betreft de overdracht en overname; in dit verband mag de SBAE niet uitmonden in een verzwakking van de arbeidsomstandigheden van werknemers in het MKB, integendeel: de initiatieven moeten ertoe leiden dat met hun situatie meer rekening wordt gehouden;

| 4.3.1.2 | de SBAE moet een heuse meerwaarde bevatten en mag zich niet beperken tot simpelweg een lijst van samengevoegde bestaande programma's, noch tot het louter coördineren van verschillende lopende maatregelen; |
| --- | --- |

4.3.1.2

de SBAE moet een heuse meerwaarde bevatten en mag zich niet beperken tot simpelweg een lijst van samengevoegde bestaande programma's, noch tot het louter coördineren van verschillende lopende maatregelen;

| 4.3.1.3 | de SBAE mag niet slechts een intentieverklaring zijn, zoals helaas het geval was met het Europees Handvest voor kleine ondernemingen; hij mag zich evenmin beperken tot louter een politieke verbintenis van de communautaire instellingen en de lidstaten; het Europese MKB en de micro-ondernemingen verdienen beter. Volgens het EESC is een wettelijke basis van de SBAE de bekrachtiging en het bewijs van de wil van de EU om meer te doen voor het MKB en de micro-ondernemingen; |
| --- | --- |

4.3.1.3

de SBAE mag niet slechts een intentieverklaring zijn, zoals helaas het geval was met het Europees Handvest voor kleine ondernemingen; hij mag zich evenmin beperken tot louter een politieke verbintenis van de communautaire instellingen en de lidstaten; het Europese MKB en de micro-ondernemingen verdienen beter. Volgens het EESC is een wettelijke basis van de SBAE de bekrachtiging en het bewijs van de wil van de EU om meer te doen voor het MKB en de micro-ondernemingen;

| 4.3.1.4 | hij moet integraal bindend zijn en ingevoerd worden op elk Europees, nationaal en regionaal besluitvormingsniveau en zich richten tot de overheden op elk niveau, waarbij de zorg voor de uitvoering aan de lidstaten wordt overgelaten (2); |
| --- | --- |

4.3.1.4

hij moet integraal bindend zijn en ingevoerd worden op elk Europees, nationaal en regionaal besluitvormingsniveau en zich richten tot de overheden op elk niveau, waarbij de zorg voor de uitvoering aan de lidstaten wordt overgelaten (2);

| 4.3.1.5 | hij moet van toepassing zijn op alle communautaire beleidstererreinen door het MKB te integreren in al deze terreinen en door een totaalaanpak te ontwikkelen waarbij alle beleidsaspecten en de gevolgen van de nieuwe regels voor de verschillende categorieën in het MKB naar behoren in aanmerking worden genomen. |
| --- | --- |

4.3.1.5

hij moet van toepassing zijn op alle communautaire beleidstererreinen door het MKB te integreren in al deze terreinen en door een totaalaanpak te ontwikkelen waarbij alle beleidsaspecten en de gevolgen van de nieuwe regels voor de verschillende categorieën in het MKB naar behoren in aanmerking worden genomen.

| 4.3.2 | Het EESC zou graag zien dat de SBAE vijf belangrijke beleidsmaatregelen bevat om te garanderen dat de wetgeving de ontwikkeling en het concurrentievermogen van de verschillende categorieën in het MKB niet in de weg staat. |
| --- | --- |

4.3.2

Het EESC zou graag zien dat de SBAE vijf belangrijke beleidsmaatregelen bevat om te garanderen dat de wetgeving de ontwikkeling en het concurrentievermogen van de verschillende categorieën in het MKB niet in de weg staat.

| 4.3.2.1 | Garanderen dat in de wetgeving op elk niveau rekening wordt gehouden met de specifieke omstandigheden en behoeften van de verschillende categorieën in het MKB. Hiertoe moet op elk besluitvormingsniveau een basisregel gelden, te weten: de uit te werken wetsvoorstellen moeten uitgaan van de behoeften en verwachtingen van het MKB, met name van de kleinste ondernemingen, en door invoering van het beginsel „Think small first”, met bijzondere aandacht voor zelfstandigen, die ruim de helft van de Europese ondernemingen uitmaken. Dit veronderstelt systematische raadpleging van de vertegenwoordigende organisaties van het MKB, alsook deelname op het juiste niveau van deskundigen van deze organisaties aan alle adviescomités op regionaal, nationaal of Europees niveau die kwesties behandelen die gevolgen kunnen hebben voor het MKB, waar met name de Raad Concurrentievermogen van 13 maart 2006 om heeft verzocht.
  In dit verband verzoekt het EESC dat in elk DG van de Commissie een contactpersoon voor het MKB wordt benoemd die erop toeziet dat in de wettelijke maatregelen, alsook in de door dat DG beheerde programma's, de prioriteiten en verwachtingen van het MKB en de micro-ondernemingen goed geïntegreerd worden. |
| --- | --- |

4.3.2.1

Garanderen dat in de wetgeving op elk niveau rekening wordt gehouden met de specifieke omstandigheden en behoeften van de verschillende categorieën in het MKB. Hiertoe moet op elk besluitvormingsniveau een basisregel gelden, te weten: de uit te werken wetsvoorstellen moeten uitgaan van de behoeften en verwachtingen van het MKB, met name van de kleinste ondernemingen, en door invoering van het beginsel „Think small first”, met bijzondere aandacht voor zelfstandigen, die ruim de helft van de Europese ondernemingen uitmaken. Dit veronderstelt systematische raadpleging van de vertegenwoordigende organisaties van het MKB, alsook deelname op het juiste niveau van deskundigen van deze organisaties aan alle adviescomités op regionaal, nationaal of Europees niveau die kwesties behandelen die gevolgen kunnen hebben voor het MKB, waar met name de Raad Concurrentievermogen van 13 maart 2006 om heeft verzocht.

In dit verband verzoekt het EESC dat in elk DG van de Commissie een contactpersoon voor het MKB wordt benoemd die erop toeziet dat in de wettelijke maatregelen, alsook in de door dat DG beheerde programma's, de prioriteiten en verwachtingen van het MKB en de micro-ondernemingen goed geïntegreerd worden.

| 4.3.2.2 | Garanderen dat in de wetgeving bepaalde grondbeginselen in acht worden genomen. Voor het EESC wordt de doeltreffendheid van wetgeving op elk niveau, alsook die van collectieve of individuele programma's of maatregelen voor het MKB, bepaald door vier beginselen, die het EESC graag opgenomen zou zien in de SBAE en toegepast op Europees, nationaal en regionaal niveau:






  — | systematische beoordeling van de effecten voor het MKB
  : geen enkele wetstekst zou goedgekeurd mogen worden als er niet eerst een systematische beoordeling is gemaakt van de effecten voor de verschillende categorieën ondernemingen in de betrokken activiteitensector, waarbij gekeken wordt naar de directe en indirecte economische en sociale gevolgen, zoals de administratieve lasten en de informatie- en investeringskosten, alsook de voordelen voor de ondernemingen; |
| --- | --- | --- |

4.3.2.2

Garanderen dat in de wetgeving bepaalde grondbeginselen in acht worden genomen. Voor het EESC wordt de doeltreffendheid van wetgeving op elk niveau, alsook die van collectieve of individuele programma's of maatregelen voor het MKB, bepaald door vier beginselen, die het EESC graag opgenomen zou zien in de SBAE en toegepast op Europees, nationaal en regionaal niveau:

—

systematische beoordeling van de effecten voor het MKB
  : geen enkele wetstekst zou goedgekeurd mogen worden als er niet eerst een systematische beoordeling is gemaakt van de effecten voor de verschillende categorieën ondernemingen in de betrokken activiteitensector, waarbij gekeken wordt naar de directe en indirecte economische en sociale gevolgen, zoals de administratieve lasten en de informatie- en investeringskosten, alsook de voordelen voor de ondernemingen;

| — | het evenredigheidsbeginsel
  : de wetgeving mag geen overbodige maatregelen opleggen; ze moet zich beperken tot het strikt noodzakelijke; de toepassingsvoorwaarden van de wetgeving moeten afgestemd zijn op de omstandigheden en verschillende situaties van de betrokken ondernemingen en hun capaciteit om een en ander uit te voeren; |
| --- | --- |

—

het evenredigheidsbeginsel
  : de wetgeving mag geen overbodige maatregelen opleggen; ze moet zich beperken tot het strikt noodzakelijke; de toepassingsvoorwaarden van de wetgeving moeten afgestemd zijn op de omstandigheden en verschillende situaties van de betrokken ondernemingen en hun capaciteit om een en ander uit te voeren;

| — | het beginsel
  „

  only once

  ”: het MKB heeft tot taak te produceren, het is geen administratieve dienst. Voor een en hetzelfde onderwerp moeten ondernemingen niet meer dan één keer te maken krijgen met administratieve verklaringen en procedures; de betrokken overheden moeten deze gegevens onderling uitwisselen; dit „only once”-beginsel zou gestalte gegeven kunnen worden door onestopshops die het beginsel „één ondernemer, één gesprekspartner” hanteren, gebruikmakend van de representatieve organisaties die deze rol al op nationaal niveau vervullen; |
| --- | --- |

—

het beginsel
  „

  only once

  ”: het MKB heeft tot taak te produceren, het is geen administratieve dienst. Voor een en hetzelfde onderwerp moeten ondernemingen niet meer dan één keer te maken krijgen met administratieve verklaringen en procedures; de betrokken overheden moeten deze gegevens onderling uitwisselen; dit „only once”-beginsel zou gestalte gegeven kunnen worden door onestopshops die het beginsel „één ondernemer, één gesprekspartner” hanteren, gebruikmakend van de representatieve organisaties die deze rol al op nationaal niveau vervullen;

| — | het handhavingsbeginsel
  : wetgeving mag niet goedgekeurd worden als zij strijdig is met de ontwikkeling van het MKB en als zij hun concurrentievermogen kan belemmeren. Elk nieuw wetgevingsvoorstel waarvoor geen volledige impactanalyse is gemaakt of waarbij gebleken is dat de voorgestelde maatregelen indruisen tegen de sociaaleconomische ontwikkeling van het MKB zou geblokkeerd moeten kunnen worden. |
| --- | --- |

—

het handhavingsbeginsel
  : wetgeving mag niet goedgekeurd worden als zij strijdig is met de ontwikkeling van het MKB en als zij hun concurrentievermogen kan belemmeren. Elk nieuw wetgevingsvoorstel waarvoor geen volledige impactanalyse is gemaakt of waarbij gebleken is dat de voorgestelde maatregelen indruisen tegen de sociaaleconomische ontwikkeling van het MKB zou geblokkeerd moeten kunnen worden.

Het EESC benadrukt bovendien de noodzaak om totale transparantie van de administratieve procedures in te voeren en te garanderen, zodat het MKB toegang heeft tot alle administratieve gegevens over de onderneming en deze indien nodig kan corrigeren.

| 4.3.2.3 | Invoering van een ruimer opgezet en samenhangend beleid voor innovatie. Het EESC verzoekt de Commissie, de lidstaten en de regionale overheden om de steunverlening niet te beperken tot innovatie voor geavanceerde technologie. Zij zouden een krachtdadiger beleid moeten voeren door in hun programma's uitdrukkelijk maatregelen op te nemen ter ondersteuning van innovatie van basistech- en mediumtech-sectoren en niet-technologische innovatie in het MKB, met name in de kleinste ondernemingen.
  Het nieuwe adviesnetwerk EEN zal zelfstandig nooit doeltreffend de ondernemingen met innovatiepotentieel kunnen bijstaan. Daarom wil het EESC dat in de SBAE de volgende prioriteiten worden opgenomen:






  — | de sociale partners in het MKB aanzetten tot een dialoog met als doel om een klimaat te scheppen dat creativiteit en innovatie bevordert; |
| --- | --- | --- |

4.3.2.3

Invoering van een ruimer opgezet en samenhangend beleid voor innovatie. Het EESC verzoekt de Commissie, de lidstaten en de regionale overheden om de steunverlening niet te beperken tot innovatie voor geavanceerde technologie. Zij zouden een krachtdadiger beleid moeten voeren door in hun programma's uitdrukkelijk maatregelen op te nemen ter ondersteuning van innovatie van basistech- en mediumtech-sectoren en niet-technologische innovatie in het MKB, met name in de kleinste ondernemingen.

Het nieuwe adviesnetwerk EEN zal zelfstandig nooit doeltreffend de ondernemingen met innovatiepotentieel kunnen bijstaan. Daarom wil het EESC dat in de SBAE de volgende prioriteiten worden opgenomen:

—

de sociale partners in het MKB aanzetten tot een dialoog met als doel om een klimaat te scheppen dat creativiteit en innovatie bevordert;

| — | steun voor de aanstelling van adviseurs bij organisaties die het MKB, kleine en micro-ondernemingen vertegenwoordigen, zo dicht mogelijk bij de onderneming, alsook voor opleiding op maat voor ondernemers en werknemers, ten behoeve van meer innovatie, door gebruik te maken van de nieuwe kansen van veranderende markten; |
| --- | --- |

—

steun voor de aanstelling van adviseurs bij organisaties die het MKB, kleine en micro-ondernemingen vertegenwoordigen, zo dicht mogelijk bij de onderneming, alsook voor opleiding op maat voor ondernemers en werknemers, ten behoeve van meer innovatie, door gebruik te maken van de nieuwe kansen van veranderende markten;

| — | scheppen van financiële instrumenten die zijn aangepast aan de omstandigheden in de kleinste ondernemingen, waarbij er op wordt toegezien dat zij ook maatregelen voor de werknemers steunen; |
| --- | --- |

—

scheppen van financiële instrumenten die zijn aangepast aan de omstandigheden in de kleinste ondernemingen, waarbij er op wordt toegezien dat zij ook maatregelen voor de werknemers steunen;

| — | de lidstaten en de regio's aansporen om samen met MKB-organisaties een campagne op te zetten om mogelijkheden voor technologische en niet-technologische innovatie in het MKB en vooral in micro-ondernemingen in kaart te brengen. |
| --- | --- |

—

de lidstaten en de regio's aansporen om samen met MKB-organisaties een campagne op te zetten om mogelijkheden voor technologische en niet-technologische innovatie in het MKB en vooral in micro-ondernemingen in kaart te brengen.

| 4.3.2.4 | Ruimere toegang tot EU-programma's. Volgens het EESC bemoeilijken de administratieve complexiteit en de diverse eisen steeds meer de deelname van kleine ondernemingen aan EU-programma's of maken ze die zelfs onmogelijk. Dit leidt tot de paradoxale situatie dat de vertegenwoordigende organisaties steeds minder interesse tonen voor de programma's. Het juridische keurslijf belemmert vandaag de dag vernieuwende acties of steun aan proefprojecten, waardoor de EU tal van innoverende voorstellen misloopt. De uitgangspunten en instrumenten zouden dan ook herzien moeten worden: gezien het belang van de zaak valt het buiten het bestek van dit advies om de vereiste wijzigingen in kaart te brengen, maar het EESC verzoekt de Commissie om in het kader van de SBAE daadwerkelijk overleg te voeren met de representatieve organisaties van het MKB om de nieuwe voorwaarden vast te stellen voor de uitwerking en deelname aan de programma's op de diverse regionale niveaus.
  In dit verband moeten de structuurfondsen het mogelijk maken dat het MKB gemakkelijker kan deelnemen aan aanbestedingen, met name in achtergebleven regio's (3). |
| --- | --- |

4.3.2.4

Ruimere toegang tot EU-programma's. Volgens het EESC bemoeilijken de administratieve complexiteit en de diverse eisen steeds meer de deelname van kleine ondernemingen aan EU-programma's of maken ze die zelfs onmogelijk. Dit leidt tot de paradoxale situatie dat de vertegenwoordigende organisaties steeds minder interesse tonen voor de programma's. Het juridische keurslijf belemmert vandaag de dag vernieuwende acties of steun aan proefprojecten, waardoor de EU tal van innoverende voorstellen misloopt. De uitgangspunten en instrumenten zouden dan ook herzien moeten worden: gezien het belang van de zaak valt het buiten het bestek van dit advies om de vereiste wijzigingen in kaart te brengen, maar het EESC verzoekt de Commissie om in het kader van de SBAE daadwerkelijk overleg te voeren met de representatieve organisaties van het MKB om de nieuwe voorwaarden vast te stellen voor de uitwerking en deelname aan de programma's op de diverse regionale niveaus.

In dit verband moeten de structuurfondsen het mogelijk maken dat het MKB gemakkelijker kan deelnemen aan aanbestedingen, met name in achtergebleven regio's (3).

| 4.3.2.5 | De overdracht/overname van bedrijven mogelijk maken en stimuleren. Het EESC benadrukt het belang van de overdracht en overname van ondernemingen, vooral van kleine producerende en dienstverlenende ondernemingen in steden en op het platteland: hun aangekondigde, maar niet onvermijdelijke verdwijnen zal aanzienlijke negatieve gevolgen hebben voor de lokale bedrijvigheid en werkgelegenheid. Enerzijds moet er meer werk worden gemaakt van systemen om kopers en verkopers van bedrijven bij elkaar te brengen, alsook van financiële of fiscale prikkels; anderzijds moeten ondernemers aangezet worden tot betere kapitalisatie om de waarde van hun activa op peil te houden.
  Bijzondere omstandigheden waarin ondernemers verkeren, zoals op het platteland, vergen de ontwikkeling van vernieuwende formules, bijv. publiek-private partnerschappen. |
| --- | --- |

4.3.2.5

De overdracht/overname van bedrijven mogelijk maken en stimuleren. Het EESC benadrukt het belang van de overdracht en overname van ondernemingen, vooral van kleine producerende en dienstverlenende ondernemingen in steden en op het platteland: hun aangekondigde, maar niet onvermijdelijke verdwijnen zal aanzienlijke negatieve gevolgen hebben voor de lokale bedrijvigheid en werkgelegenheid. Enerzijds moet er meer werk worden gemaakt van systemen om kopers en verkopers van bedrijven bij elkaar te brengen, alsook van financiële of fiscale prikkels; anderzijds moeten ondernemers aangezet worden tot betere kapitalisatie om de waarde van hun activa op peil te houden.

Bijzondere omstandigheden waarin ondernemers verkeren, zoals op het platteland, vergen de ontwikkeling van vernieuwende formules, bijv. publiek-private partnerschappen.

4.4   De kern van de SBAE moet een juridisch bindend instrument zijn

| 4.4.1 | Voor een werkelijk doeltreffende SBAE verzoekt het EESC om goedkeuring van deze maatregelen door de Raad en het Parlement in de vorm van een wettelijk bindend document dat geldt voor het Europese, nationale en regionale besluitvormingsniveau. |
| --- | --- |

4.4.1

Voor een werkelijk doeltreffende SBAE verzoekt het EESC om goedkeuring van deze maatregelen door de Raad en het Parlement in de vorm van een wettelijk bindend document dat geldt voor het Europese, nationale en regionale besluitvormingsniveau.

| 4.4.2 | In dit kader zou het EESC graag zien dat de tenuitvoerlegging van de SBAE jaarlijks wordt geëvalueerd, evenals het gehele MKB-beleid op communautair en lidstaatniveau en dat jaarlijks verslag wordt gedaan van de geboekte vooruitgang; dit jaarverslag zou een apart hoofdstuk moeten vormen in het kader van de uitvoering van de Lissabonstrategie. |
| --- | --- |

4.4.2

In dit kader zou het EESC graag zien dat de tenuitvoerlegging van de SBAE jaarlijks wordt geëvalueerd, evenals het gehele MKB-beleid op communautair en lidstaatniveau en dat jaarlijks verslag wordt gedaan van de geboekte vooruitgang; dit jaarverslag zou een apart hoofdstuk moeten vormen in het kader van de uitvoering van de Lissabonstrategie.

| 4.4.3 | Op grond van deze verslagen moet de Commissie aanbevelingen kunnen uitvaardigen voor de uitvoering, zowel voor de lidstaten als voor de regio's, waarover het EESC dan advies over wil kunnen uitbrengen. |
| --- | --- |

4.4.3

Op grond van deze verslagen moet de Commissie aanbevelingen kunnen uitvaardigen voor de uitvoering, zowel voor de lidstaten als voor de regio's, waarover het EESC dan advies over wil kunnen uitbrengen.

| 4.4.4 | Het EESC verzoekt dat deze jaarlijkse evaluaties ertoe leiden dat, indien nodig, de SBAE of het MKB-beleid kunnen worden aangepast of herzien. |
| --- | --- |

4.4.4

Het EESC verzoekt dat deze jaarlijkse evaluaties ertoe leiden dat, indien nodig, de SBAE of het MKB-beleid kunnen worden aangepast of herzien.

| 4.4.5 | Het EESC beveelt de Commissie en de Raad ten zeerste aan om bij de opzet en tenuitvoerlegging van de SBAE nauw samen te werken met de representatieve organisaties van de verschillende categorieën in het MKB. |
| --- | --- |

4.4.5

Het EESC beveelt de Commissie en de Raad ten zeerste aan om bij de opzet en tenuitvoerlegging van de SBAE nauw samen te werken met de representatieve organisaties van de verschillende categorieën in het MKB.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Zie het EESC-advies over het „Potentieel van ondernemingen, met name het MKB (Lissabonstrategie)” (PB C 256 van 27.10.2007, blz. 8).

1

(2)  Zie het EESC-advies over „Internationale aanbestedingen” (PB C 224 van 30.8.2008, blz. 32), waarin het EESC het er niet mee eens is „dat er in de Unie een quotasysteem wordt ingevoerd naar het model van de Small Business Act van de VS ...”.

2

(3)  Zie advies CESE 979/2008 over „Internationale aanbestedingen” (nog niet gepubliceerd in het Publicatieblad).

3

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/12 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/12

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie — Een agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme

COM(2007) 621 final

(2009/C 27/03)

De Commissie heeft op 19 oktober 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over de

Mededeling van de Commissie — Een agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme.

De afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 13 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Mendoza Castro.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 10 juli 2008) onderstaand advies uitgebracht, dat met 108 stemmen vóór en 5 stemmen tegen, bij 5 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het Europees Economisch en Sociaal Comité is ingenomen met de Mededeling van de Commissie betreffende „Een agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme”. Het steunt het voornemen van de Commissie om haar beleid en strategie inzake toerisme de komende jaren aanzienlijk te verbeteren aan de hand van deze agenda, die de leidraad moet vormen voor de concrete toepassing ervan in de dagelijkse praktijk. Al eerder zette de Commissie haar nieuwe beleid terzake uiteen in de Mededeling „Een nieuw EU-toerismebeleid: naar een sterker partnerschap voor het Europees toerisme”. |
| --- | --- |

1.1

Het Europees Economisch en Sociaal Comité is ingenomen met de Mededeling van de Commissie betreffende „Een agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme”. Het steunt het voornemen van de Commissie om haar beleid en strategie inzake toerisme de komende jaren aanzienlijk te verbeteren aan de hand van deze agenda, die de leidraad moet vormen voor de concrete toepassing ervan in de dagelijkse praktijk. Al eerder zette de Commissie haar nieuwe beleid terzake uiteen in de Mededeling „Een nieuw EU-toerismebeleid: naar een sterker partnerschap voor het Europees toerisme”.

| 1.2 | De Commissie verdient lof voor de wijze waarop ze de talrijke en belangrijke documenten, standpunten en debatten kort heeft weten samen te vatten. Hiermee komt ze haar belofte na om de samenleving een duidelijk beeld te schetsen van de resultaten van de werkgroep duurzaam toerisme, van het door de deskundigen opgestelde rapport en van de al eerder uitgevoerde openbare raadpleging. |
| --- | --- |

1.2

De Commissie verdient lof voor de wijze waarop ze de talrijke en belangrijke documenten, standpunten en debatten kort heeft weten samen te vatten. Hiermee komt ze haar belofte na om de samenleving een duidelijk beeld te schetsen van de resultaten van de werkgroep duurzaam toerisme, van het door de deskundigen opgestelde rapport en van de al eerder uitgevoerde openbare raadpleging.

| 1.3 | Het nieuwe beleid is gebaseerd op de hernieuwde Lissabonstrategie en heeft als algemene doelstellingen het verbeteren van de concurrentie en de duurzame ontwikkeling, de versterking van de economische welvaart, sociale rechtvaardigheid en cohesie en de bescherming van het milieu en de cultuur. Het Comité kan zich vinden in elk van deze uitgangspunten. |
| --- | --- |

1.3

Het nieuwe beleid is gebaseerd op de hernieuwde Lissabonstrategie en heeft als algemene doelstellingen het verbeteren van de concurrentie en de duurzame ontwikkeling, de versterking van de economische welvaart, sociale rechtvaardigheid en cohesie en de bescherming van het milieu en de cultuur. Het Comité kan zich vinden in elk van deze uitgangspunten.

| 1.4 | Ook stemt het Comité in met de analyse die de Commissie heeft gemaakt van de uitdagingen op dit gebied en met de wijze waarop ze deze het hoofd wil bieden. Ze staat een participatieve aanpak met verschillende vormen van competitieve samenwerking met alle betrokken partijen voor, en maakt deze aanpak tot de rode draad van het nieuwe toerismebeleid en van de uitvoeringsagenda. De Commissie heeft uitdagingen van formaat in kaart gebracht en in de toekomst dient in deze agenda voortdurend centraal te staan wat de gevolgen van broeikasgassen zijn voor duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

1.4

Ook stemt het Comité in met de analyse die de Commissie heeft gemaakt van de uitdagingen op dit gebied en met de wijze waarop ze deze het hoofd wil bieden. Ze staat een participatieve aanpak met verschillende vormen van competitieve samenwerking met alle betrokken partijen voor, en maakt deze aanpak tot de rode draad van het nieuwe toerismebeleid en van de uitvoeringsagenda. De Commissie heeft uitdagingen van formaat in kaart gebracht en in de toekomst dient in deze agenda voortdurend centraal te staan wat de gevolgen van broeikasgassen zijn voor duurzame ontwikkeling.

| 1.5 | Het is een goede zaak dat de Commissie zich voor de uitvoering van dit beleid wil laten leiden door dialoog en samenwerking, en steunmaatregelen en coördinatie tussen de betrokken partijen bepleit. Met de „Agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme” is een concrete methodologie uitgewerkt en worden er aan elk van de bij het Europees toerisme betrokken actoren specifieke instrumenten aangereikt. Het spreekt voor zich dat de Commissie via haar DG Ondernemingen een actievere rol kan en moet spelen en moet toezien op het lanceren van allerlei initiatieven op Europees niveau, zoals bijv. het sociaal toerisme, toerisme voor allen en opleidingen op het gebied van toerisme. De Commissie, evenals de andere instellingen zouden zich vooral sterk moeten maken om het MKB en de micro-ondernemingen meer te betrekken bij het streven naar een duurzaam toerisme en bij de uitwerking van de Agenda om dit tot een realiteit te maken. Het idee van de Europese Commissie om Europese topbestemmingen te promoten als voorbeelden van goede praktijken verdient bijval. |
| --- | --- |

1.5

Het is een goede zaak dat de Commissie zich voor de uitvoering van dit beleid wil laten leiden door dialoog en samenwerking, en steunmaatregelen en coördinatie tussen de betrokken partijen bepleit. Met de „Agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme” is een concrete methodologie uitgewerkt en worden er aan elk van de bij het Europees toerisme betrokken actoren specifieke instrumenten aangereikt. Het spreekt voor zich dat de Commissie via haar DG Ondernemingen een actievere rol kan en moet spelen en moet toezien op het lanceren van allerlei initiatieven op Europees niveau, zoals bijv. het sociaal toerisme, toerisme voor allen en opleidingen op het gebied van toerisme. De Commissie, evenals de andere instellingen zouden zich vooral sterk moeten maken om het MKB en de micro-ondernemingen meer te betrekken bij het streven naar een duurzaam toerisme en bij de uitwerking van de Agenda om dit tot een realiteit te maken. Het idee van de Europese Commissie om Europese topbestemmingen te promoten als voorbeelden van goede praktijken verdient bijval.

| 1.6 | Het Comité wil nogmaals een lans breken voor de oprichting van een Europees Toerismeforum en pleit voor verder onderzoek naar de mogelijkheden om een Europese toerisme-adviesraad en een Europees Agentschap voor Toerisme in het leven te roepen. Deze beide instanties zouden misschien ruimte kunnen bieden voor overleg tussen beleidsmakers en actoren uit de toeristische sector, zodat de informatie over duurzaam en concurrerend toerisme beter verspreid kan worden, er meer toezicht komt op de tenuitvoerlegging van het Europees toerismebeleid en de agenda terzake, en zodat met name de tendensen die zich in de sector voordoen beter in kaart kunnen worden gebracht en de benodigde acties kunnen worden voorgesteld. De instanties zouden zich met name kunnen buigen over de klimaatverandering, de gevolgen ervan voor het toerisme en de te nemen maatregelen. |
| --- | --- |

1.6

Het Comité wil nogmaals een lans breken voor de oprichting van een Europees Toerismeforum en pleit voor verder onderzoek naar de mogelijkheden om een Europese toerisme-adviesraad en een Europees Agentschap voor Toerisme in het leven te roepen. Deze beide instanties zouden misschien ruimte kunnen bieden voor overleg tussen beleidsmakers en actoren uit de toeristische sector, zodat de informatie over duurzaam en concurrerend toerisme beter verspreid kan worden, er meer toezicht komt op de tenuitvoerlegging van het Europees toerismebeleid en de agenda terzake, en zodat met name de tendensen die zich in de sector voordoen beter in kaart kunnen worden gebracht en de benodigde acties kunnen worden voorgesteld. De instanties zouden zich met name kunnen buigen over de klimaatverandering, de gevolgen ervan voor het toerisme en de te nemen maatregelen.

| 1.7 | Het is verheugend om te constateren dat de Commissie beter gebruik wil maken van de beschikbare financiële middelen. Op het vlak van sociaal toerisme is er al voldoende basis om een proefproject met grensoverschrijdend karakter te starten. Sociaal toerisme en toerisme voor allen, de opleiding van personeel, de ontwikkeling van het toeristische product en marktpenetratie zijn terreinen die zich zeker lenen voor dit soort initiatieven. Daar bestaat immers al voldoende ruimte om enkele grensoverschrijdende ervaringen in proefprojecten samen te brengen. |
| --- | --- |

1.7

Het is verheugend om te constateren dat de Commissie beter gebruik wil maken van de beschikbare financiële middelen. Op het vlak van sociaal toerisme is er al voldoende basis om een proefproject met grensoverschrijdend karakter te starten. Sociaal toerisme en toerisme voor allen, de opleiding van personeel, de ontwikkeling van het toeristische product en marktpenetratie zijn terreinen die zich zeker lenen voor dit soort initiatieven. Daar bestaat immers al voldoende ruimte om enkele grensoverschrijdende ervaringen in proefprojecten samen te brengen.

| 1.8 | Het Comité is ingenomen met de resultaten van de inspanningen op het vlak van agenda 21 voor toerisme zoals neergelegd in de Mededeling van de Commissie inzake „Een Agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme” en die ongetwijfeld een aanvulling op en concretisering zijn van het algemene beleid inzake duurzaamheid en Europees toerisme. Het technische document van de in dit verband opgerichte commissie ligt aan de basis van de Commissiemededeling, dus beide documenten dienen in hun onderlinge samenhang te worden gezien. |
| --- | --- |

1.8

Het Comité is ingenomen met de resultaten van de inspanningen op het vlak van agenda 21 voor toerisme zoals neergelegd in de Mededeling van de Commissie inzake „Een Agenda voor een duurzaam en concurrerend Europees toerisme” en die ongetwijfeld een aanvulling op en concretisering zijn van het algemene beleid inzake duurzaamheid en Europees toerisme. Het technische document van de in dit verband opgerichte commissie ligt aan de basis van de Commissiemededeling, dus beide documenten dienen in hun onderlinge samenhang te worden gezien.

| 1.9 | Verder is het Comité ingenomen met de door de Commissie georganiseerde oproep tot het indienen van voorstellen inzake de oprichting van een netwerk van Waarnemingsposten voor Toerisme, iets waar het Comité al vaak op aangedrongen heeft. Deze Waarnemingsposten zouden niet alleen meer gegevens ter beschikking kunnen stellen, maar ook een strategische en toekomstverkennende visie kunnen uitwerken, zodat kan worden aangegeven welke stappen nodig zijn in de toekomst. |
| --- | --- |

1.9

Verder is het Comité ingenomen met de door de Commissie georganiseerde oproep tot het indienen van voorstellen inzake de oprichting van een netwerk van Waarnemingsposten voor Toerisme, iets waar het Comité al vaak op aangedrongen heeft. Deze Waarnemingsposten zouden niet alleen meer gegevens ter beschikking kunnen stellen, maar ook een strategische en toekomstverkennende visie kunnen uitwerken, zodat kan worden aangegeven welke stappen nodig zijn in de toekomst.

| 1.10 | Het Comité zal zich blijven inzetten voor het beleidsterrein van toerisme, in lijn met de richtsnoeren die zijn uitgezet in de Mededeling van de Commissie over de Agenda, en roept de overige Europese instellingen, de lidstaten, de gemeentes en regio's en al diegenen die werkzaam zijn in de sector — ondernemers en vakbonden — evenals de burgers ertoe op, bij te dragen tot vergroting van de kennis rond en de steun voor toerisme, dat een recht is voor iedereen en dat een strategische bedrijfstak vormt voor de toekomst van Europa. Ook is het de taak van allen — actoren en consumenten — om toerisme tot een meer duurzame en concurrerende activiteit te maken. |
| --- | --- |

1.10

Het Comité zal zich blijven inzetten voor het beleidsterrein van toerisme, in lijn met de richtsnoeren die zijn uitgezet in de Mededeling van de Commissie over de Agenda, en roept de overige Europese instellingen, de lidstaten, de gemeentes en regio's en al diegenen die werkzaam zijn in de sector — ondernemers en vakbonden — evenals de burgers ertoe op, bij te dragen tot vergroting van de kennis rond en de steun voor toerisme, dat een recht is voor iedereen en dat een strategische bedrijfstak vormt voor de toekomst van Europa. Ook is het de taak van allen — actoren en consumenten — om toerisme tot een meer duurzame en concurrerende activiteit te maken.

| 1.11 | Hoewel de Commissie in haar visie op toerisme ook sociale criteria en elementen in aanmerking neemt, ontbreekt er voor het Comité toch iets dat juist wezenlijk is voor de Europese burgers. Toerisme is immers ook een activiteit die culturen en maatschappelijke realiteiten dichter tot elkaar kan brengen en zo het Europese burgerschap kan helpen vormgeven waaraan eenieder geroepen wordt bij te dragen. De variëteit en diversiteit van culturen, talen en natuurlijk en cultureel erfgoed in de verschillende Europese lidstaten vormen een grote rijkdom, die moet en kan worden benut als een middel om elkaar beter te leren kennen en om ons bewust te worden van onze rechten als Europese burgers. Verder zou er ook meer aandacht moeten komen voor de culturele dimensie van toerisme in de debatten en documenten over Europees toerisme, gezien de synergieën die tussen toerisme en cultuur kunnen ontstaan, zoals het Comité al heeft uiteengezet in een voorgaand advies. |
| --- | --- |

1.11

Hoewel de Commissie in haar visie op toerisme ook sociale criteria en elementen in aanmerking neemt, ontbreekt er voor het Comité toch iets dat juist wezenlijk is voor de Europese burgers. Toerisme is immers ook een activiteit die culturen en maatschappelijke realiteiten dichter tot elkaar kan brengen en zo het Europese burgerschap kan helpen vormgeven waaraan eenieder geroepen wordt bij te dragen. De variëteit en diversiteit van culturen, talen en natuurlijk en cultureel erfgoed in de verschillende Europese lidstaten vormen een grote rijkdom, die moet en kan worden benut als een middel om elkaar beter te leren kennen en om ons bewust te worden van onze rechten als Europese burgers. Verder zou er ook meer aandacht moeten komen voor de culturele dimensie van toerisme in de debatten en documenten over Europees toerisme, gezien de synergieën die tussen toerisme en cultuur kunnen ontstaan, zoals het Comité al heeft uiteengezet in een voorgaand advies.

| 1.12 | Wat de verbetering van het concurrentievermogen en de duurzaamheid binnen de branche betreft, dient er gekeken te worden naar de specifieke kenmerken van elk van de bestemmingen. Er dient rekening te worden gehouden met het unieke karakter van lidstaten die grotendeels afhankelijk zijn van toerisme. Bij het opstellen van beleidsvoorstellen inzake toerisme dienen de speciale vereisten in de verschillende regio's voldoende in beschouwing te worden genomen. Het zou een goede zaak zijn als de Commissie bij haar effectbeoordelingen de soms buitensporige potentiële impact op de verschillende regio's en sectoren in aanmerking zou nemen, bijvoorbeeld als het gaat om bestemmingen die voornamelijk via de lucht bereikbaar zijn en die niet over andere vervoersmogelijkheden beschikken of bijna uitsluitend van luchtvervoer afhankelijk zijn, zoals bij eilanden het geval is. |
| --- | --- |

1.12

Wat de verbetering van het concurrentievermogen en de duurzaamheid binnen de branche betreft, dient er gekeken te worden naar de specifieke kenmerken van elk van de bestemmingen. Er dient rekening te worden gehouden met het unieke karakter van lidstaten die grotendeels afhankelijk zijn van toerisme. Bij het opstellen van beleidsvoorstellen inzake toerisme dienen de speciale vereisten in de verschillende regio's voldoende in beschouwing te worden genomen. Het zou een goede zaak zijn als de Commissie bij haar effectbeoordelingen de soms buitensporige potentiële impact op de verschillende regio's en sectoren in aanmerking zou nemen, bijvoorbeeld als het gaat om bestemmingen die voornamelijk via de lucht bereikbaar zijn en die niet over andere vervoersmogelijkheden beschikken of bijna uitsluitend van luchtvervoer afhankelijk zijn, zoals bij eilanden het geval is.

| 1.13 | De uitgangspunten en waarden die ten grondslag liggen aan de Mededeling van de Commissie — duurzaamheid, sociaal welzijn, concurrentievermogen, samenwerking, partnerschap, rendement, veiligheid, kwaliteit van het werk, enz. — leiden volgens het Comité in de praktijk tot een Europees Model voor Toerisme, niet in de zin van een geheel van normen, als wel wanneer wordt gekeken naar het resultaat van een algemene toepassing van deze uitgangspunten en waarden in alle streken van de Europese Unie. |
| --- | --- |

1.13

De uitgangspunten en waarden die ten grondslag liggen aan de Mededeling van de Commissie — duurzaamheid, sociaal welzijn, concurrentievermogen, samenwerking, partnerschap, rendement, veiligheid, kwaliteit van het werk, enz. — leiden volgens het Comité in de praktijk tot een Europees Model voor Toerisme, niet in de zin van een geheel van normen, als wel wanneer wordt gekeken naar het resultaat van een algemene toepassing van deze uitgangspunten en waarden in alle streken van de Europese Unie.

| 1.14 | Het Comité spoort de Commissie aan om tegelijkertijd haar inspanningen voor de certifiëring op Europees niveau van kennis en vaardigheden op het vlak van toerisme voort te zetten, met het oog op het creëren van werkgelegenheid in deze branche en de verbetering van de kwaliteit ervan. Verder dient de Europass gepromoot te worden, aangezien dit voor mensen die werk willen vinden en zich professioneel binnen Europa willen verplaatsen, een eenvoudig en in heel Europa (EU, EVA/EEE en kandidaat-lidstaten) goed te begrijpen middel is om persoonlijke vaardigheden en kwalificaties kenbaar te maken. |
| --- | --- |

1.14

Het Comité spoort de Commissie aan om tegelijkertijd haar inspanningen voor de certifiëring op Europees niveau van kennis en vaardigheden op het vlak van toerisme voort te zetten, met het oog op het creëren van werkgelegenheid in deze branche en de verbetering van de kwaliteit ervan. Verder dient de Europass gepromoot te worden, aangezien dit voor mensen die werk willen vinden en zich professioneel binnen Europa willen verplaatsen, een eenvoudig en in heel Europa (EU, EVA/EEE en kandidaat-lidstaten) goed te begrijpen middel is om persoonlijke vaardigheden en kwalificaties kenbaar te maken.

2.   De Mededeling van de Commissie

Voor alle duidelijkheid wil het Comité hieronder voor alle betrokkenen kort uiteenzetten wat de hoofdpunten zijn uit de Mededeling van de Commissie.

2.1   Inleiding

| 2.1.1 | De uitdaging van het evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen. In de eerste paragraaf van haar inleiding geeft de Commissie in de eerste plaats aan dat toerisme van cruciaal en strategisch belang is voor de economie van de EU, hetgeen niet alleen uit de cijfers blijkt, maar ook uit de mogelijkheden die de sector biedt voor werkgelegenheid en waardoor het kan bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de hernieuwde Lissabonstrategie. Zo wordt er een groeipercentage van meer dan 3 % verwacht, hetgeen ongetwijfeld een goede impuls voor de werkgelegenheid betekent, maar waarbij de duurzaamheid op de lange termijn in bepaalde gevallen wel in het gedrang kan komen. |
| --- | --- |

2.1.1

De uitdaging van het evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen. In de eerste paragraaf van haar inleiding geeft de Commissie in de eerste plaats aan dat toerisme van cruciaal en strategisch belang is voor de economie van de EU, hetgeen niet alleen uit de cijfers blijkt, maar ook uit de mogelijkheden die de sector biedt voor werkgelegenheid en waardoor het kan bijdragen aan de verwezenlijking van de doelstellingen van de hernieuwde Lissabonstrategie. Zo wordt er een groeipercentage van meer dan 3 % verwacht, hetgeen ongetwijfeld een goede impuls voor de werkgelegenheid betekent, maar waarbij de duurzaamheid op de lange termijn in bepaalde gevallen wel in het gedrang kan komen.

| 2.1.2 | Concurrentievermogen en duurzame ontwikkeling: twee verenigbare voorwaarden. De Commissie geeft duidelijk weer dat concurrentievermogen afhankelijk is van een duurzame ontwikkeling, van de kwaliteit van de ervaringen van de toerist en ze wijst op de vereisten die de klimaatverandering met zich meebrengt voor de branche. Indien ondernemingen hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen, kunnen ze een belangrijke bijdrage leveren aan de inspanningen rond klimaatverandering en tegelijkertijd meewerken aan innoverende en waardevolle toeristische producten in een wereld met grote globale uitdagingen. |
| --- | --- |

2.1.2

Concurrentievermogen en duurzame ontwikkeling: twee verenigbare voorwaarden. De Commissie geeft duidelijk weer dat concurrentievermogen afhankelijk is van een duurzame ontwikkeling, van de kwaliteit van de ervaringen van de toerist en ze wijst op de vereisten die de klimaatverandering met zich meebrengt voor de branche. Indien ondernemingen hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen, kunnen ze een belangrijke bijdrage leveren aan de inspanningen rond klimaatverandering en tegelijkertijd meewerken aan innoverende en waardevolle toeristische producten in een wereld met grote globale uitdagingen.

| 2.2 | Inhoud van de agenda. De Commissie streeft naar een nieuw evenwicht tussen het welzijn van de toeristen, de omgeving en het concurrentievermogen van ondernemingen en bestemmingen en roept iedereen op hieraan bij te dragen. |
| --- | --- |

2.2

Inhoud van de agenda. De Commissie streeft naar een nieuw evenwicht tussen het welzijn van de toeristen, de omgeving en het concurrentievermogen van ondernemingen en bestemmingen en roept iedereen op hieraan bij te dragen.

| 2.2.1 | De doelstellingen en de uitdagingen. De Commissie stelt de betrokken actoren voor zich te laten leiden door drie fundamentele doelstellingen voor de agenda: economische welvaart, sociale rechtvaardigheid en samenhang en bescherming van het milieu.
  Om die doelstellingen te verwezenlijken, moet het hoofd worden geboden aan een reeks belangrijke uitdagingen:






  — | Duurzaam beheer van natuurlijke en culturele hulpbronnen |
| --- | --- | --- |

2.2.1

De doelstellingen en de uitdagingen. De Commissie stelt de betrokken actoren voor zich te laten leiden door drie fundamentele doelstellingen voor de agenda: economische welvaart, sociale rechtvaardigheid en samenhang en bescherming van het milieu.

Om die doelstellingen te verwezenlijken, moet het hoofd worden geboden aan een reeks belangrijke uitdagingen:

—

Duurzaam beheer van natuurlijke en culturele hulpbronnen

| — | Beperking van de vervuiling en van het verbruik van grondstoffen |
| --- | --- |

—

Beperking van de vervuiling en van het verbruik van grondstoffen

| — | Aansturing van veranderingen in het belang van de gemeenschap |
| --- | --- |

—

Aansturing van veranderingen in het belang van de gemeenschap

| — | Vermindering van het seizoensgebonden karakter van de vraag |
| --- | --- |

—

Vermindering van het seizoensgebonden karakter van de vraag

| — | Bestrijding van de milieueffecten van het toeristenverkeer |
| --- | --- |

—

Bestrijding van de milieueffecten van het toeristenverkeer

| — | Deelname aan toeristische ervaringen voor iedereen |
| --- | --- |

—

Deelname aan toeristische ervaringen voor iedereen

| — | Kwaliteit van de werkgelegenheid binnen de toeristische sector |
| --- | --- |

—

Kwaliteit van de werkgelegenheid binnen de toeristische sector

| — | De veiligheid garanderen van de toeristen en van de plaatselijke gemeenschappen. |
| --- | --- |

—

De veiligheid garanderen van de toeristen en van de plaatselijke gemeenschappen.

Deze uitdagingen liggen niet vast in tijd en ruimte en de betrokken partijen uit de sector worden geacht deze voortdurend te blijven volgen, nieuwe prioriteiten te stellen en hiermee in een geest van samenwerking te blijven omgaan.

| 2.2.2 | Een actiekader. Om de doelstellingen te kunnen verwezenlijken en de uitdagingen het hoofd te kunnen bieden is volgens de Commissie een coherent optreden nodig, gebaseerd op samenwerking en een verantwoordelijk beheer van de bestemmingen, de ondernemingen en de toeristen. Ze geeft aan onder welke voorwaarden deze coherentie bereikt kan worden. |
| --- | --- |

2.2.2

Een actiekader. Om de doelstellingen te kunnen verwezenlijken en de uitdagingen het hoofd te kunnen bieden is volgens de Commissie een coherent optreden nodig, gebaseerd op samenwerking en een verantwoordelijk beheer van de bestemmingen, de ondernemingen en de toeristen. Ze geeft aan onder welke voorwaarden deze coherentie bereikt kan worden.

| 2.2.3 | De uitgangspunten. De Commissie komt met een reeks van negen uitgangspunten die een duurzaam en concurrerend toerisme moeten garanderen. Drie van deze principes wil het Comité eruit lichten:






  — | vaststelling en naleving van grenzen aan de capaciteit van bestemmingen, aan de infrastructuur of aan de omvang van de toeristenstromen; |
| --- | --- | --- |

2.2.3

De uitgangspunten. De Commissie komt met een reeks van negen uitgangspunten die een duurzaam en concurrerend toerisme moeten garanderen. Drie van deze principes wil het Comité eruit lichten:

—

vaststelling en naleving van grenzen aan de capaciteit van bestemmingen, aan de infrastructuur of aan de omvang van de toeristenstromen;

| — | het tempo van de ontwikkeling moet recht doen aan de beschikbare natuurlijke, culturele en sociale hulpbronnen op elk moment en de behoeften van de ontvangende gemeenschappen en bestemmingen; |
| --- | --- |

—

het tempo van de ontwikkeling moet recht doen aan de beschikbare natuurlijke, culturele en sociale hulpbronnen op elk moment en de behoeften van de ontvangende gemeenschappen en bestemmingen;

| — | langetermijnplanning als absolute voorwaarde voor het evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen. |
| --- | --- |

—

langetermijnplanning als absolute voorwaarde voor het evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen.

| 2.3 | Samen de toekomst tegemoet. De Commissie benadrukt de noodzaak van het bundelen van de krachten en geeft aan een dergelijk vrijwillig en doorlopend proces van alle betrokken partijen te willen ondersteunen. Vanuit respect voor het subsidiariteitsbeginsel, zal het accent derhalve worden gelegd op maatregelen op het niveau van de bestemming, zij het in de context van nationale en Europese steun. In overeenstemming met het Verdrag worden in de Mededeling dus zowel de rol van de betrokken partijen als die van de Europese Commissie vermeld. |
| --- | --- |

2.3

Samen de toekomst tegemoet. De Commissie benadrukt de noodzaak van het bundelen van de krachten en geeft aan een dergelijk vrijwillig en doorlopend proces van alle betrokken partijen te willen ondersteunen. Vanuit respect voor het subsidiariteitsbeginsel, zal het accent derhalve worden gelegd op maatregelen op het niveau van de bestemming, zij het in de context van nationale en Europese steun. In overeenstemming met het Verdrag worden in de Mededeling dus zowel de rol van de betrokken partijen als die van de Europese Commissie vermeld.

| 2.3.1 | De rol van de actoren. In navolging van de conclusies van de Werkgroep duurzaam toerisme, meent de Commissie dat er brede verantwoordelijkheden en specifieke taken moeten worden toegewezen op de volgende drie terreinen: bestemmingen, bedrijven en toeristen. Er wordt vooral op aangedrongen dat de oproep tot het vinden van een evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen onder de aandacht van microbedrijfjes wordt gebracht. |
| --- | --- |

2.3.1

De rol van de actoren. In navolging van de conclusies van de Werkgroep duurzaam toerisme, meent de Commissie dat er brede verantwoordelijkheden en specifieke taken moeten worden toegewezen op de volgende drie terreinen: bestemmingen, bedrijven en toeristen. Er wordt vooral op aangedrongen dat de oproep tot het vinden van een evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen onder de aandacht van microbedrijfjes wordt gebracht.

| 2.3.2 | De rol van de Europese Commissie. De Commissie is zich bewust van haar verantwoordelijkheid om op te treden met inachtneming van de Verdragsbepalingen en zal initiatieven op Europees niveau ontplooien, met de agenda als leidraad. In dit verband verdienen vier groepen maatregelen speciale aandacht:






  — | De actoren aanzetten tot de opbouw en uitwisseling van kennis, met het oog op het evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen. Het Europees Forum voor Toerisme is een goed voorbeeld van de uitwisseling van ideeën en ervaringen. |
| --- | --- | --- |

2.3.2

De rol van de Europese Commissie. De Commissie is zich bewust van haar verantwoordelijkheid om op te treden met inachtneming van de Verdragsbepalingen en zal initiatieven op Europees niveau ontplooien, met de agenda als leidraad. In dit verband verdienen vier groepen maatregelen speciale aandacht:

—

De actoren aanzetten tot de opbouw en uitwisseling van kennis, met het oog op het evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen. Het Europees Forum voor Toerisme is een goed voorbeeld van de uitwisseling van ideeën en ervaringen.

| — | Het promoten en ondersteunen van topbestemmingen als voorbeelden van goede praktijken en het bevorderen van netwerken tussen deze bestemmingen waar duurzaamheid en concurrentievermogen hand in hand gaan. |
| --- | --- |

—

Het promoten en ondersteunen van topbestemmingen als voorbeelden van goede praktijken en het bevorderen van netwerken tussen deze bestemmingen waar duurzaamheid en concurrentievermogen hand in hand gaan.

| — | Het aanboren van heel uiteenlopende financiële instrumenten van de EU, waarbij de Commissie zich zal inzetten voor een grotere verspreiding van de informatie met het oog op een optimale benutting van deze middelen voor de branche. |
| --- | --- |

—

Het aanboren van heel uiteenlopende financiële instrumenten van de EU, waarbij de Commissie zich zal inzetten voor een grotere verspreiding van de informatie met het oog op een optimale benutting van deze middelen voor de branche.

| — | De integratie van duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen in het communautaire beleid en de toepassing ervan op een diversiteit van landschappen met heel uiteenlopende kenmerken en vereisten: kuststreken, berggebieden, plattelandsgebieden en stedelijke bestemmingen. |
| --- | --- |

—

De integratie van duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen in het communautaire beleid en de toepassing ervan op een diversiteit van landschappen met heel uiteenlopende kenmerken en vereisten: kuststreken, berggebieden, plattelandsgebieden en stedelijke bestemmingen.

2.4   Conclusie

De Commissie besluit met de constatering dat het zaak is dat alle publieke en particuliere belanghebbenden aan de planning en uitvoering van het Europees beleid en Europese maatregelen op dit gebied meewerken. Samenwerking op alle niveaus is een voorwaarde voor de verbetering van het concurrentievermogen dat kan leiden tot een voor de lange termijn duurzaam Europees toerisme. In 2011 wil de Commissie het in de agenda geformuleerde actieplan beoordelen. De reden waarom de Commissie met deze Mededeling is gekomen, is helder.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Alle Europese instellingen hebben het belang van toerisme en zijn strategische bijdrage aan de Europese economie — langs formele of niet-formele weg — al eens benadrukt. Daardoor heeft deze boodschap alle betrokken partijen kunnen bereiken en heeft de branche een belangrijke steun in de rug gekregen. Het gaat hierbij niet alleen om de economische welvaart die toerisme genereert, maar ook om de maatschappelijke relevantie bij de opbouw van het Europa van de burgers. Dus hoewel er sprake is van een duidelijke impuls, heeft de sector waarschijnlijk nog enige weg af te leggen alvorens hij, nu en in de toekomst, de beoogde centrale rol in het Europese beleid kan spelen. |
| --- | --- |

3.1

Alle Europese instellingen hebben het belang van toerisme en zijn strategische bijdrage aan de Europese economie — langs formele of niet-formele weg — al eens benadrukt. Daardoor heeft deze boodschap alle betrokken partijen kunnen bereiken en heeft de branche een belangrijke steun in de rug gekregen. Het gaat hierbij niet alleen om de economische welvaart die toerisme genereert, maar ook om de maatschappelijke relevantie bij de opbouw van het Europa van de burgers. Dus hoewel er sprake is van een duidelijke impuls, heeft de sector waarschijnlijk nog enige weg af te leggen alvorens hij, nu en in de toekomst, de beoogde centrale rol in het Europese beleid kan spelen.

| 3.2 | In het nieuwe Verdrag van Lissabon wordt het belang van toerisme voor de EU heel specifiek onderkend en worden de EU meer bevoegdheden toegekend om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling ervan. Het Verdrag verleent de EU de bevoegdheid en de taak om de acties van de lidstaten in deze te ondersteunen, te coördineren en aan te vullen en zet de Unie ertoe aan om een gunstig ondernemingsklimaat te scheppen en de uitwisseling van goede praktijken te bevorderen. |
| --- | --- |

3.2

In het nieuwe Verdrag van Lissabon wordt het belang van toerisme voor de EU heel specifiek onderkend en worden de EU meer bevoegdheden toegekend om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling ervan. Het Verdrag verleent de EU de bevoegdheid en de taak om de acties van de lidstaten in deze te ondersteunen, te coördineren en aan te vullen en zet de Unie ertoe aan om een gunstig ondernemingsklimaat te scheppen en de uitwisseling van goede praktijken te bevorderen.

| 3.3 | Toerisme staat op de agenda van verschillende Europese instellingen:






  — | Het Europees Parlement heeft al verschillende, zeer uiteenlopende resoluties goedgekeurd, over toerisme en de invloed ervan op de werkgelegenheid en de economie. Zo zijn er bijvoorbeeld de resoluties over „Toerisme en ontwikkeling” en over „Nieuwe perspectieven en uitdagingen voor een duurzaam toerisme”. |
| --- | --- | --- |

3.3

Toerisme staat op de agenda van verschillende Europese instellingen:

—

Het Europees Parlement heeft al verschillende, zeer uiteenlopende resoluties goedgekeurd, over toerisme en de invloed ervan op de werkgelegenheid en de economie. Zo zijn er bijvoorbeeld de resoluties over „Toerisme en ontwikkeling” en over „Nieuwe perspectieven en uitdagingen voor een duurzaam toerisme”.

| — | De Raad van de Europese Unie heeft zich bij verschillende gelegenheden over het vraagstuk gebogen en conclusies en actieplannen aangenomen, hoofdzakelijk ter versterking van de duurzaamheid, het concurrentievermogen en de rol van toerisme als motor voor werkgelegenheid. Er zij met name gewezen op de door de Raad van 7 juli 2006 goedgekeurde aanbevelingen betreffende de Mededeling van de Commissie over het nieuwe toerismebeleid in de EU, waarin steun voor dit beleid wordt uitgesproken en de Commissie wordt opgeroepen een actieve rol te vervullen bij de coördinatie van de verschillende beleidsterreinen. |
| --- | --- |

—

De Raad van de Europese Unie heeft zich bij verschillende gelegenheden over het vraagstuk gebogen en conclusies en actieplannen aangenomen, hoofdzakelijk ter versterking van de duurzaamheid, het concurrentievermogen en de rol van toerisme als motor voor werkgelegenheid. Er zij met name gewezen op de door de Raad van 7 juli 2006 goedgekeurde aanbevelingen betreffende de Mededeling van de Commissie over het nieuwe toerismebeleid in de EU, waarin steun voor dit beleid wordt uitgesproken en de Commissie wordt opgeroepen een actieve rol te vervullen bij de coördinatie van de verschillende beleidsterreinen.

| — | De Europese Commissie heeft verschillende Mededelingen over het onderwerp opgesteld, de aanzet gegeven tot de oprichting, versterking en voortzetting van de Europese Fora voor Toerisme en heeft, naast nog vele andere activiteiten, conferenties georganiseerd over thema's als het sociaal toerisme en Agenda 21 voor het toerisme. |
| --- | --- |

—

De Europese Commissie heeft verschillende Mededelingen over het onderwerp opgesteld, de aanzet gegeven tot de oprichting, versterking en voortzetting van de Europese Fora voor Toerisme en heeft, naast nog vele andere activiteiten, conferenties georganiseerd over thema's als het sociaal toerisme en Agenda 21 voor het toerisme.

| — | Het Comité van de Regio's heeft onder meer adviezen uitgebracht over de volgende Mededelingen van de Commissie: „Een gezamenlijke aanpak voor de toekomst van het Europese toerisme” en „Basisrichtsnoeren voor een duurzaam Europees toerisme”. |
| --- | --- |

—

Het Comité van de Regio's heeft onder meer adviezen uitgebracht over de volgende Mededelingen van de Commissie: „Een gezamenlijke aanpak voor de toekomst van het Europese toerisme” en „Basisrichtsnoeren voor een duurzaam Europees toerisme”.

| — | Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft toerisme altijd hoog op de agenda staan, zoals moge blijken uit de meer dan 11 adviezen die sinds 1999 zijn uitgebracht, uit de actieve deelname aan de verschillende door de Europese Commissie georganiseerde Europese Fora voor Toerisme, de deelname aan en bevordering van Dagen over uiteenlopende aspecten van het toerisme, zoals de viering van de Mondiale Dag van het Toerisme in Brussel in 2005 en in de Spaanse stad León in 2006. Ook geeft het Comité achter de schermen veel steun wanneer andere instellingen activiteiten organiseren op het vlak van toerisme. |
| --- | --- |

—

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft toerisme altijd hoog op de agenda staan, zoals moge blijken uit de meer dan 11 adviezen die sinds 1999 zijn uitgebracht, uit de actieve deelname aan de verschillende door de Europese Commissie georganiseerde Europese Fora voor Toerisme, de deelname aan en bevordering van Dagen over uiteenlopende aspecten van het toerisme, zoals de viering van de Mondiale Dag van het Toerisme in Brussel in 2005 en in de Spaanse stad León in 2006. Ook geeft het Comité achter de schermen veel steun wanneer andere instellingen activiteiten organiseren op het vlak van toerisme.

| 3.4 | Met het onderhavige advies wil het Comité zich uitspreken over de bijdrage die de Commissie met deze Mededeling levert aan het beleid evenals aan de wijze waarop ze voorstelt een en ander in goede banen te leiden. Het wil echter ook elementen aandragen voor voorstellen die de tekst eventueel zouden kunnen verrijken, of in ieder geval het debat erover kunnen stimuleren. |
| --- | --- |

3.4

Met het onderhavige advies wil het Comité zich uitspreken over de bijdrage die de Commissie met deze Mededeling levert aan het beleid evenals aan de wijze waarop ze voorstelt een en ander in goede banen te leiden. Het wil echter ook elementen aandragen voor voorstellen die de tekst eventueel zouden kunnen verrijken, of in ieder geval het debat erover kunnen stimuleren.

| 3.5 | Grotendeels in lijn met wat het Comité in zijn advies CESE INT/317 inzake de Mededeling over het nieuw EU-toerismebeleid heeft geformuleerd, wil het wederom de volgende standpunten naar voren brengen:






  — | Toerisme is een recht voor alle burgers, zoals in de mondiale ethische code voor toerisme staat vermeld, dat verantwoordelijkheden rond goede praktijken met zich meebrengt. |
| --- | --- | --- |

3.5

Grotendeels in lijn met wat het Comité in zijn advies CESE INT/317 inzake de Mededeling over het nieuw EU-toerismebeleid heeft geformuleerd, wil het wederom de volgende standpunten naar voren brengen:

—

Toerisme is een recht voor alle burgers, zoals in de mondiale ethische code voor toerisme staat vermeld, dat verantwoordelijkheden rond goede praktijken met zich meebrengt.

| — | Dit recht levert bovendien directe en indirecte rijkdom op, met name voor het MKB, en vormt dus een strategische en aantoonbaar stabiele bedrijfstak in Europa. |
| --- | --- |

—

Dit recht levert bovendien directe en indirecte rijkdom op, met name voor het MKB, en vormt dus een strategische en aantoonbaar stabiele bedrijfstak in Europa.

| — | De kwaliteit van de dienstverlening in de sector en het verantwoordelijkheidsgevoel van de toeristen jegens de plaatselijke bevolking zijn waarden die behouden moeten blijven als basis voor de voortzetting van deze sector. |
| --- | --- |

—

De kwaliteit van de dienstverlening in de sector en het verantwoordelijkheidsgevoel van de toeristen jegens de plaatselijke bevolking zijn waarden die behouden moeten blijven als basis voor de voortzetting van deze sector.

| — | Toerisme heeft — idealiter — een positieve uitwerking op lokaal en regionaal niveau op economisch, maatschappelijk en milieuvlak, alsook voor het stedelijk milieu, en is in dat opzicht een middel om andere culturen en levenswijzen te leren kennen en een stimulans tot interregionale samenwerking. |
| --- | --- |

—

Toerisme heeft — idealiter — een positieve uitwerking op lokaal en regionaal niveau op economisch, maatschappelijk en milieuvlak, alsook voor het stedelijk milieu, en is in dat opzicht een middel om andere culturen en levenswijzen te leren kennen en een stimulans tot interregionale samenwerking.

| — | Toerisme is een dynamische sector die nu al veel werkgelegenheid oplevert, een tendens die zich in de toekomst zal voortzetten, en waarin bovendien betere en stabielere banen kunnen worden gecreëerd, met daaraan verbonden rechten. |
| --- | --- |

—

Toerisme is een dynamische sector die nu al veel werkgelegenheid oplevert, een tendens die zich in de toekomst zal voortzetten, en waarin bovendien betere en stabielere banen kunnen worden gecreëerd, met daaraan verbonden rechten.

| — | Toerisme is een sector die ook te maken heeft met problemen als de toename van het massatoerisme en de seizoensarbeid, die leiden tot verlies van concurrentievermogen. |
| --- | --- |

—

Toerisme is een sector die ook te maken heeft met problemen als de toename van het massatoerisme en de seizoensarbeid, die leiden tot verlies van concurrentievermogen.

| — | Agenda 21 is van groot belang voor het Europees toerisme, uitgaand van een duidelijke visie en met ambitieuze doelstellingen. |
| --- | --- |

—

Agenda 21 is van groot belang voor het Europees toerisme, uitgaand van een duidelijke visie en met ambitieuze doelstellingen.

| — | Een Europees toerismemodel is een interne noodzaak en zou kunnen uitgroeien tot een wereldwijd voorbeeld, niet zozeer door meer regels op te leggen, als wel door het te baseren op door de toeristische bestemmingen en betrokken partijen vrijwillig te aanvaarden waarden als o.m. kwaliteit, duurzaamheid en toegankelijkheid. |
| --- | --- |

—

Een Europees toerismemodel is een interne noodzaak en zou kunnen uitgroeien tot een wereldwijd voorbeeld, niet zozeer door meer regels op te leggen, als wel door het te baseren op door de toeristische bestemmingen en betrokken partijen vrijwillig te aanvaarden waarden als o.m. kwaliteit, duurzaamheid en toegankelijkheid.

| — | Het Europese toerismemodel dient gekenmerkt en verrijkt te worden door de verscheidenheid in bestemmingen, zienswijzen en uitingsvormen. |
| --- | --- |

—

Het Europese toerismemodel dient gekenmerkt en verrijkt te worden door de verscheidenheid in bestemmingen, zienswijzen en uitingsvormen.

| — | Het Europese toerismemodel dat het Comité voorstaat is een goed middel om de vrede en het begrip tussen de volkeren te vergroten. |
| --- | --- |

—

Het Europese toerismemodel dat het Comité voorstaat is een goed middel om de vrede en het begrip tussen de volkeren te vergroten.

4.   Bijzondere opmerkingen

| 4.1 | De Commissie zet in haar Mededeling duidelijk uiteen wat ze verstaat onder het noodzakelijke evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen en de wijze waarop ze een en ander in de praktijk wil brengen. Het was ongetwijfeld geen sinecure om in de relatief beknopte Mededeling een samenvatting en analyse te geven van de talrijke documenten, standpunten en debatten. Er moet gezegd worden dat de Commissie erin is geslaagd haar uitgangspunten over te brengen en uit te leggen welke maatregelen haar voor ogen staan in deze complexe bedrijfstak. |
| --- | --- |

4.1

De Commissie zet in haar Mededeling duidelijk uiteen wat ze verstaat onder het noodzakelijke evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen en de wijze waarop ze een en ander in de praktijk wil brengen. Het was ongetwijfeld geen sinecure om in de relatief beknopte Mededeling een samenvatting en analyse te geven van de talrijke documenten, standpunten en debatten. Er moet gezegd worden dat de Commissie erin is geslaagd haar uitgangspunten over te brengen en uit te leggen welke maatregelen haar voor ogen staan in deze complexe bedrijfstak.

| 4.2 | Het lijkt het Comité logisch dat de Commissie haar nieuwe toerismebeleid zoals geformuleerd in de Agenda enerzijds baseert op de economische impact van toerisme en de banen die deze branche kan opleveren voor jongeren en anderzijds de noodzakelijke balans tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen, aangezien deze twee doelstellingen op de lange termijn hand in hand gaan. Effectstudies zoals de ecologische voetafdruk van de verschillende activiteiten en streken of zoals de grenzen aan vervoers- of opvangcapaciteit zijn essentieel voor het bereiken van het evenwicht tussen deze variabelen en het constant houden ervan. De algemene aanname dat de toeristische bedrijvigheid haar beperkingen kent en zich moet houden aan een bepaald tempo komt voort uit dit noodzakelijke evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen. |
| --- | --- |

4.2

Het lijkt het Comité logisch dat de Commissie haar nieuwe toerismebeleid zoals geformuleerd in de Agenda enerzijds baseert op de economische impact van toerisme en de banen die deze branche kan opleveren voor jongeren en anderzijds de noodzakelijke balans tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen, aangezien deze twee doelstellingen op de lange termijn hand in hand gaan. Effectstudies zoals de ecologische voetafdruk van de verschillende activiteiten en streken of zoals de grenzen aan vervoers- of opvangcapaciteit zijn essentieel voor het bereiken van het evenwicht tussen deze variabelen en het constant houden ervan. De algemene aanname dat de toeristische bedrijvigheid haar beperkingen kent en zich moet houden aan een bepaald tempo komt voort uit dit noodzakelijke evenwicht tussen duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen.

| 4.3 | Wellicht had de Commissie bij het opstellen van haar Mededeling iets meer aandacht kunnen besteden aan het nieuwe Verdrag van Lissabon, om na te gaan of dit Verdrag ook nieuwe mogelijkheden biedt voor de tenuitvoerlegging van het nieuwe toerismebeleid. Er mag niet uit het oog worden verloren dat de lidstaten en regio's meermalen hebben aangegeven dat ze de bevoegdheden inzake toerisme niet uit handen willen geven, maar dat ze wel voorstander zijn van een aansturende werking van en coördinatie door de Europese Unie ten aanzien van een aantal gemeenschappelijke aspecten, ter verbetering van het concurrentievermogen van de sector. Zo is er overeenstemming over het creëren en bijhouden van een Europees internetportaal ter bevordering van het toerisme in Europa, een initiatief dat momenteel wordt uitgevoerd en al zijn vruchten afwerpt en dat ideaal is om de toerist een overzicht te geven van het kleurrijke en aantrekkelijke palet aan landen dat de Europese Unie rijk is. |
| --- | --- |

4.3

Wellicht had de Commissie bij het opstellen van haar Mededeling iets meer aandacht kunnen besteden aan het nieuwe Verdrag van Lissabon, om na te gaan of dit Verdrag ook nieuwe mogelijkheden biedt voor de tenuitvoerlegging van het nieuwe toerismebeleid. Er mag niet uit het oog worden verloren dat de lidstaten en regio's meermalen hebben aangegeven dat ze de bevoegdheden inzake toerisme niet uit handen willen geven, maar dat ze wel voorstander zijn van een aansturende werking van en coördinatie door de Europese Unie ten aanzien van een aantal gemeenschappelijke aspecten, ter verbetering van het concurrentievermogen van de sector. Zo is er overeenstemming over het creëren en bijhouden van een Europees internetportaal ter bevordering van het toerisme in Europa, een initiatief dat momenteel wordt uitgevoerd en al zijn vruchten afwerpt en dat ideaal is om de toerist een overzicht te geven van het kleurrijke en aantrekkelijke palet aan landen dat de Europese Unie rijk is.

| 4.4 | De Commissie heeft de belangrijkste uitdagingen en doelstellingen voor de komende decennia op een rijtje gezet. Het hoofdstreven van duurzame ontwikkeling en de verbetering van het concurrentievermogen is zo breed, dat andere belangrijke uitdagingen — die ook in de agenda worden geformuleerd- zoals de verbetering van de kwaliteit, het vinden van een oplossing voor de seizoensarbeid of de professionalisering van de werknemers in deze sector, daar makkelijk onder kunnen vallen. |
| --- | --- |

4.4

De Commissie heeft de belangrijkste uitdagingen en doelstellingen voor de komende decennia op een rijtje gezet. Het hoofdstreven van duurzame ontwikkeling en de verbetering van het concurrentievermogen is zo breed, dat andere belangrijke uitdagingen — die ook in de agenda worden geformuleerd- zoals de verbetering van de kwaliteit, het vinden van een oplossing voor de seizoensarbeid of de professionalisering van de werknemers in deze sector, daar makkelijk onder kunnen vallen.

| 4.5 | In heel de Mededeling weerklinkt de oproep tot samenwerking aangezien de Commissie een intensievere samenwerking tot de hoeksteen en het kenmerk van het nieuwe toerismebeleid wil maken. Het is zaak dat met name de vakbonden en ondernemersorganisaties worden uitgenodigd voor deelname aan debatten en fora en aan de tenuitvoerlegging van algemene maatregelen ter verbetering van het toerisme. Ook zouden er stabiele netwerken van steden en toeristische bestemmingen kunnen worden opgezet, dit alles met het oog op de versterking van het concurrentievermogen. Het idee om Europese topbestemmingen te promoten verdient bijval. In de beoordeling dient echter wel de kwaliteit van de maatschappelijke en arbeidsverhoudingen te worden meegewogen en de vakbonden en ondernemersorganisaties dienen een stem in het kapittel te hebben ten aanzien van de keuze van de bestemming teneinde de duurzaamheid en het mededingingsvermogen van de toeristische bestemmingen te bevorderen.
  Ook de consumentenorganisaties kunnen, binnen hun bevoegdheden, een belangrijke rol spelen. |
| --- | --- |

4.5

In heel de Mededeling weerklinkt de oproep tot samenwerking aangezien de Commissie een intensievere samenwerking tot de hoeksteen en het kenmerk van het nieuwe toerismebeleid wil maken. Het is zaak dat met name de vakbonden en ondernemersorganisaties worden uitgenodigd voor deelname aan debatten en fora en aan de tenuitvoerlegging van algemene maatregelen ter verbetering van het toerisme. Ook zouden er stabiele netwerken van steden en toeristische bestemmingen kunnen worden opgezet, dit alles met het oog op de versterking van het concurrentievermogen. Het idee om Europese topbestemmingen te promoten verdient bijval. In de beoordeling dient echter wel de kwaliteit van de maatschappelijke en arbeidsverhoudingen te worden meegewogen en de vakbonden en ondernemersorganisaties dienen een stem in het kapittel te hebben ten aanzien van de keuze van de bestemming teneinde de duurzaamheid en het mededingingsvermogen van de toeristische bestemmingen te bevorderen.

Ook de consumentenorganisaties kunnen, binnen hun bevoegdheden, een belangrijke rol spelen.

| 4.6 | De Commissie is voornemens dit nieuwe beleid ten uitvoer te leggen door middel van samenwerking, specifieke steunmaatregelen en coördinatie van de betrokken partijen, die — wil deze agenda tot stand komen — een grotere verantwoordelijkheid aan de dag moeten leggen. Het DG ondernemingen heeft volgens het Comité een belangrijke rol te vervullen op het vlak van coördinatie van alle Europese beleid dat direct of indirect met toerisme te maken heeft en dat gevolgen heeft voor de verschillende bestemmingen die ook allemaal hun eigen kenmerken hebben. |
| --- | --- |

4.6

De Commissie is voornemens dit nieuwe beleid ten uitvoer te leggen door middel van samenwerking, specifieke steunmaatregelen en coördinatie van de betrokken partijen, die — wil deze agenda tot stand komen — een grotere verantwoordelijkheid aan de dag moeten leggen. Het DG ondernemingen heeft volgens het Comité een belangrijke rol te vervullen op het vlak van coördinatie van alle Europese beleid dat direct of indirect met toerisme te maken heeft en dat gevolgen heeft voor de verschillende bestemmingen die ook allemaal hun eigen kenmerken hebben.

| 4.7 | De Commissie zou dan ook proactiever moeten zijn en initiatieven op Europese schaal moeten lanceren, zoals bijvoorbeeld grensoverschrijdend sociaal toerisme in Europa. Het Comité wil nogmaals een lans breken voor de oprichting van een Europees Toerismeforum en pleit voor verder onderzoek naar de mogelijkheden om een Europese toerisme-adviesraad en een Europees Agentschap voor Toerisme in het leven te roepen, waar informatie kan worden uitgewisseld en het beleid en de maatregelen op het gebied van Europees toerisme op de voet gevolgd kunnen worden. Ook zou het een goede zaak zijn indien de Commissie zou bekijken of er technologische platforms voor de toeristische sector kunnen worden opgericht, waardoor de toeristische activiteiten beter in de markt kunnen worden gezet, vooral met het oog op de stimulering van het toerisme binnen Europa en in de gebieden waar mogelijk toeristen vandaan komen (China, India, Rusland, ...). |
| --- | --- |

4.7

De Commissie zou dan ook proactiever moeten zijn en initiatieven op Europese schaal moeten lanceren, zoals bijvoorbeeld grensoverschrijdend sociaal toerisme in Europa. Het Comité wil nogmaals een lans breken voor de oprichting van een Europees Toerismeforum en pleit voor verder onderzoek naar de mogelijkheden om een Europese toerisme-adviesraad en een Europees Agentschap voor Toerisme in het leven te roepen, waar informatie kan worden uitgewisseld en het beleid en de maatregelen op het gebied van Europees toerisme op de voet gevolgd kunnen worden. Ook zou het een goede zaak zijn indien de Commissie zou bekijken of er technologische platforms voor de toeristische sector kunnen worden opgericht, waardoor de toeristische activiteiten beter in de markt kunnen worden gezet, vooral met het oog op de stimulering van het toerisme binnen Europa en in de gebieden waar mogelijk toeristen vandaan komen (China, India, Rusland, ...).

| 4.8 | De Commissie heeft niet voldoende aandacht voor de rol die Informatie- en Communicatietechnologie (ITC) in toerisme nieuwe stijl speelt, zowel vanuit het oogpunt van de toeristen als van de ondernemers uit de sector. De Commissie zou het de komende jaren tot een prioriteit moeten maken om de mogelijkheden van deze technologie beter te onderzoeken en te benutten. Dit zou ongetwijfeld een verbetering in het beheer van de bestemmingen, de bedrijven en de toeristen bevorderen en leiden tot het gewenste evenwicht. |
| --- | --- |

4.8

De Commissie heeft niet voldoende aandacht voor de rol die Informatie- en Communicatietechnologie (ITC) in toerisme nieuwe stijl speelt, zowel vanuit het oogpunt van de toeristen als van de ondernemers uit de sector. De Commissie zou het de komende jaren tot een prioriteit moeten maken om de mogelijkheden van deze technologie beter te onderzoeken en te benutten. Dit zou ongetwijfeld een verbetering in het beheer van de bestemmingen, de bedrijven en de toeristen bevorderen en leiden tot het gewenste evenwicht.

| 4.9 | Het Comité juicht het toe dat de Commissie zich bereid toont concrete maatregelen door te voeren en de beschikbare financiële middelen beter te benutten, maar mist de uitwerking van een concreet voorstel voor een programma aan de hand waarvan de niet geringe uitdagingen in deze sector, die de Commissie zo helder heeft omschreven, het hoofd kunnen worden geboden. Het beklemtoont dat moet worden gestreefd naar een doeltreffende en efficiënte inzet van de directe of indirecte middelen voor toerisme. |
| --- | --- |

4.9

Het Comité juicht het toe dat de Commissie zich bereid toont concrete maatregelen door te voeren en de beschikbare financiële middelen beter te benutten, maar mist de uitwerking van een concreet voorstel voor een programma aan de hand waarvan de niet geringe uitdagingen in deze sector, die de Commissie zo helder heeft omschreven, het hoofd kunnen worden geboden. Het beklemtoont dat moet worden gestreefd naar een doeltreffende en efficiënte inzet van de directe of indirecte middelen voor toerisme.

| 4.10 | In de Mededeling van de Commissie weerklinkt duidelijk de stem van de Werkgroep duurzaam toerisme, die belangrijke criteria heeft aangedragen voor het opstellen van de agenda, met name wat de rolverdeling onder de betrokken partijen in de sector betreft. De maandenlange inspanningen van vooraanstaande deskundigen hebben zonder meer vruchten afgeworpen en gezorgd voor aanvullende concrete zienswijzen op tal van punten inzake duurzaamheid en concurrentievermogen. |
| --- | --- |

4.10

In de Mededeling van de Commissie weerklinkt duidelijk de stem van de Werkgroep duurzaam toerisme, die belangrijke criteria heeft aangedragen voor het opstellen van de agenda, met name wat de rolverdeling onder de betrokken partijen in de sector betreft. De maandenlange inspanningen van vooraanstaande deskundigen hebben zonder meer vruchten afgeworpen en gezorgd voor aanvullende concrete zienswijzen op tal van punten inzake duurzaamheid en concurrentievermogen.

| 4.11 | De Commissie geeft echter niet duidelijk aan hoe ze de statistieken denkt te gebruiken. Deze zouden moeten worden benut als instrument voor de follow-up van de tenuitvoerlegging van de agenda, waarbij de nadruk vooral moet worden gelegd op gegevens inzake duurzaamheid, concurrentievermogen en werkgelegenheid. |
| --- | --- |

4.11

De Commissie geeft echter niet duidelijk aan hoe ze de statistieken denkt te gebruiken. Deze zouden moeten worden benut als instrument voor de follow-up van de tenuitvoerlegging van de agenda, waarbij de nadruk vooral moet worden gelegd op gegevens inzake duurzaamheid, concurrentievermogen en werkgelegenheid.

| 4.12 | Uit de Mededeling spreekt duidelijk de intentie van de Commissie om het toerismebeleid voor duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen te integreren in het overige beleid van de Commissie en van heel de EU, om zo de verwezenlijking van de in de agenda vastgelegde doelstellingen mogelijk te maken. |
| --- | --- |

4.12

Uit de Mededeling spreekt duidelijk de intentie van de Commissie om het toerismebeleid voor duurzame ontwikkeling en concurrentievermogen te integreren in het overige beleid van de Commissie en van heel de EU, om zo de verwezenlijking van de in de agenda vastgelegde doelstellingen mogelijk te maken.

| 4.13 | Zoals het Comité al benadrukte in zijn advies over de verklaring van Katowice, evenals in zijn advies over „Toerisme en cultuur: twee motoren voor groei” en het advies over „Een nieuw EU-toerismebeleid” en in andere EESC-documenten, is het ook van belang dat er voorlichtingscampagnes op poten worden gezet met het doel de Europese bevolking, en met name jongeren, bewust te maken en te motiveren. |
| --- | --- |

4.13

Zoals het Comité al benadrukte in zijn advies over de verklaring van Katowice, evenals in zijn advies over „Toerisme en cultuur: twee motoren voor groei” en het advies over „Een nieuw EU-toerismebeleid” en in andere EESC-documenten, is het ook van belang dat er voorlichtingscampagnes op poten worden gezet met het doel de Europese bevolking, en met name jongeren, bewust te maken en te motiveren.

| 4.14 | Het Comité acht het van groot belang dat zowel het reguliere als het beroepsonderwijs op de behoeften van de bedrijven is afgestemd en meer mensen aan werk helpt. Certifiëring en erkenning op Europees niveau van kennis en vaardigheden dienen te worden ingezet als middel om meer en betere arbeidsvoorwaarden in de toeristische sector te creëren. |
| --- | --- |

4.14

Het Comité acht het van groot belang dat zowel het reguliere als het beroepsonderwijs op de behoeften van de bedrijven is afgestemd en meer mensen aan werk helpt. Certifiëring en erkenning op Europees niveau van kennis en vaardigheden dienen te worden ingezet als middel om meer en betere arbeidsvoorwaarden in de toeristische sector te creëren.

| 4.15 | Om de duurzaamheid en het concurrentievermogen van het toerisme te verbeteren, dienen de specifieke kenmerken van elk van de bestemmingen in aanmerking te worden genomen. Het Comité pleit ervoor om bij de uitwerking van beleidsvoorstellen en maatregelen rekening te houden met de specifieke kenmerken van de lidstaten die in grote mate afhankelijk zijn van het toerisme en om de nodige aandacht te schenken aan de vereisten van de verschillende soorten bestemmingen. Tegelijkertijd zij erop gewezen dat toerisme naar verre bestemmingen een zware wissel trekken op klimaatverandering vanwege de impact en de uitstoot die lange-afstandsreizen veroorzaken. In de toekomst zou er meer nadruk kunnen worden gelegd op de voordelen van het zoeken van bestemmingen dichter bij huis, die bereikt kunnen worden met minder CO2-uitstoot. |
| --- | --- |

4.15

Om de duurzaamheid en het concurrentievermogen van het toerisme te verbeteren, dienen de specifieke kenmerken van elk van de bestemmingen in aanmerking te worden genomen. Het Comité pleit ervoor om bij de uitwerking van beleidsvoorstellen en maatregelen rekening te houden met de specifieke kenmerken van de lidstaten die in grote mate afhankelijk zijn van het toerisme en om de nodige aandacht te schenken aan de vereisten van de verschillende soorten bestemmingen. Tegelijkertijd zij erop gewezen dat toerisme naar verre bestemmingen een zware wissel trekken op klimaatverandering vanwege de impact en de uitstoot die lange-afstandsreizen veroorzaken. In de toekomst zou er meer nadruk kunnen worden gelegd op de voordelen van het zoeken van bestemmingen dichter bij huis, die bereikt kunnen worden met minder CO2-uitstoot.

Brussel, 10 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

BIJLAGE

bij het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité

De volgende passage uit het afdelingsadvies is gewijzigd als gevolg van een door de voltallige vergadering goedgekeurd wijzigingsvoorstel, hoewel meer dan een kwart van de leden hiertegen was:

| „4.15 | Om de duurzaamheid en het concurrentievermogen van het toerisme te verbeteren, dienen de specifieke kenmerken van elk van de bestemmingen in aanmerking te worden genomen. Het Comité pleit ervoor om bij de uitwerking van beleidsvoorstellen en maatregelen rekening te houden met de specifieke kenmerken van de lidstaten die in grote mate afhankelijk zijn van het toerisme en om de nodige aandacht te schenken aan de vereisten van de verschillende soorten bestemmingen.” |
| --- | --- |

„4.15

Om de duurzaamheid en het concurrentievermogen van het toerisme te verbeteren, dienen de specifieke kenmerken van elk van de bestemmingen in aanmerking te worden genomen. Het Comité pleit ervoor om bij de uitwerking van beleidsvoorstellen en maatregelen rekening te houden met de specifieke kenmerken van de lidstaten die in grote mate afhankelijk zijn van het toerisme en om de nodige aandacht te schenken aan de vereisten van de verschillende soorten bestemmingen.”

Uitslag van de stemming

Vóór: 48 Tegen: 43 Onthoudingen: 16

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/18 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/18

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Witboek over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet

COM(2007) 807 final

(2009/C 27/04)

De Commissie heeft op 18 december 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Witboek over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet.

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer GRASSO.

Het EESC heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli 2008) onderstaand advies uitgebracht, dat met 123 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 5 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Kanttekeningen en aanbevelingen

| 1.1 | Opnieuw verzoekt de Commissie het EESC om een advies over de integratie van de markt voor hypothecair krediet voor de aanschaf van onroerend goed dat al dan niet voor bewoning is bestemd. Het betreft het Witboek over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet. |
| --- | --- |

1.1

Opnieuw verzoekt de Commissie het EESC om een advies over de integratie van de markt voor hypothecair krediet voor de aanschaf van onroerend goed dat al dan niet voor bewoning is bestemd. Het betreft het Witboek over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet.

| 1.2 | Doorgaans is een Witboek het resultaat van een bijna definitief en gestructureerd politiek oordeel over de te bewandelen weg. Deze keer ligt de zaak anders. De Commissie moet immers veel aspecten onder de loep nemen waarover nog niets vastligt, zoals de gemeenschappelijke investeringsfondsen, verstrekkers van financiering en tying (koppelverkoop). In totaal komen er 14 kwesties aan bod. |
| --- | --- |

1.2

Doorgaans is een Witboek het resultaat van een bijna definitief en gestructureerd politiek oordeel over de te bewandelen weg. Deze keer ligt de zaak anders. De Commissie moet immers veel aspecten onder de loep nemen waarover nog niets vastligt, zoals de gemeenschappelijke investeringsfondsen, verstrekkers van financiering en tying (koppelverkoop). In totaal komen er 14 kwesties aan bod.

| 1.3 | Het Witboek is dus geen weergave van een afgesloten traject. Integendeel, het is nog niet af vanwege de klaarblijkelijke complexiteit van het behandelde vraagstuk. Vanwaar dan dit verzoek om nog een advies, aangezien het Witboek niets toevoegt aan het Groenboek waarover het EESC al een advies heeft uitgebracht? |
| --- | --- |

1.3

Het Witboek is dus geen weergave van een afgesloten traject. Integendeel, het is nog niet af vanwege de klaarblijkelijke complexiteit van het behandelde vraagstuk. Vanwaar dan dit verzoek om nog een advies, aangezien het Witboek niets toevoegt aan het Groenboek waarover het EESC al een advies heeft uitgebracht?

| 1.4 | Het is een probleem dat al jarenlang onderwerp van gesprek is, zonder dat de Commissie een uitweg vindt en zonder dat ze ooit een echt besluit neemt dat de culturele, juridische, administratieve en overige belemmeringen opheft die volgens het EESC de doelstellingen van de Commissie concreet in de weg staan. |
| --- | --- |

1.4

Het is een probleem dat al jarenlang onderwerp van gesprek is, zonder dat de Commissie een uitweg vindt en zonder dat ze ooit een echt besluit neemt dat de culturele, juridische, administratieve en overige belemmeringen opheft die volgens het EESC de doelstellingen van de Commissie concreet in de weg staan.

| 1.5 | Het door het EESC over het Groenboek tijdens de zitting van december 2005 goedgekeurde advies (bij één onthouding) (1) geldt nog steeds onverkort. |
| --- | --- |

1.5

Het door het EESC over het Groenboek tijdens de zitting van december 2005 goedgekeurde advies (bij één onthouding) (1) geldt nog steeds onverkort.

| 1.6 | Het Witboek is ook nu nog een momentopname van de grote versnippering in de sector ten gevolge van de specifieke culturele, juridische, wettelijke en ethisch-sociale kenmerken in de diverse lidstaten die gerelateerd zijn aan de aanschaf van onroerend goed, met name woningen. |
| --- | --- |

1.6

Het Witboek is ook nu nog een momentopname van de grote versnippering in de sector ten gevolge van de specifieke culturele, juridische, wettelijke en ethisch-sociale kenmerken in de diverse lidstaten die gerelateerd zijn aan de aanschaf van onroerend goed, met name woningen.

| 1.7 | Het EESC acht het in beginsel zinvol dat de Commissie „regels” probeert vast te leggen, of het nu voorstellen voor gedragsregels betreft (best practices) of voorstellen voor regels met een bindend karakter, hoewel het zeer twijfelt aan de concrete mogelijkheden om de hypotheekmarkt te integreren en te stroomlijnen in een Unie met zeer uiteenlopende specifieke kenmerken (zie het BURANI-advies van 15 december 2005 (2)). |
| --- | --- |

1.7

Het EESC acht het in beginsel zinvol dat de Commissie „regels” probeert vast te leggen, of het nu voorstellen voor gedragsregels betreft (best practices) of voorstellen voor regels met een bindend karakter, hoewel het zeer twijfelt aan de concrete mogelijkheden om de hypotheekmarkt te integreren en te stroomlijnen in een Unie met zeer uiteenlopende specifieke kenmerken (zie het BURANI-advies van 15 december 2005 (2)).

| 1.8 | Deze poging kan echter overbodig worden gevonden als het doel daarvan is de evenzovele positieve mogelijkheden ter discussie te stellen die nu al worden geboden door automatische regulerende mechanismen voor de hypotheekmarkt. |
| --- | --- |

1.8

Deze poging kan echter overbodig worden gevonden als het doel daarvan is de evenzovele positieve mogelijkheden ter discussie te stellen die nu al worden geboden door automatische regulerende mechanismen voor de hypotheekmarkt.

| 1.9 | Het EESC stelt voor dat de Commissie ondertussen die aspecten onder de loep neemt (kredietregisters, executie van onroerend goed, verspreiding van financiële geletterdheid, enz.) waaraan niet al te veel haken en ogen zitten, en als dit tenminste de moeite waard is. |
| --- | --- |

1.9

Het EESC stelt voor dat de Commissie ondertussen die aspecten onder de loep neemt (kredietregisters, executie van onroerend goed, verspreiding van financiële geletterdheid, enz.) waaraan niet al te veel haken en ogen zitten, en als dit tenminste de moeite waard is.

| 1.10 | Volgens het EESC is er in de voorstellen van de Commissie te veel aandacht voor de eventuele kortetermijnvoordelen van mogelijk nieuw in te voeren regels die gebaseerd zijn op enigszins vooringenomen interpretaties van de hypotheekmarkt. In een op kortetermijnresultaten gerichte optiek wordt gestreefd naar terugdringing van de kosten van hypotheekfinanciering, zonder echter te kijken naar de daadwerkelijke voordelen die EU-burgers zouden kunnen putten uit het huidige aanbod van financieringsproducten en hieraan gerelateerde innovaties. |
| --- | --- |

1.10

Volgens het EESC is er in de voorstellen van de Commissie te veel aandacht voor de eventuele kortetermijnvoordelen van mogelijk nieuw in te voeren regels die gebaseerd zijn op enigszins vooringenomen interpretaties van de hypotheekmarkt. In een op kortetermijnresultaten gerichte optiek wordt gestreefd naar terugdringing van de kosten van hypotheekfinanciering, zonder echter te kijken naar de daadwerkelijke voordelen die EU-burgers zouden kunnen putten uit het huidige aanbod van financieringsproducten en hieraan gerelateerde innovaties.

| 1.11 | Het EESC vindt dat het voorstel van de Commissie (zoals ook in BURANI-advies is gesteld) weinig aansluit op de voortdurende ontwikkeling van de markt; het is dan ook bezorgd over de gevolgen op de lange termijn voor de zwakste consument, degene die het meest bescherming nodig heeft. |
| --- | --- |

1.11

Het EESC vindt dat het voorstel van de Commissie (zoals ook in BURANI-advies is gesteld) weinig aansluit op de voortdurende ontwikkeling van de markt; het is dan ook bezorgd over de gevolgen op de lange termijn voor de zwakste consument, degene die het meest bescherming nodig heeft.

| 1.12 | Het is een goede zaak dat de huidige regels voor hypothecair krediet worden gerelateerd aan de noodzaak om de consument te beschermen; dit verdient waardering en aanmoediging, indien het streven is om de financiële geletterdheid omtrent hypotheken meer ingang te doen vinden. De inspanningen van de Commissie om de regels voor transparantie te gaan uitbreiden om de consument optimaal te beschermen, verdienen dus instemming. |
| --- | --- |

1.12

Het is een goede zaak dat de huidige regels voor hypothecair krediet worden gerelateerd aan de noodzaak om de consument te beschermen; dit verdient waardering en aanmoediging, indien het streven is om de financiële geletterdheid omtrent hypotheken meer ingang te doen vinden. De inspanningen van de Commissie om de regels voor transparantie te gaan uitbreiden om de consument optimaal te beschermen, verdienen dus instemming.

| 1.13 | Tegelijkertijd lijkt het moeizaam en willekeurig om tot elke prijs algemene regels op te leggen voor de beoordeling van het risico dat degene die een krediet aanvraagt, vertegenwoordigt. |
| --- | --- |

1.13

Tegelijkertijd lijkt het moeizaam en willekeurig om tot elke prijs algemene regels op te leggen voor de beoordeling van het risico dat degene die een krediet aanvraagt, vertegenwoordigt.

| 1.14 | Het EESC is van oordeel dat de consument bescherming verdient tijdens de onderhandelingen over de lening; tegelijk dient de consument te blijven beseffen wat zijn of haar verantwoordelijkheid is jegens de instantie die de lening verstrekt. |
| --- | --- |

1.14

Het EESC is van oordeel dat de consument bescherming verdient tijdens de onderhandelingen over de lening; tegelijk dient de consument te blijven beseffen wat zijn of haar verantwoordelijkheid is jegens de instantie die de lening verstrekt.

2.   Samenvatting van het Witboek

| 2.1 | Op 18 december 2007 is een „effectbeoordeling” {SEC(2007) 1683} uitgebracht, die bij het Witboek hoort over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet. Bij dit document zijn drie bijlagen gevoegd, over achtereenvolgens: i) de kenmerken van de markt voor hypothecair krediet; ii) de procedures of processen; iii) de effectbeoordelingen van specifieke aspecten. |
| --- | --- |

2.1

Op 18 december 2007 is een „effectbeoordeling” {SEC(2007) 1683} uitgebracht, die bij het Witboek hoort over de integratie van de EU-markt voor hypothecair krediet. Bij dit document zijn drie bijlagen gevoegd, over achtereenvolgens: i) de kenmerken van de markt voor hypothecair krediet; ii) de procedures of processen; iii) de effectbeoordelingen van specifieke aspecten.

| 2.2 | Ofschoon er een uitstekende samenvatting van de documenten valt te halen uit document {SEC(2007) 1684}, is het de moeite waard om in het kort enkele belangrijke punten te vermelden uit het document waarover het EESC opnieuw advies moet uitbrengen:






  — | er is sprake van een momentopname van de zeer versnipperde situatie ten gevolge van de specifieke culturele, wettelijke en vooral ethisch-sociale kenmerken in de diverse lidstaten die gerelateerd zijn aan de aanschaf van een woning, |
| --- | --- | --- |

2.2

Ofschoon er een uitstekende samenvatting van de documenten valt te halen uit document {SEC(2007) 1684}, is het de moeite waard om in het kort enkele belangrijke punten te vermelden uit het document waarover het EESC opnieuw advies moet uitbrengen:

—

er is sprake van een momentopname van de zeer versnipperde situatie ten gevolge van de specifieke culturele, wettelijke en vooral ethisch-sociale kenmerken in de diverse lidstaten die gerelateerd zijn aan de aanschaf van een woning,

| — | de gevoelige aspecten van de problematiek worden opnieuw vermeld, ook vanuit economisch-financieel oogpunt, gezien het belang van de onroerendgoedmarkt in de diverse economieën in de lidstaten, alsook de mate waarin hypotheekleningen bijdragen aan de rentabiliteit van de banksector, |
| --- | --- |

—

de gevoelige aspecten van de problematiek worden opnieuw vermeld, ook vanuit economisch-financieel oogpunt, gezien het belang van de onroerendgoedmarkt in de diverse economieën in de lidstaten, alsook de mate waarin hypotheekleningen bijdragen aan de rentabiliteit van de banksector,

| — | benadrukt wordt dat in de huidige versnipperde situatie ook kan worden overgegaan tot „een nieuw wetsvoorstel” om de integratie van de markt te bevorderen. |
| --- | --- |

—

benadrukt wordt dat in de huidige versnipperde situatie ook kan worden overgegaan tot „een nieuw wetsvoorstel” om de integratie van de markt te bevorderen.

| 2.3 | De Commissie gaat in dit Witboek dus opnieuw in op de punten die in het voorgaande Groenboek over hypothecair krediet al aan de orde kwamen. Het had ook niet anders kunnen zijn, daar het nieuwe document de integratie van de markten voor hypothecair krediet aansnijdt, alsook de reeds aangehaalde desbetreffende effectbeoordelingen. |
| --- | --- |

2.3

De Commissie gaat in dit Witboek dus opnieuw in op de punten die in het voorgaande Groenboek over hypothecair krediet al aan de orde kwamen. Het had ook niet anders kunnen zijn, daar het nieuwe document de integratie van de markten voor hypothecair krediet aansnijdt, alsook de reeds aangehaalde desbetreffende effectbeoordelingen.

| 2.4 | Het EESC heeft over het Groenboek echter al op 15 december 2005 een advies uitgebracht (INT/278; rapporteur: Burani). Het EESC staat nog steeds achter de daarin vervatte standpunten. Het huidige advies richt de aandacht op twee nieuwe punten van de Commissie:






  — | het EESC spreekt zich uit over de maatregelen die de Commissie voorstelt, in het licht van de effectbeoordelingen die uit het Witboek naar voren komen (3); |
| --- | --- | --- |

2.4

Het EESC heeft over het Groenboek echter al op 15 december 2005 een advies uitgebracht (INT/278; rapporteur: Burani). Het EESC staat nog steeds achter de daarin vervatte standpunten. Het huidige advies richt de aandacht op twee nieuwe punten van de Commissie:

—

het EESC spreekt zich uit over de maatregelen die de Commissie voorstelt, in het licht van de effectbeoordelingen die uit het Witboek naar voren komen (3);

| — | op verzoek van de Commissie formuleert het EESC voorstellen naar aanleiding van de conclusie van de Commissie dat „een omvangrijk programma voor toezicht en beoordeling kan worden uitgewerkt nadat gedetailleerde voorstellen zijn gedaan” (4). |
| --- | --- |

—

op verzoek van de Commissie formuleert het EESC voorstellen naar aanleiding van de conclusie van de Commissie dat „een omvangrijk programma voor toezicht en beoordeling kan worden uitgewerkt nadat gedetailleerde voorstellen zijn gedaan” (4).

3.   Opmerkingen van het EESC over het Witboek

| 3.1 | Het Witboek somt tal van problemen op die een oplossing vergen en waarover het EESC advies dient uit te brengen. Het gaat om elf thema's:






  1) | de keuze van het benodigde product; |
| --- | --- | --- |

3.1

Het Witboek somt tal van problemen op die een oplossing vergen en waarover het EESC advies dient uit te brengen. Het gaat om elf thema's:

1)

de keuze van het benodigde product;

| 2) | vervroegde aflossing; |
| --- | --- |

2)

vervroegde aflossing;

| 3) | combinatie van producten; |
| --- | --- |

3)

combinatie van producten;

| 4) | kredietregisters; |
| --- | --- |

4)

kredietregisters;

| 5) | taxatie van onroerend goed; |
| --- | --- |

5)

taxatie van onroerend goed;

| 6) | executieprocedures voor onroerend goed; |
| --- | --- |

6)

executieprocedures voor onroerend goed;

| 7) | nationale registers; |
| --- | --- |

7)

nationale registers;

| 8) | vigerende wetgeving; |
| --- | --- |

8)

vigerende wetgeving;

| 9) | regels inzake verschillen tussen belastingen en zgn. woekerbelastingen; |
| --- | --- |

9)

regels inzake verschillen tussen belastingen en zgn. woekerbelastingen;

| 10) | financiering van hypotheekkrediet; |
| --- | --- |

10)

financiering van hypotheekkrediet;

| 11) | niet-bancaire en dienstverlenende instellingen. |
| --- | --- |

11)

niet-bancaire en dienstverlenende instellingen.

3.2   Opmerkingen over de afzonderlijke punten van de effectbeoordeling

| 3.2.1 | Precontractuele informatie
  . Om iets te doen aan de grote verschillen in precontractuele informatie acht het EESC het belangrijk dat er informatie en specifieke kennis wordt verspreid over hypotheken. Dit moet de burger niets extra kosten. |
| --- | --- |

3.2.1

Precontractuele informatie
  . Om iets te doen aan de grote verschillen in precontractuele informatie acht het EESC het belangrijk dat er informatie en specifieke kennis wordt verspreid over hypotheken. Dit moet de burger niets extra kosten.

| 3.2.1.1 | Meer informatie en de verspreiding van financiële geletterdheid zijn voorwaarden om de kostenbatenverhouding in risicosituaties doeltreffend te beoordelen. Het beste instrument om eventuele buitensporige risico's te voorkomen, is immers de contractsluitende partijen erop wijzen dat ze aan die risico's blootstaan. |
| --- | --- |

3.2.1.1

Meer informatie en de verspreiding van financiële geletterdheid zijn voorwaarden om de kostenbatenverhouding in risicosituaties doeltreffend te beoordelen. Het beste instrument om eventuele buitensporige risico's te voorkomen, is immers de contractsluitende partijen erop wijzen dat ze aan die risico's blootstaan.

| 3.2.1.2 | Het is volgens het EESC enerzijds van belang dat de regels en voorschriften betrekking hebben op de wijze van verspreiding van de informatie en op eventuele sancties indien deze niet worden nageleefd. Anderzijds is het EESC van oordeel dat het opleggen van een verplichting sic et simpliciter ten laste van één contractant er slechts toe zou leiden dat deze zal proberen de verplichting op de andere partij af te wentelen. |
| --- | --- |

3.2.1.2

Het is volgens het EESC enerzijds van belang dat de regels en voorschriften betrekking hebben op de wijze van verspreiding van de informatie en op eventuele sancties indien deze niet worden nageleefd. Anderzijds is het EESC van oordeel dat het opleggen van een verplichting sic et simpliciter ten laste van één contractant er slechts toe zou leiden dat deze zal proberen de verplichting op de andere partij af te wentelen.

| 3.2.2 | Gedragscodes
  . Er dienen positieve prikkels te komen voor toetreding tot vrijwillige gedragscodes. |
| --- | --- |

3.2.2

Gedragscodes
  . Er dienen positieve prikkels te komen voor toetreding tot vrijwillige gedragscodes.

| 3.2.2.1 | Dit zou de kredietnemer de mogelijkheid bieden om beter te beseffen welke risico's hij/zij eventueel loopt en om voordeliger financieringsvoorwaarden te krijgen. |
| --- | --- |

3.2.2.1

Dit zou de kredietnemer de mogelijkheid bieden om beter te beseffen welke risico's hij/zij eventueel loopt en om voordeliger financieringsvoorwaarden te krijgen.

| 3.2.2.2 | Een optie is de kredietnemer te verzoeken om een lijst met standaardvragen in te vullen om na te gaan of hij/zij op middellange en lange termijn de financiële verplichting aan kan. |
| --- | --- |

3.2.2.2

Een optie is de kredietnemer te verzoeken om een lijst met standaardvragen in te vullen om na te gaan of hij/zij op middellange en lange termijn de financiële verplichting aan kan.

| 3.2.3 | Kosten
  . Het EESC acht het een goede zaak dat financiële instellingen de totale kosten moeten vermelden van de operatie, door deze op te splitsen in de diverse onderdelen, waaronder de fiscale variabile. |
| --- | --- |

3.2.3

Kosten
  . Het EESC acht het een goede zaak dat financiële instellingen de totale kosten moeten vermelden van de operatie, door deze op te splitsen in de diverse onderdelen, waaronder de fiscale variabile.

| 3.2.4 | Advisering
  . Adviesverlening die strikt gerelateerd is aan transacties voor hypotheekfinanciering moet volgens het EESC worden uitgebreid met onafhankelijke prijsmechanismen die worden toegelicht in de kostenberekening van de transactie. |
| --- | --- |

3.2.4

Advisering
  . Adviesverlening die strikt gerelateerd is aan transacties voor hypotheekfinanciering moet volgens het EESC worden uitgebreid met onafhankelijke prijsmechanismen die worden toegelicht in de kostenberekening van de transactie.

3.2.5   Vervroegde aflossing

| 3.2.5.1 | Toepasbaarheid. Bij vervroegde aflossing dient er onderscheid te worden gemaakt tussen i): gedeeltelijke of volledige aflossing van de hypotheekschuld; ii) aflossing die het gevolg is van onderhandelingen over voordeliger voorwaarden bij andere financiële instellingen.






  — | In het eerste geval acht EESC het belangrijk dat (ook gedeeltelijke) vervroegde aflossing wordt toegestaan. |
| --- | --- | --- |

3.2.5.1

Toepasbaarheid. Bij vervroegde aflossing dient er onderscheid te worden gemaakt tussen i): gedeeltelijke of volledige aflossing van de hypotheekschuld; ii) aflossing die het gevolg is van onderhandelingen over voordeliger voorwaarden bij andere financiële instellingen.

—

In het eerste geval acht EESC het belangrijk dat (ook gedeeltelijke) vervroegde aflossing wordt toegestaan.

| — | In het tweede geval dient vervroegde aflossing gepaard te gaan met de overdracht van het financieringscontract aan een andere financiële instelling. |
| --- | --- |

—

In het tweede geval dient vervroegde aflossing gepaard te gaan met de overdracht van het financieringscontract aan een andere financiële instelling.

| 3.2.5.2 | Kosten. De berekening van de kosten voor vervroegde aflossing moet worden gebaseerd op een berekeningsmethode die verplicht wordt toegelicht in de contractbepalingen. De cliënt mogen slechts kosten in rekening worden gebracht als er sprake is van vrijwillige afbetaling. In geval van cessie van het contract dienen de kosten voor rekening van de overnemende financiële instelling te zijn. |
| --- | --- |

3.2.5.2

Kosten. De berekening van de kosten voor vervroegde aflossing moet worden gebaseerd op een berekeningsmethode die verplicht wordt toegelicht in de contractbepalingen. De cliënt mogen slechts kosten in rekening worden gebracht als er sprake is van vrijwillige afbetaling. In geval van cessie van het contract dienen de kosten voor rekening van de overnemende financiële instelling te zijn.

| 3.2.6 | Koppelverkoop
  . Om rechtsgeldig te zijn, zou koppelverkoop vooral moeten zijn gebaseerd op aantoonbaar nuttig effect van de gecombineerde producten. Volgens het EESC is dit mogelijk als de dienstverlener verplicht wordt om een kosten-batenberekening te verstrekken en als de kredietnemer voldoende tijd krijgt om te beoordelen of het voorstel aanvaardbaar is, eventueel ook na afsluiting van het financieringscontract. |
| --- | --- |

3.2.6

Koppelverkoop
  . Om rechtsgeldig te zijn, zou koppelverkoop vooral moeten zijn gebaseerd op aantoonbaar nuttig effect van de gecombineerde producten. Volgens het EESC is dit mogelijk als de dienstverlener verplicht wordt om een kosten-batenberekening te verstrekken en als de kredietnemer voldoende tijd krijgt om te beoordelen of het voorstel aanvaardbaar is, eventueel ook na afsluiting van het financieringscontract.

| 3.2.7 | Kredietregisters
  . Het EESC staat achter het streven naar een Europees register waarvoor de toegang is vastgelegd in specifieke privacywetgeving. De oprichting van een Europees kredietregister is bovendien nuttig voor het stimuleren van de concurrentie in Europa tussen verschillende kredietverstrekkers. In ieder geval moet ervoor worden gezorgd dat de toegang tot het register van een andere lidstaat wordt vergemakkelijkt door de informatie-procedures te vereenvoudigen. |
| --- | --- |

3.2.7

Kredietregisters
  . Het EESC staat achter het streven naar een Europees register waarvoor de toegang is vastgelegd in specifieke privacywetgeving. De oprichting van een Europees kredietregister is bovendien nuttig voor het stimuleren van de concurrentie in Europa tussen verschillende kredietverstrekkers. In ieder geval moet ervoor worden gezorgd dat de toegang tot het register van een andere lidstaat wordt vergemakkelijkt door de informatie-procedures te vereenvoudigen.

| 3.2.8 | Taxatie van onroerend goed
  . Uitgangspunt is dat taxatie van onroerend goed een complexere aangelegenheid is dan een algemene financiële evaluatie. De specifieke aard van het goed (met name het onroerende karakter ervan) bepaalt het nut ervan; bovendien zijn op de taxatie externe, territoriale factoren van invloed, zoals:






  — | de morfologie van het grondgebied, |
| --- | --- | --- |

3.2.8

Taxatie van onroerend goed
  . Uitgangspunt is dat taxatie van onroerend goed een complexere aangelegenheid is dan een algemene financiële evaluatie. De specifieke aard van het goed (met name het onroerende karakter ervan) bepaalt het nut ervan; bovendien zijn op de taxatie externe, territoriale factoren van invloed, zoals:

—

de morfologie van het grondgebied,

| — | het openbaar vervoer, |
| --- | --- |

—

het openbaar vervoer,

| — | de bevolkingsdichtheid. |
| --- | --- |

—

de bevolkingsdichtheid.

Het is bijgevolg onmogelijk om alle waardefactoren te vangen in één enkele speciale taxatieformule voor onroerend goed.

| 3.2.8.1 | Criteria voor de taxatie van onroerend goed
  . Gezien de enorme complexiteit van de taxatie van onroerend goed (zie de aangehaalde motieven) wordt het niet zinvol geacht om een specifieke algemeen geldige formule te gebruiken. In plaats daarvan wordt voorgesteld om te werken aan zgn.
  best practices

  op lokaal niveau en om het zwaartepunt meer te leggen bij de verplichting om de taxatie te laten uitvoeren door aantoonbaar professionele personen, die gecertificeerd zijn door een beroepsvereniging en die ook verantwoordelijk zijn voor de fairness van hun voorstel. |
| --- | --- |

3.2.8.1

Criteria voor de taxatie van onroerend goed
  . Gezien de enorme complexiteit van de taxatie van onroerend goed (zie de aangehaalde motieven) wordt het niet zinvol geacht om een specifieke algemeen geldige formule te gebruiken. In plaats daarvan wordt voorgesteld om te werken aan zgn.
  best practices

  op lokaal niveau en om het zwaartepunt meer te leggen bij de verplichting om de taxatie te laten uitvoeren door aantoonbaar professionele personen, die gecertificeerd zijn door een beroepsvereniging en die ook verantwoordelijk zijn voor de fairness van hun voorstel.

| 3.2.8.2 | Taxatie van onroerendgoedrisico's
  . Het EESC is tevens van mening dat naast de taxatie ook de verwachte schommelingen in de waarde van het goed in kaart zouden moeten worden gebracht om een beter inzicht te krijgen in de geboden waarborg van het onroerend goed. Hiertoe valt te denken aan instrumenten die bij operatoren op de financiële markt al in gebruik zijn en die in wezen al erkend zijn in andere communautaire voorschriften, bijv. de value at risk
   (5). |
| --- | --- |

3.2.8.2

Taxatie van onroerendgoedrisico's
  . Het EESC is tevens van mening dat naast de taxatie ook de verwachte schommelingen in de waarde van het goed in kaart zouden moeten worden gebracht om een beter inzicht te krijgen in de geboden waarborg van het onroerend goed. Hiertoe valt te denken aan instrumenten die bij operatoren op de financiële markt al in gebruik zijn en die in wezen al erkend zijn in andere communautaire voorschriften, bijv. de value at risk
   (5).

| 3.2.9 | Gedwongen verkoop van onroerend goed
  . Als hypothecair krediet wordt opgesplitst in een krediet voor het onroerend goed en een lening voor de hypotheeknemer, moet er ook een onderscheid worden gemaakt tussen de economisch begunstigde van het onroerend goed en degene die de officiële waarborg biedt. |
| --- | --- |

3.2.9

Gedwongen verkoop van onroerend goed
  . Als hypothecair krediet wordt opgesplitst in een krediet voor het onroerend goed en een lening voor de hypotheeknemer, moet er ook een onderscheid worden gemaakt tussen de economisch begunstigde van het onroerend goed en degene die de officiële waarborg biedt.

| 3.2.10 | Geldende wetgeving
  . Het EESC is van mening dat de opportuniteit van nuttige arbitrage tussen de diverse mogelijkheden die de civiele en fiscale regelgeving van de lidstaten biedt, een drijvende kracht is achter de integratie van de markt, hetgeen anders onmogelijk zou zijn. |
| --- | --- |

3.2.10

Geldende wetgeving
  . Het EESC is van mening dat de opportuniteit van nuttige arbitrage tussen de diverse mogelijkheden die de civiele en fiscale regelgeving van de lidstaten biedt, een drijvende kracht is achter de integratie van de markt, hetgeen anders onmogelijk zou zijn.

| 3.2.10.1 | Bijgevolg staat het EESC in beginsel achter het behoud van de diverse vigerende wetten in de lidstaten die de kredietnemer de mogelijkheid bieden om te kiezen voor de vorm die de totale kosten van de financieringtransactie beteugelt, zoals al in het verdrag van Rome (6) is vermeld. |
| --- | --- |

3.2.10.1

Bijgevolg staat het EESC in beginsel achter het behoud van de diverse vigerende wetten in de lidstaten die de kredietnemer de mogelijkheid bieden om te kiezen voor de vorm die de totale kosten van de financieringtransactie beteugelt, zoals al in het verdrag van Rome (6) is vermeld.

| 3.2.11 | Woekerrentes
  . Het EESC heeft zijn eerdere standpunt hierover niet gewijzigd, nl. dat het met name heel erg moeilijk is om te bepalen wat een woekertarief is als wordt uitgegaan van aanvaarde voorschriften voor het zogeheten consumentenkrediet. Toch blijft informatie de beste verdediging tegen woeker. Het EESC pleit daarom voor communicatie op grote schaal over de bandbreedte van risicovolle premies die gelden voor de diverse groepen van risicovolle kredietnemers. |
| --- | --- |

3.2.11

Woekerrentes
  . Het EESC heeft zijn eerdere standpunt hierover niet gewijzigd, nl. dat het met name heel erg moeilijk is om te bepalen wat een woekertarief is als wordt uitgegaan van aanvaarde voorschriften voor het zogeheten consumentenkrediet. Toch blijft informatie de beste verdediging tegen woeker. Het EESC pleit daarom voor communicatie op grote schaal over de bandbreedte van risicovolle premies die gelden voor de diverse groepen van risicovolle kredietnemers.

| 3.2.12 | Herfinanciering van hypotheken
  . Het voorstel in het Witboek om de regels voor herfinanciering te differentiëren op grond van het karakter van de tussenpersoon (door onderscheid te maken tussen banken en anderen), is volgens het EESC al te gemakkelijk te omzeilen. |
| --- | --- |

3.2.12

Herfinanciering van hypotheken
  . Het voorstel in het Witboek om de regels voor herfinanciering te differentiëren op grond van het karakter van de tussenpersoon (door onderscheid te maken tussen banken en anderen), is volgens het EESC al te gemakkelijk te omzeilen.

| 3.2.12.1 | Niet-bancaire en dienstverlenende instellingen
  . Hypotheken moeten altijd worden verstrekt door een gereglementeerde en gecontroleerde financiële instelling. Reclame en assistentie door tussenpersonen (bijv. adviseurs) is toegestaan, mits het gekwalificeerde organen betreft, die niet per se financiële instellingen hoeven te zijn. |
| --- | --- |

3.2.12.1

Niet-bancaire en dienstverlenende instellingen
  . Hypotheken moeten altijd worden verstrekt door een gereglementeerde en gecontroleerde financiële instelling. Reclame en assistentie door tussenpersonen (bijv. adviseurs) is toegestaan, mits het gekwalificeerde organen betreft, die niet per se financiële instellingen hoeven te zijn.

4.   Nader uit te werken suggesties van het EESC

| 4.1 | De recente Amerikaanse crisis met de zogeheten subprime hypotheken heeft aangetoond dat de volatiliteit van de prijzen van onroerend goed, samen met de oppervlakkige beoordeling van het cliëntenrisico (niet-betaling van veel te hoge aflossingen ten opzichte van de waarde van het in onderpand gegeven goed) een financiële crisis kan veroorzaken die het gehele systeem aan het wankelen brengt. Elke communautaire maatregel dient uit deze ervaring lering te trekken, alsook van de in het vorige hoofdstuk vermelde aspecten. |
| --- | --- |

4.1

De recente Amerikaanse crisis met de zogeheten subprime hypotheken heeft aangetoond dat de volatiliteit van de prijzen van onroerend goed, samen met de oppervlakkige beoordeling van het cliëntenrisico (niet-betaling van veel te hoge aflossingen ten opzichte van de waarde van het in onderpand gegeven goed) een financiële crisis kan veroorzaken die het gehele systeem aan het wankelen brengt. Elke communautaire maatregel dient uit deze ervaring lering te trekken, alsook van de in het vorige hoofdstuk vermelde aspecten.

| 4.2 | De in het Witboek aanbevolen invoering van een eventuele 28e-regeling voor hypotheekkredieten, naast de in de lidstaten reeds bestaande maatregelen, is welkom, omdat daarmee een sterkere integratie van de EU-markt voor hypotheken kan worden bewerkstelligd doordat de contractpartijen meer keuzevrijheid krijgen, zonder dat evenwel de voorwaarden worden geschapen voor instabiliteit van het financiële systeem, zoals deze in de subprime-hypotheekcrisis aan het licht is getreden. |
| --- | --- |

4.2

De in het Witboek aanbevolen invoering van een eventuele 28e-regeling voor hypotheekkredieten, naast de in de lidstaten reeds bestaande maatregelen, is welkom, omdat daarmee een sterkere integratie van de EU-markt voor hypotheken kan worden bewerkstelligd doordat de contractpartijen meer keuzevrijheid krijgen, zonder dat evenwel de voorwaarden worden geschapen voor instabiliteit van het financiële systeem, zoals deze in de subprime-hypotheekcrisis aan het licht is getreden.

| 4.3 | Het komt voor dat een besluit tot aanschaf van onroerend goed, vooral van een woning, deels wordt beïnvloed door emotionele (subjectieve) factoren die losstaan van een correcte en weloverwogen (objectieve) beoordeling van het goed. Maatregelen van de Commissie om het hypothecair krediet te regelen, zouden dus, om doeltreffend te zijn, nooit mogen voorbijgaan aan het hele (objectieve of subjectieve) referentiekader. |
| --- | --- |

4.3

Het komt voor dat een besluit tot aanschaf van onroerend goed, vooral van een woning, deels wordt beïnvloed door emotionele (subjectieve) factoren die losstaan van een correcte en weloverwogen (objectieve) beoordeling van het goed. Maatregelen van de Commissie om het hypothecair krediet te regelen, zouden dus, om doeltreffend te zijn, nooit mogen voorbijgaan aan het hele (objectieve of subjectieve) referentiekader.

| 4.4 | Het zou de moeite waard zijn om een voorstel te formuleren (dat het EESC verder zou kunnen uitwerken) voor een interpretatie van hypothecair krediet waarbij financieringstransacties altijd worden onderverdeeld in een portefeuille met twee passieve componenten:






  — | de eerste is financiering van een goed (financiering met onderpand), waarvan de waarde wordt bepaald door de marktprijs en door de mogelijkerwijs schommelende waarde van het onroerend goed, |
| --- | --- | --- |

4.4

Het zou de moeite waard zijn om een voorstel te formuleren (dat het EESC verder zou kunnen uitwerken) voor een interpretatie van hypothecair krediet waarbij financieringstransacties altijd worden onderverdeeld in een portefeuille met twee passieve componenten:

—

de eerste is financiering van een goed (financiering met onderpand), waarvan de waarde wordt bepaald door de marktprijs en door de mogelijkerwijs schommelende waarde van het onroerend goed,

| — | de tweede is financiering met doel (persoonsgebonden financiering), waarvan de waarde wordt bepaald door de draagkracht en de financieel-economische vooruitzichten van de contractant. |
| --- | --- |

—

de tweede is financiering met doel (persoonsgebonden financiering), waarvan de waarde wordt bepaald door de draagkracht en de financieel-economische vooruitzichten van de contractant.

| 4.5 | Goedkeuring van een plan met twee componenten (twin mortgage) zou o.a. de volgende voordelen kunnen opleveren, die nader onderzoek verdienen:






  — | vereenvoudiging van de beoordeling van de risico's die samenhangen met het meest rationele deel van de transactie (financiering met onderpand) tegenover die van de risico's in verband met de solvabiliteit van de hypotheeknemer (persoonsgebonden financiering); |
| --- | --- | --- |

4.5

Goedkeuring van een plan met twee componenten (twin mortgage) zou o.a. de volgende voordelen kunnen opleveren, die nader onderzoek verdienen:

—

vereenvoudiging van de beoordeling van de risico's die samenhangen met het meest rationele deel van de transactie (financiering met onderpand) tegenover die van de risico's in verband met de solvabiliteit van de hypotheeknemer (persoonsgebonden financiering);

| — | mogelijkheid om transparante prijzen te hanteren ten opzichte van risicovolle situaties die de twee componenten van een financieringstransactie kenmerken (objectieve financiering van het onroerend goed en subjectieve, persoonsgebonden financiering); |
| --- | --- |

—

mogelijkheid om transparante prijzen te hanteren ten opzichte van risicovolle situaties die de twee componenten van een financieringstransactie kenmerken (objectieve financiering van het onroerend goed en subjectieve, persoonsgebonden financiering);

| — | beperking van de negatieve gevolgen voor het financiële systeem in geval van niet-betaling door een zeer groot aantal personen die financiering hebben ontvangen, in tegenstelling tot de klappen die de financiële markt recent te verwerken heeft gekregen (de sub prime hypotheekcrisis). |
| --- | --- |

—

beperking van de negatieve gevolgen voor het financiële systeem in geval van niet-betaling door een zeer groot aantal personen die financiering hebben ontvangen, in tegenstelling tot de klappen die de financiële markt recent te verwerken heeft gekregen (de sub prime hypotheekcrisis).

| 4.6 | Het EESC hoopt dat de Commissie dit traject zo snel mogelijk afsluit, en dat zij meer vastberadenheid gaan tonen en de juiste voorwaarden schept om van de scheiding van de institutionele aspecten het uitgangspunt te maken voor een eventuele 28e-regeling. |
| --- | --- |

4.6

Het EESC hoopt dat de Commissie dit traject zo snel mogelijk afsluit, en dat zij meer vastberadenheid gaan tonen en de juiste voorwaarden schept om van de scheiding van de institutionele aspecten het uitgangspunt te maken voor een eventuele 28e-regeling.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  PB C 65 van 17.3.2006, blz. 113; rapporteur: de heer BURANI.

1

(2)  Zie voetnoot 1.

2

(3)  Zie Bijlage 2 bij het Witboek, de disclaimer en blz. 5 (Engelse versie).

3

(4)  Zie Bijlage 2 bij het Witboek, punt 8.

4

(5)  Vgl. de richtlijn over beleggingsdiensten, bekend als de MIFID-richtlijn, de richtlijn voor markten voor financiële instrumenten, Richtlijn 2004/39/E, goedgekeurd op 21 april 2004, gepubliceerd in PB L 39 van 30 april 2004 en op die datum in werking getreden.

5

(6)  Zie COM(2005) 650 final van 15 december 2005.

6

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/22 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/22

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „Ontwikkelingen in de Europese bouwsector”

(2009/C 27/05)

Mevrouw Wallström, vicevoorzitter van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor interinstitutionele betrekkingen en de communicatiestrategie van de EU, en de heer Verheugen, vice-voorzitter van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor ondernemingen en industrie, hebben het Europees Economisch en Sociaal Comité bij brief van 6 december 2007 verzocht een verkennend advies uit te brengen over het thema

„Ontwikkelingen in de Europese bouwsector”.

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 13 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Huvelin.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 10 juli 2008) het volgende advies uitgebracht, dat met 57 stemmen vóór, bij 2 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusie

| 1.1 | In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht hangt de toekomst van de bouwnijverheid niet zozeer af van de overheidsmiddelen die voor deze sector worden uitgetrokken (al zou een grotere continuïteit in de programmering zeker nuttig zijn) als wel van de mate waarin de bevoegde autoriteiten in staat zijn een voor iedereen geldend regelgevingskader uit te werken waarmee de mededinging transparanter wordt en de mogelijkheden en knowhow van ondernemingen — ongeacht hun grootte — optimaal benut worden. |
| --- | --- |

1.1

In tegenstelling tot wat soms wordt gedacht hangt de toekomst van de bouwnijverheid niet zozeer af van de overheidsmiddelen die voor deze sector worden uitgetrokken (al zou een grotere continuïteit in de programmering zeker nuttig zijn) als wel van de mate waarin de bevoegde autoriteiten in staat zijn een voor iedereen geldend regelgevingskader uit te werken waarmee de mededinging transparanter wordt en de mogelijkheden en knowhow van ondernemingen — ongeacht hun grootte — optimaal benut worden.

| 1.2 | Daartoe worden in dit advies de volgende aanbevelingen gedaan:






  — | door middel van verordeningen moeten zo spoedig mogelijk uniforme aanbestedingsprocedures worden ingevoerd, waarbij met name openbare aanbestedende diensten een zo ruim en helder mogelijk scala aan aanbestedingsinstrumenten wordt geboden waaruit zij naar behoeven kunnen kiezen; |
| --- | --- | --- |

1.2

Daartoe worden in dit advies de volgende aanbevelingen gedaan:

—

door middel van verordeningen moeten zo spoedig mogelijk uniforme aanbestedingsprocedures worden ingevoerd, waarbij met name openbare aanbestedende diensten een zo ruim en helder mogelijk scala aan aanbestedingsinstrumenten wordt geboden waaruit zij naar behoeven kunnen kiezen;

| — | de bouw moet door middel van regelgeving in staat worden gesteld een grotere bijdrage te leveren aan duurzame ontwikkeling: op basis van inachtneming van de totale kosten in combinatie met groot- of kleinschalige vormen van publiek-private samenwerking en financiering op basis van de verwachte prestaties zijn grote en kleine ondernemingen thans klaar om — met succes — de uitdaging aan te gaan; |
| --- | --- |

—

de bouw moet door middel van regelgeving in staat worden gesteld een grotere bijdrage te leveren aan duurzame ontwikkeling: op basis van inachtneming van de totale kosten in combinatie met groot- of kleinschalige vormen van publiek-private samenwerking en financiering op basis van de verwachte prestaties zijn grote en kleine ondernemingen thans klaar om — met succes — de uitdaging aan te gaan;

| — | er moet worden gewerkt aan een beter imago om zo de bouw aantrekkelijker te maken voor schoolgaande jongeren en het gebrek aan arbeidskrachten terug te dringen; |
| --- | --- |

—

er moet worden gewerkt aan een beter imago om zo de bouw aantrekkelijker te maken voor schoolgaande jongeren en het gebrek aan arbeidskrachten terug te dringen;

| — | er valt het nodige te verbeteren op het gebied van de opleiding in deze sector, die een grote hoeveelheid niet-verplaatsbare banen in Europa oplevert; |
| --- | --- |

—

er valt het nodige te verbeteren op het gebied van de opleiding in deze sector, die een grote hoeveelheid niet-verplaatsbare banen in Europa oplevert;

| — | er moet worden gestreefd naar een duurzamere manier van bouwen; |
| --- | --- |

—

er moet worden gestreefd naar een duurzamere manier van bouwen;

| — | er moet worden gezorgd voor een gezond economisch klimaat en de arbeidsvoorwaarden moeten beantwoorden aan de behoeften van de inwoners van de landen waarin de bouwactiviteiten plaatshebben; |
| --- | --- |

—

er moet worden gezorgd voor een gezond economisch klimaat en de arbeidsvoorwaarden moeten beantwoorden aan de behoeften van de inwoners van de landen waarin de bouwactiviteiten plaatshebben;

| — | er moet naar worden gestreefd het Europese concurrentievermogen te versterken. |
| --- | --- |

—

er moet naar worden gestreefd het Europese concurrentievermogen te versterken.

| 1.3 | Alleen als aan deze voorwaarden wordt voldaan kan de Europese bouwnijverheid zich voorbereiden op de komst van concurrenten uit derde landen, die waarschijnlijk in de nabije toekomst op de Europese markt zullen verschijnen. |
| --- | --- |

1.3

Alleen als aan deze voorwaarden wordt voldaan kan de Europese bouwnijverheid zich voorbereiden op de komst van concurrenten uit derde landen, die waarschijnlijk in de nabije toekomst op de Europese markt zullen verschijnen.

2.   Inleiding (context)

| 2.1 | Bij brief van 6 december 2007 hebben de Eurocommissarissen Wallström en Verheugen het EESC verzocht in het kader van de tenuitvoerlegging van de Lissabonagenda een verkennend advies op te stellen en daarin na te gaan „of de verschillende wetgevingsteksten die van toepassing zijn op de bouwsector en op de dienstverlening aan bedrijven een coherent geheel vormen en aansluiten bij de huidige en verwachte veranderingen, en in hoeverre het nodig is over te gaan tot vereenvoudiging, stroomlijning en modernisering van de desbetreffende wetgeving. Het gaat hierbij niet alleen om de regels die speciaal voor de bouwsector gelden, maar ook om alle andere wetgeving die van invloed is op de ontwikkeling van de bouwsector (gezondheid en veiligheid op het werk, milieubescherming, enz.). Daarnaast moet in de analyse ook aandacht worden geschonken aan de legitieme belangen van de sector”. |
| --- | --- |

2.1

Bij brief van 6 december 2007 hebben de Eurocommissarissen Wallström en Verheugen het EESC verzocht in het kader van de tenuitvoerlegging van de Lissabonagenda een verkennend advies op te stellen en daarin na te gaan „of de verschillende wetgevingsteksten die van toepassing zijn op de bouwsector en op de dienstverlening aan bedrijven een coherent geheel vormen en aansluiten bij de huidige en verwachte veranderingen, en in hoeverre het nodig is over te gaan tot vereenvoudiging, stroomlijning en modernisering van de desbetreffende wetgeving. Het gaat hierbij niet alleen om de regels die speciaal voor de bouwsector gelden, maar ook om alle andere wetgeving die van invloed is op de ontwikkeling van de bouwsector (gezondheid en veiligheid op het werk, milieubescherming, enz.). Daarnaast moet in de analyse ook aandacht worden geschonken aan de legitieme belangen van de sector”.

| 2.2 | Alle punten van de adviesaanvraag moeten grondig en systematisch worden bestudeerd, aangezien het hier om een zeer breed onderzoeksterrein gaat, waarover in het verleden in opdracht van de Commissie door externe consultants al verschillende studies zijn opgesteld. |
| --- | --- |

2.2

Alle punten van de adviesaanvraag moeten grondig en systematisch worden bestudeerd, aangezien het hier om een zeer breed onderzoeksterrein gaat, waarover in het verleden in opdracht van de Commissie door externe consultants al verschillende studies zijn opgesteld.

| 2.3 | In het onderhavige advies zal echter alleen aandacht worden geschonken aan die aspecten waar het de Eurocommissarissen om gaat, d.w.z. op welke punten de EU de wet- en regelgeving voor de bouw zou moeten wijzigen of vereenvoudigen — uitgaande van een strategische en objectieve visie op de sector — om het ondernemingsklimaat en de ontwikkelingsmogelijkheden in deze bedrijfstak te verbeteren. |
| --- | --- |

2.3

In het onderhavige advies zal echter alleen aandacht worden geschonken aan die aspecten waar het de Eurocommissarissen om gaat, d.w.z. op welke punten de EU de wet- en regelgeving voor de bouw zou moeten wijzigen of vereenvoudigen — uitgaande van een strategische en objectieve visie op de sector — om het ondernemingsklimaat en de ontwikkelingsmogelijkheden in deze bedrijfstak te verbeteren.

| 2.4 | Daartoe worden in dit advies enkele nuttige feiten over de bouwnijverheid gegeven om de activiteiten en beperkingen van deze sector in de juiste context te plaatsen. |
| --- | --- |

2.4

Daartoe worden in dit advies enkele nuttige feiten over de bouwnijverheid gegeven om de activiteiten en beperkingen van deze sector in de juiste context te plaatsen.

3.   Positie van de bouw binnen de Europese economie

| 3.1 | Voor 2006 laat de positie van de bouwsector, die 2,7 miljoen bedrijven telt, zich in de volgende cijfers uitdrukken (EU-27): | 2006 |
| --- | --- | --- |
| Aandeel van de bruto toegevoegde waarde van de bouw in het BBP | 10,5 % |
| Aandeel van de lonen in de bruto toegevoegde waarde van de sector | 54,5 % |
| Aandeel van de bouw in de totale BIVA | 50,5 % |
| Aandeel van de bouw in de totale werkgelegenheid (1) | 7,2 % |

3.1

Voor 2006 laat de positie van de bouwsector, die 2,7 miljoen bedrijven telt, zich in de volgende cijfers uitdrukken (EU-27):

2006

Aandeel van de bruto toegevoegde waarde van de bouw in het BBP

10,5 %

Aandeel van de lonen in de bruto toegevoegde waarde van de sector

54,5 %

Aandeel van de bouw in de totale BIVA

50,5 %

Aandeel van de bouw in de totale werkgelegenheid (1)

7,2 %

3.2   Kenmerken

| 3.2.1 | Aangezien de bouw een economische activiteit is die niet verplaatst kan worden, is zij van essentieel belang voor de toekomstige groei en de industriële structuur van Europa. |
| --- | --- |

3.2.1

Aangezien de bouw een economische activiteit is die niet verplaatst kan worden, is zij van essentieel belang voor de toekomstige groei en de industriële structuur van Europa.

| 3.2.2 | Gezien de specifieke productiestructuur van deze sector en de daarmee samenhangende geografische spreiding van de bedrijven, waardoor deze diep geworteld zijn in het plaatselijke leven, speelt de bouw een sociale en maatschappelijke rol waar niet alleen rekening mee moet worden gehouden, maar die ook bevorderd moet worden. |
| --- | --- |

3.2.2

Gezien de specifieke productiestructuur van deze sector en de daarmee samenhangende geografische spreiding van de bedrijven, waardoor deze diep geworteld zijn in het plaatselijke leven, speelt de bouw een sociale en maatschappelijke rol waar niet alleen rekening mee moet worden gehouden, maar die ook bevorderd moet worden.

| 3.2.3 | De bouwsector kan en moet een belangrijke bijdrage leveren aan het streven naar duurzame ontwikkeling:






  — | de desbetreffende investeringen verlopen noodzakelijkerwijs via de bouwsector (huisvesting, bouwwerkzaamheden in het algemeen, vervoer, energieproductie, enz.); |
| --- | --- | --- |

3.2.3

De bouwsector kan en moet een belangrijke bijdrage leveren aan het streven naar duurzame ontwikkeling:

—

de desbetreffende investeringen verlopen noodzakelijkerwijs via de bouwsector (huisvesting, bouwwerkzaamheden in het algemeen, vervoer, energieproductie, enz.);

| — | de bouwsector, waaronder de sector materialen, moet zijn werkmethodes aanpassen aan de behoeften en eisen op het vlak van duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

—

de bouwsector, waaronder de sector materialen, moet zijn werkmethodes aanpassen aan de behoeften en eisen op het vlak van duurzame ontwikkeling.

| 3.2.4 | Een achtergrondschets van de bouwsector zou niet compleet zijn als niet wordt stilgestaan bij het imago van de bouw, dat nog altijd tot op zekere hoogte negatief is hoewel de sector hier al meer dan 30 jaar van alles aan probeert te doen. Dit aspect mag niet over het hoofd worden gezien omdat:






  — | het wordt weerspiegeld in de geest van de voorschriften die sommige landen voor overheidsopdrachten en de behandeling van zwartwerk hanteren; |
| --- | --- | --- |

3.2.4

Een achtergrondschets van de bouwsector zou niet compleet zijn als niet wordt stilgestaan bij het imago van de bouw, dat nog altijd tot op zekere hoogte negatief is hoewel de sector hier al meer dan 30 jaar van alles aan probeert te doen. Dit aspect mag niet over het hoofd worden gezien omdat:

—

het wordt weerspiegeld in de geest van de voorschriften die sommige landen voor overheidsopdrachten en de behandeling van zwartwerk hanteren;

| — | het daardoor moeilijk is jongeren te vinden die in de bouw aan de slag willen (aantrekkelijkheid van het werk zelf) en hen op te leiden (wantrouwen binnen het algemene onderwijsstelsel jegens de bouw). |
| --- | --- |

—

het daardoor moeilijk is jongeren te vinden die in de bouw aan de slag willen (aantrekkelijkheid van het werk zelf) en hen op te leiden (wantrouwen binnen het algemene onderwijsstelsel jegens de bouw).

| 3.2.5 | Juist door de specifieke aard van de bouwnijverheid, en met name door de sterk uiteenlopende wensen van de klanten en de grote technische verscheidenheid in deze sector, is en blijft de bouwmarkt uitermate versnipperd en zullen altijd ambachtelijke en kleine, middelgrote en grote bedrijven naast elkaar bestaan.
  Er bestaat nogal wat misverstand over het concept „grote onderneming”. Er wordt vaak gedacht dat grote ondernemingen alleen grote projecten uitvoeren, maar dit blijkt niet zo te zijn: bouwprojecten boven de 20 miljoen euro beslaan niet meer dan 2 tot 5 % van de totale Europese bouwmarkt. |
| --- | --- |

3.2.5

Juist door de specifieke aard van de bouwnijverheid, en met name door de sterk uiteenlopende wensen van de klanten en de grote technische verscheidenheid in deze sector, is en blijft de bouwmarkt uitermate versnipperd en zullen altijd ambachtelijke en kleine, middelgrote en grote bedrijven naast elkaar bestaan.

Er bestaat nogal wat misverstand over het concept „grote onderneming”. Er wordt vaak gedacht dat grote ondernemingen alleen grote projecten uitvoeren, maar dit blijkt niet zo te zijn: bouwprojecten boven de 20 miljoen euro beslaan niet meer dan 2 tot 5 % van de totale Europese bouwmarkt.

| 3.2.6 | De grote Europese concerns, die op mondiaal niveau vaak op de voorgrond treden, bestaan dan ook merendeels uit samenwerkingsverbanden van kleine en middelgrote bedrijven met een sterke lokale basis, die binnen hetzelfde marktsegment actief zijn als plaatselijke kleine en middelgrote bedrijven die geen deel uitmaken een dergelijk samenwerkingsverband. |
| --- | --- |

3.2.6

De grote Europese concerns, die op mondiaal niveau vaak op de voorgrond treden, bestaan dan ook merendeels uit samenwerkingsverbanden van kleine en middelgrote bedrijven met een sterke lokale basis, die binnen hetzelfde marktsegment actief zijn als plaatselijke kleine en middelgrote bedrijven die geen deel uitmaken een dergelijk samenwerkingsverband.

| 3.2.7 | De meeste grote Europese bouwondernemingen hebben zich niet volgens het „Amerikaanse” model ontwikkeld. Door het recht op een eigen creatieve inbreng — ook in de ontwerpfase — te eisen hebben zij zich de nodige kennis en kunde eigengemaakt en zichzelf in staat gesteld hun knowhow verder uit te breiden. |
| --- | --- |

3.2.7

De meeste grote Europese bouwondernemingen hebben zich niet volgens het „Amerikaanse” model ontwikkeld. Door het recht op een eigen creatieve inbreng — ook in de ontwerpfase — te eisen hebben zij zich de nodige kennis en kunde eigengemaakt en zichzelf in staat gesteld hun knowhow verder uit te breiden.

| 3.2.8 | Dankzij deze benadering hebben de Europese bedrijven een vooraanstaande plaats op de wereldmarkten weten in te nemen. Dit model, waarbij ontwerp en uitvoering worden geïntegreerd, is niet alleen geschikt voor grote concerns, maar ook voor kleinere bedrijven. |
| --- | --- |

3.2.8

Dankzij deze benadering hebben de Europese bedrijven een vooraanstaande plaats op de wereldmarkten weten in te nemen. Dit model, waarbij ontwerp en uitvoering worden geïntegreerd, is niet alleen geschikt voor grote concerns, maar ook voor kleinere bedrijven.

4.   Basisbeginselen

| 4.1 | Doel van dit verkennende advies, dat op verzoek van de Europese Commissie wordt opgesteld, is niet alleen een vereenvoudiging van de wetgeving voor te stellen, maar ook te pleiten voor een aanpak waarbij:






  — | echte transparantie en gelijke kansen bij aanbestedingen worden gewaarborgd; |
| --- | --- | --- |

4.1

Doel van dit verkennende advies, dat op verzoek van de Europese Commissie wordt opgesteld, is niet alleen een vereenvoudiging van de wetgeving voor te stellen, maar ook te pleiten voor een aanpak waarbij:

—

echte transparantie en gelijke kansen bij aanbestedingen worden gewaarborgd;

| — | de huidige cultuur van wantrouwen — een erfenis uit een ver verleden — wordt omgebogen tot een cultuur van vertrouwen en partnerschap; |
| --- | --- |

—

de huidige cultuur van wantrouwen — een erfenis uit een ver verleden — wordt omgebogen tot een cultuur van vertrouwen en partnerschap;

| — | niet alleen naar de economisch meest voordelige aanbieding (beste bod) maar ook naar de totale kosten over de gehele levenscyclus van het project wordt gekeken; |
| --- | --- |

—

niet alleen naar de economisch meest voordelige aanbieding (beste bod) maar ook naar de totale kosten over de gehele levenscyclus van het project wordt gekeken;

| — | intellectuele eigendom gewaarborgd wordt; |
| --- | --- |

—

intellectuele eigendom gewaarborgd wordt;

| — | bij aanbestedingen minimumarbeidsvoorwaarden worden vastgelegd, gekoppeld aan controle en sancties; |
| --- | --- |

—

bij aanbestedingen minimumarbeidsvoorwaarden worden vastgelegd, gekoppeld aan controle en sancties;

| — | de administratieve lasten worden verminderd door de regels en procedures zo veel mogelijk te versoepelen zonder afbreuk te doen aan de veiligheidsvoorschriften en de fundamentele rechten en verplichtingen van de aannemers. |
| --- | --- |

—

de administratieve lasten worden verminderd door de regels en procedures zo veel mogelijk te versoepelen zonder afbreuk te doen aan de veiligheidsvoorschriften en de fundamentele rechten en verplichtingen van de aannemers.

| 4.2 | Marktschommelingen daargelaten (die vallen buiten het bestek van dit advies) zou een aldus aangepaste regelgeving de bouwnijverheid in staat moeten stellen zich normaal te ontwikkelen. Bovendien zou een en ander de weg effenen voor een coherenter sociaal beleid in deze sector (werkgelegenheid, veiligheid, lonen) en de sector voor alle betrokken partijen (jongeren, ouders, leerkrachten, enz.) aantrekkelijker maken. |
| --- | --- |

4.2

Marktschommelingen daargelaten (die vallen buiten het bestek van dit advies) zou een aldus aangepaste regelgeving de bouwnijverheid in staat moeten stellen zich normaal te ontwikkelen. Bovendien zou een en ander de weg effenen voor een coherenter sociaal beleid in deze sector (werkgelegenheid, veiligheid, lonen) en de sector voor alle betrokken partijen (jongeren, ouders, leerkrachten, enz.) aantrekkelijker maken.

5.   Belangrijkste voorstellen

| 5.1 | De bevoegde autoriteiten zouden hun aandacht vooral moeten richten op de volgende aspecten:






  — | het gelijktrekken en vereenvoudigen van de aanbestedingsprocedures om transparantie te waarborgen en de mogelijkheden en competenties optimaal te benutten; |
| --- | --- | --- |

5.1

De bevoegde autoriteiten zouden hun aandacht vooral moeten richten op de volgende aspecten:

—

het gelijktrekken en vereenvoudigen van de aanbestedingsprocedures om transparantie te waarborgen en de mogelijkheden en competenties optimaal te benutten;

| — | het bevorderen van innovatie, in de eerste plaats door de bescherming van ideeën en varianten goed te regelen (intellectuele eigendom); |
| --- | --- |

—

het bevorderen van innovatie, in de eerste plaats door de bescherming van ideeën en varianten goed te regelen (intellectuele eigendom);

| — | opleiding en bijscholing; |
| --- | --- |

—

opleiding en bijscholing;

| — | het creëren van een imago van een sector die jongeren carrièrekansen biedt; |
| --- | --- |

—

het creëren van een imago van een sector die jongeren carrièrekansen biedt;

| — | arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, en met name de gezondheid en veiligheid op het werk (sociale normen); |
| --- | --- |

—

arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, en met name de gezondheid en veiligheid op het werk (sociale normen);

| — | duurzame ontwikkeling in ruime zin; op dit vlak kunnen bouwbedrijven een belangrijke rol vervullen en nieuwe verantwoordelijkheden op zich nemen. |
| --- | --- |

—

duurzame ontwikkeling in ruime zin; op dit vlak kunnen bouwbedrijven een belangrijke rol vervullen en nieuwe verantwoordelijkheden op zich nemen.

5.2   Gelijktrekking en vereenvoudiging van de aanbestedingsprocedures:

| 5.2.1 | Mogelijke maatregelen:






  — | de huidige aanbestedingsrichtlijnen vervangen door verordeningen om de procedures op Europees niveau ook echt gelijk te trekken en uniforme concurrentievoorwaarden te waarborgen; |
| --- | --- | --- |

5.2.1

Mogelijke maatregelen:

—

de huidige aanbestedingsrichtlijnen vervangen door verordeningen om de procedures op Europees niveau ook echt gelijk te trekken en uniforme concurrentievoorwaarden te waarborgen;

| — | systematisch de voorkeur geven aan het beste bod in plaats van het laagste; |
| --- | --- |

—

systematisch de voorkeur geven aan het beste bod in plaats van het laagste;

| — | de concurrentiële dialoog stroomlijnen door striktere regels voor de aanbestedende partij in te voeren om ervoor te zorgen dat ideeën en intellectuele eigendom niet meer worden gestolen, maar optimaal worden gebruikt; |
| --- | --- |

—

de concurrentiële dialoog stroomlijnen door striktere regels voor de aanbestedende partij in te voeren om ervoor te zorgen dat ideeën en intellectuele eigendom niet meer worden gestolen, maar optimaal worden gebruikt;

| — | een integrale benadering (van ontwerp tot uitvoering) stimuleren, waarbij de knowhow van de bedrijven en het talent van ontwerpers al in de ontwerpfase benut kunnen worden; |
| --- | --- |

—

een integrale benadering (van ontwerp tot uitvoering) stimuleren, waarbij de knowhow van de bedrijven en het talent van ontwerpers al in de ontwerpfase benut kunnen worden;

| — | meer gebruik maken van totaalcontracten (bouw-onderhoud of publiek-private samenwerking) om duurzamer te werk te kunnen gaan en de dumpingpogingen van sommige landen op de Europese markt af te slaan; |
| --- | --- |

—

meer gebruik maken van totaalcontracten (bouw-onderhoud of publiek-private samenwerking) om duurzamer te werk te kunnen gaan en de dumpingpogingen van sommige landen op de Europese markt af te slaan;

| — | zorgen voor een echte harmonisatie van normen en technische voorschriften om technische belemmeringen op nationaal niveau weg te nemen en tot één Europese markt te komen; |
| --- | --- |

—

zorgen voor een echte harmonisatie van normen en technische voorschriften om technische belemmeringen op nationaal niveau weg te nemen en tot één Europese markt te komen;

| — | rekening houden met de behoeften van het midden- en kleinbedrijf, zodat het voortbestaan van dat soort bedrijven niet in gevaar komt, ze hun werknemers kunnen behouden en de sector daardoor niet gebukt gaat onder een te grote tweedeling. |
| --- | --- |

—

rekening houden met de behoeften van het midden- en kleinbedrijf, zodat het voortbestaan van dat soort bedrijven niet in gevaar komt, ze hun werknemers kunnen behouden en de sector daardoor niet gebukt gaat onder een te grote tweedeling.

Eén ding moge echter duidelijk zijn: deze voorstellen voor aanpassingen van de regelgeving zijn er niet op gericht de sector kant-en-klare oplossingen op te leggen. Zij hebben alleen tot doel opdrachtgevers de beschikking te geven over een breed scala aan instrumenten waaruit zij naar behoefte kunnen putten.

| 5.2.2 | Al deze wijzigingen of aanpassingen moeten zorgen voor meer transparantie en gelijke kansen voor bedrijfsleven, overheid en semi-overheid en moeten duidelijk maken dat iedere economische prestatie blootgesteld moet worden aan concurrentie en een formeel contract vergt. |
| --- | --- |

5.2.2

Al deze wijzigingen of aanpassingen moeten zorgen voor meer transparantie en gelijke kansen voor bedrijfsleven, overheid en semi-overheid en moeten duidelijk maken dat iedere economische prestatie blootgesteld moet worden aan concurrentie en een formeel contract vergt.

5.3   Innovatie en intellectuele eigendom

| 5.3.1 | Kenmerkend voor de bouwnijverheid is dat de projecten altijd prototypes zijn. Daarom zou gestreefd moeten worden naar Europese wetgeving inzake intellectuele eigendom waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke aard van de ideeën die beschermd moeten worden: het gaat meestal om ideeën die speciaal voor een bepaalde aanbesteding zijn uitgewerkt en mogelijk verder niet meer systematisch toegepast worden. Er zouden specifieke Europese voorschriften moeten komen om technische oplossingen tijdens aanbestedingsprocedures te beschermen en om de rechten van inschrijvers op aanbestedingen vast te leggen. |
| --- | --- |

5.3.1

Kenmerkend voor de bouwnijverheid is dat de projecten altijd prototypes zijn. Daarom zou gestreefd moeten worden naar Europese wetgeving inzake intellectuele eigendom waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke aard van de ideeën die beschermd moeten worden: het gaat meestal om ideeën die speciaal voor een bepaalde aanbesteding zijn uitgewerkt en mogelijk verder niet meer systematisch toegepast worden. Er zouden specifieke Europese voorschriften moeten komen om technische oplossingen tijdens aanbestedingsprocedures te beschermen en om de rechten van inschrijvers op aanbestedingen vast te leggen.

5.4   Opleiding

| 5.4.1 | In de meeste lidstaten blijkt het landelijke onderwijsstelsel eigenlijk op geen enkel niveau te bieden wat de sector nodig heeft. Daarom moeten er maatregelen worden genomen om de aansluiting tussen onderwijs en praktijk te verbeteren. Daarbij is ook een rol weggelegd voor de EU, die zou kunnen zorgen voor:






  — | Europese regelgeving voor de opleiding van arbeidskrachten in de sector bouw en publieke werken (wederzijdse erkenning en gelijkstelling van diploma's op alle niveaus); |
| --- | --- | --- |

5.4.1

In de meeste lidstaten blijkt het landelijke onderwijsstelsel eigenlijk op geen enkel niveau te bieden wat de sector nodig heeft. Daarom moeten er maatregelen worden genomen om de aansluiting tussen onderwijs en praktijk te verbeteren. Daarbij is ook een rol weggelegd voor de EU, die zou kunnen zorgen voor:

—

Europese regelgeving voor de opleiding van arbeidskrachten in de sector bouw en publieke werken (wederzijdse erkenning en gelijkstelling van diploma's op alle niveaus);

| — | een bijdrage aan een betere benutting van het menselijk kapitaal door het bevorderen van bij- en nascholing. De bouw, die, zoals bekend, moeilijke tijden meemaakt, kampt bij jongeren met een imagoprobleem en biedt onvoldoende carrièrekansen. Toch is er een grote behoefte aan vakbekwaam personeel, aangezien het werk in de bouw (zeer) hoge kwalificaties en een gedegen kennis vereist. Bouwbedrijven zouden daar rekening mee moeten houden door hun werknemers bij- en nascholing te bieden en hen op die manier in staat te stellen carrière te maken; |
| --- | --- |

—

een bijdrage aan een betere benutting van het menselijk kapitaal door het bevorderen van bij- en nascholing. De bouw, die, zoals bekend, moeilijke tijden meemaakt, kampt bij jongeren met een imagoprobleem en biedt onvoldoende carrièrekansen. Toch is er een grote behoefte aan vakbekwaam personeel, aangezien het werk in de bouw (zeer) hoge kwalificaties en een gedegen kennis vereist. Bouwbedrijven zouden daar rekening mee moeten houden door hun werknemers bij- en nascholing te bieden en hen op die manier in staat te stellen carrière te maken;

| — | een Erasmus-regeling voor studenten en leerlingen in richtingen die voorbereiden op een baan in de sector bouw en publieke werken (met behulp van het ESF en in de schilder-, steenhouwer- en restauratiebranche), waarbij gebruik wordt gemaakt van de ervaring die reeds op zeer kleine schaal is opgedaan; |
| --- | --- |

—

een Erasmus-regeling voor studenten en leerlingen in richtingen die voorbereiden op een baan in de sector bouw en publieke werken (met behulp van het ESF en in de schilder-, steenhouwer- en restauratiebranche), waarbij gebruik wordt gemaakt van de ervaring die reeds op zeer kleine schaal is opgedaan;

| — | de oprichting van Europese universiteiten voor opleidingen in de sector bouw en publieke werken en de invoering van een Europese titel voor afgestudeerden daarvan; |
| --- | --- |

—

de oprichting van Europese universiteiten voor opleidingen in de sector bouw en publieke werken en de invoering van een Europese titel voor afgestudeerden daarvan;

| — | opleidingsvoorzieningen voor opdrachtgevers, zodat de klanten van de ondernemingen (zowel overheden als particulieren) meer afweten van de contracten en de werkwijze van de ondernemingen. |
| --- | --- |

—

opleidingsvoorzieningen voor opdrachtgevers, zodat de klanten van de ondernemingen (zowel overheden als particulieren) meer afweten van de contracten en de werkwijze van de ondernemingen.

| — | Europese voorzieningen voor bijscholing op bedrijfstakniveau; |
| --- | --- |

—

Europese voorzieningen voor bijscholing op bedrijfstakniveau;

| — | mogelijkheden voor het verwerven van Europese kwalificaties (bijv. talenkennis). |
| --- | --- |

—

mogelijkheden voor het verwerven van Europese kwalificaties (bijv. talenkennis).

5.5   Sociale normen en gezondheid/veiligheid

| 5.5.1 | De vigerende regels hebben een duidelijk merkbaar positief effect gehad op de manier van werken in de bouw. Dit neemt niet weg dat er nog meer gedaan zou moeten worden. Te denken valt aan het:






  — | bevorderen van de uitwisseling van goede praktijken m.b.t. gezondheid en veiligheid; |
| --- | --- | --- |

5.5.1

De vigerende regels hebben een duidelijk merkbaar positief effect gehad op de manier van werken in de bouw. Dit neemt niet weg dat er nog meer gedaan zou moeten worden. Te denken valt aan het:

—

bevorderen van de uitwisseling van goede praktijken m.b.t. gezondheid en veiligheid;

| — | bestrijden van zwartwerk met Europese instrumenten (raadpleging en interconnectie van databanken, badges en identificatiesystemen voor werknemers) en door middel van sancties en fiscale maatregelen (zoals een lager BTW-tarief); |
| --- | --- |

—

bestrijden van zwartwerk met Europese instrumenten (raadpleging en interconnectie van databanken, badges en identificatiesystemen voor werknemers) en door middel van sancties en fiscale maatregelen (zoals een lager BTW-tarief);

| — | vergemakkelijken van de implementatie van de REACH-verordening; |
| --- | --- |

—

vergemakkelijken van de implementatie van de REACH-verordening;

| — | vergemakkelijken van het verkeer van werknemers zonder dat dit tot sociale dumping leidt (acceptatie van de door de lidstaten ingestelde formaliteiten rond detachering) en vergemakkelijking van de terugkeer van Europese werknemers naar hun land van herkomst; |
| --- | --- |

—

vergemakkelijken van het verkeer van werknemers zonder dat dit tot sociale dumping leidt (acceptatie van de door de lidstaten ingestelde formaliteiten rond detachering) en vergemakkelijking van de terugkeer van Europese werknemers naar hun land van herkomst;

| — | mogelijk maken van het innen van geldboetes in alle EU-lidstaten; |
| --- | --- |

—

mogelijk maken van het innen van geldboetes in alle EU-lidstaten;

| — | invoeren van het beginsel dat mobiliteit automatisch inhoudt dat men de arbeidsvoorwaarden van het gastland aanvaardt. |
| --- | --- |

—

invoeren van het beginsel dat mobiliteit automatisch inhoudt dat men de arbeidsvoorwaarden van het gastland aanvaardt.

5.6   Duurzame ontwikkeling

| 5.6.1 | In het kader van de bestrijding van de klimaatverandering en de daarmee samenhangende mondiale uitdagingen komt de bouw — zoals gezegd — een belangrijke rol toe. De sector is bereid deze verantwoordelijkheid op zich te nemen, mits hij door middel van wetgeving en stimuleringsmaatregelen in staat wordt gesteld om zijn specifieke knowhow niet alleen aan de Europese markt maar ook aan andere delen van de wereld — waar zoals bekend enorme inspanningen noodzakelijk zijn wil het effect voor iedereen merkbaar zijn — ten goede te laten komen. |
| --- | --- |

5.6.1

In het kader van de bestrijding van de klimaatverandering en de daarmee samenhangende mondiale uitdagingen komt de bouw — zoals gezegd — een belangrijke rol toe. De sector is bereid deze verantwoordelijkheid op zich te nemen, mits hij door middel van wetgeving en stimuleringsmaatregelen in staat wordt gesteld om zijn specifieke knowhow niet alleen aan de Europese markt maar ook aan andere delen van de wereld — waar zoals bekend enorme inspanningen noodzakelijk zijn wil het effect voor iedereen merkbaar zijn — ten goede te laten komen.

| 5.6.2 | Met het oog daarop is het wenselijk:






  — | in de Europese aanbestedingsregels uit te gaan van de totale kosten (gemeten over de gehele looptijd van een investering) en een concept voor „beste bod” vast te leggen (mogelijk onder verwijzing naar duurzame ontwikkeling) zodat de aanbestedende diensten dit aspect volledig kunnen laten meewegen bij hun selectie; |
| --- | --- | --- |

5.6.2

Met het oog daarop is het wenselijk:

—

in de Europese aanbestedingsregels uit te gaan van de totale kosten (gemeten over de gehele looptijd van een investering) en een concept voor „beste bod” vast te leggen (mogelijk onder verwijzing naar duurzame ontwikkeling) zodat de aanbestedende diensten dit aspect volledig kunnen laten meewegen bij hun selectie;

| — | publiek-private samenwerking te stimuleren, omdat publiek-private samenwerking altijd ontwerp, uitvoering én onderhoud omvat en daarom mogelijk de beste manier is om het concept „totale kosten” optimaal toe te passen; |
| --- | --- |

—

publiek-private samenwerking te stimuleren, omdat publiek-private samenwerking altijd ontwerp, uitvoering én onderhoud omvat en daarom mogelijk de beste manier is om het concept „totale kosten” optimaal toe te passen;

| — | bepaalde vormen van financiële steun een andere bestemming te geven en te richten op de reusachtige inspanningen die de overschakeling op andere vormen van energie vergt (een koerswijziging die in álle lidstaten noodzakelijk is); |
| --- | --- |

—

bepaalde vormen van financiële steun een andere bestemming te geven en te richten op de reusachtige inspanningen die de overschakeling op andere vormen van energie vergt (een koerswijziging die in álle lidstaten noodzakelijk is);

| — | een impuls te geven aan grootschalige publieke renovatiewerkzaamheden; |
| --- | --- |

—

een impuls te geven aan grootschalige publieke renovatiewerkzaamheden;

| — | de ontwikkeling van „groene” wijken te stimuleren (invoering van een EU-label, financiële steun, enz.). |
| --- | --- |

—

de ontwikkeling van „groene” wijken te stimuleren (invoering van een EU-label, financiële steun, enz.).

| 5.6.3 | Zowel in de bouw als op vervoersgebied kunnen bouwbedrijven, mits zij in staat worden gesteld om aan álle projectfasen deel te nemen (ontwerp, uitvoering en onderhoud), een substantiële bijdrage leveren, vooral wat de financiering van een en ander betreft, omdat zij invloed kunnen uitoefenen op de totale kosten doordat zij ervoor kunnen zorgen dat de investeringen door toekomstige energiebesparingen gedeeltelijk kunnen worden terugverdiend. |
| --- | --- |

5.6.3

Zowel in de bouw als op vervoersgebied kunnen bouwbedrijven, mits zij in staat worden gesteld om aan álle projectfasen deel te nemen (ontwerp, uitvoering en onderhoud), een substantiële bijdrage leveren, vooral wat de financiering van een en ander betreft, omdat zij invloed kunnen uitoefenen op de totale kosten doordat zij ervoor kunnen zorgen dat de investeringen door toekomstige energiebesparingen gedeeltelijk kunnen worden terugverdiend.

5.7   Kleine en middelgrote bouwbedrijven

| 5.7.1 | Kleine en middelgrote bouwbedrijven ondervinden niet echt problemen met de toegang tot de ene of andere markt, zoals wel het geval kan zijn in andere sectoren (zie par. 2.2.5). |
| --- | --- |

5.7.1

Kleine en middelgrote bouwbedrijven ondervinden niet echt problemen met de toegang tot de ene of andere markt, zoals wel het geval kan zijn in andere sectoren (zie par. 2.2.5).

| 5.7.2 | De vertegenwoordigers van de bouwnijverheid hebben er dan ook goed aan gedaan de invoering van quota's, die door sommigen werd bepleit maar door de Europese autoriteiten werd afgewezen, niet te steunen, temeer omdat de van verschillende zijden aangevoerde cijfers in de praktijk in alle Europese landen achterhaald zijn. |
| --- | --- |

5.7.2

De vertegenwoordigers van de bouwnijverheid hebben er dan ook goed aan gedaan de invoering van quota's, die door sommigen werd bepleit maar door de Europese autoriteiten werd afgewezen, niet te steunen, temeer omdat de van verschillende zijden aangevoerde cijfers in de praktijk in alle Europese landen achterhaald zijn.

| 5.7.3 | Om de problemen van het MKB op te lossen moet — behalve naar de bepalingen van de Small Business Act — eerder worden gekeken naar:






  — | intelligente oplossingen voor de overdracht van ondernemingen; |
| --- | --- | --- |

5.7.3

Om de problemen van het MKB op te lossen moet — behalve naar de bepalingen van de Small Business Act — eerder worden gekeken naar:

—

intelligente oplossingen voor de overdracht van ondernemingen;

| — | manieren om het MKB door middel van steun, gezamenlijke dienstverlening of financiële middelen gelijke kansen te bieden, zonder daarbij de concurrentie te vervalsen, met name wat de toegang tot complexe activiteiten (publiek-private samenwerking en duurzame ontwikkeling) betreft; |
| --- | --- |

—

manieren om het MKB door middel van steun, gezamenlijke dienstverlening of financiële middelen gelijke kansen te bieden, zonder daarbij de concurrentie te vervalsen, met name wat de toegang tot complexe activiteiten (publiek-private samenwerking en duurzame ontwikkeling) betreft;

| — | regelingen die de toegang van het MKB tot standaardisering en normalisering vergemakkelijken. |
| --- | --- |

—

regelingen die de toegang van het MKB tot standaardisering en normalisering vergemakkelijken.

Brussel, 10 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  De bouw neemt 30,4 % van de werkgelegenheid in de industrie voor haar rekenening. Bron: Eurostat en FIEC.

1

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/26 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/26

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp Ontwikkeling van de zakelijke dienstverlening in Europa

(2009/C 27/06)

Mevrouw Wallström, vice-voorzitster van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor interinstitutionele betrekkingen en de communicatiestrategie van de EU, en de heer Verheugen, vice-voorzitter van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor ondernemingen en industrie, hebben het Europees Economisch en Sociaal Comité op 6 december 2007 verzocht een verkennend advies op te stellen over het onderwerp:

Ontwikkeling van de zakelijke dienstverlening in Europa.

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Calleja.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 135 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 12 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Inleiding

| 1.1 | Mevrouw Wallström, vice-voorzitster van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor interinstitutionele betrekkingen en de communicatiestrategie van de EU, en de heer Verheugen, vice-voorzitter van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor ondernemingen en industrie, hebben het EESC gevraagd een verkennend advies over zakelijke dienstverlening op te stellen, als follow-up van een eerder advies over „Dienstverlening en industrie in Europa” (1). |
| --- | --- |

1.1

Mevrouw Wallström, vice-voorzitster van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor interinstitutionele betrekkingen en de communicatiestrategie van de EU, en de heer Verheugen, vice-voorzitter van de Europese Commissie en verantwoordelijk voor ondernemingen en industrie, hebben het EESC gevraagd een verkennend advies over zakelijke dienstverlening op te stellen, als follow-up van een eerder advies over „Dienstverlening en industrie in Europa” (1).

| 1.1.1 | Bij het opstellen van dit verkennend advies moet rekening worden gehouden met het feit dat de Europese Commissie groot belang hecht aan de doelstelling van de Lissabon-agenda om het concurrentievermogen van de Europese industrie in stand te houden en te vergroten, door veranderingen in goede banen te leiden op een manier die overeenstemt met de Europese strategie voor duurzame ontwikkeling, en door de representatieve sociale partners aan te moedigen onderhandelingen te voeren op het geëigende niveau. |
| --- | --- |

1.1.1

Bij het opstellen van dit verkennend advies moet rekening worden gehouden met het feit dat de Europese Commissie groot belang hecht aan de doelstelling van de Lissabon-agenda om het concurrentievermogen van de Europese industrie in stand te houden en te vergroten, door veranderingen in goede banen te leiden op een manier die overeenstemt met de Europese strategie voor duurzame ontwikkeling, en door de representatieve sociale partners aan te moedigen onderhandelingen te voeren op het geëigende niveau.

| 1.1.2 | De verwezenlijking van deze doelstelling moet hand in hand gaan met een vereenvoudiging van het regelgevingskader voor de industrie, één van de beleidsprioriteiten waarop het industriebeleid van de Commissie is gebaseerd. |
| --- | --- |

1.1.2

De verwezenlijking van deze doelstelling moet hand in hand gaan met een vereenvoudiging van het regelgevingskader voor de industrie, één van de beleidsprioriteiten waarop het industriebeleid van de Commissie is gebaseerd.

| 1.1.3 | Het industriebeleid van de Commissie kenmerkt zich overigens door een geïntegreerde aanpak, waarbij rekening wordt gehouden met de behoeften van de verschillende sectoren. |
| --- | --- |

1.1.3

Het industriebeleid van de Commissie kenmerkt zich overigens door een geïntegreerde aanpak, waarbij rekening wordt gehouden met de behoeften van de verschillende sectoren.

2.   Samenvatting van de conclusies en aanbevelingen

2.1   Erkenning van het belang van de dienstensector voor de economische en sociale ontwikkeling.

Het EESC is van mening dat er dringend behoefte is aan een echte ommekeer en een bredere focus op de dienstverlening aan de industrie, iets wat niet langer als bijzaak mag worden beschouwd. De samenleving ondergaat grote veranderingen, waarbij de dienstverlening centraal staat. De Europese Commissie moet deze ontwikkeling erkennen, en er een groter belang aan toekennen.

2.2   Prioritering van maatregelen.

Gezien de brede waaier aan mogelijke maatregelen als het gaat om zakelijke dienstverlening, dient een zekere rangorde van prioriteiten te worden opgesteld. Er moet dringend vooruitgang worden geboekt met de verwezenlijking van de tien kerndoelstellingen van het communautair Lissabonprogramma 2008-2010. Deze zijn rechtstreeks of onrechtstreeks van invloed op de ontwikkeling van de dienstverlening in de toekomst. Volgens het EESC zou de rangorde van prioriteiten als volgt moeten luiden:

| — | Beleid voor zakelijke dienstverlening en groep op hoog niveau. Aanbevolen wordt dat een groep op hoog niveau voor zakelijke diensten wordt opgericht, om de sector aan een nadere analyse te onderwerpen, het bestaande beleid te screenen ten einde de meest doeltreffende en succesvolle beleidsmaatregelen m.b.t. zakelijke diensten aan te wijzen en te beoordelen, en concrete beleidsmaatregelen voor de belangrijkste lacunes en behoeftes uit te stippelen. Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de zeer uiteenlopende aard van de verschillende subsectoren in de zakelijke dienstverlening, om vast te stellen welke meer aandacht verdienen, en op welk beleidsniveau (regionaal, nationaal of EU) maatregelen gerechtvaardigd zijn. |
| --- | --- |

—

Beleid voor zakelijke dienstverlening en groep op hoog niveau. Aanbevolen wordt dat een groep op hoog niveau voor zakelijke diensten wordt opgericht, om de sector aan een nadere analyse te onderwerpen, het bestaande beleid te screenen ten einde de meest doeltreffende en succesvolle beleidsmaatregelen m.b.t. zakelijke diensten aan te wijzen en te beoordelen, en concrete beleidsmaatregelen voor de belangrijkste lacunes en behoeftes uit te stippelen. Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de zeer uiteenlopende aard van de verschillende subsectoren in de zakelijke dienstverlening, om vast te stellen welke meer aandacht verdienen, en op welk beleidsniveau (regionaal, nationaal of EU) maatregelen gerechtvaardigd zijn.

| — | Arbeidsmarktbeleid en zakelijke dienstverlening. Er moet een uitgebreid sociaal onderzoek worden gedaan naar de uitdagingen van de nieuwe soorten arbeid die ontstaan dankzij de interactie tussen zakelijke diensten en industrie. Deze analyse moet betrekking hebben op onderwijs, opleiding en levenslang leren, maar ook op de arbeidsvoorwaarden van werknemers, inclusief werknemers die aan outsourcingprocessen deelnemen. Om deze doelstelling te verwezenlijken zou de sociale dialoog op sectoraal niveau moeten worden aangemoedigd. In dat verband zou een agenda moeten worden opgesteld om te kijken naar specifieke veranderingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden en mogelijkheden voor nieuwe banen die voortvloeien uit de structurele veranderingen in de sector van de zakelijke dienstverlening. |
| --- | --- |

—

Arbeidsmarktbeleid en zakelijke dienstverlening. Er moet een uitgebreid sociaal onderzoek worden gedaan naar de uitdagingen van de nieuwe soorten arbeid die ontstaan dankzij de interactie tussen zakelijke diensten en industrie. Deze analyse moet betrekking hebben op onderwijs, opleiding en levenslang leren, maar ook op de arbeidsvoorwaarden van werknemers, inclusief werknemers die aan outsourcingprocessen deelnemen. Om deze doelstelling te verwezenlijken zou de sociale dialoog op sectoraal niveau moeten worden aangemoedigd. In dat verband zou een agenda moeten worden opgesteld om te kijken naar specifieke veranderingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden en mogelijkheden voor nieuwe banen die voortvloeien uit de structurele veranderingen in de sector van de zakelijke dienstverlening.

| — | Zakelijke dienstverlening in het innovatiebeleid. Het O&O en de innovatieprogramma's en -acties op het gebied van diensteninnovatie moeten aanzienlijk worden bevorderd. Thema's als organisatorische innovatie, kennisintensieve zakelijke diensten en managementinnovatie verdienen meer aandacht. |
| --- | --- |

—

Zakelijke dienstverlening in het innovatiebeleid. Het O&O en de innovatieprogramma's en -acties op het gebied van diensteninnovatie moeten aanzienlijk worden bevorderd. Thema's als organisatorische innovatie, kennisintensieve zakelijke diensten en managementinnovatie verdienen meer aandacht.

| — | Ontwikkeling van normen voor de zakelijke dienstverlening. Ondernemingen moeten worden aangemoedigd om normen op te stellen m.b.v. zelfregulering, na een uitgebreide raadpleging van gebruikers van zakelijke diensten. De steun van het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) en diens partners (open platform) is belangrijk om voorbeelden van succesvolle innovatie te verspreiden, met name via een snelle en informele consensusvorming. |
| --- | --- |

—

Ontwikkeling van normen voor de zakelijke dienstverlening. Ondernemingen moeten worden aangemoedigd om normen op te stellen m.b.v. zelfregulering, na een uitgebreide raadpleging van gebruikers van zakelijke diensten. De steun van het Europees Comité voor Normalisatie (CEN) en diens partners (open platform) is belangrijk om voorbeelden van succesvolle innovatie te verspreiden, met name via een snelle en informele consensusvorming.

| — | Bevordering van de „dienstenwetenschap” als een nieuwe studierichting in onderwijs en opleiding. |
| --- | --- |

—

Bevordering van de „dienstenwetenschap” als een nieuwe studierichting in onderwijs en opleiding.

| — | De interne markt en de regelgeving op het gebied van zakelijke dienstverlening. Het EESC heeft een reeks gebieden aangewezen waarop de regelgeving moet worden vereenvoudigd, verduidelijkt en gereduceerd, zonder afbreuk te doen aan de bestaande verplichtingen op het gebied van de hygiëne en gezondheid op het werk en de vertegenwoordiging van werknemers. Zo heeft het onder meer gesignaleerd dat er nog geen impactbeoordeling is uitgevoerd naar de dienstenrichtlijn voor zover het de zakelijke dienstverlening betreft, en dat dit een grote inspanning verdient, zeker na de omzetting van de richtlijn in nationaal recht. Er zouden tevens maatregelen moeten worden aangewezen t.b.v. een meer open handel en mededinging op de uitgebreide interne markt van de EU. |
| --- | --- |

—

De interne markt en de regelgeving op het gebied van zakelijke dienstverlening. Het EESC heeft een reeks gebieden aangewezen waarop de regelgeving moet worden vereenvoudigd, verduidelijkt en gereduceerd, zonder afbreuk te doen aan de bestaande verplichtingen op het gebied van de hygiëne en gezondheid op het werk en de vertegenwoordiging van werknemers. Zo heeft het onder meer gesignaleerd dat er nog geen impactbeoordeling is uitgevoerd naar de dienstenrichtlijn voor zover het de zakelijke dienstverlening betreft, en dat dit een grote inspanning verdient, zeker na de omzetting van de richtlijn in nationaal recht. Er zouden tevens maatregelen moeten worden aangewezen t.b.v. een meer open handel en mededinging op de uitgebreide interne markt van de EU.

| — | Verbetering van de statistieken m.b.t. zakelijke diensten. Aanbevolen wordt dat lidstaten meer gaan samenwerken om de statistieken over zakelijke diensten te verbeteren, en met name meer informatie te vergaren over de doelmatigheid ervan en de impact op de economieën van de lidstaten — een noodzakelijk instrument voor regeringen om de sector te helpen zijn potentieel te ontwikkelen. Recente wijzigingen van Hoofdstuk 74 van de NACE-nomenclatuur zullen nog niet de noodzakelijke details opleveren die nodig zijn om betekenisvolle gegevens over zakelijke dienstverlening te verzamelen. |
| --- | --- |

—

Verbetering van de statistieken m.b.t. zakelijke diensten. Aanbevolen wordt dat lidstaten meer gaan samenwerken om de statistieken over zakelijke diensten te verbeteren, en met name meer informatie te vergaren over de doelmatigheid ervan en de impact op de economieën van de lidstaten — een noodzakelijk instrument voor regeringen om de sector te helpen zijn potentieel te ontwikkelen. Recente wijzigingen van Hoofdstuk 74 van de NACE-nomenclatuur zullen nog niet de noodzakelijke details opleveren die nodig zijn om betekenisvolle gegevens over zakelijke dienstverlening te verzamelen.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Achtergrond. In het in september 2006 goedgekeurde initiatiefadvies CCMI/035 stelde het EESC voor om serieuzer aandacht te besteden aan zakelijke diensten, vanwege hun bijdrage tot de prestaties van de Europese industrie. Dit advies ging in op de interacties tussen diensten en industrie, en de sociaal-economische gevolgen daarvan voor de werkgelegenheid, productiviteit en concurrentiekracht. Dit werd als uitgangspunt genomen voor de follow-up en verdere analyse van de zakelijke dienstverlening. Het zou goed zijn om allereerst een definitie van zakelijke diensten te geven: dit zijn dienstenactiviteiten die — doordat zij worden gebruikt als intermediaire input — de kwaliteit en doeltreffendheid van de productieactiviteiten beïnvloeden, omdat zij bepaalde diensten die in het bedrijf zelf worden verricht aanvullen of vervangen (Rubalcaba en Kox, 2007). Deze definitie heeft enkele punten van overeenstemming met de NACE-nomenclatuur rev.1 (codes 72-72) en met de nieuwe versie van NACE (codes 69-74, 77-78, 80-82) en de indeling van verschillende categorieën diensten. De zakelijke diensten vallen uiteen in twee belangrijke categorieën:






  — | kennisintensieve zakelijke diensten (bijv. computer- en IT-diensten, management consultancy, accountancy, fiscaal en juridisch advies, marketing en opiniepeilingen, technische diensten en engineering, personeelsdiensten, personeelstrainingen en aanwerving); |
| --- | --- | --- |

3.1

Achtergrond. In het in september 2006 goedgekeurde initiatiefadvies CCMI/035 stelde het EESC voor om serieuzer aandacht te besteden aan zakelijke diensten, vanwege hun bijdrage tot de prestaties van de Europese industrie. Dit advies ging in op de interacties tussen diensten en industrie, en de sociaal-economische gevolgen daarvan voor de werkgelegenheid, productiviteit en concurrentiekracht. Dit werd als uitgangspunt genomen voor de follow-up en verdere analyse van de zakelijke dienstverlening. Het zou goed zijn om allereerst een definitie van zakelijke diensten te geven: dit zijn dienstenactiviteiten die — doordat zij worden gebruikt als intermediaire input — de kwaliteit en doeltreffendheid van de productieactiviteiten beïnvloeden, omdat zij bepaalde diensten die in het bedrijf zelf worden verricht aanvullen of vervangen (Rubalcaba en Kox, 2007). Deze definitie heeft enkele punten van overeenstemming met de NACE-nomenclatuur rev.1 (codes 72-72) en met de nieuwe versie van NACE (codes 69-74, 77-78, 80-82) en de indeling van verschillende categorieën diensten. De zakelijke diensten vallen uiteen in twee belangrijke categorieën:

—

kennisintensieve zakelijke diensten (bijv. computer- en IT-diensten, management consultancy, accountancy, fiscaal en juridisch advies, marketing en opiniepeilingen, technische diensten en engineering, personeelsdiensten, personeelstrainingen en aanwerving);

| — | operationele zakelijke diensten (bijv. beveiliging, schoonmaken, administratie en boekhouding, tijdelijke arbeidskrachten, call centres, vertaling en vertolking). |
| --- | --- |

—

operationele zakelijke diensten (bijv. beveiliging, schoonmaken, administratie en boekhouding, tijdelijke arbeidskrachten, call centres, vertaling en vertolking).

Doel van dit advies is de sector te helpen meer erkenning te krijgen, een onbelemmerde ontwikkeling mogelijk te maken en de Europese economieën te helpen om hun concurrentiepositie op de wereldmarkt te verstevigen.

| 3.2 | Belang van diensten en zakelijke diensten. Diensten worden steeds belangrijker voor burgers, professionals, ondernemingen, regio's en landen. Diensten domineren tot op grote hoogte de nieuwe vraag- en aanboddynamiek van de sociaal-economische systemen. Hoewel diensten aanwezig zijn in de meeste aspecten van het economische en sociale leven, ontbreken vaak statistieken hierover. De traditionele uitsplitsing naar productiesector — hoewel deze incompleet is en de sterke dwarsverbanden tussen de economische sectoren verhult — stelt ons in staat het gewicht van de belangrijkste economische activiteiten in te schatten. De dienstensector als economische sector is van toenemend belang in Europa: het aandeel in de totale werkgelegenheid (70 %) is er kleiner dan in de VS (80 %) en groter dan in Japan (67 %). In alle drie gebieden is de subsector van de zakelijke dienstverlening in zeer snel tempo gegroeid, wat tot vergelijkbare toenames in de het aandeel van de totale werkgelegenheid heeft geleid. Ondernemingen die het verlenen van zakelijke diensten als hoofdactiviteit hebben vertegenwoordigen 10-12 % van de totale werkgelegenheid en de toegevoegde waarde. Kijken we naar de zakelijke diensten als secundaire activiteit, dan is het aandeel in de werkgelegenheid nog veel hoger. In 2004 staan de landen van de Benelux, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland voorop in de zakelijke-dienstverleningseconomie van Europa. In de periode 1995-2004 is de sector zakelijke dienstverlening aanzienlijk gegroeid in landen als Hongarije, Polen, Oostenrijk, Letland en Malta. Dit wijst erop dat er een convergentieproces aan de gang is tussen sommige EU-lidstaten. Het gaat hierbij uitsluitend om werkgelegenheid in ondernemingen die als hoofdactiviteit zakelijke diensten verrichten. Dit zijn meestal kleine en middelgrote ondernemingen. |
| --- | --- |

3.2

Belang van diensten en zakelijke diensten. Diensten worden steeds belangrijker voor burgers, professionals, ondernemingen, regio's en landen. Diensten domineren tot op grote hoogte de nieuwe vraag- en aanboddynamiek van de sociaal-economische systemen. Hoewel diensten aanwezig zijn in de meeste aspecten van het economische en sociale leven, ontbreken vaak statistieken hierover. De traditionele uitsplitsing naar productiesector — hoewel deze incompleet is en de sterke dwarsverbanden tussen de economische sectoren verhult — stelt ons in staat het gewicht van de belangrijkste economische activiteiten in te schatten. De dienstensector als economische sector is van toenemend belang in Europa: het aandeel in de totale werkgelegenheid (70 %) is er kleiner dan in de VS (80 %) en groter dan in Japan (67 %). In alle drie gebieden is de subsector van de zakelijke dienstverlening in zeer snel tempo gegroeid, wat tot vergelijkbare toenames in de het aandeel van de totale werkgelegenheid heeft geleid. Ondernemingen die het verlenen van zakelijke diensten als hoofdactiviteit hebben vertegenwoordigen 10-12 % van de totale werkgelegenheid en de toegevoegde waarde. Kijken we naar de zakelijke diensten als secundaire activiteit, dan is het aandeel in de werkgelegenheid nog veel hoger. In 2004 staan de landen van de Benelux, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland voorop in de zakelijke-dienstverleningseconomie van Europa. In de periode 1995-2004 is de sector zakelijke dienstverlening aanzienlijk gegroeid in landen als Hongarije, Polen, Oostenrijk, Letland en Malta. Dit wijst erop dat er een convergentieproces aan de gang is tussen sommige EU-lidstaten. Het gaat hierbij uitsluitend om werkgelegenheid in ondernemingen die als hoofdactiviteit zakelijke diensten verrichten. Dit zijn meestal kleine en middelgrote ondernemingen.

| 3.3 | Beoordeling van de ontwikkelingen. In het onderhavige advies neemt het EESC de situatie opnieuw onder de loep in het licht van de ontwikkelingen sinds zijn vorige advies van september 2006 (CCMI/035), en stelt het met tevredenheid vast dat de zakelijke dienstverlening aan de industrie aan belang heeft gewonnen in de beleidsdocumenten van de Commissie:






  — | In de Mededeling „Tussentijdse evaluatie van het industriebeleid. Een bijdrage tot de EU strategie voor groei en werkgelegenheid” (2), die is uitgebracht na bovengenoemd EESC-advies, wordt een screening aangekondigd en een concurrentievermogensanalyse van de dienstensectoren en hun impact op het concurrentievermogen van de industrie. Zo nodig zullen de ontwikkelingen per sector verder worden gevolgd. Op die wijze worden niet alleen alle belemmeringen voor een verbetering van het concurrentievermogen in kaart gebracht, maar ook mogelijke gevallen van marktfalen, die acties voor het oplossen van specifieke problemen in individuele industrie- en/of dienstensectoren kunnen rechtvaardigen. Deze grondige analyse door de Europese Commissie wordt dit jaar uitgevoerd, en tegen het einde van het jaar zouden de resultaten bekend moeten zijn. |
| --- | --- | --- |

3.3

Beoordeling van de ontwikkelingen. In het onderhavige advies neemt het EESC de situatie opnieuw onder de loep in het licht van de ontwikkelingen sinds zijn vorige advies van september 2006 (CCMI/035), en stelt het met tevredenheid vast dat de zakelijke dienstverlening aan de industrie aan belang heeft gewonnen in de beleidsdocumenten van de Commissie:

—

In de Mededeling „Tussentijdse evaluatie van het industriebeleid. Een bijdrage tot de EU strategie voor groei en werkgelegenheid” (2), die is uitgebracht na bovengenoemd EESC-advies, wordt een screening aangekondigd en een concurrentievermogensanalyse van de dienstensectoren en hun impact op het concurrentievermogen van de industrie. Zo nodig zullen de ontwikkelingen per sector verder worden gevolgd. Op die wijze worden niet alleen alle belemmeringen voor een verbetering van het concurrentievermogen in kaart gebracht, maar ook mogelijke gevallen van marktfalen, die acties voor het oplossen van specifieke problemen in individuele industrie- en/of dienstensectoren kunnen rechtvaardigen. Deze grondige analyse door de Europese Commissie wordt dit jaar uitgevoerd, en tegen het einde van het jaar zouden de resultaten bekend moeten zijn.

| — | De publicatie in juli 2007 van een werkdocument van de diensten van de Commissie „Naar een Europese strategie voor innovatie in de dienstensector — Uitdagingen en aandachtspunten voor toekomstige maatregelen” (3), de lancering van het Europees platform voor bedrijfsgerelateerde diensten in februari 2008 en de komende Mededeling over diensteninnovatie (verwacht tegen het einde van 2008). Hiermee wordt een belangrijke stap gezet in de richting van een echte integratie van de dienstensector in het EU-innovatiebeleid. |
| --- | --- |

—

De publicatie in juli 2007 van een werkdocument van de diensten van de Commissie „Naar een Europese strategie voor innovatie in de dienstensector — Uitdagingen en aandachtspunten voor toekomstige maatregelen” (3), de lancering van het Europees platform voor bedrijfsgerelateerde diensten in februari 2008 en de komende Mededeling over diensteninnovatie (verwacht tegen het einde van 2008). Hiermee wordt een belangrijke stap gezet in de richting van een echte integratie van de dienstensector in het EU-innovatiebeleid.

| — | De goedkeuring van de Richtlijn betreffende diensten op de interne markt (4), die uiterlijk op 28 december 2009 ten uitvoer moet worden gelegd, zal een belangrijke mijlpaal in de totstandkoming van de interne markt voor diensten zijn, mits de bepalingen van de richtlijn worden omgezet in nationaal recht. Daarbij moet ervoor worden gezorgd dat het arbeidsrecht en de collectieve arbeidsovereenkomsten van het land waar de dienst wordt verleend, toepasbaar zijn. Zowel ondernemingen als consumenten zullen ten volle kunnen profiteren van de geboden mogelijkheden. De richtlijn zou de werking van de markt voor zakelijke diensten ten goede moeten komen, door de handel en investeringen tussen EU-landen te bevorderen en nieuwe mogelijkheden te creëren voor industriële ondernemingen om meer, betere of goedkopere diensten te kiezen. De nieuwe concurrentievoordelen bij het gebruik van zakelijke diensten zouden moeten leiden tot meer werkgelegenheid, een hogere productiviteit en betere economische prestaties. |
| --- | --- |

—

De goedkeuring van de Richtlijn betreffende diensten op de interne markt (4), die uiterlijk op 28 december 2009 ten uitvoer moet worden gelegd, zal een belangrijke mijlpaal in de totstandkoming van de interne markt voor diensten zijn, mits de bepalingen van de richtlijn worden omgezet in nationaal recht. Daarbij moet ervoor worden gezorgd dat het arbeidsrecht en de collectieve arbeidsovereenkomsten van het land waar de dienst wordt verleend, toepasbaar zijn. Zowel ondernemingen als consumenten zullen ten volle kunnen profiteren van de geboden mogelijkheden. De richtlijn zou de werking van de markt voor zakelijke diensten ten goede moeten komen, door de handel en investeringen tussen EU-landen te bevorderen en nieuwe mogelijkheden te creëren voor industriële ondernemingen om meer, betere of goedkopere diensten te kiezen. De nieuwe concurrentievoordelen bij het gebruik van zakelijke diensten zouden moeten leiden tot meer werkgelegenheid, een hogere productiviteit en betere economische prestaties.

| 3.4 | Ondersteunende maatregelen ten behoeve van zakelijke diensten. Bovenop de reeds lopende EU-maatregelen ter bevordering van zakelijke diensten in het industrie- en innovatiebeleid en de mogelijke positieve bijwerkingen van de internemarktrichtlijn, zijn er nog andere acties van de Commissie die de rol van zakelijke diensten in de industriesector indirect steunen:






  — | Eurostat heeft een herziening van de NACE-nomenclatuur doorgevoerd om méér gegevens over dienstverlening te verzamelen; |
| --- | --- | --- |

3.4

Ondersteunende maatregelen ten behoeve van zakelijke diensten. Bovenop de reeds lopende EU-maatregelen ter bevordering van zakelijke diensten in het industrie- en innovatiebeleid en de mogelijke positieve bijwerkingen van de internemarktrichtlijn, zijn er nog andere acties van de Commissie die de rol van zakelijke diensten in de industriesector indirect steunen:

—

Eurostat heeft een herziening van de NACE-nomenclatuur doorgevoerd om méér gegevens over dienstverlening te verzamelen;

| — | Er is een Enterprise Europe Network opgericht, dat het ondernemerschap en de groei van ondernemingen in de EU moet stimuleren, door de netwerken van de Euro Info Centra en de Innovation Relay Centra te integreren, waardoor ondernemers de beschikking krijgen over meer dan 500 contactpunten (5). Dit zal van groot nut zijn voor het MKB en dus voor de grote meerderheid van de zakelijke-dienstverleners; |
| --- | --- |

—

Er is een Enterprise Europe Network opgericht, dat het ondernemerschap en de groei van ondernemingen in de EU moet stimuleren, door de netwerken van de Euro Info Centra en de Innovation Relay Centra te integreren, waardoor ondernemers de beschikking krijgen over meer dan 500 contactpunten (5). Dit zal van groot nut zijn voor het MKB en dus voor de grote meerderheid van de zakelijke-dienstverleners;

| — | Sinds 2005 heeft de Commissie maatregelen voorgesteld voor de vereenvoudiging en terugdringing van de administratieve rompslomp. De laatste voorstellen van 2008 hebben betrekking op een snelle vermindering van die rompslomp (6). Dit is goed nieuws voor kleine en middelgrote bedrijven die vanwege hun kleine omvang extra last hebben van de zware administratieve verplichtingen; |
| --- | --- |

—

Sinds 2005 heeft de Commissie maatregelen voorgesteld voor de vereenvoudiging en terugdringing van de administratieve rompslomp. De laatste voorstellen van 2008 hebben betrekking op een snelle vermindering van die rompslomp (6). Dit is goed nieuws voor kleine en middelgrote bedrijven die vanwege hun kleine omvang extra last hebben van de zware administratieve verplichtingen;

| — | Er is gediscussieerd over het Commissiedocument „Naar gemeenschappelijke beginselen inzake flexizekerheid: meer en betere banen door flexibiliteit en zekerheid” (7), en er werd vooruitgang geboekt met de sociale dialoog tussen de sociale partners. Dit zou de weg moeten vrijmaken voor de toepassing van dit concept in heel Europa, aangepast aan de specifieke situatie van iedere lidstaat. Bij dynamische zakelijke diensten kan door de sociale partners onderhandelde flexicurity nuttig zijn om tegelijkertijd meer en kwalitatief betere banen te creëren. De sociale partners moeten hierbij worden betrokken als de EU een succesvol antwoord wil geven op de druk van de mondialisering; |
| --- | --- |

—

Er is gediscussieerd over het Commissiedocument „Naar gemeenschappelijke beginselen inzake flexizekerheid: meer en betere banen door flexibiliteit en zekerheid” (7), en er werd vooruitgang geboekt met de sociale dialoog tussen de sociale partners. Dit zou de weg moeten vrijmaken voor de toepassing van dit concept in heel Europa, aangepast aan de specifieke situatie van iedere lidstaat. Bij dynamische zakelijke diensten kan door de sociale partners onderhandelde flexicurity nuttig zijn om tegelijkertijd meer en kwalitatief betere banen te creëren. De sociale partners moeten hierbij worden betrokken als de EU een succesvol antwoord wil geven op de druk van de mondialisering;

| — | De publicatie van het Commissiedocument „Naar een grotere bijdrage van normalisatie aan innovatie in Europa” (8), dat onder meer een intensivering van de samenwerking tussen de industrie en andere stakeholders promoot voor de ontwikkeling, implementatie en het gebruik van normen ter ondersteuning van de innovatie en een duurzaam industriebeleid. |
| --- | --- |

—

De publicatie van het Commissiedocument „Naar een grotere bijdrage van normalisatie aan innovatie in Europa” (8), dat onder meer een intensivering van de samenwerking tussen de industrie en andere stakeholders promoot voor de ontwikkeling, implementatie en het gebruik van normen ter ondersteuning van de innovatie en een duurzaam industriebeleid.

| 3.5 | De grootste behoeften van de sector zakelijke dienstverlening. Hoewel er dus steeds meer maatregelen ter ondersteuning van de zakelijke dienstverlening worden genomen, zijn er op dit gebied nog grote lacunes en behoeften. Het bestaande Europese beleidskader is sterk gericht op ondernemingen in de productiesector, hoewel de dienstverlening veruit het grootste segment van de economie is en bijdraagt tot de groei van alle onderdelen van het bedrijfs- en maatschappelijk leven. |
| --- | --- |

3.5

De grootste behoeften van de sector zakelijke dienstverlening. Hoewel er dus steeds meer maatregelen ter ondersteuning van de zakelijke dienstverlening worden genomen, zijn er op dit gebied nog grote lacunes en behoeften. Het bestaande Europese beleidskader is sterk gericht op ondernemingen in de productiesector, hoewel de dienstverlening veruit het grootste segment van de economie is en bijdraagt tot de groei van alle onderdelen van het bedrijfs- en maatschappelijk leven.

| 3.5.1 | De meeste horizontale en sectorale initiatieven in het kader van het EU-industriebeleid — op zowel nationaal als EU-niveau — zijn gericht op ondernemingen in de productiesector, ongeacht de intrinsieke ondersteunende rol van de zakelijke dienstverlening. Er is dan ook dringend behoefte aan een evenwichtig EU-beleid, dat voldoende rekening houdt met het belang van zakelijke diensten voor het mondiale concurrentievermogen van de Europese industrie zelf en voor de economie als geheel. Horizontale beleidsmaatregelen, voor welke sector dan ook, moeten echt horizontaal van aard zijn en goed aansluiten op de behoeften van ondernemingen en werknemers in de nieuwe diensteneconomie, waarin de industrie- en dienstensector onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, zodat nieuwe kansen worden gecreëerd voor de Europese economie op de wereldmarkt, als rechtstreeks gevolg van de opgewekte synergie. Veel EU-beleidsinitiatieven die onderdeel zijn van het industriebeleid moeten worden aangepast aan en toegepast op de dienstverlening, rekening houdend met de specifieke behoeften van de dienstensector. Het gaat hierbij onder meer om een volledig werkende interne markt voor diensten, internationale handel, staatssteunregels, arbeidsmarkt, sociale maatregelen, opleiding en regionaal beleid, O&O, innovatie, normalisatie, ondernemerschap en betere statistieken en informatie. Dit zou niet mogen betekenen dat alle beleidsmaatregelen voor diensten verticaal-specifiek moeten zijn. Wel zou het moeten betekenen dat de gevolgen van deze maatregelen moeten worden gescreend en dat waar nodig actie moet worden ondernomen. |
| --- | --- |

3.5.1

De meeste horizontale en sectorale initiatieven in het kader van het EU-industriebeleid — op zowel nationaal als EU-niveau — zijn gericht op ondernemingen in de productiesector, ongeacht de intrinsieke ondersteunende rol van de zakelijke dienstverlening. Er is dan ook dringend behoefte aan een evenwichtig EU-beleid, dat voldoende rekening houdt met het belang van zakelijke diensten voor het mondiale concurrentievermogen van de Europese industrie zelf en voor de economie als geheel. Horizontale beleidsmaatregelen, voor welke sector dan ook, moeten echt horizontaal van aard zijn en goed aansluiten op de behoeften van ondernemingen en werknemers in de nieuwe diensteneconomie, waarin de industrie- en dienstensector onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, zodat nieuwe kansen worden gecreëerd voor de Europese economie op de wereldmarkt, als rechtstreeks gevolg van de opgewekte synergie. Veel EU-beleidsinitiatieven die onderdeel zijn van het industriebeleid moeten worden aangepast aan en toegepast op de dienstverlening, rekening houdend met de specifieke behoeften van de dienstensector. Het gaat hierbij onder meer om een volledig werkende interne markt voor diensten, internationale handel, staatssteunregels, arbeidsmarkt, sociale maatregelen, opleiding en regionaal beleid, O&O, innovatie, normalisatie, ondernemerschap en betere statistieken en informatie. Dit zou niet mogen betekenen dat alle beleidsmaatregelen voor diensten verticaal-specifiek moeten zijn. Wel zou het moeten betekenen dat de gevolgen van deze maatregelen moeten worden gescreend en dat waar nodig actie moet worden ondernomen.

| 3.5.2 | De volgende gebieden verdienen dringend aandacht:






  — | Zakelijke diensten in het industriebeleid. Nu zakelijke diensten recentelijk onderwerp zijn geworden van de lopende screening, zou meer aandacht moeten worden besteed aan de specifieke voorwaarden waaronder het gebruik van diensten de industriële prestaties ten goede komt, oftewel de rol van diensten voor het concurrentievermogen en de productiviteit, gezien vanuit een economisch perspectief. Om de mondiale concurrentie het hoofd te kunnen bieden moet Europa investeren in innovatie, kennis, design, logistiek, marketing en andere zakelijke diensten, oftewel de gehele mondiale waardeketen; |
| --- | --- | --- |

3.5.2

De volgende gebieden verdienen dringend aandacht:

—

Zakelijke diensten in het industriebeleid. Nu zakelijke diensten recentelijk onderwerp zijn geworden van de lopende screening, zou meer aandacht moeten worden besteed aan de specifieke voorwaarden waaronder het gebruik van diensten de industriële prestaties ten goede komt, oftewel de rol van diensten voor het concurrentievermogen en de productiviteit, gezien vanuit een economisch perspectief. Om de mondiale concurrentie het hoofd te kunnen bieden moet Europa investeren in innovatie, kennis, design, logistiek, marketing en andere zakelijke diensten, oftewel de gehele mondiale waardeketen;

| — | Zakelijke diensten in het beleid op het gebied van werkgelegenheid en opleiding. De meeste activiteiten vinden plaats in de dienstensector, en dat zal zo blijven. (Beleidsmakers mogen niet vergeten dat 20 % van de intermediaire inputs van de verwerkende industrie afkomstig is van diensten). De potentiële impact van de wereldwijde inkoop/offshoring van dienstenactiviteiten (volgens een OESO-studie uit 2006 tot meer dan 30 %) brengt de lidstaten ertoe de juiste vaardigheden en kwalificaties uit te bouwen, waarmee hun industrie is opgewassen tegen de mondiale concurrentie; |
| --- | --- |

—

Zakelijke diensten in het beleid op het gebied van werkgelegenheid en opleiding. De meeste activiteiten vinden plaats in de dienstensector, en dat zal zo blijven. (Beleidsmakers mogen niet vergeten dat 20 % van de intermediaire inputs van de verwerkende industrie afkomstig is van diensten). De potentiële impact van de wereldwijde inkoop/offshoring van dienstenactiviteiten (volgens een OESO-studie uit 2006 tot meer dan 30 %) brengt de lidstaten ertoe de juiste vaardigheden en kwalificaties uit te bouwen, waarmee hun industrie is opgewassen tegen de mondiale concurrentie;

| — | Zakelijke diensten ten behoeve van innovatie en productiviteit. De bevordering van diensteninnovatie is van essentieel belang om het industriële concurrentievermogen te versterken door zich te richten op kwaliteitsfactoren. Diensteninnovatie heeft een belangrijke en positieve impact op de kwaliteit, de werkgelegenheid en de interacties met klanten. Tegelijkertijd kunnen zakelijke diensten kwalitatief hoogwaardige banen opleveren onder goede arbeidsomstandigheden en in een omgeving waar een hoog kennisniveau aanwezig is; zo kunnen werknemers bijdragen om de diensteninnovatie mogelijk en succesvol te maken. Dit stelt ondernemingen in staat beter te concurreren, en werknemers om nieuwe arbeidskansen te ontwikkelen. De voordelen van diensteninnovatie zouden moeten worden gebruikt om de stagnerende productiviteitsgroei in de zakelijke dienstverlening te keren. De meeste landen kennen nog altijd een lage productiviteitsgroei; door problemen bij de statistische meting wordt de bijdrage van zakelijke diensten tot de productiviteitsgroei onderschat. |
| --- | --- |

—

Zakelijke diensten ten behoeve van innovatie en productiviteit. De bevordering van diensteninnovatie is van essentieel belang om het industriële concurrentievermogen te versterken door zich te richten op kwaliteitsfactoren. Diensteninnovatie heeft een belangrijke en positieve impact op de kwaliteit, de werkgelegenheid en de interacties met klanten. Tegelijkertijd kunnen zakelijke diensten kwalitatief hoogwaardige banen opleveren onder goede arbeidsomstandigheden en in een omgeving waar een hoog kennisniveau aanwezig is; zo kunnen werknemers bijdragen om de diensteninnovatie mogelijk en succesvol te maken. Dit stelt ondernemingen in staat beter te concurreren, en werknemers om nieuwe arbeidskansen te ontwikkelen. De voordelen van diensteninnovatie zouden moeten worden gebruikt om de stagnerende productiviteitsgroei in de zakelijke dienstverlening te keren. De meeste landen kennen nog altijd een lage productiviteitsgroei; door problemen bij de statistische meting wordt de bijdrage van zakelijke diensten tot de productiviteitsgroei onderschat.

| — | Zakelijke diensten en de interne markt. Het is de bedoeling een Europese markt voor diensten te creëren, die de EU in staat stelt een beslissende rol te spelen in het globalisatieproces, door rekening te houden met alle factoren die van invloed zijn op de markten en het concurrentievermogen. Er moet een speciale follow-up komen over de omzetting van de dienstenrichtlijn in de lidstaten, en de impact op zakelijke diensten. |
| --- | --- |

—

Zakelijke diensten en de interne markt. Het is de bedoeling een Europese markt voor diensten te creëren, die de EU in staat stelt een beslissende rol te spelen in het globalisatieproces, door rekening te houden met alle factoren die van invloed zijn op de markten en het concurrentievermogen. Er moet een speciale follow-up komen over de omzetting van de dienstenrichtlijn in de lidstaten, en de impact op zakelijke diensten.

| — | Zakelijke diensten en de regio's. Er zijn veel regio's waar nauwelijks zakelijke diensten worden verricht, omdat deze diensten zich meestal concentreren in grootstedelijke en hoge-inkomensgebieden. Op regionaal niveau is het zaak om zowel de vraag naar als het aanbod van zakelijke diensten te bevorderen en te stimuleren, en om te profiteren van de bestaande netwerken waarmee de synergie tussen verschillende lokale actoren kan worden versterkt. |
| --- | --- |

—

Zakelijke diensten en de regio's. Er zijn veel regio's waar nauwelijks zakelijke diensten worden verricht, omdat deze diensten zich meestal concentreren in grootstedelijke en hoge-inkomensgebieden. Op regionaal niveau is het zaak om zowel de vraag naar als het aanbod van zakelijke diensten te bevorderen en te stimuleren, en om te profiteren van de bestaande netwerken waarmee de synergie tussen verschillende lokale actoren kan worden versterkt.

| — | Zakelijke diensten en andere daarmee verband houdende beleidsterreinen. Er zijn twee soorten beleid voor zakelijke dienstverlening: overwegend regelgevend beleid (interne markt, mededinging, betere regelgeving, openbare aanbestedingen) en overwegend niet-regelgevend beleid (innovatie, vaardigheden, kwaliteit en werkgelegenheid, normen, ondernemingen en MKB, regionaal beleid, kennis en statistieken). Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de rol van normen, de nieuwe dienstenwetenschap en statistieken. |
| --- | --- |

—

Zakelijke diensten en andere daarmee verband houdende beleidsterreinen. Er zijn twee soorten beleid voor zakelijke dienstverlening: overwegend regelgevend beleid (interne markt, mededinging, betere regelgeving, openbare aanbestedingen) en overwegend niet-regelgevend beleid (innovatie, vaardigheden, kwaliteit en werkgelegenheid, normen, ondernemingen en MKB, regionaal beleid, kennis en statistieken). Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de rol van normen, de nieuwe dienstenwetenschap en statistieken.

| 3.6 | Interactie tussen zakelijke dienstenactiviteiten en doelgerichte beleidsmaatregelen. De praktijk laat zien hoe grootschalige experimentele acties met elkaar in interactie staan, en hoe zij de ontwikkeling van zakelijke diensten bevorderen, om het hoofd te kunnen bieden aan toekomstige uitdagingen. Er moet rekening worden gehouden met de synergie en interacties tussen verschillende typen beleid. |
| --- | --- |

3.6

Interactie tussen zakelijke dienstenactiviteiten en doelgerichte beleidsmaatregelen. De praktijk laat zien hoe grootschalige experimentele acties met elkaar in interactie staan, en hoe zij de ontwikkeling van zakelijke diensten bevorderen, om het hoofd te kunnen bieden aan toekomstige uitdagingen. Er moet rekening worden gehouden met de synergie en interacties tussen verschillende typen beleid.

| 3.7 | Er moet een economische grondgedachte worden gevolgd bij het uitstippelen van specifieke EU-beleidsmaatregelen die de werking van zakelijke diensten moeten bevorderen. Kox en Rubalcaba hebben dit onlangs nog aangetoond (Business services in European Economic Growth, 2007). Ter ondersteuning van hun argumentatie hebben zij vooral tekortkomingen van de markt en het systeem naar voren gebracht, zoals asymmetrische informatie en externe invloeden. |
| --- | --- |

3.7

Er moet een economische grondgedachte worden gevolgd bij het uitstippelen van specifieke EU-beleidsmaatregelen die de werking van zakelijke diensten moeten bevorderen. Kox en Rubalcaba hebben dit onlangs nog aangetoond (Business services in European Economic Growth, 2007). Ter ondersteuning van hun argumentatie hebben zij vooral tekortkomingen van de markt en het systeem naar voren gebracht, zoals asymmetrische informatie en externe invloeden.

| 3.8 | Agenda van Lissabon 2008-2010. De beleidsmaatregelen op het gebied van zakelijke diensten kunnen nuttig zijn in de context van de voorstellen voor het communautair Lissabonprogramma voor de periode 2008-2010 (COM(2007) 804 final). De meeste van de tien hoofddoelstellingen die vóór 2010 moeten worden verwezenlijkt hebben rechtstreeks of onrechtstreeks te maken met dienstverlening. |
| --- | --- |

3.8

Agenda van Lissabon 2008-2010. De beleidsmaatregelen op het gebied van zakelijke diensten kunnen nuttig zijn in de context van de voorstellen voor het communautair Lissabonprogramma voor de periode 2008-2010 (COM(2007) 804 final). De meeste van de tien hoofddoelstellingen die vóór 2010 moeten worden verwezenlijkt hebben rechtstreeks of onrechtstreeks te maken met dienstverlening.

| 3.8.1 | De Commissie zal halverwege 2008 een hernieuwde sociale agenda voorstellen, en zal helpen de vaardigheidskloof te dichten. Met name bij zeer arbeidsintensieve zakelijke diensten zijn er belangrijke tekortkomingen en behoeften. In zijn advies over „Arbeidskansen voor prioritaire categorieën (Lissabonstrategie)” (9) heeft het EESC opgemerkt dat de ambitieuze werkgelegenheidsdoelstellingen slechts voor een deel zijn gehaald en dat de groei van de werkgelegenheid van de laatste jaren (vooral onder vrouwen) in grote mate te verklaren is door een stijging van het aantal deeltijdarbeidsplaatsen. Er is een gebrek aan arbeidsplaatsen die geschikt zijn voor oudere werknemers, en er is met name onder jongeren sprake van een sterke toename van het aantal atypische (niet standaard) dienstverbanden, die soms onvoldoende sociaal-juridische zekerheid bieden. Het EESC benadrukte in zijn advies dat er in de context van flexicurity een hoge mate van sociale bescherming moet zijn, gekoppeld aan een actief arbeidsmarktbeleid, (bij)scholing en opleiding. |
| --- | --- |

3.8.1

De Commissie zal halverwege 2008 een hernieuwde sociale agenda voorstellen, en zal helpen de vaardigheidskloof te dichten. Met name bij zeer arbeidsintensieve zakelijke diensten zijn er belangrijke tekortkomingen en behoeften. In zijn advies over „Arbeidskansen voor prioritaire categorieën (Lissabonstrategie)” (9) heeft het EESC opgemerkt dat de ambitieuze werkgelegenheidsdoelstellingen slechts voor een deel zijn gehaald en dat de groei van de werkgelegenheid van de laatste jaren (vooral onder vrouwen) in grote mate te verklaren is door een stijging van het aantal deeltijdarbeidsplaatsen. Er is een gebrek aan arbeidsplaatsen die geschikt zijn voor oudere werknemers, en er is met name onder jongeren sprake van een sterke toename van het aantal atypische (niet standaard) dienstverbanden, die soms onvoldoende sociaal-juridische zekerheid bieden. Het EESC benadrukte in zijn advies dat er in de context van flexicurity een hoge mate van sociale bescherming moet zijn, gekoppeld aan een actief arbeidsmarktbeleid, (bij)scholing en opleiding.

| 3.8.2 | De Commissie heeft eerder dit jaar voorstellen gedaan voor een gemeenschappelijk immigratiebeleid. Dit kan gevolgen hebben voor de immigratie van hooggeschoolde werknemers op gebieden als kennisintensieve zakelijke diensten, en voor lagergeschoolde werknemers in de schoonmaak- of beveiligingsbranche. |
| --- | --- |

3.8.2

De Commissie heeft eerder dit jaar voorstellen gedaan voor een gemeenschappelijk immigratiebeleid. Dit kan gevolgen hebben voor de immigratie van hooggeschoolde werknemers op gebieden als kennisintensieve zakelijke diensten, en voor lagergeschoolde werknemers in de schoonmaak- of beveiligingsbranche.

| 3.8.3 | De Gemeenschap zal een wet ten behoeve van kleine bedrijven (Small Business Act) opstellen om het groeipotentieel van kleine en middelgrote bedrijven tijdens hun hele levenscyclus te ontsluiten. Zakelijke diensten zijn de sector met het grootste aantal start-ups en bedrijfssluitingen, zodat bijzondere aandacht voor nieuwe kleine en middelgrote bedrijven op zijn plaats is. In zijn advies „Potentieel van ondernemingen, met name het MKB” (10) heeft het EESC wat betreft de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid voor de periode 2008-2010 aangedrongen op meer doelgerichte en beter gestroomlijnde en geïntegreerde richtsnoeren voor het MKB. Het MKB zal tevens profiteren van een vermindering van de door de EU opgelegde administratieve lasten met 25 % tegen 2012. |
| --- | --- |

3.8.3

De Gemeenschap zal een wet ten behoeve van kleine bedrijven (Small Business Act) opstellen om het groeipotentieel van kleine en middelgrote bedrijven tijdens hun hele levenscyclus te ontsluiten. Zakelijke diensten zijn de sector met het grootste aantal start-ups en bedrijfssluitingen, zodat bijzondere aandacht voor nieuwe kleine en middelgrote bedrijven op zijn plaats is. In zijn advies „Potentieel van ondernemingen, met name het MKB” (10) heeft het EESC wat betreft de geïntegreerde richtsnoeren voor groei en werkgelegenheid voor de periode 2008-2010 aangedrongen op meer doelgerichte en beter gestroomlijnde en geïntegreerde richtsnoeren voor het MKB. Het MKB zal tevens profiteren van een vermindering van de door de EU opgelegde administratieve lasten met 25 % tegen 2012.

| 3.8.4 | De Gemeenschap zal de interne markt versterken en de concurrentie in de dienstensector opvoeren. In hetzelfde advies (INT/324) klaagde het EESC over de nog niet voltooide interne markt, de trage omzetting van richtlijnen door de lidstaten, de administratieve rompslomp en de gebrekkige arbeidsmobiliteit. Voor het MKB zijn dit bijna onoverkomelijke barrières. |
| --- | --- |

3.8.4

De Gemeenschap zal de interne markt versterken en de concurrentie in de dienstensector opvoeren. In hetzelfde advies (INT/324) klaagde het EESC over de nog niet voltooide interne markt, de trage omzetting van richtlijnen door de lidstaten, de administratieve rompslomp en de gebrekkige arbeidsmobiliteit. Voor het MKB zijn dit bijna onoverkomelijke barrières.

| 3.8.5 | De Gemeenschap zal werk maken van de „vijfde vrijheid” (de vrijheid van kennis), en een echte Europese onderzoeksruimte creëren. Kennisintensieve zakelijke diensten kunnen een rol spelen bij de verwezenlijking van deze Lissabonprioriteit. |
| --- | --- |

3.8.5

De Gemeenschap zal werk maken van de „vijfde vrijheid” (de vrijheid van kennis), en een echte Europese onderzoeksruimte creëren. Kennisintensieve zakelijke diensten kunnen een rol spelen bij de verwezenlijking van deze Lissabonprioriteit.

| 3.8.6 | De Gemeenschap zal de randvoorwaarden voor innovatie verbeteren. Het EESC heeft tevens een advies over „Investeren in kennis en innovatie” (11) uitgebracht. De hoofdgedachte van dit advies was dat Europa zijn voorsprong in onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie moet behouden en dat meer middelen van de EU-begroting, een verbetering van de onderwijsvoorzieningen en een algemene verhoging van de normen noodzakelijk zijn. Daarnaast is er behoefte aan een maatschappelijk klimaat dat openstaat voor vooruitgang en innovatie; de vereiste randvoorwaarden en besluiten waardoor het bedrijfsleven genoeg vertrouwen en optimisme opbouwt voor investeringen in nieuwe ondernemingen in Europa; een vergroting van het bewustzijn over de cruciale betekenis van fundamenteel onderzoek, en een innovatief ondernemerschap dat risico's durft te nemen; de aanvaarding van een bepaald risico op mislukken en verliezen. Het EESC heeft tevens gekeken naar de juridische en maatschappelijke randvoorwaarden voor innovatiegericht ondernemerschap en een innovatievriendelijke markt. |
| --- | --- |

3.8.6

De Gemeenschap zal de randvoorwaarden voor innovatie verbeteren. Het EESC heeft tevens een advies over „Investeren in kennis en innovatie” (11) uitgebracht. De hoofdgedachte van dit advies was dat Europa zijn voorsprong in onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie moet behouden en dat meer middelen van de EU-begroting, een verbetering van de onderwijsvoorzieningen en een algemene verhoging van de normen noodzakelijk zijn. Daarnaast is er behoefte aan een maatschappelijk klimaat dat openstaat voor vooruitgang en innovatie; de vereiste randvoorwaarden en besluiten waardoor het bedrijfsleven genoeg vertrouwen en optimisme opbouwt voor investeringen in nieuwe ondernemingen in Europa; een vergroting van het bewustzijn over de cruciale betekenis van fundamenteel onderzoek, en een innovatief ondernemerschap dat risico's durft te nemen; de aanvaarding van een bepaald risico op mislukken en verliezen. Het EESC heeft tevens gekeken naar de juridische en maatschappelijke randvoorwaarden voor innovatiegericht ondernemerschap en een innovatievriendelijke markt.

| 3.8.7 | De Gemeenschap zal een industriebeleid voorstaan dat meer op duurzame productie en consumptie is gericht. De rol van milieudiensten in het industriebeleid zou onder deze prioriteit kunnen vallen. |
| --- | --- |

3.8.7

De Gemeenschap zal een industriebeleid voorstaan dat meer op duurzame productie en consumptie is gericht. De rol van milieudiensten in het industriebeleid zou onder deze prioriteit kunnen vallen.

| 3.8.8 | De Gemeenschap zal bilaterale onderhandelingen voeren met de voornaamste handelspartners om nieuwe mogelijkheden te creëren voor internationale handel en investeringen, en een gemeenschappelijke ruimte van regelgeving en normen tot stand brengen. |
| --- | --- |

3.8.8

De Gemeenschap zal bilaterale onderhandelingen voeren met de voornaamste handelspartners om nieuwe mogelijkheden te creëren voor internationale handel en investeringen, en een gemeenschappelijke ruimte van regelgeving en normen tot stand brengen.

4.   Prioritering van acties ten behoeve van zakelijke diensten

Er moet een rangorde van prioritaire acties worden opgesteld omdat er tal van beleidsgebieden zijn die met zakelijke diensten verband houden. Volgens het EESC zouden dit de prioriteiten moeten zijn:

| 4.1 | Prioriteit 1: De Commissie zou een groep op hoog niveau over zakelijke diensten moeten oprichten in de context van het ondernemings- en industriebeleid, die ervoor moet zorgen dat bij de beleidsmaatregelen rekening wordt gehouden met de interactie tussen diensten en de industrie en de economie in het algemeen. Dit zouden de doelstellingen van de groep op hoog niveau kunnen zijn:






  — | een grondige analyse maken van de behoeften op het gebied van zakelijke diensten, inclusief de behoeften van de verschillende en zeer gevarieerde subsectoren van de zakelijke dienstverlening; |
| --- | --- | --- |

4.1

Prioriteit 1: De Commissie zou een groep op hoog niveau over zakelijke diensten moeten oprichten in de context van het ondernemings- en industriebeleid, die ervoor moet zorgen dat bij de beleidsmaatregelen rekening wordt gehouden met de interactie tussen diensten en de industrie en de economie in het algemeen. Dit zouden de doelstellingen van de groep op hoog niveau kunnen zijn:

—

een grondige analyse maken van de behoeften op het gebied van zakelijke diensten, inclusief de behoeften van de verschillende en zeer gevarieerde subsectoren van de zakelijke dienstverlening;

| — | het bestaande beleid m.b.t. zakelijke diensten screenen en concrete beleidsmaatregelen uitstippelen op het geschikte niveau (regionaal, nationaal of EU); |
| --- | --- |

—

het bestaande beleid m.b.t. zakelijke diensten screenen en concrete beleidsmaatregelen uitstippelen op het geschikte niveau (regionaal, nationaal of EU);

| — | strategische doelstellingen aanbevelen in het kader van de WTO-onderhandelingen over de Algemene overeenkomst betreffende de handel in diensten (GATS), met een nadruk op maatregelen die het MKB in staat stellen diensten te exporteren; |
| --- | --- |

—

strategische doelstellingen aanbevelen in het kader van de WTO-onderhandelingen over de Algemene overeenkomst betreffende de handel in diensten (GATS), met een nadruk op maatregelen die het MKB in staat stellen diensten te exporteren;

| — | aanwijzen en groeperen van de bij het beleid betrokken partijen op gebieden waar zij slechts op beperkte en gefragmenteerde wijze vertegenwoordigd zijn; |
| --- | --- |

—

aanwijzen en groeperen van de bij het beleid betrokken partijen op gebieden waar zij slechts op beperkte en gefragmenteerde wijze vertegenwoordigd zijn;

| — | opzetten van een Europese waarnemingspost voor zakelijke diensten, die de resultaten van de maatregelen ter uitvoering van het EU-beleid zal monitoren, en publiceren van beste praktijken. Deze waarnemingspost zou tevens vertegenwoordigers van het EESC, vakbonden, bedrijfstakverenigingen en deskundigen op het gebied van zakelijke diensten tot zijn leden moeten tellen. |
| --- | --- |

—

opzetten van een Europese waarnemingspost voor zakelijke diensten, die de resultaten van de maatregelen ter uitvoering van het EU-beleid zal monitoren, en publiceren van beste praktijken. Deze waarnemingspost zou tevens vertegenwoordigers van het EESC, vakbonden, bedrijfstakverenigingen en deskundigen op het gebied van zakelijke diensten tot zijn leden moeten tellen.

| 4.2 | Prioriteit 2: Een specifieke sociale dialoog over zakelijke diensten, om aanbevelingen te formuleren over:






  — | nieuwe mogelijkheden voor werkgelegenheid; |
| --- | --- | --- |

4.2

Prioriteit 2: Een specifieke sociale dialoog over zakelijke diensten, om aanbevelingen te formuleren over:

—

nieuwe mogelijkheden voor werkgelegenheid;

| — | levenslang leren; |
| --- | --- |

—

levenslang leren;

| — | outsourcing en off shoring; |
| --- | --- |

—

outsourcing en off shoring;

| — | opsporen van ontoereikende vaardigheden; |
| --- | --- |

—

opsporen van ontoereikende vaardigheden;

| — | deeltijdwerk en telewerken; |
| --- | --- |

—

deeltijdwerk en telewerken;

| — | het belang van flexicurity bij zakelijke dienstverlening (het EESC heeft dit onderwerp reeds behandeld in een recent advies — SOC/283); |
| --- | --- |

—

het belang van flexicurity bij zakelijke dienstverlening (het EESC heeft dit onderwerp reeds behandeld in een recent advies — SOC/283);

| — | het gebrek aan personeel voor kennisintensieve zakelijke diensten (KIBS — Knowledge Intensive Business Services) en de rol van immigratie; |
| --- | --- |

—

het gebrek aan personeel voor kennisintensieve zakelijke diensten (KIBS — Knowledge Intensive Business Services) en de rol van immigratie;

| — | mobiliteit. |
| --- | --- |

—

mobiliteit.

In de praktijk zal de uitvoerbaarheid en doeltreffendheid van zo'n sectorale sociale dialoog (incl. de erkenning van overeenkomsten en de organisatorische ondersteuning) afhangen van de erkenning van representatieve Europese werknemers- en werkgeversorganisaties.

| 4.3 | Prioriteit 3: O&O en innovatie van dienstverlening:






  — | analyse van de wijzen waarop zakelijke diensten kunnen worden geïnnoveerd en de impact van die innovatie op de productiviteit en de sociaal-economische groei; |
| --- | --- | --- |

4.3

Prioriteit 3: O&O en innovatie van dienstverlening:

—

analyse van de wijzen waarop zakelijke diensten kunnen worden geïnnoveerd en de impact van die innovatie op de productiviteit en de sociaal-economische groei;

| — | de rol van kennisintensieve zakelijke diensten (KIBS — Knowledge Intensive Business Services) voor de diensteninnovatie; |
| --- | --- |

—

de rol van kennisintensieve zakelijke diensten (KIBS — Knowledge Intensive Business Services) voor de diensteninnovatie;

| — | de relatie tussen ICT-ontwikkelingen en diensteninnovatie; |
| --- | --- |

—

de relatie tussen ICT-ontwikkelingen en diensteninnovatie;

| — | screenen van O&O- en innovatieprogramma's om de positie van zakelijke diensten te bestuderen; |
| --- | --- |

—

screenen van O&O- en innovatieprogramma's om de positie van zakelijke diensten te bestuderen;

| — | toepassing van het begrip „lean manufacturing” op diensten; |
| --- | --- |

—

toepassing van het begrip „lean manufacturing” op diensten;

| — | de rol van diensteninnovatie en andere mogelijke beleidsmaatregelen voor kennisintensieve diensten op regionaal niveau; het innovatiebeleid inzetten ter bevordering van de vraag naar en het aanbod van zakelijke diensten. |
| --- | --- |

—

de rol van diensteninnovatie en andere mogelijke beleidsmaatregelen voor kennisintensieve diensten op regionaal niveau; het innovatiebeleid inzetten ter bevordering van de vraag naar en het aanbod van zakelijke diensten.

| 4.4 | Prioriteit 4: Ontwikkeling van normen. De ontwikkeling van normen voor zakelijke diensten komt traag op gang. Deze worden meestal gestuurd door de vraag. De verleners van zakelijke diensten kampen met structurele problemen. Het zijn overwegend kleine ondernemingen, die noch in eigen land, noch op Europees niveau zijn aangesloten bij een vertegenwoordigende organisatie. De enige manier om de situatie te verbeteren is dus gebruikers te mobiliseren en hun stem te laten horen. De markt voor zakelijke diensten zou enorm gebaat zijn bij duidelijke normen op dit gebied. De ontwikkeling van normen kan nuttig zijn om:






  — | regelgeving aan te vullen of zelfs te vervangen; |
| --- | --- | --- |

4.4

Prioriteit 4: Ontwikkeling van normen. De ontwikkeling van normen voor zakelijke diensten komt traag op gang. Deze worden meestal gestuurd door de vraag. De verleners van zakelijke diensten kampen met structurele problemen. Het zijn overwegend kleine ondernemingen, die noch in eigen land, noch op Europees niveau zijn aangesloten bij een vertegenwoordigende organisatie. De enige manier om de situatie te verbeteren is dus gebruikers te mobiliseren en hun stem te laten horen. De markt voor zakelijke diensten zou enorm gebaat zijn bij duidelijke normen op dit gebied. De ontwikkeling van normen kan nuttig zijn om:

—

regelgeving aan te vullen of zelfs te vervangen;

| — | de kwaliteit te verbeteren en de mededinging te stimuleren; |
| --- | --- |

—

de kwaliteit te verbeteren en de mededinging te stimuleren;

| — | asymmetrische informatie terug te dringen — op een weinig transparante markt zijn zowel de dienstverlener als de gebruiker daarbij gebaat; |
| --- | --- |

—

asymmetrische informatie terug te dringen — op een weinig transparante markt zijn zowel de dienstverlener als de gebruiker daarbij gebaat;

| — | de vergelijkbaarheid te garanderen wanneer de gebruiker moet kiezen uit verschillende offertes; |
| --- | --- |

—

de vergelijkbaarheid te garanderen wanneer de gebruiker moet kiezen uit verschillende offertes;

| — | de resultaten van O&O- en innovatieprogramma's op grotere schaal te verspreiden, zodat de innovatie leidt tot een betere dienstenkwaliteit; |
| --- | --- |

—

de resultaten van O&O- en innovatieprogramma's op grotere schaal te verspreiden, zodat de innovatie leidt tot een betere dienstenkwaliteit;

| — | het aantal geschillen terug te brengen door de rechten en plichten van dienstverleners en gebruikers te verduidelijken; |
| --- | --- |

—

het aantal geschillen terug te brengen door de rechten en plichten van dienstverleners en gebruikers te verduidelijken;

| — | sociale conflicten te vermijden door ervoor te zorgen dat dienstverleners en gebruikers het arbeidsrecht respecteren, en door zonodig collectieve onderhandelingen te voeren, op het geëigende niveau; |
| --- | --- |

—

sociale conflicten te vermijden door ervoor te zorgen dat dienstverleners en gebruikers het arbeidsrecht respecteren, en door zonodig collectieve onderhandelingen te voeren, op het geëigende niveau;

| — | bepaalde schaalvoordelen mogelijk te maken voor kleine ondernemingen die vergelijkbare diensten aanbieden in verschillende EU-lidstaten, en zo de hindernissen voor de marktintegratie uit de weg te nemen; |
| --- | --- |

—

bepaalde schaalvoordelen mogelijk te maken voor kleine ondernemingen die vergelijkbare diensten aanbieden in verschillende EU-lidstaten, en zo de hindernissen voor de marktintegratie uit de weg te nemen;

| — | een gezonde exportsector te ontwikkelen en te helpen bij de openbare aanbesteding en uitbesteding van diensten. |
| --- | --- |

—

een gezonde exportsector te ontwikkelen en te helpen bij de openbare aanbesteding en uitbesteding van diensten.

| 4.5 | Prioriteit 5: Verbetering van de statistieken m.b.t. zakelijke diensten. Beleidsmaatregelen zijn afhankelijk van analyses van lopende trends, die alleen kunnen worden afgelezen uit duidelijke en zinvolle statistieken. De duidelijk achterblijvende productiviteitsstijging in vergelijking met de VS kan deels worden toegeschreven aan onbetrouwbare statistieken, die zijn gebaseerd op een methodologie die wordt gebruikt om de prestaties van de verwerkende industrie te meten. Beter uitgewerkte statistieken over zakelijke diensten vragen niet alleen om een besluit van Eurostat, maar ook om de medewerking van nationale regeringen, die hun methoden om statistisch materiaal te vergaren moeten aanpassen. Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de rol van zakelijke diensten in andere industriële en dienstensectoren. |
| --- | --- |

4.5

Prioriteit 5: Verbetering van de statistieken m.b.t. zakelijke diensten. Beleidsmaatregelen zijn afhankelijk van analyses van lopende trends, die alleen kunnen worden afgelezen uit duidelijke en zinvolle statistieken. De duidelijk achterblijvende productiviteitsstijging in vergelijking met de VS kan deels worden toegeschreven aan onbetrouwbare statistieken, die zijn gebaseerd op een methodologie die wordt gebruikt om de prestaties van de verwerkende industrie te meten. Beter uitgewerkte statistieken over zakelijke diensten vragen niet alleen om een besluit van Eurostat, maar ook om de medewerking van nationale regeringen, die hun methoden om statistisch materiaal te vergaren moeten aanpassen. Bijzondere aandacht dient uit te gaan naar de rol van zakelijke diensten in andere industriële en dienstensectoren.

| 4.6 | Prioriteit 6: Ontwikkeling van de „dienstenwetenschap”.
  Dienstenwetenschap (of „Service Science, Management and Engineering”, SSME) is een nieuwe technische studierichting waarin verschillende aspecten van dienstverlening aan bod komen: diensteneconomie, dienstenmanagement, dienstenmarketing, dienstentechniek, enz. Onderzoekers en ondernemingen zijn het erover eens dat al deze onderzoeksgebieden moeten worden bevorderd en beter op elkaar moeten aansluiten. Service engineering (dienstentechniek) is hiervan een goed voorbeeld. Dit is een technische discipline waarin wordt gewerkt aan systematische ontwikkeling en ontwerp van diensten met behulp van passende modellen, methodes en instrumenten. Weliswaar omvat service engineering ook aspecten van operationeel dienstenbeheer, maar de ontwikkeling van nieuwe diensten staat centraal. Daarnaast is service engineering gericht op het ontwerpen van ontwikkelingssystemen, m.a.w. dienstengerelateerde kwesties betreffende algemeen O&O- en innovatiemanagement. Geïntegreerde benaderingen voor het gelijktijdig voortbrengen van goederen, software en diensten zullen vaste praktijk worden.
  Fundamenteel onderzoek naar nieuwe zakelijke modellen, methoden en instrumenten zal een forse stimulans voor de dienstenwetenschap opleveren. Ten slotte zullen specificatie en efficiënte ontwikkeling van nieuwe diensten door de toenemende harmonisatie van dienstennormen worden bevorderd (12).
  Service engineering vormt een van de weinige gebieden in de dienstensector dat hoofdzakelijk door Europees onderzoek is ontgonnen. Nauwe integratie in internationale netwerken en de systematische ontwikkeling van een onafhankelijke service engineering-gemeenschap zijn cruciaal om op dit gebied een leidersrol te blijven vervullen (13). |
| --- | --- |

4.6

Prioriteit 6: Ontwikkeling van de „dienstenwetenschap”.

Dienstenwetenschap (of „Service Science, Management and Engineering”, SSME) is een nieuwe technische studierichting waarin verschillende aspecten van dienstverlening aan bod komen: diensteneconomie, dienstenmanagement, dienstenmarketing, dienstentechniek, enz. Onderzoekers en ondernemingen zijn het erover eens dat al deze onderzoeksgebieden moeten worden bevorderd en beter op elkaar moeten aansluiten. Service engineering (dienstentechniek) is hiervan een goed voorbeeld. Dit is een technische discipline waarin wordt gewerkt aan systematische ontwikkeling en ontwerp van diensten met behulp van passende modellen, methodes en instrumenten. Weliswaar omvat service engineering ook aspecten van operationeel dienstenbeheer, maar de ontwikkeling van nieuwe diensten staat centraal. Daarnaast is service engineering gericht op het ontwerpen van ontwikkelingssystemen, m.a.w. dienstengerelateerde kwesties betreffende algemeen O&O- en innovatiemanagement. Geïntegreerde benaderingen voor het gelijktijdig voortbrengen van goederen, software en diensten zullen vaste praktijk worden.

Fundamenteel onderzoek naar nieuwe zakelijke modellen, methoden en instrumenten zal een forse stimulans voor de dienstenwetenschap opleveren. Ten slotte zullen specificatie en efficiënte ontwikkeling van nieuwe diensten door de toenemende harmonisatie van dienstennormen worden bevorderd (12).

Service engineering vormt een van de weinige gebieden in de dienstensector dat hoofdzakelijk door Europees onderzoek is ontgonnen. Nauwe integratie in internationale netwerken en de systematische ontwikkeling van een onafhankelijke service engineering-gemeenschap zijn cruciaal om op dit gebied een leidersrol te blijven vervullen (13).

| 4.7 | Prioriteit 7: De interne markt en de regelgeving betreffende zakelijke diensten.

  Vermindering en vereenvoudiging van de regelgeving. Er zijn verscheidene restrictieve factoren waar zakelijke dienstverleners tegenaan lopen en die hun inspanningen om hun productiviteit op te voeren en zaken te doen in andere lidstaten, teniet doen. Dit zijn onder meer problemen i.v.m. de arbeidsmobiliteit en de erkenning van diploma's. De omvang en complexiteit van de regelgeving is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen, waarmee kleine dienstverleners het nog zwaarder te verduren hebben gekregen. De meest in het oog springende punten van aandacht zijn:






  — | Opzetten en overdragen van ondernemingen. De tijd en middelen die nodig zijn om een nieuwe onderneming op te zetten of het eigendom van een bestaande onderneming over te dragen gaan de mogelijkheden van kleine en middelgrote bedrijven te buiten. |
| --- | --- | --- |

4.7

Prioriteit 7: De interne markt en de regelgeving betreffende zakelijke diensten.

Vermindering en vereenvoudiging van de regelgeving. Er zijn verscheidene restrictieve factoren waar zakelijke dienstverleners tegenaan lopen en die hun inspanningen om hun productiviteit op te voeren en zaken te doen in andere lidstaten, teniet doen. Dit zijn onder meer problemen i.v.m. de arbeidsmobiliteit en de erkenning van diploma's. De omvang en complexiteit van de regelgeving is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen, waarmee kleine dienstverleners het nog zwaarder te verduren hebben gekregen. De meest in het oog springende punten van aandacht zijn:

—

Opzetten en overdragen van ondernemingen. De tijd en middelen die nodig zijn om een nieuwe onderneming op te zetten of het eigendom van een bestaande onderneming over te dragen gaan de mogelijkheden van kleine en middelgrote bedrijven te buiten.

| — | Belemmeringen voor de export van diensten. Kleine en middelgrote bedrijven die hun diensten willen exporteren moeten hoge kosten maken om de relevante regelgeving na te trekken en advies in te winnen. De internationale handelsbesprekingen moeten een follow-up krijgen om de onnodige belemmeringen voor Europese dienstverleners om zakelijke diensten te verlenen op buitenlandse markten, weg te nemen. De bestaande markttoegangsdatabank van de Europese Commissie zou moeten helpen dergelijke belemmeringen op te sporen. |
| --- | --- |

—

Belemmeringen voor de export van diensten. Kleine en middelgrote bedrijven die hun diensten willen exporteren moeten hoge kosten maken om de relevante regelgeving na te trekken en advies in te winnen. De internationale handelsbesprekingen moeten een follow-up krijgen om de onnodige belemmeringen voor Europese dienstverleners om zakelijke diensten te verlenen op buitenlandse markten, weg te nemen. De bestaande markttoegangsdatabank van de Europese Commissie zou moeten helpen dergelijke belemmeringen op te sporen.

| — | Restricties op de multidisciplinaire samenwerking. De belemmeringen voor professionele dienstverleners kunnen worden weggenomen met de inwerkingtreding van de dienstenrichtlijn. |
| --- | --- |

—

Restricties op de multidisciplinaire samenwerking. De belemmeringen voor professionele dienstverleners kunnen worden weggenomen met de inwerkingtreding van de dienstenrichtlijn.

| — | Gebrekkige omzetting van de EU-wetgeving en verschillen in nationale wetgeving. Zelfs als nationale wetgevingen niet direct strijdig zijn met de interne markt, zijn de grote verschillen tussen de lidstaten nadelig voor de marktintegratie. |
| --- | --- |

—

Gebrekkige omzetting van de EU-wetgeving en verschillen in nationale wetgeving. Zelfs als nationale wetgevingen niet direct strijdig zijn met de interne markt, zijn de grote verschillen tussen de lidstaten nadelig voor de marktintegratie.

| — | Openbare aanbestedingen en de regelgeving inzake de mededinging tussen particuliere bedrijven en staatsbedrijven bij overheidsopdrachten. |
| --- | --- |

—

Openbare aanbestedingen en de regelgeving inzake de mededinging tussen particuliere bedrijven en staatsbedrijven bij overheidsopdrachten.

| — | Belemmeringen voor dienstverlening in andere lidstaten. Een in de statuten neergelegde defensieve houding van beroepsverenigingen ten opzichte van dienstverleners uit andere lidstaten. |
| --- | --- |

—

Belemmeringen voor dienstverlening in andere lidstaten. Een in de statuten neergelegde defensieve houding van beroepsverenigingen ten opzichte van dienstverleners uit andere lidstaten.

| — | Detachering van hooggeschoolde werknemers. Moeilijkheden om hooggeschoolde werknemers over te plaatsen naar andere lidstaten, zelfs wanneer het gaat om hooggekwalificeerde arbeidsplaatsen. In het EESC-advies over de detachering van werknemers (14) worden in dit verband nuttige maatregelen voorgesteld. |
| --- | --- |

—

Detachering van hooggeschoolde werknemers. Moeilijkheden om hooggeschoolde werknemers over te plaatsen naar andere lidstaten, zelfs wanneer het gaat om hooggekwalificeerde arbeidsplaatsen. In het EESC-advies over de detachering van werknemers (14) worden in dit verband nuttige maatregelen voorgesteld.

| — | Erkenning van beroepskwalificaties. De uiterste termijn voor de omzetting van Richtlijn 2005/36/EG van 7 september 2005 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties, was 20 oktober 2007. Hiermee werden de vijftien bestaande richtlijnen op dit gebied vervangen. Dit zou moeten leiden tot een grondige modernisering van het communautaire systeem, waarmee de EU-markt voor zakelijke diensten wordt bevorderd door een meer flexibele en automatische erkenning van kwalificaties. Ondertussen biedt het initiatief van de Europese Commissie voor een informatiesysteem voor de interne markt (IMI) een praktische benadering voor overheden en werkgevers in de lidstaten, waarmee zij in één centrale database kunnen nagaan wie de bevoegde autoriteit is (op regionaal of nationaal niveau) om certificaten inzake de vaardigheden of kwalificaties af te geven, en om de authenticiteit van dergelijke certificaten te verifiëren. |
| --- | --- |

—

Erkenning van beroepskwalificaties. De uiterste termijn voor de omzetting van Richtlijn 2005/36/EG van 7 september 2005 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties, was 20 oktober 2007. Hiermee werden de vijftien bestaande richtlijnen op dit gebied vervangen. Dit zou moeten leiden tot een grondige modernisering van het communautaire systeem, waarmee de EU-markt voor zakelijke diensten wordt bevorderd door een meer flexibele en automatische erkenning van kwalificaties. Ondertussen biedt het initiatief van de Europese Commissie voor een informatiesysteem voor de interne markt (IMI) een praktische benadering voor overheden en werkgevers in de lidstaten, waarmee zij in één centrale database kunnen nagaan wie de bevoegde autoriteit is (op regionaal of nationaal niveau) om certificaten inzake de vaardigheden of kwalificaties af te geven, en om de authenticiteit van dergelijke certificaten te verifiëren.

| — | Omzetting van de dienstenrichtlijn. Een sectorale analyse zou nuttig zijn voor zakelijke diensten, om de nieuwe regelgeving optimaal te benutten, met name om de belemmeringen die na de omzetting van de dienstenrichtlijn blijven voortbestaan, op te sporen. Dit zal het onderwerp zijn van een screening die in 2010 van start gaat, waarin de vooruitgang van de omzetting zal worden beoordeeld en de manier waarop dit gebeurt nauwlettend in het oog zal worden gehouden. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan de effecten op de zakelijke-dienstverleningseconomie. Het informatiesysteem voor de interne markt (IMI) kan nuttige informatie bieden voor de follow-up en verdere vereenvoudiging van nationale verschillen in regelgeving. |
| --- | --- |

—

Omzetting van de dienstenrichtlijn. Een sectorale analyse zou nuttig zijn voor zakelijke diensten, om de nieuwe regelgeving optimaal te benutten, met name om de belemmeringen die na de omzetting van de dienstenrichtlijn blijven voortbestaan, op te sporen. Dit zal het onderwerp zijn van een screening die in 2010 van start gaat, waarin de vooruitgang van de omzetting zal worden beoordeeld en de manier waarop dit gebeurt nauwlettend in het oog zal worden gehouden. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan de effecten op de zakelijke-dienstverleningseconomie. Het informatiesysteem voor de interne markt (IMI) kan nuttige informatie bieden voor de follow-up en verdere vereenvoudiging van nationale verschillen in regelgeving.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  PB C 318 van 23.12.2006, blz. 4 (CCMI/035).

1

(2)  COM(2007) 374 van 4.7.2007.

2

(3)  SEC(2007) 1059 van 27.7.2007.

3

(4)  Richtlijn 2006/123/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12.12.2006.

4

(5)  Persbericht IP/08/192 van 7.2.2008.

5

(6)  Memo/08/12 van 10.3.2008.

6

(7)  COM(2007) 359 final.

7

(8)  COM(2008) 133 final van 11.3.2008.

8

(9)  PB C 256 van 27.10.2007, blz. 93 (SOC/251).

9

(10)  PB C 256 van 27.10.2007, blz. 8 (INT/324).

10

(11)  PB C 256 van 27.10.2007, blz. 17 (INT/325).

11

(12)  Service engineering — methodical development of new service products, Hans-Jorg Bullinger, Klaus-Peter Fahnrich, Thomas Meiren.

12

(13)  Thomas Meiren, Fraunhofer Institute for Industrial Engineering, Stuttgart, Duitsland.

13

(14)  Zie CESE 995/2008 van 29.5.2008 (SOC/282). PB C 224 van 30.8.2008, blz. 95.

14

---

BIJLAGE

bij het advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité

De volgende passage uit het afdelingsadvies is gewijzigd als gevolg van een door de voltallige vergadering goedgekeurd wijzigingsvoorstel, hoewel meer dan een kwart van de leden hiertegen was:

Paragraaf 2.2 — tweede bolletje:

| „— | Arbeidsmarktbeleid en zakelijke dienstverlening. Er moet een uitgebreid sociaal onderzoek worden gedaan naar de uitdagingen van de nieuwe soorten arbeid die ontstaan dankzij de interactie tussen zakelijke diensten en industrie. Deze analyse moet betrekking hebben op onderwijs, opleiding en levenslang leren, maar ook op de arbeidsvoorwaarden van werknemers, inclusief werknemers die aan outsourcingprocessen deelnemen. Om deze doelstelling te verwezenlijken zou de agenda voor de sociale dialoog moeten worden uitgebreid, om te kijken naar specifieke veranderingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden en mogelijkheden voor nieuwe banen die voortvloeien uit de structurele veranderingen die aan de basis liggen van de nieuwe zakelijke dienstverlening.” |
| --- | --- |

„—

Arbeidsmarktbeleid en zakelijke dienstverlening. Er moet een uitgebreid sociaal onderzoek worden gedaan naar de uitdagingen van de nieuwe soorten arbeid die ontstaan dankzij de interactie tussen zakelijke diensten en industrie. Deze analyse moet betrekking hebben op onderwijs, opleiding en levenslang leren, maar ook op de arbeidsvoorwaarden van werknemers, inclusief werknemers die aan outsourcingprocessen deelnemen. Om deze doelstelling te verwezenlijken zou de agenda voor de sociale dialoog moeten worden uitgebreid, om te kijken naar specifieke veranderingen op het gebied van arbeidsvoorwaarden en mogelijkheden voor nieuwe banen die voortvloeien uit de structurele veranderingen die aan de basis liggen van de nieuwe zakelijke dienstverlening.”

Stemuitslag:

87 leden stemden vóór het wijzigingsvoorstel, 35 leden stemden tegen. Er waren 13 onthoudingen.

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/34 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/34

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende cosmetische producten (herschikking)

COM(2008) 49 final — 2008/0035 (COD)

(2009/C 27/07)

De Raad heeft op 13 mei 2008 overeenkomstig artikel 95 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het

Voorstel voor een verordening van het Europees Parlement en de Raad betreffende cosmetische producten (herschikking).

De gespecialiseerde afdeling Interne markt, productie en consumptie, die belast was met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden, heeft haar advies op 11 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Krawczyk.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 446e zitting op 9 en 10 juli 2008 (vergadering van 9 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met 126 stemmen vóór, bij 4 onthoudingen werd goedgekeurd

1.   Samenvatting en conclusies

| 1.1 | Het Comité stemt in met de doelstellingen van de ontwerpverordening en met de herschikking van Richtlijn 76/768/EEG in de vorm van een verordening. |
| --- | --- |

1.1

Het Comité stemt in met de doelstellingen van de ontwerpverordening en met de herschikking van Richtlijn 76/768/EEG in de vorm van een verordening.

| 1.2 | Het Comité vestigt er de aandacht op dat naar verwachting aanzienlijke kosten zullen moeten worden gemaakt, zeker door het MKB, om te voldoen aan de nieuwe vereisten op het stuk van productiepraktijken, veiligheidsbeoordeling en productinformatie, om nog maar te zwijgen van alle noodzakelijke tests. |
| --- | --- |

1.2

Het Comité vestigt er de aandacht op dat naar verwachting aanzienlijke kosten zullen moeten worden gemaakt, zeker door het MKB, om te voldoen aan de nieuwe vereisten op het stuk van productiepraktijken, veiligheidsbeoordeling en productinformatie, om nog maar te zwijgen van alle noodzakelijke tests.

| 1.3 | Het Comité acht het raadzaam om de negatieve financiële impact voor het MKB zo klein mogelijk te houden, bijvoorbeeld door te specificeren dat het productinformatiedossier en de veiligheidsbeoordeling alleen worden vereist voor producten die voor de eerste keer op de markt worden gebracht. |
| --- | --- |

1.3

Het Comité acht het raadzaam om de negatieve financiële impact voor het MKB zo klein mogelijk te houden, bijvoorbeeld door te specificeren dat het productinformatiedossier en de veiligheidsbeoordeling alleen worden vereist voor producten die voor de eerste keer op de markt worden gebracht.

| 1.3.1 | Het Comité stemt ermee in dat de verordening 36 maanden na de bekendmaking ervan van toepassing wordt. Gelet op de tijd die nodig is om de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling van cosmeticaproducten die reeds op de markt zijn, up-to-date te maken, beveelt het Comité echter een extra overgangsperiode van 24 maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn aan. |
| --- | --- |

1.3.1

Het Comité stemt ermee in dat de verordening 36 maanden na de bekendmaking ervan van toepassing wordt. Gelet op de tijd die nodig is om de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling van cosmeticaproducten die reeds op de markt zijn, up-to-date te maken, beveelt het Comité echter een extra overgangsperiode van 24 maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn aan.

| 1.4 | Het Comité is ingenomen met de invoering van een gedifferentieerde regeling op basis van een risicobeoordeling van stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting (CMR) zijn ingedeeld. Het verbod op het gebruik van dergelijke stoffen moet in stand worden gehouden. |
| --- | --- |

1.4

Het Comité is ingenomen met de invoering van een gedifferentieerde regeling op basis van een risicobeoordeling van stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting (CMR) zijn ingedeeld. Het verbod op het gebruik van dergelijke stoffen moet in stand worden gehouden.

2.   Voorwoord

| 2.1 | Met Richtlijn 76/768/EEG wordt in de eerste plaats beoogd de gezondheid van de consument te beschermen en de wettelijke bepalingen inzake cosmeticaproducten op de gemeenschappelijke markt te harmoniseren. Een beoordeling van de huidige marktsituatie laat zien dat de wijzigingen van Richtlijn 76/768/EEG en de inconsistente omzetting daarvan door de lidstaten tot veel juridische onzekerheden en discrepanties hebben geleid. Dit heeft zowel de bevoegde instanties als de industrie dan ook opgezadeld met administratieve rompslomp en onnodige kosten, zonder dat de veiligheid van cosmetische producten is vergroot. |
| --- | --- |

2.1

Met Richtlijn 76/768/EEG wordt in de eerste plaats beoogd de gezondheid van de consument te beschermen en de wettelijke bepalingen inzake cosmeticaproducten op de gemeenschappelijke markt te harmoniseren. Een beoordeling van de huidige marktsituatie laat zien dat de wijzigingen van Richtlijn 76/768/EEG en de inconsistente omzetting daarvan door de lidstaten tot veel juridische onzekerheden en discrepanties hebben geleid. Dit heeft zowel de bevoegde instanties als de industrie dan ook opgezadeld met administratieve rompslomp en onnodige kosten, zonder dat de veiligheid van cosmetische producten is vergroot.

| 2.2 | De vereenvoudiging van Richtlijn 76/768/EEG van de Raad van 27 juli 1976 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake cosmetische producten (de Cosmeticarichtlijn) is aangekondigd in de mededeling van de Commissie „Uitvoering van het Lissabon-programma van de Gemeenschap — Een strategie voor de vereenvoudiging van de regelgeving”, in de jaarlijkse beleidsstrategie 2007 van de Commissie en in het Wetgevings- en Werkprogramma 2007 van de Commissie. De Commissie heeft voorgesteld de cosmeticarichtlijn te vereenvoudigen m.b.v. een herschikking, een wetgevingstechniek die het mogelijk maakt een wettekst en wijzigingen daarvan te codificeren, en substantiële verbeteringen in te voeren. |
| --- | --- |

2.2

De vereenvoudiging van Richtlijn 76/768/EEG van de Raad van 27 juli 1976 betreffende de onderlinge aanpassing van de wetgevingen der lidstaten inzake cosmetische producten (de Cosmeticarichtlijn) is aangekondigd in de mededeling van de Commissie „Uitvoering van het Lissabon-programma van de Gemeenschap — Een strategie voor de vereenvoudiging van de regelgeving”, in de jaarlijkse beleidsstrategie 2007 van de Commissie en in het Wetgevings- en Werkprogramma 2007 van de Commissie. De Commissie heeft voorgesteld de cosmeticarichtlijn te vereenvoudigen m.b.v. een herschikking, een wetgevingstechniek die het mogelijk maakt een wettekst en wijzigingen daarvan te codificeren, en substantiële verbeteringen in te voeren.

| 2.3 | Op basis van de reacties, verkregen tijdens de openbare raadpleging van 2006, en op basis van verschillende eigen studies heeft de Commissie een uitgebreide effectbeoordeling uitgevoerd alvorens het voorstel voor een verordening (herschikking) op te stellen (1). |
| --- | --- |

2.3

Op basis van de reacties, verkregen tijdens de openbare raadpleging van 2006, en op basis van verschillende eigen studies heeft de Commissie een uitgebreide effectbeoordeling uitgevoerd alvorens het voorstel voor een verordening (herschikking) op te stellen (1).

| 2.4 | De cosmeticasector in de EU wordt gekenmerkt door kleine en middelgrote bedrijven. 97 % van alle Europese cosmeticabedrijven behoort tot het MKB, en 80 % heeft minder dan 19 werknemers. Het MKB is goed voor circa twee derde van alle mensen die rechtstreeks werkzaam zijn in de cosmeticasector in de EU. |
| --- | --- |

2.4

De cosmeticasector in de EU wordt gekenmerkt door kleine en middelgrote bedrijven. 97 % van alle Europese cosmeticabedrijven behoort tot het MKB, en 80 % heeft minder dan 19 werknemers. Het MKB is goed voor circa twee derde van alle mensen die rechtstreeks werkzaam zijn in de cosmeticasector in de EU.

| 2.5 | Er zijn circa 150 000 mensen werkzaam in de Europese cosmetica-industrie. Sinds 1999 heeft deze sector gestaag nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd (een toename van 1,2 % per jaar). |
| --- | --- |

2.5

Er zijn circa 150 000 mensen werkzaam in de Europese cosmetica-industrie. Sinds 1999 heeft deze sector gestaag nieuwe arbeidsplaatsen gecreëerd (een toename van 1,2 % per jaar).

| 2.6 | Naast de rechtstreekse werkgelegenheid heeft de cosmeticasector tevens een sterke indirecte invloed op de werkgelegenheid in de detailhandel, de distributiesector en de transportsector. Geschat wordt dat de cosmetica-industrie circa 350 000 indirecte arbeidsplaatsen genereert. |
| --- | --- |

2.6

Naast de rechtstreekse werkgelegenheid heeft de cosmeticasector tevens een sterke indirecte invloed op de werkgelegenheid in de detailhandel, de distributiesector en de transportsector. Geschat wordt dat de cosmetica-industrie circa 350 000 indirecte arbeidsplaatsen genereert.

| 2.7 | Vandaar dat de belangen en standpunten van het MKB in de cosmeticasector van de EU in aanmerking moeten worden genomen bij de impactanalyse van het onderhavige voorstel. |
| --- | --- |

2.7

Vandaar dat de belangen en standpunten van het MKB in de cosmeticasector van de EU in aanmerking moeten worden genomen bij de impactanalyse van het onderhavige voorstel.

| 2.8 | De intracommunautaire uitvoer van cosmetica is sinds 1999 qua omvang gestegen met gemiddeld 5 % per jaar en qua waarde met 6 % per jaar. |
| --- | --- |

2.8

De intracommunautaire uitvoer van cosmetica is sinds 1999 qua omvang gestegen met gemiddeld 5 % per jaar en qua waarde met 6 % per jaar.

| 2.9 | De cosmetica-industrie is een internationale bedrijfstak, waarin Europa een belangrijke plaats inneemt. Het mondiale karakter van de sector is van groot belang voor de positie van de EU als netto-exporteur. In 2005 bedroeg de uitvoer van cosmetische producten naar landen buiten de EU 16 mld EUR, terwijl er voor 4,4 mld EUR aan cosmetische producten werd ingevoerd. |
| --- | --- |

2.9

De cosmetica-industrie is een internationale bedrijfstak, waarin Europa een belangrijke plaats inneemt. Het mondiale karakter van de sector is van groot belang voor de positie van de EU als netto-exporteur. In 2005 bedroeg de uitvoer van cosmetische producten naar landen buiten de EU 16 mld EUR, terwijl er voor 4,4 mld EUR aan cosmetische producten werd ingevoerd.

| 2.10 | De situatie varieert van lidstaat tot lidstaat. Als voorbeeld kan Polen worden genomen: de Poolse cosmeticasector is nog voor een groot deel onafhankelijk, met meer dan 400 meest kleine en middelgrote bedrijven. De Poolse cosmeticamarkt, die in 2006 een groei van 8,2 % kende en in 2007 een groei van 7,2 % en die onveranderlijk een groot groeipotentieel heeft, is een goed voorbeeld van gestage groei, zoals die in de vijf meest ontwikkelde economieën van de EU (VK, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje) niet meer wordt gehaald. |
| --- | --- |

2.10

De situatie varieert van lidstaat tot lidstaat. Als voorbeeld kan Polen worden genomen: de Poolse cosmeticasector is nog voor een groot deel onafhankelijk, met meer dan 400 meest kleine en middelgrote bedrijven. De Poolse cosmeticamarkt, die in 2006 een groei van 8,2 % kende en in 2007 een groei van 7,2 % en die onveranderlijk een groot groeipotentieel heeft, is een goed voorbeeld van gestage groei, zoals die in de vijf meest ontwikkelde economieën van de EU (VK, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje) niet meer wordt gehaald.

3.   Inleiding

De cosmeticarichtlijn is een zeer gedetailleerde en prescriptieve wettekst. De tekst is sinds 1976 maar liefst 56 keer gewijzigd, wat heeft geresulteerd in rechtsonzekerheid en inconsistenties en in een volledig ontbreken van definities.

| 3.1 | De voorgestelde herschikking van Richtlijn 76/768/EEG van de Raad heeft de volgende hoofddoelstellingen:






  — | wegnemen van de rechtsonzekerheid en inconsistenties die voortvloeien uit de vele wijzigingen; |
| --- | --- | --- |

3.1

De voorgestelde herschikking van Richtlijn 76/768/EEG van de Raad heeft de volgende hoofddoelstellingen:

—

wegnemen van de rechtsonzekerheid en inconsistenties die voortvloeien uit de vele wijzigingen;

| — | vermijden van discrepanties in de nationale omzettingsmaatregelen die niet bijdragen tot productveiligheid maar juist voor extra administratieve rompslomp en kosten zorgen; |
| --- | --- |

—

vermijden van discrepanties in de nationale omzettingsmaatregelen die niet bijdragen tot productveiligheid maar juist voor extra administratieve rompslomp en kosten zorgen;

| — | vereenvoudigen en harmoniseren van bepaalde administratieve procedures, op het gebied van kennisgeving, „cosmeticabewaking” en administratieve samenwerking bij het markttoezicht; |
| --- | --- |

—

vereenvoudigen en harmoniseren van bepaalde administratieve procedures, op het gebied van kennisgeving, „cosmeticabewaking” en administratieve samenwerking bij het markttoezicht;

| — | ervoor zorgen dat op de EU-markt geïntroduceerde cosmetische producten, vooral gezien het innovatieve karakter van deze sector, veilig zijn; |
| --- | --- |

—

ervoor zorgen dat op de EU-markt geïntroduceerde cosmetische producten, vooral gezien het innovatieve karakter van deze sector, veilig zijn;

| — | instandhouden van de regels inzake dierproeven, die in 2003 met het „zevende amendement” aan de cosmeticarichtlijn zijn toegevoegd; |
| --- | --- |

—

instandhouden van de regels inzake dierproeven, die in 2003 met het „zevende amendement” aan de cosmeticarichtlijn zijn toegevoegd;

| — | invoeren van duidelijke minimumvoorschriften voor de veiligheidsbeoordeling van cosmetica; |
| --- | --- |

—

invoeren van duidelijke minimumvoorschriften voor de veiligheidsbeoordeling van cosmetica;

| — | de mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen CMR-stoffen van categorie 1 en 2 te reguleren op grond van hun werkelijke risico. |
| --- | --- |

—

de mogelijkheid om in uitzonderlijke gevallen CMR-stoffen van categorie 1 en 2 te reguleren op grond van hun werkelijke risico.

De belangrijkste punten van de ontwerpverordening luiden als volgt:

| 3.2 | Het Commissievoorstel laat het toepassingsgebied van Richtlijn 76/768/EEG intact en de definitie van „cosmetisch product” blijft ongewijzigd. Tijdens de openbare raadpleging door de Europese Commissie waren de meeste partijen voorstander van een herschikking van Richtlijn 76/768/EEG in de vorm van een verordening. |
| --- | --- |

3.2

Het Commissievoorstel laat het toepassingsgebied van Richtlijn 76/768/EEG intact en de definitie van „cosmetisch product” blijft ongewijzigd. Tijdens de openbare raadpleging door de Europese Commissie waren de meeste partijen voorstander van een herschikking van Richtlijn 76/768/EEG in de vorm van een verordening.

| 3.3 | Er wordt een reeks nieuwe definities voorgesteld voor begrippen als fabrikant, importeur, op de markt aanbieden, marktintroductie, geharmoniseerde norm, sporen, conserveermiddelen, kleurstoffen, uv-filters, ongewenste bijwerking, ernstige ongewenste bijwerking, uit de handel nemen en terugroepen. Daarentegen wordt er geen nieuwe definitie van „cosmetisch product” zelf gegeven. |
| --- | --- |

3.3

Er wordt een reeks nieuwe definities voorgesteld voor begrippen als fabrikant, importeur, op de markt aanbieden, marktintroductie, geharmoniseerde norm, sporen, conserveermiddelen, kleurstoffen, uv-filters, ongewenste bijwerking, ernstige ongewenste bijwerking, uit de handel nemen en terugroepen. Daarentegen wordt er geen nieuwe definitie van „cosmetisch product” zelf gegeven.

| 3.4 | Het begrip „in de Gemeenschap gevestigde verantwoordelijke persoon” wordt geïntroduceerd. Ook wordt de verantwoordelijkheid beschreven in geval van producten die van buiten de EU aan de consument worden geleverd, bijvoorbeeld via internet. |
| --- | --- |

3.4

Het begrip „in de Gemeenschap gevestigde verantwoordelijke persoon” wordt geïntroduceerd. Ook wordt de verantwoordelijkheid beschreven in geval van producten die van buiten de EU aan de consument worden geleverd, bijvoorbeeld via internet.

| 3.5 | Er wordt een „nieuwe aanpak” geïntroduceerd: verwijzing maar geharmoniseerde normen in wetteksten, zoals op het gebied van goede productiepraktijken en bemonstering/analyse van cosmetische producten, en in het geval van beweringen over cosmetische producten. |
| --- | --- |

3.5

Er wordt een „nieuwe aanpak” geïntroduceerd: verwijzing maar geharmoniseerde normen in wetteksten, zoals op het gebied van goede productiepraktijken en bemonstering/analyse van cosmetische producten, en in het geval van beweringen over cosmetische producten.

| 3.6 | Er zijn minimumvoorschriften vastgesteld voor de veiligheidsbeoordeling en het productinformatiedossier. In bijlage I van de ontwerpverordening wordt een productveiligheidsrapport voorgesteld. De veiligheidsbeoordeling van een cosmetisch product is gebaseerd op het toxicologische profiel van alle ingrediënten. |
| --- | --- |

3.6

Er zijn minimumvoorschriften vastgesteld voor de veiligheidsbeoordeling en het productinformatiedossier. In bijlage I van de ontwerpverordening wordt een productveiligheidsrapport voorgesteld. De veiligheidsbeoordeling van een cosmetisch product is gebaseerd op het toxicologische profiel van alle ingrediënten.

| 3.7 | Er wordt een gedifferentieerde regeling voorgesteld op basis van het risico (in plaats van het gevaar) van stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting (CMR) zijn ingedeeld. In het algemeen wordt het verbod op CMR-stoffen van categorie 1 en 2 in stand gehouden. Onder de nieuwe aanpak is het echter mogelijk om het gebruik van CMR-stoffen van categorie 1 en 2 onder strikte voorwaarden toe te staan, indien zij veilig zijn bevonden voor gebruik in cosmetica. |
| --- | --- |

3.7

Er wordt een gedifferentieerde regeling voorgesteld op basis van het risico (in plaats van het gevaar) van stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting (CMR) zijn ingedeeld. In het algemeen wordt het verbod op CMR-stoffen van categorie 1 en 2 in stand gehouden. Onder de nieuwe aanpak is het echter mogelijk om het gebruik van CMR-stoffen van categorie 1 en 2 onder strikte voorwaarden toe te staan, indien zij veilig zijn bevonden voor gebruik in cosmetica.

| 3.8 | De algemene strategie om het verrichten van dierproeven met cosmetische eindproducten te verbieden, vergezeld van een tijdschema met termijnen voor het verbod op de marktintroductie van cosmetische producten waarvan de ingrediënten of combinaties van ingrediënten zijn beproefd op dieren, wordt voortgezet. |
| --- | --- |

3.8

De algemene strategie om het verrichten van dierproeven met cosmetische eindproducten te verbieden, vergezeld van een tijdschema met termijnen voor het verbod op de marktintroductie van cosmetische producten waarvan de ingrediënten of combinaties van ingrediënten zijn beproefd op dieren, wordt voortgezet.

| 3.9 | Er komt een uniforme aanpak ten aanzien van het beheersen van ongewenste bijwerkingen en ernstige ongewenste bijwerkingen. De gegevens over ongewenste bijwerkingen en ernstige ongewenste bijwerkingen zullen in het productveiligheidsrapport worden opgenomen en aan het publiek worden medegedeeld. Daarnaast komt er een verplichting om actief aan de bevoegde instanties verslag te doen van ernstige ongewenste bijwerkingen. |
| --- | --- |

3.9

Er komt een uniforme aanpak ten aanzien van het beheersen van ongewenste bijwerkingen en ernstige ongewenste bijwerkingen. De gegevens over ongewenste bijwerkingen en ernstige ongewenste bijwerkingen zullen in het productveiligheidsrapport worden opgenomen en aan het publiek worden medegedeeld. Daarnaast komt er een verplichting om actief aan de bevoegde instanties verslag te doen van ernstige ongewenste bijwerkingen.

| 3.10 | Er is een vereenvoudigde, gecentraliseerde en elektronische „one-stop-shop”-kennisgeving voorgesteld. Tot nu toe moest vóór de marktintroductie van een cosmetisch product in iedere lidstaat een aparte kennisgeving worden gedaan. De reikwijdte van de informatie loopt van lidstaat tot lidstaat uiteen. Bovendien wordt in meerdere lidstaten een aparte kennisgeving aan gifcentra gevraagd. |
| --- | --- |

3.10

Er is een vereenvoudigde, gecentraliseerde en elektronische „one-stop-shop”-kennisgeving voorgesteld. Tot nu toe moest vóór de marktintroductie van een cosmetisch product in iedere lidstaat een aparte kennisgeving worden gedaan. De reikwijdte van de informatie loopt van lidstaat tot lidstaat uiteen. Bovendien wordt in meerdere lidstaten een aparte kennisgeving aan gifcentra gevraagd.

| 3.11 | De administratieve samenwerking tussen de bevoegde instanties en de toepassing van goede administratieve praktijken zijn versterkt. |
| --- | --- |

3.11

De administratieve samenwerking tussen de bevoegde instanties en de toepassing van goede administratieve praktijken zijn versterkt.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Het Comité stemt in met de doelstellingen van de ontwerpverordening: de vereenvoudiging en harmonisering van bepaalde administratieve procedures, gepaard aan een hoog niveau van consumentenveiligheid. De transparantie van de voorgestelde verordening staat buiten kijf. De hierin geformuleerde wettelijke bepalingen verschaffen duidelijkheid in enkele juridische kwesties die in het verleden nog onduidelijk waren en tot uiteenlopende interpretaties en toepassingen hebben geleid. |
| --- | --- |

4.1

Het Comité stemt in met de doelstellingen van de ontwerpverordening: de vereenvoudiging en harmonisering van bepaalde administratieve procedures, gepaard aan een hoog niveau van consumentenveiligheid. De transparantie van de voorgestelde verordening staat buiten kijf. De hierin geformuleerde wettelijke bepalingen verschaffen duidelijkheid in enkele juridische kwesties die in het verleden nog onduidelijk waren en tot uiteenlopende interpretaties en toepassingen hebben geleid.

| 4.2 | De herschikking van Richtlijn 76/768/EEG in de vorm van een verordening zal zorgen voor een uniforme toepassing van de wettelijke voorschriften ter bevordering van het vrije verkeer van producten op de gemeenschappelijke markt en voor een vereenvoudiging van de administratieve procedures op de EU-markten. |
| --- | --- |

4.2

De herschikking van Richtlijn 76/768/EEG in de vorm van een verordening zal zorgen voor een uniforme toepassing van de wettelijke voorschriften ter bevordering van het vrije verkeer van producten op de gemeenschappelijke markt en voor een vereenvoudiging van de administratieve procedures op de EU-markten.

| 4.3 | Terwijl de vereenvoudiging van administratieve procedures bepaalde kosten kan terugdringen (zoals de kennisgeving van producten en de kennisgeving aan gifcentra), wordt verwacht dat het MKB aanzienlijke kosten zal moeten maken om te voldoen aan de nieuwe vereisten t.a.v. het productinformatiedossier en de overeenstemming met de geharmoniseerde norm EN ISO 22716 (GMP). Benadrukt moet worden dat de huidige wettelijke voorschriften minder gedetailleerde toxicologische gegevens vragen dan de voorgestelde verordening. |
| --- | --- |

4.3

Terwijl de vereenvoudiging van administratieve procedures bepaalde kosten kan terugdringen (zoals de kennisgeving van producten en de kennisgeving aan gifcentra), wordt verwacht dat het MKB aanzienlijke kosten zal moeten maken om te voldoen aan de nieuwe vereisten t.a.v. het productinformatiedossier en de overeenstemming met de geharmoniseerde norm EN ISO 22716 (GMP). Benadrukt moet worden dat de huidige wettelijke voorschriften minder gedetailleerde toxicologische gegevens vragen dan de voorgestelde verordening.

| 4.4 | Verwacht wordt dat de hoogte van de bijkomende kosten om aan de voorschriften van de verordening te voldoen sterk zal afhangen van de grootte van het bedrijf. De kosten voor de voorbereiding van de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling zullen in de eerste plaats worden gedragen door kleine en middelgrote bedrijven, die voorheen slechts elementaire gegevens verstrekten op basis van de bestaande wettelijke voorschriften.
  In het geval van grote internationale ondernemingen valt geen grote kostenstijging te verwachten, zulks op grond van hun jarenlange ervaring, deskundigheid, personele middelen, technische achtergrond en het feit dat zij toegang hebben tot de know-how van derden. Voor grote ondernemingen die producten fabriceren welke in verschillende EU-landen op de markt worden gebracht, zal het gecentraliseerde Europese kennisgevingssysteem de oude administratieve procedures zeker vereenvoudigen, waardoor de kosten voor kennisgeving tot op zekere hoogte zullen dalen. Bovendien hebben internationale firma's nu al kennisgevingssystemen ingevoerd voor hun kaderformuleringen (formules). |
| --- | --- |

4.4

Verwacht wordt dat de hoogte van de bijkomende kosten om aan de voorschriften van de verordening te voldoen sterk zal afhangen van de grootte van het bedrijf. De kosten voor de voorbereiding van de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling zullen in de eerste plaats worden gedragen door kleine en middelgrote bedrijven, die voorheen slechts elementaire gegevens verstrekten op basis van de bestaande wettelijke voorschriften.

In het geval van grote internationale ondernemingen valt geen grote kostenstijging te verwachten, zulks op grond van hun jarenlange ervaring, deskundigheid, personele middelen, technische achtergrond en het feit dat zij toegang hebben tot de know-how van derden. Voor grote ondernemingen die producten fabriceren welke in verschillende EU-landen op de markt worden gebracht, zal het gecentraliseerde Europese kennisgevingssysteem de oude administratieve procedures zeker vereenvoudigen, waardoor de kosten voor kennisgeving tot op zekere hoogte zullen dalen. Bovendien hebben internationale firma's nu al kennisgevingssystemen ingevoerd voor hun kaderformuleringen (formules).

| 4.5 | In het geval van kleine en middelgrote bedrijven kunnen aanzienlijke kostenstijgingen worden verwacht als gevolg van de eisen op het gebied van goede productiepraktijken, veiligheidsbeoordeling en voorbereiding van productinformatiedossiers, om nog maar te zwijgen van alle noodzakelijke tests.
  Alleen al voor onderzoek, dossiers en veiligheidsbeoordeling kunnen de kosten voor kleine en middelgrote bedrijven met 100 % stijgen voor iedere nieuwe formule die op de markt wordt gebracht. Dit zal de productiekosten voor het MKB aanzienlijk doen oplopen en gevolgen hebben voor de kleinhandelsprijs van de producten, wat vervolgens voor rekening zal komen van de consument.
  Men mag niet vergeten dat in het geval van het MKB de productseries veel kleiner van omvang zijn dan de productseries van grote internationale concerns, die grote hoeveelheden producten afzetten. De kosten voor onderzoek en de beoordeling van dossiers en veiligheid per afzonderlijk product zijn dus veel hoger voor kleine en middelgrote bedrijven.
  Op basis van het bovenstaande kan de effectbeoordeling van de Commissie inadequaat zijn in het geval van lidstaten waar veel kleine en middelgrote bedrijven zijn gevestigd, zoals Spanje, Italië, Polen en Bulgarije. |
| --- | --- |

4.5

In het geval van kleine en middelgrote bedrijven kunnen aanzienlijke kostenstijgingen worden verwacht als gevolg van de eisen op het gebied van goede productiepraktijken, veiligheidsbeoordeling en voorbereiding van productinformatiedossiers, om nog maar te zwijgen van alle noodzakelijke tests.

Alleen al voor onderzoek, dossiers en veiligheidsbeoordeling kunnen de kosten voor kleine en middelgrote bedrijven met 100 % stijgen voor iedere nieuwe formule die op de markt wordt gebracht. Dit zal de productiekosten voor het MKB aanzienlijk doen oplopen en gevolgen hebben voor de kleinhandelsprijs van de producten, wat vervolgens voor rekening zal komen van de consument.

Men mag niet vergeten dat in het geval van het MKB de productseries veel kleiner van omvang zijn dan de productseries van grote internationale concerns, die grote hoeveelheden producten afzetten. De kosten voor onderzoek en de beoordeling van dossiers en veiligheid per afzonderlijk product zijn dus veel hoger voor kleine en middelgrote bedrijven.

Op basis van het bovenstaande kan de effectbeoordeling van de Commissie inadequaat zijn in het geval van lidstaten waar veel kleine en middelgrote bedrijven zijn gevestigd, zoals Spanje, Italië, Polen en Bulgarije.

| 4.6 | Het lijkt raadzaam om de negatieve financiële impact voor het MKB zo klein mogelijk te houden, bijvoorbeeld door te specificeren dat het productinformatiedossier en de veiligheidsbeoordeling alleen worden vereist voor producten die voor de eerste keer op de markt worden gebracht. Voor producten die reeds op de markt zijn, zou het nodig kunnen zijn dat de overgangsperiode voor het up-to-date maken van de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling wordt verlengd. |
| --- | --- |

4.6

Het lijkt raadzaam om de negatieve financiële impact voor het MKB zo klein mogelijk te houden, bijvoorbeeld door te specificeren dat het productinformatiedossier en de veiligheidsbeoordeling alleen worden vereist voor producten die voor de eerste keer op de markt worden gebracht. Voor producten die reeds op de markt zijn, zou het nodig kunnen zijn dat de overgangsperiode voor het up-to-date maken van de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling wordt verlengd.

| 4.6.1 | Het Comité stemt ermee in dat de verordening 36 maanden na de bekendmaking ervan van toepassing wordt. Gelet op de tijd die nodig is om de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling van cosmeticaproducten die reeds op de markt zijn, up-to-date te maken, beveelt het Comité echter een extra overgangsperiode van 24 maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn aan |
| --- | --- |

4.6.1

Het Comité stemt ermee in dat de verordening 36 maanden na de bekendmaking ervan van toepassing wordt. Gelet op de tijd die nodig is om de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling van cosmeticaproducten die reeds op de markt zijn, up-to-date te maken, beveelt het Comité echter een extra overgangsperiode van 24 maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn aan

| 4.7 | Het Comité is verheugd over de toevoeging van een reeks definities. Dit zal de interpretatie van de bepalingen van de verordening vergemakkelijken en helpen de rechtsonzekerheid en inconsistenties weg te nemen. Daarentegen wordt er geen nieuwe definitie van „cosmetisch product” gegeven. De cosmetische industrie is in hoge mate innovatief en elk jaar komen er nieuwe toepassingen en productcategorieën op de markt. Dit kan problemen opleveren voor het kwalificeren van producten (als cosmetisch, farmaceutisch enz.) en voor „grensgevallen”. Er zullen dan ook educatieve en voorlichtingscampagnes op touw moeten worden gezet en verder zal het markttoezicht moeten worden verbeterd. |
| --- | --- |

4.7

Het Comité is verheugd over de toevoeging van een reeks definities. Dit zal de interpretatie van de bepalingen van de verordening vergemakkelijken en helpen de rechtsonzekerheid en inconsistenties weg te nemen. Daarentegen wordt er geen nieuwe definitie van „cosmetisch product” gegeven. De cosmetische industrie is in hoge mate innovatief en elk jaar komen er nieuwe toepassingen en productcategorieën op de markt. Dit kan problemen opleveren voor het kwalificeren van producten (als cosmetisch, farmaceutisch enz.) en voor „grensgevallen”. Er zullen dan ook educatieve en voorlichtingscampagnes op touw moeten worden gezet en verder zal het markttoezicht moeten worden verbeterd.

| 4.8 | Het Comité is tevreden over de invoering van het begrip „verantwoordelijke persoon”. De aanwijzing van een verantwoordelijke persoon — die iemand anders kan zijn dan de fabrikant — is zinvol en conform gangbare marktpraktijken als outsourcing en het voeren van een eigen merknaam. De bepalingen m.b.t. de verantwoordelijke persoon stellen diens verantwoordelijkheid vast in het geval van producten die van buiten de EU op de markt worden gebracht, bijvoorbeeld via Internet. |
| --- | --- |

4.8

Het Comité is tevreden over de invoering van het begrip „verantwoordelijke persoon”. De aanwijzing van een verantwoordelijke persoon — die iemand anders kan zijn dan de fabrikant — is zinvol en conform gangbare marktpraktijken als outsourcing en het voeren van een eigen merknaam. De bepalingen m.b.t. de verantwoordelijke persoon stellen diens verantwoordelijkheid vast in het geval van producten die van buiten de EU op de markt worden gebracht, bijvoorbeeld via Internet.

| 4.9 | Zeker omdat het om een verordening gaat, zouden met het oog op de rechtszekerheid ook andere begrippen moeten worden gedefinieerd. Hierbij valt met name te denken aan de begrippen „parfum” en „actief bestanddeel”. |
| --- | --- |

4.9

Zeker omdat het om een verordening gaat, zouden met het oog op de rechtszekerheid ook andere begrippen moeten worden gedefinieerd. Hierbij valt met name te denken aan de begrippen „parfum” en „actief bestanddeel”.

| 4.10 | Het Comité juicht de invoering van de elektronische kennisgeving van cosmetica en kaderformuleringen aan gifcentra toe. Dit zal de administratieve procedures op de Europese markt zeker harmoniseren. |
| --- | --- |

4.10

Het Comité juicht de invoering van de elektronische kennisgeving van cosmetica en kaderformuleringen aan gifcentra toe. Dit zal de administratieve procedures op de Europese markt zeker harmoniseren.

| 4.11 | Het Comité is tevreden over de invoering van bepaalde nieuwe-aanpakprincipes in de regelgeving voor cosmetische producten. Al dan niet vrijwillige toepassing van geharmoniseerde normen door fabrikanten en de bevoegde instanties zorgt voor een onderlinge afstemming van methodologieën. Geharmoniseerde normen zijn een goed voorbeeld van zelfreguleringsinstrumenten die nuttig zijn en door de cosmetica-industrie worden gehanteerd. Het Comité plaatst echter kanttekeningen bij de klakkeloze toepassing van nieuwe-aanpakprincipes. Kwesties op het gebied van de gezondheid en veiligheid van de klant moeten worden geregeld op grond van de betreffende voorschriften. |
| --- | --- |

4.11

Het Comité is tevreden over de invoering van bepaalde nieuwe-aanpakprincipes in de regelgeving voor cosmetische producten. Al dan niet vrijwillige toepassing van geharmoniseerde normen door fabrikanten en de bevoegde instanties zorgt voor een onderlinge afstemming van methodologieën. Geharmoniseerde normen zijn een goed voorbeeld van zelfreguleringsinstrumenten die nuttig zijn en door de cosmetica-industrie worden gehanteerd. Het Comité plaatst echter kanttekeningen bij de klakkeloze toepassing van nieuwe-aanpakprincipes. Kwesties op het gebied van de gezondheid en veiligheid van de klant moeten worden geregeld op grond van de betreffende voorschriften.

| 4.12 | Het Comité is ingenomen met de verwijzing naar geharmoniseerde normen m.b.t. beweringen over cosmetische producten. De geharmoniseerde normen zouden echter van toepassing moeten zijn op de methoden waarmee de juistheid van de beweringen effectief wordt getoetst, en niet op de beweringen zelf. Beweringen omtrent de werking kunnen worden gemeten door betrouwbare en reproduceerbare methoden. Daarenboven zou bij de geharmoniseerde normen rekening moeten worden gehouden met de wetenschappelijke en technologische vooruitgang en met de reikwijdte van het onderwerp. |
| --- | --- |

4.12

Het Comité is ingenomen met de verwijzing naar geharmoniseerde normen m.b.t. beweringen over cosmetische producten. De geharmoniseerde normen zouden echter van toepassing moeten zijn op de methoden waarmee de juistheid van de beweringen effectief wordt getoetst, en niet op de beweringen zelf. Beweringen omtrent de werking kunnen worden gemeten door betrouwbare en reproduceerbare methoden. Daarenboven zou bij de geharmoniseerde normen rekening moeten worden gehouden met de wetenschappelijke en technologische vooruitgang en met de reikwijdte van het onderwerp.

| 4.13 | Het Comité is ingenomen met de invoering van een gedifferentieerde regeling op basis van een risicobeoordeling van stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting (CMR) zijn ingedeeld (zie Richtlijn 67/548/EEG, art. 12, lid 2). Het verbod op het gebruik van dergelijke stoffen moet in stand worden gehouden. Het huidige systeem is echter gebaseerd op „gevaar” (d.w.z. op intrinsieke eigenschappen van de stof) en houdt geen rekening met de dosering en blootstellingsroute. Dit zou kunnen leiden tot een automatisch verbod op ethanol (d.w.z. alcohol) in het geval deze stof in CMR-categorie 1 of 2 wordt ingedeeld, hoewel het gebruik ervan in cosmetische producten veilig is. De ontwerpverordening schrijft voor dat stoffen in CMR-categorie 1 en 2 mogen worden gebruikt als verbinding in cosmetische producten mits tegelijk aan drie voorwaarden wordt voldaan (art. 12, lid 2). Een van deze voorwaarden is echter dat de stof wettelijk mag worden gebruikt in voedings- en levensmiddelen, terwijl het heel goed mogelijk is dat een stof die is ingedeeld in CMR-categorie 1 of 2, als veilig wordt beschouwd voor gebruik in cosmetica, maar niet is toegestaan voor voedsel (zoals formaldehyde, boorzuur, enz.). De ontwerpbepalingen sluiten iedere toepassing van dergelijke stoffen in de cosmetica-industrie uit. |
| --- | --- |

4.13

Het Comité is ingenomen met de invoering van een gedifferentieerde regeling op basis van een risicobeoordeling van stoffen die als kankerverwekkend, mutageen of giftig voor de voortplanting (CMR) zijn ingedeeld (zie Richtlijn 67/548/EEG, art. 12, lid 2). Het verbod op het gebruik van dergelijke stoffen moet in stand worden gehouden. Het huidige systeem is echter gebaseerd op „gevaar” (d.w.z. op intrinsieke eigenschappen van de stof) en houdt geen rekening met de dosering en blootstellingsroute. Dit zou kunnen leiden tot een automatisch verbod op ethanol (d.w.z. alcohol) in het geval deze stof in CMR-categorie 1 of 2 wordt ingedeeld, hoewel het gebruik ervan in cosmetische producten veilig is. De ontwerpverordening schrijft voor dat stoffen in CMR-categorie 1 en 2 mogen worden gebruikt als verbinding in cosmetische producten mits tegelijk aan drie voorwaarden wordt voldaan (art. 12, lid 2). Een van deze voorwaarden is echter dat de stof wettelijk mag worden gebruikt in voedings- en levensmiddelen, terwijl het heel goed mogelijk is dat een stof die is ingedeeld in CMR-categorie 1 of 2, als veilig wordt beschouwd voor gebruik in cosmetica, maar niet is toegestaan voor voedsel (zoals formaldehyde, boorzuur, enz.). De ontwerpbepalingen sluiten iedere toepassing van dergelijke stoffen in de cosmetica-industrie uit.

| 4.14 | Het Comité is zich bewust van de noodzaak van overgangsperioden om de productdossiers en veiligheidsbeoordelingen aan te passen als het gaat om producten die reeds op de markt zijn (art. 34). Er wordt echter niet gespecificeerd of de overgangsperiode alleen van toepassing is op producten die op de markt worden gebracht, of ook op producten die reeds in de handel zijn. Door eenzelfde overgangsperiode (36 maanden) vast te stellen voor alle producten — dus ook voor producten die reeds in de handel zijn — kan een situatie ontstaan waarin producten die legaal op de markt zijn gebracht, uit de handel moeten worden genomen, omdat de etikettering of productinformatiedossiers nog niet zijn bijgewerkt. Het Comité stemt ermee in dat de verordening 36 maanden na de bekendmaking ervan van toepassing wordt. Gelet op de tijd die nodig is om de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling van cosmeticaproducten die reeds op de markt zijn, up-to-date te maken, beveelt het Comité evenwel een extra overgangsperiode van 24 maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn aan.
  In document SEC(2008) 117 (de effectbeoordeling) verklaart de Europese Commissie dat alle beschikbare statistieken erop lijken te wijzen dat het aantal bijwerkingen van cosmetische producten zeer gering is. Sinds de cosmeticarichtlijn in werking is getreden, heeft de cosmetica-industrie geen ernstige veiligheidscrises doorgemaakt, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de voedingsmiddelensector. |
| --- | --- |

4.14

Het Comité is zich bewust van de noodzaak van overgangsperioden om de productdossiers en veiligheidsbeoordelingen aan te passen als het gaat om producten die reeds op de markt zijn (art. 34). Er wordt echter niet gespecificeerd of de overgangsperiode alleen van toepassing is op producten die op de markt worden gebracht, of ook op producten die reeds in de handel zijn. Door eenzelfde overgangsperiode (36 maanden) vast te stellen voor alle producten — dus ook voor producten die reeds in de handel zijn — kan een situatie ontstaan waarin producten die legaal op de markt zijn gebracht, uit de handel moeten worden genomen, omdat de etikettering of productinformatiedossiers nog niet zijn bijgewerkt. Het Comité stemt ermee in dat de verordening 36 maanden na de bekendmaking ervan van toepassing wordt. Gelet op de tijd die nodig is om de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling van cosmeticaproducten die reeds op de markt zijn, up-to-date te maken, beveelt het Comité evenwel een extra overgangsperiode van 24 maanden na de inwerkingtreding van de richtlijn aan.

In document SEC(2008) 117 (de effectbeoordeling) verklaart de Europese Commissie dat alle beschikbare statistieken erop lijken te wijzen dat het aantal bijwerkingen van cosmetische producten zeer gering is. Sinds de cosmeticarichtlijn in werking is getreden, heeft de cosmetica-industrie geen ernstige veiligheidscrises doorgemaakt, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de voedingsmiddelensector.

5.   Bijzondere opmerkingen

| 5.1 | Het Comité realiseert zich dat sommige bepalingen in het voorstel van de Commissie wellicht moeilijk uitvoerbaar zijn. De belangrijkste hiervan hebben betrekking op het bereik van de gegevens die worden vereist voor de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling (artikel 7 en Bijlage I). |
| --- | --- |

5.1

Het Comité realiseert zich dat sommige bepalingen in het voorstel van de Commissie wellicht moeilijk uitvoerbaar zijn. De belangrijkste hiervan hebben betrekking op het bereik van de gegevens die worden vereist voor de productinformatiedossiers en de veiligheidsbeoordeling (artikel 7 en Bijlage I).

| 5.2 | In artikel 7 moet komen te staan dat de productveiligheidsbeoordeling voor cosmetische producten uitgevoerd dient te worden door een onafhankelijke derde partij. |
| --- | --- |

5.2

In artikel 7 moet komen te staan dat de productveiligheidsbeoordeling voor cosmetische producten uitgevoerd dient te worden door een onafhankelijke derde partij.

| 5.3 | In artikel 7, lid 3, is de formulering „niet-klinisch onderzoek naar de veiligheid” onduidelijk. Op grond van de beschikbare informatie wordt deze term door sommige lidstaten verschillend geïnterpreteerd. Volgens de interpretatie van de bevoegde instanties in Polen hebben klinische proeven betrekking op geneesmiddelen. Onderzoek met vrijwillige proefpersonen voor de beoordeling van cosmetica (dermatologische proeven, compatibiliteitstests, instrumentele proeven) kan daarom niet worden beschouwd als een klinische proef. Dit kan echter ook niet worden beschouwd als niet-klinisch onderzoek in de betekenis van artikel 7, lid 3, van de ontwerpverordening. Overeenkomstig Richtlijn 2004/10/EG zijn de bepalingen inzake goede laboratoriumpraktijken niet van toepassing op tests waaraan mensen deelnemen. |
| --- | --- |

5.3

In artikel 7, lid 3, is de formulering „niet-klinisch onderzoek naar de veiligheid” onduidelijk. Op grond van de beschikbare informatie wordt deze term door sommige lidstaten verschillend geïnterpreteerd. Volgens de interpretatie van de bevoegde instanties in Polen hebben klinische proeven betrekking op geneesmiddelen. Onderzoek met vrijwillige proefpersonen voor de beoordeling van cosmetica (dermatologische proeven, compatibiliteitstests, instrumentele proeven) kan daarom niet worden beschouwd als een klinische proef. Dit kan echter ook niet worden beschouwd als niet-klinisch onderzoek in de betekenis van artikel 7, lid 3, van de ontwerpverordening. Overeenkomstig Richtlijn 2004/10/EG zijn de bepalingen inzake goede laboratoriumpraktijken niet van toepassing op tests waaraan mensen deelnemen.

| 5.4 | Bovendien betekent de eis dat alle toxicologische proeven en analyses ten behoeve van de veiligheidsbeoordeling moeten voldoen aan de beginselen van goede laboratoriumpraktijken, dat veel gegevens in toxicologische databanken en wetenschappelijke publicaties, die een waardevolle bron van informatie zijn, niet kunnen worden gebruikt. Zelfs in recente wetenschappelijke publicaties vinden we maar heel zelden een verklaring dat al dan niet aan het beginsel van goede laboratoriumpraktijken is voldaan. |
| --- | --- |

5.4

Bovendien betekent de eis dat alle toxicologische proeven en analyses ten behoeve van de veiligheidsbeoordeling moeten voldoen aan de beginselen van goede laboratoriumpraktijken, dat veel gegevens in toxicologische databanken en wetenschappelijke publicaties, die een waardevolle bron van informatie zijn, niet kunnen worden gebruikt. Zelfs in recente wetenschappelijke publicaties vinden we maar heel zelden een verklaring dat al dan niet aan het beginsel van goede laboratoriumpraktijken is voldaan.

| 5.5 | Aan de bepalingen in de punten 1 en 2 van Bijlage I - inzake de zuiverheid en stabiliteit van het verpakkingsmateriaal, de interactie tussen de verbindingen, de invloed van de stabiliteit van het product op de veiligheid ervan en de vermelding van de houdbaarheid na opening - kan wellicht moeilijk worden voldaan omdat er geen algemeen erkende methodologie beschikbaar is, bijvoorbeeld in de vorm van internationale of Europese normen, of wetenschappelijke publicaties. Gegevens hierover zijn dan ook moeilijk te verkrijgen. |
| --- | --- |

5.5

Aan de bepalingen in de punten 1 en 2 van Bijlage I - inzake de zuiverheid en stabiliteit van het verpakkingsmateriaal, de interactie tussen de verbindingen, de invloed van de stabiliteit van het product op de veiligheid ervan en de vermelding van de houdbaarheid na opening - kan wellicht moeilijk worden voldaan omdat er geen algemeen erkende methodologie beschikbaar is, bijvoorbeeld in de vorm van internationale of Europese normen, of wetenschappelijke publicaties. Gegevens hierover zijn dan ook moeilijk te verkrijgen.

| 5.5.1 | Het Comité is ingenomen met de in Bijlage I (Productveiligheidsrapport) opgenomen minimumvoorschriften met betrekking tot de gegevens en test(s) die nodig zijn ter voorbereiding van een productdossier. Dit zal de kwaliteit van het dossier verbeteren, het markttoezicht vergemakkelijken en aldus bijdragen aan de veiligheid van de consument. |
| --- | --- |

5.5.1

Het Comité is ingenomen met de in Bijlage I (Productveiligheidsrapport) opgenomen minimumvoorschriften met betrekking tot de gegevens en test(s) die nodig zijn ter voorbereiding van een productdossier. Dit zal de kwaliteit van het dossier verbeteren, het markttoezicht vergemakkelijken en aldus bijdragen aan de veiligheid van de consument.

| 5.6 | De NOAEL-waarde (NOAEL = No Observed Adverse Effect Level, d.w.z. het niveau waarbij geen schadelijk effect meer wordt waargenomen), die noodzakelijk is om de veiligheidsmarge (MoS — Margin of Safety) te berekenen, is voor veel stoffen niet beschikbaar. De verplichting om de NOAEL-waarde vast te stellen zal resulteren in dierproeven, hetgeen strijdig is met het EU-beleid ter bevordering van alternatieve testmethoden. Het druist ook in tegen de bepalingen van artikel 14 (dierproeven). |
| --- | --- |

5.6

De NOAEL-waarde (NOAEL = No Observed Adverse Effect Level, d.w.z. het niveau waarbij geen schadelijk effect meer wordt waargenomen), die noodzakelijk is om de veiligheidsmarge (MoS — Margin of Safety) te berekenen, is voor veel stoffen niet beschikbaar. De verplichting om de NOAEL-waarde vast te stellen zal resulteren in dierproeven, hetgeen strijdig is met het EU-beleid ter bevordering van alternatieve testmethoden. Het druist ook in tegen de bepalingen van artikel 14 (dierproeven).

| 5.6.1 | Het zou dan ook goed zijn om in de nieuwe bepalingen duidelijk aan te geven op welke wijze de producent de stoffen die in cosmetische producten worden gebruikt, moet testen om na te gaan welke mogelijke gevaren er voor de consument aan verbonden zijn. |
| --- | --- |

5.6.1

Het zou dan ook goed zijn om in de nieuwe bepalingen duidelijk aan te geven op welke wijze de producent de stoffen die in cosmetische producten worden gebruikt, moet testen om na te gaan welke mogelijke gevaren er voor de consument aan verbonden zijn.

| 5.7 | Het Comité is het er niet mee eens dat de ingrediënten alleen op de verpakking hoeven te worden vermeld (artikel 15, lid g). Deze dienen zo mogelijk op het product zelf te worden vermeld. |
| --- | --- |

5.7

Het Comité is het er niet mee eens dat de ingrediënten alleen op de verpakking hoeven te worden vermeld (artikel 15, lid g). Deze dienen zo mogelijk op het product zelf te worden vermeld.

| 5.8 | Cosmetische producten dienen de duidelijke en goed zichtbare waarschuwing te bevatten dat ze door de consument pas vanaf een bepaalde leeftijd mogen worden gebruikt en dat ze buiten het bereik van kinderen moeten worden gehouden. |
| --- | --- |

5.8

Cosmetische producten dienen de duidelijke en goed zichtbare waarschuwing te bevatten dat ze door de consument pas vanaf een bepaalde leeftijd mogen worden gebruikt en dat ze buiten het bereik van kinderen moeten worden gehouden.

| 5.9 | In de verordening dient duidelijk te worden vermeld dat op afstand verkochte cosmetische producten op hun etiket en verpakking precies dezelfde duidelijke informatie moeten bevatten als het geval is bij cosmetische producten die in de winkel worden verkocht. |
| --- | --- |

5.9

In de verordening dient duidelijk te worden vermeld dat op afstand verkochte cosmetische producten op hun etiket en verpakking precies dezelfde duidelijke informatie moeten bevatten als het geval is bij cosmetische producten die in de winkel worden verkocht.

| 5.10 | Het Comité is verheugd over de grotere nadruk op administratieve samenwerking tussen de bevoegde instanties en op de toepassing van goede administratieve praktijken. |
| --- | --- |

5.10

Het Comité is verheugd over de grotere nadruk op administratieve samenwerking tussen de bevoegde instanties en op de toepassing van goede administratieve praktijken.

| 5.11 | Het Comité stemt in met het bijwerken van de oude bijlagen, waarin lijsten met verboden en t.a.v. het gebruik in cosmetische producten beperkt toegestane stoffen staan, door hieraan de CAS- en EINECS-nummers toe te voegen evenals de INCI-benamingen, en door een elektronische inventaris te maken van cosmetische ingrediënten. |
| --- | --- |

5.11

Het Comité stemt in met het bijwerken van de oude bijlagen, waarin lijsten met verboden en t.a.v. het gebruik in cosmetische producten beperkt toegestane stoffen staan, door hieraan de CAS- en EINECS-nummers toe te voegen evenals de INCI-benamingen, en door een elektronische inventaris te maken van cosmetische ingrediënten.

| 5.12 | Het laten vallen van de vroegere Bijlage I van Richtlijn 76/768/EEG lijkt gerechtvaardigd. De indeling in categorieën in de oude lijst was nogal arbitrair, en er waren veel overlappende productgroepen, zoals „poeder voor make-up” en „middelen voor het opbrengen en verwijderen van gelaats- en oogmake-up”. Bovendien is de oude lijst reeds verouderd: er zijn inmiddels nieuwe categorieën producten op de markt, zoals anti-cellulitis patches en reinigingsdoekjes met actieve bestanddelen voor het verwijderen van make-up. |
| --- | --- |

5.12

Het laten vallen van de vroegere Bijlage I van Richtlijn 76/768/EEG lijkt gerechtvaardigd. De indeling in categorieën in de oude lijst was nogal arbitrair, en er waren veel overlappende productgroepen, zoals „poeder voor make-up” en „middelen voor het opbrengen en verwijderen van gelaats- en oogmake-up”. Bovendien is de oude lijst reeds verouderd: er zijn inmiddels nieuwe categorieën producten op de markt, zoals anti-cellulitis patches en reinigingsdoekjes met actieve bestanddelen voor het verwijderen van make-up.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2008) 49 final — 2008/0025 (COD).

1

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/39 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/39

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2001/82/EG en Richtlijn 2001/83/EG, wat wijzigingen in de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen betreft

COM(2008) 123 final — 2008/0045 (COD)

(2009/C 27/08)

De Raad heeft op 3 april 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van van Richtlijn 2001/82/EG en Richtlijn 2001/83/EG, wat wijzigingen in de voorwaarden van vergunningen voor het in de handel brengen van geneesmiddelen betreft.

De gespecialiseerde afdeling „Interne markt, productie en consumptie”, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 11 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer CEDRONE.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 juli 2008 gehouden 446e zitting het volgende advies uitgebracht, dat met 127 stemmen vóór, bij 7 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het Comité kan zich vinden in het richtlijnvoorstel COM(2008) 123 final dat strekt tot wijziging van de Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG. Middels die wijzigingen wordt namelijk gegarandeerd dat de op alle geneesmiddelen toepasselijke regels worden geharmoniseerd waarbij het er niet toe doet welke procedure is gevolgd voor het verstrekken van vergunningen om die op de markt te brengen. |
| --- | --- |

1.1

Het Comité kan zich vinden in het richtlijnvoorstel COM(2008) 123 final dat strekt tot wijziging van de Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG. Middels die wijzigingen wordt namelijk gegarandeerd dat de op alle geneesmiddelen toepasselijke regels worden geharmoniseerd waarbij het er niet toe doet welke procedure is gevolgd voor het verstrekken van vergunningen om die op de markt te brengen.

| 1.2 | Door op alle geneesmiddelen identieke criteria toe te passen wordt niet alleen gezorgd voor eenzelfde kwaliteit, veiligheid en efficiëntie maar ook voor een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid en een doelmatiger functionerende interne markt, en tevens wordt vermeden dat ondernemingen onnodig met zwaardere administratieve en financiële lasten worden opgezadeld. |
| --- | --- |

1.2

Door op alle geneesmiddelen identieke criteria toe te passen wordt niet alleen gezorgd voor eenzelfde kwaliteit, veiligheid en efficiëntie maar ook voor een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid en een doelmatiger functionerende interne markt, en tevens wordt vermeden dat ondernemingen onnodig met zwaardere administratieve en financiële lasten worden opgezadeld.

| 1.3 | Het Comité heeft de inspanningen van de Commissie om de veiligheid van medicijnen te verhogen altijd gesteund en zal dat blijven doen. Die veiligheid is fundamenteel voor de bescherming van de gezondheid van mens en dier. |
| --- | --- |

1.3

Het Comité heeft de inspanningen van de Commissie om de veiligheid van medicijnen te verhogen altijd gesteund en zal dat blijven doen. Die veiligheid is fundamenteel voor de bescherming van de gezondheid van mens en dier.

| 1.4 | Het is het er dus mee eens dat de Commissie wordt gemachtigd om het werkingsgebied van Verordening (EG) nr. 1084/2003 uit te breiden tot wijzigingen die zijn ingetreden nadat een vergunning, via welke procedure dan ook, is verleend. Op die manier kunnen eventuele obstakels voor het vrij verkeer van geneesmiddelen worden voorkomen. Wel wijst het op het belang van de maatregelen die de Commissie nog moet nemen. |
| --- | --- |

1.4

Het is het er dus mee eens dat de Commissie wordt gemachtigd om het werkingsgebied van Verordening (EG) nr. 1084/2003 uit te breiden tot wijzigingen die zijn ingetreden nadat een vergunning, via welke procedure dan ook, is verleend. Op die manier kunnen eventuele obstakels voor het vrij verkeer van geneesmiddelen worden voorkomen. Wel wijst het op het belang van de maatregelen die de Commissie nog moet nemen.

| 1.5 | Verder herhaalt het ook in dit verband met klem dat vaart achter de voltooiing van de interne markt moet worden gezet en zulks met name in sectoren waar dat nog niet of slechts gedeeltelijk het geval is. |
| --- | --- |

1.5

Verder herhaalt het ook in dit verband met klem dat vaart achter de voltooiing van de interne markt moet worden gezet en zulks met name in sectoren waar dat nog niet of slechts gedeeltelijk het geval is.

2.   Achtergrond

| 2.1 | In november 2001 presenteerde de Commissie een uitgebreide herziening van de regelgeving voor geneesmiddelen in de vorm van twee specifieke regelingen: Richtlijn 2001/82/EG tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik en Richtlijn 2001/83/EG tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (1). |
| --- | --- |

2.1

In november 2001 presenteerde de Commissie een uitgebreide herziening van de regelgeving voor geneesmiddelen in de vorm van twee specifieke regelingen: Richtlijn 2001/82/EG tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik en Richtlijn 2001/83/EG tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik (1).

| 2.2 | Deze wetgeving lag in het verlengde van een in 1993 doorgevoerde diepgaande hervorming waarbij overeenkomstig Verordening 2309/93 het Europees geneesmiddelenbureau (EMEA) werd opgericht en de inwerkingtreding van nieuwe vergunningsprocedures voor het in de handel brengen van farmaceutische producten (2). |
| --- | --- |

2.2

Deze wetgeving lag in het verlengde van een in 1993 doorgevoerde diepgaande hervorming waarbij overeenkomstig Verordening 2309/93 het Europees geneesmiddelenbureau (EMEA) werd opgericht en de inwerkingtreding van nieuwe vergunningsprocedures voor het in de handel brengen van farmaceutische producten (2).

| 2.3 | Overeenkomstig het beginsel van vrij verkeer van goederen bevatte deze verordening (met ingang van 1 januari 1995) twee vergunningsprocedures voor het in de handel brengen van alle geneesmiddelen:






  a) | een „gecentraliseerde” procedure: de vergunning is geldig voor de gehele EG en wordt door het Europees Geneesmiddelenbureau afgegeven. Deze procedure is verplicht voor alle medicijnen van biotechnologische aard en facultatief voor geneesmiddelen die nieuwe actieve stoffen bevatten; |
| --- | --- | --- |

2.3

Overeenkomstig het beginsel van vrij verkeer van goederen bevatte deze verordening (met ingang van 1 januari 1995) twee vergunningsprocedures voor het in de handel brengen van alle geneesmiddelen:

a)

een „gecentraliseerde” procedure: de vergunning is geldig voor de gehele EG en wordt door het Europees Geneesmiddelenbureau afgegeven. Deze procedure is verplicht voor alle medicijnen van biotechnologische aard en facultatief voor geneesmiddelen die nieuwe actieve stoffen bevatten;

| b) | het behoud van een nationale, zog. „gedecentraliseerde” procedure: de vergunning wordt door een nationale autoriteit verleend. Middels deze procedure kan verder worden gegrepen naar specifieke regels voor „wederzijdse erkenning” voor het eventueel in de handel brengen in andere lidstaten van geneesmiddelen die in de ene lidstaat zijn toegelaten. |
| --- | --- |

b)

het behoud van een nationale, zog. „gedecentraliseerde” procedure: de vergunning wordt door een nationale autoriteit verleend. Middels deze procedure kan verder worden gegrepen naar specifieke regels voor „wederzijdse erkenning” voor het eventueel in de handel brengen in andere lidstaten van geneesmiddelen die in de ene lidstaat zijn toegelaten.

| 2.4 | Deze procedures strekten tot een juiste beoordeling van de risico/baten-verhouding, vaststelling van strikte criteria voor kwaliteit, veiligheid en efficiëntie met als specifieke doelstelling om over de gezondheid van de Europese burgers en dieren te waken. |
| --- | --- |

2.4

Deze procedures strekten tot een juiste beoordeling van de risico/baten-verhouding, vaststelling van strikte criteria voor kwaliteit, veiligheid en efficiëntie met als specifieke doelstelling om over de gezondheid van de Europese burgers en dieren te waken.

| 2.5 | De Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG hadden tot doel deze niet onbelangrijke garanties op te verstevigen. Zij bevatten doelgerichte toezichtbepalingen om de volksgezondheid te beschermen door de controlefrequenties op te voeren en verder werd er doelgerichtere en uitgebreidere criteria ingevoerd voor de aanmelding van ongewenste bijwerkingen. |
| --- | --- |

2.5

De Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG hadden tot doel deze niet onbelangrijke garanties op te verstevigen. Zij bevatten doelgerichte toezichtbepalingen om de volksgezondheid te beschermen door de controlefrequenties op te voeren en verder werd er doelgerichtere en uitgebreidere criteria ingevoerd voor de aanmelding van ongewenste bijwerkingen.

| 2.6 | De Commissie heeft bij de periodieke verificatie van het functioneren van het vergunningsstelsel op problemen gewezen die kunnen optreden als gevolg van wijzigingen die zich eventueel voordoen na toekenning van een vergunning door de nationale autoriteiten. Die vergunningen zijn goed voor 80 % van het totaal aantal toelatingen. |
| --- | --- |

2.6

De Commissie heeft bij de periodieke verificatie van het functioneren van het vergunningsstelsel op problemen gewezen die kunnen optreden als gevolg van wijzigingen die zich eventueel voordoen na toekenning van een vergunning door de nationale autoriteiten. Die vergunningen zijn goed voor 80 % van het totaal aantal toelatingen.

| 2.7 | Wijzigingen die intreden nadat een nationale autoriteit een vergunning heeft afgegeven worden bestreken door de Verordeningen 1084/2003/EG en 1085/2003/EG, die echter uitsluitend van toepassing zijn op onder meer het productieproces, de verpakking of de houder van de intellectuele-eigendomsrechten. Buiten de reikwijdte van deze verordeningen vallen evenwel fundamentele zaken als de invoering van nieuwe therapeutische indicaties of wijzigingen betreffende de administratieve behandeling. |
| --- | --- |

2.7

Wijzigingen die intreden nadat een nationale autoriteit een vergunning heeft afgegeven worden bestreken door de Verordeningen 1084/2003/EG en 1085/2003/EG, die echter uitsluitend van toepassing zijn op onder meer het productieproces, de verpakking of de houder van de intellectuele-eigendomsrechten. Buiten de reikwijdte van deze verordeningen vallen evenwel fundamentele zaken als de invoering van nieuwe therapeutische indicaties of wijzigingen betreffende de administratieve behandeling.

| 2.8 | Bijgevolg werken procedures na vergunningsverlening verschillen tussen de lidstaten in de hand, met als gevolg dat voor een en hetzelfde product uiteenlopende regels en classificaties gelden. Daarom kan er geen sprake zijn van een uniform niveau van gezondheidsbescherming. Therapeutische indelingen of gebruik van een geneesmiddel verschillen namelijk, en dat vormt weer een, soms kunstmatige, belemmering voor het beoogde vrij verkeer van geneesmiddelen binnen de Unie. |
| --- | --- |

2.8

Bijgevolg werken procedures na vergunningsverlening verschillen tussen de lidstaten in de hand, met als gevolg dat voor een en hetzelfde product uiteenlopende regels en classificaties gelden. Daarom kan er geen sprake zijn van een uniform niveau van gezondheidsbescherming. Therapeutische indelingen of gebruik van een geneesmiddel verschillen namelijk, en dat vormt weer een, soms kunstmatige, belemmering voor het beoogde vrij verkeer van geneesmiddelen binnen de Unie.

3.   Het Commissievoorstel

| 3.1 | De Commissie wil voorkomen dat een geneesmiddel aan verschillende voorwaarden is onderworpen en daarom stelt zij voor de Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG te wijzigen. Daarbij wil zij het werkingsgebied van Verordening 1084/2003/EG uitbreiden. De verordening heeft tot op heden slechts betrekking op medicijnen die de gecentraliseerde procedure doorlopen en zij wil die regeling nu voor alle geneesmiddelen, ongeacht de vergunningsprocedure, laten gelden. |
| --- | --- |

3.1

De Commissie wil voorkomen dat een geneesmiddel aan verschillende voorwaarden is onderworpen en daarom stelt zij voor de Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG te wijzigen. Daarbij wil zij het werkingsgebied van Verordening 1084/2003/EG uitbreiden. De verordening heeft tot op heden slechts betrekking op medicijnen die de gecentraliseerde procedure doorlopen en zij wil die regeling nu voor alle geneesmiddelen, ongeacht de vergunningsprocedure, laten gelden.

| 3.2 | Onderhavig voorstel maakt integraal deel uit van het Wetgevings- en werkprogramma van de Commissie voor 2008 (bijlage 2 — Vereenvoudigingsinitiatieven). Het betreft slechts een maatregel van wetgevende aard om bepaalde artikelen van de Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG aan te passen aan Verordening 1084/2003/EG, die voortaan op alle geneesmiddelen van toepassing zou zijn. |
| --- | --- |

3.2

Onderhavig voorstel maakt integraal deel uit van het Wetgevings- en werkprogramma van de Commissie voor 2008 (bijlage 2 — Vereenvoudigingsinitiatieven). Het betreft slechts een maatregel van wetgevende aard om bepaalde artikelen van de Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG aan te passen aan Verordening 1084/2003/EG, die voortaan op alle geneesmiddelen van toepassing zou zijn.

| 3.3 | Handhaving van de huidige gang van zaken zou slechts betekenen dat financiële en administratieve lasten blijven drukken op bedrijven die hun producten in meerdere lidstaten op de markt willen brengen. Zij zouden het hoofd moeten bieden aan onderling verschillende nationale regelingen en uiteenlopende administratieve praktijken moeten respecteren, hetgeen neerkomt op een artificieel obstakel voor de naleving van het vrije-verkeersbeginsel. |
| --- | --- |

3.3

Handhaving van de huidige gang van zaken zou slechts betekenen dat financiële en administratieve lasten blijven drukken op bedrijven die hun producten in meerdere lidstaten op de markt willen brengen. Zij zouden het hoofd moeten bieden aan onderling verschillende nationale regelingen en uiteenlopende administratieve praktijken moeten respecteren, hetgeen neerkomt op een artificieel obstakel voor de naleving van het vrije-verkeersbeginsel.

| 3.4 | Het voorstel is van zuiver juridische aard en betreft wijziging van de rechtsgrondslag van Verordening 1084/2003/EG: bedoeling is dat de Commissie de bevoegdheid krijgt om het werkingsgebied van die verordening dusdanig uit te breiden dat er sprake is van echte harmonisatie van de vergunningsvoorschriften. |
| --- | --- |

3.4

Het voorstel is van zuiver juridische aard en betreft wijziging van de rechtsgrondslag van Verordening 1084/2003/EG: bedoeling is dat de Commissie de bevoegdheid krijgt om het werkingsgebied van die verordening dusdanig uit te breiden dat er sprake is van echte harmonisatie van de vergunningsvoorschriften.

| 3.5 | Zij benadrukt dat alle betrokkenen uitgebreid zijn geraadpleegd en dat een juridische wijziging het meest geschikt bleek voor de harmonisatie van de voorschriften die van toepassing zijn na het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen, en waarbij wordt gezorgd voor een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid en juridische samenhang. |
| --- | --- |

3.5

Zij benadrukt dat alle betrokkenen uitgebreid zijn geraadpleegd en dat een juridische wijziging het meest geschikt bleek voor de harmonisatie van de voorschriften die van toepassing zijn na het verlenen van een vergunning voor het in de handel brengen, en waarbij wordt gezorgd voor een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid en juridische samenhang.

| 3.6 | Haar voorstel is gebaseerd op artikel 95 van het EG-Verdrag, waarbij wordt voorzien in het gebruik van de medebeslissingsprocedure, en het strookt met het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel. |
| --- | --- |

3.6

Haar voorstel is gebaseerd op artikel 95 van het EG-Verdrag, waarbij wordt voorzien in het gebruik van de medebeslissingsprocedure, en het strookt met het subsidiariteits- en evenredigheidsbeginsel.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Het Comité is het eens met de voorgestelde wijzigingen van Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG. Met die wijzigingen wordt gezorgd voor de harmonisatie van de regels aangaande vergunningen voor alle geneesmiddelen. Verder belichaamt het voorstel een hoog beschermingsniveau voor de volksgezondheid en een beter functioneren van de interne markt. Tevens wordt verhoging van onnodige administratieve en financiële lasten voor het bedrijfsleven vermeden. |
| --- | --- |

4.1

Het Comité is het eens met de voorgestelde wijzigingen van Richtlijnen 2001/82/EG en 2001/83/EG. Met die wijzigingen wordt gezorgd voor de harmonisatie van de regels aangaande vergunningen voor alle geneesmiddelen. Verder belichaamt het voorstel een hoog beschermingsniveau voor de volksgezondheid en een beter functioneren van de interne markt. Tevens wordt verhoging van onnodige administratieve en financiële lasten voor het bedrijfsleven vermeden.

| 4.2 | Het betuigt voorts andermaal zijn steun aan eerdere Commissievoorstellen ter zake en moedigt haar zelfs aan om op de ingeslagen weg door te gaan om de veiligheid van geneesmiddelen, doorslaggevend voor de bescherming van mens en dier, te verhogen. |
| --- | --- |

4.2

Het betuigt voorts andermaal zijn steun aan eerdere Commissievoorstellen ter zake en moedigt haar zelfs aan om op de ingeslagen weg door te gaan om de veiligheid van geneesmiddelen, doorslaggevend voor de bescherming van mens en dier, te verhogen.

| 4.3 | Het schaart zich dus achter de via een eenvoudige wetswijziging voorgestelde harmonisatie: de bepalingen gaan gelden voor alle geneesmiddelen, ongeacht de procedure via dewelke deze op de markt zijn gebracht, en verwijderen eventuele belemmeringen voor toekomstig vrij verkeer. |
| --- | --- |

4.3

Het schaart zich dus achter de via een eenvoudige wetswijziging voorgestelde harmonisatie: de bepalingen gaan gelden voor alle geneesmiddelen, ongeacht de procedure via dewelke deze op de markt zijn gebracht, en verwijderen eventuele belemmeringen voor toekomstig vrij verkeer.

| 4.4 | Het Comité geeft dus een positief advies over de wijziging van de rechtsgrondslag, maar wacht wel op het in voorbereiding zijnde inhoudelijke wetgevingsvoorstel, dat belangrijker is voor de toekomst van de geneesmiddelensector. |
| --- | --- |

4.4

Het Comité geeft dus een positief advies over de wijziging van de rechtsgrondslag, maar wacht wel op het in voorbereiding zijnde inhoudelijke wetgevingsvoorstel, dat belangrijker is voor de toekomst van de geneesmiddelensector.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  PB L 311 van 28.11.2001.

1

(2)  PB L 214 van 27.8.1993.

2

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/41 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/41

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake drukvaten van eenvoudige vorm (gecodificeerde versie)

COM(2008) 202 final — 2008/0076 (COD)

(2009/C 27/09)

De Raad heeft op 22 april 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 95 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake drukvaten van eenvoudige vorm (gecodificeerde versie).

Het Comité is van oordeel dat het bevredigende voorstel geen commentaar behoeft en heeft tijdens zijn 446e zitting van 9 en 10 juli 2008 (vergadering van 9 juli) met 142 stemmen vóór, bij 6 onthoudingen, dan ook positief advies uitgebracht.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/41 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/41

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp „Naar een spoorwegnet met voorrang voor goederenverkeer”

COM(2007) 608 final

(2009/C 27/10)

De Commissie heeft op 18 oktober 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het onderwerp

„Naar een spoorwegnet met voorrang voor goederenverkeer”.

De gespecialiseerde afdeling Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer BUFFETAUT.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 10 juli 2008) het volgende advies uitgebracht, dat met 111 stemmen vóór, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

1.   Conclusies

| 1.1 | Het EESC deelt de kijk van de Commissie op het goederenvervoer in de EU. Haar voorstellen zijn een stap in de goede richting, al hadden ze gezien de uitdagingen best wat verder mogen gaan. |
| --- | --- |

1.1

Het EESC deelt de kijk van de Commissie op het goederenvervoer in de EU. Haar voorstellen zijn een stap in de goede richting, al hadden ze gezien de uitdagingen best wat verder mogen gaan.

| 1.2 | Om de situatie te verbeteren is het volgende nodig:






  — | logistieke dienstverlening in plaats van louter en alleen vervoer; |
| --- | --- | --- |

1.2

Om de situatie te verbeteren is het volgende nodig:

—

logistieke dienstverlening in plaats van louter en alleen vervoer;

| — | lagere kosten, om met meer concurrerende tarieven te kunnen werken; |
| --- | --- |

—

lagere kosten, om met meer concurrerende tarieven te kunnen werken;

| — | betrouwbaardere dienstverlening; |
| --- | --- |

—

betrouwbaardere dienstverlening;

| — | zo kort mogelijke vervoerstijden van deur tot deur; |
| --- | --- |

—

zo kort mogelijke vervoerstijden van deur tot deur;

| — | een flexibel dienstenaanbod en snelle reacties in geval van storingen. |
| --- | --- |

—

een flexibel dienstenaanbod en snelle reacties in geval van storingen.

1.3   Logistieke dienstverlening

De basisgedachte is om de qualitate qua complexe aspecten van het vervoer per spoor toch gemakkelijk te maken voor de klant. Dit vereist een goede klantenservice, duidelijke en betrouwbare informatie, een ruimer aanbod van individueel te gebruiken wagons, en een van-deur-tot-deur-service, inclusief laden en lossen.

1.4   Lagere kosten

| 1.4.1 | Om lagere kosten mogelijk te maken moet er verder worden gewerkt aan de interoperabiliteit en de technische harmonisatie in Europa. Elk netwerk heeft in het verleden zijn eigen regels en zijn eigen regulerings- en veiligheidsystemen ontwikkeld. Al deze systemen moeten samenvloeien in één uniform systeem en het European Rail Traffic Management System (ERTMS) moet zo snel mogelijk worden ingevoerd. |
| --- | --- |

1.4.1

Om lagere kosten mogelijk te maken moet er verder worden gewerkt aan de interoperabiliteit en de technische harmonisatie in Europa. Elk netwerk heeft in het verleden zijn eigen regels en zijn eigen regulerings- en veiligheidsystemen ontwikkeld. Al deze systemen moeten samenvloeien in één uniform systeem en het European Rail Traffic Management System (ERTMS) moet zo snel mogelijk worden ingevoerd.

| 1.4.2 | Door middel van de nodige, in de mate van het mogelijke te realiseren investeringen is het zaak om de railinfrastructuur — het laadprofiel en de lengte van de treinen, de laadperrons, de asbelasting — stap voor stap aan te passen aan datgene waar het vrachtvervoer behoefte aan heeft, zoals bijvoorbeeld in de VS is gebeurd. |
| --- | --- |

1.4.2

Door middel van de nodige, in de mate van het mogelijke te realiseren investeringen is het zaak om de railinfrastructuur — het laadprofiel en de lengte van de treinen, de laadperrons, de asbelasting — stap voor stap aan te passen aan datgene waar het vrachtvervoer behoefte aan heeft, zoals bijvoorbeeld in de VS is gebeurd.

| 1.4.3 | Een grotere liberalisering van de sector zou de dienstverleners dwingen tot meer efficiëntie en een hogere productiviteit. Een en ander heeft ook consequenties voor de opleiding van het rijdend personeel. Nieuwe dienstverleners op de markt kunnen te kampen krijgen met een gebrek aan geschoolde arbeidskrachten. Om in de vraag te voorzien en nieuwe hooggekwalificeerde arbeidsplaatsen te kunnen creëren moet er daarom voor adequate opleidingen worden gezorgd. |
| --- | --- |

1.4.3

Een grotere liberalisering van de sector zou de dienstverleners dwingen tot meer efficiëntie en een hogere productiviteit. Een en ander heeft ook consequenties voor de opleiding van het rijdend personeel. Nieuwe dienstverleners op de markt kunnen te kampen krijgen met een gebrek aan geschoolde arbeidskrachten. Om in de vraag te voorzien en nieuwe hooggekwalificeerde arbeidsplaatsen te kunnen creëren moet er daarom voor adequate opleidingen worden gezorgd.

| 1.4.4 | De manier waarop infrastructuurbeheerders de kosten verdelen over de verschillende verladers, moet onder de loep worden genomen. Ook moeten omwille van een vrije en eerlijke concurrentie de externe kosten die concurrerende vervoerswijzen maken, beter aan hen worden doorberekend. |
| --- | --- |

1.4.4

De manier waarop infrastructuurbeheerders de kosten verdelen over de verschillende verladers, moet onder de loep worden genomen. Ook moeten omwille van een vrije en eerlijke concurrentie de externe kosten die concurrerende vervoerswijzen maken, beter aan hen worden doorberekend.

| 1.4.5 | Initiatieven als de Betuwelijn, het New Opera-project of FERRMED moeten bestudeerd worden, zodat men zijn voordeel kan doen met de opgedane ervaringen en met methoden die in de praktijk hun waarde hebben bewezen. |
| --- | --- |

1.4.5

Initiatieven als de Betuwelijn, het New Opera-project of FERRMED moeten bestudeerd worden, zodat men zijn voordeel kan doen met de opgedane ervaringen en met methoden die in de praktijk hun waarde hebben bewezen.

1.5   Betrouwbaardere dienstverlening

| 1.5.1 | Er moeten bindende contractuele regelingen komen om klanten schadeloos te stellen voor een slechte dienstverlening. Dergelijke regelingen zouden fungeren als een prikkel om de dienstverlening te verbeteren. |
| --- | --- |

1.5.1

Er moeten bindende contractuele regelingen komen om klanten schadeloos te stellen voor een slechte dienstverlening. Dergelijke regelingen zouden fungeren als een prikkel om de dienstverlening te verbeteren.

| 1.5.2 | Er moet voor worden gezorgd dat de onderdelen die een adequate dienstverlening mogelijk maken — zoals het rollend materieel, het seinwezen en het spoor — goed en betrouwbaar zijn. |
| --- | --- |

1.5.2

Er moet voor worden gezorgd dat de onderdelen die een adequate dienstverlening mogelijk maken — zoals het rollend materieel, het seinwezen en het spoor — goed en betrouwbaar zijn.

| 1.5.3 | Een betrouwbaardere dienstverlening betekent ook dat aan het vrachtvervoer goede rijpaden moeten worden toegewezen en dat het voorrang krijgt in het geval van conflicterende vervoersbelangen op deze rijpaden, waarbij de belangen van alle gebruikers in aanmerking moeten worden genomen. Zo zou er onder meer met de rijtijden kunnen worden geschoven. |
| --- | --- |

1.5.3

Een betrouwbaardere dienstverlening betekent ook dat aan het vrachtvervoer goede rijpaden moeten worden toegewezen en dat het voorrang krijgt in het geval van conflicterende vervoersbelangen op deze rijpaden, waarbij de belangen van alle gebruikers in aanmerking moeten worden genomen. Zo zou er onder meer met de rijtijden kunnen worden geschoven.

1.6   Zo kort mogelijke vervoerstijden van deur tot deur

| 1.6.1 | Een van de punten van kritiek op het goederenvervoer is dat de vervoerstijden zo lang zijn. Daarom zouden vrachtcorridors weinig (of geen) tussenstops moeten bevatten en zo moeten worden aangelegd dat de kans op belangenconflicten met andere treinen zo gering mogelijk is. Mochten die conflicten zich toch voordoen, dan zouden goederentreinen zo vaak als mogelijk is voorrang moeten krijgen. Verder zouden er voor het goederenvervoer nachtelijke hogesnelheidstreinen moeten komen. |
| --- | --- |

1.6.1

Een van de punten van kritiek op het goederenvervoer is dat de vervoerstijden zo lang zijn. Daarom zouden vrachtcorridors weinig (of geen) tussenstops moeten bevatten en zo moeten worden aangelegd dat de kans op belangenconflicten met andere treinen zo gering mogelijk is. Mochten die conflicten zich toch voordoen, dan zouden goederentreinen zo vaak als mogelijk is voorrang moeten krijgen. Verder zouden er voor het goederenvervoer nachtelijke hogesnelheidstreinen moeten komen.

| 1.6.2 | Er zijn ook investeringen nodig om de infrastructuur geschikt te maken voor hogere snelheden, al is het wel zo dat hogere snelheden noodzakelijkerwijs gepaard dienen te gaan met een geringere asbelasting. De lage snelheid van het huidige goederenvervoer moet weliswaar omhoog, maar een regelmatige snelheid is het belangrijkst. Een gematigde maar constante snelheid is beter dan voortdurend stoppende en weer optrekkende treinen; dat leidt alleen maar tot vertraging. |
| --- | --- |

1.6.2

Er zijn ook investeringen nodig om de infrastructuur geschikt te maken voor hogere snelheden, al is het wel zo dat hogere snelheden noodzakelijkerwijs gepaard dienen te gaan met een geringere asbelasting. De lage snelheid van het huidige goederenvervoer moet weliswaar omhoog, maar een regelmatige snelheid is het belangrijkst. Een gematigde maar constante snelheid is beter dan voortdurend stoppende en weer optrekkende treinen; dat leidt alleen maar tot vertraging.

1.7   Flexibiliteit

| 1.7.1 | Vanouds geven railbeheerders op van tevoren vastgelegde rijpaden automatisch voorrang aan reizigerstreinen. Dit heeft als onbedoeld gevolg dat goederentreinen die iets te laat (bijvoorbeeld een minuut of tien) vertrekken, bijna altijd met ernstige vertraging (uren of zelfs een hele dag) op de plaats van bestemming aankomen. |
| --- | --- |

1.7.1

Vanouds geven railbeheerders op van tevoren vastgelegde rijpaden automatisch voorrang aan reizigerstreinen. Dit heeft als onbedoeld gevolg dat goederentreinen die iets te laat (bijvoorbeeld een minuut of tien) vertrekken, bijna altijd met ernstige vertraging (uren of zelfs een hele dag) op de plaats van bestemming aankomen.

| 1.7.2 | Op de middellange of lange termijn zal het dankzij de ontwikkeling van de techniek mogelijk zijn om het goederentreinverkeer vloeiender te laten verlopen; dan is men niet meer gebonden aan van te voren vastgelegde rijpaden. Door middel van „glijdende baanvakken”, die deel uitmaken van de laatste ERMTS-plannen, kunnen op dezelfde infrastructuur meer treinen rijden en kan bij storingen beter worden opgetreden. Dan moeten alle lidstaten echter wel investeren in ERMTS, dat zorgt voor de interoperabiliteit van de verschillende nationale spoorwegnetten. |
| --- | --- |

1.7.2

Op de middellange of lange termijn zal het dankzij de ontwikkeling van de techniek mogelijk zijn om het goederentreinverkeer vloeiender te laten verlopen; dan is men niet meer gebonden aan van te voren vastgelegde rijpaden. Door middel van „glijdende baanvakken”, die deel uitmaken van de laatste ERMTS-plannen, kunnen op dezelfde infrastructuur meer treinen rijden en kan bij storingen beter worden opgetreden. Dan moeten alle lidstaten echter wel investeren in ERMTS, dat zorgt voor de interoperabiliteit van de verschillende nationale spoorwegnetten.

| 1.7.3 | Voor de interoperabiliteit van de vervoerssystemen zou bij knelpunten en laad- en losperrons in de infrastructuurcapaciteit moeten worden geïnvesteerd. |
| --- | --- |

1.7.3

Voor de interoperabiliteit van de vervoerssystemen zou bij knelpunten en laad- en losperrons in de infrastructuurcapaciteit moeten worden geïnvesteerd.

| 1.7.4 | Overslagstations zijn belangrijk en onlosmakelijk verbonden met de secundaire netwerken die het achterland ontsluiten. Wil het goederenvervoer werkelijk kunnen concurreren met andere vervoerswijzen, dan moet het de goederen zo dicht mogelijk bij de klant afleveren. |
| --- | --- |

1.7.4

Overslagstations zijn belangrijk en onlosmakelijk verbonden met de secundaire netwerken die het achterland ontsluiten. Wil het goederenvervoer werkelijk kunnen concurreren met andere vervoerswijzen, dan moet het de goederen zo dicht mogelijk bij de klant afleveren.

1.8   Een speciaal goederennet

| 1.8.1 | Hoewel het weinig realistisch is om nu al een lans te breken voor een speciaal trans-Europees goederenvervoernet, zou zo'n net het goederenvervoer over het spoor wel betrouwbaarder, punctueler, goedkoper en sneller maken en aldus de beste manier zijn om het een impuls te geven. Momenteel zijn op het vrachtvervoer gerichte corridors de realistische optie, maar vanwege het ontbreken van grote transcontinentale goederenvervoersnetten zou het, gezien bijvoorbeeld het succes van de tussen Rotterdam en Duitsland aangelegde Betuwelijn, een goed idee zijn om in deze corridors steeds meer speciale goederenspoorlijnen op te nemen die actieve economische centra met elkaar verbinden. Alle lidstaten dienen serieus werk te maken van beleidsmaatregelen en regelingen die het spoor concurrerender kunnen maken. |
| --- | --- |

1.8.1

Hoewel het weinig realistisch is om nu al een lans te breken voor een speciaal trans-Europees goederenvervoernet, zou zo'n net het goederenvervoer over het spoor wel betrouwbaarder, punctueler, goedkoper en sneller maken en aldus de beste manier zijn om het een impuls te geven. Momenteel zijn op het vrachtvervoer gerichte corridors de realistische optie, maar vanwege het ontbreken van grote transcontinentale goederenvervoersnetten zou het, gezien bijvoorbeeld het succes van de tussen Rotterdam en Duitsland aangelegde Betuwelijn, een goed idee zijn om in deze corridors steeds meer speciale goederenspoorlijnen op te nemen die actieve economische centra met elkaar verbinden. Alle lidstaten dienen serieus werk te maken van beleidsmaatregelen en regelingen die het spoor concurrerender kunnen maken.

2.   Stand van zaken

2.1   Reden tot zorg

| 2.1.1 | Tussen 1995 en 2005 is het goederenvervoer met 2,8 % per jaar gegroeid. Het marktaandeel van het goederenvervoer per spoor is daarentegen gestaag gedaald in vergelijking met de andere vervoerswijzen en blijft sinds 2005 stabiel op ongeveer 10 %, het laagste niveau sinds 1945. |
| --- | --- |

2.1.1

Tussen 1995 en 2005 is het goederenvervoer met 2,8 % per jaar gegroeid. Het marktaandeel van het goederenvervoer per spoor is daarentegen gestaag gedaald in vergelijking met de andere vervoerswijzen en blijft sinds 2005 stabiel op ongeveer 10 %, het laagste niveau sinds 1945.

| 2.1.2 | Volgens de Commissie komt dit door de tegenvallende betrouwbaarheid, de ontoereikende capaciteit, het slechte informatiemanagement, de lage snelheid en het gebrek aan flexibiliteit. Desondanks dienen zich nieuwe kansen aan door de groei van de handel, de congestie van het wegverkeer, de sterk gestegen olieprijs en de toenemende bezorgdheid om het milieu. |
| --- | --- |

2.1.2

Volgens de Commissie komt dit door de tegenvallende betrouwbaarheid, de ontoereikende capaciteit, het slechte informatiemanagement, de lage snelheid en het gebrek aan flexibiliteit. Desondanks dienen zich nieuwe kansen aan door de groei van de handel, de congestie van het wegverkeer, de sterk gestegen olieprijs en de toenemende bezorgdheid om het milieu.

| 2.1.3 | De Europese Gemeenschap heeft al enige tijd geprobeerd om de spoorwegen een nieuwe impuls te geven, waarbij prioriteit is verleend aan drie punten:






  — | de openstelling van de markt voor goederenvervoer per spoor, die gepaard ging met herstructureringen van de traditionele spoorwegbedrijven; |
| --- | --- | --- |

2.1.3

De Europese Gemeenschap heeft al enige tijd geprobeerd om de spoorwegen een nieuwe impuls te geven, waarbij prioriteit is verleend aan drie punten:

—

de openstelling van de markt voor goederenvervoer per spoor, die gepaard ging met herstructureringen van de traditionele spoorwegbedrijven;

| — | de totstandbrenging van technische interoperabiliteit en de opstelling van gemeenschappelijke veiligheidsregels; |
| --- | --- |

—

de totstandbrenging van technische interoperabiliteit en de opstelling van gemeenschappelijke veiligheidsregels;

| — | de afbakening van een spoorwegnet in het kader van het trans-Europees vervoersnetwerk. |
| --- | --- |

—

de afbakening van een spoorwegnet in het kader van het trans-Europees vervoersnetwerk.

| 2.1.4 | Vooral wat het transnationale vervoer betreft vallen de resultaten van deze maatregelen echter tegen. |
| --- | --- |

2.1.4

Vooral wat het transnationale vervoer betreft vallen de resultaten van deze maatregelen echter tegen.

2.2   Een zich ontwikkelend gemeenschappelijke vervoersbeleid

| 2.2.1 | Geïnspireerd door het streven naar een modal shift van de weg naar het spoor, voorzag het witboek over het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010 in de oprichting van „multimodale corridors met voorrang voor goederenverkeer”. Bij de tussentijdse evaluatie van het witboek in 2006 zijn de modal shift-ambities enigszins bijgesteld en is de nadruk gelegd op de ontwikkeling van comodaliteit, al blijft de Commissie aandringen op een spoorwegnet met voorrang voor goederenverkeer. |
| --- | --- |

2.2.1

Geïnspireerd door het streven naar een modal shift van de weg naar het spoor, voorzag het witboek over het Europese vervoersbeleid tot het jaar 2010 in de oprichting van „multimodale corridors met voorrang voor goederenverkeer”. Bij de tussentijdse evaluatie van het witboek in 2006 zijn de modal shift-ambities enigszins bijgesteld en is de nadruk gelegd op de ontwikkeling van comodaliteit, al blijft de Commissie aandringen op een spoorwegnet met voorrang voor goederenverkeer.

| 2.2.2 | Dit idee wordt door de Commissie in haar mededeling uitgewerkt, die zoals gezegd als doelstelling heeft om de snelheid, de betrouwbaarheid en de capaciteit te verbeteren van een netwerk dat de bestaande trans-Europese netwerken als basis heeft. |
| --- | --- |

2.2.2

Dit idee wordt door de Commissie in haar mededeling uitgewerkt, die zoals gezegd als doelstelling heeft om de snelheid, de betrouwbaarheid en de capaciteit te verbeteren van een netwerk dat de bestaande trans-Europese netwerken als basis heeft.

3.   De voorstellen van de Commissie

| 3.1 | De Commissie noemt de initiatieven die al zijn genomen ten gunste van het goederenvervoer per spoor: ontwikkeling van de interoperabiliteit, real time informatie via Europtirails, aanleg van infrastructuur (Betuwelijn) en de oprichting van corridorstructuren. Deze blijken echter niet toereikend te zijn. |
| --- | --- |

3.1

De Commissie noemt de initiatieven die al zijn genomen ten gunste van het goederenvervoer per spoor: ontwikkeling van de interoperabiliteit, real time informatie via Europtirails, aanleg van infrastructuur (Betuwelijn) en de oprichting van corridorstructuren. Deze blijken echter niet toereikend te zijn.

| 3.2 | Er zijn drie opties: de status quo handhaven, nieuwe maatregelen om een op goederenvervoer gericht netwerk tot stand te brengen, en een Europees spoorwegnetwerk met voorrang voor het goederenverkeer aanleggen. |
| --- | --- |

3.2

Er zijn drie opties: de status quo handhaven, nieuwe maatregelen om een op goederenvervoer gericht netwerk tot stand te brengen, en een Europees spoorwegnetwerk met voorrang voor het goederenverkeer aanleggen.

| 3.3 | Het oude adagium „in medio stat virtus” indachtig verwerpt de Commissie de eerste en de derde optie. Volgens haar is de eerste te weinig ambitieus en de derde te weinig realistisch. |
| --- | --- |

3.3

Het oude adagium „in medio stat virtus” indachtig verwerpt de Commissie de eerste en de derde optie. Volgens haar is de eerste te weinig ambitieus en de derde te weinig realistisch.

3.4   De voorgestelde maatregelen

| 3.4.1 | De Commissie wil transnationale corridors ontwikkelen om een Europees spoorwegnetwerk met voorrang voor het goederenverkeer tot stand te brengen. Deze corridors bestaan uit een combinatie van een correct gedimensioneerde infrastructuur en maatregelen voor het beheer en de exploitatie van die corridors. Hiervoor zijn wel speciale maatregelen nodig, zowel door de infrastructuurbeheerders als door de lidstaten. |
| --- | --- |

3.4.1

De Commissie wil transnationale corridors ontwikkelen om een Europees spoorwegnetwerk met voorrang voor het goederenverkeer tot stand te brengen. Deze corridors bestaan uit een combinatie van een correct gedimensioneerde infrastructuur en maatregelen voor het beheer en de exploitatie van die corridors. Hiervoor zijn wel speciale maatregelen nodig, zowel door de infrastructuurbeheerders als door de lidstaten.

| 3.4.2 | Zij is in dit verband voornemens om bepaalde wetgevende initiatieven op te nemen in haar voorstel tot herziening van het eerste spoorwegpakket, dat voor 2008 is gepland. Ook zal zij nagaan welke financieringsbronnen in het kader van de bestaande programma's beschikbaar zijn voor deze investeringen. |
| --- | --- |

3.4.2

Zij is in dit verband voornemens om bepaalde wetgevende initiatieven op te nemen in haar voorstel tot herziening van het eerste spoorwegpakket, dat voor 2008 is gepland. Ook zal zij nagaan welke financieringsbronnen in het kader van de bestaande programma's beschikbaar zijn voor deze investeringen.

| 3.4.3 | Zij zal een juridische definitie voorstellen van een structuur voor een goederencorridor, de lidstaten en de infrastructuurbeheerders aanmoedigen om transnationale corridors voor goederenverkeer uit te bouwen, en nagaan welke financieringsbronnen in het kader van de bestaande programma's beschikbaar zijn voor de activiteiten van de corridorstructuren. |
| --- | --- |

3.4.3

Zij zal een juridische definitie voorstellen van een structuur voor een goederencorridor, de lidstaten en de infrastructuurbeheerders aanmoedigen om transnationale corridors voor goederenverkeer uit te bouwen, en nagaan welke financieringsbronnen in het kader van de bestaande programma's beschikbaar zijn voor de activiteiten van de corridorstructuren.

| 3.4.4 | Veelgehoorde klachten aan het adres van het goederenvervoer zijn de gebrekkige dienstverlening en de tekortschietende informatievoorziening aan klanten. De Commissie wil daarom de kwaliteit en de transparantie verbeteren en stelt regelgeving voor met betrekking tot de publicatie van kwaliteitsindicatoren. Ook zal zij een verslag publiceren over de maatregelen die de spoorwegexploitanten hebben genomen om de kwaliteit van de dienstverlening in het goederenvervoer per spoor te verbeteren. |
| --- | --- |

3.4.4

Veelgehoorde klachten aan het adres van het goederenvervoer zijn de gebrekkige dienstverlening en de tekortschietende informatievoorziening aan klanten. De Commissie wil daarom de kwaliteit en de transparantie verbeteren en stelt regelgeving voor met betrekking tot de publicatie van kwaliteitsindicatoren. Ook zal zij een verslag publiceren over de maatregelen die de spoorwegexploitanten hebben genomen om de kwaliteit van de dienstverlening in het goederenvervoer per spoor te verbeteren.

| 3.4.5 | Bepaalde baanvakken zijn op dit ogenblik verzadigd, vooral in centrale gebieden van de Unie, langs belangrijke assen voor goederenvervoer. Dit probleem zou bovendien de komende jaren nog ernstiger vormen kunnen gaan aannemen. Dit betekent dat geïnvesteerd moet worden in de infrastructuurcapaciteit, met name wat de lengte, het profiel, de belasting per as en de maximumsnelheid van de treinen betreft. Hieruit blijkt duidelijk dat gecoördineerde en gerichte investeringen noodzakelijk zijn. De Commissie zal de corridorstructuren vragen om een investeringsprogramma op te stellen, waarbij dus geldt dat de financieringsbronnen in het kader van de bestaande programma's beschikbaar moeten zijn. |
| --- | --- |

3.4.5

Bepaalde baanvakken zijn op dit ogenblik verzadigd, vooral in centrale gebieden van de Unie, langs belangrijke assen voor goederenvervoer. Dit probleem zou bovendien de komende jaren nog ernstiger vormen kunnen gaan aannemen. Dit betekent dat geïnvesteerd moet worden in de infrastructuurcapaciteit, met name wat de lengte, het profiel, de belasting per as en de maximumsnelheid van de treinen betreft. Hieruit blijkt duidelijk dat gecoördineerde en gerichte investeringen noodzakelijk zijn. De Commissie zal de corridorstructuren vragen om een investeringsprogramma op te stellen, waarbij dus geldt dat de financieringsbronnen in het kader van de bestaande programma's beschikbaar moeten zijn.

| 3.4.6 | De vlotheid en de efficiëntie van het goederenvervoer per spoor hangen samen met de toewijzing van rijpaden. Momenteel gebeurt dit door elke infrastructuurbeheerder afzonderlijk, volgens de regels van zijn lidstaat. Harmonisatie van deze regels zou dus een uitgelezen manier zijn om te zorgen voor betrouwbare en goed functionerende rijpaden. |
| --- | --- |

3.4.6

De vlotheid en de efficiëntie van het goederenvervoer per spoor hangen samen met de toewijzing van rijpaden. Momenteel gebeurt dit door elke infrastructuurbeheerder afzonderlijk, volgens de regels van zijn lidstaat. Harmonisatie van deze regels zou dus een uitgelezen manier zijn om te zorgen voor betrouwbare en goed functionerende rijpaden.

| 3.4.7 | De Commissie zal daarom aanvullende wetgevende bepalingen voorstellen met betrekking tot de internationale toewijzing van rijpaden en de voorrang die moet worden verleend aan het internationale goederenverkeer, met name in geval van storingen op het netwerk. |
| --- | --- |

3.4.7

De Commissie zal daarom aanvullende wetgevende bepalingen voorstellen met betrekking tot de internationale toewijzing van rijpaden en de voorrang die moet worden verleend aan het internationale goederenverkeer, met name in geval van storingen op het netwerk.

| 3.4.8 | Maar voor goederentreinen zijn ook terminals en rangeerstations nodig. Door de hoge grondprijzen was de tendens in de afgelopen jaren echter om het aantal terminals en rangeerstations in stedelijke gebieden juist te verminderen. |
| --- | --- |

3.4.8

Maar voor goederentreinen zijn ook terminals en rangeerstations nodig. Door de hoge grondprijzen was de tendens in de afgelopen jaren echter om het aantal terminals en rangeerstations in stedelijke gebieden juist te verminderen.

3.5   Algemene opmerkingen

| 3.5.1 | Het EESC heeft geen speciale opmerkingen over het beeld dat de Commissie van het goederenvervoer per spoor schetst, mede omdat het bevestigd ziet wat het al wist over de zwakke punten van de sector. Om verbetering in de situatie te brengen moeten alle publieke en particuliere partijen politieke wil en commerciële daadkracht tonen alsmede de nodige investeringen doen. |
| --- | --- |

3.5.1

Het EESC heeft geen speciale opmerkingen over het beeld dat de Commissie van het goederenvervoer per spoor schetst, mede omdat het bevestigd ziet wat het al wist over de zwakke punten van de sector. Om verbetering in de situatie te brengen moeten alle publieke en particuliere partijen politieke wil en commerciële daadkracht tonen alsmede de nodige investeringen doen.

| 3.5.2 | Daar precies wringt hem de schoen. De Commissie stelt wel een aantal wetgevende maatregelen voor, maar zwijgt in alle talen over de hiervoor uit te trekken nieuwe financiële middelen. Nieuwe regelgeving is zeker nuttig, maar niet voldoende. Het geld voor de uitvoering van het plan moet nu uit de bestaande programma's komen. Dat leidt tot lastige besluiten en is, door de communicerende vaten die ontstaan, moeilijk in goede banen te leiden. |
| --- | --- |

3.5.2

Daar precies wringt hem de schoen. De Commissie stelt wel een aantal wetgevende maatregelen voor, maar zwijgt in alle talen over de hiervoor uit te trekken nieuwe financiële middelen. Nieuwe regelgeving is zeker nuttig, maar niet voldoende. Het geld voor de uitvoering van het plan moet nu uit de bestaande programma's komen. Dat leidt tot lastige besluiten en is, door de communicerende vaten die ontstaan, moeilijk in goede banen te leiden.

| 3.5.3 | Voor het welslagen van het plan is een grote inzet van de lidstaten en de infrastructuurbeheerders een absolute voorwaarde. Maar de lidstaten beschikken vaak niet over de benodigde middelen en hebben wat het spoor betreft mogelijk andere prioriteiten, en ook voor infrastructuurbeheerders is de financiële situatie niet altijd florissant, al hebben ze wel geprofiteerd van de scheiding van de infrastructuur, waarvan het onderhoud duur is, en de exploitatie. |
| --- | --- |

3.5.3

Voor het welslagen van het plan is een grote inzet van de lidstaten en de infrastructuurbeheerders een absolute voorwaarde. Maar de lidstaten beschikken vaak niet over de benodigde middelen en hebben wat het spoor betreft mogelijk andere prioriteiten, en ook voor infrastructuurbeheerders is de financiële situatie niet altijd florissant, al hebben ze wel geprofiteerd van de scheiding van de infrastructuur, waarvan het onderhoud duur is, en de exploitatie.

3.6   Specifieke opmerkingen

| 3.6.1 | Voor de ontwikkeling van het goederenvervoer is de totstandbrenging van speciale transnationale corridors uiteraard een conditio sine qua non, maar zoals bekend heeft het reizigersvervoer tot dusverre altijd voorrang gekregen. Er moet dus een soort culturele omslag komen, waarbij de lidstaten het over bindende doelstellingen eens moeten worden en specifieke middelen moeten worden vrijgemaakt. In de ogen van het publiek mag er echter niet gemorreld worden aan het aloude principe dat reizigerstreinen voorrang dienen te krijgen. Het gaat dus eerder om een optimaal beheer van de netten en de totstandbrenging van goederennetten, zonder dat de kwaliteit en de stiptheid van het reizigersvervoer daarvan te lijden heeft. Bij de aanleg van grensoverschrijdende corridors moet rekening worden gehouden met de spoorbreedte en het rollend materieel van de spoorwegmaatschappijen uit de nieuwe en oude EU-lidstaten, en met de goederenverkeerstromen uit de kandidaat-lidstaten, uit derde landen en uit de Russische enclave Kaliningrad |
| --- | --- |

3.6.1

Voor de ontwikkeling van het goederenvervoer is de totstandbrenging van speciale transnationale corridors uiteraard een conditio sine qua non, maar zoals bekend heeft het reizigersvervoer tot dusverre altijd voorrang gekregen. Er moet dus een soort culturele omslag komen, waarbij de lidstaten het over bindende doelstellingen eens moeten worden en specifieke middelen moeten worden vrijgemaakt. In de ogen van het publiek mag er echter niet gemorreld worden aan het aloude principe dat reizigerstreinen voorrang dienen te krijgen. Het gaat dus eerder om een optimaal beheer van de netten en de totstandbrenging van goederennetten, zonder dat de kwaliteit en de stiptheid van het reizigersvervoer daarvan te lijden heeft. Bij de aanleg van grensoverschrijdende corridors moet rekening worden gehouden met de spoorbreedte en het rollend materieel van de spoorwegmaatschappijen uit de nieuwe en oude EU-lidstaten, en met de goederenverkeerstromen uit de kandidaat-lidstaten, uit derde landen en uit de Russische enclave Kaliningrad

| 3.6.2 | Informatie en transparantie zijn zonder twijfel belangrijk, maar de klant kijkt vooral naar de prijzen, de betrouwbaarheid, de snelheid, en de toegankelijkheid van de terminals en de laad- en losperrons. Het draait dus bovenal om de kwaliteit van de dienstverlening, en die is weer afhankelijk van enerzijds de organisatie van het vervoer per spoor en anderzijds grootscheepse invetseringen. |
| --- | --- |

3.6.2

Informatie en transparantie zijn zonder twijfel belangrijk, maar de klant kijkt vooral naar de prijzen, de betrouwbaarheid, de snelheid, en de toegankelijkheid van de terminals en de laad- en losperrons. Het draait dus bovenal om de kwaliteit van de dienstverlening, en die is weer afhankelijk van enerzijds de organisatie van het vervoer per spoor en anderzijds grootscheepse invetseringen.

| 3.6.3 | Wat het concurrentievermogen van het goederenvervoer per spoor betreft, is men het erover eens dat dit type vervoer alleen gebruikt wordt voor bepaalde producten, met name grote hoeveelheden zware goederen. Vooral met het gebruik van containers zou het klantenaanbod moeten worden uitgebreid. Tegen de achtergrond van de stijgende brandstofprijzen en het toenemende streven naar duurzame ontwikkeling kan de sector op die manier zijn marktaandeel uitbreiden en beter concurreren. |
| --- | --- |

3.6.3

Wat het concurrentievermogen van het goederenvervoer per spoor betreft, is men het erover eens dat dit type vervoer alleen gebruikt wordt voor bepaalde producten, met name grote hoeveelheden zware goederen. Vooral met het gebruik van containers zou het klantenaanbod moeten worden uitgebreid. Tegen de achtergrond van de stijgende brandstofprijzen en het toenemende streven naar duurzame ontwikkeling kan de sector op die manier zijn marktaandeel uitbreiden en beter concurreren.

| 3.6.4 | Wat de financiering van een en ander betreft, laat de mededeling van de Commissie te wensen over. Zij stelt geen enkele specifieke financiering voor en schuift een oplossing naar voren waarbij moet worden besloten uit welke bestaande programma's de middelen dienen te komen. |
| --- | --- |

3.6.4

Wat de financiering van een en ander betreft, laat de mededeling van de Commissie te wensen over. Zij stelt geen enkele specifieke financiering voor en schuift een oplossing naar voren waarbij moet worden besloten uit welke bestaande programma's de middelen dienen te komen.

Brussel, 10 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/45 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/45

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie inzake een Europees havenbeleid

COM(2007) 616 final

(2009/C 27/11)

De Europese Commissie heeft op 18 oktober 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over de

Mededeling van de Commissie inzake een Europees havenbeleid.

De afdeling Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 8 mei 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Simons.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 122 stemmen voor, bij 5 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies

| 1.1 | Het EESC is ingenomen met de Commissiemededeling, waarin hoofdzakelijk maatregelen worden voorgesteld die als „soft law” kunnen worden bestempeld. Ook vindt het EESC het een goede zaak dat de Mededeling in het algemeen gericht is op de totstandbrenging van een stabiel investeringsklimaat, de duurzame ontwikkeling van havens, een goed sociaal klimaat in havens en consequente toepassing van de Verdragsbepalingen. |
| --- | --- |

1.1

Het EESC is ingenomen met de Commissiemededeling, waarin hoofdzakelijk maatregelen worden voorgesteld die als „soft law” kunnen worden bestempeld. Ook vindt het EESC het een goede zaak dat de Mededeling in het algemeen gericht is op de totstandbrenging van een stabiel investeringsklimaat, de duurzame ontwikkeling van havens, een goed sociaal klimaat in havens en consequente toepassing van de Verdragsbepalingen.

| 1.2 | Waar het gaat om het aantal havens en de reikwijdte van de havenfuncties en -diensten wordt de Europese havenwereld steeds diverser. Met het havenbeleid van de EU moet dit door de markt gestuurde proces worden ondersteund en moet ervoor gezorgd worden dat alle Europese havens hun kansen optimaal en op duurzame wijze kunnen benutten. |
| --- | --- |

1.2

Waar het gaat om het aantal havens en de reikwijdte van de havenfuncties en -diensten wordt de Europese havenwereld steeds diverser. Met het havenbeleid van de EU moet dit door de markt gestuurde proces worden ondersteund en moet ervoor gezorgd worden dat alle Europese havens hun kansen optimaal en op duurzame wijze kunnen benutten.

| 1.3 | Het EESC is ingenomen met het initiatief van de Commissie om een op het spoorvervoer gericht netwerk te ontwikkelen en dringt het er bij de lidstaten op aan prioriteit te verlenen aan de uitvoering van grote grensoverschrijdende infrastructuurprojecten die spoorwegen met havens verbinden. Dit mag echter niet ten koste gaan van het personenvervoer per spoor. |
| --- | --- |

1.3

Het EESC is ingenomen met het initiatief van de Commissie om een op het spoorvervoer gericht netwerk te ontwikkelen en dringt het er bij de lidstaten op aan prioriteit te verlenen aan de uitvoering van grote grensoverschrijdende infrastructuurprojecten die spoorwegen met havens verbinden. Dit mag echter niet ten koste gaan van het personenvervoer per spoor.

| 1.4 | Het EESC kan zich vinden in het plan van de Commissie om richtsnoeren op te stellen waarmee een eind wordt gemaakt aan de onduidelijkheden die veroorzaakt worden doordat EU-milieuwetgeving wordt toegepast op de ontwikkeling van havens, en beveelt aan om deze richtsnoeren nog in 2008 te publiceren. |
| --- | --- |

1.4

Het EESC kan zich vinden in het plan van de Commissie om richtsnoeren op te stellen waarmee een eind wordt gemaakt aan de onduidelijkheden die veroorzaakt worden doordat EU-milieuwetgeving wordt toegepast op de ontwikkeling van havens, en beveelt aan om deze richtsnoeren nog in 2008 te publiceren.

| 1.5 | De Commissie zou meer werk moeten maken van administratieve vereenvoudiging in havens. Het EESC is in dit verband verheugd dat de Commissie in 2008 een Europese maritieme vervoersruimte zonder grenzen wil presenteren. De Commissie en met name de lidstaten zouden door moeten gaan met het moderniseren van het douanewezen en dit hoger op de politieke agenda moeten zetten. |
| --- | --- |

1.5

De Commissie zou meer werk moeten maken van administratieve vereenvoudiging in havens. Het EESC is in dit verband verheugd dat de Commissie in 2008 een Europese maritieme vervoersruimte zonder grenzen wil presenteren. De Commissie en met name de lidstaten zouden door moeten gaan met het moderniseren van het douanewezen en dit hoger op de politieke agenda moeten zetten.

| 1.6 | Net als de Commissie vindt het EESC dat er voor meer gelijke kansen tussen havens kan worden gezorgd door richtsnoeren voor staatssteun op te stellen en de boekhouding transparanter te maken. Ook zijn de in de Mededeling vervatte richtsnoeren inzake het gebruik van concessies, technisch-nautische diensten en „pools” van arbeidskrachten over het algemeen nuttig en duidelijk. Voorts zou de Commissie verdere stappen moeten nemen om eerlijke mededinging tussen EU-havens en niet-EU-havens in de buurlanden te waarborgen. |
| --- | --- |

1.6

Net als de Commissie vindt het EESC dat er voor meer gelijke kansen tussen havens kan worden gezorgd door richtsnoeren voor staatssteun op te stellen en de boekhouding transparanter te maken. Ook zijn de in de Mededeling vervatte richtsnoeren inzake het gebruik van concessies, technisch-nautische diensten en „pools” van arbeidskrachten over het algemeen nuttig en duidelijk. Voorts zou de Commissie verdere stappen moeten nemen om eerlijke mededinging tussen EU-havens en niet-EU-havens in de buurlanden te waarborgen.

| 1.7 | Het EESC staat achter het voornemen van de Commissie om de samenwerking tussen steden en hun havens te stimuleren en te intensiveren. In het bijzonder zou het EESC graag zien dat de Commissie de sociaaleconomische impact van havens grondig laat onderzoeken. |
| --- | --- |

1.7

Het EESC staat achter het voornemen van de Commissie om de samenwerking tussen steden en hun havens te stimuleren en te intensiveren. In het bijzonder zou het EESC graag zien dat de Commissie de sociaaleconomische impact van havens grondig laat onderzoeken.

| 1.8 | Het EESC is ingenomen met het besluit van de Commissie om de Europese sociale partners aan te moedigen een Europees comité voor de sectorale sociale dialoog in havens op te richten. |
| --- | --- |

1.8

Het EESC is ingenomen met het besluit van de Commissie om de Europese sociale partners aan te moedigen een Europees comité voor de sectorale sociale dialoog in havens op te richten.

2.   Inleiding

| 2.1 | In de afgelopen tien jaar heeft het EESC zich actief gemengd in het debat over een gemeenschappelijk havenbeleid van de EU. De meerwaarde van zo'n gemeenschappelijk beleid is aanzienlijk, omdat zeehavens cruciaal zijn voor de sociaaleconomische ontwikkeling, de welvaart en de samenhang in de Unie. |
| --- | --- |

2.1

In de afgelopen tien jaar heeft het EESC zich actief gemengd in het debat over een gemeenschappelijk havenbeleid van de EU. De meerwaarde van zo'n gemeenschappelijk beleid is aanzienlijk, omdat zeehavens cruciaal zijn voor de sociaaleconomische ontwikkeling, de welvaart en de samenhang in de Unie.

| 2.2 | Het EESC heeft advies uitgebracht over het Groenboek havens en maritieme infrastructuur (COM(1997) 678 final) (1) en over de twee wetgevingsvoorstellen van de Commissie inzake de toegang tot de markt voor havendiensten in Europese zeehavens (2). Voorts heeft het op 26 april 2007 een initiatiefadvies over een gemeenschappelijk EU-havenbeleid (3) goedgekeurd. In verband met het gespannen klimaat waarbinnen de discussie over de havendienstenrichtlijn plaatsvond, was laatstgenoemd advies gericht op die aspecten van een Europees zeehavenbeleid waarover de betrokkenen in de havensector het eens konden worden. |
| --- | --- |

2.2

Het EESC heeft advies uitgebracht over het Groenboek havens en maritieme infrastructuur (COM(1997) 678 final) (1) en over de twee wetgevingsvoorstellen van de Commissie inzake de toegang tot de markt voor havendiensten in Europese zeehavens (2). Voorts heeft het op 26 april 2007 een initiatiefadvies over een gemeenschappelijk EU-havenbeleid (3) goedgekeurd. In verband met het gespannen klimaat waarbinnen de discussie over de havendienstenrichtlijn plaatsvond, was laatstgenoemd advies gericht op die aspecten van een Europees zeehavenbeleid waarover de betrokkenen in de havensector het eens konden worden.

3.   De Commissiemededeling inzake een Europees havenbeleid

| 3.1 | De Commissie heeft op 18 oktober 2007 een Mededeling inzake een Europees havenbeleid gepubliceerd. Hieraan is een jaar lang overleg met de belanghebbenden voorafgegaan, waarbij twee conferenties en zes themaworkshops zijn gehouden. De Mededeling valt onder de algemene strategie voor maritiem beleid van de Commissie en maakt deel uit van haar nieuwe beleidsagenda voor het vrachtvervoer. |
| --- | --- |

3.1

De Commissie heeft op 18 oktober 2007 een Mededeling inzake een Europees havenbeleid gepubliceerd. Hieraan is een jaar lang overleg met de belanghebbenden voorafgegaan, waarbij twee conferenties en zes themaworkshops zijn gehouden. De Mededeling valt onder de algemene strategie voor maritiem beleid van de Commissie en maakt deel uit van haar nieuwe beleidsagenda voor het vrachtvervoer.

| 3.2 | Doel van het nieuwe Europese havenbeleid is het promoten van een goed presterend EU-havensysteem dat de toekomstige uitdagingen op het gebied van de vervoersbehoeften van de EU het hoofd kan bieden. Volgens de Commissie liggen deze uitdagingen op de volgende terreinen: de vraag naar internationaal vervoer; technologische wijzigingen; emissies en klimaatverandering; overleg tussen havens, steden en belanghebbenden; rekening houden met transparantie, mededinging en de EU-voorschriften in het algemeen. |
| --- | --- |

3.2

Doel van het nieuwe Europese havenbeleid is het promoten van een goed presterend EU-havensysteem dat de toekomstige uitdagingen op het gebied van de vervoersbehoeften van de EU het hoofd kan bieden. Volgens de Commissie liggen deze uitdagingen op de volgende terreinen: de vraag naar internationaal vervoer; technologische wijzigingen; emissies en klimaatverandering; overleg tussen havens, steden en belanghebbenden; rekening houden met transparantie, mededinging en de EU-voorschriften in het algemeen.

| 3.3 | De feitelijke beleidsvoorstellen uit de Mededeling bestaan grofweg uit een mix van interpretaties van Verdragsbepalingen en een actieplan met verdere maatregelen, die meestal in de vorm van „soft law” zijn gegoten. |
| --- | --- |

3.3

De feitelijke beleidsvoorstellen uit de Mededeling bestaan grofweg uit een mix van interpretaties van Verdragsbepalingen en een actieplan met verdere maatregelen, die meestal in de vorm van „soft law” zijn gegoten.

| 3.4 | Het gaat hierbij om:






  — | prestaties van havens en verbindingen met het achterland |
| --- | --- | --- |

3.4

Het gaat hierbij om:

—

prestaties van havens en verbindingen met het achterland

| — | uitbreiding van de capaciteit zonder het milieu te schaden |
| --- | --- |

—

uitbreiding van de capaciteit zonder het milieu te schaden

| — | modernisering |
| --- | --- |

—

modernisering

| — | gelijke kansen — duidelijkheid voor investeerders, exploitanten en gebruikers |
| --- | --- |

—

gelijke kansen — duidelijkheid voor investeerders, exploitanten en gebruikers

| — | gestructureerde dialoog tussen havens en steden |
| --- | --- |

—

gestructureerde dialoog tussen havens en steden

| — | werkzaamheden in havens. |
| --- | --- |

—

werkzaamheden in havens.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Het EESC is ingenomen met de Commissiemededeling, omdat hierin wordt erkend dat zeehavens van strategisch belang zijn voor de externe en interne handel van Europa en dat zij een bijdrage leveren tot de economische ontwikkeling en de werkgelegenheid. |
| --- | --- |

4.1

Het EESC is ingenomen met de Commissiemededeling, omdat hierin wordt erkend dat zeehavens van strategisch belang zijn voor de externe en interne handel van Europa en dat zij een bijdrage leveren tot de economische ontwikkeling en de werkgelegenheid.

| 4.2 | Het is er vooral over te spreken dat de Commissie geen interventionistische maatregelen voorstelt, maar binnen het raamwerk van de Verdragsbepalingen van de EU focust op de totstandbrenging van een stabiel investeringsklimaat, de duurzame ontwikkeling van havens en een goed sociaal klimaat in havens. |
| --- | --- |

4.2

Het is er vooral over te spreken dat de Commissie geen interventionistische maatregelen voorstelt, maar binnen het raamwerk van de Verdragsbepalingen van de EU focust op de totstandbrenging van een stabiel investeringsklimaat, de duurzame ontwikkeling van havens en een goed sociaal klimaat in havens.

| 4.3 | Verder is het EESC verheugd dat de Commissie „soft law” gebruikt als alternatief voor enerzijds wetgeving en anderzijds een benadering waarbij ieder geval apart wordt behandeld. |
| --- | --- |

4.3

Verder is het EESC verheugd dat de Commissie „soft law” gebruikt als alternatief voor enerzijds wetgeving en anderzijds een benadering waarbij ieder geval apart wordt behandeld.

| 4.4 | Dat neemt niet weg dat het EESC bij de verschillende hoofdstukken van de Commissiemededeling wel een aantal specifieke opmerkingen wil maken. |
| --- | --- |

4.4

Dat neemt niet weg dat het EESC bij de verschillende hoofdstukken van de Commissiemededeling wel een aantal specifieke opmerkingen wil maken.

5.   Specifieke opmerkingen

5.1   De economische context en uitdagingen voor het Europees havensysteem

| 5.1.1 | Het EESC neemt nota van de vaststelling van de Commissie dat het containervrachtvervoer thans geconcentreerd is in een handvol havens in het noordwesten van Europa. Er zou echter erkend moeten worden dat er op de Europese containermarkt zo langzamerhand steeds meer havens actief zijn. Het is dus niet zo dat het vervoer maar door een paar havens gaat. De sterkst groeiende containerhavens in 2006 waren vooral kleine en middelgrote havens in verschillende havengebieden in Europa. Er is derhalve sprake van toenemende concurrentie tussen havengebieden die op aanzienlijke afstand van elkaar liggen (4). Een EU-havenbeleid waarmee alle Europese havens hun kansen optimaal en op duurzame wijze kunnen benutten, kan dit proces ondersteunen. |
| --- | --- |

5.1.1

Het EESC neemt nota van de vaststelling van de Commissie dat het containervrachtvervoer thans geconcentreerd is in een handvol havens in het noordwesten van Europa. Er zou echter erkend moeten worden dat er op de Europese containermarkt zo langzamerhand steeds meer havens actief zijn. Het is dus niet zo dat het vervoer maar door een paar havens gaat. De sterkst groeiende containerhavens in 2006 waren vooral kleine en middelgrote havens in verschillende havengebieden in Europa. Er is derhalve sprake van toenemende concurrentie tussen havengebieden die op aanzienlijke afstand van elkaar liggen (4). Een EU-havenbeleid waarmee alle Europese havens hun kansen optimaal en op duurzame wijze kunnen benutten, kan dit proces ondersteunen.

| 5.1.2 | Naast de uitdagingen die de Commissie opsomt, wil het EESC ook wijzen op die welke verband houden met het voor de Europese haven- en zeevervoersector kenmerkende verschijnsel van mondialisering en consolidering. Dit doet zich vooral voor op de containermarkt, maar is ook zichtbaar op andere markten, zoals die voor ro-ro-, algemeen en bulkvervoer. Europese zeehavens werken met internationale scheepvaartconcerns en er zijn grote concerns van terminalexploitanten ontstaan die nu in verscheidene Europese havens diensten leveren. De uitdaging voor havenautoriteiten schuilt erin om ervoor te zorgen dat deze mondiale exploitanten commitment tonen en de ontwikkelingsdoelstellingen van de havens in het kader van het Europese beleid voor ogen houden. |
| --- | --- |

5.1.2

Naast de uitdagingen die de Commissie opsomt, wil het EESC ook wijzen op die welke verband houden met het voor de Europese haven- en zeevervoersector kenmerkende verschijnsel van mondialisering en consolidering. Dit doet zich vooral voor op de containermarkt, maar is ook zichtbaar op andere markten, zoals die voor ro-ro-, algemeen en bulkvervoer. Europese zeehavens werken met internationale scheepvaartconcerns en er zijn grote concerns van terminalexploitanten ontstaan die nu in verscheidene Europese havens diensten leveren. De uitdaging voor havenautoriteiten schuilt erin om ervoor te zorgen dat deze mondiale exploitanten commitment tonen en de ontwikkelingsdoelstellingen van de havens in het kader van het Europese beleid voor ogen houden.

5.2   Prestaties van de havens en verbindingen met het achterland

| 5.2.1 | Om te kunnen voldoen aan de stijgende vraag naar haven- en daarmee samenhangende capaciteit, vind het EESC net als de Commissie dat allereerst moet worden overwogen om het gebruik van de bestaande havenfaciliteiten en toegangsroutes te optimaliseren. Voorts onderschrijft het EESC dat er een volledige maatschappelijke kosten-batenanalyse moet worden gemaakt voordat gepland wordt om nieuwe infrastructuur te ontwikkelen. Economische, sociale en milieuoverwegingen, die de pijlers vormen van de Lissabonagenda van de EU, moeten hierbij in aanmerking worden genomen. |
| --- | --- |

5.2.1

Om te kunnen voldoen aan de stijgende vraag naar haven- en daarmee samenhangende capaciteit, vind het EESC net als de Commissie dat allereerst moet worden overwogen om het gebruik van de bestaande havenfaciliteiten en toegangsroutes te optimaliseren. Voorts onderschrijft het EESC dat er een volledige maatschappelijke kosten-batenanalyse moet worden gemaakt voordat gepland wordt om nieuwe infrastructuur te ontwikkelen. Economische, sociale en milieuoverwegingen, die de pijlers vormen van de Lissabonagenda van de EU, moeten hierbij in aanmerking worden genomen.

| 5.2.2 | Zoals hierboven is opgemerkt, is er door marktwerking al een trend gaande naar een meer diverse Europese havensector. Er zou steun moeten komen voor het bottom-upbeginsel waarbij projectvoorstellen worden uitgewerkt door het beheersorgaan van een haven, eventueel in samenwerking met regionale of nationale autoriteiten. Dit neemt vanzelfsprekend niet weg dat de EU zal doorgaan met het formuleren van doelstellingen en het verstrekken van richtsnoeren. |
| --- | --- |

5.2.2

Zoals hierboven is opgemerkt, is er door marktwerking al een trend gaande naar een meer diverse Europese havensector. Er zou steun moeten komen voor het bottom-upbeginsel waarbij projectvoorstellen worden uitgewerkt door het beheersorgaan van een haven, eventueel in samenwerking met regionale of nationale autoriteiten. Dit neemt vanzelfsprekend niet weg dat de EU zal doorgaan met het formuleren van doelstellingen en het verstrekken van richtsnoeren.

| 5.2.3 | Wel kan de Commissie de tussentijdse beoordeling van het trans-Europees vervoersnetwerk in 2010 te baat nemen om de knelpunten in de achterlandverbindingen van havens te helpen oplossen. Dit zou echter moeten gebeuren op basis van objectieve criteria. |
| --- | --- |

5.2.3

Wel kan de Commissie de tussentijdse beoordeling van het trans-Europees vervoersnetwerk in 2010 te baat nemen om de knelpunten in de achterlandverbindingen van havens te helpen oplossen. Dit zou echter moeten gebeuren op basis van objectieve criteria.

| 5.2.4 | Verder verzoekt het EESC de Commissie nogmaals om via haar algemene instrumenten voor het vervoersbeleid krachtiger te ijveren voor het wegwerken van de resterende knelpunten in de achterlandverbindingen, in het bijzonder wat de binnenvaart en het vrachtvervoer per spoor betreft. Knelpunten in met name het spoorvervoer verhinderen nog steeds dat havens optimaal kunnen presteren en geïntegreerd kunnen worden in de logistiekketens. In dit verband is het EESC ingenomen met het plan van de Commissie om een op het spoorvervoer gericht netwerk te ontwikkelen en dringt het er bij de lidstaten op aan om prioriteit te geven aan de uitvoering van grote grensoverschrijdende infrastructuurprojecten die spoorwegen met havens verbinden. Dit mag echter niet ten koste gaan van het personenvervoer per spoor. |
| --- | --- |

5.2.4

Verder verzoekt het EESC de Commissie nogmaals om via haar algemene instrumenten voor het vervoersbeleid krachtiger te ijveren voor het wegwerken van de resterende knelpunten in de achterlandverbindingen, in het bijzonder wat de binnenvaart en het vrachtvervoer per spoor betreft. Knelpunten in met name het spoorvervoer verhinderen nog steeds dat havens optimaal kunnen presteren en geïntegreerd kunnen worden in de logistiekketens. In dit verband is het EESC ingenomen met het plan van de Commissie om een op het spoorvervoer gericht netwerk te ontwikkelen en dringt het er bij de lidstaten op aan om prioriteit te geven aan de uitvoering van grote grensoverschrijdende infrastructuurprojecten die spoorwegen met havens verbinden. Dit mag echter niet ten koste gaan van het personenvervoer per spoor.

5.3   De capaciteit uitbreiden zonder het milieu te schaden

| 5.3.1 | Het EESC is zeer te spreken over het initiatief van de Commissie om richtsnoeren op te stellen voor de toepassing van EU-milieuwetgeving op de ontwikkeling van havens. Dit is een belangrijke stap om een eind te helpen maken aan onduidelijkheden die veroorzaakt worden door EU-wetgeving zoals de vogel- en habitatrichtlijnen en de kaderrichtlijn water. Daar de tijd dringt, beveelt het EESC aan om deze richtsnoeren nog in 2008 te publiceren. |
| --- | --- |

5.3.1

Het EESC is zeer te spreken over het initiatief van de Commissie om richtsnoeren op te stellen voor de toepassing van EU-milieuwetgeving op de ontwikkeling van havens. Dit is een belangrijke stap om een eind te helpen maken aan onduidelijkheden die veroorzaakt worden door EU-wetgeving zoals de vogel- en habitatrichtlijnen en de kaderrichtlijn water. Daar de tijd dringt, beveelt het EESC aan om deze richtsnoeren nog in 2008 te publiceren.

| 5.3.2 | Voorts verzoekt het EESC de Commissie na te gaan of er nog andere maatregelen mogelijk zijn om het rechtskader voor havenontwikkelingsprojecten te verbeteren en bestaande wetgeving te vereenvoudigen, zoals het in zijn initiatiefadvies meer in detail heeft toegelicht (5). |
| --- | --- |

5.3.2

Voorts verzoekt het EESC de Commissie na te gaan of er nog andere maatregelen mogelijk zijn om het rechtskader voor havenontwikkelingsprojecten te verbeteren en bestaande wetgeving te vereenvoudigen, zoals het in zijn initiatiefadvies meer in detail heeft toegelicht (5).

| 5.3.3 | Het EESC stelt duidelijk dat verontreinigd sediment adequaat moet worden verwerkt en bepleit voorts om in hangende wetgevingsvoorstellen die van invloed zijn op het beheer van watermassa's en sediment, zoals de afvalstoffenrichtlijn en de „dochterrichtlijn” van de kaderrichtlijn water (6), te bepalen dat niet-verontreinigd sediment niet als afval mag worden beschouwd en niet behandeld hoeft te worden als verontreinigd sediment, omdat er bij het uitbaggeren van niet-verontreinigd sediment geen (extra) verontreinigende stoffen in een watermassa terechtkomen. |
| --- | --- |

5.3.3

Het EESC stelt duidelijk dat verontreinigd sediment adequaat moet worden verwerkt en bepleit voorts om in hangende wetgevingsvoorstellen die van invloed zijn op het beheer van watermassa's en sediment, zoals de afvalstoffenrichtlijn en de „dochterrichtlijn” van de kaderrichtlijn water (6), te bepalen dat niet-verontreinigd sediment niet als afval mag worden beschouwd en niet behandeld hoeft te worden als verontreinigd sediment, omdat er bij het uitbaggeren van niet-verontreinigd sediment geen (extra) verontreinigende stoffen in een watermassa terechtkomen.

| 5.3.4 | Tot slot stemt het EESC in met de voorstellen van de Commissie inzake havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en verbetering van de luchtkwaliteit. Het gebruik van economische stimuleringsmaatregelen via havengelden kan volgens het EESC het best aan iedere individuele havenbeheerder worden overgelaten, omdat dergelijke maatregelen van invloed zouden zijn op de financiële structuur van havens, die in Europa grote verschillen vertoont. |
| --- | --- |

5.3.4

Tot slot stemt het EESC in met de voorstellen van de Commissie inzake havenontvangstvoorzieningen voor scheepsafval en verbetering van de luchtkwaliteit. Het gebruik van economische stimuleringsmaatregelen via havengelden kan volgens het EESC het best aan iedere individuele havenbeheerder worden overgelaten, omdat dergelijke maatregelen van invloed zouden zijn op de financiële structuur van havens, die in Europa grote verschillen vertoont.

5.4   Modernisering

| 5.4.1 | Het EESC is verheugd over het plan om in 2008 een wetgevingsvoorstel in te dienen over de totstandbrenging van een Europese maritieme vervoersruimte zonder grenzen, en verwijst naar zijn specifieke opmerkingen ter zake uit diverse eerdere adviezen (7). |
| --- | --- |

5.4.1

Het EESC is verheugd over het plan om in 2008 een wetgevingsvoorstel in te dienen over de totstandbrenging van een Europese maritieme vervoersruimte zonder grenzen, en verwijst naar zijn specifieke opmerkingen ter zake uit diverse eerdere adviezen (7).

| 5.4.2 | Voorts herhaalt het EESC zijn aanbeveling dat de EU door moet gaan met het moderniseren van het douanewezen en ervoor moet zorgen dat haar beleid op het vlak van douane, maritieme veiligheid, beveiliging, volksgezondheid en milieukwaliteit goed gecoördineerd en geharmoniseerd is en dat daarbij niet onterecht overheidstaken worden overgeheveld naar havens. |
| --- | --- |

5.4.2

Voorts herhaalt het EESC zijn aanbeveling dat de EU door moet gaan met het moderniseren van het douanewezen en ervoor moet zorgen dat haar beleid op het vlak van douane, maritieme veiligheid, beveiliging, volksgezondheid en milieukwaliteit goed gecoördineerd en geharmoniseerd is en dat daarbij niet onterecht overheidstaken worden overgeheveld naar havens.

| 5.4.3 | Het EESC staat achter het voorstel om één loket op te richten voor het indienen van gegevens en achter de ontwikkeling van het „e-maritime”-programma, het „e-freight”-initiatief en het „e-customs”-initiatief. Tegelijkertijd vindt het dat op ITC gebaseerde oplossingen kosteneffectief moeten zijn, ook voor kleinere en middelgrote havens. |
| --- | --- |

5.4.3

Het EESC staat achter het voorstel om één loket op te richten voor het indienen van gegevens en achter de ontwikkeling van het „e-maritime”-programma, het „e-freight”-initiatief en het „e-customs”-initiatief. Tegelijkertijd vindt het dat op ITC gebaseerde oplossingen kosteneffectief moeten zijn, ook voor kleinere en middelgrote havens.

| 5.4.4 | Wat het verbeteren van de efficiency betreft, steunt het EESC het voorstel van de Commissie om tegen het eind van 2009 een reeks generieke Europese indicatoren op te stellen, mits deze rekening houden met commercieel gevoelige gegevens. Zulke indicatoren, gebaseerd op de indicatoren die reeds bestaan voor het lucht-, kortevaart- en gecombineerde railvervoer, moeten ook worden ontwikkeld voor aspecten die van belang zijn voor havens, zoals de werking van haveninstallaties, samenwerking tussen havens en bundeling van activiteiten in het achterland. |
| --- | --- |

5.4.4

Wat het verbeteren van de efficiency betreft, steunt het EESC het voorstel van de Commissie om tegen het eind van 2009 een reeks generieke Europese indicatoren op te stellen, mits deze rekening houden met commercieel gevoelige gegevens. Zulke indicatoren, gebaseerd op de indicatoren die reeds bestaan voor het lucht-, kortevaart- en gecombineerde railvervoer, moeten ook worden ontwikkeld voor aspecten die van belang zijn voor havens, zoals de werking van haveninstallaties, samenwerking tussen havens en bundeling van activiteiten in het achterland.

5.5   Gelijke kansen — Duidelijkheid voor investeerders, exploitanten en gebruikers

| 5.5.1 | Het EESC kan zich vinden in de visie van de Commissie op de rol van havenautoriteiten en de diversiteit van havenbeheerssystemen in Europa. Met name onderschrijft het dat havenautoriteiten hun belangrijke taken beter kunnen vervullen als zij over voldoende autonomie en in het bijzonder over volledige financiële autonomie beschikken. |
| --- | --- |

5.5.1

Het EESC kan zich vinden in de visie van de Commissie op de rol van havenautoriteiten en de diversiteit van havenbeheerssystemen in Europa. Met name onderschrijft het dat havenautoriteiten hun belangrijke taken beter kunnen vervullen als zij over voldoende autonomie en in het bijzonder over volledige financiële autonomie beschikken.

| 5.5.2 | Ook is het EESC ingenomen met het voornemen van de Commissie om in 2008 richtsnoeren voor overheidssteun aan havens vast te stellen. In dit verband verwijst het naar de in zijn initiatiefadvies van 26 april 2007 uiteengezette basisbeginselen voor het gebruik van overheidsfinanciering in havens. |
| --- | --- |

5.5.2

Ook is het EESC ingenomen met het voornemen van de Commissie om in 2008 richtsnoeren voor overheidssteun aan havens vast te stellen. In dit verband verwijst het naar de in zijn initiatiefadvies van 26 april 2007 uiteengezette basisbeginselen voor het gebruik van overheidsfinanciering in havens.

| 5.5.3 | Het EESC is ook blij dat de Commissie zijn aanbeveling heeft overgenomen om de transparantiebepalingen van Richtlijn 2006/111/EG uit te breiden tot alle commerciële havens, ongeacht hun jaaromzet. |
| --- | --- |

5.5.3

Het EESC is ook blij dat de Commissie zijn aanbeveling heeft overgenomen om de transparantiebepalingen van Richtlijn 2006/111/EG uit te breiden tot alle commerciële havens, ongeacht hun jaaromzet.

| 5.5.4 | In zijn initiatiefadvies had het EESC gepleit voor begeleiding inzake het gebruik van selectieprocedures, zoals aanbestedingen of andere aanvaardbare instrumenten, voorwaarden voor concessies en pachtovereenkomsten, alsook inzake de wettelijke status van havendiensten die als openbare dienst beschouwd kunnen worden, zoals diensten die in het belang van de algemene veiligheid in havens zijn. |
| --- | --- |

5.5.4

In zijn initiatiefadvies had het EESC gepleit voor begeleiding inzake het gebruik van selectieprocedures, zoals aanbestedingen of andere aanvaardbare instrumenten, voorwaarden voor concessies en pachtovereenkomsten, alsook inzake de wettelijke status van havendiensten die als openbare dienst beschouwd kunnen worden, zoals diensten die in het belang van de algemene veiligheid in havens zijn.

| 5.5.5 | De Commissie heeft dit verzoek ingewilligd door in haar Mededeling over havenbeleid richtsnoeren op te nemen voor het gebruik van concessies en technisch-nautische diensten. Het EESC vindt dat de Commissie de Verdragsregels en de jurisprudentie over het algemeen dienstig en helder interpreteert. Het EESC wijst er evenwel op dat technisch-nautische diensten met elkaar gemeen hebben dat zij verband houden met de veiligheid van de scheepvaart. Daarom zou het terecht zijn als zij bestempeld werden als diensten van algemeen economisch belang. |
| --- | --- |

5.5.5

De Commissie heeft dit verzoek ingewilligd door in haar Mededeling over havenbeleid richtsnoeren op te nemen voor het gebruik van concessies en technisch-nautische diensten. Het EESC vindt dat de Commissie de Verdragsregels en de jurisprudentie over het algemeen dienstig en helder interpreteert. Het EESC wijst er evenwel op dat technisch-nautische diensten met elkaar gemeen hebben dat zij verband houden met de veiligheid van de scheepvaart. Daarom zou het terecht zijn als zij bestempeld werden als diensten van algemeen economisch belang.

| 5.5.6 | Een oordeelkundig concessiebeleid moet garanderen dat er binnen de havens concurrentie bestaat en dat terminalexploitanten zo goed mogelijk presteren en een optimale inzet tonen. Het EESC zou de Commissie willen verzoeken haar richtsnoeren over concessies regelmatig tegen het licht te houden om ervoor te zorgen dat zij daadwerkelijk met de bovengenoemde doelstellingen stroken en genoeg gemeenschappelijke elementen bevatten om gelijke kansen tussen havenautoriteiten te waarborgen. Dit laatste is met name van belang tegen de achtergrond van het huidige consolideringsproces op de vrachtafhandelingsmarkt, zoals hierboven is uiteengezet. |
| --- | --- |

5.5.6

Een oordeelkundig concessiebeleid moet garanderen dat er binnen de havens concurrentie bestaat en dat terminalexploitanten zo goed mogelijk presteren en een optimale inzet tonen. Het EESC zou de Commissie willen verzoeken haar richtsnoeren over concessies regelmatig tegen het licht te houden om ervoor te zorgen dat zij daadwerkelijk met de bovengenoemde doelstellingen stroken en genoeg gemeenschappelijke elementen bevatten om gelijke kansen tussen havenautoriteiten te waarborgen. Dit laatste is met name van belang tegen de achtergrond van het huidige consolideringsproces op de vrachtafhandelingsmarkt, zoals hierboven is uiteengezet.

| 5.5.7 | Het voorstel van de Commissie om beste praktijken op het vlak van transparantie van havengelden te helpen verspreiden, kan op bijval van het EESC rekenen. Het vindt absoluut dat havengelden lokaal, op het niveau van de haven, vastgesteld moeten worden, zodat optimaal tegemoet kan worden gekomen aan de vereisten van de havengebruikers en het algemeen belang van de haven kan worden gediend. |
| --- | --- |

5.5.7

Het voorstel van de Commissie om beste praktijken op het vlak van transparantie van havengelden te helpen verspreiden, kan op bijval van het EESC rekenen. Het vindt absoluut dat havengelden lokaal, op het niveau van de haven, vastgesteld moeten worden, zodat optimaal tegemoet kan worden gekomen aan de vereisten van de havengebruikers en het algemeen belang van de haven kan worden gediend.

| 5.5.8 | Tot slot doet het het EESC deugd dat de Commissie gevolg heeft gegeven aan zijn aanbeveling om gevallen van oneerlijke concurrentie van niet-EU-havens aan te pakken. Tevens zou de Commissie zich in haar beleid op het vlak van de EU-uitbreiding en externe betrekkingen meer moeten inzetten voor het aanpakken van politiek geïnspireerde concurrentiedistorsies, zoals het Turkse embargo tegen schepen die onder Cypriotische vlag varen en schepen die uit Cypriotische havens komen, de Turks-Griekse problemen in de Egeïsche Zee en de problemen rond het oversteken van de grenzen tussen Rusland en de Baltische landen. |
| --- | --- |

5.5.8

Tot slot doet het het EESC deugd dat de Commissie gevolg heeft gegeven aan zijn aanbeveling om gevallen van oneerlijke concurrentie van niet-EU-havens aan te pakken. Tevens zou de Commissie zich in haar beleid op het vlak van de EU-uitbreiding en externe betrekkingen meer moeten inzetten voor het aanpakken van politiek geïnspireerde concurrentiedistorsies, zoals het Turkse embargo tegen schepen die onder Cypriotische vlag varen en schepen die uit Cypriotische havens komen, de Turks-Griekse problemen in de Egeïsche Zee en de problemen rond het oversteken van de grenzen tussen Rusland en de Baltische landen.

5.6   Totstandbrenging van een gestructureerde dialoog tussen havens en steden

| 5.6.1 | Het EESC staat achter het voornemen van de Commissie om de samenwerking tussen steden en hun havens te stimuleren en te intensiveren. Voor een duurzame ontwikkeling van havens is het van cruciaal belang dat havens geïntegreerd worden in de steden en het stadsleven en dat de burgers zich sterk bewust zijn van, belangstelling hebben voor en zelfs trots zijn op het werk dat in havens wordt verricht. In dit verband ondersteunt het EESC in het bijzonder de wisselwerking met toerisme, recreatie, erfgoed en cultuur in het algemeen. |
| --- | --- |

5.6.1

Het EESC staat achter het voornemen van de Commissie om de samenwerking tussen steden en hun havens te stimuleren en te intensiveren. Voor een duurzame ontwikkeling van havens is het van cruciaal belang dat havens geïntegreerd worden in de steden en het stadsleven en dat de burgers zich sterk bewust zijn van, belangstelling hebben voor en zelfs trots zijn op het werk dat in havens wordt verricht. In dit verband ondersteunt het EESC in het bijzonder de wisselwerking met toerisme, recreatie, erfgoed en cultuur in het algemeen.

| 5.6.2 | Ook wijst het EESC op het gebrek aan betrouwbare gegevens over directe en indirecte arbeidsplaatsen en de meerwaarde die Europese havens opleveren. Zo heeft het de indruk dat de feitelijke situatie in de Mededeling grotendeels wordt onderschat, gelet op de werkgelegenheidsgegevens die daarin worden gebruikt. Het EESC zou dan ook graag zien dat de Commissie de toestand grondig laat onderzoeken. |
| --- | --- |

5.6.2

Ook wijst het EESC op het gebrek aan betrouwbare gegevens over directe en indirecte arbeidsplaatsen en de meerwaarde die Europese havens opleveren. Zo heeft het de indruk dat de feitelijke situatie in de Mededeling grotendeels wordt onderschat, gelet op de werkgelegenheidsgegevens die daarin worden gebruikt. Het EESC zou dan ook graag zien dat de Commissie de toestand grondig laat onderzoeken.

| 5.6.3 | Tot slot schaart het EESC zich achter het plan van de Commissie om na te gaan in hoeverre beveiligingsmaatregelen de toegankelijkheid van havens beïnvloeden en hoe tegelijkertijd voor veiligheid en toegankelijkheid kan worden gezorgd. |
| --- | --- |

5.6.3

Tot slot schaart het EESC zich achter het plan van de Commissie om na te gaan in hoeverre beveiligingsmaatregelen de toegankelijkheid van havens beïnvloeden en hoe tegelijkertijd voor veiligheid en toegankelijkheid kan worden gezorgd.

5.7   Werkzaamheden in havens

| 5.7.1 | Goede en veilige arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden en constructieve arbeidsverhoudingen in de havens moeten worden bevorderd, zo merkte het EESC al eerder op. Het stelt tevreden vast dat de Commissie in haar Mededeling over het havenbeleid de nodige aandacht aan dit onderwerp besteedt. |
| --- | --- |

5.7.1

Goede en veilige arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden en constructieve arbeidsverhoudingen in de havens moeten worden bevorderd, zo merkte het EESC al eerder op. Het stelt tevreden vast dat de Commissie in haar Mededeling over het havenbeleid de nodige aandacht aan dit onderwerp besteedt.

| 5.7.2 | Het EESC herhaalt dat het efficiënt functioneren van havens afhangt van de betrouwbaarheid en de veiligheid, die ondanks de technologische vooruitgang grotendeels worden bepaald door de menselijke factor. Daarom moeten havens beschikken over goed opgeleide en vakbekwame werknemers, zowel aan land als aan boord. Ook heeft het EESC er al op gewezen dat de sociale partners bij het tot stand brengen en handhaven van deze omstandigheden een belangrijke rol dienen te spelen. Op Europees niveau dient de Commissie hun inbreng te ondersteunen door de sociale dialoog te faciliteren. |
| --- | --- |

5.7.2

Het EESC herhaalt dat het efficiënt functioneren van havens afhangt van de betrouwbaarheid en de veiligheid, die ondanks de technologische vooruitgang grotendeels worden bepaald door de menselijke factor. Daarom moeten havens beschikken over goed opgeleide en vakbekwame werknemers, zowel aan land als aan boord. Ook heeft het EESC er al op gewezen dat de sociale partners bij het tot stand brengen en handhaven van deze omstandigheden een belangrijke rol dienen te spelen. Op Europees niveau dient de Commissie hun inbreng te ondersteunen door de sociale dialoog te faciliteren.

| 5.7.3 | Het EESC vindt het daarom een goede zaak dat de Commissie besloten heeft om de Europese sociale partners aan te moedigen een Europees comité voor de sociale dialoog in havens op te richten, in de zin van Besluit 98/500/EG van de Commissie. |
| --- | --- |

5.7.3

Het EESC vindt het daarom een goede zaak dat de Commissie besloten heeft om de Europese sociale partners aan te moedigen een Europees comité voor de sociale dialoog in havens op te richten, in de zin van Besluit 98/500/EG van de Commissie.

| 5.7.4 | Het EESC steunt het voornemen van de Commissie om een wederzijds erkend kader voor de opleiding van havenarbeiders te creëren, maar stelt voor om eerst de verschillende systemen die er voor beroepskwalificaties van havenarbeiders bestaan, met elkaar te vergelijken. Dit zou heel goed kunnen gebeuren in de context van de Europese sociale dialoog. |
| --- | --- |

5.7.4

Het EESC steunt het voornemen van de Commissie om een wederzijds erkend kader voor de opleiding van havenarbeiders te creëren, maar stelt voor om eerst de verschillende systemen die er voor beroepskwalificaties van havenarbeiders bestaan, met elkaar te vergelijken. Dit zou heel goed kunnen gebeuren in de context van de Europese sociale dialoog.

| 5.7.5 | Tot slot is het EESC het eens met de Commissie dat van nabij moet worden gevolgd of de EU- en IAO-voorschriften inzake veiligheid en gezondheid van werknemers in havens in acht worden genomen en dat de statistieken over ongevallen moeten worden verbeterd. Het EESC dringt er echter ook op aan dat er op alle niveaus binnen de gepaste gremia initiatieven worden ontplooid om de situatie op het gebied van veiligheid en gezondheid verder te verbeteren. |
| --- | --- |

5.7.5

Tot slot is het EESC het eens met de Commissie dat van nabij moet worden gevolgd of de EU- en IAO-voorschriften inzake veiligheid en gezondheid van werknemers in havens in acht worden genomen en dat de statistieken over ongevallen moeten worden verbeterd. Het EESC dringt er echter ook op aan dat er op alle niveaus binnen de gepaste gremia initiatieven worden ontplooid om de situatie op het gebied van veiligheid en gezondheid verder te verbeteren.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  PB C 407 van 28.12.1998.

1

(2)  EESC-adviezen over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake toegang tot de markt voor havendiensten (COM(2001) 35 final), PB C 48 van 21.2.2002, blz. 122, en over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake toegang tot de markt voor havendiensten (COM(2004) 654 final), PB C 294 van 25.11.2005, blz. 25.

2

(3)  PB C 168 van 20.7.2007, blz. 57.

3

(4)  Wat de lange termijn betreft is het gemiddelde Europese aandeel in de havens in het gebied tussen Hamburg en Le Havre gedaald van 61 % in 1975 tot 48 % in 2003, terwijl het marktaandeel in het Middellandse Zeegebied verdubbeld is, nl. van 18 % in 1975 tot 36 % in 2003. Voorts is de havenconcentratie voor containervervoer in Europa (gemeten aan de hand van de Ginicoëfficient) sinds 1990 alsmaar afgenomen, wat erop duidt dat het aantal punten van toegang tot de Europese markt is gestegen. De sterkst groeiende containerhavens in 2006 (relatief gezien) waren vooral middelgrote en kleinere havens in verschillende Europese regio's (Amsterdam, Sines, Rauma, Constantza, Kotka, Tallinn, Bremerhaven, Zeebrugge en Gdynia) — Bron: Institute of Transport and Maritime Management Antwerp (ITMMA)/Universiteit van Antwerpen. Dit staat in scherp contrast tot de situatie in bijv. de VS, waar de havenconcentratie in dezelfde periode sterk is toegenomen. Bron: Th. Notteboom, Market report on the European seaport industry (2007), waarin gegevens van Eurostat en afzonderlijke havens worden gebruikt.

4

(5)  Zie paragraaf 4 van het advies over Een gemeenschappelijk EU-havenbeleid, PB C 168 van 20.7.2007, blz. 57.

5

(6)  Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende afvalstoffen (COM(2005) 667 final — 2005/0281 (COD)) en Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake milieukwaliteitsnormen op het gebied van het waterbeleid en tot wijziging van Richtlijn 2000/60/EG (COM(2006) 398 final).

6

(7)  PB C 168 van 20.7.2007, blz. 50, advies over de Commissiemededeling Naar een toekomstig maritiem beleid voor de Unie: Een Europese visie op de oceanen en zeeën (COM(2006) 275 final).

7

PB C 168 van 20.7.2007, blz. 57, advies over Een gemeenschappelijk EU-havenbeleid (initiatiefadvies).

PB C 151 van 17.6.2008, blz. 20, advies over Logistieke snelwegen op zee (verkennend advies).

PB C 168 van 20.7.2007, blz. 68, advies over de Commissiemededeling Tussentijdse evaluatie van het programma voor de bevordering van de korte vaart (COM(2003) 155 final) (COM(2006) 380 final).

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/49 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/49

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Wegvervoer — werktijden van zelfstandige bestuurders

(2009/C 27/12)

Het bureau van het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 20 november 2007 besloten om overeenkomstig art. 29 A van de uitvoeringsbepalingen voor zijn reglement van orde een vervolgadvies op te stellen over

Wegvervoer — werktijden van zelfstandige bestuurders.

De gespecialiseerde afdeling Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Chagas
   (1), die werd vervangen door de heer Curtis.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli 2008) onderstaand advies uitgebracht, dat met 121 stemmen vóór en 14 stemmen tegen, bij 6 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies

| 1.1 | Zelfstandige bestuurders moeten met ingang van 23 maart 2009 onder het toepassingsgebied van Richtlijn 2002/15/EG gaan vallen, zoals in artikel 2 van die richtlijn is bepaald. |
| --- | --- |

1.1

Zelfstandige bestuurders moeten met ingang van 23 maart 2009 onder het toepassingsgebied van Richtlijn 2002/15/EG gaan vallen, zoals in artikel 2 van die richtlijn is bepaald.

| 1.2 | Een en ander betekent dat Richtlijn 2002/15/EG door de lidstaten naar behoren zal moeten worden omgezet, vooral als het gaat om de definitie van het begrip „zelfstandige bestuurder”. |
| --- | --- |

1.2

Een en ander betekent dat Richtlijn 2002/15/EG door de lidstaten naar behoren zal moeten worden omgezet, vooral als het gaat om de definitie van het begrip „zelfstandige bestuurder”.

| 1.3 | Zelfstandige bestuurders moeten ook onder het toepassingsgebied van Richtlijn 2002/15/EG gaan vallen, omdat op die manier de verkeersveiligheid wordt vergroot, de concurrentievoorwaarden verder worden gelijkgetrokken en de arbeidsvoorwaarden voor mobiele en zelfstandige werknemers — en dan vooral m.b.t. hun lichamelijke en geestelijke gezondheid — worden verbeterd. Dit tegen de achtergrond van het feit dat de algemene administratieve taken zoals die in artikel 3 a-2) van de richtlijn zijn gedefinieerd, niet onder de definitie van het begrip „arbeidstijd” vallen. |
| --- | --- |

1.3

Zelfstandige bestuurders moeten ook onder het toepassingsgebied van Richtlijn 2002/15/EG gaan vallen, omdat op die manier de verkeersveiligheid wordt vergroot, de concurrentievoorwaarden verder worden gelijkgetrokken en de arbeidsvoorwaarden voor mobiele en zelfstandige werknemers — en dan vooral m.b.t. hun lichamelijke en geestelijke gezondheid — worden verbeterd. Dit tegen de achtergrond van het feit dat de algemene administratieve taken zoals die in artikel 3 a-2) van de richtlijn zijn gedefinieerd, niet onder de definitie van het begrip „arbeidstijd” vallen.

| 1.4 | Voorwaarde voor een Europese interne markt voor wegvervoer is dat de concurrentieverhoudingen eerlijk zijn, en dus dat de voor deze sector geldende sociale wetsvoorschriften effectief en efficiënt worden toegepast. Een onderscheid tussen mobiele werknemers en zelfstandige werknemers bij de toepassing van de wetgeving inzake de werktijden zou leiden tot oneerlijke mededinging. Daarom kan de mogelijkheid om alleen „schijn”-zelfstandigen onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, niet worden aanvaard. |
| --- | --- |

1.4

Voorwaarde voor een Europese interne markt voor wegvervoer is dat de concurrentieverhoudingen eerlijk zijn, en dus dat de voor deze sector geldende sociale wetsvoorschriften effectief en efficiënt worden toegepast. Een onderscheid tussen mobiele werknemers en zelfstandige werknemers bij de toepassing van de wetgeving inzake de werktijden zou leiden tot oneerlijke mededinging. Daarom kan de mogelijkheid om alleen „schijn”-zelfstandigen onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, niet worden aanvaard.

| 1.5 | Het is raadzaam dat de verschillende actoren in de vervoerketen medeverantwoordelijk worden gesteld, zoals ook voor de Verordening inzake rij- en rusttijden is gedaan, om moeilijkheden bij de toepassing van het besluit om zelfstandige werknemers onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, te voorkomen. |
| --- | --- |

1.5

Het is raadzaam dat de verschillende actoren in de vervoerketen medeverantwoordelijk worden gesteld, zoals ook voor de Verordening inzake rij- en rusttijden is gedaan, om moeilijkheden bij de toepassing van het besluit om zelfstandige werknemers onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, te voorkomen.

| 1.6 | Conditio sine qua non voor de feitelijke toepassing van de richtlijn is dat de samenwerking tussen de diverse nationale administraties in EU-verband wordt gepromoot. |
| --- | --- |

1.6

Conditio sine qua non voor de feitelijke toepassing van de richtlijn is dat de samenwerking tussen de diverse nationale administraties in EU-verband wordt gepromoot.

| 1.7 | De toepassing van het besluit om zelfstandige werknemers onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, mag voor hen niet tot onnodige extra administratieve rompslomp leiden. |
| --- | --- |

1.7

De toepassing van het besluit om zelfstandige werknemers onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, mag voor hen niet tot onnodige extra administratieve rompslomp leiden.

2.   Inleiding

| 2.1 | Het Comité heeft al veel werk gemaakt van het Europees beleid voor verkeersveiligheid en heeft op dit gebied zeker zijn sporen verdiend. In zijn recente initiatiefadvies „Europees beleid voor verkeersveiligheid en beroepschauffeurs — Veilige en bewaakte stopplaatsen” (TEN/290 (2)) heeft het zich gebogen over het belangrijke thema „stopplaatsen voor beroepschauffeurs”, als onderdeel van het beleid voor wegeninfrastructuur. Een ander aspect, niet minder belangrijk, dat het genoemde advies aanvult, zijn de werktijden van zelfstandige chauffeurs in het wegvervoer. Op Europees niveau hebben de verschillende economische, sociale en veiligheidsaspecten nog niet de aandacht gekregen die ze verdienen. Onderhavig vervolgadvies wordt verder ingegeven door het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de gevolgen van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van het toepassingsgebied van Richtlijn 2002/15/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2002 inzake de organisatie van de arbeidstijd van personen die een mobiele werkzaamheid in het wegvervoer uitoefenen (COM(2007) 266 final). |
| --- | --- |

2.1

Het Comité heeft al veel werk gemaakt van het Europees beleid voor verkeersveiligheid en heeft op dit gebied zeker zijn sporen verdiend. In zijn recente initiatiefadvies „Europees beleid voor verkeersveiligheid en beroepschauffeurs — Veilige en bewaakte stopplaatsen” (TEN/290 (2)) heeft het zich gebogen over het belangrijke thema „stopplaatsen voor beroepschauffeurs”, als onderdeel van het beleid voor wegeninfrastructuur. Een ander aspect, niet minder belangrijk, dat het genoemde advies aanvult, zijn de werktijden van zelfstandige chauffeurs in het wegvervoer. Op Europees niveau hebben de verschillende economische, sociale en veiligheidsaspecten nog niet de aandacht gekregen die ze verdienen. Onderhavig vervolgadvies wordt verder ingegeven door het verslag van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de gevolgen van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van het toepassingsgebied van Richtlijn 2002/15/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 maart 2002 inzake de organisatie van de arbeidstijd van personen die een mobiele werkzaamheid in het wegvervoer uitoefenen (COM(2007) 266 final).

| 2.2 | Bij Richtlijn 2002/15/EG zijn minimumnormen ingevoerd met betrekking tot de organisatie van de arbeidstijd teneinde de veiligheid en gezondheid van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen beter te beschermen, de verkeersveiligheid te vergroten en de concurrentievoorwaarden verder gelijk te trekken. De richtlijn is van kracht geworden op 23 maart 2002. De lidstaten beschikten over een termijn van drie jaar, tot 23 maart 2005, om de bepalingen inzake mobiele werknemers ten uitvoer te leggen. In artikel 2, lid 1, van de richtlijn is bepaald dat de richtlijn vanaf 23 maart 2009 van toepassing wordt op zelfstandige bestuurders, nadat de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement een verslag heeft voorgelegd alsmede een wetgevingsvoorstel op grond van dit verslag. |
| --- | --- |

2.2

Bij Richtlijn 2002/15/EG zijn minimumnormen ingevoerd met betrekking tot de organisatie van de arbeidstijd teneinde de veiligheid en gezondheid van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen beter te beschermen, de verkeersveiligheid te vergroten en de concurrentievoorwaarden verder gelijk te trekken. De richtlijn is van kracht geworden op 23 maart 2002. De lidstaten beschikten over een termijn van drie jaar, tot 23 maart 2005, om de bepalingen inzake mobiele werknemers ten uitvoer te leggen. In artikel 2, lid 1, van de richtlijn is bepaald dat de richtlijn vanaf 23 maart 2009 van toepassing wordt op zelfstandige bestuurders, nadat de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement een verslag heeft voorgelegd alsmede een wetgevingsvoorstel op grond van dit verslag.

| 2.3 | In het kader van het uiteindelijke bemiddelingsakkoord dat de Raad en het Europees Parlement over deze richtlijn hebben bereikt, is bepaald dat de Commissie uiterlijk twee jaar vóór deze datum, dus ten laatste op 23 maart 2007, een verslag ten behoeve van het Europees Parlement en de Raad diende op te stellen waarin wordt geanalyseerd welke gevolgen de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van het toepassingsgebied van de richtlijn voor de verkeersveiligheid, de concurrentievoorwaarden, de beroepsstructuur alsmede op sociaal gebied heeft. In dat verslag moet rekening worden gehouden met de situatie in de verschillende lidstaten met betrekking tot de structuur van de vervoerssector en de werkomstandigheden in het wegvervoer. |
| --- | --- |

2.3

In het kader van het uiteindelijke bemiddelingsakkoord dat de Raad en het Europees Parlement over deze richtlijn hebben bereikt, is bepaald dat de Commissie uiterlijk twee jaar vóór deze datum, dus ten laatste op 23 maart 2007, een verslag ten behoeve van het Europees Parlement en de Raad diende op te stellen waarin wordt geanalyseerd welke gevolgen de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van het toepassingsgebied van de richtlijn voor de verkeersveiligheid, de concurrentievoorwaarden, de beroepsstructuur alsmede op sociaal gebied heeft. In dat verslag moet rekening worden gehouden met de situatie in de verschillende lidstaten met betrekking tot de structuur van de vervoerssector en de werkomstandigheden in het wegvervoer.

| 2.4 | Op grond van dit verslag diende de Commissie een voorstel te ontwikkelen teneinde a) de voorwaarden vast te stellen om zelfstandige bestuurders die uitsluitend binnenlands vervoer verrichten en zich aan specifieke voorwaarden moeten houden, in het toepassingsgebied van de richtlijn op te nemen, dan wel b) zelfstandige bestuurders niet in het toepassingsgebied van de richtlijn op te nemen. |
| --- | --- |

2.4

Op grond van dit verslag diende de Commissie een voorstel te ontwikkelen teneinde a) de voorwaarden vast te stellen om zelfstandige bestuurders die uitsluitend binnenlands vervoer verrichten en zich aan specifieke voorwaarden moeten houden, in het toepassingsgebied van de richtlijn op te nemen, dan wel b) zelfstandige bestuurders niet in het toepassingsgebied van de richtlijn op te nemen.

| 2.5 | Krachtens artikel 7, lid 2, van de richtlijn diende de Commissie tevens de gevolgen van de bepalingen van de richtlijn inzake nachtarbeid te onderzoeken en hierover vóór 23 maart 2007, in het kader van het tweejaarlijkse verslag betreffende de tenuitvoerlegging van de richtlijn, verslag uit te brengen. |
| --- | --- |

2.5

Krachtens artikel 7, lid 2, van de richtlijn diende de Commissie tevens de gevolgen van de bepalingen van de richtlijn inzake nachtarbeid te onderzoeken en hierover vóór 23 maart 2007, in het kader van het tweejaarlijkse verslag betreffende de tenuitvoerlegging van de richtlijn, verslag uit te brengen.

3.   Het verslag van de Commissie

| 3.1 | In het verslag wordt, aldus de Commissie, een overzicht gegeven van de huidige ontwikkelingen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de richtlijn in de lidstaten; verder wordt een analyse gemaakt van de potentiële gevolgen van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van het toepassingsgebied van de richtlijn en worden de gevolgen van de bepalingen inzake nachtarbeid geëvalueerd. |
| --- | --- |

3.1

In het verslag wordt, aldus de Commissie, een overzicht gegeven van de huidige ontwikkelingen met betrekking tot de tenuitvoerlegging van de richtlijn in de lidstaten; verder wordt een analyse gemaakt van de potentiële gevolgen van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van het toepassingsgebied van de richtlijn en worden de gevolgen van de bepalingen inzake nachtarbeid geëvalueerd.

| 3.2 | De Commissie stelt ten eerste vast dat het merendeel van de lidstaten er niet in is geslaagd de richtlijn binnen de gestelde termijn van drie jaar om te zetten. Dit betekent dat de Commissie nog geen eerste verslag, dat in maart 2007 had moeten verschijnen en in beginsel om de twee jaar wordt opgesteld, kan voorleggen. |
| --- | --- |

3.2

De Commissie stelt ten eerste vast dat het merendeel van de lidstaten er niet in is geslaagd de richtlijn binnen de gestelde termijn van drie jaar om te zetten. Dit betekent dat de Commissie nog geen eerste verslag, dat in maart 2007 had moeten verschijnen en in beginsel om de twee jaar wordt opgesteld, kan voorleggen.

| 3.3 | Met betrekking tot de gevolgen van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van het toepassingsgebied van de richtlijn legt de Commissie nogmaals uit waarom zij aanvankelijk had voorgesteld om deze categorie wel in de richtlijn op te nemen: ten eerste wordt in de verordening inzake rij- en rusttijden een dergelijk onderscheid tussen bestuurders niet gemaakt; ten tweede wilde zij voorkomen dat de sector versnipperd zou raken doordat bestuurders geneigd kunnen zijn om zich ten onrechte als zelfstandigen voor te doen en ten derde wilde zij dat de doelstellingen van de richtlijn (eerlijke concurrentie, meer verkeersveiligheid en betere arbeidsomstandigheden) voor de hele sector worden verwezenlijkt. |
| --- | --- |

3.3

Met betrekking tot de gevolgen van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van het toepassingsgebied van de richtlijn legt de Commissie nogmaals uit waarom zij aanvankelijk had voorgesteld om deze categorie wel in de richtlijn op te nemen: ten eerste wordt in de verordening inzake rij- en rusttijden een dergelijk onderscheid tussen bestuurders niet gemaakt; ten tweede wilde zij voorkomen dat de sector versnipperd zou raken doordat bestuurders geneigd kunnen zijn om zich ten onrechte als zelfstandigen voor te doen en ten derde wilde zij dat de doelstellingen van de richtlijn (eerlijke concurrentie, meer verkeersveiligheid en betere arbeidsomstandigheden) voor de hele sector worden verwezenlijkt.

| 3.4 | Zich baserend op de conclusies uit een rapport van externe consultants erkent de Commissie dat vermoeidheid en de gevolgen daarvan voor de verkeersveiligheid, een verschijnsel is waarmee elke bestuurder te maken kan krijgen, zowel zelfstandigen als mobiele werknemers. In het rapport van de consultants wordt bovendien bevestigd dat zelfstandige bestuurders in de sector van het wegvervoer langer werken dan mobiele werknemers en dat beide categorieën langer werken dan werknemers in andere sectoren. |
| --- | --- |

3.4

Zich baserend op de conclusies uit een rapport van externe consultants erkent de Commissie dat vermoeidheid en de gevolgen daarvan voor de verkeersveiligheid, een verschijnsel is waarmee elke bestuurder te maken kan krijgen, zowel zelfstandigen als mobiele werknemers. In het rapport van de consultants wordt bovendien bevestigd dat zelfstandige bestuurders in de sector van het wegvervoer langer werken dan mobiele werknemers en dat beide categorieën langer werken dan werknemers in andere sectoren.

| 3.5 | Hoewel „een vermindering van de arbeidstijd ongetwijfeld [kan] helpen om de vermoeidheid te beperken” zou dit volgens hetzelfde externe rapport „ook tot meer stress kunnen leiden omdat zelfstandige bestuurders (om hun rendabiliteit niet in het gedrang te brengen) meer zullen trachten te doen in minder tijd, wat op zijn beurt tot meer vermoeidheid en ongevallen zou kunnen leiden”. De Commissie lijkt deze mening te delen. |
| --- | --- |

3.5

Hoewel „een vermindering van de arbeidstijd ongetwijfeld [kan] helpen om de vermoeidheid te beperken” zou dit volgens hetzelfde externe rapport „ook tot meer stress kunnen leiden omdat zelfstandige bestuurders (om hun rendabiliteit niet in het gedrang te brengen) meer zullen trachten te doen in minder tijd, wat op zijn beurt tot meer vermoeidheid en ongevallen zou kunnen leiden”. De Commissie lijkt deze mening te delen.

| 3.6 | Met betrekking tot de concurrentievoorwaarden volgt de Commissie de conclusies uit het rapport volgens welke uitsluiting van zelfstandigen de huidige versnipperingstrend bevordert zonder dat verwacht wordt dat dit significante effecten zal hebben op de mededinging in de sector. Het opnemen van zelfstandigen in het toepassingsgebied van de richtlijn zou daarentegen, aldus de consultants, voor zelfstandigen leiden tot een stijging van de kosten en een daling van de arbeidstijd, zodat het concurrentievoordeel voor zelfstandigen in het goederenvervoer aanmerkelijk zou verminderen. De Commissie lijkt de richtlijn daarom alleen te willen toepassen op „schijn”-zelfstandigen. |
| --- | --- |

3.6

Met betrekking tot de concurrentievoorwaarden volgt de Commissie de conclusies uit het rapport volgens welke uitsluiting van zelfstandigen de huidige versnipperingstrend bevordert zonder dat verwacht wordt dat dit significante effecten zal hebben op de mededinging in de sector. Het opnemen van zelfstandigen in het toepassingsgebied van de richtlijn zou daarentegen, aldus de consultants, voor zelfstandigen leiden tot een stijging van de kosten en een daling van de arbeidstijd, zodat het concurrentievoordeel voor zelfstandigen in het goederenvervoer aanmerkelijk zou verminderen. De Commissie lijkt de richtlijn daarom alleen te willen toepassen op „schijn”-zelfstandigen.

| 3.7 | De Commissie wijst erop dat de uitsluiting van zelfstandige bestuurders vanuit een economisch perspectief weliswaar de voorkeur verdient, maar dat minder duidelijk is welke sociale gevolgen „uitsluiting” dan wel „opneming” zou kunnen hebben. Enerzijds lost uitsluiting van deze bestuurders de veiligheids- en gezondheidsproblemen niet op. Anderzijds kan opneming voor zelfstandige bestuurders tot meer stress en extra administratieve lasten leiden en tot een daling van hun inkomen. |
| --- | --- |

3.7

De Commissie wijst erop dat de uitsluiting van zelfstandige bestuurders vanuit een economisch perspectief weliswaar de voorkeur verdient, maar dat minder duidelijk is welke sociale gevolgen „uitsluiting” dan wel „opneming” zou kunnen hebben. Enerzijds lost uitsluiting van deze bestuurders de veiligheids- en gezondheidsproblemen niet op. Anderzijds kan opneming voor zelfstandige bestuurders tot meer stress en extra administratieve lasten leiden en tot een daling van hun inkomen.

| 3.8 | Tot slot stelt de Commissie dat toepassing van de richtlijn op zelfstandige bestuurders de emotionele stress en financiële problemen bij deze groep zou kunnen vergroten en in de praktijk moeilijk te handhaven is en dus weinig effect zal hebben. |
| --- | --- |

3.8

Tot slot stelt de Commissie dat toepassing van de richtlijn op zelfstandige bestuurders de emotionele stress en financiële problemen bij deze groep zou kunnen vergroten en in de praktijk moeilijk te handhaven is en dus weinig effect zal hebben.

| 3.9 | Met betrekking tot de gevolgen van de bepalingen van de richtlijn inzake nachtarbeid concludeert de Commissie dat aan het toezicht op de naleving ervan een grondig onderzoek moet worden gewijd. |
| --- | --- |

3.9

Met betrekking tot de gevolgen van de bepalingen van de richtlijn inzake nachtarbeid concludeert de Commissie dat aan het toezicht op de naleving ervan een grondig onderzoek moet worden gewijd.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Het Comité neemt kennis van het door de Commissie ingediende verslag betreffende de gevolgen van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders voor de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen. |
| --- | --- |

4.1

Het Comité neemt kennis van het door de Commissie ingediende verslag betreffende de gevolgen van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders voor de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen.

| 4.2 | Meerdere sociale gesprekspartners vinden dat de uitsluiting van zelfstandige werknemers neerkomt op concurrentievervalsing in de sector wegvervoer. In zijn recente advies over de tussentijdse evaluatie van het Witboek vervoer (TEN 257, rapporteur: de heer Barbadillo Lopez (3)) formuleert het Comité dan ook de volgende eis:
  „In de sociale regelgeving voor het vervoer over de weg moet de gelijke behandeling van werkenden — werknemers of zelfstandigen — gegarandeerd zijn. Richtlijn 2002/15/EG van 11 maart 2002 betreffende de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen, dient daarom onverwijld, dus zonder de voorziene overgangsperiode af te wachten, van kracht te worden voor zelfstandigen. Deze richtlijn is immers bedoeld om de verkeersveiligheid te vergroten, oneerlijke concurrentie te voorkomen en de arbeidsomstandigheden te verbeteren” (par. 4.3.1.2). |
| --- | --- |

4.2

Meerdere sociale gesprekspartners vinden dat de uitsluiting van zelfstandige werknemers neerkomt op concurrentievervalsing in de sector wegvervoer. In zijn recente advies over de tussentijdse evaluatie van het Witboek vervoer (TEN 257, rapporteur: de heer Barbadillo Lopez (3)) formuleert het Comité dan ook de volgende eis:

„In de sociale regelgeving voor het vervoer over de weg moet de gelijke behandeling van werkenden — werknemers of zelfstandigen — gegarandeerd zijn. Richtlijn 2002/15/EG van 11 maart 2002 betreffende de organisatie van de arbeidstijd van personen die mobiele werkzaamheden in het wegvervoer uitoefenen, dient daarom onverwijld, dus zonder de voorziene overgangsperiode af te wachten, van kracht te worden voor zelfstandigen. Deze richtlijn is immers bedoeld om de verkeersveiligheid te vergroten, oneerlijke concurrentie te voorkomen en de arbeidsomstandigheden te verbeteren” (par. 4.3.1.2).

| 4.3 | Het Comité heeft in dit verband aanzienlijke bedenkingen bij de in de studie geformuleerde conclusies ten aanzien van de verkeersveiligheid, de concurrentievoorwaarden en de sociale aspecten. |
| --- | --- |

4.3

Het Comité heeft in dit verband aanzienlijke bedenkingen bij de in de studie geformuleerde conclusies ten aanzien van de verkeersveiligheid, de concurrentievoorwaarden en de sociale aspecten.

| 4.4 | Om de verkeersveiligheid te bevorderen, voorwaarden voor eerlijke mededinging te creëren en de arbeidsvoorwaarden voor mobiele werknemers en zelfstandigen te verbeteren (met name t.a.v. van hun lichamelijk en geestelijk welzijn), moeten zelfstandige bestuurders volgens het Comité in het toepassingsgebied van richtlijn 2002/15/EG worden opgenomen. |
| --- | --- |

4.4

Om de verkeersveiligheid te bevorderen, voorwaarden voor eerlijke mededinging te creëren en de arbeidsvoorwaarden voor mobiele werknemers en zelfstandigen te verbeteren (met name t.a.v. van hun lichamelijk en geestelijk welzijn), moeten zelfstandige bestuurders volgens het Comité in het toepassingsgebied van richtlijn 2002/15/EG worden opgenomen.

| 4.5 | Te lange arbeidstijden zijn een belangrijke bron van vermoeidheid, vergroten het risico dat bestuurders achter het stuur in slaap vallen en brengen dus de verkeersveiligheid in het gedrang. Van eerlijke mededinging is sprake als in de prijzen die de grote distributie- en vervoersbedrijven met hun onderaannemers afspreken, rekening wordt gehouden met de sociale wetgeving voor de sector, zoals die voor mobiele werknemers én voor zelfstandige bestuurders geldt. |
| --- | --- |

4.5

Te lange arbeidstijden zijn een belangrijke bron van vermoeidheid, vergroten het risico dat bestuurders achter het stuur in slaap vallen en brengen dus de verkeersveiligheid in het gedrang. Van eerlijke mededinging is sprake als in de prijzen die de grote distributie- en vervoersbedrijven met hun onderaannemers afspreken, rekening wordt gehouden met de sociale wetgeving voor de sector, zoals die voor mobiele werknemers én voor zelfstandige bestuurders geldt.

| 4.6 | Het is niet gezegd dat de uitsluiting van zelfstandigen van Richtlijn 2002/15/EG niet juist meer stress veroorzaakt. Zelfstandige bestuurders zullen door opdrachtgevers immers sterker onder druk worden gezet om hun prijzen te verlagen. Zij zullen langer moeten werken om hetzelfde inkomen te verdienen, wat ten koste gaat van de verkeersveiligheid, hun gezondheid en het toch al precaire evenwicht tussen hun werk en gezinsleven. |
| --- | --- |

4.6

Het is niet gezegd dat de uitsluiting van zelfstandigen van Richtlijn 2002/15/EG niet juist meer stress veroorzaakt. Zelfstandige bestuurders zullen door opdrachtgevers immers sterker onder druk worden gezet om hun prijzen te verlagen. Zij zullen langer moeten werken om hetzelfde inkomen te verdienen, wat ten koste gaat van de verkeersveiligheid, hun gezondheid en het toch al precaire evenwicht tussen hun werk en gezinsleven.

| 4.7 | De opneming van zelfstandige bestuurders in het toepassingsgebied daarvan vooronderstelt dat Richtlijn 2002/15/EG door de lidstaten naar behoren wordt omgezet, vooral als het gaat om de definitie van het begrip „zelfstandige bestuurder”. |
| --- | --- |

4.7

De opneming van zelfstandige bestuurders in het toepassingsgebied daarvan vooronderstelt dat Richtlijn 2002/15/EG door de lidstaten naar behoren wordt omgezet, vooral als het gaat om de definitie van het begrip „zelfstandige bestuurder”.

| 4.8 | De Commissie moet er als hoedster van het Verdrag voor zorgen dat de definitie van „zelfstandige bestuurder” — zoals die in artikel 3e) van de Richtlijn 2002/15/EG is vastgelegd (4) — door de lidstaten naar behoren wordt omgezet. Die correcte omzetting is de eerste voorwaarde waaraan de lidstaten moeten voldoen, willen zij het probleem van de „schijn”-zelfstandigen kunnen aanpakken. |
| --- | --- |

4.8

De Commissie moet er als hoedster van het Verdrag voor zorgen dat de definitie van „zelfstandige bestuurder” — zoals die in artikel 3e) van de Richtlijn 2002/15/EG is vastgelegd (4) — door de lidstaten naar behoren wordt omgezet. Die correcte omzetting is de eerste voorwaarde waaraan de lidstaten moeten voldoen, willen zij het probleem van de „schijn”-zelfstandigen kunnen aanpakken.

| 4.9 | Opneming van zelfstandige bestuurders in het toepassingsgebied daarvan moet gepaard gaan met een wijziging van Richtlijn 2002/15/EG. Die wijziging betreft de gedeelde verantwoordelijkheid van de verschillende actoren in de vervoerketen. In de verordening voor rij- en rusttijden (5) is in artikel 10, lid 4, bepaald dat „Ondernemingen, expediteurs, bevrachters, touroperators, hoofd- en onderaannemers en uitleenbedrijven voor bestuurders ervoor [zorgen] dat contractueel overeengekomen tijdschema's voor het vervoer aan deze verordening voldoen”. Het begrip „gedeelde verantwoordelijkheid” moet worden uitgebreid tot de naleving van de wetgeving inzake arbeidstijden, om een gelijke behandeling van mobiele werknemers en zelfstandige bestuurders mogelijk te maken. Zelfstandige bestuurders zullen als onderaannemer immers onder druk worden gezet om hun prijzen te verlagen en lange uren te maken. Zo'n oneerlijke concurrentie ten koste van mobiele werknemers kan op die manier worden vermeden. |
| --- | --- |

4.9

Opneming van zelfstandige bestuurders in het toepassingsgebied daarvan moet gepaard gaan met een wijziging van Richtlijn 2002/15/EG. Die wijziging betreft de gedeelde verantwoordelijkheid van de verschillende actoren in de vervoerketen. In de verordening voor rij- en rusttijden (5) is in artikel 10, lid 4, bepaald dat „Ondernemingen, expediteurs, bevrachters, touroperators, hoofd- en onderaannemers en uitleenbedrijven voor bestuurders ervoor [zorgen] dat contractueel overeengekomen tijdschema's voor het vervoer aan deze verordening voldoen”. Het begrip „gedeelde verantwoordelijkheid” moet worden uitgebreid tot de naleving van de wetgeving inzake arbeidstijden, om een gelijke behandeling van mobiele werknemers en zelfstandige bestuurders mogelijk te maken. Zelfstandige bestuurders zullen als onderaannemer immers onder druk worden gezet om hun prijzen te verlagen en lange uren te maken. Zo'n oneerlijke concurrentie ten koste van mobiele werknemers kan op die manier worden vermeden.

| 4.10 | De conclusies van de studie m.b.t. de bijkomende stress die de opname van zelfstandige bestuurders in de richtlijn zou veroorzaken, houden volgens het Comité nauwelijks steek. Het is onduidelijk hoe „arbeidstijd” door de consultants gedefinieerd is. Als zelfstandige bestuurders in dezelfde arbeidstijd ook het administratieve werk en het beheer van alle taken in verband met de vervoersdiensten moeten doen, terwijl mobiele werknemers die dit niet hoeven te doen, brengt dat extra stress met zich mee. Als zij in dezelfde arbeidstijd hetzelfde werk moeten doen als mobiele werknemers, is niet duidelijk waarom een zelfstandige bestuurder meer stress zou hebben dan een mobiele werknemer. Dit tegen de achtergrond van het feit dat de algemene administratieve taken zoals die in artikel 3 a-2) van de richtlijn zijn gedefinieerd, niet onder de definitie van het begrip „arbeidstijd” vallen. |
| --- | --- |

4.10

De conclusies van de studie m.b.t. de bijkomende stress die de opname van zelfstandige bestuurders in de richtlijn zou veroorzaken, houden volgens het Comité nauwelijks steek. Het is onduidelijk hoe „arbeidstijd” door de consultants gedefinieerd is. Als zelfstandige bestuurders in dezelfde arbeidstijd ook het administratieve werk en het beheer van alle taken in verband met de vervoersdiensten moeten doen, terwijl mobiele werknemers die dit niet hoeven te doen, brengt dat extra stress met zich mee. Als zij in dezelfde arbeidstijd hetzelfde werk moeten doen als mobiele werknemers, is niet duidelijk waarom een zelfstandige bestuurder meer stress zou hebben dan een mobiele werknemer. Dit tegen de achtergrond van het feit dat de algemene administratieve taken zoals die in artikel 3 a-2) van de richtlijn zijn gedefinieerd, niet onder de definitie van het begrip „arbeidstijd” vallen.

| 4.11 | Bovendien geldt dat inkorting van de arbeidstijd dan wel helpt om de vermoeidheid te beperken, maar ook stress veroorzaakt, zodat zelfstandige bestuurders tussen twee kwaden moeten kiezen. Voor het Comité staat de verkeersveiligheid voorop. Vermoeidheid als gevolg van lange arbeidstijden, m.i.v. rijtijden, kan negatieve gevolgen hebben voor de verkeersveiligheid, ongeacht of er een mobiele werknemer of een zelfstandige bestuurder achter het stuur zit. |
| --- | --- |

4.11

Bovendien geldt dat inkorting van de arbeidstijd dan wel helpt om de vermoeidheid te beperken, maar ook stress veroorzaakt, zodat zelfstandige bestuurders tussen twee kwaden moeten kiezen. Voor het Comité staat de verkeersveiligheid voorop. Vermoeidheid als gevolg van lange arbeidstijden, m.i.v. rijtijden, kan negatieve gevolgen hebben voor de verkeersveiligheid, ongeacht of er een mobiele werknemer of een zelfstandige bestuurder achter het stuur zit.

| 4.12 | Overigens verzuimt de studie te signaleren — en de Commissie gaat hierin mee — dat uitsluiting van de richtlijn niet betekent dat zelfstandige bestuurders dus geen stress meer zouden ondervinden of niet méér stress zouden kunnen krijgen. Opdrachtgevers zullen de gelegenheid immers te baat nemen om hen te pushen om hun prijzen nog meer te verlagen. |
| --- | --- |

4.12

Overigens verzuimt de studie te signaleren — en de Commissie gaat hierin mee — dat uitsluiting van de richtlijn niet betekent dat zelfstandige bestuurders dus geen stress meer zouden ondervinden of niet méér stress zouden kunnen krijgen. Opdrachtgevers zullen de gelegenheid immers te baat nemen om hen te pushen om hun prijzen nog meer te verlagen.

| 4.13 | De Commissie wijst erop dat de Raad er helemaal niet voor openstaat om een stelselmatige inspectie van de voorschriften inzake arbeidstijden, hoe minimaal ook, in te voeren. Het Comité betreurt dit net als de Commissie, maar vindt het geen argument om de wetgeving niet aan te passen ten behoeve van zelfstandige bestuurders. Het feit dat de arbeidstijden van zelfstandige bestuurders moeilijk te controleren zijn, betekent nog niet dat de regels niet op hen van toepassing zouden moeten zijn. Het Comité meent dat het concept van een gedeelde verantwoordelijkheid van de verschillende actoren in de vervoerketen bij de tenuitvoerlegging van de wetgeving daarom interessant zou kunnen zijn. Mocht blijken dat de contracten tussen de verschillende actoren in de vervoerketen van dien aard zijn dat de voorgeschreven gemiddelde duur van 48 uur niet kan worden aangehouden, dan kan men zich hierop beroepen om zelfstandige bestuurders tegen te lange rij- en arbeidstijden te beschermen. |
| --- | --- |

4.13

De Commissie wijst erop dat de Raad er helemaal niet voor openstaat om een stelselmatige inspectie van de voorschriften inzake arbeidstijden, hoe minimaal ook, in te voeren. Het Comité betreurt dit net als de Commissie, maar vindt het geen argument om de wetgeving niet aan te passen ten behoeve van zelfstandige bestuurders. Het feit dat de arbeidstijden van zelfstandige bestuurders moeilijk te controleren zijn, betekent nog niet dat de regels niet op hen van toepassing zouden moeten zijn. Het Comité meent dat het concept van een gedeelde verantwoordelijkheid van de verschillende actoren in de vervoerketen bij de tenuitvoerlegging van de wetgeving daarom interessant zou kunnen zijn. Mocht blijken dat de contracten tussen de verschillende actoren in de vervoerketen van dien aard zijn dat de voorgeschreven gemiddelde duur van 48 uur niet kan worden aangehouden, dan kan men zich hierop beroepen om zelfstandige bestuurders tegen te lange rij- en arbeidstijden te beschermen.

| 4.14 | Het Comité acht eerlijke mededinging op basis van een efficiënte en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de sociale wetgeving voor de sector, een fundamentele voorwaarde voor een Europese interne vervoersmarkt. Door bij de tenuitvoerlegging van de wetgeving betreffende arbeidstijden een onderscheid te maken tussen mobiele werknemers en zelfstandige bestuurders draagt men ertoe bij een situatie van oneerlijke mededinging te creëren. Daarom wijst het Comité de mogelijkheid om alleen „schijn”-zelfstandigen onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, van de hand. |
| --- | --- |

4.14

Het Comité acht eerlijke mededinging op basis van een efficiënte en daadwerkelijke tenuitvoerlegging van de sociale wetgeving voor de sector, een fundamentele voorwaarde voor een Europese interne vervoersmarkt. Door bij de tenuitvoerlegging van de wetgeving betreffende arbeidstijden een onderscheid te maken tussen mobiele werknemers en zelfstandige bestuurders draagt men ertoe bij een situatie van oneerlijke mededinging te creëren. Daarom wijst het Comité de mogelijkheid om alleen „schijn”-zelfstandigen onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, van de hand.

| 4.15 | Overigens wil het Comité erop wijzen dat meerdere landen met uiteenlopende marktstructuren voor vervoersexploitanten, zoals Estland (weinig zelfstandigen) en Slowakije (70 % zelfstandigen) ervoor hebben gekozen om zelfstandige bestuurders mee te nemen in Richtlijn 2002/15/EG. Het Comité begrijpt dan ook niet waarom de Commissie zelfstandige bestuurders per se om economische redenen buiten het toepassingsgebied van de richtlijn wil houden. |
| --- | --- |

4.15

Overigens wil het Comité erop wijzen dat meerdere landen met uiteenlopende marktstructuren voor vervoersexploitanten, zoals Estland (weinig zelfstandigen) en Slowakije (70 % zelfstandigen) ervoor hebben gekozen om zelfstandige bestuurders mee te nemen in Richtlijn 2002/15/EG. Het Comité begrijpt dan ook niet waarom de Commissie zelfstandige bestuurders per se om economische redenen buiten het toepassingsgebied van de richtlijn wil houden.

| 4.16 | De Commissie verstaat terecht onder de term „sociale aspecten” niet alleen de veiligheid, de gezondheid en de arbeidsomstandigheden van mobiele werknemers en zelfstandige bestuurders, maar ook hun beloning en het evenwicht tussen werk en privéleven. |
| --- | --- |

4.16

De Commissie verstaat terecht onder de term „sociale aspecten” niet alleen de veiligheid, de gezondheid en de arbeidsomstandigheden van mobiele werknemers en zelfstandige bestuurders, maar ook hun beloning en het evenwicht tussen werk en privéleven.

| 4.17 | Volgens de Commissie „biedt uitsluiting hun meer zeggenschap over hun werk en uitzicht op een hoger inkomen, maar vergt [het] een grotere investering in termen van tijd en energie om rendabel te worden”. |
| --- | --- |

4.17

Volgens de Commissie „biedt uitsluiting hun meer zeggenschap over hun werk en uitzicht op een hoger inkomen, maar vergt [het] een grotere investering in termen van tijd en energie om rendabel te worden”.

| 4.18 | Het Comité wijst er nogmaals op dat de definitie van de arbeidstijd van zelfstandige bestuurders niet duidelijk is en/of dat ervan wordt uitgegaan dat algemene administratieve taken niet onder die arbeidstijd vallen. Het Comité begrijpt in dit geval niet waarom de hogere inkomsten van zelfstandige bestuurders toe te schrijven zouden zijn aan het feit dat zij zijn uitgesloten van de richtlijn inzake arbeidstijden. |
| --- | --- |

4.18

Het Comité wijst er nogmaals op dat de definitie van de arbeidstijd van zelfstandige bestuurders niet duidelijk is en/of dat ervan wordt uitgegaan dat algemene administratieve taken niet onder die arbeidstijd vallen. Het Comité begrijpt in dit geval niet waarom de hogere inkomsten van zelfstandige bestuurders toe te schrijven zouden zijn aan het feit dat zij zijn uitgesloten van de richtlijn inzake arbeidstijden.

| 4.19 | Conditio sine qua non voor de feitelijke toepassing van de richtlijn is dat de samenwerking tussen de diverse nationale administraties in EU-verband wordt gepromoot. |
| --- | --- |

4.19

Conditio sine qua non voor de feitelijke toepassing van de richtlijn is dat de samenwerking tussen de diverse nationale administraties in EU-verband wordt gepromoot.

| 4.20 | De toepassing van het besluit om zelfstandige werknemers onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, mag voor hen niet tot onnodige extra administratieve rompslomp leiden. |
| --- | --- |

4.20

De toepassing van het besluit om zelfstandige werknemers onder het toepassingsgebied van de richtlijn te laten vallen, mag voor hen niet tot onnodige extra administratieve rompslomp leiden.

| 4.21 | De Commissie is van plan na deze studie nog een grondigere effectbeoordeling uit te voeren, voordat zij een wetgevingsvoorstel uitwerkt. In deze tweede effectbeoordeling zou rekening moeten worden gehouden met een aantal nieuwe factoren, zoals de nieuwe verordening voor rij- en rusttijden. Daarnaast wil zij in die analyse blijven uitgaan van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van de arbeidstijdregels in de sector. Het Comité ziet niet in welke meerwaarde zo'n nieuwe effectbeoordeling zou hebben. |
| --- | --- |

4.21

De Commissie is van plan na deze studie nog een grondigere effectbeoordeling uit te voeren, voordat zij een wetgevingsvoorstel uitwerkt. In deze tweede effectbeoordeling zou rekening moeten worden gehouden met een aantal nieuwe factoren, zoals de nieuwe verordening voor rij- en rusttijden. Daarnaast wil zij in die analyse blijven uitgaan van de uitsluiting van zelfstandige bestuurders van de arbeidstijdregels in de sector. Het Comité ziet niet in welke meerwaarde zo'n nieuwe effectbeoordeling zou hebben.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  De heer Chagas is afgetreden.

1

(2)  PB C 175 van 27.7.2007, blz. 88-90.

2

(3)  PB C 161 van 13.7.2007, blz. 89.

3

(4)  Artikel 3 e) „zelfstandige bestuurder”: eenieder wiens voornaamste beroepsactiviteit erin bestaat met een communautaire vergunning of een andere beroepsbevoegdheid om dit vervoer te verrichten, tegen vergoeding personen of goederen over te weg te vervoeren en die gerechtigd is om voor eigen rekening te werken en die niet aan een werkgever gebonden is door een arbeidsovereenkomst of enige andere arbeidsrechtelijke ondergeschiktheidsrelatie, die de bedoelde activiteiten vrij kan organiseren, wiens inkomsten rechtstreeks afhankelijk zijn van de gemaakte winst en die vrij is om individueel of in samenwerking met andere zelfstandige bestuurders handelsbetrekkingen met verscheidene klanten te onderhouden.

4

Ter fine van deze richtlijn gelden voor bestuurders die niet aan deze criteria voldoen, dezelfde plichten en rechten als die welke in deze richtlijn voor werknemers zijn vastgesteld.

(5)  Verordening (EG) nr. 561/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 tot harmonisatie van bepaalde voorschriften van sociale aard voor het wegvervoer, tot wijziging van Verordeningen (EEG) nr. 3821/85 en (EG) nr. 2135/98 van de Raad en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 3820/85 van de Raad.

5

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/53 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/53

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's Een Europees strategisch plan voor energietechnologie (SET-plan) „Naar een koolstofarme toekomst”

COM(2007) 723 final

(2009/C 27/13)

De Europese Commissie heeft op 22 november 2007 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over de

Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Een Europees strategisch plan voor energietechnologie (SET-plan) „Naar een koolstofarme toekomst”.

De gespecialiseerde afdeling Vervoer, energie, infrastructuur, informatiemaatschappij, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 5 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Zbořil.

Het EESC heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 127 stemmen vóór, bij 5 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het EESC is ingenomen met de mededeling van de Commissie en de aanvullende werkdocumenten, en stemt in met de analyse en beschrijving van de toestand waarin de energietechnologie zich momenteel bevindt. Zonder weloverwogen strategie voor de ontwikkeling van energietechnologieën zijn alle ideeën over de beperking van de klimaatverandering gedoemd te mislukken. Het EESC steunt dan ook de goedkeuring van het SET-plan. |
| --- | --- |

1.1

Het EESC is ingenomen met de mededeling van de Commissie en de aanvullende werkdocumenten, en stemt in met de analyse en beschrijving van de toestand waarin de energietechnologie zich momenteel bevindt. Zonder weloverwogen strategie voor de ontwikkeling van energietechnologieën zijn alle ideeën over de beperking van de klimaatverandering gedoemd te mislukken. Het EESC steunt dan ook de goedkeuring van het SET-plan.

| 1.2 | In de mededeling wordt veel nadruk gelegd op het kardinale punt van het energiebeleid, namelijk de veiligheid van de energievoorziening, zowel vanuit materieel oogpunt als vanuit het oogpunt van de sociale en milieuduurzaamheid. Voorzieningszekerheid betekent niet alleen dat voldoende middelen beschikbaar zijn, maar ook dat zij betaalbaar zijn. |
| --- | --- |

1.2

In de mededeling wordt veel nadruk gelegd op het kardinale punt van het energiebeleid, namelijk de veiligheid van de energievoorziening, zowel vanuit materieel oogpunt als vanuit het oogpunt van de sociale en milieuduurzaamheid. Voorzieningszekerheid betekent niet alleen dat voldoende middelen beschikbaar zijn, maar ook dat zij betaalbaar zijn.

| 1.3 | De Commissie stelt de ontwikkeling van energietechnologieën terecht op de eerste plaats als het gaat om de inspanningen om de gevolgen van de klimaatverandering te beperken, een standpunt dat overeenstemt met de conclusies van de dertiende COP-conferentie op Bali in december 2007 (1). |
| --- | --- |

1.3

De Commissie stelt de ontwikkeling van energietechnologieën terecht op de eerste plaats als het gaat om de inspanningen om de gevolgen van de klimaatverandering te beperken, een standpunt dat overeenstemt met de conclusies van de dertiende COP-conferentie op Bali in december 2007 (1).

| 1.4 | In de mededeling van de Commissie wordt zeer terecht de nadruk gelegd op de factor tijd, die van doorslaggevend belang is voor de uitvoering van de voorgestelde strategie (het SET-plan), indien de EU haar voornemen uit maart 2007 om de uitstoot van broeikasgassen vóór 2020 terug te dringen, wenst waar te maken. |
| --- | --- |

1.4

In de mededeling van de Commissie wordt zeer terecht de nadruk gelegd op de factor tijd, die van doorslaggevend belang is voor de uitvoering van de voorgestelde strategie (het SET-plan), indien de EU haar voornemen uit maart 2007 om de uitstoot van broeikasgassen vóór 2020 terug te dringen, wenst waar te maken.

| 1.5 | Om de ontwikkeling en praktische toepassing van de nieuwe energietechnologieën te versnellen dient de EU te beschikken over meer doelgerichte en doeltreffende mechanismen, om de mogelijkheden van overheidssteun voor industrie, universiteiten en onderzoek ten volle te benutten en de onderlinge synergie-effecten te versterken. Daarnaast is er op internationaal niveau behoefte aan een bredere samenwerking en maatregelen om versnippering van onderzoeksactiviteiten te voorkomen. |
| --- | --- |

1.5

Om de ontwikkeling en praktische toepassing van de nieuwe energietechnologieën te versnellen dient de EU te beschikken over meer doelgerichte en doeltreffende mechanismen, om de mogelijkheden van overheidssteun voor industrie, universiteiten en onderzoek ten volle te benutten en de onderlinge synergie-effecten te versterken. Daarnaast is er op internationaal niveau behoefte aan een bredere samenwerking en maatregelen om versnippering van onderzoeksactiviteiten te voorkomen.

| 1.6 | Het EESC is zeer te spreken over het standpunt dat de Commissie inneemt in haar mededeling, namelijk dat zowel financiële als personele middelen moeten worden gevonden, en wel op vier niveaus: op het niveau van de particuliere sector en op nationaal, Europees en mondiaal niveau. Het EESC benadrukt dat algemene steun voor het wetenschappelijk en technisch onderzoek een belangrijke voorwaarde is voor het vinden van de benodigde personele middelen. |
| --- | --- |

1.6

Het EESC is zeer te spreken over het standpunt dat de Commissie inneemt in haar mededeling, namelijk dat zowel financiële als personele middelen moeten worden gevonden, en wel op vier niveaus: op het niveau van de particuliere sector en op nationaal, Europees en mondiaal niveau. Het EESC benadrukt dat algemene steun voor het wetenschappelijk en technisch onderzoek een belangrijke voorwaarde is voor het vinden van de benodigde personele middelen.

| 1.7 | Het strategisch plan zou niet alleen prioriteiten op EU-niveau moeten bevatten, maar ook specifieke doelstellingen op het niveau van de lidstaten, rekening houdend met hun capaciteiten en ervaringen, evenals voldoende financiële middelen in het kader van de begroting (Europees en nationaal), een optimaal gebruik van de onderzoek- en ontwikkelingscapaciteiten, de betrokkenheid van de particuliere sector die voldoende moet worden gestimuleerd door de tendensen op de energiemarkt, en andere wettelijke en fiscale instrumenten. |
| --- | --- |

1.7

Het strategisch plan zou niet alleen prioriteiten op EU-niveau moeten bevatten, maar ook specifieke doelstellingen op het niveau van de lidstaten, rekening houdend met hun capaciteiten en ervaringen, evenals voldoende financiële middelen in het kader van de begroting (Europees en nationaal), een optimaal gebruik van de onderzoek- en ontwikkelingscapaciteiten, de betrokkenheid van de particuliere sector die voldoende moet worden gestimuleerd door de tendensen op de energiemarkt, en andere wettelijke en fiscale instrumenten.

| 1.8 | Het EESC denkt dat het schadelijk zou zijn indien het instrument dat ontegenzeggelijk het allerbelangrijkst is in de strijd tegen klimaatverandering — een strategie voor de ontwikkeling en toepassing van energietechnologieën — werd overschaduwd door andere thema's, die objectief gezien een ondersteunend en stimulerend kader moeten bieden voor de ontwikkeling van deze technologieën (het EU ETS-systeem, de steun voor hernieuwbare energiebronnen, het derde energiepakket, enz.). Alleen een echte technologische evolutie, in de zin van doeltreffendere technologieën, kan zich vertalen in een werkelijke afname van de uitstoot van broeikasgassen, zowel wat de productie betreft als wat het verbruik van alle soorten energie betreft. |
| --- | --- |

1.8

Het EESC denkt dat het schadelijk zou zijn indien het instrument dat ontegenzeggelijk het allerbelangrijkst is in de strijd tegen klimaatverandering — een strategie voor de ontwikkeling en toepassing van energietechnologieën — werd overschaduwd door andere thema's, die objectief gezien een ondersteunend en stimulerend kader moeten bieden voor de ontwikkeling van deze technologieën (het EU ETS-systeem, de steun voor hernieuwbare energiebronnen, het derde energiepakket, enz.). Alleen een echte technologische evolutie, in de zin van doeltreffendere technologieën, kan zich vertalen in een werkelijke afname van de uitstoot van broeikasgassen, zowel wat de productie betreft als wat het verbruik van alle soorten energie betreft.

| 1.9 | De analyse van de huidige, zeer onbevredigende situatie, is opvallend beknopt en relevant, en legt terecht de nadruk op de organisatorische en administratieve problemen die de samenleving samen met de technische en wetenschappelijke uitdagingen moet aanpakken. |
| --- | --- |

1.9

De analyse van de huidige, zeer onbevredigende situatie, is opvallend beknopt en relevant, en legt terecht de nadruk op de organisatorische en administratieve problemen die de samenleving samen met de technische en wetenschappelijke uitdagingen moet aanpakken.

| 1.10 | Op EU-niveau wordt aanbevolen aandacht te besteden aan technologieën die gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen, schone technologieën voor het opwekken van warmte en de meest recente infrastructuur voor het vervoer en de opslag van energie, en deze op adequate wijze te steunen. Aan sommige hernieuwbare energiebronnen kleven echter zeer hoge kosten, die ook op lange termijn nog zullen doorwerken. Helaas blijven energiebesparende technologieën en schone technologieën die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen of atoomenergie met behulp van kernsplitsing of -fusie en de behandeling van kernafval nog onderbelicht. Het EESC beveelt aan, rekening te houden met het feit dat veel landen afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en kernenergie, en dat hierin op korte termijn geen verandering komt. |
| --- | --- |

1.10

Op EU-niveau wordt aanbevolen aandacht te besteden aan technologieën die gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen, schone technologieën voor het opwekken van warmte en de meest recente infrastructuur voor het vervoer en de opslag van energie, en deze op adequate wijze te steunen. Aan sommige hernieuwbare energiebronnen kleven echter zeer hoge kosten, die ook op lange termijn nog zullen doorwerken. Helaas blijven energiebesparende technologieën en schone technologieën die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen of atoomenergie met behulp van kernsplitsing of -fusie en de behandeling van kernafval nog onderbelicht. Het EESC beveelt aan, rekening te houden met het feit dat veel landen afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en kernenergie, en dat hierin op korte termijn geen verandering komt.

| 1.11 | Het EESC is van mening dat de particuliere sector hier op grote schaal bij moet worden betrokken. De EU en de regeringen van de lidstaten moeten hiervoor de juiste de voorwaarden creëren, niet alleen door de beginselen, prioriteiten en doelstellingen van het energiebeleid vast te stellen, maar ook door de instrumenten in het leven te roepen die nodig zijn om deze ten uitvoer te leggen. |
| --- | --- |

1.11

Het EESC is van mening dat de particuliere sector hier op grote schaal bij moet worden betrokken. De EU en de regeringen van de lidstaten moeten hiervoor de juiste de voorwaarden creëren, niet alleen door de beginselen, prioriteiten en doelstellingen van het energiebeleid vast te stellen, maar ook door de instrumenten in het leven te roepen die nodig zijn om deze ten uitvoer te leggen.

| 1.12 | Het allerbelangrijkste is dat marktregels worden vastgesteld voor de energiesector, en dat de externe kosten — inclusief maatschappelijke kosten — in de prijzen van alle soorten energie worden doorberekend. Het spreekt voor zich dat de EU en de lidstaten het wettelijk en fiscaal mogelijk moeten maken dat de publieke en de particuliere financiële middelen voor O&O op energiegebied beter kunnen worden gecombineerd. |
| --- | --- |

1.12

Het allerbelangrijkste is dat marktregels worden vastgesteld voor de energiesector, en dat de externe kosten — inclusief maatschappelijke kosten — in de prijzen van alle soorten energie worden doorberekend. Het spreekt voor zich dat de EU en de lidstaten het wettelijk en fiscaal mogelijk moeten maken dat de publieke en de particuliere financiële middelen voor O&O op energiegebied beter kunnen worden gecombineerd.

| 1.13 | De reële natuurlijke omstandigheden en de fysieke toegang tot energiebronnen zouden het basiscriterium moeten zijn om te bepalen of het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in een bepaalde lidstaat haalbaar is en of deze kan deelnemen aan de programma's ter ontwikkeling van energietechnologieën. |
| --- | --- |

1.13

De reële natuurlijke omstandigheden en de fysieke toegang tot energiebronnen zouden het basiscriterium moeten zijn om te bepalen of het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in een bepaalde lidstaat haalbaar is en of deze kan deelnemen aan de programma's ter ontwikkeling van energietechnologieën.

| 1.14 | Duurzame ontwikkeling is gebaat bij de vooruitgang op het gebied van geavanceerde energietechnologieën. Een strategische coördinatie van de O&O-inspanningen op energiegebied, waarbij zowel de communautaire en nationale prioriteiten (m.b.t. inhoud en termijnen) als de daarvoor benodigde operationele mechanismen (d.w.z. beheer-, controle- en informatiesystemen) worden vastgesteld, kan aanzienlijk bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen. |
| --- | --- |

1.14

Duurzame ontwikkeling is gebaat bij de vooruitgang op het gebied van geavanceerde energietechnologieën. Een strategische coördinatie van de O&O-inspanningen op energiegebied, waarbij zowel de communautaire en nationale prioriteiten (m.b.t. inhoud en termijnen) als de daarvoor benodigde operationele mechanismen (d.w.z. beheer-, controle- en informatiesystemen) worden vastgesteld, kan aanzienlijk bijdragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen.

| 1.15 | Om de samenwerking op het gebied van O&O inzake nieuwe energietechnologieën uit te breiden tot buiten de Unie, is het zaak dat, alvorens nieuwe overeenkomsten worden gesloten, voorrang wordt geven aan een optimaal gebruik van met name die instellingen, verdragen en overeenkomsten die hun doeltreffendheid in het verleden al hebben bewezen. |
| --- | --- |

1.15

Om de samenwerking op het gebied van O&O inzake nieuwe energietechnologieën uit te breiden tot buiten de Unie, is het zaak dat, alvorens nieuwe overeenkomsten worden gesloten, voorrang wordt geven aan een optimaal gebruik van met name die instellingen, verdragen en overeenkomsten die hun doeltreffendheid in het verleden al hebben bewezen.

| 1.16 | Het SET-plan bevat fundamentele strategische richtsnoeren om de Europese economie te helpen bij de ontwikkeling en toepassing van technologieën om de klimaatverandering een halt toe te roepen met behulp van emissiereductiedoelstellingen voor resp. 2020 en 2050. |
| --- | --- |

1.16

Het SET-plan bevat fundamentele strategische richtsnoeren om de Europese economie te helpen bij de ontwikkeling en toepassing van technologieën om de klimaatverandering een halt toe te roepen met behulp van emissiereductiedoelstellingen voor resp. 2020 en 2050.

2.   Inleiding

| 2.1 | De Commissie heeft op 22 november 2007 een mededeling over een Europees strategisch plan voor energietechnologie (SET-plan) gepubliceerd, getiteld „Naar een koolstofarme toekomst” (COM(2007) 723 final), dat vergezeld ging van de volgende werkdocumenten: „Full impact assessment” SEC(2007) 1508, „Samenvatting van de effectbeoordeling” SEC(2007) 1509, „Technology Map” SEC(2007) 1510 en „Capacities Map” SEC(2007) 1511. Deze documenten geven een overzicht van de oplossingen en de middelen die kunnen worden ingezet om de doelstellingen van het SET-plan te verwezenlijken. Hierin wordt een dringende oproep gedaan tot een nauwere en beter gecoördineerde samenwerking op het gebied van onderzoek en ontwikkeling, op alle niveaus (2). |
| --- | --- |

2.1

De Commissie heeft op 22 november 2007 een mededeling over een Europees strategisch plan voor energietechnologie (SET-plan) gepubliceerd, getiteld „Naar een koolstofarme toekomst” (COM(2007) 723 final), dat vergezeld ging van de volgende werkdocumenten: „Full impact assessment” SEC(2007) 1508, „Samenvatting van de effectbeoordeling” SEC(2007) 1509, „Technology Map” SEC(2007) 1510 en „Capacities Map” SEC(2007) 1511. Deze documenten geven een overzicht van de oplossingen en de middelen die kunnen worden ingezet om de doelstellingen van het SET-plan te verwezenlijken. Hierin wordt een dringende oproep gedaan tot een nauwere en beter gecoördineerde samenwerking op het gebied van onderzoek en ontwikkeling, op alle niveaus (2).

| 2.2 | Het betreft een strategisch plan op een van de belangrijkste gebieden of zelfs het belangrijkste gebied als het gaat om het beperken van de klimaatverandering door een terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen. Voor Europa betekent dat concreet dat het zijn uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 met 20 % moet hebben teruggedrongen, of zelfs met 30 % indien de internationale gemeenschap zich achter dit EU-initiatief schaart. Deze fundamentele doelstellingen voor de strijd tegen klimaatverandering en de politieke inhoud van het initiatief „Een energiebeleid voor Europa” zijn op 9 maart 2007 vastgesteld door de Europese Raad. |
| --- | --- |

2.2

Het betreft een strategisch plan op een van de belangrijkste gebieden of zelfs het belangrijkste gebied als het gaat om het beperken van de klimaatverandering door een terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen. Voor Europa betekent dat concreet dat het zijn uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 met 20 % moet hebben teruggedrongen, of zelfs met 30 % indien de internationale gemeenschap zich achter dit EU-initiatief schaart. Deze fundamentele doelstellingen voor de strijd tegen klimaatverandering en de politieke inhoud van het initiatief „Een energiebeleid voor Europa” zijn op 9 maart 2007 vastgesteld door de Europese Raad.

| 2.3 | De energietechnologie moet zich met rasse schreden ontwikkelen om de CO2-concentratie in de atmosfeer op een aanvaardbaar peil te kunnen houden. Dat er technologische innovatie nodig is, staat buiten kijf. De vraag is echter in welke mate er rechtstreekse beleidsmaatregelen nodig zijn om deze innovatie te stimuleren (3). Zich tevreden stellen met de reeds beschikbare technologie is een uiterst gevaarlijke houding. Indien het SET-plan goed wordt uitgewerkt en uitgevoerd, is dit een essentiële en gepaste manier om de vereiste reductiedoelstellingen te bereiken. |
| --- | --- |

2.3

De energietechnologie moet zich met rasse schreden ontwikkelen om de CO2-concentratie in de atmosfeer op een aanvaardbaar peil te kunnen houden. Dat er technologische innovatie nodig is, staat buiten kijf. De vraag is echter in welke mate er rechtstreekse beleidsmaatregelen nodig zijn om deze innovatie te stimuleren (3). Zich tevreden stellen met de reeds beschikbare technologie is een uiterst gevaarlijke houding. Indien het SET-plan goed wordt uitgewerkt en uitgevoerd, is dit een essentiële en gepaste manier om de vereiste reductiedoelstellingen te bereiken.

3.   De documenten van de Commissie

| 3.1 | Europa moet nu actie ondernemen en de krachten bundelen om de continuïteit van de voorziening veilig te stellen en te komen tot een duurzame en concurrerende energievoorziening. Het inschakelen van technische hulpmiddelen is essentieel om de doelstellingen van het energiebeleid voor Europa te verwezenlijken, die door de Europese Raad op 9 maart 2007 zijn vastgesteld. Daartoe moeten we de kostprijs van schone energie verlagen en ervoor zorgen dat de EU-industrie zich op het voorplan van de snel groeiende koolstofarme-technologiesector bevindt. Op langere termijn moeten nieuwe generaties technologieën worden ontwikkeld via baanbrekend onderzoek, willen we de ambitieuze doelstelling om onze broeikasgasuitstoot tegen 2050 met 60-80 % terug te dringen, verwezenlijken. |
| --- | --- |

3.1

Europa moet nu actie ondernemen en de krachten bundelen om de continuïteit van de voorziening veilig te stellen en te komen tot een duurzame en concurrerende energievoorziening. Het inschakelen van technische hulpmiddelen is essentieel om de doelstellingen van het energiebeleid voor Europa te verwezenlijken, die door de Europese Raad op 9 maart 2007 zijn vastgesteld. Daartoe moeten we de kostprijs van schone energie verlagen en ervoor zorgen dat de EU-industrie zich op het voorplan van de snel groeiende koolstofarme-technologiesector bevindt. Op langere termijn moeten nieuwe generaties technologieën worden ontwikkeld via baanbrekend onderzoek, willen we de ambitieuze doelstelling om onze broeikasgasuitstoot tegen 2050 met 60-80 % terug te dringen, verwezenlijken.

| 3.2 | De huidige trends en de extrapolaties daarvan tonen aan dat we niet op de goede weg zijn om de EU-doelstellingen inzake energiebeleid te bereiken. De gemakkelijke beschikbaarheid van bronnen heeft er niet alleen voor gezorgd dat we afhankelijk zijn geworden van fossiele brandstoffen, maar heeft ook de belangstelling voor innovatie en investeringen in nieuwe energietechnologieën getemperd. De onderzoeksbudgetten voor openbaar en particulier energieonderzoek in de EU zijn sedert het hoogtepunt in de jaren 80 aanzienlijk gedaald. Dit heeft geleid tot meer en meer onderinvestering in capaciteit en infrastructuur. Als de Europese overheden nu in dezelfde mate als in 1980 zouden investeren, zouden de totale uitgaven voor de ontwikkeling van energietechnologieën vier keer hoger liggen dan het huidige investeringsniveau van circa 2,5 miljard euro per jaar. |
| --- | --- |

3.2

De huidige trends en de extrapolaties daarvan tonen aan dat we niet op de goede weg zijn om de EU-doelstellingen inzake energiebeleid te bereiken. De gemakkelijke beschikbaarheid van bronnen heeft er niet alleen voor gezorgd dat we afhankelijk zijn geworden van fossiele brandstoffen, maar heeft ook de belangstelling voor innovatie en investeringen in nieuwe energietechnologieën getemperd. De onderzoeksbudgetten voor openbaar en particulier energieonderzoek in de EU zijn sedert het hoogtepunt in de jaren 80 aanzienlijk gedaald. Dit heeft geleid tot meer en meer onderinvestering in capaciteit en infrastructuur. Als de Europese overheden nu in dezelfde mate als in 1980 zouden investeren, zouden de totale uitgaven voor de ontwikkeling van energietechnologieën vier keer hoger liggen dan het huidige investeringsniveau van circa 2,5 miljard euro per jaar.

| 3.3 | De marktpenetratie van nieuwe energietechnologieën wordt ook gehinderd doordat energie een basisproduct is. Ten slotte zijn er dan ook nog wettelijke en administratieve hinderpalen voor innovatie. Overheidsinterventie ter ondersteuning van energie-innovatie is dus noodzakelijk én gerechtvaardigd. |
| --- | --- |

3.3

De marktpenetratie van nieuwe energietechnologieën wordt ook gehinderd doordat energie een basisproduct is. Ten slotte zijn er dan ook nog wettelijke en administratieve hinderpalen voor innovatie. Overheidsinterventie ter ondersteuning van energie-innovatie is dus noodzakelijk én gerechtvaardigd.

| 3.4 | De belangrijkste wereldspelers, de Verenigde Staten en Japan, maar ook opkomende economieën als China, India en Brazilië staan voor dezelfde uitdagingen en doen steeds meer inspanningen op het gebied van nieuwe energietechnologieën. De marktomvang en investerings- en onderzoekscapaciteit van deze landen overstijgt ruimschoots die van de meeste lidstaten. De versnippering en het bestaan van vele niet op elkaar afgestemde strategieën en subkritische capaciteiten zijn de belangrijkste kenmerken van het EU-onderzoek. Als we echter achterop raken in de wereldwijde race om de koolstofarme-technologiemarkten, dan zullen we misschien een beroep moeten doen op geïmporteerde technologie om onze doelstellingen te bereiken en lopen we enorme commerciële mogelijkheden voor de EU-handel mis. |
| --- | --- |

3.4

De belangrijkste wereldspelers, de Verenigde Staten en Japan, maar ook opkomende economieën als China, India en Brazilië staan voor dezelfde uitdagingen en doen steeds meer inspanningen op het gebied van nieuwe energietechnologieën. De marktomvang en investerings- en onderzoekscapaciteit van deze landen overstijgt ruimschoots die van de meeste lidstaten. De versnippering en het bestaan van vele niet op elkaar afgestemde strategieën en subkritische capaciteiten zijn de belangrijkste kenmerken van het EU-onderzoek. Als we echter achterop raken in de wereldwijde race om de koolstofarme-technologiemarkten, dan zullen we misschien een beroep moeten doen op geïmporteerde technologie om onze doelstellingen te bereiken en lopen we enorme commerciële mogelijkheden voor de EU-handel mis.

| 3.5 | De overgang naar een koolstofarme economie zal tientallen jaren duren en zich laten gevoelen in elke sector van de economie, maar het is nu tijd voor actie. De beslissingen die in de komende 10 tot 15 jaar worden genomen, zullen grote gevolgen hebben voor de continuïteit van de energievoorziening, voor de klimaatverandering, voor de groei en voor de werkgelegenheid in Europa. |
| --- | --- |

3.5

De overgang naar een koolstofarme economie zal tientallen jaren duren en zich laten gevoelen in elke sector van de economie, maar het is nu tijd voor actie. De beslissingen die in de komende 10 tot 15 jaar worden genomen, zullen grote gevolgen hebben voor de continuïteit van de energievoorziening, voor de klimaatverandering, voor de groei en voor de werkgelegenheid in Europa.

| 3.6 | Eerst en vooral moeten we een belangrijke stap zetten inzake de efficiëntie van energieomzetting, -levering en -eindgebruik. In de sectoren vervoer, bouw en industrie moeten de technologiemogelijkheden worden omgezet in kansen voor het bedrijfsleven. We moeten ten volle gebruik maken van het potentieel van informatie- en communicatietechnologieën en organisatorische innovatie, en zowel overheidsbeleid als marktconforme instrumenten (4) aanwenden om de vraag te beheersen en nieuwe markten aan te boren. |
| --- | --- |

3.6

Eerst en vooral moeten we een belangrijke stap zetten inzake de efficiëntie van energieomzetting, -levering en -eindgebruik. In de sectoren vervoer, bouw en industrie moeten de technologiemogelijkheden worden omgezet in kansen voor het bedrijfsleven. We moeten ten volle gebruik maken van het potentieel van informatie- en communicatietechnologieën en organisatorische innovatie, en zowel overheidsbeleid als marktconforme instrumenten (4) aanwenden om de vraag te beheersen en nieuwe markten aan te boren.

| 3.7 | De Commissie wijst er in haar documenten op dat veel van de technologieën die zullen bijdragen tot het verwezenlijken van de doelstellingen voor 2020, nu al beschikbaar zijn of zich in de laatste ontwikkelingsfase bevinden. Zelfs in het meest gunstige geval blijft de factor tijd een belangrijke rol spelen bij de toepassing van de beschikbare technologieën, en is het zo dat koolstofarme technologieën over het algemeen duur blijven en te maken krijgen met obstakels die de marktpenetratie hinderen. Daarom is er een tweesporenaanpak nodig: enerzijds intensiever onderzoek om de kosten te doen dalen en de prestaties te verbeteren, en anderzijds proactieve ondersteuningsmaatregelen om kansen voor het bedrijfsleven te creëren, de marktontwikkeling te stimuleren en de niet-technologische barrières aan te pakken die innovatie en marktontwikkeling van efficiënte en koolstofarme technologieën in de weg staan.
  Om de doelstelling voor 2050 te verwezenlijken, namelijk om koolstofvrije technologieën te gebruiken, moet via een reeks grote doorbraken op onderzoeksgebied een nieuwe generatie technologieën worden ontwikkeld. Hoewel sommige van deze technologieën tegen 2020 nog maar weinig impact zullen hebben, is het niettemin essentieel dat we nu al de inspanningen doen om ervoor te zorgen dat ze zo snel mogelijk in gebruik worden genomen. |
| --- | --- |

3.7

De Commissie wijst er in haar documenten op dat veel van de technologieën die zullen bijdragen tot het verwezenlijken van de doelstellingen voor 2020, nu al beschikbaar zijn of zich in de laatste ontwikkelingsfase bevinden. Zelfs in het meest gunstige geval blijft de factor tijd een belangrijke rol spelen bij de toepassing van de beschikbare technologieën, en is het zo dat koolstofarme technologieën over het algemeen duur blijven en te maken krijgen met obstakels die de marktpenetratie hinderen. Daarom is er een tweesporenaanpak nodig: enerzijds intensiever onderzoek om de kosten te doen dalen en de prestaties te verbeteren, en anderzijds proactieve ondersteuningsmaatregelen om kansen voor het bedrijfsleven te creëren, de marktontwikkeling te stimuleren en de niet-technologische barrières aan te pakken die innovatie en marktontwikkeling van efficiënte en koolstofarme technologieën in de weg staan.

Om de doelstelling voor 2050 te verwezenlijken, namelijk om koolstofvrije technologieën te gebruiken, moet via een reeks grote doorbraken op onderzoeksgebied een nieuwe generatie technologieën worden ontwikkeld. Hoewel sommige van deze technologieën tegen 2020 nog maar weinig impact zullen hebben, is het niettemin essentieel dat we nu al de inspanningen doen om ervoor te zorgen dat ze zo snel mogelijk in gebruik worden genomen.

| 3.8 | Maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen, vormen een uitgangspunt voor verdere EU-actie: (i) de oprichting van Europese technologieplatforms, (ii) de ERA-NET-regeling van de Europese onderzoeksruimte, die de aanzet heeft gegeven tot gemeenschappelijke onderzoeksprogramma's tussen de lidstaten, (iii) de samenwerking tussen onderzoekscentra op bepaalde gebieden dankzij topnetwerken. Het SET-plan zal de algemene inspanningen in Europa versterken en coördineren om de innovatie van de Europese koolstofarme spitstechnologie te versnellen. Het SET-plan beoogt de volgende resultaten: (i) een nieuwe gemeenschappelijke strategische planning, (ii) doeltreffender tenuitvoerlegging, (iii) een toename van de middelen en (iv) een nieuwe, sterkere aanpak inzake internationale samenwerking. |
| --- | --- |

3.8

Maatregelen die de afgelopen jaren zijn genomen, vormen een uitgangspunt voor verdere EU-actie: (i) de oprichting van Europese technologieplatforms, (ii) de ERA-NET-regeling van de Europese onderzoeksruimte, die de aanzet heeft gegeven tot gemeenschappelijke onderzoeksprogramma's tussen de lidstaten, (iii) de samenwerking tussen onderzoekscentra op bepaalde gebieden dankzij topnetwerken. Het SET-plan zal de algemene inspanningen in Europa versterken en coördineren om de innovatie van de Europese koolstofarme spitstechnologie te versnellen. Het SET-plan beoogt de volgende resultaten: (i) een nieuwe gemeenschappelijke strategische planning, (ii) doeltreffender tenuitvoerlegging, (iii) een toename van de middelen en (iv) een nieuwe, sterkere aanpak inzake internationale samenwerking.

| 3.9 | Voor een nieuwe manier van werken op communautair niveau is het nodig dat dit proces op een algemene, dynamische en flexibele manier wordt geleid en dat er prioriteiten worden vastgesteld en acties voorgesteld — kortom, een collectieve benadering van de strategische planning. De actoren moeten op een meer gestructureerde en resultaatgerichte manier gaan communiceren en beslissen en in samenwerkingsverbanden met de gemeenschap acties uitwerken en ten uitvoer leggen. Om de tenuitvoerlegging van het SET-plan in goede banen te leiden en zo de coherentie tussen de nationale, Europese en internationale inspanningen te bevorderen, zal de Commissie in 2008 een Stuurgroep inzake strategische energietechnologieën oprichten. In de eerste helft van 2009 zal de Commissie een Europese energietechnologietop organiseren. |
| --- | --- |

3.9

Voor een nieuwe manier van werken op communautair niveau is het nodig dat dit proces op een algemene, dynamische en flexibele manier wordt geleid en dat er prioriteiten worden vastgesteld en acties voorgesteld — kortom, een collectieve benadering van de strategische planning. De actoren moeten op een meer gestructureerde en resultaatgerichte manier gaan communiceren en beslissen en in samenwerkingsverbanden met de gemeenschap acties uitwerken en ten uitvoer leggen. Om de tenuitvoerlegging van het SET-plan in goede banen te leiden en zo de coherentie tussen de nationale, Europese en internationale inspanningen te bevorderen, zal de Commissie in 2008 een Stuurgroep inzake strategische energietechnologieën oprichten. In de eerste helft van 2009 zal de Commissie een Europese energietechnologietop organiseren.

| 3.10 | Voor een doeltreffende strategische planning in de stuurgroep zijn regelmatige en betrouwbare informatie en gegevens nodig. De Commissie zal een systeem van open informatie- en kennisbeheer invoeren. Dat omvat onder meer „technology mapping” en „capacities mapping”, ontwikkeld door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Commissie (5). |
| --- | --- |

3.10

Voor een doeltreffende strategische planning in de stuurgroep zijn regelmatige en betrouwbare informatie en gegevens nodig. De Commissie zal een systeem van open informatie- en kennisbeheer invoeren. Dat omvat onder meer „technology mapping” en „capacities mapping”, ontwikkeld door het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Commissie (5).

| 3.11 | Om de ontwikkeling en de marktintroductie te bespoedigen, hebben we meer gerichte en krachtige mechanismen nodig die het potentieel van overheidsinterventie, de Europese industrie en de onderzoekers opkrikken. Deze mechanismen zullen de vorm hebben van: (i) Europese industriële initiatieven, (ii) een Europese Alliantie voor energieonderzoek en (iii) trans-Europese energienetwerken en andere systemen die in de toekomst nodig zullen zijn. |
| --- | --- |

3.11

Om de ontwikkeling en de marktintroductie te bespoedigen, hebben we meer gerichte en krachtige mechanismen nodig die het potentieel van overheidsinterventie, de Europese industrie en de onderzoekers opkrikken. Deze mechanismen zullen de vorm hebben van: (i) Europese industriële initiatieven, (ii) een Europese Alliantie voor energieonderzoek en (iii) trans-Europese energienetwerken en andere systemen die in de toekomst nodig zullen zijn.

| 3.12 | Door de aansturing en coördinatie van de diverse financieringssystemen en -bronnen te bevorderen worden de investeringen optimaal aangewend, wordt er capaciteit gecreëerd en wordt de continuïteit van de financiering voor technologieën in de verschillende ontwikkelingsfases verzekerd. Twee problemen moeten worden aangepakt:
  het vrijmaken van extra financiële middelen
  voor onderzoeks- en aanverwante infrastructuur, demonstraties op industriële schaal en markttoepassingsprojecten; en
  scholing en opleiding
  ter bevordering van de kwantiteit en kwaliteit van de personele middelen die nodig zijn om ten volle gebruik te maken van de technologiekansen die door het Europese energiebeleid worden geschapen. |
| --- | --- |

3.12

Door de aansturing en coördinatie van de diverse financieringssystemen en -bronnen te bevorderen worden de investeringen optimaal aangewend, wordt er capaciteit gecreëerd en wordt de continuïteit van de financiering voor technologieën in de verschillende ontwikkelingsfases verzekerd. Twee problemen moeten worden aangepakt:
  het vrijmaken van extra financiële middelen
  voor onderzoeks- en aanverwante infrastructuur, demonstraties op industriële schaal en markttoepassingsprojecten; en
  scholing en opleiding
  ter bevordering van de kwantiteit en kwaliteit van de personele middelen die nodig zijn om ten volle gebruik te maken van de technologiekansen die door het Europese energiebeleid worden geschapen.

| 3.13 | De Commissie is voornemens om eind 2008 te komen met een
  mededeling over de financiering van koolstofarme technologieën
  . Afzonderlijke acties van de lidstaten om hun personele middelen uit te breiden moeten beter worden gecoördineerd om tot een maximale synergie te komen en de mobiliteit te vergroten. |
| --- | --- |

3.13

De Commissie is voornemens om eind 2008 te komen met een
  mededeling over de financiering van koolstofarme technologieën
  . Afzonderlijke acties van de lidstaten om hun personele middelen uit te breiden moeten beter worden gecoördineerd om tot een maximale synergie te komen en de mobiliteit te vergroten.

| 3.14 | De in het SET-plan voorgestelde maatregelen zouden moeten zorgen voor een intensievere internationale samenwerkingsstrategie. We moeten er ook voor zorgen dat de EU op internationale fora steeds meer met één stem spreekt om over te komen als een coherenter en sterker partnerschap. |
| --- | --- |

3.14

De in het SET-plan voorgestelde maatregelen zouden moeten zorgen voor een intensievere internationale samenwerkingsstrategie. We moeten er ook voor zorgen dat de EU op internationale fora steeds meer met één stem spreekt om over te komen als een coherenter en sterker partnerschap.

| 3.15 | Het innovatieproces inzake energietechnologie is momenteel gebaseerd op nationale programma's en stimulansen, gefinancierd via nationale middelen, om nationale doelstellingen te bereiken. Dit model paste in een nu afgelopen tijdperk van goedkope energie zonder koolstofbeperkingen. Om de voor de 21e eeuw vereiste ingrijpende veranderingen in het energielandschap te realiseren, is een nieuw beleid nodig. |
| --- | --- |

3.15

Het innovatieproces inzake energietechnologie is momenteel gebaseerd op nationale programma's en stimulansen, gefinancierd via nationale middelen, om nationale doelstellingen te bereiken. Dit model paste in een nu afgelopen tijdperk van goedkope energie zonder koolstofbeperkingen. Om de voor de 21e eeuw vereiste ingrijpende veranderingen in het energielandschap te realiseren, is een nieuw beleid nodig.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Het EESC is ingenomen met de mededeling van de Commissie en de aanvullende werkdocumenten, en stemt in met de analyse en beschrijving van de toestand waarin de energietechnologie zich momenteel bevindt. Inspelen op de gevaren van de klimaatverandering voor onze planeet, en een antwoord vinden op het enorme energieverbruik van de geïndustrialiseerde landen en het snelgroeiende energieverbruik van de ontwikkelingslanden, dat zijn momenteel de belangrijkste uitdagingen voor de internationale gemeenschap. Zonder weloverwogen strategie voor de ontwikkeling en toepassing van zuinigere en doeltreffendere energietechnologieën zijn alle ideeën over de beperking van de klimaatverandering gedoemd te mislukken. |
| --- | --- |

4.1

Het EESC is ingenomen met de mededeling van de Commissie en de aanvullende werkdocumenten, en stemt in met de analyse en beschrijving van de toestand waarin de energietechnologie zich momenteel bevindt. Inspelen op de gevaren van de klimaatverandering voor onze planeet, en een antwoord vinden op het enorme energieverbruik van de geïndustrialiseerde landen en het snelgroeiende energieverbruik van de ontwikkelingslanden, dat zijn momenteel de belangrijkste uitdagingen voor de internationale gemeenschap. Zonder weloverwogen strategie voor de ontwikkeling en toepassing van zuinigere en doeltreffendere energietechnologieën zijn alle ideeën over de beperking van de klimaatverandering gedoemd te mislukken.

| 4.2 | In de mededeling wordt veel nadruk gelegd op het kardinale punt van het energiebeleid, namelijk de veiligheid van de energievoorziening, zowel vanuit materieel oogpunt als vanuit het oogpunt van de sociale en milieuduurzaamheid. Voorzieningszekerheid betekent niet alleen dat voldoende middelen beschikbaar zijn, maar ook dat zij betaalbaar zijn. |
| --- | --- |

4.2

In de mededeling wordt veel nadruk gelegd op het kardinale punt van het energiebeleid, namelijk de veiligheid van de energievoorziening, zowel vanuit materieel oogpunt als vanuit het oogpunt van de sociale en milieuduurzaamheid. Voorzieningszekerheid betekent niet alleen dat voldoende middelen beschikbaar zijn, maar ook dat zij betaalbaar zijn.

| 4.3 | De Commissie stelt de ontwikkeling van energietechnologieën terecht op de eerste plaats als het gaat om de inspanningen om de gevolgen van de klimaatverandering te beperken, een standpunt dat overeenstemt met de conclusies van de dertiende COP-conferentie op Bali in december 2007 (6). De huidige en toekomstige internationale samenwerking op dit gebied zou tevens een prioriteit voor de EU moeten zijn, gezien de mogelijkheden voor de verspreiding van de nodige technologieën binnen de Europese economie. |
| --- | --- |

4.3

De Commissie stelt de ontwikkeling van energietechnologieën terecht op de eerste plaats als het gaat om de inspanningen om de gevolgen van de klimaatverandering te beperken, een standpunt dat overeenstemt met de conclusies van de dertiende COP-conferentie op Bali in december 2007 (6). De huidige en toekomstige internationale samenwerking op dit gebied zou tevens een prioriteit voor de EU moeten zijn, gezien de mogelijkheden voor de verspreiding van de nodige technologieën binnen de Europese economie.

| 4.4 | In de mededeling van de Commissie wordt zeer terecht de nadruk gelegd op de factor tijd, die van doorslaggevend belang is voor de uitvoering van de voorgestelde strategie (het SET-plan), indien de EU haar voornemen uit maart 2007 om de uitstoot van broeikasgassen vóór 2020 terug te dringen, wenst waar te maken. Indien de strategische basisrichtsnoeren met betrekking tot de ontwikkeling van energietechnologieën (naar het voorbeeld van de strategische basisrichtsnoeren voor onderzoek en ontwikkeling in de VS en Japan) niet sneller worden vastgesteld en geanalyseerd, zal het onmogelijk zijn voldoende middelen bijeen te krijgen om de eerste fase (tussen nu en 2020) tot een goed einde te brengen, laat staan de tweede fase (tot 2050). |
| --- | --- |

4.4

In de mededeling van de Commissie wordt zeer terecht de nadruk gelegd op de factor tijd, die van doorslaggevend belang is voor de uitvoering van de voorgestelde strategie (het SET-plan), indien de EU haar voornemen uit maart 2007 om de uitstoot van broeikasgassen vóór 2020 terug te dringen, wenst waar te maken. Indien de strategische basisrichtsnoeren met betrekking tot de ontwikkeling van energietechnologieën (naar het voorbeeld van de strategische basisrichtsnoeren voor onderzoek en ontwikkeling in de VS en Japan) niet sneller worden vastgesteld en geanalyseerd, zal het onmogelijk zijn voldoende middelen bijeen te krijgen om de eerste fase (tussen nu en 2020) tot een goed einde te brengen, laat staan de tweede fase (tot 2050).

| 4.5 | Om de ontwikkeling en praktische toepassing van de nieuwe energietechnologieën te versnellen dient de EU te beschikken over meer doelgerichte en doeltreffende mechanismen, om de mogelijkheden van overheidssteun voor industrie en onderzoek ten volle te benutten en de onderlinge synergie-effecten te versterken. Europa beschikt over goede nationale onderzoeksinstellingen op het gebied van energie, evenals over uitstekende onderzoeksteams in universiteiten en gespecialiseerde centra. Hun werkzaamheden zijn helaas niet gecoördineerd, en de tot nu toe gebruikte instrumenten om samenwerking tot stand te brengen zijn ontoereikend gebleken. Een optimaal gebruik van het onderzoekspotentieel is de sleutel tot het succes van het voorgestelde plan. Bovendien moet meer worden samengewerkt op internationaal niveau. |
| --- | --- |

4.5

Om de ontwikkeling en praktische toepassing van de nieuwe energietechnologieën te versnellen dient de EU te beschikken over meer doelgerichte en doeltreffende mechanismen, om de mogelijkheden van overheidssteun voor industrie en onderzoek ten volle te benutten en de onderlinge synergie-effecten te versterken. Europa beschikt over goede nationale onderzoeksinstellingen op het gebied van energie, evenals over uitstekende onderzoeksteams in universiteiten en gespecialiseerde centra. Hun werkzaamheden zijn helaas niet gecoördineerd, en de tot nu toe gebruikte instrumenten om samenwerking tot stand te brengen zijn ontoereikend gebleken. Een optimaal gebruik van het onderzoekspotentieel is de sleutel tot het succes van het voorgestelde plan. Bovendien moet meer worden samengewerkt op internationaal niveau.

| 4.6 | Het EESC is zeer te spreken over het standpunt dat de Commissie inneemt in haar mededeling, namelijk dat zowel financiële als personele middelen moeten worden gevonden, en wel op vier niveaus: op het niveau van de particuliere sector en op nationaal, Europees en mondiaal niveau. Het vinden van financiële middelen werd tot op heden bemoeilijkt door problemen met het aanwijzen van prioriteiten en door de lange procedures. Het voorgestelde SET-plan moet een verandering van houding teweegbrengen en de besluitvormingsprocessen bespoedigen. Het vinden van personele middelen, wat altijd een langetermijnproces is, valt eveneens onder de Lissabonstrategie. Desondanks waren de inspanningen om de nodige middelen te vinden tot nu toe ontoereikend en te traag. Algemene steun voor het wetenschappelijk en technisch onderzoek is een eerste voorwaarde voor het vinden van de benodigde personele middelen. |
| --- | --- |

4.6

Het EESC is zeer te spreken over het standpunt dat de Commissie inneemt in haar mededeling, namelijk dat zowel financiële als personele middelen moeten worden gevonden, en wel op vier niveaus: op het niveau van de particuliere sector en op nationaal, Europees en mondiaal niveau. Het vinden van financiële middelen werd tot op heden bemoeilijkt door problemen met het aanwijzen van prioriteiten en door de lange procedures. Het voorgestelde SET-plan moet een verandering van houding teweegbrengen en de besluitvormingsprocessen bespoedigen. Het vinden van personele middelen, wat altijd een langetermijnproces is, valt eveneens onder de Lissabonstrategie. Desondanks waren de inspanningen om de nodige middelen te vinden tot nu toe ontoereikend en te traag. Algemene steun voor het wetenschappelijk en technisch onderzoek is een eerste voorwaarde voor het vinden van de benodigde personele middelen.

| 4.7 | Het EESC stelt vast dat niet alleen overeenstemming moet worden bereikt over de achterliggende gedachten, prioriteiten en doelstellingen van het energiebeleid, maar ook over een strategisch plan voor energietechnologieën. |
| --- | --- |

4.7

Het EESC stelt vast dat niet alleen overeenstemming moet worden bereikt over de achterliggende gedachten, prioriteiten en doelstellingen van het energiebeleid, maar ook over een strategisch plan voor energietechnologieën.

| 4.8 | Het EESC denkt dat het schadelijk zou zijn indien het instrument dat ontegenzeggelijk het allerbelangrijkst is in de strijd tegen klimaatverandering — een strategie voor de ontwikkeling en toepassing van energietechnologieën — werd overschaduwd door andere thema's en instrumenten, die objectief gezien een ondersteunend kader moeten bieden voor de ontwikkeling van deze technologieën (het EU ETS-systeem, de steun voor hernieuwbare energiebronnen, het derde energiepakket, enz.). Alleen een echte technologische evolutie, in de zin van doeltreffendere technologieën, kan zich vertalen in een werkelijke afname van de uitstoot van broeikasgassen, zowel wat de productie als wat het verbruik van energie betreft. Voor de financiering van de technologische ontwikkeling zou onder meer gebruik kunnen worden gemaakt van de opbrengst van de handel in emissiequota's via het EU ETS-systeem, op voorwaarde dat het desbetreffende voorstel wordt goedgekeurd. Dit mag in geen geval de enige financieringsbron blijven, vooral omdat deze pas vanaf 2013 daadwerkelijk beschikbaar zal zijn. |
| --- | --- |

4.8

Het EESC denkt dat het schadelijk zou zijn indien het instrument dat ontegenzeggelijk het allerbelangrijkst is in de strijd tegen klimaatverandering — een strategie voor de ontwikkeling en toepassing van energietechnologieën — werd overschaduwd door andere thema's en instrumenten, die objectief gezien een ondersteunend kader moeten bieden voor de ontwikkeling van deze technologieën (het EU ETS-systeem, de steun voor hernieuwbare energiebronnen, het derde energiepakket, enz.). Alleen een echte technologische evolutie, in de zin van doeltreffendere technologieën, kan zich vertalen in een werkelijke afname van de uitstoot van broeikasgassen, zowel wat de productie als wat het verbruik van energie betreft. Voor de financiering van de technologische ontwikkeling zou onder meer gebruik kunnen worden gemaakt van de opbrengst van de handel in emissiequota's via het EU ETS-systeem, op voorwaarde dat het desbetreffende voorstel wordt goedgekeurd. Dit mag in geen geval de enige financieringsbron blijven, vooral omdat deze pas vanaf 2013 daadwerkelijk beschikbaar zal zijn.

5.   Bijzondere opmerkingen

| 5.1 | De analyse van de huidige, zeer onbevredigende situatie, is opvallend relevant en beknopt, en legt terecht de nadruk op de organisatorische en administratieve problemen die de samenleving, samen met de technische en wetenschappelijke uitdagingen, moet aanpakken. |
| --- | --- |

5.1

De analyse van de huidige, zeer onbevredigende situatie, is opvallend relevant en beknopt, en legt terecht de nadruk op de organisatorische en administratieve problemen die de samenleving, samen met de technische en wetenschappelijke uitdagingen, moet aanpakken.

| 5.2 | De documenten van de EU gaan ervan uit dat er niet één of een beperkt aantal energietechnologieën is die de vooruitgang op energiegebied sterk kunnen beïnvloeden en bijdragen tot de verwezenlijking van de energiedoelstellingen. Het zijn er juist zoveel, dat alleen de juiste combinatie daarvan resultaten kan opleveren. Zonder diepgaande analyse is het onmogelijk om de ene of andere technologie uit te sluiten, zelfs als deze niet erg veelbelovend is. Desalniettemin zouden de minst gunstige opties zo vroeg mogelijk moeten worden geëlimineerd, om een onnodige verspilling van middelen te voorkomen. Iedere lidstaat en/of regio zou binnen een goedgekeurd strategisch kader zijn eigen prioriteiten moeten kunnen vaststellen, op grond van zijn specifieke deskundigheid, uitvoeringsbevoegdheden en ervaring. |
| --- | --- |

5.2

De documenten van de EU gaan ervan uit dat er niet één of een beperkt aantal energietechnologieën is die de vooruitgang op energiegebied sterk kunnen beïnvloeden en bijdragen tot de verwezenlijking van de energiedoelstellingen. Het zijn er juist zoveel, dat alleen de juiste combinatie daarvan resultaten kan opleveren. Zonder diepgaande analyse is het onmogelijk om de ene of andere technologie uit te sluiten, zelfs als deze niet erg veelbelovend is. Desalniettemin zouden de minst gunstige opties zo vroeg mogelijk moeten worden geëlimineerd, om een onnodige verspilling van middelen te voorkomen. Iedere lidstaat en/of regio zou binnen een goedgekeurd strategisch kader zijn eigen prioriteiten moeten kunnen vaststellen, op grond van zijn specifieke deskundigheid, uitvoeringsbevoegdheden en ervaring.

| 5.3 | Op EU-niveau wordt in de relevante documenten aanbevolen aandacht te besteden aan technologieën die gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen, schone technologieën voor het opwekken van warmte (met inbegrip van warmte voor de elektriciteitsproductie) en de meest recente infrastructuur voor het vervoer en de opslag van energie. Het EESC steunt deze prioriteiten. De schone technologieën die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen, die zelfs op lange termijn de primaire bron van energie blijven, of atoomenergie die gebruik maakt van kernsplitsing of -fusie en de behandeling van kernafval, mogen echter niet onderbelicht blijven: deze moeten integraal onderdeel blijven vormen van de O&O-activiteiten van de EU. |
| --- | --- |

5.3

Op EU-niveau wordt in de relevante documenten aanbevolen aandacht te besteden aan technologieën die gebruik maken van hernieuwbare energiebronnen, schone technologieën voor het opwekken van warmte (met inbegrip van warmte voor de elektriciteitsproductie) en de meest recente infrastructuur voor het vervoer en de opslag van energie. Het EESC steunt deze prioriteiten. De schone technologieën die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen, die zelfs op lange termijn de primaire bron van energie blijven, of atoomenergie die gebruik maakt van kernsplitsing of -fusie en de behandeling van kernafval, mogen echter niet onderbelicht blijven: deze moeten integraal onderdeel blijven vormen van de O&O-activiteiten van de EU.

| 5.4 | Het EESC is het ermee eens dat de energiemarkt momenteel geen duidelijke informatie verschaft aan de besluitvormers van het energiebeleid, de regeringen en particuliere investeerders, over de urgentie waarmee nieuwe energietechnologieën moeten worden ontwikkeld. De prijzen van de verschillende energiebronnen en brandstoffen houden immers onvoldoende rekening met alle externe en maatschappelijke kosten. Ook daarom is er nog geen overeenstemming op EU-niveau over de O&O-prioriteiten op energiegebied, noch over de financiële middelen en andere instrumenten die daarvoor moeten worden ingezet. |
| --- | --- |

5.4

Het EESC is het ermee eens dat de energiemarkt momenteel geen duidelijke informatie verschaft aan de besluitvormers van het energiebeleid, de regeringen en particuliere investeerders, over de urgentie waarmee nieuwe energietechnologieën moeten worden ontwikkeld. De prijzen van de verschillende energiebronnen en brandstoffen houden immers onvoldoende rekening met alle externe en maatschappelijke kosten. Ook daarom is er nog geen overeenstemming op EU-niveau over de O&O-prioriteiten op energiegebied, noch over de financiële middelen en andere instrumenten die daarvoor moeten worden ingezet.

| 5.5 | Het EESC is van mening dat het strategisch plan niet alleen prioriteiten op EU-niveau zou moeten vaststellen, maar ook snel en op gecoördineerde wijze specifieke doelstellingen zou moeten vaststellen op het niveau van de lidstaten, voldoende financiële middelen in het kader van de begroting zou moeten toewijzen, een optimaal gebruik van de onderzoek- en ontwikkelingscapaciteiten zou moeten bevorderen, evenals de betrokkenheid van de particuliere sector, die voldoende moet worden gestimuleerd door de tendensen op de energiemarkt, zou moeten reguleren en nog andere wettelijke en fiscale instrumenten zou moeten bevatten. De particuliere sector dient hier op grote schaal bij te worden betrokken. De EU en de regeringen van de lidstaten moeten hiervoor de juiste de voorwaarden creëren, niet alleen door de beginselen, prioriteiten en doelstellingen van het energiebeleid vast te stellen, maar ook door de praktische instrumenten in het leven te roepen die nodig zijn om deze ten uitvoer te leggen. |
| --- | --- |

5.5

Het EESC is van mening dat het strategisch plan niet alleen prioriteiten op EU-niveau zou moeten vaststellen, maar ook snel en op gecoördineerde wijze specifieke doelstellingen zou moeten vaststellen op het niveau van de lidstaten, voldoende financiële middelen in het kader van de begroting zou moeten toewijzen, een optimaal gebruik van de onderzoek- en ontwikkelingscapaciteiten zou moeten bevorderen, evenals de betrokkenheid van de particuliere sector, die voldoende moet worden gestimuleerd door de tendensen op de energiemarkt, zou moeten reguleren en nog andere wettelijke en fiscale instrumenten zou moeten bevatten. De particuliere sector dient hier op grote schaal bij te worden betrokken. De EU en de regeringen van de lidstaten moeten hiervoor de juiste de voorwaarden creëren, niet alleen door de beginselen, prioriteiten en doelstellingen van het energiebeleid vast te stellen, maar ook door de praktische instrumenten in het leven te roepen die nodig zijn om deze ten uitvoer te leggen.

| 5.6 | Het allerbelangrijkste is dat marktregels worden vastgesteld voor de energiesector, en dat de externe kosten, met inbegrip van de maatschappelijke kosten, in de energieprijs worden doorberekend, zodat de markt in staat is op tijd signalen te sturen naar particuliere investeerders en actoren dat technologische veranderingen noodzakelijk zijn om een gedifferentieerd en zo doeltreffend mogelijk gebruik van de verschillende energiebronnen mogelijk te maken. Het spreekt voor zich dat de EU en de lidstaten het wettelijk en fiscaal mogelijk moeten maken dat de publieke en particuliere financiële middelen voor O&O op energiegebied beter kunnen worden gecombineerd, (ook door vrijwillige instrumenten) om tot een beter gebruik van de middelen te komen. |
| --- | --- |

5.6

Het allerbelangrijkste is dat marktregels worden vastgesteld voor de energiesector, en dat de externe kosten, met inbegrip van de maatschappelijke kosten, in de energieprijs worden doorberekend, zodat de markt in staat is op tijd signalen te sturen naar particuliere investeerders en actoren dat technologische veranderingen noodzakelijk zijn om een gedifferentieerd en zo doeltreffend mogelijk gebruik van de verschillende energiebronnen mogelijk te maken. Het spreekt voor zich dat de EU en de lidstaten het wettelijk en fiscaal mogelijk moeten maken dat de publieke en particuliere financiële middelen voor O&O op energiegebied beter kunnen worden gecombineerd, (ook door vrijwillige instrumenten) om tot een beter gebruik van de middelen te komen.

| 5.7 | Landen met gunstige natuurlijke omstandigheden vestigen al hun hoop op de versnelling van de ontwikkeling en een toenemend gebruik van hernieuwbare energiebronnen. Er zijn echter ook landen die niet van dergelijke natuurlijke omstandigheden kunnen profiteren of waar dit economisch niet haalbaar is. De reële natuurlijke omstandigheden en de fysieke toegang tot energiebronnen zouden het basiscriterium moeten zijn om te bepalen of het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in een bepaalde lidstaat haalbaar is en of deze kan deelnemen aan de programma's ter ontwikkeling van energietechnologieën. |
| --- | --- |

5.7

Landen met gunstige natuurlijke omstandigheden vestigen al hun hoop op de versnelling van de ontwikkeling en een toenemend gebruik van hernieuwbare energiebronnen. Er zijn echter ook landen die niet van dergelijke natuurlijke omstandigheden kunnen profiteren of waar dit economisch niet haalbaar is. De reële natuurlijke omstandigheden en de fysieke toegang tot energiebronnen zouden het basiscriterium moeten zijn om te bepalen of het gebruik van hernieuwbare energiebronnen in een bepaalde lidstaat haalbaar is en of deze kan deelnemen aan de programma's ter ontwikkeling van energietechnologieën.

| 5.8 | Het EESC is van mening dat de in de mededeling beschreven prioriteiten enigszins beperkt zijn, vooral wat betreft de problematiek van de hernieuwbare energiebronnen. Deze zijn niet alleen van onmiskenbaar belang om de veiligheid van de energievoorziening te vergroten, maar ook om de lidstaten minder afhankelijk te maken van ingevoerde energie, en om duurzame ontwikkeling te bevorderen. Aan sommige hernieuwbare energiebronnen kleven echter nog zeer hoge kosten, die ook op lange termijn nog zullen doorwerken. De integratie van de energiemarkten is bovendien niet alleen een politieke en organisatorische aangelegenheid, maar vergt tevens het nodige onderzoek en ontwikkeling, bijvoorbeeld op het gebied van intelligente netwerken. |
| --- | --- |

5.8

Het EESC is van mening dat de in de mededeling beschreven prioriteiten enigszins beperkt zijn, vooral wat betreft de problematiek van de hernieuwbare energiebronnen. Deze zijn niet alleen van onmiskenbaar belang om de veiligheid van de energievoorziening te vergroten, maar ook om de lidstaten minder afhankelijk te maken van ingevoerde energie, en om duurzame ontwikkeling te bevorderen. Aan sommige hernieuwbare energiebronnen kleven echter nog zeer hoge kosten, die ook op lange termijn nog zullen doorwerken. De integratie van de energiemarkten is bovendien niet alleen een politieke en organisatorische aangelegenheid, maar vergt tevens het nodige onderzoek en ontwikkeling, bijvoorbeeld op het gebied van intelligente netwerken.

| 5.9 | Het EESC beveelt aan, rekening te houden met het feit dat veel landen afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en kernenergie, en dat hier op korte termijn geen verandering in komt. Dit geldt tevens voor derde landen, zodat de EU haar inspanningen ter bevordering van het onderzoek naar en de ontwikkeling van energietechnologieën met deze landen moet coördineren. Het EESC is derhalve van mening dat de Europese prioriteiten niet overwegend op technologieën t.b.v. het gebruik van hernieuwbare energie moeten zijn gericht, maar dat evenveel belang moet worden gehecht aan energiebesparende technologieën en schone technologieën die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen (met inbegrip van CCS, oftewel het afvangen en opslaan van kooldioxide). Het O&O op het gebied van kernenergie heeft een eigen agenda en wijze van coördinatie. Wel moeten worden gehamerd op het belang van O&O op het gebied van kernenergie (nu nog met behulp van kernsplitsing, maar in de toekomst misschien met behulp van kernfusie) en de levensduur en veiligheid van nucleaire installaties, omdat deze cruciaal zijn om de veiligheid van de energievoorziening te waarborgen en de uitstoot van broeikasgassen in de EU terug te dringen. |
| --- | --- |

5.9

Het EESC beveelt aan, rekening te houden met het feit dat veel landen afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen en kernenergie, en dat hier op korte termijn geen verandering in komt. Dit geldt tevens voor derde landen, zodat de EU haar inspanningen ter bevordering van het onderzoek naar en de ontwikkeling van energietechnologieën met deze landen moet coördineren. Het EESC is derhalve van mening dat de Europese prioriteiten niet overwegend op technologieën t.b.v. het gebruik van hernieuwbare energie moeten zijn gericht, maar dat evenveel belang moet worden gehecht aan energiebesparende technologieën en schone technologieën die gebaseerd zijn op fossiele brandstoffen (met inbegrip van CCS, oftewel het afvangen en opslaan van kooldioxide). Het O&O op het gebied van kernenergie heeft een eigen agenda en wijze van coördinatie. Wel moeten worden gehamerd op het belang van O&O op het gebied van kernenergie (nu nog met behulp van kernsplitsing, maar in de toekomst misschien met behulp van kernfusie) en de levensduur en veiligheid van nucleaire installaties, omdat deze cruciaal zijn om de veiligheid van de energievoorziening te waarborgen en de uitstoot van broeikasgassen in de EU terug te dringen.

| 5.10 | Het spreekt voor zich dat duurzame ontwikkeling in sterke mate gebaat is bij inspanningen op het gebied van energiebesparing, zowel tijdens de omzetting van energie als tijdens het eindgebruik. Ook de vooruitgang op het gebied van geavanceerde energietechnologieën draagt hiertoe bij. Op EU-niveau kan de aanwending van de financiële en personele middelen op dit zeer brede gebied worden verbeterd dankzij een adequaat uitgevoerde strategische coördinatie van O&O op energiegebied, waarbij zowel de prioriteiten worden vastgesteld (qua inhoud en termijnen) op het niveau van de EU en van de lidstaten, als de noodzakelijke operationele mechanismen, zoals beheer-, controle- en informatiesystemen. Effectieve harmonisatie van de procedés en installaties is eveneens van essentieel belang. |
| --- | --- |

5.10

Het spreekt voor zich dat duurzame ontwikkeling in sterke mate gebaat is bij inspanningen op het gebied van energiebesparing, zowel tijdens de omzetting van energie als tijdens het eindgebruik. Ook de vooruitgang op het gebied van geavanceerde energietechnologieën draagt hiertoe bij. Op EU-niveau kan de aanwending van de financiële en personele middelen op dit zeer brede gebied worden verbeterd dankzij een adequaat uitgevoerde strategische coördinatie van O&O op energiegebied, waarbij zowel de prioriteiten worden vastgesteld (qua inhoud en termijnen) op het niveau van de EU en van de lidstaten, als de noodzakelijke operationele mechanismen, zoals beheer-, controle- en informatiesystemen. Effectieve harmonisatie van de procedés en installaties is eveneens van essentieel belang.

| 5.11 | Om de samenwerking op het gebied van O&O inzake nieuwe energietechnologieën uit te breiden tot buiten de Unie, is het zaak dat, alvorens nieuwe overeenkomsten te sluiten, voorrang wordt geven aan een optimaal gebruik van met name die instellingen, verdragen en overeenkomsten die hun doeltreffendheid in het verleden al hebben bewezen. |
| --- | --- |

5.11

Om de samenwerking op het gebied van O&O inzake nieuwe energietechnologieën uit te breiden tot buiten de Unie, is het zaak dat, alvorens nieuwe overeenkomsten te sluiten, voorrang wordt geven aan een optimaal gebruik van met name die instellingen, verdragen en overeenkomsten die hun doeltreffendheid in het verleden al hebben bewezen.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Besluit van de 13e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering — actieplan.

1

(2)  Het EESC heeft hierover reeds verschillende belangrijk adviezen uitgebracht, zoals over Onderzoek en energie, en andere adviezen, die nog niets aan actualiteit hebben ingeboet. PB C 241 van 7.10.2002, blz. 13.

2

(3)  Pielke, R. Jr. e.a. Dangerous assumptions, Nature, Vol. 452/3 p. 531, 532, 3 april 2008.

3

(4)  COM(2007) 140 final van 28 maart 2007, Groenboek over marktconforme instrumenten voor milieu- en gerelateerde beleidsdoelstellingen.

4

(5)  Zie de werkdocumenten van de diensten van de Commissie SEC(2007) 1510 „Technology Map” en SEC(2007) 1511 „Capacities Map”.

5

(6)  Besluit van de 13e Conferentie van de Partijen bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering — actieplan.

6

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/59 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/59

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Het verband tussen klimaatverandering en landbouw in Europa

(2009/C 27/14)

Het Franse voorzitterschap heeft bij brief d.d. 25 oktober 2007 het Europees Economisch en Sociaal Comité verzocht overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag een verkennend advies op te stellen over

Het verband tussen klimaatverandering en landbouw in Europa.

De gespecialiseerde afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer RIBBE, corapporteur de heer WILMS.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 94 stemmen vóór en 30 tegen, bij 13 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Samenvatting van de conclusies en aanbevelingen van het Comité

| 1.1 | Het Franse voorzitterschap heeft bij brief d.d. 25 oktober 2007 het EESC verzocht om een verkennend advies op te stellen over „Het verband tussen klimaatverandering en landbouw in Europa”. Daarbij is het EESC uitdrukkelijk gevraagd om tevens in te gaan op de problematiek van de biobrandstoffen. |
| --- | --- |

1.1

Het Franse voorzitterschap heeft bij brief d.d. 25 oktober 2007 het EESC verzocht om een verkennend advies op te stellen over „Het verband tussen klimaatverandering en landbouw in Europa”. Daarbij is het EESC uitdrukkelijk gevraagd om tevens in te gaan op de problematiek van de biobrandstoffen.

| 1.2 | Het EESC is zeer bezorgd over de negatieve effecten die de klimaatverandering zal hebben op de Europese landbouw en daarmee op de economische slagkracht van veel plattelandsgebieden. De effecten zullen waarschijnlijk het sterkst zijn in Zuid-Europa, met name vanwege de verwachte langere droogte en zelfs waterschaarste. Deze effecten kunnen leiden tot een volledige instorting van de landbouwactiviteiten. Maar ook in andere Europese regio's zullen landbouwers als gevolg van de klimaatverandering ernstige problemen krijgen, bijvoorbeeld in de vorm van sterk veranderde neerslagpatronen. Wellicht komen daar nog problemen met nieuwe of frequenter voorkomende plantenziekten of ongedierte bij. |
| --- | --- |

1.2

Het EESC is zeer bezorgd over de negatieve effecten die de klimaatverandering zal hebben op de Europese landbouw en daarmee op de economische slagkracht van veel plattelandsgebieden. De effecten zullen waarschijnlijk het sterkst zijn in Zuid-Europa, met name vanwege de verwachte langere droogte en zelfs waterschaarste. Deze effecten kunnen leiden tot een volledige instorting van de landbouwactiviteiten. Maar ook in andere Europese regio's zullen landbouwers als gevolg van de klimaatverandering ernstige problemen krijgen, bijvoorbeeld in de vorm van sterk veranderde neerslagpatronen. Wellicht komen daar nog problemen met nieuwe of frequenter voorkomende plantenziekten of ongedierte bij.

| 1.3 | Het is dan ook zaak dat de politiek voortvarend optreedt en het klimaatbeschermingsbeleid in alle andere beleidsterreinen integreert. |
| --- | --- |

1.3

Het is dan ook zaak dat de politiek voortvarend optreedt en het klimaatbeschermingsbeleid in alle andere beleidsterreinen integreert.

| 1.4 | De landbouw is niet alleen slachtoffer van de klimaatverandering, maar draagt zelf ook bij aan de uitstoot van broeikasgassen; daarbij gaat het in de eerste plaats niet om emissies van CO2 maar van methaan en lachgas, die veroorzaakt worden door veranderingen in het grondgebruik en door de landbouwproductie zelf. Het EESC roept de Commissie op om nader te onderzoeken welke verschillen in klimaateffecten er bestaan tussen de diverse vormen van agrarisch grondgebruik, zodat op basis hiervan beleidsmaatregelen — bijv. in het kader van het steunbeleid — kunnen worden geformuleerd. In dit verband is het Comité ingenomen met de aankondiging van de Commissie dat zij de klimaatbescherming sterker in het gemeenschappelijk landbouwbeleid wil integreren. |
| --- | --- |

1.4

De landbouw is niet alleen slachtoffer van de klimaatverandering, maar draagt zelf ook bij aan de uitstoot van broeikasgassen; daarbij gaat het in de eerste plaats niet om emissies van CO2 maar van methaan en lachgas, die veroorzaakt worden door veranderingen in het grondgebruik en door de landbouwproductie zelf. Het EESC roept de Commissie op om nader te onderzoeken welke verschillen in klimaateffecten er bestaan tussen de diverse vormen van agrarisch grondgebruik, zodat op basis hiervan beleidsmaatregelen — bijv. in het kader van het steunbeleid — kunnen worden geformuleerd. In dit verband is het Comité ingenomen met de aankondiging van de Commissie dat zij de klimaatbescherming sterker in het gemeenschappelijk landbouwbeleid wil integreren.

| 1.5 | De landbouw kan een belangrijke bijdrage leveren aan de klimaatbescherming door er onder meer voor te zorgen dat de in de bodem aanwezige koolstofreservoirs niet alleen behouden blijven, maar door middel van doelgerichte humusvorming nog worden vergroot door het energieverbruik te verminderen en met milieuvriendelijke methoden biomassa voor energiedoeleinden te produceren. |
| --- | --- |

1.5

De landbouw kan een belangrijke bijdrage leveren aan de klimaatbescherming door er onder meer voor te zorgen dat de in de bodem aanwezige koolstofreservoirs niet alleen behouden blijven, maar door middel van doelgerichte humusvorming nog worden vergroot door het energieverbruik te verminderen en met milieuvriendelijke methoden biomassa voor energiedoeleinden te produceren.

| 1.6 | De toekomstige Europese strategie inzake biobrandstoffen, waarvan de contouren thans zichtbaar worden en die volgens de Commissie voor een groot deel gebaseerd is op de invoer van agrarische grondstoffen, is volgens het EESC een instrument dat ongeschikt is om op rendabele wijze klimaatdoelstellingen te realiseren, werkgelegenheid in de landbouw te scheppen en extra inkomsten te genereren. Deze strategie voor biobrandstoffen zou plaats moeten maken voor een weldoordachte nieuwe strategie voor biomassa die niet is gebaseerd op import, maar waarbij geprobeerd wordt om agrarische nevenproducten/agrarisch afval op veel grotere schaal om te zetten in bruikbare energie en om landbouwers een actieve rol te laten spelen in nieuwe, decentrale energiekringlopen. |
| --- | --- |

1.6

De toekomstige Europese strategie inzake biobrandstoffen, waarvan de contouren thans zichtbaar worden en die volgens de Commissie voor een groot deel gebaseerd is op de invoer van agrarische grondstoffen, is volgens het EESC een instrument dat ongeschikt is om op rendabele wijze klimaatdoelstellingen te realiseren, werkgelegenheid in de landbouw te scheppen en extra inkomsten te genereren. Deze strategie voor biobrandstoffen zou plaats moeten maken voor een weldoordachte nieuwe strategie voor biomassa die niet is gebaseerd op import, maar waarbij geprobeerd wordt om agrarische nevenproducten/agrarisch afval op veel grotere schaal om te zetten in bruikbare energie en om landbouwers een actieve rol te laten spelen in nieuwe, decentrale energiekringlopen.

2.   Hoofdpunten en achtergrond van het advies

| 2.1 | De landbouw is de economische sector die het sterkst afhankelijk is van natuurlijke omstandigheden (en dus van het klimaat). De landbouw maakt gebruik van de klimatologische omstandigheden en beïnvloedt deze. |
| --- | --- |

2.1

De landbouw is de economische sector die het sterkst afhankelijk is van natuurlijke omstandigheden (en dus van het klimaat). De landbouw maakt gebruik van de klimatologische omstandigheden en beïnvloedt deze.

| 2.2 | Ten grondslag aan de landbouw ligt een systematisch gebruik van zonne-energie via fotosynthese door planten om voor de mens bruikbare energie te produceren in de vorm van voedingsmiddelen en voeders. Ook wordt de door fotosynthese verkregen energie van oudsher gebruikt als warmtebron (bijv. biomassa in de vorm van hout). |
| --- | --- |

2.2

Ten grondslag aan de landbouw ligt een systematisch gebruik van zonne-energie via fotosynthese door planten om voor de mens bruikbare energie te produceren in de vorm van voedingsmiddelen en voeders. Ook wordt de door fotosynthese verkregen energie van oudsher gebruikt als warmtebron (bijv. biomassa in de vorm van hout).

| 2.3 | Dat de landbouw zo uiteenlopend gestructureerd en zo divers is, is grotendeels terug te voeren op de klimatologische omstandigheden, die tot dusver gunstig zijn geweest voor de Europese landbouw. Dit houdt onder meer in dat een wijziging in de omstandigheden gevolgen moet hebben voor de landbouw en de hiermee samenhangende ecologische, economische en sociale structuren in de betreffende regio. |
| --- | --- |

2.3

Dat de landbouw zo uiteenlopend gestructureerd en zo divers is, is grotendeels terug te voeren op de klimatologische omstandigheden, die tot dusver gunstig zijn geweest voor de Europese landbouw. Dit houdt onder meer in dat een wijziging in de omstandigheden gevolgen moet hebben voor de landbouw en de hiermee samenhangende ecologische, economische en sociale structuren in de betreffende regio.

3.   Algemene opmerkingen

De negatieve invloed van de klimaatverandering op de landbouw

| 3.1 | De klimaatverandering — met name de verwachte temperatuurstijging en de veranderde hoeveelheid neerslag — zal de landbouw in bepaalde Europese regio's zeer negatief beïnvloeden. Met name in Zuid-Europa zal de landbouwproductie wellicht worden lamgelegd door aanhoudende droogte (die zou kunnen leiden tot verwoestijning). Bovendien kunnen grote stukken landbouwareaal getroffen worden door branden (1). De economie van de betreffende regio's dreigt hierdoor volledig ontwricht te raken. Volgens alle wetenschappelijke studies zal de klimaatverandering leiden tot meer plagen en ziekten, waardoor de opbrengst van de belangrijkste voedselgewassen fors zal teruglopen. De wijziging in de levenscyclus van ziekteverwekkers zal aanleiding geven tot:






  — | veranderingen in de geografische verspreiding van ziekteverwekkers; |
| --- | --- | --- |

3.1

De klimaatverandering — met name de verwachte temperatuurstijging en de veranderde hoeveelheid neerslag — zal de landbouw in bepaalde Europese regio's zeer negatief beïnvloeden. Met name in Zuid-Europa zal de landbouwproductie wellicht worden lamgelegd door aanhoudende droogte (die zou kunnen leiden tot verwoestijning). Bovendien kunnen grote stukken landbouwareaal getroffen worden door branden (1). De economie van de betreffende regio's dreigt hierdoor volledig ontwricht te raken. Volgens alle wetenschappelijke studies zal de klimaatverandering leiden tot meer plagen en ziekten, waardoor de opbrengst van de belangrijkste voedselgewassen fors zal teruglopen. De wijziging in de levenscyclus van ziekteverwekkers zal aanleiding geven tot:

—

veranderingen in de geografische verspreiding van ziekteverwekkers;

| — | veranderingen in de frequentie en ernst van ziekten; |
| --- | --- |

—

veranderingen in de frequentie en ernst van ziekten;

| — | een andere strategie om ziekten het hoofd te bieden. |
| --- | --- |

—

een andere strategie om ziekten het hoofd te bieden.

| 3.2 | In dit verband verwijst het EESC naar de diverse publicaties en initiatieven van de Commissie ter zake, zoals de Mededeling „De aanpak van waterschaarste en droogte in de Europese Unie” (2) en de daarin vervatte overwegingen en plannen, en naar het Groenboek „Aanpassing aan klimaatverandering”. Het EESC is van mening dat de Commissie de nadruk heeft gelegd op de noodzaak om zinvolle strategieën voor het grondgebruik te formuleren. Bovendien zijn er in diverse landen activiteiten in gang gezet. |
| --- | --- |

3.2

In dit verband verwijst het EESC naar de diverse publicaties en initiatieven van de Commissie ter zake, zoals de Mededeling „De aanpak van waterschaarste en droogte in de Europese Unie” (2) en de daarin vervatte overwegingen en plannen, en naar het Groenboek „Aanpassing aan klimaatverandering”. Het EESC is van mening dat de Commissie de nadruk heeft gelegd op de noodzaak om zinvolle strategieën voor het grondgebruik te formuleren. Bovendien zijn er in diverse landen activiteiten in gang gezet.

| 3.3 | Zowel de meeste burgers als de meeste politici zullen zich er waarschijnlijk moeilijk een voorstelling van kunnen maken wat het betekent wanneer in bijv. Zuid-Europa grote stukken landbouwareaal moeten worden opgegeven omdat er niet meer voldoende water beschikbaar is en omdat zich perioden met extreme temperaturen voordoen. Ook voor de werkgelegenheid in deze gebieden zal dit negatieve gevolgen hebben vanwege veranderingen in het grondgebruik. |
| --- | --- |

3.3

Zowel de meeste burgers als de meeste politici zullen zich er waarschijnlijk moeilijk een voorstelling van kunnen maken wat het betekent wanneer in bijv. Zuid-Europa grote stukken landbouwareaal moeten worden opgegeven omdat er niet meer voldoende water beschikbaar is en omdat zich perioden met extreme temperaturen voordoen. Ook voor de werkgelegenheid in deze gebieden zal dit negatieve gevolgen hebben vanwege veranderingen in het grondgebruik.

| 3.4 | In dit verband roept het EESC alle bestuurders ertoe op, alles in het werk te stellen om de negatieve effecten op de landbouw zoveel mogelijk te beperken door middel van een omvattend en ingrijpend programma ter bestrijding van de klimaatverandering. Bovendien moeten er maatregelen worden genomen om de landbouwactiviteiten aan te passen aan de klimaatverandering. De landbouwsector zal zich snel en efficiënt moeten aanpassen aan de veranderingen die het klimaat doormaakt, aangezien de continuïteit van de landbouw staat of valt met de genomen maatregelen. |
| --- | --- |

3.4

In dit verband roept het EESC alle bestuurders ertoe op, alles in het werk te stellen om de negatieve effecten op de landbouw zoveel mogelijk te beperken door middel van een omvattend en ingrijpend programma ter bestrijding van de klimaatverandering. Bovendien moeten er maatregelen worden genomen om de landbouwactiviteiten aan te passen aan de klimaatverandering. De landbouwsector zal zich snel en efficiënt moeten aanpassen aan de veranderingen die het klimaat doormaakt, aangezien de continuïteit van de landbouw staat of valt met de genomen maatregelen.

| 3.4.1 | Volgens het meest recente rapport van de OESO en de FAO zijn investeringen en innovatie sleutelfactoren in de strijd tegen klimaatverandering. Hierbij moet onder meer gedacht worden aan de bevordering van nieuwe plantensoorten en -variëteiten die beter zijn aangepast aan de klimaatverandering. Van bijzonder belang in dit verband zijn verbeteringen van plantaardig en dierlijk materiaal. |
| --- | --- |

3.4.1

Volgens het meest recente rapport van de OESO en de FAO zijn investeringen en innovatie sleutelfactoren in de strijd tegen klimaatverandering. Hierbij moet onder meer gedacht worden aan de bevordering van nieuwe plantensoorten en -variëteiten die beter zijn aangepast aan de klimaatverandering. Van bijzonder belang in dit verband zijn verbeteringen van plantaardig en dierlijk materiaal.

Het aandeel van de landbouw in de klimaatverandering

| 3.5 | Het EESC acht het noodzakelijk dat er niet alleen wordt gediscussieerd over de negatieve effecten van de klimaatverandering op de landbouw, maar dat tevens aandacht wordt geschonken aan het aandeel van de landbouw in de klimaatverandering en maatregelen worden genomen om landbouwactiviteiten die schadelijk zijn voor het klimaat te beperken. Daarnaast moeten de uiteenlopende manieren waarop de landbouw een bijdrage kan leveren aan de strijd tegen de klimaatverandering in aanmerking worden genomen. |
| --- | --- |

3.5

Het EESC acht het noodzakelijk dat er niet alleen wordt gediscussieerd over de negatieve effecten van de klimaatverandering op de landbouw, maar dat tevens aandacht wordt geschonken aan het aandeel van de landbouw in de klimaatverandering en maatregelen worden genomen om landbouwactiviteiten die schadelijk zijn voor het klimaat te beperken. Daarnaast moeten de uiteenlopende manieren waarop de landbouw een bijdrage kan leveren aan de strijd tegen de klimaatverandering in aanmerking worden genomen.

| 3.6 | Het EESC is dan ook verheugd dat de Commissie in haar Mededeling over de „gezondheidscontrole” van de GLB-hervorming (3) het klimaatbeleid heeft aangemerkt als een van de vier nieuwe „uitdagingen” voor het GLB. |
| --- | --- |

3.6

Het EESC is dan ook verheugd dat de Commissie in haar Mededeling over de „gezondheidscontrole” van de GLB-hervorming (3) het klimaatbeleid heeft aangemerkt als een van de vier nieuwe „uitdagingen” voor het GLB.

| 3.7 | Volgens de IPCC-definitie is de landbouw rechtstreeks verantwoordelijk voor een uitstoot van 10-12 %. De totale bijdrage van de landbouw aan de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen wordt geschat op 8,5-16,5 miljard ton CO2e (4), wat overeenkomt met een aandeel van in totaal 17-32 % (5). |
| --- | --- |

3.7

Volgens de IPCC-definitie is de landbouw rechtstreeks verantwoordelijk voor een uitstoot van 10-12 %. De totale bijdrage van de landbouw aan de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen wordt geschat op 8,5-16,5 miljard ton CO2e (4), wat overeenkomt met een aandeel van in totaal 17-32 % (5).

| 3.8 | Het aandeel van de Europese landbouw in de uitstoot van broeikasgassen wordt veel lager geschat dan het aandeel van de landbouw in broeikasgasemissies wereldwijd. Op basis van een berekeningsmethode die door het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) wordt toegepast, noemt de Commissie het cijfer van 9 %. Sinds 1990 heeft de landbouw in de EU-27 haar uitstoot met 20 % teruggebracht, in de EU-15 was dat 11 % (6). De berekeningsmethode van het IPCC laat echter de door veranderingen in het grondgebruik ontstane emissies, het energieverbruik voor de vervaardiging van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen alsook de brandstof voor tractoren buiten beschouwing. Op grond hiervan becijfert bijv. de Commissie het aandeel van de landbouw in de emissies in Duitsland op 6 %, terwijl de Bondsregering op een cijfer van 11 tot 15 % komt doordat ze alle emissies meerekent die door de landbouw worden veroorzaakt. |
| --- | --- |

3.8

Het aandeel van de Europese landbouw in de uitstoot van broeikasgassen wordt veel lager geschat dan het aandeel van de landbouw in broeikasgasemissies wereldwijd. Op basis van een berekeningsmethode die door het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) wordt toegepast, noemt de Commissie het cijfer van 9 %. Sinds 1990 heeft de landbouw in de EU-27 haar uitstoot met 20 % teruggebracht, in de EU-15 was dat 11 % (6). De berekeningsmethode van het IPCC laat echter de door veranderingen in het grondgebruik ontstane emissies, het energieverbruik voor de vervaardiging van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen alsook de brandstof voor tractoren buiten beschouwing. Op grond hiervan becijfert bijv. de Commissie het aandeel van de landbouw in de emissies in Duitsland op 6 %, terwijl de Bondsregering op een cijfer van 11 tot 15 % komt doordat ze alle emissies meerekent die door de landbouw worden veroorzaakt.

De uiteenlopende effecten van broeikasgassen op de landbouw

| 3.9 | De landbouw draagt slechts in geringe mate bij aan de netto-uitstoot van CO2. Dit komt voornamelijk doordat gewassen in eerste instantie CO2 opnemen en omzetten in organisch materiaal. Na gebruik van biomassa komt de tijdelijk opgenomen koolstof weer vrij in de vorm van CO2. Er is dus sprake van een grotendeels gesloten koolstofkringloop. |
| --- | --- |

3.9

De landbouw draagt slechts in geringe mate bij aan de netto-uitstoot van CO2. Dit komt voornamelijk doordat gewassen in eerste instantie CO2 opnemen en omzetten in organisch materiaal. Na gebruik van biomassa komt de tijdelijk opgenomen koolstof weer vrij in de vorm van CO2. Er is dus sprake van een grotendeels gesloten koolstofkringloop.

| 3.10 | Volgens het Vierde evaluatieverslag van het IPCC (7) zijn het hoofdzakelijk de methaan- en lachgasemissies waarop het klimaatbeleid voor de landbouw zich moet toespitsen. De landbouw is verantwoordelijk voor ongeveer 40 % van de totale uitstoot van CH4 en N2O in Europa, en deze broeikasgassen hebben een zeer grote impact op het klimaat. Het global warming potential van lachgas is ca. 296 keer zo groot als dat van CO2, dat van methaan zo'n 23 keer zo groot. |
| --- | --- |

3.10

Volgens het Vierde evaluatieverslag van het IPCC (7) zijn het hoofdzakelijk de methaan- en lachgasemissies waarop het klimaatbeleid voor de landbouw zich moet toespitsen. De landbouw is verantwoordelijk voor ongeveer 40 % van de totale uitstoot van CH4 en N2O in Europa, en deze broeikasgassen hebben een zeer grote impact op het klimaat. Het global warming potential van lachgas is ca. 296 keer zo groot als dat van CO2, dat van methaan zo'n 23 keer zo groot.

| 3.11 | Vier factoren zijn in klimatologisch opzicht van grote betekenis voor de landbouw, namelijk:






  a) | de omvorming van bossen, veengrond, wetlands en grasland tot akkerland; |
| --- | --- | --- |

3.11

Vier factoren zijn in klimatologisch opzicht van grote betekenis voor de landbouw, namelijk:

a)

de omvorming van bossen, veengrond, wetlands en grasland tot akkerland;

| b) | broeikasgassen, die worden afgescheiden door landbouwgrond en boerderijdieren; |
| --- | --- |

b)

broeikasgassen, die worden afgescheiden door landbouwgrond en boerderijdieren;

| c) | de energie die op landbouwbedrijven en in toeleverende en afnemende sectoren wordt gebruikt, onder meer in de vorm van brandstoffen, mineraalhoudende meststoffen, pesticiden en andere vormen van procesenergie (8); en |
| --- | --- |

c)

de energie die op landbouwbedrijven en in toeleverende en afnemende sectoren wordt gebruikt, onder meer in de vorm van brandstoffen, mineraalhoudende meststoffen, pesticiden en andere vormen van procesenergie (8); en

| d) | de productie van biomassa voor energie. |
| --- | --- |

d)

de productie van biomassa voor energie.

| 3.12 | Algemeen gesproken is de omvorming van niet-landbouwgrond tot landbouwgrond van kapitaal belang, en nog veel belangrijker dan de bij de productie ontstane broeikasgassen en het energieverbruik in de landbouw. De ingebruikneming van grond als akkerland leidt per definitie tot het vrijkomen van broeikasgassen, aangezien de bodem van akkerland gemiddeld het laagste koolstofgehalte (9) bevat, woestijnen, halfwoestijnen en bebouwde gebieden buiten beschouwing gelaten. |
| --- | --- |

3.12

Algemeen gesproken is de omvorming van niet-landbouwgrond tot landbouwgrond van kapitaal belang, en nog veel belangrijker dan de bij de productie ontstane broeikasgassen en het energieverbruik in de landbouw. De ingebruikneming van grond als akkerland leidt per definitie tot het vrijkomen van broeikasgassen, aangezien de bodem van akkerland gemiddeld het laagste koolstofgehalte (9) bevat, woestijnen, halfwoestijnen en bebouwde gebieden buiten beschouwing gelaten.

| 3.13 | De discussie over de kap van de regenwouden in het Amazonegebied en in Indonesië is dan ook van fundamenteel belang. Het EESC wijst erop dat er enig verband bestaat tussen de grootschalige houtkap in deze gebieden enerzijds en Europa en de Europese landbouw anderzijds (10). |
| --- | --- |

3.13

De discussie over de kap van de regenwouden in het Amazonegebied en in Indonesië is dan ook van fundamenteel belang. Het EESC wijst erop dat er enig verband bestaat tussen de grootschalige houtkap in deze gebieden enerzijds en Europa en de Europese landbouw anderzijds (10).

Veranderingen in het grondgebruik/koolstofreservoirs

| 3.14 | Het is een groot probleem dat in Europa dagelijks grote stukken grond worden bebouwd en daarmee voor de landbouwproductie en als koolstofreservoir verloren gaan. Het EESC betreurt dat de geplande richtlijn inzake bodembescherming, die in dit opzicht een belangrijke bijdrage zou kunnen leveren, nog steeds niet is goedgekeurd. |
| --- | --- |

3.14

Het is een groot probleem dat in Europa dagelijks grote stukken grond worden bebouwd en daarmee voor de landbouwproductie en als koolstofreservoir verloren gaan. Het EESC betreurt dat de geplande richtlijn inzake bodembescherming, die in dit opzicht een belangrijke bijdrage zou kunnen leveren, nog steeds niet is goedgekeurd.

| 3.15 | Er zijn zes grote koolstofreservoirs (11) die voor het klimaatbeleid van belang zijn. Hiervan zijn voornamelijk bovengrondse biomassa en bodems van betekenis voor de landbouw. Aangezien landbouw is gebaseerd op het jaarlijks oogsten van de geproduceerde biomassa, ontstaan boven de grond geen noemenswaardige nieuwe koolstofreservoirs in de vorm van biomassa. |
| --- | --- |

3.15

Er zijn zes grote koolstofreservoirs (11) die voor het klimaatbeleid van belang zijn. Hiervan zijn voornamelijk bovengrondse biomassa en bodems van betekenis voor de landbouw. Aangezien landbouw is gebaseerd op het jaarlijks oogsten van de geproduceerde biomassa, ontstaan boven de grond geen noemenswaardige nieuwe koolstofreservoirs in de vorm van biomassa.

| 3.16 | De omvorming van bossen, veengrond en grasland tot akkerland leidt ertoe dat in de bodem opgeslagen koolstof vrijkomt. Voor de Europese landbouw is het dan ook zaak om grond waarin nog veel koolstof aanwezig is, te behouden. Door middel van passende steunmechanismen moet worden gezorgd voor stimulansen om de juiste landbouwmethoden toe te passen. |
| --- | --- |

3.16

De omvorming van bossen, veengrond en grasland tot akkerland leidt ertoe dat in de bodem opgeslagen koolstof vrijkomt. Voor de Europese landbouw is het dan ook zaak om grond waarin nog veel koolstof aanwezig is, te behouden. Door middel van passende steunmechanismen moet worden gezorgd voor stimulansen om de juiste landbouwmethoden toe te passen.

| 3.17 | Op grond van de huidige inzichten moet alleen al uit het oogpunt van klimaatbescherming onverwijld een verbod worden uitgevaardigd op de omvorming van veengrond en bos. |
| --- | --- |

3.17

Op grond van de huidige inzichten moet alleen al uit het oogpunt van klimaatbescherming onverwijld een verbod worden uitgevaardigd op de omvorming van veengrond en bos.

| 3.18 | De afgelopen decennia is in Europa op grote schaal grasland omgevormd tot akkerland, een proces waaraan ondanks diverse voorschriften (12) nog geen eind is gekomen en dat in sommige regio's juist is geïntensiveerd vanwege het toenemende gebruik van agro-energie. |
| --- | --- |

3.18

De afgelopen decennia is in Europa op grote schaal grasland omgevormd tot akkerland, een proces waaraan ondanks diverse voorschriften (12) nog geen eind is gekomen en dat in sommige regio's juist is geïntensiveerd vanwege het toenemende gebruik van agro-energie.

| 3.19 | De reden voor de intensievere omvorming van grasland tot akkerland is dat landbouwers met akkerland beduidend hogere winstmarges kunnen behalen. Beweiding is arbeidsintensiever, en met gewoon gras kunnen de runderen, van wie een hoge opbrengst wordt verwacht, niet meer de gewenste prestaties leveren. Ze hebben hiervoor „topvoer” nodig, dat echter alleen kan worden vervaardigd met een veel hogere energie-input. |
| --- | --- |

3.19

De reden voor de intensievere omvorming van grasland tot akkerland is dat landbouwers met akkerland beduidend hogere winstmarges kunnen behalen. Beweiding is arbeidsintensiever, en met gewoon gras kunnen de runderen, van wie een hoge opbrengst wordt verwacht, niet meer de gewenste prestaties leveren. Ze hebben hiervoor „topvoer” nodig, dat echter alleen kan worden vervaardigd met een veel hogere energie-input.

| 3.20 | Het EESC zal nauwlettend in de gaten houden hoe in het milieu- en landbouwbeleid — bijv. in de wetgevingsvoorstellen inzake de gezondheidscontrole van het GLB — met deze situatie wordt omgegaan. Het Comité roept op tot een diepgaande discussie over de wijze waarop een milieu- en klimaatvriendelijk grondgebruik weer rendabel kan worden gemaakt voor landbouwers. |
| --- | --- |

3.20

Het EESC zal nauwlettend in de gaten houden hoe in het milieu- en landbouwbeleid — bijv. in de wetgevingsvoorstellen inzake de gezondheidscontrole van het GLB — met deze situatie wordt omgegaan. Het Comité roept op tot een diepgaande discussie over de wijze waarop een milieu- en klimaatvriendelijk grondgebruik weer rendabel kan worden gemaakt voor landbouwers.

Door landbouwproductie veroorzaakte broeikasgassen

| 3.20.1 | Het gebruik van stikstofmeststoffen — of deze nu synthetisch of organisch zijn — is de voornaamste oorzaak van de uitstoot van lachgas. Bij gebruik van grote doseringen stikstof bestaat altijd het risico dat deze niet snel genoeg of niet volledig kunnen worden opgenomen door de gewassen, waardoor lachgas vrijkomt. Tot dusver was het milieubeleid hoofdzakelijk gericht op de vervuiling van het oppervlaktewater en het grondwater, maar met de huidige klimaatproblematiek is er een extra reden om voortaan kritischer naar de voedingsstoffenkringlopen te kijken. |
| --- | --- |

3.20.1

Het gebruik van stikstofmeststoffen — of deze nu synthetisch of organisch zijn — is de voornaamste oorzaak van de uitstoot van lachgas. Bij gebruik van grote doseringen stikstof bestaat altijd het risico dat deze niet snel genoeg of niet volledig kunnen worden opgenomen door de gewassen, waardoor lachgas vrijkomt. Tot dusver was het milieubeleid hoofdzakelijk gericht op de vervuiling van het oppervlaktewater en het grondwater, maar met de huidige klimaatproblematiek is er een extra reden om voortaan kritischer naar de voedingsstoffenkringlopen te kijken.

| 3.20.2 | De klimaatwetenschapper prof. Crutzen heeft de uitstoot van lachgas in de productieketen van koolzaad tot biodiesel onderzocht (13) en kwam tot de conclusie dat methylester van koolzaad vanwege hoge lachgasemissies uit mineraalhoudende meststoffen onder bepaalde omstandigheden nog schadelijker kan zijn voor het klimaat dan diesel van aardolie. |
| --- | --- |

3.20.2

De klimaatwetenschapper prof. Crutzen heeft de uitstoot van lachgas in de productieketen van koolzaad tot biodiesel onderzocht (13) en kwam tot de conclusie dat methylester van koolzaad vanwege hoge lachgasemissies uit mineraalhoudende meststoffen onder bepaalde omstandigheden nog schadelijker kan zijn voor het klimaat dan diesel van aardolie.

| 3.20.3 | Een andere, hoewel kwantitatief minder belangrijke bron van lachgasemissies is de ontbinding van organische stoffen in de bodem, met name in de akkerbouw. |
| --- | --- |

3.20.3

Een andere, hoewel kwantitatief minder belangrijke bron van lachgasemissies is de ontbinding van organische stoffen in de bodem, met name in de akkerbouw.

| 3.20.4 | Methaanemissies in de Europese landbouw zijn voornamelijk afkomstig van herkauwers, met name runderen. Het EESC is zich ervan bewust dat de methaanuitstoot door herkauwers wereldwijd toeneemt (14) en dat dit probleem ernstiger zal worden naarmate de rundveestapel mondiaal groeit. In Europa is de rundveestapel de afgelopen jaren weliswaar geslonken (15), maar toch is Europa op dit gebied een netto-importeur. |
| --- | --- |

3.20.4

Methaanemissies in de Europese landbouw zijn voornamelijk afkomstig van herkauwers, met name runderen. Het EESC is zich ervan bewust dat de methaanuitstoot door herkauwers wereldwijd toeneemt (14) en dat dit probleem ernstiger zal worden naarmate de rundveestapel mondiaal groeit. In Europa is de rundveestapel de afgelopen jaren weliswaar geslonken (15), maar toch is Europa op dit gebied een netto-importeur.

| 3.21 | De vleesconsumptie heeft invloed op het klimaat. Er zijn ongeveer 10 plantaardige calorieën nodig om één dierlijke calorie te produceren. Naarmate de consumptie van vlees toeneemt, moet meer veevoer worden geteeld, wat een hoger energieverbruik met zich meebrengt en de druk om het rendement van de landbouwgrond te doen stijgen vergroot. Met zijn relatief hoge vleesconsumptie importeert Europa een groot deel van zijn veevoeders, waarvan de teelt (bijv. soja in het Amazonebekken) vaak tot zeer ernstige problemen leidt. Derhalve pleit het EESC tevens voor de vaststelling en tenuitvoerlegging van een Europese strategie inzake eiwitten. |
| --- | --- |

3.21

De vleesconsumptie heeft invloed op het klimaat. Er zijn ongeveer 10 plantaardige calorieën nodig om één dierlijke calorie te produceren. Naarmate de consumptie van vlees toeneemt, moet meer veevoer worden geteeld, wat een hoger energieverbruik met zich meebrengt en de druk om het rendement van de landbouwgrond te doen stijgen vergroot. Met zijn relatief hoge vleesconsumptie importeert Europa een groot deel van zijn veevoeders, waarvan de teelt (bijv. soja in het Amazonebekken) vaak tot zeer ernstige problemen leidt. Derhalve pleit het EESC tevens voor de vaststelling en tenuitvoerlegging van een Europese strategie inzake eiwitten.

| 3.22 | Niet alleen de geproduceerde hoeveelheid vlees, maar ook de veehouderijmethoden zijn van belang. Zo kunnen vlees en melk worden geproduceerd door middel van energie-extensieve beweiding, waarbij de koeien in het groeiseizoen gebruikmaken van grasland, waarvan de betekenis voor de klimaatbescherming tot dusver wordt onderschat. Vlees en melk kunnen echter ook afkomstig zijn van bedrijven met een hoge energie-input die geen gebruikmaken van grasland en hun vee voornamelijk voeren met ingekuilde maïs en andere energierijke voedergewassen. |
| --- | --- |

3.22

Niet alleen de geproduceerde hoeveelheid vlees, maar ook de veehouderijmethoden zijn van belang. Zo kunnen vlees en melk worden geproduceerd door middel van energie-extensieve beweiding, waarbij de koeien in het groeiseizoen gebruikmaken van grasland, waarvan de betekenis voor de klimaatbescherming tot dusver wordt onderschat. Vlees en melk kunnen echter ook afkomstig zijn van bedrijven met een hoge energie-input die geen gebruikmaken van grasland en hun vee voornamelijk voeren met ingekuilde maïs en andere energierijke voedergewassen.

Het energieverbruik in de landbouw

| 3.23 | De landbouw heeft het voordeel dat het zonne-energie rechtstreeks omzet in voor gewassen bruikbare energie, maar dit voordeel wordt minder naarmate méér energie uit fossiele energiebronnen in het productieproces wordt gebracht, of naarmate plantaardige producten minder door de mens worden geconsumeerd maar in plaats daarvan worden „opgewaardeerd” tot dierlijke producten. |
| --- | --- |

3.23

De landbouw heeft het voordeel dat het zonne-energie rechtstreeks omzet in voor gewassen bruikbare energie, maar dit voordeel wordt minder naarmate méér energie uit fossiele energiebronnen in het productieproces wordt gebracht, of naarmate plantaardige producten minder door de mens worden geconsumeerd maar in plaats daarvan worden „opgewaardeerd” tot dierlijke producten.

| 3.24 | Terwijl bijv. biologische landbouwbedrijven geen gebruikmaken van industrieel vervaardigde, mineraalhoudende meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen die oplosbaar zijn in water, worden het energieverbruik en de klimatologische gevolgen van de traditionele landbouw door de toepassing van deze middelen negatief beïnvloed. |
| --- | --- |

3.24

Terwijl bijv. biologische landbouwbedrijven geen gebruikmaken van industrieel vervaardigde, mineraalhoudende meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen die oplosbaar zijn in water, worden het energieverbruik en de klimatologische gevolgen van de traditionele landbouw door de toepassing van deze middelen negatief beïnvloed.

| 3.24.1 | Uit bepaalde vergelijkende onderzoeken naar het gebruik van stoffen en energie in de landbouw en naar de opslag van koolstof blijkt dat de biologische landbouw gemiddeld een lagere energie- en stikstoftoevoer nodig heeft dan de traditionele landbouw. Zelfs wanneer de hogere opbrengsten van de traditionele landbouw in aanmerking worden genomen, is het global warming potential van de biologische landbouw geringer (16). Daarom wordt de bevordering van de biologische landbouw door bijv. de Duitse regering beschouwd als een bijdrage aan de klimaatbescherming (17). |
| --- | --- |

3.24.1

Uit bepaalde vergelijkende onderzoeken naar het gebruik van stoffen en energie in de landbouw en naar de opslag van koolstof blijkt dat de biologische landbouw gemiddeld een lagere energie- en stikstoftoevoer nodig heeft dan de traditionele landbouw. Zelfs wanneer de hogere opbrengsten van de traditionele landbouw in aanmerking worden genomen, is het global warming potential van de biologische landbouw geringer (16). Daarom wordt de bevordering van de biologische landbouw door bijv. de Duitse regering beschouwd als een bijdrage aan de klimaatbescherming (17).

| 3.24.2 | Andere studies komen deels tot andere resultaten. |
| --- | --- |

3.24.2

Andere studies komen deels tot andere resultaten.

| 3.25 | Daar er nog maar weinig en bovendien tegenstrijdige gegevens beschikbaar zijn, roept het EESC de Commissie op om nader te onderzoeken welke verschillen in klimaateffecten er bestaan tussen de diverse vormen van agrarisch en niet-agrarisch grondgebruik, zodat op basis hiervan beleidsmaatregelen — bijv. in het kader van het steunbeleid — kunnen worden geformuleerd. |
| --- | --- |

3.25

Daar er nog maar weinig en bovendien tegenstrijdige gegevens beschikbaar zijn, roept het EESC de Commissie op om nader te onderzoeken welke verschillen in klimaateffecten er bestaan tussen de diverse vormen van agrarisch en niet-agrarisch grondgebruik, zodat op basis hiervan beleidsmaatregelen — bijv. in het kader van het steunbeleid — kunnen worden geformuleerd.

De bijdrage van de landbouw aan de oplossing van de klimaatproblematiek

| 3.26 | De landbouw kan er dan ook op velerlei manieren toe bijdragen dat er minder broeikasgassen worden uitgestoten dan nu het geval is. Voorbeelden hiervan zijn: ervan afzien om bossen, veengronden, wetlands en grasland te transformeren tot akkerland, de uitstoot van lachgas en methaan reduceren door middel van een duurzaam bodemgebruik, een zo structureel mogelijke bodembedekking (tussenteelt), het afwisselend verbouwen van uiteenlopende gewassen (bijv. ter bestrijding van ongedierte), een oordeelkundig gebruik van meststoffen etc. |
| --- | --- |

3.26

De landbouw kan er dan ook op velerlei manieren toe bijdragen dat er minder broeikasgassen worden uitgestoten dan nu het geval is. Voorbeelden hiervan zijn: ervan afzien om bossen, veengronden, wetlands en grasland te transformeren tot akkerland, de uitstoot van lachgas en methaan reduceren door middel van een duurzaam bodemgebruik, een zo structureel mogelijke bodembedekking (tussenteelt), het afwisselend verbouwen van uiteenlopende gewassen (bijv. ter bestrijding van ongedierte), een oordeelkundig gebruik van meststoffen etc.

| 3.27 | Het energieverbruik werd lange tijd nauwelijks als problematisch ervaren, temeer daar energie zeer goedkoop was. Het EESC acht het dringend noodzakelijk om in de toekomst meer aandacht te schenken aan zeer energie-efficiënte landbouwmethoden en deze sterker te bevorderen. De biologische landbouw en de zgn. low-input productie (zoals extensieve beweiding) kunnen daartoe een kleine bijdrage leveren. |
| --- | --- |

3.27

Het energieverbruik werd lange tijd nauwelijks als problematisch ervaren, temeer daar energie zeer goedkoop was. Het EESC acht het dringend noodzakelijk om in de toekomst meer aandacht te schenken aan zeer energie-efficiënte landbouwmethoden en deze sterker te bevorderen. De biologische landbouw en de zgn. low-input productie (zoals extensieve beweiding) kunnen daartoe een kleine bijdrage leveren.

| 3.28 | Experimenten met gemengde teelt geven veelbelovende resultaten te zien. Hierbij worden bijv. verschillende graansoorten, peulvruchten en oliehoudende gewassen op één en dezelfde akker verbouwd. Dit leidt tot een sterk verminderd gebruik van meststoffen en pesticiden, en vergroot tegelijkertijd de biodiversiteit en de vorming van humus. |
| --- | --- |

3.28

Experimenten met gemengde teelt geven veelbelovende resultaten te zien. Hierbij worden bijv. verschillende graansoorten, peulvruchten en oliehoudende gewassen op één en dezelfde akker verbouwd. Dit leidt tot een sterk verminderd gebruik van meststoffen en pesticiden, en vergroot tegelijkertijd de biodiversiteit en de vorming van humus.

| 3.29 | Het gebruik van humus is van cruciaal belang voor de klimaatbescherming. Er moet in de toekomst naar worden gestreefd om met name op akkers een zo stabiel en hoog mogelijk humusgehalte te realiseren, wat in veel gevallen wisselbouw vereist. Het EESC roept de Commissie op om samen met onderzoeksinstellingen in de lidstaten de beschikbare studies te evalueren en zo nodig verder onderzoek te laten verrichten om een optimale aanpak vast te stellen en te bevorderen. |
| --- | --- |

3.29

Het gebruik van humus is van cruciaal belang voor de klimaatbescherming. Er moet in de toekomst naar worden gestreefd om met name op akkers een zo stabiel en hoog mogelijk humusgehalte te realiseren, wat in veel gevallen wisselbouw vereist. Het EESC roept de Commissie op om samen met onderzoeksinstellingen in de lidstaten de beschikbare studies te evalueren en zo nodig verder onderzoek te laten verrichten om een optimale aanpak vast te stellen en te bevorderen.

| 3.30 | Ook moet worden nagegaan welke betekenis aan het traditionele gebruik van vaste mest moet worden toegekend. Verder moet worden onderzocht of het gebruik van het gehele gewas — zoals in het kader van de tweede generatie biobrandstoffen is gepland — niet indruist tegen de doelstelling van humusvorming. |
| --- | --- |

3.30

Ook moet worden nagegaan welke betekenis aan het traditionele gebruik van vaste mest moet worden toegekend. Verder moet worden onderzocht of het gebruik van het gehele gewas — zoals in het kader van de tweede generatie biobrandstoffen is gepland — niet indruist tegen de doelstelling van humusvorming.

4.   De landbouw als leverancier van bio-energie en biobrandstof

| 4.1 | Het Franse voorzitterschap heeft het EESC verzocht om in dit advies ook in te gaan op biobrandstoffen. Uiteraard voldoet het EESC graag aan dit verzoek, maar het verwijst tevens naar zijn adviezen (18) ter zake, waarin het zijn uiterst kritische houding ten aanzien van de huidige strategie inzake biobrandstoffen uitgebreid motiveert. |
| --- | --- |

4.1

Het Franse voorzitterschap heeft het EESC verzocht om in dit advies ook in te gaan op biobrandstoffen. Uiteraard voldoet het EESC graag aan dit verzoek, maar het verwijst tevens naar zijn adviezen (18) ter zake, waarin het zijn uiterst kritische houding ten aanzien van de huidige strategie inzake biobrandstoffen uitgebreid motiveert.

| 4.2 | Vanwege de hoge CO2-uitstoot van kolen, olie en aardgas overweegt men terecht om intensiever gebruik te gaan maken van rechtstreeks uit gewassen verkregen energie. Het EESC heeft herhaaldelijk laten weten in principe positief te staan tegenover het gebruik van bio-energie, maar zou willen wijzen op uitgangspunten die het noodzakelijk acht. |
| --- | --- |

4.2

Vanwege de hoge CO2-uitstoot van kolen, olie en aardgas overweegt men terecht om intensiever gebruik te gaan maken van rechtstreeks uit gewassen verkregen energie. Het EESC heeft herhaaldelijk laten weten in principe positief te staan tegenover het gebruik van bio-energie, maar zou willen wijzen op uitgangspunten die het noodzakelijk acht.

| 4.2.1 | Het EESC benadrukt dat het recht op gezond voedsel uitdrukkelijk erkend wordt als belangrijk element van de rechten van de mens in breder verband. De productie van elementaire voedingsmiddelen moet prioriteit hebben boven de productie van energie. |
| --- | --- |

4.2.1

Het EESC benadrukt dat het recht op gezond voedsel uitdrukkelijk erkend wordt als belangrijk element van de rechten van de mens in breder verband. De productie van elementaire voedingsmiddelen moet prioriteit hebben boven de productie van energie.

| 4.2.2 | Verder is het zaak dat voor de teelt van energiegewassen geen grond wordt gebruikt die momenteel grote concentraties koolstof bevat of van cruciaal belang is voor de biodiversiteit. Het EESC is verheugd dat de Commissie heeft ingezien dat aan de teelt van energiegewassen duurzaamheidscriteria ten grondslag moeten liggen. In zijn advies over het voorstel voor een richtlijn over „hernieuwbare energiebronnen” zal het EESC nader ingaan op de vraag of de in deze richtlijn genoemde duurzaamheidscriteria toereikend zijn of niet. Het EESC pleit voor duurzaamheidscriteria voor alle brandstoffen (ongeacht hun herkomst) en diervoeders. |
| --- | --- |

4.2.2

Verder is het zaak dat voor de teelt van energiegewassen geen grond wordt gebruikt die momenteel grote concentraties koolstof bevat of van cruciaal belang is voor de biodiversiteit. Het EESC is verheugd dat de Commissie heeft ingezien dat aan de teelt van energiegewassen duurzaamheidscriteria ten grondslag moeten liggen. In zijn advies over het voorstel voor een richtlijn over „hernieuwbare energiebronnen” zal het EESC nader ingaan op de vraag of de in deze richtlijn genoemde duurzaamheidscriteria toereikend zijn of niet. Het EESC pleit voor duurzaamheidscriteria voor alle brandstoffen (ongeacht hun herkomst) en diervoeders.

| 4.2.3 | Agrarisch afval en van landschapsbeheer afkomstige biomassa leveren in Europa een hoog energetisch potentieel, dat momenteel slechts in beperkte mate wordt benut omdat een gespecialiseerde (energie-intensieve) teelt van energiegewassen rendabeler is. Wat dit betreft heeft het steunbeleid tot dusver de verkeerde signalen uitgezonden. |
| --- | --- |

4.2.3

Agrarisch afval en van landschapsbeheer afkomstige biomassa leveren in Europa een hoog energetisch potentieel, dat momenteel slechts in beperkte mate wordt benut omdat een gespecialiseerde (energie-intensieve) teelt van energiegewassen rendabeler is. Wat dit betreft heeft het steunbeleid tot dusver de verkeerde signalen uitgezonden.

| 4.2.4 | Bij het gebruik van bio-energie dient de grootst mogelijke efficiëntie te worden nagestreefd. Het is zinloos om bijv. met behulp van maïs uit energie-intensieve teelt biogas te produceren wanneer de bij de stroomopwekking vrijgekomen warmte niet kan worden verkocht. Zo gaat ongeveer twee derde van de opgewekte energie namelijk meteen weer verloren. |
| --- | --- |

4.2.4

Bij het gebruik van bio-energie dient de grootst mogelijke efficiëntie te worden nagestreefd. Het is zinloos om bijv. met behulp van maïs uit energie-intensieve teelt biogas te produceren wanneer de bij de stroomopwekking vrijgekomen warmte niet kan worden verkocht. Zo gaat ongeveer twee derde van de opgewekte energie namelijk meteen weer verloren.

| 4.2.5 | De productie van energiegewassen vergt tegenwoordig vaak een hoge energietoevoer, en de aldus verkregen gewassen of oliën ondergaan vervolgens een energieverslindende industriële behandeling. Dit leidt ertoe dat het netto-effect op de energie- en klimaatbalans van veel biobrandstoffen schamel of zelfs negatief uitvalt. |
| --- | --- |

4.2.5

De productie van energiegewassen vergt tegenwoordig vaak een hoge energietoevoer, en de aldus verkregen gewassen of oliën ondergaan vervolgens een energieverslindende industriële behandeling. Dit leidt ertoe dat het netto-effect op de energie- en klimaatbalans van veel biobrandstoffen schamel of zelfs negatief uitvalt.

| 4.2.6 | Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) van de Commissie betwijfelt in zijn studie Biofuels in the European Context dan ook dat de doelstelling van de Commissie om door middel van toevoeging van 10 % biobrandstof de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, wel wordt gehaald. Andere studies (19) komen tot soortgelijke conclusies. |
| --- | --- |

4.2.6

Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (GCO) van de Commissie betwijfelt in zijn studie Biofuels in the European Context dan ook dat de doelstelling van de Commissie om door middel van toevoeging van 10 % biobrandstof de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, wel wordt gehaald. Andere studies (19) komen tot soortgelijke conclusies.

| 4.2.7 | De studie van het GCO bevat een belangrijke overweging die volgens het EESC tot uitgangspunt van het beleid moet worden gemaakt. Verkregen biomassa moet namelijk daar worden gebruikt waar het rendement het grootst is. Efficiëntie, zo luidt het devies (20). Waarom zouden de moleculaire structuren van energie-intensieve gewassen industrieel verder moeten worden gewijzigd wanneer ze ook rechtstreeks voor het opwekken van energie kunnen worden gebruikt? Het GCO wijst erop dat door Europese thermische en elektriciteitscentrales evenveel olie wordt verbruikt als door voertuigen die op diesel rijden. Wanneer hier energiegewassen zouden worden gebruikt, zou 1 megajoule aan biomassa ongeveer 0,95 megajoule aan fossiele olie kunnen vervangen. Wanneer 1 megajoule aan biomassa evenwel in de vervoerssector wordt gebruikt, dan vervangt het slechts zo'n 0,35 tot 0,45 megajoule aan ruwe olie. |
| --- | --- |

4.2.7

De studie van het GCO bevat een belangrijke overweging die volgens het EESC tot uitgangspunt van het beleid moet worden gemaakt. Verkregen biomassa moet namelijk daar worden gebruikt waar het rendement het grootst is. Efficiëntie, zo luidt het devies (20). Waarom zouden de moleculaire structuren van energie-intensieve gewassen industrieel verder moeten worden gewijzigd wanneer ze ook rechtstreeks voor het opwekken van energie kunnen worden gebruikt? Het GCO wijst erop dat door Europese thermische en elektriciteitscentrales evenveel olie wordt verbruikt als door voertuigen die op diesel rijden. Wanneer hier energiegewassen zouden worden gebruikt, zou 1 megajoule aan biomassa ongeveer 0,95 megajoule aan fossiele olie kunnen vervangen. Wanneer 1 megajoule aan biomassa evenwel in de vervoerssector wordt gebruikt, dan vervangt het slechts zo'n 0,35 tot 0,45 megajoule aan ruwe olie.

| 4.2.8 | De uitstoot van broeikasgassen door de vervoerssector kan echter worden teruggedrongen door in te zetten op elektrische voertuigen, die rijden op energie die door middel van verbranding van biomassa is opgewekt. |
| --- | --- |

4.2.8

De uitstoot van broeikasgassen door de vervoerssector kan echter worden teruggedrongen door in te zetten op elektrische voertuigen, die rijden op energie die door middel van verbranding van biomassa is opgewekt.

| 4.3 | In zijn advies over de „Energiemix in de vervoerssector” (21) merkt het EESC op dat in de vervoerssector de verbrandingsmotor zal worden vervangen door elektrische aandrijving. Het is zinloos om met energie uit gewassen even inefficiënt om te gaan als nu met biobrandstoffen het geval is. |
| --- | --- |

4.3

In zijn advies over de „Energiemix in de vervoerssector” (21) merkt het EESC op dat in de vervoerssector de verbrandingsmotor zal worden vervangen door elektrische aandrijving. Het is zinloos om met energie uit gewassen even inefficiënt om te gaan als nu met biobrandstoffen het geval is.

| 4.4 | In een vergelijkend onderzoek van de Empa (22) is berekend dat, om een VW Golf 10 000 km op biodiesel te laten rijden, een oppervlakte van 2 062 m2 nodig is voor de teelt van koolzaad. Er zou echter een oppervlakte van slechts 37 m2 aan zonnepanelen nodig zijn om de auto dezelfde afstand te laten rijden, wat neerkomt op ongeveer één zestigste van de voor koolzaad benodigde oppervlakte. |
| --- | --- |

4.4

In een vergelijkend onderzoek van de Empa (22) is berekend dat, om een VW Golf 10 000 km op biodiesel te laten rijden, een oppervlakte van 2 062 m2 nodig is voor de teelt van koolzaad. Er zou echter een oppervlakte van slechts 37 m2 aan zonnepanelen nodig zijn om de auto dezelfde afstand te laten rijden, wat neerkomt op ongeveer één zestigste van de voor koolzaad benodigde oppervlakte.

| 4.5 | Ook moeten vraagtekens worden geplaatst bij het nut van het industrieel raffineren van plantaardige olie wanneer deze voor verbrandingsmotoren wordt gebruikt. Waarom worden de motoren niet aangepast aan de moleculaire structuur van de gewassen? Er zijn inmiddels motoren voor bijvoorbeeld tractoren en vrachtwagens ontwikkeld die op zuiver plantaardige olie lopen en voldoen aan alle emissienormen die de EU heeft vastgesteld of binnenkort gaat vaststellen. Dit soort innovaties moet meer steun krijgen. |
| --- | --- |

4.5

Ook moeten vraagtekens worden geplaatst bij het nut van het industrieel raffineren van plantaardige olie wanneer deze voor verbrandingsmotoren wordt gebruikt. Waarom worden de motoren niet aangepast aan de moleculaire structuur van de gewassen? Er zijn inmiddels motoren voor bijvoorbeeld tractoren en vrachtwagens ontwikkeld die op zuiver plantaardige olie lopen en voldoen aan alle emissienormen die de EU heeft vastgesteld of binnenkort gaat vaststellen. Dit soort innovaties moet meer steun krijgen.

| 4.6 | De voor deze motoren benodigde olie kan in gemengde teelt worden geproduceerd, regionaal worden verwerkt en decentraal worden gebruikt. Dit houdt in dat landbouwers door middel van milieu- en klimaatvriendelijke low-input processen niet alleen hun eigen brandstof kunnen vervaardigen, maar ook nieuwe energiekringlopen op regionaal niveau in gang kunnen zetten. Energie-intensieve industriële verwerkingsprocessen worden dan overbodig! |
| --- | --- |

4.6

De voor deze motoren benodigde olie kan in gemengde teelt worden geproduceerd, regionaal worden verwerkt en decentraal worden gebruikt. Dit houdt in dat landbouwers door middel van milieu- en klimaatvriendelijke low-input processen niet alleen hun eigen brandstof kunnen vervaardigen, maar ook nieuwe energiekringlopen op regionaal niveau in gang kunnen zetten. Energie-intensieve industriële verwerkingsprocessen worden dan overbodig!

| 4.7 | Het EESC is derhalve van mening dat Europa niet zozeer een biobrandstoffenstrategie maar een beter doordachte Europese strategie inzake biomassa nodig heeft; deze laatste kan veel klimaatvriendelijker zijn en meer werkgelegenheid scheppen dan de huidige nieuwe strategie voor biobrandstoffen, die sterk zou leunen op de import van energiegewassen. |
| --- | --- |

4.7

Het EESC is derhalve van mening dat Europa niet zozeer een biobrandstoffenstrategie maar een beter doordachte Europese strategie inzake biomassa nodig heeft; deze laatste kan veel klimaatvriendelijker zijn en meer werkgelegenheid scheppen dan de huidige nieuwe strategie voor biobrandstoffen, die sterk zou leunen op de import van energiegewassen.

5.   Nieuwe banen dankzij een klimaatvriendelijke landbouw en landbouwpolitiek

| 5.1 | De klimaatverandering vormt weliswaar een bedreiging voor de landbouw in bepaalde delen van Europa, maar kan voor diezelfde landbouw en de Europese werknemers tegelijkertijd een kans betekenen wanneer de landbouw zijn rol bij de herijking en de bevordering van het klimaatbeleid serieus neemt. |
| --- | --- |

5.1

De klimaatverandering vormt weliswaar een bedreiging voor de landbouw in bepaalde delen van Europa, maar kan voor diezelfde landbouw en de Europese werknemers tegelijkertijd een kans betekenen wanneer de landbouw zijn rol bij de herijking en de bevordering van het klimaatbeleid serieus neemt.

| 5.2 | De landbouw blijft een belangrijke werkgever in de EU. In een Mededeling is de Commissie uitvoerig ingegaan op de ontwikkeling van de werkgelegenheid op het platteland (23). Daarin wijst ze erop dat de landbouw qua werkgelegenheid weliswaar tamelijk weinig gewicht in de schaal legt, maar desondanks van groot belang is voor het platteland. Volgens de Commissie valt te verwachten dat 4 tot 6 miljoen van de huidige 10 miljoen arbeidsplaatsen (voltijdequivalent) tussen nu en 2014 zullen verdwijnen. |
| --- | --- |

5.2

De landbouw blijft een belangrijke werkgever in de EU. In een Mededeling is de Commissie uitvoerig ingegaan op de ontwikkeling van de werkgelegenheid op het platteland (23). Daarin wijst ze erop dat de landbouw qua werkgelegenheid weliswaar tamelijk weinig gewicht in de schaal legt, maar desondanks van groot belang is voor het platteland. Volgens de Commissie valt te verwachten dat 4 tot 6 miljoen van de huidige 10 miljoen arbeidsplaatsen (voltijdequivalent) tussen nu en 2014 zullen verdwijnen.

| 5.3 | Volgens de voorspellingen zal in veel landen een gebrek aan gekwalificeerd personeel ontstaan, met name aan leidinggevenden en aan werknemers die overweg kunnen met technisch gecompliceerde landbouwwerktuigen. Het tekort aan vakmensen wordt nog eens vergroot doordat de beschikbare arbeidsplaatsen weinig aantrekkelijk zijn. Het EESC heeft reeds nadrukkelijk gewezen op deze ontwikkeling en duidelijk gemaakt dat er een discussie over de kwaliteit van arbeid moet worden gevoerd (24). |
| --- | --- |

5.3

Volgens de voorspellingen zal in veel landen een gebrek aan gekwalificeerd personeel ontstaan, met name aan leidinggevenden en aan werknemers die overweg kunnen met technisch gecompliceerde landbouwwerktuigen. Het tekort aan vakmensen wordt nog eens vergroot doordat de beschikbare arbeidsplaatsen weinig aantrekkelijk zijn. Het EESC heeft reeds nadrukkelijk gewezen op deze ontwikkeling en duidelijk gemaakt dat er een discussie over de kwaliteit van arbeid moet worden gevoerd (24).

Het werkgelegenheidspotentieel van bio-energie

| 5.4 | Het potentieel voor de milieuvriendelijke productie van biomassa voor energiedoeleinden in Europa is in 2006 onderzocht in een studie van het Europees milieuagentschap. Wanneer biomassa afkomstig uit afval (bijv. huishoudelijk afval) en uit de bosbouw wordt meegerekend, kan hiermee in 2030 worden voorzien in 15-16 % van de geschatte primaire energiebehoefte van de EU-25. Hierdoor zouden in plattelandsgebieden 500 000 tot 600 000 arbeidsplaatsen behouden kunnen blijven en misschien zelfs nieuwe banen geschapen kunnen worden. |
| --- | --- |

5.4

Het potentieel voor de milieuvriendelijke productie van biomassa voor energiedoeleinden in Europa is in 2006 onderzocht in een studie van het Europees milieuagentschap. Wanneer biomassa afkomstig uit afval (bijv. huishoudelijk afval) en uit de bosbouw wordt meegerekend, kan hiermee in 2030 worden voorzien in 15-16 % van de geschatte primaire energiebehoefte van de EU-25. Hierdoor zouden in plattelandsgebieden 500 000 tot 600 000 arbeidsplaatsen behouden kunnen blijven en misschien zelfs nieuwe banen geschapen kunnen worden.

| 5.5 | Of en hoeveel nieuwe arbeidsplaatsen dankzij de opwekking van bio-energie kunnen worden gecreëerd, zal voornamelijk afhangen van de gekozen strategie. De wetenschappelijke adviescommissie van het Duitse Ministerie van landbouw verwacht de gunstigste effecten op klimaat en werkgelegenheid wanneer de „opwekking van bio-energie door middel van warmtekrachtkoppelingsinstallaties dan wel verwarmingsinstallaties op basis van zaagsel of op basis van biogas uit gier en afval” centraal komt te staan. Wanneer de bevordering van bio-energie echter leidt tot verdringing van de veeteelt of — overeenkomstig de huidige tendens — tot de import van biobrandstoffen, zullen de effecten op de werkgelegenheid in plattelandsgebieden negatief zijn. |
| --- | --- |

5.5

Of en hoeveel nieuwe arbeidsplaatsen dankzij de opwekking van bio-energie kunnen worden gecreëerd, zal voornamelijk afhangen van de gekozen strategie. De wetenschappelijke adviescommissie van het Duitse Ministerie van landbouw verwacht de gunstigste effecten op klimaat en werkgelegenheid wanneer de „opwekking van bio-energie door middel van warmtekrachtkoppelingsinstallaties dan wel verwarmingsinstallaties op basis van zaagsel of op basis van biogas uit gier en afval” centraal komt te staan. Wanneer de bevordering van bio-energie echter leidt tot verdringing van de veeteelt of — overeenkomstig de huidige tendens — tot de import van biobrandstoffen, zullen de effecten op de werkgelegenheid in plattelandsgebieden negatief zijn.

| 5.6 | Dat de opwekking van bepaalde vormen van bio-energie in economisch, ecologisch en sociaal opzicht ook lonend kan zijn voor de landbouw en de regionale arbeidsmarkt, blijkt uit praktijkvoorbeelden van een geslaagde overgang naar gesloten cycli van bio-energie (zo hebben de gemeenten Murek en Güssing (Oostenrijk) en Jühnde (Duitsland) met hernieuwbare energie een verzorgingsgraad bereikt van soms wel 170 %). Deze indrukwekkende milieuprestatie gaat gepaard met een positief effect op de lokale arbeidsmarkt (ambachten), waarbij de nieuwe werkgelegenheid voor landbouwers die de grondstoffen leveren nog niet eens is meegerekend. (25) |
| --- | --- |

5.6

Dat de opwekking van bepaalde vormen van bio-energie in economisch, ecologisch en sociaal opzicht ook lonend kan zijn voor de landbouw en de regionale arbeidsmarkt, blijkt uit praktijkvoorbeelden van een geslaagde overgang naar gesloten cycli van bio-energie (zo hebben de gemeenten Murek en Güssing (Oostenrijk) en Jühnde (Duitsland) met hernieuwbare energie een verzorgingsgraad bereikt van soms wel 170 %). Deze indrukwekkende milieuprestatie gaat gepaard met een positief effect op de lokale arbeidsmarkt (ambachten), waarbij de nieuwe werkgelegenheid voor landbouwers die de grondstoffen leveren nog niet eens is meegerekend. (25)

| 5.7 | Aangezien de verschillen in inkomen en welvaart tussen steden en plattelandsgebieden naar verwachting groter zullen worden, dient in het werkgelegenheidsbeleid speciale aandacht te worden geschonken aan plattelandsgebieden. Dankzij de duurzame teelt van energiegewassen en de omzetting daarvan in energie, kan op het platteland werkgelegenheid worden behouden en geschapen indien deze meerwaarde voor de betreffende regio behouden blijft. |
| --- | --- |

5.7

Aangezien de verschillen in inkomen en welvaart tussen steden en plattelandsgebieden naar verwachting groter zullen worden, dient in het werkgelegenheidsbeleid speciale aandacht te worden geschonken aan plattelandsgebieden. Dankzij de duurzame teelt van energiegewassen en de omzetting daarvan in energie, kan op het platteland werkgelegenheid worden behouden en geschapen indien deze meerwaarde voor de betreffende regio behouden blijft.

De kwaliteit van de werkgelegenheid in de landbouw waarborgen

| 5.8 | Het klimaat kan alleen worden beschermd met behulp van gekwalificeerde werknemers. Met het oog hierop moet het bedrijfsleven de noodzakelijke randvoorwaarden scheppen voor de bijscholing van werknemers. |
| --- | --- |

5.8

Het klimaat kan alleen worden beschermd met behulp van gekwalificeerde werknemers. Met het oog hierop moet het bedrijfsleven de noodzakelijke randvoorwaarden scheppen voor de bijscholing van werknemers.

Sociale normen vaststellen en handhaven

| 5.9 | Algemeen wordt aangenomen dat de vraag naar biomassa die uit ontwikkelingslanden of opkomende economieën wordt ingevoerd, verder zal toenemen. Eventuele kostenvoordelen mogen daarbij niet worden behaald ten koste van de ecologische en sociale levensvoorwaarden in de producerende landen. Bij de productie van bio-energie dienen derhalve de fundamentele arbeidsnormen en de voorschriften voor gezondheid en veiligheid op het werk van de IAO te worden nageleefd (26). |
| --- | --- |

5.9

Algemeen wordt aangenomen dat de vraag naar biomassa die uit ontwikkelingslanden of opkomende economieën wordt ingevoerd, verder zal toenemen. Eventuele kostenvoordelen mogen daarbij niet worden behaald ten koste van de ecologische en sociale levensvoorwaarden in de producerende landen. Bij de productie van bio-energie dienen derhalve de fundamentele arbeidsnormen en de voorschriften voor gezondheid en veiligheid op het werk van de IAO te worden nageleefd (26).

Participatie van werknemers en vakbonden

| 5.10 | De structurele veranderingen in de landbouw zullen een grote impact hebben op de kwaliteit van de werkgelegenheid en op het inkomen. Werknemers en vakbonden moeten dan ook worden betrokken bij deze veranderingsprocessen. Aangezien de medezeggenschapsregelingen in Europa sterk uiteenlopen, moet in de bestaande Europese en nationale structuren meer rekening worden gehouden met de wensen van werknemers in de landbouw ten aanzien van medezeggenschap. Dit is met name van belang omdat dankzij deze vormen van voorlichting en gedachtewisseling arbeidsplaatsen kunnen worden gewaarborgd en behouden. |
| --- | --- |

5.10

De structurele veranderingen in de landbouw zullen een grote impact hebben op de kwaliteit van de werkgelegenheid en op het inkomen. Werknemers en vakbonden moeten dan ook worden betrokken bij deze veranderingsprocessen. Aangezien de medezeggenschapsregelingen in Europa sterk uiteenlopen, moet in de bestaande Europese en nationale structuren meer rekening worden gehouden met de wensen van werknemers in de landbouw ten aanzien van medezeggenschap. Dit is met name van belang omdat dankzij deze vormen van voorlichting en gedachtewisseling arbeidsplaatsen kunnen worden gewaarborgd en behouden.

| 5.11 | Het in 1999 opgerichte Europees Comité voor de sociale dialoog in de landbouw is een vertegenwoordigend orgaan van de sociale partners voor vraagstukken op het gebied van werkgelegenheid en de toekomstige invulling van de nieuwe taken van de landbouwsector, en is als zodanig een gekwalificeerd orgaan voor advies en expertise. Het EESC zou graag zien dat de Commissie de functie van dit orgaan versterkt, mede met het oog op het klimaatbeleid. Op nationaal niveau moeten de sociale partners als deskundigen op het gebied van klimaatgerelateerde landbouwvraagstukken sterker worden vertegenwoordigd in de toezichtcomités voor plattelandsontwikkeling. |
| --- | --- |

5.11

Het in 1999 opgerichte Europees Comité voor de sociale dialoog in de landbouw is een vertegenwoordigend orgaan van de sociale partners voor vraagstukken op het gebied van werkgelegenheid en de toekomstige invulling van de nieuwe taken van de landbouwsector, en is als zodanig een gekwalificeerd orgaan voor advies en expertise. Het EESC zou graag zien dat de Commissie de functie van dit orgaan versterkt, mede met het oog op het klimaatbeleid. Op nationaal niveau moeten de sociale partners als deskundigen op het gebied van klimaatgerelateerde landbouwvraagstukken sterker worden vertegenwoordigd in de toezichtcomités voor plattelandsontwikkeling.

Brussel, 9 juli 2008.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Bijv. de bosbranden in Griekenland in 2007, waardoor o.m. olijfboomplantages werden verwoest.

1

(2)  COM(2007) 414 final van 18 juli 2007, EESC-advies, goedgekeurd op 29 mei 2008 (PB C 224 van 30.8.2008, blz. 67).

2

(3)  COM(2007) 722 final.

3

(4)  CO2e = koolstofequivalent.

4

2

(5)  Cool Farming: Climate impacts of agriculture and mitigation potential, studie van Greenpeace, december 2007.

5

Cool Farming: Climate impacts of agriculture and mitigation potential

(6)  Bron: Europees Milieuagentschap, EEA Report 5/2007.

6

(7)  IPCC WG III Chapter 8 (2007), Agriculture.

7

(8)  Tot de voederproblematiek aan toe.

8

(9)  Na zeeën zijn bodems het grootste reservoir van koolstof. Om enkele cijfers te noemen (het EESC is zich ervan bewust dat er soms duidelijke afwijkingen zijn): de bodem van akkerland bevat zo'n 60 ton koolstof per hectare, grasland en bosgrond zelfs twee keer zoveel (in het geval van bossen moet ook de in de bomen opgeslagen koolstof worden meegerekend). Een hectare veengrond bevat tot 1 600 ton koolstof.

9

(10)  Trefwoord: de productie van soja als voedermiddel voor Europese boerderijdieren, de vervaardiging van palm- of purgeerolie voor energiedoeleinden (biobrandstof).

10

(11)  Olie-, kolen- en gasvoorraden, de bovengrondse biomassa, de in de bodem opgeslagen koolstof, en de oceanen.

11

(12)  Zie bijv. de „Cross Compliance-criteria”.

12

Cross Compliance

(13)  „N
  2
  O release from agro-biofuel production negates global warming reduction by replacing fossil fuels”, in: Atmos. Chem. Phys. Discuss., 7, 11191-11205, 2007

13

N

2

O release from agro-biofuel production negates global warming reduction by replacing fossil fuels

(14)  Zo'n 3,3 miljard ton CO2e per jaar.

14

2

(15)  De rundveestapel wereldwijd: 1 297 miljoen dieren in 1990 en 1 339 miljoen dieren in 2004; in de EU-25: 111,2 miljoen dieren in 1990 en 86,4 miljoen dieren in 2004; in China: 79,5 miljoen dieren in 1990 en 106,5 miljoen dieren in 2004.

15

(16)  Zie onder meer de thematische bijdrage „Klimaschutz und Öko-Landbau” (Klimaatbescherming en biologische landbouw) in: Ökologie & Landbau, nummer 1/2008.

16

Klimaschutz und Öko-Landbau

(17)  Antwoord van de Bondsregering op een Kamervraag van de fractie BÜNDNIS 90/Die Grünen over „Landbouw en klimaatbescherming”, document 16/5346, paragraaf 13.

17

(18)  PB C 44 van 16.2.2008, blz. 34, en het lopende advies TEN/338 over het voorstel voor een richtlijn over „hernieuwbare energiebronnen”, COM(2008) 19 final.

18

(19)  Bijv. van de wetenschappelijke adviescommissie van het Duitse Ministerie van landbouw.

19

(20)  PB C 162, 25.6.2008, blz. 72.

20

(21)  PB C 162, 25.6.2008, blz. 52.

21

(22)  Empa is een onderzoeksinstituut voor materiaalwetenschappen en technologie, en maakt deel uit van de Eidgenössische Technische Hochschule Zürich (ETH).

22

Eidgenössische Technische Hochschule Zürich

(23)  COM(2006) 857 final „Werkgelegenheid in plattelandsgebieden: de banenkloof dichten”.

23

(24)  PB C 120 van 16.5.2008, blz. 25.

24

(25)  Meer hierover op www.seeg.at.

25

(26)  http://www.ilo.org/global/What_we_do/InternationalLabourStandards/lang--en/index.htm.

26

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/66 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/66

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap te verbeteren en uit te breiden

COM(2008) 16 final — 2008/0013 COD

(2009/C 27/15)

De Raad heeft op 13 februari 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 175 van het EG-Verdrag te raadplegen over het:

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2003/87/EG teneinde de regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten van de Gemeenschap te verbeteren en uit te breiden.

De gespecialiseerde afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Adams.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 446e zitting op 9 en 10 juli 2008 (vergadering van 9 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met 124 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 8 onthoudingen werd goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het belang van de regeling voor de handel in emissierechten (ETS) zal worden gemeten aan de impact ervan op de broeikasgasemissies in Europa. Een en ander hangt tevens af van de vraag of deze regeling een voorbeeldfunctie kan vervullen en in staat is wereldwijde actie op dit gebied op gang te brengen en/of tot een alomvattend wereldwijd systeem uit te groeien. In deze context zij het volgende opgemerkt:






  — | Het EESC steunt het voorstel om meer emissierechten te veilen omdat dit strookt met het beginsel „de vervuiler betaalt”. Voorts wordt aldus een eind gemaakt aan winstbejag („windfall profits”), worden installaties en producten met een lage koolstofuitstoot aangemoedigd en gefinancierd en wordt innovatie bevorderd. |
| --- | --- | --- |

1.1

Het belang van de regeling voor de handel in emissierechten (ETS) zal worden gemeten aan de impact ervan op de broeikasgasemissies in Europa. Een en ander hangt tevens af van de vraag of deze regeling een voorbeeldfunctie kan vervullen en in staat is wereldwijde actie op dit gebied op gang te brengen en/of tot een alomvattend wereldwijd systeem uit te groeien. In deze context zij het volgende opgemerkt:

—

Het EESC steunt het voorstel om meer emissierechten te veilen omdat dit strookt met het beginsel „de vervuiler betaalt”. Voorts wordt aldus een eind gemaakt aan winstbejag („windfall profits”), worden installaties en producten met een lage koolstofuitstoot aangemoedigd en gefinancierd en wordt innovatie bevorderd.

| — | Bij gebrek aan een werkzame internationale overeenkomst inzake klimaatverandering die alle betreffende bedrijven wereldwijd emissiereductieverplichtingen oplegt, moeten, teneinde een weglekeffect (carbon leakage) te voorkomen, maatregelen worden overwogen om specifieke energie-intensieve sectoren en subsectoren te beschermen die aan internationale concurrentie onderhevig zijn. EU-ETS mag geen negatieve invloed hebben op het concurrentievermogen van de Europese industrie. |
| --- | --- |

—

Bij gebrek aan een werkzame internationale overeenkomst inzake klimaatverandering die alle betreffende bedrijven wereldwijd emissiereductieverplichtingen oplegt, moeten, teneinde een weglekeffect (carbon leakage) te voorkomen, maatregelen worden overwogen om specifieke energie-intensieve sectoren en subsectoren te beschermen die aan internationale concurrentie onderhevig zijn. EU-ETS mag geen negatieve invloed hebben op het concurrentievermogen van de Europese industrie.

| — | Regelgeving inzake veilingen moet zo spoedig mogelijk worden voorbereid en goedgekeurd om onnodige onzekerheid te vermijden. |
| --- | --- |

—

Regelgeving inzake veilingen moet zo spoedig mogelijk worden voorbereid en goedgekeurd om onnodige onzekerheid te vermijden.

| — | De Commissie moet met voorstellen komen waarin wordt aangegeven hoe de verbintenis om de 20 %-emissiereductie tot 30 % op te trekken kan worden nagekomen ingeval een internationale overeenkomst wordt gesloten. |
| --- | --- |

—

De Commissie moet met voorstellen komen waarin wordt aangegeven hoe de verbintenis om de 20 %-emissiereductie tot 30 % op te trekken kan worden nagekomen ingeval een internationale overeenkomst wordt gesloten.

| — | Alles moet in het werk worden gesteld om een gemeenschappelijke basis te creëren voor koppeling met nieuwe cap and trade-wetgeving in de VS en andere OESO-landen. |
| --- | --- |

—

Alles moet in het werk worden gesteld om een gemeenschappelijke basis te creëren voor koppeling met nieuwe cap and trade-wetgeving in de VS en andere OESO-landen.

| — | Maritiem vervoer moet worden opgenomen in de ETS-regeling als de Internationale Maritieme Organisatie niet spoedig met doeltreffende voorstellen komt. |
| --- | --- |

—

Maritiem vervoer moet worden opgenomen in de ETS-regeling als de Internationale Maritieme Organisatie niet spoedig met doeltreffende voorstellen komt.

| 1.2 | ETS moet een koolstofluwe economie bevorderen en klimaatbescherming, alsook aanpassing aan en bestrijding van klimaatverandering aanmoedigen.






  — | Emissierechten kunnen alleen gratis worden toegewezen in de context van strikte benchmarking en prestatiegebonden doeleinden. |
| --- | --- | --- |

1.2

ETS moet een koolstofluwe economie bevorderen en klimaatbescherming, alsook aanpassing aan en bestrijding van klimaatverandering aanmoedigen.

—

Emissierechten kunnen alleen gratis worden toegewezen in de context van strikte benchmarking en prestatiegebonden doeleinden.

| — | Ten minste 50 % van de inkomsten van de veiling van emissierechten moet worden gebruikt om de maatregelen, zoals bedoeld in artikel 10.3.a-f, te ondersteunen. |
| --- | --- |

—

Ten minste 50 % van de inkomsten van de veiling van emissierechten moet worden gebruikt om de maatregelen, zoals bedoeld in artikel 10.3.a-f, te ondersteunen.

| — | Factoren die de bijdrage en ontwikkeling van warmtekrachtkoppeling en doeltreffende stadsverwarmingssystemen kunnen belemmeren, moeten worden weggewerkt. |
| --- | --- |

—

Factoren die de bijdrage en ontwikkeling van warmtekrachtkoppeling en doeltreffende stadsverwarmingssystemen kunnen belemmeren, moeten worden weggewerkt.

| — | Meer dan thans in het maatregelenpakket van de Commissie het geval is, moet aandacht worden geschonken aan maatregelen op het gebied van bosbouw (bossen als opslagplaatsen van koolstof), ontbossing en landgebruik. |
| --- | --- |

—

Meer dan thans in het maatregelenpakket van de Commissie het geval is, moet aandacht worden geschonken aan maatregelen op het gebied van bosbouw (bossen als opslagplaatsen van koolstof), ontbossing en landgebruik.

| 1.3 | In het kader van ETS moet worden gestreefd naar beperking van de bureaucratische obstakels en naar duidelijkheid en transparantie.






  — | De maatregelen in het voorstel waarvan de ontwikkeling thans afhangt van de comitéprocedure, moeten dringend worden bekeken en verduidelijkt. |
| --- | --- | --- |

1.3

In het kader van ETS moet worden gestreefd naar beperking van de bureaucratische obstakels en naar duidelijkheid en transparantie.

—

De maatregelen in het voorstel waarvan de ontwikkeling thans afhangt van de comitéprocedure, moeten dringend worden bekeken en verduidelijkt.

| — | De Commissie moet overwegen om de grenswaarden voor uitsluiting van kleine installaties op te trekken van 10 000 tot 25 000 ton koolstofdioxide, op voorwaarde dat gelijkwaardige compenserende maatregelen worden getroffen. |
| --- | --- |

—

De Commissie moet overwegen om de grenswaarden voor uitsluiting van kleine installaties op te trekken van 10 000 tot 25 000 ton koolstofdioxide, op voorwaarde dat gelijkwaardige compenserende maatregelen worden getroffen.

| 1.4 | ETS moet binnen de EU als een rechtvaardig systeem fungeren; tegelijkertijd moet de dringende behoefte van pas geïndustrialiseerde en minder ontwikkelde landen worden erkend om duurzame groei te creëren en armoede tegen te gaan.






  — | Er moet worden gestreefd naar een evenwichtiger verdeling van de lasten tussen de sectoren die onder ETS vallen en die erbuiten. |
| --- | --- | --- |

1.4

ETS moet binnen de EU als een rechtvaardig systeem fungeren; tegelijkertijd moet de dringende behoefte van pas geïndustrialiseerde en minder ontwikkelde landen worden erkend om duurzame groei te creëren en armoede tegen te gaan.

—

Er moet worden gestreefd naar een evenwichtiger verdeling van de lasten tussen de sectoren die onder ETS vallen en die erbuiten.

| — | De gevolgen van de beperking van het gebruik van credits van mechanismen als de Joint Implementation (JI — gemeenschappelijke uitvoering) en het Clean Development Mechanism (CDM — mechanisme voor schone ontwikkeling) bij gebrek aan een internationale overeenkomst moeten opnieuw worden bekeken. |
| --- | --- |

—

De gevolgen van de beperking van het gebruik van credits van mechanismen als de Joint Implementation (JI — gemeenschappelijke uitvoering) en het Clean Development Mechanism (CDM — mechanisme voor schone ontwikkeling) bij gebrek aan een internationale overeenkomst moeten opnieuw worden bekeken.

| — | Er moet een oplossing worden bedacht voor mogelijke problemen die kunnen ontstaan in Oost-Europese lidstaten waar het overgrote deel van de elektriciteit niet door de EU maar door Rusland wordt geleverd. |
| --- | --- |

—

Er moet een oplossing worden bedacht voor mogelijke problemen die kunnen ontstaan in Oost-Europese lidstaten waar het overgrote deel van de elektriciteit niet door de EU maar door Rusland wordt geleverd.

2.   Inleiding

| 2.1 | De ETS-regeling is in oktober 2003 vastgesteld bij Richtlijn 2003/87/EG. Doel is factoren van klimaatverandering, met name antropogene broeikasgassen, onder controle te houden door te voorzien in economische stimuli om de emissies te beperken. Het gaat om een cap and trade-regeling, waarbij een plafond (cap) is vastgesteld voor de hoeveelheid vervuilende stof (vooral CO2) die mag worden uitgestoten. De ETS-regeling is het belangrijkste EU-mechanisme om broeikasgassen te beperken, en geniet de voorkeur boven rechtstreekse brandstofbelasting of rechtstreekse regelgeving. |
| --- | --- |

2.1

De ETS-regeling is in oktober 2003 vastgesteld bij Richtlijn 2003/87/EG. Doel is factoren van klimaatverandering, met name antropogene broeikasgassen, onder controle te houden door te voorzien in economische stimuli om de emissies te beperken. Het gaat om een cap and trade-regeling, waarbij een plafond (cap) is vastgesteld voor de hoeveelheid vervuilende stof (vooral CO2) die mag worden uitgestoten. De ETS-regeling is het belangrijkste EU-mechanisme om broeikasgassen te beperken, en geniet de voorkeur boven rechtstreekse brandstofbelasting of rechtstreekse regelgeving.

3.   Algemene beginselen

| 3.1 | De huidige ETS-regeling geldt voor ruim 10 000 installaties in de energie- en industriesector, die samen goed zijn voor 40 % van de broeikasgasemissies in de EU. Installaties krijgen ex ante emissievergunningen en dienen een hoeveelheid emissierechten (of credits) in te leveren die overeenkomen met het recht om een bepaalde hoeveelheid uit te stoten, gelijk aan hun werkelijke emissies. Het totale aantal rechten en credits mag niet hoger zijn dan het plafond, dat het niveau aangeeft waartoe het totale aantal emissies wordt beperkt. Bedrijven die meer broeikasgassen uitstoten dan zij over rechten beschikken, moeten credits kopen van anderen die minder vervuilen of bij veilingen van verdere emissierechten. |
| --- | --- |

3.1

De huidige ETS-regeling geldt voor ruim 10 000 installaties in de energie- en industriesector, die samen goed zijn voor 40 % van de broeikasgasemissies in de EU. Installaties krijgen ex ante emissievergunningen en dienen een hoeveelheid emissierechten (of credits) in te leveren die overeenkomen met het recht om een bepaalde hoeveelheid uit te stoten, gelijk aan hun werkelijke emissies. Het totale aantal rechten en credits mag niet hoger zijn dan het plafond, dat het niveau aangeeft waartoe het totale aantal emissies wordt beperkt. Bedrijven die meer broeikasgassen uitstoten dan zij over rechten beschikken, moeten credits kopen van anderen die minder vervuilen of bij veilingen van verdere emissierechten.

| 3.2 | Het gaat hierbij om handel in emissierechten. Iedere installatie die onder de regeling valt en vervuilende stoffen uitstoot, betaalt immers voor die vervuiling, terwijl een installatie die minder uitstoot dan toegelaten is, beloond wordt. Bedrijven die emissies gemakkelijk en goedkoop kunnen beperken, zullen dat in theorie dan ook doen en de vervuiling aldus verminderen tegen de laagst mogelijke prijs voor de samenleving. In de ETS-regeling staat een „emissierecht” voor het recht om in een bepaalde periode 1 ton koolstofdioxide uit te stoten; andere broeikasgassen worden in CO2-equivalenten omgezet. |
| --- | --- |

3.2

Het gaat hierbij om handel in emissierechten. Iedere installatie die onder de regeling valt en vervuilende stoffen uitstoot, betaalt immers voor die vervuiling, terwijl een installatie die minder uitstoot dan toegelaten is, beloond wordt. Bedrijven die emissies gemakkelijk en goedkoop kunnen beperken, zullen dat in theorie dan ook doen en de vervuiling aldus verminderen tegen de laagst mogelijke prijs voor de samenleving. In de ETS-regeling staat een „emissierecht” voor het recht om in een bepaalde periode 1 ton koolstofdioxide uit te stoten; andere broeikasgassen worden in CO2-equivalenten omgezet.

| 3.3 | Lidstaten kunnen ook toestaan dat credits van emissiearme projecten in derde landen worden gebruikt op dezelfde wijze als met rechten gebeurt. Dergelijke projecten moeten erkend zijn in het kader van mechanismen als het Joint Implementation (JI — gemeenschappelijke uitvoering) en het Clean Development Mechanism (CDM — mechanisme voor schone ontwikkeling) in het kader van het protocol van Kyoto. |
| --- | --- |

3.3

Lidstaten kunnen ook toestaan dat credits van emissiearme projecten in derde landen worden gebruikt op dezelfde wijze als met rechten gebeurt. Dergelijke projecten moeten erkend zijn in het kader van mechanismen als het Joint Implementation (JI — gemeenschappelijke uitvoering) en het Clean Development Mechanism (CDM — mechanisme voor schone ontwikkeling) in het kader van het protocol van Kyoto.

4.   ETS-handelsperioden

4.1   Eerste ETS-handelsperiode 1.1.2005-31.12.2007

| 4.1.1 | Tijdens de eerste leerfase werd voorzien in de infrastructuur voor emissiehandel. De doeltreffendheid daarvan was erg beperkt daar de lidstaten te veel rechten toekenden (de lidstaten stelden voor de eerste en de tweede fase nationale toewijzingsplannen op waarin het totale emissieniveau werd aangegeven, alsook het aantal rechten dat iedere installatie kreeg). De prijs van de rechten liep tijdens deze periode sterk uiteen en de koolstofprijs stortte tegen het eind van de eerste handelsperiode zelfs in. |
| --- | --- |

4.1.1

Tijdens de eerste leerfase werd voorzien in de infrastructuur voor emissiehandel. De doeltreffendheid daarvan was erg beperkt daar de lidstaten te veel rechten toekenden (de lidstaten stelden voor de eerste en de tweede fase nationale toewijzingsplannen op waarin het totale emissieniveau werd aangegeven, alsook het aantal rechten dat iedere installatie kreeg). De prijs van de rechten liep tijdens deze periode sterk uiteen en de koolstofprijs stortte tegen het eind van de eerste handelsperiode zelfs in.

| 4.1.2 | Er kwam een golf van kritiek op de ETS-regeling, vooral wat betrof de oorspronkelijke toewijzingsmethodes en het gebruik van de opbrengsten, het niveau van het plafond, problemen i.v.m. rechtvaardige toewijzing, complexiteit, monitoring en handhaving, het risico van overplaatsing van ondernemingen met een grote uitstoot naar andere landen die geen regeling ter zake hanteren, de waarde, geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van JI/CDM-credits en het opleggen van nadelige productiekosten in de toekomst. Het werd duidelijk dat met deze kwesties rekening moest worden gehouden bij een herziening van ETS zodat de regeling bij zowel industrie als NGO's aan geloofwaardigheid zou winnen. |
| --- | --- |

4.1.2

Er kwam een golf van kritiek op de ETS-regeling, vooral wat betrof de oorspronkelijke toewijzingsmethodes en het gebruik van de opbrengsten, het niveau van het plafond, problemen i.v.m. rechtvaardige toewijzing, complexiteit, monitoring en handhaving, het risico van overplaatsing van ondernemingen met een grote uitstoot naar andere landen die geen regeling ter zake hanteren, de waarde, geloofwaardigheid en betrouwbaarheid van JI/CDM-credits en het opleggen van nadelige productiekosten in de toekomst. Het werd duidelijk dat met deze kwesties rekening moest worden gehouden bij een herziening van ETS zodat de regeling bij zowel industrie als NGO's aan geloofwaardigheid zou winnen.

4.2   Tweede ETS-handelsperiode 1.1.2008-31.12.2012

| 4.2.1 | Deze fase geldt voor alle 27 lidstaten en valt samen met de eerste verbintenisperiode van het Kyoto-Protocol en de eis tot beperking van de broeikasgassen. Tot dusver vertoont de prijs van de rechten een vaste opwaartse tendens en ligt hij op een niveau dat reductiemaatregelen sterk aanmoedigt. De huidige prijs (mei 2008) bedraagt ca. 25 euro per ton. Voor deze periode heeft de Commissie een systematische evaluatie gemaakt van de plafonds die door de lidstaten op basis van geverifieerde emissies zijn voorgesteld; als resultaat daarvan is voor emissies van ETS-sectoren een plafond vastgesteld dat gemiddeld 6,5 % lager ligt dan het niveau van 2005. In de tweede handelsperiode zijn er weinig andere punten waarop het systeem moet worden gewijzigd of aangepast hoewel emittenten actief blijven reageren en zich aanpassen. Data worden geverifieerd en er wordt steeds meer ervaring met emissiehandel opgedaan. In beide gevallen wordt hiermee het concept dat aan de regeling ten grondslag ligt, grotendeels bevestigd. |
| --- | --- |

4.2.1

Deze fase geldt voor alle 27 lidstaten en valt samen met de eerste verbintenisperiode van het Kyoto-Protocol en de eis tot beperking van de broeikasgassen. Tot dusver vertoont de prijs van de rechten een vaste opwaartse tendens en ligt hij op een niveau dat reductiemaatregelen sterk aanmoedigt. De huidige prijs (mei 2008) bedraagt ca. 25 euro per ton. Voor deze periode heeft de Commissie een systematische evaluatie gemaakt van de plafonds die door de lidstaten op basis van geverifieerde emissies zijn voorgesteld; als resultaat daarvan is voor emissies van ETS-sectoren een plafond vastgesteld dat gemiddeld 6,5 % lager ligt dan het niveau van 2005. In de tweede handelsperiode zijn er weinig andere punten waarop het systeem moet worden gewijzigd of aangepast hoewel emittenten actief blijven reageren en zich aanpassen. Data worden geverifieerd en er wordt steeds meer ervaring met emissiehandel opgedaan. In beide gevallen wordt hiermee het concept dat aan de regeling ten grondslag ligt, grotendeels bevestigd.

4.3   Derde ETS-handelsperiode 2013-2020

| 4.3.1 | De Commissie stelt nu ingrijpende veranderingen in de ETS-regeling voor die tijdens deze fase van kracht zullen worden. Dit is wat met de wijziging van Richtlijn 2003/87/EG wordt beoogd. |
| --- | --- |

4.3.1

De Commissie stelt nu ingrijpende veranderingen in de ETS-regeling voor die tijdens deze fase van kracht zullen worden. Dit is wat met de wijziging van Richtlijn 2003/87/EG wordt beoogd.

5.   Samenvatting van de voorgestelde wijziging van de Richtlijn

| 5.1 | Hoewel EU-ETS 's werelds grootste koolstofmarkt heeft gecreëerd (1), was de oorspronkelijke buitensporige toekenning van gratis rechten via nationale actieplannen een stap achteruit, die zeker niet heeft bijgedragen tot een doeltreffende emissiereductie in ETS-sectoren in de EU. Gelet op de duidelijke verbintenissen inzake reductie van broeikasgasemissies is het van fundamenteel belang ETS te herzien teneinde een koolstofprijssignaal te geven voor de lange termijn, stimulansen te bieden voor investeringen met geringe CO2-uitstoot en de EU-economie om te vormen tot een koolstofarme economie. |
| --- | --- |

5.1

Hoewel EU-ETS 's werelds grootste koolstofmarkt heeft gecreëerd (1), was de oorspronkelijke buitensporige toekenning van gratis rechten via nationale actieplannen een stap achteruit, die zeker niet heeft bijgedragen tot een doeltreffende emissiereductie in ETS-sectoren in de EU. Gelet op de duidelijke verbintenissen inzake reductie van broeikasgasemissies is het van fundamenteel belang ETS te herzien teneinde een koolstofprijssignaal te geven voor de lange termijn, stimulansen te bieden voor investeringen met geringe CO2-uitstoot en de EU-economie om te vormen tot een koolstofarme economie.

| 5.2 | De wijzigingen zijn gericht op:






  — | invoering van een voor de hele EU geldend emissierechtenplafond i.p.v. 27 nationale plafonds (aan de nationale actieplannen komt een einde); |
| --- | --- | --- |

5.2

De wijzigingen zijn gericht op:

—

invoering van een voor de hele EU geldend emissierechtenplafond i.p.v. 27 nationale plafonds (aan de nationale actieplannen komt een einde);

| — | verhoging van het aantal rechten dat wordt geveild en harmonisering van de regels voor gratis toewijzing, teneinde koolstofarme technologieën te bevorderen; |
| --- | --- |

—

verhoging van het aantal rechten dat wordt geveild en harmonisering van de regels voor gratis toewijzing, teneinde koolstofarme technologieën te bevorderen;

| — | vaststelling van een deel van de te veilen rechten op basis van het inkomen per hoofd van de bevolking; |
| --- | --- |

—

vaststelling van een deel van de te veilen rechten op basis van het inkomen per hoofd van de bevolking;

| — | stroomlijning van sleuteldefinities en verduidelijking op juridisch en technisch gebied; |
| --- | --- |

—

stroomlijning van sleuteldefinities en verduidelijking op juridisch en technisch gebied;

| — | integratie van nieuwe sectoren (petrochemische chemicaliën, ammoniak en aluminium) en nieuwe broeikasgassen (distikstofoxide en perfluorkoolstoffen), waarmee het toepassingsgebied van de richtlijn met 6 % wordt vergroot; |
| --- | --- |

—

integratie van nieuwe sectoren (petrochemische chemicaliën, ammoniak en aluminium) en nieuwe broeikasgassen (distikstofoxide en perfluorkoolstoffen), waarmee het toepassingsgebied van de richtlijn met 6 % wordt vergroot;

| — | mogelijke uitsluiting van kleinere installaties van de ETS-regeling, onder voorbehoud van compenserende maatregelen; |
| --- | --- |

—

mogelijke uitsluiting van kleinere installaties van de ETS-regeling, onder voorbehoud van compenserende maatregelen;

| — | vaststelling van regels voor het gebruik van credits die afkomstig zijn van projecten voor gezamenlijke uitvoering (JI) of schone ontwikkeling (CDM). |
| --- | --- |

—

vaststelling van regels voor het gebruik van credits die afkomstig zijn van projecten voor gezamenlijke uitvoering (JI) of schone ontwikkeling (CDM).

| 5.3 | Vanaf 2013 zullen de rechten jaarlijks verminderen (2), wat in 2020 zal resulteren in een vermindering met 21 % van de broeikasgassen in de ETS-sectoren in de EU, vergeleken met 2005. Dit reductieproces zal in hetzelfde tempo in de vierde fase (2021-2028) worden voortgezet. Tegelijkertijd zal het aandeel rechten dat wordt geveild, worden vergroot en zal het in 2013 minstens 60 % bedragen. Voorgesteld wordt dat de sector van de elektriciteitsproductie geen gratis rechten krijgt toegewezen en dus vanaf 2013 alle rechten op veilingen of op de secundaire markt zal moeten kopen; voor de andere sectoren zullen de gratis rechten tegen 2020 geleidelijk worden afgeschaft. Een uitzondering zal worden gemaakt voor sectoren waarvan wordt geacht dat zij een aanzienlijk risico lopen op een weglekeffect, d.w.z. overplaatsing van activiteiten naar landen zonder vergelijkbare emissiebeperkingen, waardoor de wereldwijde broeikasgasemissies zouden kunnen toenemen. Dergelijke sectoren kunnen gratis tot 100 % van de rechten krijgen. Dit besluit zal in 2011 worden genomen. De lidstaten zullen de veilingen organiseren, en aangemoedigd — maar niet verplicht — worden om de opbrengsten in klimaatvriendelijke maatregelen te investeren. |
| --- | --- |

5.3

Vanaf 2013 zullen de rechten jaarlijks verminderen (2), wat in 2020 zal resulteren in een vermindering met 21 % van de broeikasgassen in de ETS-sectoren in de EU, vergeleken met 2005. Dit reductieproces zal in hetzelfde tempo in de vierde fase (2021-2028) worden voortgezet. Tegelijkertijd zal het aandeel rechten dat wordt geveild, worden vergroot en zal het in 2013 minstens 60 % bedragen. Voorgesteld wordt dat de sector van de elektriciteitsproductie geen gratis rechten krijgt toegewezen en dus vanaf 2013 alle rechten op veilingen of op de secundaire markt zal moeten kopen; voor de andere sectoren zullen de gratis rechten tegen 2020 geleidelijk worden afgeschaft. Een uitzondering zal worden gemaakt voor sectoren waarvan wordt geacht dat zij een aanzienlijk risico lopen op een weglekeffect, d.w.z. overplaatsing van activiteiten naar landen zonder vergelijkbare emissiebeperkingen, waardoor de wereldwijde broeikasgasemissies zouden kunnen toenemen. Dergelijke sectoren kunnen gratis tot 100 % van de rechten krijgen. Dit besluit zal in 2011 worden genomen. De lidstaten zullen de veilingen organiseren, en aangemoedigd — maar niet verplicht — worden om de opbrengsten in klimaatvriendelijke maatregelen te investeren.

| 5.4 | De zekerheid wordt geboden dat JI/CDM-credits (van derde landen) die nu door bedrijven in de EU kunnen worden gekocht, gebruikt kunnen worden in de periode tot 2020. Het totale aantal in deze periode te gebruiken credits is gelijk aan de totale hoeveelheid die voor gebruik is toegestaan in de tweede handelsperiode, d.i. 1,4 miljard rechten, wat overeenkomt met een derde van de totale reductie-inspanning. Als de EU zijn reductie-inspanning in de context van een internationaal klimaatpact opvoert, kan 50 % van de extra inspanning via JI/CDM-credits worden verwezenlijkt. |
| --- | --- |

5.4

De zekerheid wordt geboden dat JI/CDM-credits (van derde landen) die nu door bedrijven in de EU kunnen worden gekocht, gebruikt kunnen worden in de periode tot 2020. Het totale aantal in deze periode te gebruiken credits is gelijk aan de totale hoeveelheid die voor gebruik is toegestaan in de tweede handelsperiode, d.i. 1,4 miljard rechten, wat overeenkomt met een derde van de totale reductie-inspanning. Als de EU zijn reductie-inspanning in de context van een internationaal klimaatpact opvoert, kan 50 % van de extra inspanning via JI/CDM-credits worden verwezenlijkt.

| 5.5 | Hoewel uit landgebruik gegenereerde credits (opslagplaatsen van koolstof, zoals bossen) niet zullen worden toegestaan, zou dit wel het geval kunnen zijn voor EU-credits uit emissiereducerende regelingen die buiten ETS vallen, op voorwaarde dat duidelijke regels worden opgesteld. |
| --- | --- |

5.5

Hoewel uit landgebruik gegenereerde credits (opslagplaatsen van koolstof, zoals bossen) niet zullen worden toegestaan, zou dit wel het geval kunnen zijn voor EU-credits uit emissiereducerende regelingen die buiten ETS vallen, op voorwaarde dat duidelijke regels worden opgesteld.

| 5.6 | Er is voor gezorgd dat EU-ETS kan worden gekoppeld aan andere handelsregelingen teneinde de ontwikkeling van een wereldwijd systeem aan te moedigen. |
| --- | --- |

5.6

Er is voor gezorgd dat EU-ETS kan worden gekoppeld aan andere handelsregelingen teneinde de ontwikkeling van een wereldwijd systeem aan te moedigen.

| 5.7 | Ingeval een internationale overeenkomst wordt gesloten zal het aantal ETS-rechten in overeenstemming met deze overeenkomst worden verminderd, terwijl er een groter beroep zal kunnen worden gedaan op CDM's. |
| --- | --- |

5.7

Ingeval een internationale overeenkomst wordt gesloten zal het aantal ETS-rechten in overeenstemming met deze overeenkomst worden verminderd, terwijl er een groter beroep zal kunnen worden gedaan op CDM's.

| 5.8 | Er wordt voorzien in 5 % toewijzingen voor nieuwe installaties die zich na 2013 bij de regeling aansluiten. Waarschijnlijk zullen vliegtuigemissies tegen het eind van de tweede handelsperiode onder ETS komen te vallen, maar deze kwestie wordt in een afzonderlijk voorstel behandeld (3). |
| --- | --- |

5.8

Er wordt voorzien in 5 % toewijzingen voor nieuwe installaties die zich na 2013 bij de regeling aansluiten. Waarschijnlijk zullen vliegtuigemissies tegen het eind van de tweede handelsperiode onder ETS komen te vallen, maar deze kwestie wordt in een afzonderlijk voorstel behandeld (3).

| 5.9 | Er is niet voorzien in het opnemen van maritiem vervoer in de ETS-regeling. |
| --- | --- |

5.9

Er is niet voorzien in het opnemen van maritiem vervoer in de ETS-regeling.

6.   Algemene opmerkingen

| 6.1 | EU-ETS is geen academisch tijdverdrijf en evenmin een soort „groene” belasting. Het is een combinatie van enerzijds een marktgestuurde aanpak met anderzijds regelgeving en algemene richtsnoeren die via een politiek proces worden aangereikt en aangepast. Individuele bedrijven kunnen vrij kiezen of en hoe zij hun emissies willen terugdringen en dienen de meest kostenefficiënte manier te zoeken om de regelgeving na te leven. ETS is er daarom vooral op gericht stimuli aan te reiken die de kosten drukken om de reductiedoelstelling te verwezenlijken. Het Comité onderschrijft deze aanpak. |
| --- | --- |

6.1

EU-ETS is geen academisch tijdverdrijf en evenmin een soort „groene” belasting. Het is een combinatie van enerzijds een marktgestuurde aanpak met anderzijds regelgeving en algemene richtsnoeren die via een politiek proces worden aangereikt en aangepast. Individuele bedrijven kunnen vrij kiezen of en hoe zij hun emissies willen terugdringen en dienen de meest kostenefficiënte manier te zoeken om de regelgeving na te leven. ETS is er daarom vooral op gericht stimuli aan te reiken die de kosten drukken om de reductiedoelstelling te verwezenlijken. Het Comité onderschrijft deze aanpak.

| 6.2 | De kosten van de huidige reductiedoelstelling — om tegen 2050 de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer op 450-550 ppm te houden — worden geraamd op ca. 1 % van het globale BBP. Indien niet doeltreffend genoeg wordt opgetreden, kan het globale BBP met 20 % dalen (4). Uit het steeds toenemende bewijsmateriaal en onderzoek (5) blijkt evenwel dat de productie van broeikasgassen stijgt en de absorptiecapaciteit van de aarde afneemt; de vraag rijst dan ook of de reductiedoelstellingen wel adequaat zijn. |
| --- | --- |

6.2

De kosten van de huidige reductiedoelstelling — om tegen 2050 de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer op 450-550 ppm te houden — worden geraamd op ca. 1 % van het globale BBP. Indien niet doeltreffend genoeg wordt opgetreden, kan het globale BBP met 20 % dalen (4). Uit het steeds toenemende bewijsmateriaal en onderzoek (5) blijkt evenwel dat de productie van broeikasgassen stijgt en de absorptiecapaciteit van de aarde afneemt; de vraag rijst dan ook of de reductiedoelstellingen wel adequaat zijn.

| 6.3 | ETS streeft in feite naar een duidelijke voortrekkersrol bij hetgeen een wereldwijde inspanning moet worden. Een en ander gebeurt in een geglobaliseerde context daar de atmosfeer wereldwijd gemeengoed is. Evaluatie van het systeem gaat daarom noodzakelijkerwijs samen met interactie met en impact op wereldwijde vervuilers. |
| --- | --- |

6.3

ETS streeft in feite naar een duidelijke voortrekkersrol bij hetgeen een wereldwijde inspanning moet worden. Een en ander gebeurt in een geglobaliseerde context daar de atmosfeer wereldwijd gemeengoed is. Evaluatie van het systeem gaat daarom noodzakelijkerwijs samen met interactie met en impact op wereldwijde vervuilers.

| 6.4 | Opgemerkt zij dat ontwerpwetgeving in de VS, die onder de nieuwe regering in werking moet treden, gebaseerd is op een cap and trade-regeling met vergelijkbare kenmerken. Een gemeenschappelijke regeling voor de VS en de EU zou een bijzonder belangrijke stap voorwaarts zijn in het streven naar een wereldwijd systeem; koppelingen met andere voorgestelde regelingen in OESO-landen zijn eveneens belangrijk. |
| --- | --- |

6.4

Opgemerkt zij dat ontwerpwetgeving in de VS, die onder de nieuwe regering in werking moet treden, gebaseerd is op een cap and trade-regeling met vergelijkbare kenmerken. Een gemeenschappelijke regeling voor de VS en de EU zou een bijzonder belangrijke stap voorwaarts zijn in het streven naar een wereldwijd systeem; koppelingen met andere voorgestelde regelingen in OESO-landen zijn eveneens belangrijk.

| 6.5 | Het EESC schenkt daarom bijzondere aandacht aan de mate waarin ETS een billijke en duurzame impact kan uitoefenen op wereldwijde reductie van broeikasgassen. Kan het aantonen dat het Europese optreden geloofwaardig en doeltreffend is? In deze context zij opgemerkt dat de EU-doelstelling van 20 %-reductie van broeikasgassen tegen 2020 ten opzichte van de niveaus in 1990 (waarop ETS en de voorstellen voor lastenverdeling gebaseerd zijn) minder hoog mikt dan de reductie van 25 à 40 % voor geïndustrialiseerde landen waarvoor de EU op de klimaatveranderingsconferentie van Bali in december 2007 heeft gepleit. De Commissie hanteert de doelstellingen die door de Europese Raad in het voorjaar van 2007 zijn overeengekomen. Zij laat daarbij buiten beschouwing of dit reductieniveau werkelijk volstaat om de wereldwijde doelstellingen te verwezenlijken, dan wel alleen de wellicht maximaal aanvaardbare reductie aangeeft, rekening houdend met het evenwicht tussen de politieke en economische kortetermijnbelangen van de lidstaten. Het EESC concludeert dat het op basis van het toegenomen bewijsmateriaal betreffende de klimaatverandering zaak is de doelstellingen bij te stellen teneinde de broeikasgasemissies sterker terug te dringen. |
| --- | --- |

6.5

Het EESC schenkt daarom bijzondere aandacht aan de mate waarin ETS een billijke en duurzame impact kan uitoefenen op wereldwijde reductie van broeikasgassen. Kan het aantonen dat het Europese optreden geloofwaardig en doeltreffend is? In deze context zij opgemerkt dat de EU-doelstelling van 20 %-reductie van broeikasgassen tegen 2020 ten opzichte van de niveaus in 1990 (waarop ETS en de voorstellen voor lastenverdeling gebaseerd zijn) minder hoog mikt dan de reductie van 25 à 40 % voor geïndustrialiseerde landen waarvoor de EU op de klimaatveranderingsconferentie van Bali in december 2007 heeft gepleit. De Commissie hanteert de doelstellingen die door de Europese Raad in het voorjaar van 2007 zijn overeengekomen. Zij laat daarbij buiten beschouwing of dit reductieniveau werkelijk volstaat om de wereldwijde doelstellingen te verwezenlijken, dan wel alleen de wellicht maximaal aanvaardbare reductie aangeeft, rekening houdend met het evenwicht tussen de politieke en economische kortetermijnbelangen van de lidstaten. Het EESC concludeert dat het op basis van het toegenomen bewijsmateriaal betreffende de klimaatverandering zaak is de doelstellingen bij te stellen teneinde de broeikasgasemissies sterker terug te dringen.

| 6.6 | Het Comité onderschrijft het voorstel om meer gebruik te maken van veiling van rechten. Veiling van rechten strookt met het beginsel „de vervuiler betaalt”, voorkomt winstbejag („windfall profits”), geeft prikkels en genereert middelen voor investering in installaties en producten met een lage koolstofuitstoot en bevordert aldus innovatie. |
| --- | --- |

6.6

Het Comité onderschrijft het voorstel om meer gebruik te maken van veiling van rechten. Veiling van rechten strookt met het beginsel „de vervuiler betaalt”, voorkomt winstbejag („windfall profits”), geeft prikkels en genereert middelen voor investering in installaties en producten met een lage koolstofuitstoot en bevordert aldus innovatie.

| 6.7 | Tal van vragen die het Europese bedrijfsleven in het algemeen aanbelangen, zijn thans nog onopgelost. De belangrijkste problemen hangen samen met het feit dat een herzien ETS concurrentienadelen zal meebrengen voor bedrijven, met name ten opzichte van pas geïndustrialiseerde landen buiten de EU. Deze landen argumenteren, deels terecht, dat niet kan worden genegeerd dat broeikasgasemissies o.m. te wijten zijn aan twee eeuwen van westerse industrialisatie en dat ook rekening moet worden gehouden met hun streven om grote delen van hun bevolking uit de armoede te halen. Om tot een internationale overeenkomst en een oplossing van deze kwesties te komen, zal meer ondersteuning en begrip voor deze factoren nodig zijn van consumenten en bedrijfsleven in OESO-landen. |
| --- | --- |

6.7

Tal van vragen die het Europese bedrijfsleven in het algemeen aanbelangen, zijn thans nog onopgelost. De belangrijkste problemen hangen samen met het feit dat een herzien ETS concurrentienadelen zal meebrengen voor bedrijven, met name ten opzichte van pas geïndustrialiseerde landen buiten de EU. Deze landen argumenteren, deels terecht, dat niet kan worden genegeerd dat broeikasgasemissies o.m. te wijten zijn aan twee eeuwen van westerse industrialisatie en dat ook rekening moet worden gehouden met hun streven om grote delen van hun bevolking uit de armoede te halen. Om tot een internationale overeenkomst en een oplossing van deze kwesties te komen, zal meer ondersteuning en begrip voor deze factoren nodig zijn van consumenten en bedrijfsleven in OESO-landen.

7.   Specifieke opmerkingen

| 7.1 | Wil EU-ETS een wereldwijde norm voor de koolstofmarkt worden, dan moet de regeling zo solide en doeltreffend mogelijk zijn. Het EESC formuleert daarom de volgende aanbevelingen. |
| --- | --- |

7.1

Wil EU-ETS een wereldwijde norm voor de koolstofmarkt worden, dan moet de regeling zo solide en doeltreffend mogelijk zijn. Het EESC formuleert daarom de volgende aanbevelingen.

| 7.1.1 | Alleen bij gebrek aan een werkzame internationale overeenkomst inzake klimaatverandering die alle betreffende bedrijven wereldwijd emissiereductieverplichtingen oplegt, mag worden overwogen bepaalde grote energie-intensieve sectoren en subsectoren die aan internationale concurrentie onderhevig zijn, gratis rechten toe te kennen. EU-ETS mag geen negatieve invloed hebben op het concurrentievermogen van de Europese industrie. |
| --- | --- |

7.1.1

Alleen bij gebrek aan een werkzame internationale overeenkomst inzake klimaatverandering die alle betreffende bedrijven wereldwijd emissiereductieverplichtingen oplegt, mag worden overwogen bepaalde grote energie-intensieve sectoren en subsectoren die aan internationale concurrentie onderhevig zijn, gratis rechten toe te kennen. EU-ETS mag geen negatieve invloed hebben op het concurrentievermogen van de Europese industrie.

| 7.1.2 | Zo mogelijk moet nog vroeger een besluit worden genomen betreffende sectoren die, wegens het risico op een weglekeffect, gratis rechten krijgen. Deze sectoren zullen tegen juni 2010 worden geïdentificeerd maar er moet vroeger een besluit worden genomen, in samenhang met de richtlijnen, teneinde onzekerheid in het investeringsklimaat te voorkomen en ervoor te zorgen dat de betrokken sectoren de nodige langetermijnplannen kunnen maken. |
| --- | --- |

7.1.2

Zo mogelijk moet nog vroeger een besluit worden genomen betreffende sectoren die, wegens het risico op een weglekeffect, gratis rechten krijgen. Deze sectoren zullen tegen juni 2010 worden geïdentificeerd maar er moet vroeger een besluit worden genomen, in samenhang met de richtlijnen, teneinde onzekerheid in het investeringsklimaat te voorkomen en ervoor te zorgen dat de betrokken sectoren de nodige langetermijnplannen kunnen maken.

| 7.1.3 | Hoewel veiling de belangrijkste methode van toewijzing van emissierechten moet worden, zijn er nauwelijks aanwijzingen hoe dergelijke veilingen moeten worden georganiseerd. Vermelden dat een verordening inzake veilingen pas tegen 31 december 2010 zal worden ingevoerd, zorgt voor extra onzekerheid voor alle deelnemers aan EU-ETS gelet op de enorme investeringen die binnenkort in de energiesector moeten worden gedaan. |
| --- | --- |

7.1.3

Hoewel veiling de belangrijkste methode van toewijzing van emissierechten moet worden, zijn er nauwelijks aanwijzingen hoe dergelijke veilingen moeten worden georganiseerd. Vermelden dat een verordening inzake veilingen pas tegen 31 december 2010 zal worden ingevoerd, zorgt voor extra onzekerheid voor alle deelnemers aan EU-ETS gelet op de enorme investeringen die binnenkort in de energiesector moeten worden gedaan.

| 7.1.4 | Er moet worden gestreefd naar een evenwichtiger verdeling van de lasten tussen de sectoren die onder ETS vallen en die erbuiten. Het EESC vraagt zich af of de verdeling van de reductieverplichtingen tussen sectoren die onder ETS vallen (- 21 % ten opzichte van de emissieniveaus van 2005) en de overige sectoren (- 10 % ten opzichte van de 2005-niveaus) gerechtvaardigd is. Uit onderzoek (6) blijkt dat in sommige sectoren die niet onder ETS vallen, met name de twee grootste, nl. de bouwsector en het vervoer, mogelijkheden bestaan om emissies zonder kosten en zelfs tegen negatieve kosten te reduceren. Bovendien zijn er sectoren waar het risico op een weglekeffect relatief klein is of helemaal niet bestaat. De bouwsector heeft voorts een groot potentieel om nieuwe banen te scheppen in de EU. |
| --- | --- |

7.1.4

Er moet worden gestreefd naar een evenwichtiger verdeling van de lasten tussen de sectoren die onder ETS vallen en die erbuiten. Het EESC vraagt zich af of de verdeling van de reductieverplichtingen tussen sectoren die onder ETS vallen (- 21 % ten opzichte van de emissieniveaus van 2005) en de overige sectoren (- 10 % ten opzichte van de 2005-niveaus) gerechtvaardigd is. Uit onderzoek (6) blijkt dat in sommige sectoren die niet onder ETS vallen, met name de twee grootste, nl. de bouwsector en het vervoer, mogelijkheden bestaan om emissies zonder kosten en zelfs tegen negatieve kosten te reduceren. Bovendien zijn er sectoren waar het risico op een weglekeffect relatief klein is of helemaal niet bestaat. De bouwsector heeft voorts een groot potentieel om nieuwe banen te scheppen in de EU.

| 7.1.5 | Als de luchtvaartsector zich bij de regeling aansluit, moeten alle rechten voor die sector worden geveild (7). |
| --- | --- |

7.1.5

Als de luchtvaartsector zich bij de regeling aansluit, moeten alle rechten voor die sector worden geveild (7).

| 7.1.6 | Gelet op de toenemende broeikasgasemissies van de scheepvaart (wereldwijd 1,12 miljard ton — tweemaal zoveel als van de luchtvaart (8)) moet de Commissie met voorstellen komen om maritiem vervoer in ETS op te nemen indien de Internationale Maritieme Organisatie niet onverwijld met doeltreffende voorstellen komt. |
| --- | --- |

7.1.6

Gelet op de toenemende broeikasgasemissies van de scheepvaart (wereldwijd 1,12 miljard ton — tweemaal zoveel als van de luchtvaart (8)) moet de Commissie met voorstellen komen om maritiem vervoer in ETS op te nemen indien de Internationale Maritieme Organisatie niet onverwijld met doeltreffende voorstellen komt.

| 7.1.7 | De opbrengsten die via het veilen van rechten worden gegenereerd en die thans op 50 miljard euro per jaar voor de periode tot 2020 worden geraamd, zouden voor een veel groter deel moeten worden aangewend voor klimaatbescherming, bestrijdings- en aanpassingsmaatregelen — met bijzondere aandacht voor kwetsbare en minder ontwikkelde landen — alsook voor O&O. De in art. 10, lid 3, van het voorstel vermelde 20 % van de inkomsten is daarvoor onvoldoende; aldus wordt de kans gemist om de overgang naar een koolstofarme economie een krachtige impuls te geven. Het EESC beveelt aan dit aandeel op te trekken tot ten minste 50 % van de inkomsten. Er moet aandacht worden geschonken aan ondersteuning van de rol van bosbouw, bebossing en de preventie van ontbossing zowel in de EU als elders waar kan worden aangetoond dat bossen een doeltreffende opslagplaats voor koolstof zijn. |
| --- | --- |

7.1.7

De opbrengsten die via het veilen van rechten worden gegenereerd en die thans op 50 miljard euro per jaar voor de periode tot 2020 worden geraamd, zouden voor een veel groter deel moeten worden aangewend voor klimaatbescherming, bestrijdings- en aanpassingsmaatregelen — met bijzondere aandacht voor kwetsbare en minder ontwikkelde landen — alsook voor O&O. De in art. 10, lid 3, van het voorstel vermelde 20 % van de inkomsten is daarvoor onvoldoende; aldus wordt de kans gemist om de overgang naar een koolstofarme economie een krachtige impuls te geven. Het EESC beveelt aan dit aandeel op te trekken tot ten minste 50 % van de inkomsten. Er moet aandacht worden geschonken aan ondersteuning van de rol van bosbouw, bebossing en de preventie van ontbossing zowel in de EU als elders waar kan worden aangetoond dat bossen een doeltreffende opslagplaats voor koolstof zijn.

| 7.1.8 | Er moet meer duidelijkheid en transparantie worden geschapen m.b.t. de in het voorstel vermelde maatregelen waarvan de ontwikkeling thans van de comitéprocedure afhangt. |
| --- | --- |

7.1.8

Er moet meer duidelijkheid en transparantie worden geschapen m.b.t. de in het voorstel vermelde maatregelen waarvan de ontwikkeling thans van de comitéprocedure afhangt.

| 7.1.9 | De Commissie moet overwegen om de grenswaarden voor uitsluiting van kleine installaties op te trekken van 10 000 tot 25 000 ton koolstofdioxide, op voorwaarde dat gelijkwaardige compenserende maatregelen worden getroffen. |
| --- | --- |

7.1.9

De Commissie moet overwegen om de grenswaarden voor uitsluiting van kleine installaties op te trekken van 10 000 tot 25 000 ton koolstofdioxide, op voorwaarde dat gelijkwaardige compenserende maatregelen worden getroffen.

| 7.1.10 | In het voorstel moet duidelijker worden aangegeven hoe de EU haar verbintenis zal nakomen om de CO2-reductie van 20 tot 30 % op te voeren wanneer een internationale overeenkomst is bereikt. |
| --- | --- |

7.1.10

In het voorstel moet duidelijker worden aangegeven hoe de EU haar verbintenis zal nakomen om de CO2-reductie van 20 tot 30 % op te voeren wanneer een internationale overeenkomst is bereikt.

| 7.1.11 | Om een averechts effect op de groei en de bijdrage van regelingen voor warmtekrachtkoppeling te voorkomen, wordt er bij de lidstaten op aangedrongen hun „feed-in”-tarieven opnieuw te bekijken. |
| --- | --- |

7.1.11

Om een averechts effect op de groei en de bijdrage van regelingen voor warmtekrachtkoppeling te voorkomen, wordt er bij de lidstaten op aangedrongen hun „feed-in”-tarieven opnieuw te bekijken.

| 7.1.12 | Er moeten maatregelen worden genomen om te voorkomen dat doeltreffende voorbeelden van programma's voor stadsverwarming in een kwaad daglicht worden gesteld. |
| --- | --- |

7.1.12

Er moeten maatregelen worden genomen om te voorkomen dat doeltreffende voorbeelden van programma's voor stadsverwarming in een kwaad daglicht worden gesteld.

| 7.1.13 | Er moet een oplossing worden bedacht voor mogelijke problemen die kunnen ontstaan in Oost-Europese lidstaten waar het overgrote deel van de elektriciteit niet door de EU maar door Rusland wordt geleverd. |
| --- | --- |

7.1.13

Er moet een oplossing worden bedacht voor mogelijke problemen die kunnen ontstaan in Oost-Europese lidstaten waar het overgrote deel van de elektriciteit niet door de EU maar door Rusland wordt geleverd.

| 7.7.14 | Het huidige voorstel om het mogelijke gebruik van JI/CDM-credits in afwachting van een internationale overeenkomst te beperken moet opnieuw worden bekeken, met name in het licht van het averechtse effect op de internationale kapitaalmarkt die zich voor financiering van dergelijke programma's ontwikkelt. |
| --- | --- |

7.7.14

Het huidige voorstel om het mogelijke gebruik van JI/CDM-credits in afwachting van een internationale overeenkomst te beperken moet opnieuw worden bekeken, met name in het licht van het averechtse effect op de internationale kapitaalmarkt die zich voor financiering van dergelijke programma's ontwikkelt.

Brussel, 9 juli 2008.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  De Wereldbank, State and Trends of the Carbon Market, mei 2007.

1

State and Trends of the Carbon Market

(2)  Van 1 974 miljoen tot 1 720 miljoen equivalentton CO2.

2

2

(3)  Advies van het EESC: PB C 175 van 27.7.2007, blz. 47.

3

(4)  The Stern Review 2006.

4

(5)  Volgens de Mauna Loa-observatiepost in Hawaii ligt het CO2-niveau in de atmosfeer al op 387 ppm, wat het hoogste niveau is, althans in de laatste 650 000 jaar.

5

2

(6)  Vattenfall/McKinsey, The Climate Map:

6

http://www.vattenfall.com/www/ccc/ccc/Gemeinsame_Inhalte/DOCUMENT/567263vattenfall/P0271636.pdf

(7)  In overeenstemming met de vroegere aanbeveling van het Comité in PB C 175 van 27.7.2007, blz. 47.

7

(8)  IMO-verslag van februari 2008.

8

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/71 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/71

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad inzake de inspanningen van de lidstaten om hun broeikasgasemissies terug te dringen om aan de verbintenissen van de Gemeenschap op het gebied van het terugdringen van broeikasgassen tot 2020 te voldoen

COM(2008) 17 final — 2008/0014 (COD)

(2009/C 27/16)

De Raad heeft op 11 februari 2008 besloten, overeenkomstig art. 175 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het

Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad inzake de inspanningen van de lidstaten om hun broeikasgasemissies terug te dringen om aan de verbintenissen van de Gemeenschap op het gebied van het terugdringen van broeikasgassen tot 2020 te voldoen.

De gespecialiseerde afdeling „Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu”, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Morkis.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 446e zitting van 9 en 10 juli 2008 (vergadering van 9 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met 116 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 8 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Samenvatting van de opmerkingen en aanbevelingen van het EESC

| 1.1 | Het Europees Economisch en Sociaal Comité is ingenomen met het initiatief van de Europese Commissie om de lidstaten te verzoeken een bijdrage te leveren aan de verbintenis van de Gemeenschap voor de periode van 2013 tot en met 2020 om de broeikasgasemissies van niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallende bronnen („bronnen buiten de EU-ETS om”) te reduceren |
| --- | --- |

1.1

Het Europees Economisch en Sociaal Comité is ingenomen met het initiatief van de Europese Commissie om de lidstaten te verzoeken een bijdrage te leveren aan de verbintenis van de Gemeenschap voor de periode van 2013 tot en met 2020 om de broeikasgasemissies van niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallende bronnen („bronnen buiten de EU-ETS om”) te reduceren

| 1.2 | Het Comité erkent en steunt de voortrekkersrol van de EU bij de internationale onderhandelingen over verbintenissen inzake milieu- en klimaatbescherming. Door uit zichzelf verbintenissen aan te gaan geeft de EU het goede voorbeeld en kan ze andere landen ertoe aanzetten om gelijkaardige maatregelen te nemen. |
| --- | --- |

1.2

Het Comité erkent en steunt de voortrekkersrol van de EU bij de internationale onderhandelingen over verbintenissen inzake milieu- en klimaatbescherming. Door uit zichzelf verbintenissen aan te gaan geeft de EU het goede voorbeeld en kan ze andere landen ertoe aanzetten om gelijkaardige maatregelen te nemen.

| 1.3 | Bij de implementatie van de beschikking en het nakomen van de verplichtingen die de betrokken landen zijn aangegaan, is een cruciale rol weggelegd voor het maatschappelijk middenveld. De lidstaten moeten maatschappelijke initiatieven voor het terugdringen van broeikasgasemissies beter promoten en formules ontwikkelen om dergelijke initiatieven te steunen.






  — | Het maatschappelijk middenveld in het algemeen kan een sleutelrol vervullen bij de implementatie van deze beschikking. Daarom moet de informatie over de bepalingen van de beschikking en de implementatiewijze in elke lidstaat beter worden verspreid. |
| --- | --- | --- |

1.3

Bij de implementatie van de beschikking en het nakomen van de verplichtingen die de betrokken landen zijn aangegaan, is een cruciale rol weggelegd voor het maatschappelijk middenveld. De lidstaten moeten maatschappelijke initiatieven voor het terugdringen van broeikasgasemissies beter promoten en formules ontwikkelen om dergelijke initiatieven te steunen.

—

Het maatschappelijk middenveld in het algemeen kan een sleutelrol vervullen bij de implementatie van deze beschikking. Daarom moet de informatie over de bepalingen van de beschikking en de implementatiewijze in elke lidstaat beter worden verspreid.

| — | Er zou ook meer aandacht moeten worden besteed aan educatieve programma's om de burgers bewuster te maken van deze problematiek en te doen inzien dat de inspanningen om de broeikasgasemissies terug te dringen, nodig zijn. |
| --- | --- |

—

Er zou ook meer aandacht moeten worden besteed aan educatieve programma's om de burgers bewuster te maken van deze problematiek en te doen inzien dat de inspanningen om de broeikasgasemissies terug te dringen, nodig zijn.

| — | Ook het opleiden van deskundigen en de bewustmaking van de bevolking inzake energiebesparing, milieubescherming en klimaatverandering zijn van fundamenteel belang. |
| --- | --- |

—

Ook het opleiden van deskundigen en de bewustmaking van de bevolking inzake energiebesparing, milieubescherming en klimaatverandering zijn van fundamenteel belang.

| 1.4 | De invoering van maatregelen met het oog op het terugdringen van broeikasgasemissies dient het Europese economische concurrentievermogen op lange termijn te beschermen en zelfs te vergroten. Wereldwijd zal er steeds meer vraag zijn naar de ontwikkeling van hernieuwbare energie, energiezuinige producten en productiewijzen, en Europa bevindt zich in een gunstige positie om de concurrentie de loef af te steken en om op tal van deze gebieden wereldwijd marktleider te worden. De EU en de lidstaten dienen zulk O&O te stimuleren. |
| --- | --- |

1.4

De invoering van maatregelen met het oog op het terugdringen van broeikasgasemissies dient het Europese economische concurrentievermogen op lange termijn te beschermen en zelfs te vergroten. Wereldwijd zal er steeds meer vraag zijn naar de ontwikkeling van hernieuwbare energie, energiezuinige producten en productiewijzen, en Europa bevindt zich in een gunstige positie om de concurrentie de loef af te steken en om op tal van deze gebieden wereldwijd marktleider te worden. De EU en de lidstaten dienen zulk O&O te stimuleren.

| 1.5 | Overeenkomstig art. 3, lid 3 van de voorgestelde beschikking mag elke lidstaat een hoeveelheid van 2 % van de broeikasgasemissieplafonds van die lidstaat van het volgende jaar eerder gebruiken. Als de uitstoot van een lidstaat lager is dan het in lid 2 bedoelde plafond, mag hij zijn overschot aan emissiereductie overdragen naar het volgende jaar. Deze bepaling is te rigoureus, aangezien men niet over de flexibiliteit beschikt die nodig is voor grootschalige projecten en goede resultaten als men termijnen van één jaar hanteert. Dit punt is vooral belangrijk voor kleine lidstaten die grootschalige projecten voor het terugdringen van broeikasgasemissies verwezenlijken.
  Elke lidstaat zou een plan moeten voorbereiden om de nationale doelstellingen te verwezenlijken. De gemiddelde jaarlijkse uitstoot in de periode 2013-2020 mag echter niet hoger zijn dan de gemiddelde uitstoot tijdens de periode 2005-2020. Volgens het Comité moet op nationaal en Europees niveau op gezette tijden naar de uitvoering van deze plannen worden gekeken om direct na te gaan of er afwijkingen zijn en om de plannen bij te stellen. |
| --- | --- |

1.5

Overeenkomstig art. 3, lid 3 van de voorgestelde beschikking mag elke lidstaat een hoeveelheid van 2 % van de broeikasgasemissieplafonds van die lidstaat van het volgende jaar eerder gebruiken. Als de uitstoot van een lidstaat lager is dan het in lid 2 bedoelde plafond, mag hij zijn overschot aan emissiereductie overdragen naar het volgende jaar. Deze bepaling is te rigoureus, aangezien men niet over de flexibiliteit beschikt die nodig is voor grootschalige projecten en goede resultaten als men termijnen van één jaar hanteert. Dit punt is vooral belangrijk voor kleine lidstaten die grootschalige projecten voor het terugdringen van broeikasgasemissies verwezenlijken.

Elke lidstaat zou een plan moeten voorbereiden om de nationale doelstellingen te verwezenlijken. De gemiddelde jaarlijkse uitstoot in de periode 2013-2020 mag echter niet hoger zijn dan de gemiddelde uitstoot tijdens de periode 2005-2020. Volgens het Comité moet op nationaal en Europees niveau op gezette tijden naar de uitvoering van deze plannen worden gekeken om direct na te gaan of er afwijkingen zijn en om de plannen bij te stellen.

| 1.6 | Om aan de verbintenissen van de Gemeenschap in zijn geheel te voldoen op een manier die niet alleen economisch doeltreffend, maar ook zo kostenefficiënt mogelijk is, moet in de beschikking worden vermeld dat lidstaten op grond van intergouvernementele bilaterale overeenkomsten een deel van het hun toegekende broeikasgasemissieplafond aan een andere lidstaat mogen overdragen. |
| --- | --- |

1.6

Om aan de verbintenissen van de Gemeenschap in zijn geheel te voldoen op een manier die niet alleen economisch doeltreffend, maar ook zo kostenefficiënt mogelijk is, moet in de beschikking worden vermeld dat lidstaten op grond van intergouvernementele bilaterale overeenkomsten een deel van het hun toegekende broeikasgasemissieplafond aan een andere lidstaat mogen overdragen.

| 1.7 | Aan de hand van flexibele instrumenten in projecten voor de gemeenschappelijke verwezenlijking van het Mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) moet naar een evenwicht worden gestreefd tussen acties in de EU met het oog op het terugdringen van de broeikasgasemissies, en solidariteit met de ontwikkelingslanden waar uitstootverminderende maatregelen worden geïntroduceerd. Flexibele maatregelen zijn echter enkel geschikt als zij ook echt de totale broeikasgasemissie terugdringen. Voorkomen moet worden dat zij de deur openen voor een verschuiving van emissies van lidstaten naar landen buiten de Unie. |
| --- | --- |

1.7

Aan de hand van flexibele instrumenten in projecten voor de gemeenschappelijke verwezenlijking van het Mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) moet naar een evenwicht worden gestreefd tussen acties in de EU met het oog op het terugdringen van de broeikasgasemissies, en solidariteit met de ontwikkelingslanden waar uitstootverminderende maatregelen worden geïntroduceerd. Flexibele maatregelen zijn echter enkel geschikt als zij ook echt de totale broeikasgasemissie terugdringen. Voorkomen moet worden dat zij de deur openen voor een verschuiving van emissies van lidstaten naar landen buiten de Unie.

| 1.8 | Het Comité steunt de aangegane verbintenissen en verheugt zich over de eerlijke verdeling van de inspanningen tussen de lidstaten. De bevolking moet echter beter worden geïnformeerd over de principes die ten grondslag liggen aan deze verdeling van de inspanningen. Wanneer er een regeling wordt getroffen voor het verdelen van inspanningen moet er steeds een evaluatie worden gemaakt van de specifieke situatie van elk land, van de onkosten die het terugdringen van de emissies met zich meebrengt, alsook van de impact op het concurrentievermogen en de ontwikkeling van het betrokken land. De onkosten die voortvloeien uit het besluit tot gezamenlijke inspanningen voor het terugdringen van emissies moeten voor elk land in dezelfde verhouding staan tot zijn BBP. |
| --- | --- |

1.8

Het Comité steunt de aangegane verbintenissen en verheugt zich over de eerlijke verdeling van de inspanningen tussen de lidstaten. De bevolking moet echter beter worden geïnformeerd over de principes die ten grondslag liggen aan deze verdeling van de inspanningen. Wanneer er een regeling wordt getroffen voor het verdelen van inspanningen moet er steeds een evaluatie worden gemaakt van de specifieke situatie van elk land, van de onkosten die het terugdringen van de emissies met zich meebrengt, alsook van de impact op het concurrentievermogen en de ontwikkeling van het betrokken land. De onkosten die voortvloeien uit het besluit tot gezamenlijke inspanningen voor het terugdringen van emissies moeten voor elk land in dezelfde verhouding staan tot zijn BBP.

| 1.9 | De Commissie zou een vaste regeling moeten uitwerken voor de naleving van de bepalingen, waarbij bijv. lidstaten beboet worden als ze de vastgelegde emissienormen overschrijden. |
| --- | --- |

1.9

De Commissie zou een vaste regeling moeten uitwerken voor de naleving van de bepalingen, waarbij bijv. lidstaten beboet worden als ze de vastgelegde emissienormen overschrijden.

2.   Inleiding: het Commissiedocument

| 2.1 | Op 23 januari 2008 heeft de Europese Commissie een pakket voorstellen gepubliceerd ter bestrijding van de klimaatverandering en ter bevordering van hernieuwbare energie. |
| --- | --- |

2.1

Op 23 januari 2008 heeft de Europese Commissie een pakket voorstellen gepubliceerd ter bestrijding van de klimaatverandering en ter bevordering van hernieuwbare energie.

| 2.2 | Doel van het Commissievoorstel is te komen tot een praktische uitvoering van de overeenkomst die tijdens de Europese Raad van 8 en 9 maart 2007 bereikt is om de algehele emissie van broeikasgassen door de Gemeenschap tegen 2020 met ten minste 20 % ten opzichte van 1990 te verlagen, alsook tegen 2020 20 % van het energieverbruik uit hernieuwbare energie te halen. |
| --- | --- |

2.2

Doel van het Commissievoorstel is te komen tot een praktische uitvoering van de overeenkomst die tijdens de Europese Raad van 8 en 9 maart 2007 bereikt is om de algehele emissie van broeikasgassen door de Gemeenschap tegen 2020 met ten minste 20 % ten opzichte van 1990 te verlagen, alsook tegen 2020 20 % van het energieverbruik uit hernieuwbare energie te halen.

| 2.3 | De totale inspanning voor de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen wordt verdeeld tussen de sectoren binnen en buiten de EU-ETS. De Commissie doet het volgende voorstel: 21 % emissievermindering tegen 2020 ten opzichte van 2005 voor de sectoren die binnen het toepassingsgebied van de EU-ETS vallen; en ongeveer 10 % emissievermindering ten opzichte van 2005 voor de sectoren die niet binnen het toepassingsgebied van de EU-ETS vallen. Deze verminderingen samen zullen leiden tot een algehele vermindering met 14 % ten opzichte van 2005, wat overeenstemt met een vermindering van 20 % ten opzichte van 1990. |
| --- | --- |

2.3

De totale inspanning voor de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen wordt verdeeld tussen de sectoren binnen en buiten de EU-ETS. De Commissie doet het volgende voorstel: 21 % emissievermindering tegen 2020 ten opzichte van 2005 voor de sectoren die binnen het toepassingsgebied van de EU-ETS vallen; en ongeveer 10 % emissievermindering ten opzichte van 2005 voor de sectoren die niet binnen het toepassingsgebied van de EU-ETS vallen. Deze verminderingen samen zullen leiden tot een algehele vermindering met 14 % ten opzichte van 2005, wat overeenstemt met een vermindering van 20 % ten opzichte van 1990.

| 2.4 | De Raad heeft zelfs nog ambitieuzere doelstellingen, mits in het kader van een mondiale en brede overeenkomst voor de periode na 2012 de andere ontwikkelde landen zich vastleggen op een vergelijkbare emissiebeperking en de economisch meer gevorderde ontwikkelingslanden een bijdrage leveren die in verhouding staat tot hun verantwoordelijkheid en capaciteiten. Indien aan deze voorwaarden wordt voldaan, verbindt de Gemeenschap zich tot een vermindering met 30 % van de broeikasgasemissies tegen 2020. |
| --- | --- |

2.4

De Raad heeft zelfs nog ambitieuzere doelstellingen, mits in het kader van een mondiale en brede overeenkomst voor de periode na 2012 de andere ontwikkelde landen zich vastleggen op een vergelijkbare emissiebeperking en de economisch meer gevorderde ontwikkelingslanden een bijdrage leveren die in verhouding staat tot hun verantwoordelijkheid en capaciteiten. Indien aan deze voorwaarden wordt voldaan, verbindt de Gemeenschap zich tot een vermindering met 30 % van de broeikasgasemissies tegen 2020.

| 2.5 | In deze beschikking wordt de bijdrage vastgesteld die de lidstaten moeten leveren aan de verbintenis van de Gemeenschap voor de periode van 2013 tot en met 2020 om de broeikasgasemissies van niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallende bronnen („bronnen buiten de EU-ETS om”) te reduceren. |
| --- | --- |

2.5

In deze beschikking wordt de bijdrage vastgesteld die de lidstaten moeten leveren aan de verbintenis van de Gemeenschap voor de periode van 2013 tot en met 2020 om de broeikasgasemissies van niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallende bronnen („bronnen buiten de EU-ETS om”) te reduceren.

| 2.6 | In deze beschikking worden ook regels vastgesteld voor de bepaling van de bijdrage die de lidstaten moeten leveren aan de verbintenis van de Gemeenschap voor de periode van 2013 tot en met 2020 om broeikasgasemissiereducties te realiseren. |
| --- | --- |

2.6

In deze beschikking worden ook regels vastgesteld voor de bepaling van de bijdrage die de lidstaten moeten leveren aan de verbintenis van de Gemeenschap voor de periode van 2013 tot en met 2020 om broeikasgasemissiereducties te realiseren.

| 2.7 | De Commissie is van oordeel dat de reductie-inspanningen van de lidstaten eerlijk moeten worden verdeeld tussen de lidstaten, rekening houdend met economische verschillen en het relatieve BBP per hoofd van de bevolking van de lidstaten. De lidstaten die op dit moment een relatief laag BBP per hoofd van de bevolking hebben en dus hoge groeiverwachtingen ten aanzien van hun BBP koesteren, mogen daarom in 2020 ten opzichte van 2005 meer broeikasgassen uitstoten. |
| --- | --- |

2.7

De Commissie is van oordeel dat de reductie-inspanningen van de lidstaten eerlijk moeten worden verdeeld tussen de lidstaten, rekening houdend met economische verschillen en het relatieve BBP per hoofd van de bevolking van de lidstaten. De lidstaten die op dit moment een relatief laag BBP per hoofd van de bevolking hebben en dus hoge groeiverwachtingen ten aanzien van hun BBP koesteren, mogen daarom in 2020 ten opzichte van 2005 meer broeikasgassen uitstoten.

| 2.8 | Met het oog op de voorgestelde differentiatie stelt de Commissie voor om voor elk land apart emissieplafonds te bepalen, al mag van geen enkele lidstaat worden geëist om zijn broeikasgasemissie tegen 2020 terug te dringen met meer dan 20 % ten opzichte van 2005, en al mag de broeikasgasemissie van geen enkele lidstaat in 2020 meer dan 20 % hoger liggen dan in 2005. |
| --- | --- |

2.8

Met het oog op de voorgestelde differentiatie stelt de Commissie voor om voor elk land apart emissieplafonds te bepalen, al mag van geen enkele lidstaat worden geëist om zijn broeikasgasemissie tegen 2020 terug te dringen met meer dan 20 % ten opzichte van 2005, en al mag de broeikasgasemissie van geen enkele lidstaat in 2020 meer dan 20 % hoger liggen dan in 2005.

| 2.9 | De Commissie bepaalt dat iedere lidstaat tegen 2020 zijn broeikasgasemissies uit bronnen die niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallen, moet beperken met het percentage dat voor die lidstaat in de bijlage bij de beschikking is vastgesteld ten opzichte van de emissies van die lidstaat in 2005. |
| --- | --- |

2.9

De Commissie bepaalt dat iedere lidstaat tegen 2020 zijn broeikasgasemissies uit bronnen die niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallen, moet beperken met het percentage dat voor die lidstaat in de bijlage bij de beschikking is vastgesteld ten opzichte van de emissies van die lidstaat in 2005.

| 2.10 | De Commissie bepaalt dat de broeikasgasemissies elk jaar tussen 2013 en 2020 moeten verminderen. Toch is er enige vorm van flexibiliteit: elke lidstaat mag een hoeveelheid van 2 % van de maximale broeikasgasemissie van die lidstaat van het volgende jaar eerder gebruiken. Ook mag een lidstaat waarvan de emissies lager waren dan zijn emissieplafond, zijn extra tot stand gebrachte emissiereducties naar het volgende jaar overdragen. |
| --- | --- |

2.10

De Commissie bepaalt dat de broeikasgasemissies elk jaar tussen 2013 en 2020 moeten verminderen. Toch is er enige vorm van flexibiliteit: elke lidstaat mag een hoeveelheid van 2 % van de maximale broeikasgasemissie van die lidstaat van het volgende jaar eerder gebruiken. Ook mag een lidstaat waarvan de emissies lager waren dan zijn emissieplafond, zijn extra tot stand gebrachte emissiereducties naar het volgende jaar overdragen.

| 2.11 | Elke lidstaat moet broeikasgasemissies jaarlijks lineair beperken om ervoor te zorgen dat die emissies het plafond voor die lidstaat in 2020, zoals in de bijlage aangegeven, niet overschrijden. |
| --- | --- |

2.11

Elke lidstaat moet broeikasgasemissies jaarlijks lineair beperken om ervoor te zorgen dat die emissies het plafond voor die lidstaat in 2020, zoals in de bijlage aangegeven, niet overschrijden.

| 2.12 | Om de lidstaten de nodige flexibiliteit te bieden bij de uitvoering van hun verbintenissen, om de duurzame ontwikkeling in derde landen, met name ontwikkelingslanden, te bevorderen, en om investeerders zekerheid te bieden, moet de Gemeenschap de credits die zijn behaald uit broeikasgasemissiereductieprojecten in derde landen blijven erkennen, zodat er voor deze credits ook na 2012 nog een markt blijft bestaan. |
| --- | --- |

2.12

Om de lidstaten de nodige flexibiliteit te bieden bij de uitvoering van hun verbintenissen, om de duurzame ontwikkeling in derde landen, met name ontwikkelingslanden, te bevorderen, en om investeerders zekerheid te bieden, moet de Gemeenschap de credits die zijn behaald uit broeikasgasemissiereductieprojecten in derde landen blijven erkennen, zodat er voor deze credits ook na 2012 nog een markt blijft bestaan.

| 2.13 | Om ervoor te zorgen dat er een dergelijke markt blijft bestaan en er tegelijk voor te zorgen dat er meer emissiereducties in de EU zelf plaatsvinden, waardoor de uitvoering van de doelstellingen van de Gemeenschap op het gebied van hernieuwbare energie, energiezekerheid, innovatie en concurrentievermogen wordt gestimuleerd, wordt voorgesteld het jaarlijkse gebruik door de lidstaten van credits die voortkomen uit broeikasgasemissiereductieprojecten in derde landen tot 3 % van de emissies buiten ETS om van elke lidstaat in 2005 toe te staan, totdat er overeenstemming is bereikt over een toekomstige internationale overeenkomst inzake klimaatverandering. Dit maximum komt voor elke lidstaat neer op ongeveer een derde van de reductie-inspanning in 2020. Elke lidstaat moet worden toegestaan het ongebruikte deel van de toegestane hoeveelheid over te dragen aan andere lidstaten. |
| --- | --- |

2.13

Om ervoor te zorgen dat er een dergelijke markt blijft bestaan en er tegelijk voor te zorgen dat er meer emissiereducties in de EU zelf plaatsvinden, waardoor de uitvoering van de doelstellingen van de Gemeenschap op het gebied van hernieuwbare energie, energiezekerheid, innovatie en concurrentievermogen wordt gestimuleerd, wordt voorgesteld het jaarlijkse gebruik door de lidstaten van credits die voortkomen uit broeikasgasemissiereductieprojecten in derde landen tot 3 % van de emissies buiten ETS om van elke lidstaat in 2005 toe te staan, totdat er overeenstemming is bereikt over een toekomstige internationale overeenkomst inzake klimaatverandering. Dit maximum komt voor elke lidstaat neer op ongeveer een derde van de reductie-inspanning in 2020. Elke lidstaat moet worden toegestaan het ongebruikte deel van de toegestane hoeveelheid over te dragen aan andere lidstaten.

| 2.14 | Zodra een internationale overeenkomst over klimaatverandering tot stand is gekomen, worden alleen CER's uit derde landen die deze overeenkomst hebben bekrachtigd, in de Gemeenschapsregeling geaccepteerd. |
| --- | --- |

2.14

Zodra een internationale overeenkomst over klimaatverandering tot stand is gekomen, worden alleen CER's uit derde landen die deze overeenkomst hebben bekrachtigd, in de Gemeenschapsregeling geaccepteerd.

| 2.15 | De Commissie vindt ook dat wanneer de Gemeenschap in de toekomst een internationale overeenkomst inzake klimaatverandering sluit, de emissieplafonds moeten worden aangepast op basis van de nieuwe verbintenis van de Gemeenschap op het gebied van broeikasgasemissiereductie die in die overeenkomst is vastgesteld. |
| --- | --- |

2.15

De Commissie vindt ook dat wanneer de Gemeenschap in de toekomst een internationale overeenkomst inzake klimaatverandering sluit, de emissieplafonds moeten worden aangepast op basis van de nieuwe verbintenis van de Gemeenschap op het gebied van broeikasgasemissiereductie die in die overeenkomst is vastgesteld.

| 2.16 | De lidstaten moeten in hun jaarverslagen die op grond van art. 3 van Beschikking nr. 280/2004/EG worden ingediend, hun jaarlijkse emissies rapporteren die voortkomen uit de uitvoering van art. 3 en uit het gebruik van de credits overeenkomstig art. 4. De lidstaten moeten vóór 1 juli 2016 ook een herziene versie van hun verwachte vooruitgang indienen. |
| --- | --- |

2.16

De lidstaten moeten in hun jaarverslagen die op grond van art. 3 van Beschikking nr. 280/2004/EG worden ingediend, hun jaarlijkse emissies rapporteren die voortkomen uit de uitvoering van art. 3 en uit het gebruik van de credits overeenkomstig art. 4. De lidstaten moeten vóór 1 juli 2016 ook een herziene versie van hun verwachte vooruitgang indienen.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Het initiatief van de Europese Commissie om in het kader van de strijd tegen klimaatverandering de lidstaten te verzoeken om een bijdrage te leveren aan de verbintenis van de Gemeenschap voor de periode van 2013 tot en met 2020 om de broeikasgasemissies van niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallende bronnen („bronnen buiten de EU-ETS om”) te reduceren, is een belangrijke schakel in de reeks besluiten met het oog op de strijd tegen klimaatverandering. |
| --- | --- |

3.1

Het initiatief van de Europese Commissie om in het kader van de strijd tegen klimaatverandering de lidstaten te verzoeken om een bijdrage te leveren aan de verbintenis van de Gemeenschap voor de periode van 2013 tot en met 2020 om de broeikasgasemissies van niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallende bronnen („bronnen buiten de EU-ETS om”) te reduceren, is een belangrijke schakel in de reeks besluiten met het oog op de strijd tegen klimaatverandering.

| 3.2 | Het Comité is ervan overtuigd dat deze beschikking de Gemeenschap zal helpen om te voldoen aan haar verplichtingen inzake milieubescherming en klimaatverandering. Het communautaire beleid terzake moet een aanzienlijke vermindering van broeikasgasemissies bewerkstelligen door de lidstaten te verplichten bepaalde inspanningen te leveren en door te controleren of de lidstaten zich hieraan houden. |
| --- | --- |

3.2

Het Comité is ervan overtuigd dat deze beschikking de Gemeenschap zal helpen om te voldoen aan haar verplichtingen inzake milieubescherming en klimaatverandering. Het communautaire beleid terzake moet een aanzienlijke vermindering van broeikasgasemissies bewerkstelligen door de lidstaten te verplichten bepaalde inspanningen te leveren en door te controleren of de lidstaten zich hieraan houden.

| 3.3 | Tegelijkertijd wil het Comité de aandacht vestigen op het feit dat de doeltreffendheid van de beschikking van het Parlement en de Raad over de eerlijke verdeling van inspanningen om de broeikasgasemissies terug te dringen in belangrijke mate afhangt van de twee andere onderdelen van het pakket maatregelen inzake energie en klimaatverandering: de richtlijn inzake hernieuwbare energiebronnen en de EU-ETS-richtlijn. Dit betekent dat er een volledige synergie moet bestaan tussen deze drie, en dat elke wijziging in het ene instrument gevolgen zal hebben voor de andere instrumenten. |
| --- | --- |

3.3

Tegelijkertijd wil het Comité de aandacht vestigen op het feit dat de doeltreffendheid van de beschikking van het Parlement en de Raad over de eerlijke verdeling van inspanningen om de broeikasgasemissies terug te dringen in belangrijke mate afhangt van de twee andere onderdelen van het pakket maatregelen inzake energie en klimaatverandering: de richtlijn inzake hernieuwbare energiebronnen en de EU-ETS-richtlijn. Dit betekent dat er een volledige synergie moet bestaan tussen deze drie, en dat elke wijziging in het ene instrument gevolgen zal hebben voor de andere instrumenten.

| 3.4 | Als er een internationale overeenkomst wordt bereikt, moeten de verbintenissen van de Gemeenschap worden aangepast. De hoop is groot dat de onderhandelingen die in december 2007 in Bali (Indonesië) werden opgestart, zullen leiden tot resultaten die van cruciaal belang zullen blijken voor wereldwijde actie tot 2020. Het zou goed zijn om deze onderhandelingen tijdens de in 2009 te Kopenhagen geplande conferentie over klimaatverandering af te ronden en hun beslag te geven in een overeenkomst inzake klimaatbescherming. Ook tijdens een reeds eerder geplande topontmoeting over het klimaat, die zal plaatsvinden in Poznań (Polen), zal er op dit vlak waarschijnlijk vooruitgang worden geboekt. |
| --- | --- |

3.4

Als er een internationale overeenkomst wordt bereikt, moeten de verbintenissen van de Gemeenschap worden aangepast. De hoop is groot dat de onderhandelingen die in december 2007 in Bali (Indonesië) werden opgestart, zullen leiden tot resultaten die van cruciaal belang zullen blijken voor wereldwijde actie tot 2020. Het zou goed zijn om deze onderhandelingen tijdens de in 2009 te Kopenhagen geplande conferentie over klimaatverandering af te ronden en hun beslag te geven in een overeenkomst inzake klimaatbescherming. Ook tijdens een reeds eerder geplande topontmoeting over het klimaat, die zal plaatsvinden in Poznań (Polen), zal er op dit vlak waarschijnlijk vooruitgang worden geboekt.

| 3.5 | Het is een goede zaak dat de EU het voortouw neemt bij deze onderhandelingen. Door uit zichzelf verplichtingen op te leggen geeft de EU het goede voorbeeld en kan ze andere landen ertoe aanzetten om gelijkaardige maatregelen te nemen. Hoewel opkomende economieën als China, India en Brazilië om begrijpelijke redenen niet van plan zijn hun emissies terug te dringen, kunnen zij wel de toename ervan ten gevolge van economische groei binnen de perken houden. Het EESC spoort de Commissie aan om met alle middelen te streven naar een internationale (post-Kyoto-)overeenkomst die de ontwikkelde landen verbindt tot een reductie met 30 % van broeikasgasemissies tegen 2020, ten opzichte van 1990; dit zou overeenstemmen met de schattingen in het vierde beoordelingsrapport van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC), volgens welke een emissiereductie van 25-40 % tegen 2020 in vergelijking met het niveau van 1990 nodig is om te voorkomen dat de mondiale temperatuurstijging niet meer dan 2° C boven de pre-industriële niveaus uitstijgt. Mocht een dergelijke internationale overeenkomst er komen, dan dient de Commissie haar voorstellenpakket inzake energie en klimaatverandering vanzelfsprekend te herzien en de doelstellingen te verscherpen. Alle betrokkenen moeten er dan ook in hun planning rekening mee houden dat de huidige streefdoelen voor 2020 maar een eerste stap zijn en dat in een volgend stadium, mogelijk al in 2020 maar zeker in de jaren daarna, een aanscherping zal volgen. |
| --- | --- |

3.5

Het is een goede zaak dat de EU het voortouw neemt bij deze onderhandelingen. Door uit zichzelf verplichtingen op te leggen geeft de EU het goede voorbeeld en kan ze andere landen ertoe aanzetten om gelijkaardige maatregelen te nemen. Hoewel opkomende economieën als China, India en Brazilië om begrijpelijke redenen niet van plan zijn hun emissies terug te dringen, kunnen zij wel de toename ervan ten gevolge van economische groei binnen de perken houden. Het EESC spoort de Commissie aan om met alle middelen te streven naar een internationale (post-Kyoto-)overeenkomst die de ontwikkelde landen verbindt tot een reductie met 30 % van broeikasgasemissies tegen 2020, ten opzichte van 1990; dit zou overeenstemmen met de schattingen in het vierde beoordelingsrapport van de Intergouvernementele Werkgroep inzake klimaatverandering (IPCC), volgens welke een emissiereductie van 25-40 % tegen 2020 in vergelijking met het niveau van 1990 nodig is om te voorkomen dat de mondiale temperatuurstijging niet meer dan 2° C boven de pre-industriële niveaus uitstijgt. Mocht een dergelijke internationale overeenkomst er komen, dan dient de Commissie haar voorstellenpakket inzake energie en klimaatverandering vanzelfsprekend te herzien en de doelstellingen te verscherpen. Alle betrokkenen moeten er dan ook in hun planning rekening mee houden dat de huidige streefdoelen voor 2020 maar een eerste stap zijn en dat in een volgend stadium, mogelijk al in 2020 maar zeker in de jaren daarna, een aanscherping zal volgen.

| 3.6 | Het Comité vindt dat er bij de uitvoering van maatregelen met het oog op het terugdringen van broeikasgasemissies op moet worden toegezien dat zij het Europese economische concurrentievermogen op lange termijn in stand houden en zelfs versterken. Er zal wereldwijd steeds meer vraag zijn naar hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiënte producten en productiemethoden. Voor Europa ligt hier een mooie kans om zijn concurrentiepositie te versterken door in deze sectoren een leidende positie in te nemen. Het is daarom belangrijk dat de EU en haar lidstaten steun verlenen aan onderzoek en ontwikkeling. Ook het opleiden van deskundigen en de bewustmaking van de bevolking inzake energiebesparing, milieubescherming en klimaatverandering zijn van fundamenteel belang. |
| --- | --- |

3.6

Het Comité vindt dat er bij de uitvoering van maatregelen met het oog op het terugdringen van broeikasgasemissies op moet worden toegezien dat zij het Europese economische concurrentievermogen op lange termijn in stand houden en zelfs versterken. Er zal wereldwijd steeds meer vraag zijn naar hernieuwbare energiebronnen en energie-efficiënte producten en productiemethoden. Voor Europa ligt hier een mooie kans om zijn concurrentiepositie te versterken door in deze sectoren een leidende positie in te nemen. Het is daarom belangrijk dat de EU en haar lidstaten steun verlenen aan onderzoek en ontwikkeling. Ook het opleiden van deskundigen en de bewustmaking van de bevolking inzake energiebesparing, milieubescherming en klimaatverandering zijn van fundamenteel belang.

| 3.7 | Bij de implementatie van de beschikking en het nakomen van de verbintenissen die de betrokken landen zijn aangegaan, is er een cruciale rol weggelegd voor het maatschappelijk middenveld. De lidstaten moeten maatschappelijke initiatieven voor het terugdringen van broeikasgasemissies beter promoten en formules ontwikkelen om dergelijke initiatieven te steunen.






  — | Het maatschappelijk middenveld in het algemeen kan een sleutelrol vervullen bij de implementatie van deze beschikking. Daarom moet de informatie over de bepalingen van de beschikking en de implementatiewijze in elke lidstaat beter worden verspreid. |
| --- | --- | --- |

3.7

Bij de implementatie van de beschikking en het nakomen van de verbintenissen die de betrokken landen zijn aangegaan, is er een cruciale rol weggelegd voor het maatschappelijk middenveld. De lidstaten moeten maatschappelijke initiatieven voor het terugdringen van broeikasgasemissies beter promoten en formules ontwikkelen om dergelijke initiatieven te steunen.

—

Het maatschappelijk middenveld in het algemeen kan een sleutelrol vervullen bij de implementatie van deze beschikking. Daarom moet de informatie over de bepalingen van de beschikking en de implementatiewijze in elke lidstaat beter worden verspreid.

| — | Er zou ook meer aandacht moeten worden besteed aan educatieve programma's om de burgers bewuster te maken van deze problematiek en te doen inzien dat de inspanningen om de broeikasgasemissies terug te dringen, nodig zijn. |
| --- | --- |

—

Er zou ook meer aandacht moeten worden besteed aan educatieve programma's om de burgers bewuster te maken van deze problematiek en te doen inzien dat de inspanningen om de broeikasgasemissies terug te dringen, nodig zijn.

| — | Ook het opleiden van deskundigen en de bewustmaking van de bevolking inzake energiebesparing, milieubescherming en klimaatverandering zijn van fundamenteel belang. |
| --- | --- |

—

Ook het opleiden van deskundigen en de bewustmaking van de bevolking inzake energiebesparing, milieubescherming en klimaatverandering zijn van fundamenteel belang.

4.   Bijzondere opmerkingen

| 4.1 | Aan de hand van flexibele instrumenten in projecten voor de gemeenschappelijke verwezenlijking van het Mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) moet naar een evenwicht worden gestreefd tussen acties in de EU met het oog op het terugdringen van de broeikasgasemissies, en solidariteit met de ontwikkelingslanden waar uitstootverminderende maatregelen worden geïntroduceerd. Voorkomen moet worden dat zij de deur openen voor een verschuiving van emissies van lidstaten naar landen buiten de Unie. |
| --- | --- |

4.1

Aan de hand van flexibele instrumenten in projecten voor de gemeenschappelijke verwezenlijking van het Mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) moet naar een evenwicht worden gestreefd tussen acties in de EU met het oog op het terugdringen van de broeikasgasemissies, en solidariteit met de ontwikkelingslanden waar uitstootverminderende maatregelen worden geïntroduceerd. Voorkomen moet worden dat zij de deur openen voor een verschuiving van emissies van lidstaten naar landen buiten de Unie.

| 4.2 | De Commissie stelt voor dat de lidstaten de CDM-credits kunnen blijven gebruiken, zodat er na 2012 een markt voor die credits blijft bestaan. Het Comité heeft echter vragen bij de kwaliteit van de gecertificeerde emissiereducties (CER), die voortkomen uit projecten in het kader van het mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) en stelt voor dat als de investerende landen (voor projecten die vóór 2013 zijn opgestart) de CDM-credits willen blijven gebruiken, de uitgangspunten van het project opnieuw moeten worden bekeken en gecontroleerd, om uit te maken of het project nog altijd een meerwaarde heeft. Nieuwe CDM-projecten die moeten dienen als bijdrage van een lidstaat aan de inspanningen om broeikasgasemissies terug te dringen, komen alleen in aanmerking als ze gebruik maken van de beste beschikbare technieken. |
| --- | --- |

4.2

De Commissie stelt voor dat de lidstaten de CDM-credits kunnen blijven gebruiken, zodat er na 2012 een markt voor die credits blijft bestaan. Het Comité heeft echter vragen bij de kwaliteit van de gecertificeerde emissiereducties (CER), die voortkomen uit projecten in het kader van het mechanisme voor schone ontwikkeling (CDM) en stelt voor dat als de investerende landen (voor projecten die vóór 2013 zijn opgestart) de CDM-credits willen blijven gebruiken, de uitgangspunten van het project opnieuw moeten worden bekeken en gecontroleerd, om uit te maken of het project nog altijd een meerwaarde heeft. Nieuwe CDM-projecten die moeten dienen als bijdrage van een lidstaat aan de inspanningen om broeikasgasemissies terug te dringen, komen alleen in aanmerking als ze gebruik maken van de beste beschikbare technieken.

| 4.3 | De Commissie vermeldt uitsluitend het algemene principe dat landen die een hoog BBP per hoofd van de bevolking hebben, verplicht zijn om hun emissies sterker terug te dringen, terwijl landen met een lager BBP per hoofd van de bevolking minder zware inspanningen moeten leveren. Toch kan het zijn dat verschillende landen die — relatief gezien — een gelijkaardig BBP per hoofd van de bevolking hebben, niet dezelfde inspanningen moeten leveren om te komen tot dezelfde emissiereductie. Wanneer er een regeling wordt getroffen voor het verdelen van inspanningen moet er steeds een evaluatie worden gemaakt van de specifieke situatie van elk land, van de onkosten die het terugdringen van de emissies met zich meebrengt, alsook van de impact op het concurrentievermogen en de ontwikkeling van het betrokken land. De onkosten die voortvloeien uit het besluit tot gezamenlijke inspanningen voor het terugdringen van emissies moeten voor elk land in dezelfde verhouding staan tot zijn BBP. |
| --- | --- |

4.3

De Commissie vermeldt uitsluitend het algemene principe dat landen die een hoog BBP per hoofd van de bevolking hebben, verplicht zijn om hun emissies sterker terug te dringen, terwijl landen met een lager BBP per hoofd van de bevolking minder zware inspanningen moeten leveren. Toch kan het zijn dat verschillende landen die — relatief gezien — een gelijkaardig BBP per hoofd van de bevolking hebben, niet dezelfde inspanningen moeten leveren om te komen tot dezelfde emissiereductie. Wanneer er een regeling wordt getroffen voor het verdelen van inspanningen moet er steeds een evaluatie worden gemaakt van de specifieke situatie van elk land, van de onkosten die het terugdringen van de emissies met zich meebrengt, alsook van de impact op het concurrentievermogen en de ontwikkeling van het betrokken land. De onkosten die voortvloeien uit het besluit tot gezamenlijke inspanningen voor het terugdringen van emissies moeten voor elk land in dezelfde verhouding staan tot zijn BBP.

| 4.4 | Het Comité wijst ook op een flagrante inconsistentie in de tekst van deze beschikking. De Commissie stelt 2005 voor als referentiejaar voor de evaluatie van de inspanningen die de lidstaten hebben geleverd om broeikasgasemissies terug te dringen, en 2020 als laatste jaar van de periode. Luidens de tweede paragraaf van lid 2 van art. 3 moet elke lidstaat de broeikasgasemissies jaarlijks lineair beperken. Tegelijkertijd moet elke lidstaat volgens de eerste paragraaf van hetzelfde lid van art. 3 ervoor zorgen dat zijn totale broeikasgasemissies in 2013 uit bronnen die niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallen niet meer bedragen dan de gemiddelde jaarlijkse broeikasgasemissie van die lidstaat uit die bronnen gedurende de jaren 2008, 2009 en 2010, zoals gerapporteerd en gecontroleerd overeenkomstig Richtlijn 2003/87/EG en Beschikking nr. 280/2004/EG. Dit betekent dat de jaren 2008, 2009 en 2010 de referentiejaren zijn voor de evaluatie in 2013. |
| --- | --- |

4.4

Het Comité wijst ook op een flagrante inconsistentie in de tekst van deze beschikking. De Commissie stelt 2005 voor als referentiejaar voor de evaluatie van de inspanningen die de lidstaten hebben geleverd om broeikasgasemissies terug te dringen, en 2020 als laatste jaar van de periode. Luidens de tweede paragraaf van lid 2 van art. 3 moet elke lidstaat de broeikasgasemissies jaarlijks lineair beperken. Tegelijkertijd moet elke lidstaat volgens de eerste paragraaf van hetzelfde lid van art. 3 ervoor zorgen dat zijn totale broeikasgasemissies in 2013 uit bronnen die niet onder Richtlijn 2003/87/EG vallen niet meer bedragen dan de gemiddelde jaarlijkse broeikasgasemissie van die lidstaat uit die bronnen gedurende de jaren 2008, 2009 en 2010, zoals gerapporteerd en gecontroleerd overeenkomstig Richtlijn 2003/87/EG en Beschikking nr. 280/2004/EG. Dit betekent dat de jaren 2008, 2009 en 2010 de referentiejaren zijn voor de evaluatie in 2013.

| 4.5 | Overeenkomstig art. 3, lid 3 van de voorgestelde beschikking mag elke lidstaat een hoeveelheid van 2 % van de broeikasgasemissieplafonds van die lidstaat van het volgende jaar eerder gebruiken. Als de uitstoot van een lidstaat lager is dan het in lid 2 bedoelde plafond, mag hij zijn overschot aan emissiereductie overdragen naar het volgende jaar. Deze bepaling is te rigoureus, aangezien men niet over de flexibiliteit beschikt die nodig is voor grootschalige projecten en goede resultaten als men termijnen van één jaar hanteert. Dit punt is vooral belangrijk voor kleine lidstaten die grootschalige projecten voor het terugdringen van broeikasgasemissies verwezenlijken.
  De Commissie stelt voor dat elke lidstaat een plan opstelt om zijn nationale doelstellingen te verwezenlijken. De gemiddelde jaarlijkse uitstoot in de periode 2013-2020 mag echter niet hoger zijn dan de gemiddelde uitstoot in de periode 2005-2020. Het Comité wijst erop dat zowel op nationaal als op Europees niveau regelmatig toezicht moet worden uitgeoefend op de tenuitvoerlegging van deze plannen, zodat zo snel mogelijk kan worden opgetreden als er afwijkingen worden vastgesteld. |
| --- | --- |

4.5

Overeenkomstig art. 3, lid 3 van de voorgestelde beschikking mag elke lidstaat een hoeveelheid van 2 % van de broeikasgasemissieplafonds van die lidstaat van het volgende jaar eerder gebruiken. Als de uitstoot van een lidstaat lager is dan het in lid 2 bedoelde plafond, mag hij zijn overschot aan emissiereductie overdragen naar het volgende jaar. Deze bepaling is te rigoureus, aangezien men niet over de flexibiliteit beschikt die nodig is voor grootschalige projecten en goede resultaten als men termijnen van één jaar hanteert. Dit punt is vooral belangrijk voor kleine lidstaten die grootschalige projecten voor het terugdringen van broeikasgasemissies verwezenlijken.

De Commissie stelt voor dat elke lidstaat een plan opstelt om zijn nationale doelstellingen te verwezenlijken. De gemiddelde jaarlijkse uitstoot in de periode 2013-2020 mag echter niet hoger zijn dan de gemiddelde uitstoot in de periode 2005-2020. Het Comité wijst erop dat zowel op nationaal als op Europees niveau regelmatig toezicht moet worden uitgeoefend op de tenuitvoerlegging van deze plannen, zodat zo snel mogelijk kan worden opgetreden als er afwijkingen worden vastgesteld.

| 4.6 | Om aan de verbintenissen van de Gemeenschap in zijn geheel te voldoen op een manier die niet alleen economisch doeltreffend, maar ook zo kostenefficiënt mogelijk is, moet in de beschikking worden vermeld dat lidstaten op grond van intergouvernementele bilaterale overeenkomsten een deel van het hun toegekende broeikasgasemissieplafond aan een andere lidstaat mogen overdragen. |
| --- | --- |

4.6

Om aan de verbintenissen van de Gemeenschap in zijn geheel te voldoen op een manier die niet alleen economisch doeltreffend, maar ook zo kostenefficiënt mogelijk is, moet in de beschikking worden vermeld dat lidstaten op grond van intergouvernementele bilaterale overeenkomsten een deel van het hun toegekende broeikasgasemissieplafond aan een andere lidstaat mogen overdragen.

| 4.7 | De Commissie zou een vaste regeling moeten uitwerken voor de naleving van de bepalingen, waarbij bijv. lidstaten beboet worden als ze de vastgelegde emissienormen overschrijden. |
| --- | --- |

4.7

De Commissie zou een vaste regeling moeten uitwerken voor de naleving van de bepalingen, waarbij bijv. lidstaten beboet worden als ze de vastgelegde emissienormen overschrijden.

| 4.8 | Met het oog op de eerlijke geografische distributie van projecten is art. 4, lid 1, punt c niet specifiek genoeg omtrent het beleid op het gebied van de aankoop van credits. |
| --- | --- |

4.8

Met het oog op de eerlijke geografische distributie van projecten is art. 4, lid 1, punt c niet specifiek genoeg omtrent het beleid op het gebied van de aankoop van credits.

| 4.9 | De Commissie moet de lidstaten aanwijzingen geven voor acties, instrumenten en andere maatregelen met het oog op de tenuitvoerlegging van deze beschikking. De publicatie van een handleiding met voorbeelden van succesvolle initiatieven in de EU zou een eerste stap in de goede richting zijn. |
| --- | --- |

4.9

De Commissie moet de lidstaten aanwijzingen geven voor acties, instrumenten en andere maatregelen met het oog op de tenuitvoerlegging van deze beschikking. De publicatie van een handleiding met voorbeelden van succesvolle initiatieven in de EU zou een eerste stap in de goede richting zijn.

| 4.10 | Teneinde de doelstelling van deze beschikking te verwezenlijken, stelt het Comité voor dat lidstaten gebruik maken van de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor projecten die geen broeikasgassen uitstoten, of die de uitstoot van broeikasgassen zelfs terugdringen. |
| --- | --- |

4.10

Teneinde de doelstelling van deze beschikking te verwezenlijken, stelt het Comité voor dat lidstaten gebruik maken van de structuurfondsen en het Cohesiefonds voor projecten die geen broeikasgassen uitstoten, of die de uitstoot van broeikasgassen zelfs terugdringen.

| 4.11 | Aangezien voor de volgende toewijzingsperiode (2013-2020) een veiling van emissiehandelcertificaten voor projecten in de ETS wordt gepland, zullen er middelen worden gegenereerd die kunnen worden gebruikt voor emissiereductie in de sectoren buiten de EU-ETS. Een deel van het geld dat op deze manier wordt verworven, dient vervolgens te worden geïnvesteerd in economische sectoren die inspanningen leveren om de broeikasgasemissies terug te dringen. De rest van het geld kan naar een solidariteitsfonds voor ontwikkelingslanden gaan en worden gebruikt voor projecten in deze landen die inspelen op de klimaatverandering. |
| --- | --- |

4.11

Aangezien voor de volgende toewijzingsperiode (2013-2020) een veiling van emissiehandelcertificaten voor projecten in de ETS wordt gepland, zullen er middelen worden gegenereerd die kunnen worden gebruikt voor emissiereductie in de sectoren buiten de EU-ETS. Een deel van het geld dat op deze manier wordt verworven, dient vervolgens te worden geïnvesteerd in economische sectoren die inspanningen leveren om de broeikasgasemissies terug te dringen. De rest van het geld kan naar een solidariteitsfonds voor ontwikkelingslanden gaan en worden gebruikt voor projecten in deze landen die inspelen op de klimaatverandering.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/75 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/75

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de geologische opslag van kooldioxide en tot wijziging van de Richtlijnen 85/337/EEG en 96/61/EG van de Raad, de Richtlijnen 2000/60/EG, 2001/80/EG, 2004/35/EG en 2006/12/EG en Verordening (EG) nr. 1013/2006”

COM(2008) 18 final — 2008/0015 (COD)

(2009/C 27/17)

De Raad heeft op 8 februari 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 175 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

„Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende de geologische opslag van kooldioxide en tot wijziging van de Richtlijnen 85/337/EEG en 96/61/EG van de Raad, de Richtlijnen 2000/60/EG, 2001/80/EG, 2004/35/EG en 2006/12/EG en Verordening (EG) nr. 1013/2006”.

De gespecialiseerde afdeling Landbouw, plattelandsontwikkeling, milieu, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 4 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer WOLF.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met 138 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 4 onthoudingen, is goedgekeurd.

Inhoud

| 1. | Conclusies en aanbevelingen |
| --- | --- |

1.

| 2. | Inleiding |
| --- | --- |

2.

| 3. | Voorstel van de Commissie |
| --- | --- |

3.

| 4. | Algemene opmerkingen |
| --- | --- |

4.

| 5. | Specifieke opmerkingen |
| --- | --- |

5.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het afvangen en opslaan van de bij het gebruik (de verbranding) van fossiele energiebronnen vrijkomende CO2 (carbon capture and storage of kortweg CCS genoemd) zou een grote bijdrage leveren aan de bescherming van het klimaat. Daarom moet gestreefd worden naar een snellere ontwikkeling en een zo vlug mogelijke toepassing van deze aanpak. |
| --- | --- |

1.1

Het afvangen en opslaan van de bij het gebruik (de verbranding) van fossiele energiebronnen vrijkomende CO2 (carbon capture and storage of kortweg CCS genoemd) zou een grote bijdrage leveren aan de bescherming van het klimaat. Daarom moet gestreefd worden naar een snellere ontwikkeling en een zo vlug mogelijke toepassing van deze aanpak.

| 1.2 | De door de Commissie voorgestelde richtlijn is volgens het EESC een noodzakelijke voorwaarde voor de ontwikkeling en de toepassing van CCS. Het kan zich er dan ook grotendeels in vinden. |
| --- | --- |

1.2

De door de Commissie voorgestelde richtlijn is volgens het EESC een noodzakelijke voorwaarde voor de ontwikkeling en de toepassing van CCS. Het kan zich er dan ook grotendeels in vinden.

| 1.3 | De Commissie behandelt de belangrijkste aspecten en stelt bepalingen voor om deze te regelen. Het gaat hierbij met name om de veiligheid voor mens en milieu en de daarmee samenhangende verantwoordelijkheden. Op die manier zorgt de Commissie er ook voor dat er onder de burgers draagvlak voor de richtlijn ontstaat en houdt zij rekening met hun behoefte aan veiligheid. |
| --- | --- |

1.3

De Commissie behandelt de belangrijkste aspecten en stelt bepalingen voor om deze te regelen. Het gaat hierbij met name om de veiligheid voor mens en milieu en de daarmee samenhangende verantwoordelijkheden. Op die manier zorgt de Commissie er ook voor dat er onder de burgers draagvlak voor de richtlijn ontstaat en houdt zij rekening met hun behoefte aan veiligheid.

| 1.4 | De ontwikkeling van de hele CCS-waardeketen — met afvangen, transport en opslag van CO2 — bevindt zich nog in een vroege en ten dele verkennende fase. In de voorgestelde regelingen wordt hier niet steeds rekening mee gehouden, en zij moeten dan ook hier en daar worden aangepast. |
| --- | --- |

1.4

De ontwikkeling van de hele CCS-waardeketen — met afvangen, transport en opslag van CO2 — bevindt zich nog in een vroege en ten dele verkennende fase. In de voorgestelde regelingen wordt hier niet steeds rekening mee gehouden, en zij moeten dan ook hier en daar worden aangepast.

| 1.5 | Voor een soepele uitvoering van de eerste projecten zou de richtlijn op bepaalde punten gewijzigd moeten worden om beter hanteerbaar te zijn voor zowel de betrokken nationale instanties als bedrijven die eventueel willen investeren. Dan kunnen deze bedrijven ook met een gerust hart plannen maken en worden zij tot handelen aangezet. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om meer duidelijkheid over aansprakelijkheidskwesties en over de aard en omvang van regelingen inzake financiële zekerheid. |
| --- | --- |

1.5

Voor een soepele uitvoering van de eerste projecten zou de richtlijn op bepaalde punten gewijzigd moeten worden om beter hanteerbaar te zijn voor zowel de betrokken nationale instanties als bedrijven die eventueel willen investeren. Dan kunnen deze bedrijven ook met een gerust hart plannen maken en worden zij tot handelen aangezet. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om meer duidelijkheid over aansprakelijkheidskwesties en over de aard en omvang van regelingen inzake financiële zekerheid.

2.   Inleiding

| 2.1 | De Commissie heeft in aparte documenten een hele serie maatregelen voorgesteld ter verwezenlijking van de doelstellingen in de besluiten inzake klimaatbescherming en energievoorziening die de Raad in 2007 heeft genomen. Deze maatregelen hebben voornamelijk betrekking op energie-efficiëntie, de verdere ontwikkeling van duurzame energie en de ontwikkeling en toepassing van de bijbehorende innovatieve technologieën. Aan al deze onderwerpen heeft het EESC aparte adviezen gewijd (1). |
| --- | --- |

2.1

De Commissie heeft in aparte documenten een hele serie maatregelen voorgesteld ter verwezenlijking van de doelstellingen in de besluiten inzake klimaatbescherming en energievoorziening die de Raad in 2007 heeft genomen. Deze maatregelen hebben voornamelijk betrekking op energie-efficiëntie, de verdere ontwikkeling van duurzame energie en de ontwikkeling en toepassing van de bijbehorende innovatieve technologieën. Aan al deze onderwerpen heeft het EESC aparte adviezen gewijd (1).

| 2.2 | In dit verband zijn ook de methoden belangrijk waarmee de uitstoot van broeikasgassen bij het gebruik van fossiele energiebronnen duurzaam omlaag kan worden gebracht. Daarover gaat dit advies, dat betrekking heeft op het voorstel van de Commissie betreffende de geologische opslag van kooldioxide. |
| --- | --- |

2.2

In dit verband zijn ook de methoden belangrijk waarmee de uitstoot van broeikasgassen bij het gebruik van fossiele energiebronnen duurzaam omlaag kan worden gebracht. Daarover gaat dit advies, dat betrekking heeft op het voorstel van de Commissie betreffende de geologische opslag van kooldioxide.

| 2.3 | In aanvulling op dit advies werkt het EESC aan een advies over dezelfde technologie, dat betrekking heeft op de Commissiemededeling (2)„Supporting Early Demonstration of Sustainable Power Generation from Fossil Fuels”. |
| --- | --- |

2.3

In aanvulling op dit advies werkt het EESC aan een advies over dezelfde technologie, dat betrekking heeft op de Commissiemededeling (2)„Supporting Early Demonstration of Sustainable Power Generation from Fossil Fuels”.

3.   Het voorstel van de Commissie

| 3.1 | Aangezien (i) de wereldwijd stijgende vraag naar energie naar alle waarschijnlijkheid voor een groot deel met fossiele energiebronnen zal worden gedekt en (ii) de doelstelling is dat in 2050 wereldwijd 50 % minder en in de industrielanden 60 à 80 % minder CO2 wordt uitgestoten, moeten volgens de Commissie alle mogelijkheden om CO2-emissies te verminderen worden benut. Voor het afvangen en opslaan van CO2 — kortweg CCS (3) genoemd — is hierbij een belangrijke rol weggelegd. |
| --- | --- |

3.1

Aangezien (i) de wereldwijd stijgende vraag naar energie naar alle waarschijnlijkheid voor een groot deel met fossiele energiebronnen zal worden gedekt en (ii) de doelstelling is dat in 2050 wereldwijd 50 % minder en in de industrielanden 60 à 80 % minder CO2 wordt uitgestoten, moeten volgens de Commissie alle mogelijkheden om CO2-emissies te verminderen worden benut. Voor het afvangen en opslaan van CO2 — kortweg CCS (3) genoemd — is hierbij een belangrijke rol weggelegd.

| 3.2 | Het voorstel van de Commissie is een reactie op de oproep van de Europese Raad van maart 2007 om het vereiste technische, economische en regelgevingskader uit te werken voor de ontwikkeling van een milieuveilige CCS. Het voorstel is vooral bedoeld om op basis van artikel 175, lid 1, van het EG-Verdrag een regelgevingskader tot stand te brengen dat voorziet in een vereenvoudiging van de wetgeving en van de administratieve procedures voor de overheidsinstanties (EU of nationaal). |
| --- | --- |

3.2

Het voorstel van de Commissie is een reactie op de oproep van de Europese Raad van maart 2007 om het vereiste technische, economische en regelgevingskader uit te werken voor de ontwikkeling van een milieuveilige CCS. Het voorstel is vooral bedoeld om op basis van artikel 175, lid 1, van het EG-Verdrag een regelgevingskader tot stand te brengen dat voorziet in een vereenvoudiging van de wetgeving en van de administratieve procedures voor de overheidsinstanties (EU of nationaal).

| 3.3 | Al bestaande wetgeving, zoals de richtlijnen 96/61/EG, 85/337/EEG, 2004/35/EG en 2003/87/EG, wordt daarbij in aanmerking genomen of aangepast. |
| --- | --- |

3.3

Al bestaande wetgeving, zoals de richtlijnen 96/61/EG, 85/337/EEG, 2004/35/EG en 2003/87/EG, wordt daarbij in aanmerking genomen of aangepast.

| 3.4 | Concrete inhoud van het Commissievoorstel |
| --- | --- |

3.4

Concrete inhoud van het Commissievoorstel

| 3.4.1 | Hoofdstuk 1 heeft betrekking op onderwerp, toepassingsgebied en definities. |
| --- | --- |

3.4.1

Hoofdstuk 1 heeft betrekking op onderwerp, toepassingsgebied en definities.

| 3.4.2 | In hoofdstuk 2 wordt de selectie van opslaglocaties en exploratievergunningen behandeld en wordt verduidelijkt dat de lidstaten de zones vaststellen die beschikbaar komen voor opslag, alsmede de voorwaarden voor het gebruik van de locatie en bepalingen betreffende exploratie. |
| --- | --- |

3.4.2

In hoofdstuk 2 wordt de selectie van opslaglocaties en exploratievergunningen behandeld en wordt verduidelijkt dat de lidstaten de zones vaststellen die beschikbaar komen voor opslag, alsmede de voorwaarden voor het gebruik van de locatie en bepalingen betreffende exploratie.

| 3.4.3 | Hoofdstuk 3 heeft betrekking op (de voorwaarden voor) opslagvergunningen en de bevoegdheden die de Commissie in dit verband heeft. Belangrijk zijn de milieueffectbeoordeling, inclusief effectbeoordeling en raadpleging van het publiek. |
| --- | --- |

3.4.3

Hoofdstuk 3 heeft betrekking op (de voorwaarden voor) opslagvergunningen en de bevoegdheden die de Commissie in dit verband heeft. Belangrijk zijn de milieueffectbeoordeling, inclusief effectbeoordeling en raadpleging van het publiek.

| 3.4.4 | In hoofdstuk 4 worden de exploitatie, de afsluiting en het beheer na afsluiting behandeld, inclusief CO2-aanvaardingscriteria, monitorings- en rapporteringsverplichtingen, inspecties, maatregelen bij onregelmatigheden en/of lekkage, verplichtingen bij afsluiting en in de periode na afsluiting en levering van een financiële zekerheid. |
| --- | --- |

3.4.4

In hoofdstuk 4 worden de exploitatie, de afsluiting en het beheer na afsluiting behandeld, inclusief CO2-aanvaardingscriteria, monitorings- en rapporteringsverplichtingen, inspecties, maatregelen bij onregelmatigheden en/of lekkage, verplichtingen bij afsluiting en in de periode na afsluiting en levering van een financiële zekerheid.

| 3.4.5 | Hoofdstuk 5 bevat bepalingen betreffende de toegang tot transport en opslag. |
| --- | --- |

3.4.5

Hoofdstuk 5 bevat bepalingen betreffende de toegang tot transport en opslag.

| 3.4.6 | Hoofdstuk 6 bevat algemene bepalingen betreffende de bevoegde autoriteit, grensoverschrijdende samenwerking, sancties, rapportering, amendering en de relevante comitologieprocedures. |
| --- | --- |

3.4.6

Hoofdstuk 6 bevat algemene bepalingen betreffende de bevoegde autoriteit, grensoverschrijdende samenwerking, sancties, rapportering, amendering en de relevante comitologieprocedures.

| 3.4.7 | In hoofdstuk 7 zijn de nodige wijzigingen opgenomen van andere wetgevingsbesluiten, met inbegrip van de vereiste aanpassingen aan de richtlijnen water en afvalstoffen. Het bevat ook aanvullende voorwaarden voor het verlenen van vergunningen aan nieuwe krachtcentrales. |
| --- | --- |

3.4.7

In hoofdstuk 7 zijn de nodige wijzigingen opgenomen van andere wetgevingsbesluiten, met inbegrip van de vereiste aanpassingen aan de richtlijnen water en afvalstoffen. Het bevat ook aanvullende voorwaarden voor het verlenen van vergunningen aan nieuwe krachtcentrales.

| 3.4.8 | In bijlage I worden de in artikel 4 bedoelde gedetailleerde criteria voor de locatiekarakterisering en risicobeoordeling gespecificeerd. In bijlage II worden de gedetailleerde criteria voor de monitoringseisen gespecificeerd. De Commissie mag de bijlagen wijzigen, waarbij het Europees Parlement ook een stem in het kapittel heeft. |
| --- | --- |

3.4.8

In bijlage I worden de in artikel 4 bedoelde gedetailleerde criteria voor de locatiekarakterisering en risicobeoordeling gespecificeerd. In bijlage II worden de gedetailleerde criteria voor de monitoringseisen gespecificeerd. De Commissie mag de bijlagen wijzigen, waarbij het Europees Parlement ook een stem in het kapittel heeft.

4.   Algemene opmerkingen

| 4.1 | Het EESC heeft er al diverse malen op gewezen dat betaalbare energie het levenselixer van de moderne economie en is een voorwaarde voor alle basiszorg (4). Zeer belangrijk in dit verband is de snellere ontwikkeling van nieuwe technologieën (5). |
| --- | --- |

4.1

Het EESC heeft er al diverse malen op gewezen dat betaalbare energie het levenselixer van de moderne economie en is een voorwaarde voor alle basiszorg (4). Zeer belangrijk in dit verband is de snellere ontwikkeling van nieuwe technologieën (5).

| 4.2 | Het voorstel van de Commissie inzake CCS is wat dit betreft een stap in de goede richting, en het EESC is het er dan ook in grote lijnen mee eens. |
| --- | --- |

4.2

Het voorstel van de Commissie inzake CCS is wat dit betreft een stap in de goede richting, en het EESC is het er dan ook in grote lijnen mee eens.

| 4.3 | Het EESC heeft er in dit verband op gewezen (6) dat de fossiele brandstoffen steenkool, olie en gas de ruggengraat (7) vormen van de Europese en wereldwijde energievoorziening en dat hierin de komende decennia misschien geen verandering zal komen. |
| --- | --- |

4.3

Het EESC heeft er in dit verband op gewezen (6) dat de fossiele brandstoffen steenkool, olie en gas de ruggengraat (7) vormen van de Europese en wereldwijde energievoorziening en dat hierin de komende decennia misschien geen verandering zal komen.

| 4.4 | Dit is niet in tegenspraak met de officiële doelstelling om het aandeel van duurzame energie sterk uit te breiden. Het streven in de EU (8) is weliswaar om ervoor te zorgen dat duurzame energie in 2020 20 % van de energiemix uitmaakt, maar om ook te kunnen voorzien in de overige 80 % (en in 2050 nogal altijd 50 %) zal er nog vele decennia lang behoefte blijven bestaan aan energie afkomstig uit andere bronnen. |
| --- | --- |

4.4

Dit is niet in tegenspraak met de officiële doelstelling om het aandeel van duurzame energie sterk uit te breiden. Het streven in de EU (8) is weliswaar om ervoor te zorgen dat duurzame energie in 2020 20 % van de energiemix uitmaakt, maar om ook te kunnen voorzien in de overige 80 % (en in 2050 nogal altijd 50 %) zal er nog vele decennia lang behoefte blijven bestaan aan energie afkomstig uit andere bronnen.

| 4.5 | Van de duurzame energiebronnen kan momenteel alleen uit waterkracht en biomassa (9) vraaggestuurd elektriciteit worden opgewekt. Bij wind- en zonne-energie is dit door de afhankelijkheid van de weersomstandigheden niet mogelijk. Niettemin moet er met grote inspanning verder worden gewerkt aan de ontwikkeling en het gebruik van deze energiebronnen en dienen hiervoor adequate en niet te dure bergingsmogelijkheden te worden ontwikkeld. Dit is echter een onderwerp voor aparte EESC-adviezen. |
| --- | --- |

4.5

Van de duurzame energiebronnen kan momenteel alleen uit waterkracht en biomassa (9) vraaggestuurd elektriciteit worden opgewekt. Bij wind- en zonne-energie is dit door de afhankelijkheid van de weersomstandigheden niet mogelijk. Niettemin moet er met grote inspanning verder worden gewerkt aan de ontwikkeling en het gebruik van deze energiebronnen en dienen hiervoor adequate en niet te dure bergingsmogelijkheden te worden ontwikkeld. Dit is echter een onderwerp voor aparte EESC-adviezen.

| 4.6 | Een en ander betekent dat er voor een betrouwbare basiscapaciteit — in aanvulling op of in plaats van kernenergie (10) — nog altijd een grote hoeveelheid op fossiele brandstoffen werkende krachtcentrales nodig zijn. En om over genoeg — positieve of negatieve — reservecapaciteit te kunnen beschikken zijn er bovendien meer krachtcentrales nodig die in staat zijn om de schommelende productie van windkrachtcentrales snel op te vangen. |
| --- | --- |

4.6

Een en ander betekent dat er voor een betrouwbare basiscapaciteit — in aanvulling op of in plaats van kernenergie (10) — nog altijd een grote hoeveelheid op fossiele brandstoffen werkende krachtcentrales nodig zijn. En om over genoeg — positieve of negatieve — reservecapaciteit te kunnen beschikken zijn er bovendien meer krachtcentrales nodig die in staat zijn om de schommelende productie van windkrachtcentrales snel op te vangen.

| 4.7 | Voor de piekbelasting en de reservecapaciteit komen vooral aardgascentrales en pompaccumulatie-waterkrachtcentrales in aanmerking. Er kunnen echter maar weinig waterkrachtcentrales met pompaccumulatie worden bijgebouwd, omdat de daarvoor geschikte locaties al grotendeels gebruikt worden. |
| --- | --- |

4.7

Voor de piekbelasting en de reservecapaciteit komen vooral aardgascentrales en pompaccumulatie-waterkrachtcentrales in aanmerking. Er kunnen echter maar weinig waterkrachtcentrales met pompaccumulatie worden bijgebouwd, omdat de daarvoor geschikte locaties al grotendeels gebruikt worden.

| 4.8 | Voor de basisbelasting en middenbelasting worden naast kerncentrales vooral kolencentrales gebruikt. Voor lidstaten die van kernenergie afzien is het gebruik van steenkool voor de elektriciteitsproductie nog belangrijker. |
| --- | --- |

4.8

Voor de basisbelasting en middenbelasting worden naast kerncentrales vooral kolencentrales gebruikt. Voor lidstaten die van kernenergie afzien is het gebruik van steenkool voor de elektriciteitsproductie nog belangrijker.

| 4.9 | Het streven moet daarom zijn om bij het gebruik van steenkool zo weinig mogelijk CO2 uit te stoten. In dit verband worden twee mogelijkheden onderzocht, die qua technische rijpheid en qua impact van elkaar verschillen: enerzijds nóg efficiëntere krachtcentrales en anderzijds krachtcentrales met CCS-technologie (11), waarbij het grootste gedeelte van de vrijkomende CO2 niet meer in de atmosfeer terechtkomt. Keerzijde is wel dat er voor de CCS-technologie zelf weer energie nodig is, wat onherroepelijk tot een merkbaar geringere efficiëntie leidt. Verder moeten er ook methoden komen om de bij industriële productieprocessen vrijkomende CO2 af te vangen. |
| --- | --- |

4.9

Het streven moet daarom zijn om bij het gebruik van steenkool zo weinig mogelijk CO2 uit te stoten. In dit verband worden twee mogelijkheden onderzocht, die qua technische rijpheid en qua impact van elkaar verschillen: enerzijds nóg efficiëntere krachtcentrales en anderzijds krachtcentrales met CCS-technologie (11), waarbij het grootste gedeelte van de vrijkomende CO2 niet meer in de atmosfeer terechtkomt. Keerzijde is wel dat er voor de CCS-technologie zelf weer energie nodig is, wat onherroepelijk tot een merkbaar geringere efficiëntie leidt. Verder moeten er ook methoden komen om de bij industriële productieprocessen vrijkomende CO2 af te vangen.

| 4.10 | De ontwikkeling van CCS — met afvangen, transport en opslag van CO2 — bevindt zich nog in een vroege en ten dele verkennende fase. En hoewel conventionele krachtcentrales wel steeds efficiënter worden, zitten deze wat dat betreft nu al dicht tegen de grens aan van wat natuurkundig mogelijk is. Aangezien de krachtcentralecapaciteit in het komende decennium dringend aan vervanging toe is, beveelt het EESC een pragmatische aanpak aan waarbij beide technologieën naast elkaar ontwikkeld worden. De ontwikkeling van efficiëntere centrales kan grotendeels aan de markt worden overgelaten, maar voor CCS-technologieën — centrales en infrastructuur — is in de demonstratie- en verkoopfase extra ondersteuning nodig. |
| --- | --- |

4.10

De ontwikkeling van CCS — met afvangen, transport en opslag van CO2 — bevindt zich nog in een vroege en ten dele verkennende fase. En hoewel conventionele krachtcentrales wel steeds efficiënter worden, zitten deze wat dat betreft nu al dicht tegen de grens aan van wat natuurkundig mogelijk is. Aangezien de krachtcentralecapaciteit in het komende decennium dringend aan vervanging toe is, beveelt het EESC een pragmatische aanpak aan waarbij beide technologieën naast elkaar ontwikkeld worden. De ontwikkeling van efficiëntere centrales kan grotendeels aan de markt worden overgelaten, maar voor CCS-technologieën — centrales en infrastructuur — is in de demonstratie- en verkoopfase extra ondersteuning nodig.

| 4.11 | De CCS-technologie wordt op diverse manieren ontwikkeld: als geïntegreerde krachtcentraletechnologie, waarbij — in het geval van kolenvergassing — de CO2 vóór de verbranding wordt afgevangen; de oxyfuelmethode, waarbij de CO2 eerst verrijkt en dan afgevangen wordt; of de „post-combustion”-technologie, waarbij de CO2 na de verbranding uit het rookgas wordt gewassen. De laatste methode zou met de nodige aanpassingen nu al in zeer efficiënte nieuwe krachtcentrales kunnen worden toegepast, mits deze „capture ready” worden ontworpen. Een gemeenschappelijk aspect van deze drie mogelijkheden is dat de afgevangen CO2 van de krachtcentrale naar een opslagplaats moet worden vervoerd. |
| --- | --- |

4.11

De CCS-technologie wordt op diverse manieren ontwikkeld: als geïntegreerde krachtcentraletechnologie, waarbij — in het geval van kolenvergassing — de CO2 vóór de verbranding wordt afgevangen; de oxyfuelmethode, waarbij de CO2 eerst verrijkt en dan afgevangen wordt; of de „post-combustion”-technologie, waarbij de CO2 na de verbranding uit het rookgas wordt gewassen. De laatste methode zou met de nodige aanpassingen nu al in zeer efficiënte nieuwe krachtcentrales kunnen worden toegepast, mits deze „capture ready” worden ontworpen. Een gemeenschappelijk aspect van deze drie mogelijkheden is dat de afgevangen CO2 van de krachtcentrale naar een opslagplaats moet worden vervoerd.

| 4.12 | CO2 kan alleen in geschikte — en dus veilige — geologische formaties worden opgeslagen. Hiervoor komen volgens het meest recente onderzoek alleen diepliggende zoute waterlagen en lege olie- en gasvelden in aanmerking, terwijl verlaten steenkoolmijnen in dit verband minder geschikt lijken. Om eventuele lekken te voorkomen is een zo intact mogelijke deklaag (zo weinig mogelijk verbindingen met de oppervlakte) van groot belang. |
| --- | --- |

4.12

CO2 kan alleen in geschikte — en dus veilige — geologische formaties worden opgeslagen. Hiervoor komen volgens het meest recente onderzoek alleen diepliggende zoute waterlagen en lege olie- en gasvelden in aanmerking, terwijl verlaten steenkoolmijnen in dit verband minder geschikt lijken. Om eventuele lekken te voorkomen is een zo intact mogelijke deklaag (zo weinig mogelijk verbindingen met de oppervlakte) van groot belang.

| 4.13 | Worden de opslagplaatsen volgens de voorgestelde regels geselecteerd en op een professionele manier gebruikt, dan zijn de risico's zeer gering. Bij een goede ondergrondse berging is het bijvoorbeeld zo goed als onmogelijk dat er plotseling grote hoeveelheden CO2 ontsnappen (12). Ook het gevaar dat zich door de druk van de opgeslagen CO2 aardschokken voordoen kan gevoeglijk worden uitgesloten, aangezien het mogelijk is om de maximale druk zo te kiezen dat de bergingsformatie en de deklaag niet breken (13). |
| --- | --- |

4.13

Worden de opslagplaatsen volgens de voorgestelde regels geselecteerd en op een professionele manier gebruikt, dan zijn de risico's zeer gering. Bij een goede ondergrondse berging is het bijvoorbeeld zo goed als onmogelijk dat er plotseling grote hoeveelheden CO2 ontsnappen (12). Ook het gevaar dat zich door de druk van de opgeslagen CO2 aardschokken voordoen kan gevoeglijk worden uitgesloten, aangezien het mogelijk is om de maximale druk zo te kiezen dat de bergingsformatie en de deklaag niet breken (13).

| 4.14 | Om een maatschappelijk en politiek draagvlak te krijgen is een veilige en duurzame CO2-opslag van doorslaggevend belang. |
| --- | --- |

4.14

Om een maatschappelijk en politiek draagvlak te krijgen is een veilige en duurzame CO2-opslag van doorslaggevend belang.

| 4.15 | Het is daarom belangrijk dat zowel de Commissie als met name ook de lidstaten en de potentiële exploitanten de burgers over alle aspecten van deze nieuwe techniek informeren en hen via een transparante dialoog bij de besluitvorming hierover betrekken. Te dien einde moeten adequate procedures worden ontwikkeld. |
| --- | --- |

4.15

Het is daarom belangrijk dat zowel de Commissie als met name ook de lidstaten en de potentiële exploitanten de burgers over alle aspecten van deze nieuwe techniek informeren en hen via een transparante dialoog bij de besluitvorming hierover betrekken. Te dien einde moeten adequate procedures worden ontwikkeld.

| 4.16 | Ter afsluiting van dit hoofdstuk zou het EESC nog willen wijzen op een andere voorzorgsmaatregel, die betrekking heeft op de eventuele behoefte aan CO2 in de toekomst, hetzij om als belangrijke chemische substantie gebruikt te worden voor doeleinden die nu nog niet te voorzien zijn, hetzij om gebruikt te worden als middel om „natuurlijke” klimaatcycli te beïnvloeden (14). Omwille van de duurzaamheid zou daarom enerzijds CO2 veilig moeten worden opgeslagen, maar zou er anderzijds bij wijze van extra voorzorgsmaatregel voor moeten worden gezorgd dat buiten bedrijf gestelde centrales weer gericht CO2 kunnen gaan uitstoten of dat er documentatie voorhanden is over het eventueel laten ontsnappen van CO2 uit de bergingslocaties. De veiligheid van de opslaglocaties moet uiteraard voorop staan, wat mede betekent dat zich geen lekkages kunnen voordoen. |
| --- | --- |

4.16

Ter afsluiting van dit hoofdstuk zou het EESC nog willen wijzen op een andere voorzorgsmaatregel, die betrekking heeft op de eventuele behoefte aan CO2 in de toekomst, hetzij om als belangrijke chemische substantie gebruikt te worden voor doeleinden die nu nog niet te voorzien zijn, hetzij om gebruikt te worden als middel om „natuurlijke” klimaatcycli te beïnvloeden (14). Omwille van de duurzaamheid zou daarom enerzijds CO2 veilig moeten worden opgeslagen, maar zou er anderzijds bij wijze van extra voorzorgsmaatregel voor moeten worden gezorgd dat buiten bedrijf gestelde centrales weer gericht CO2 kunnen gaan uitstoten of dat er documentatie voorhanden is over het eventueel laten ontsnappen van CO2 uit de bergingslocaties. De veiligheid van de opslaglocaties moet uiteraard voorop staan, wat mede betekent dat zich geen lekkages kunnen voordoen.

| 4.17 | Het EESC stemt in grote lijnen in met het richtlijnvoorstel. Het volgende hoofdstuk bevat enkele kanttekeningen bij dit voorstel. |
| --- | --- |

4.17

Het EESC stemt in grote lijnen in met het richtlijnvoorstel. Het volgende hoofdstuk bevat enkele kanttekeningen bij dit voorstel.

5.   Specifieke opmerkingen

| 5.1 | Het richtlijnvoorstel bevat het noodzakelijke rechtskader voor exploitanten van CCS-installaties, al gaat dit kader hier en daar wel iets verder dan nodig is. |
| --- | --- |

5.1

Het richtlijnvoorstel bevat het noodzakelijke rechtskader voor exploitanten van CCS-installaties, al gaat dit kader hier en daar wel iets verder dan nodig is.

| 5.2 | Om uitvoering van de voorgestelde richtlijn mogelijk te maken en rechtszekerheid te garanderen behoeven sommige punten wel nadere toelichting. |
| --- | --- |

5.2

Om uitvoering van de voorgestelde richtlijn mogelijk te maken en rechtszekerheid te garanderen behoeven sommige punten wel nadere toelichting.

| 5.3 | Volgens de Commissie zal afgevangen en opgeslagen CO2 niet worden geteld bij de CO2-emissies in het kader van de handel in emissierechten en zijn hiervoor dus geen CO2-emissiehandelsrechten nodig (zie overweging 23, waarin verwezen wordt naar Richtlijn 2003/87/EG). Dat is een nuttige, zij het in de demonstratiefase nog niet toereikende, marktconforme stimulans om in CCS-installaties te investeren. |
| --- | --- |

5.3

Volgens de Commissie zal afgevangen en opgeslagen CO2 niet worden geteld bij de CO2-emissies in het kader van de handel in emissierechten en zijn hiervoor dus geen CO2-emissiehandelsrechten nodig (zie overweging 23, waarin verwezen wordt naar Richtlijn 2003/87/EG). Dat is een nuttige, zij het in de demonstratiefase nog niet toereikende, marktconforme stimulans om in CCS-installaties te investeren.

| 5.3.1 | Het EESC staat dan ook achter het voorstel om deze maatregelen in het emissiehandelssysteem op te nemen. Een marktconforme aanpak verdient namelijk de voorkeur boven een CCS-verplichting, temeer daar zo'n verplichting gezien het huidige ontwikkelingsstadium van de CCS-technologie duidelijk prematuur zou zijn. |
| --- | --- |

5.3.1

Het EESC staat dan ook achter het voorstel om deze maatregelen in het emissiehandelssysteem op te nemen. Een marktconforme aanpak verdient namelijk de voorkeur boven een CCS-verplichting, temeer daar zo'n verplichting gezien het huidige ontwikkelingsstadium van de CCS-technologie duidelijk prematuur zou zijn.

| 5.3.2 | Wel verdient de bepaling bijval dat nieuwe stookinstallaties over genoeg ruimte voor het afvangen en comprimeren van CO2 dienen te beschikken (artikel 32, invoeging van artikel 9 bis in Richtlijn 2001/80/EG). Maar ook deze maatregelen, die in principe tot hogere kosten leiden, zouden gecombineerd moeten worden met economische prikkels (15) (zoals voordelige CO2-certificaten of het gebruik van een deel van de opbrengst van geveilde emissierechten voor CCS). |
| --- | --- |

5.3.2

Wel verdient de bepaling bijval dat nieuwe stookinstallaties over genoeg ruimte voor het afvangen en comprimeren van CO2 dienen te beschikken (artikel 32, invoeging van artikel 9 bis in Richtlijn 2001/80/EG). Maar ook deze maatregelen, die in principe tot hogere kosten leiden, zouden gecombineerd moeten worden met economische prikkels (15) (zoals voordelige CO2-certificaten of het gebruik van een deel van de opbrengst van geveilde emissierechten voor CCS).

| 5.4 | Om de opslagmogelijkheden niet onnodig te beperken zou het in artikel 2, lid 3, van het Commissievoorstel geformuleerde verbod geen betrekking moeten hebben op de opslag in geologische formaties, maar op opslaglocaties. Het is namelijk zeer wel mogelijk dat geologische formaties zoals omschreven in artikel 3, lid 4, een groter gebied beslaan dan het gebied dat in artikel 2, lid 1, wordt gedefinieerd, terwijl de omvang van een opslaglocatie veel kleiner is. Om te voorzien in extra opslagmogelijkheden zou de Commissie er goed aan doen in de voorgestelde richtlijn een clausule op te nemen op basis waarvan betrouwbare contractuele afspraken met derde landen kunnen worden gemaakt. |
| --- | --- |

5.4

Om de opslagmogelijkheden niet onnodig te beperken zou het in artikel 2, lid 3, van het Commissievoorstel geformuleerde verbod geen betrekking moeten hebben op de opslag in geologische formaties, maar op opslaglocaties. Het is namelijk zeer wel mogelijk dat geologische formaties zoals omschreven in artikel 3, lid 4, een groter gebied beslaan dan het gebied dat in artikel 2, lid 1, wordt gedefinieerd, terwijl de omvang van een opslaglocatie veel kleiner is. Om te voorzien in extra opslagmogelijkheden zou de Commissie er goed aan doen in de voorgestelde richtlijn een clausule op te nemen op basis waarvan betrouwbare contractuele afspraken met derde landen kunnen worden gemaakt.

| 5.5 | De definitie van „opslaglocatie” in artikel 3, lid 3, zou alleen op dat „deel” van een „specifieke geologische formatie” betrekking moeten hebben dat „gebruikt wordt voor de geologische opslag van CO2”. (Een geologische formatie kan, van bovenaf gezien, miljoenen vierkante kilometers beslaan; slechts een gedeelte hiervan kan daarom als „opslaglocatie” worden aangemerkt.) Het is namelijk heel goed mogelijk, en zelfs waarschijnlijk, dat een geologische formatie meer dan één opslaglocatie bevat. |
| --- | --- |

5.5

De definitie van „opslaglocatie” in artikel 3, lid 3, zou alleen op dat „deel” van een „specifieke geologische formatie” betrekking moeten hebben dat „gebruikt wordt voor de geologische opslag van CO2”. (Een geologische formatie kan, van bovenaf gezien, miljoenen vierkante kilometers beslaan; slechts een gedeelte hiervan kan daarom als „opslaglocatie” worden aangemerkt.) Het is namelijk heel goed mogelijk, en zelfs waarschijnlijk, dat een geologische formatie meer dan één opslaglocatie bevat.

| 5.6 | Krachtens artikel 4, lid 1, van het richtlijnvoorstel hebben de lidstaten het recht op hun grondgebied de zones te bepalen waarbinnen opslaglocaties kunnen worden geselecteerd. In dit verband zou er duidelijk op gewezen moeten worden dat de voor CO2-opslag in aanmerking komende gebieden ook daadwerkelijk door de lidstaten worden geselecteerd, tenzij hiertegen zwaarwegende bezwaren bestaan. |
| --- | --- |

5.6

Krachtens artikel 4, lid 1, van het richtlijnvoorstel hebben de lidstaten het recht op hun grondgebied de zones te bepalen waarbinnen opslaglocaties kunnen worden geselecteerd. In dit verband zou er duidelijk op gewezen moeten worden dat de voor CO2-opslag in aanmerking komende gebieden ook daadwerkelijk door de lidstaten worden geselecteerd, tenzij hiertegen zwaarwegende bezwaren bestaan.

| 5.7 | Het is een goede zaak dat in de voorgestelde regelgeving op maximale veiligheid wordt aangedrongen. Dit is van essentieel belang voor de bescherming van de mens, het milieu en het klimaat (16) alsook voor de integriteit van de emissiehandel. |
| --- | --- |

5.7

Het is een goede zaak dat in de voorgestelde regelgeving op maximale veiligheid wordt aangedrongen. Dit is van essentieel belang voor de bescherming van de mens, het milieu en het klimaat (16) alsook voor de integriteit van de emissiehandel.

| 5.7.1 | Door middel van de technisch meest geavanceerde bewakingssystemen moet deze veiligheid gegarandeerd worden. Hiermee dient bij de afgifte van vergunningen door de lidstaten rekening te worden gehouden (17). |
| --- | --- |

5.7.1

Door middel van de technisch meest geavanceerde bewakingssystemen moet deze veiligheid gegarandeerd worden. Hiermee dient bij de afgifte van vergunningen door de lidstaten rekening te worden gehouden (17).

| 5.7.2 | Bewakingssystemen vereisen en moeten er ook voor zorgen dat de processen in een opslaglocatie zo goed mogelijk begrepen en gemodelleerd worden. (Metingen aan of bij de oppervlakte leveren in dit verband niet genoeg informatie op.) Daarom zouden de te gebruiken modellen zo mogelijk met twee onafhankelijke simulatiesystemen vormgegeven en gecertificeerd moeten worden. |
| --- | --- |

5.7.2

Bewakingssystemen vereisen en moeten er ook voor zorgen dat de processen in een opslaglocatie zo goed mogelijk begrepen en gemodelleerd worden. (Metingen aan of bij de oppervlakte leveren in dit verband niet genoeg informatie op.) Daarom zouden de te gebruiken modellen zo mogelijk met twee onafhankelijke simulatiesystemen vormgegeven en gecertificeerd moeten worden.

| 5.7.3 | De definitie van „lekkage” zou moeten luiden: „het weglekken van CO2 uit het opslagcomplex, dat met de technisch meest geavanceerde bewakingssystemen aan te tonen is”. Absoluut hermetisch (dat wil zeggen 100 %) afsluitbare locaties zijn er namelijk niet, en bovendien zou een hermetische afsluiting sowieso nooit bewezen kunnen worden omdat er altijd enig „natuurlijk” CO2 uit de grond vrijkomt. Daar komt bij dat zo'n afsluiting noch uit veiligheidsoogpunt noch omwille van de klimaatbescherming noodzakelijk is (18). Deze definitie, waarbij de nadruk ligt op de telkens meest geavanceerde techniek, zou samen met de ontwikkeling van CCS met zich meebrengen dat de bewakingssystemen steeds verder verfijnd worden en aldus de veiligheid helpen vergroten. |
| --- | --- |

5.7.3

De definitie van „lekkage” zou moeten luiden: „het weglekken van CO2 uit het opslagcomplex, dat met de technisch meest geavanceerde bewakingssystemen aan te tonen is”. Absoluut hermetisch (dat wil zeggen 100 %) afsluitbare locaties zijn er namelijk niet, en bovendien zou een hermetische afsluiting sowieso nooit bewezen kunnen worden omdat er altijd enig „natuurlijk” CO2 uit de grond vrijkomt. Daar komt bij dat zo'n afsluiting noch uit veiligheidsoogpunt noch omwille van de klimaatbescherming noodzakelijk is (18). Deze definitie, waarbij de nadruk ligt op de telkens meest geavanceerde techniek, zou samen met de ontwikkeling van CCS met zich meebrengen dat de bewakingssystemen steeds verder verfijnd worden en aldus de veiligheid helpen vergroten.

| 5.7.4 | Mocht het de bedoeling zijn om later voor in bedrijf genomen opslaglocaties grenswaarden voor lekkages vast te stellen, dan zou bijvoorbeeld een hoeveelheid van 0,1 %/100a kunnen worden gekozen, dat wil zeggen een lekkage zonder gevolgen voor de veiligheid of het klimaat en dus ook niet relevant voor emissiecertificaten. |
| --- | --- |

5.7.4

Mocht het de bedoeling zijn om later voor in bedrijf genomen opslaglocaties grenswaarden voor lekkages vast te stellen, dan zou bijvoorbeeld een hoeveelheid van 0,1 %/100a kunnen worden gekozen, dat wil zeggen een lekkage zonder gevolgen voor de veiligheid of het klimaat en dus ook niet relevant voor emissiecertificaten.

| 5.8 | De door de Commissie in artikel 5, lid 3, voorgestelde duur van exploratievergunningen is te kort. Uit ervaring blijkt dat er zelfs in het beste geval minstens vier jaar nodig is om een exploratie uit te voeren. Het mag beslist niet zo zijn dat een exploratie alleen maar wordt afgebroken omdat de voorgeschreven termijn, met inbegrip van de eventuele verlenging, is verstreken, zelfs als er nog slechts een aantal gegevens ontbreekt. Daarom is hiervoor een flexibele regeling nodig waarbij de specifieke situatie ter plekke in aanmerking wordt genomen, maar tegelijk van exploitanten wordt verwacht dat zij bij de exploratie efficiënt te werk gaan om te voorkomen dat potentiële opslaglocaties door vertragingen niet in gebruik kunnen worden genomen. |
| --- | --- |

5.8

De door de Commissie in artikel 5, lid 3, voorgestelde duur van exploratievergunningen is te kort. Uit ervaring blijkt dat er zelfs in het beste geval minstens vier jaar nodig is om een exploratie uit te voeren. Het mag beslist niet zo zijn dat een exploratie alleen maar wordt afgebroken omdat de voorgeschreven termijn, met inbegrip van de eventuele verlenging, is verstreken, zelfs als er nog slechts een aantal gegevens ontbreekt. Daarom is hiervoor een flexibele regeling nodig waarbij de specifieke situatie ter plekke in aanmerking wordt genomen, maar tegelijk van exploitanten wordt verwacht dat zij bij de exploratie efficiënt te werk gaan om te voorkomen dat potentiële opslaglocaties door vertragingen niet in gebruik kunnen worden genomen.

| 5.9 | Voor de exploratie van potentiële opslaglocaties zijn knowhow, goed opgeleid personeel, tijd en geld nodig, zonder dat succes gegarandeerd is. Als explorerende bedrijven geen claim kunnen leggen op potentiële opslaglocaties, zou dat dan ook een belangrijke stimulans voor hen wegnemen. De regeling die de Commissie in artikel 5, lid 4, voorstelt zou daarom moeten worden aangevuld met een recht op eerste gebruik van te exploreren locaties. Bijvoorbeeld door middel van de volgende zin (die in de discussie overigens al de revue is gepasseerd): „Hierna wordt de exploratievergunning veranderd in een opslagvergunning of verliest zij haar geldigheid voor het hele betrokken gebied”. |
| --- | --- |

5.9

Voor de exploratie van potentiële opslaglocaties zijn knowhow, goed opgeleid personeel, tijd en geld nodig, zonder dat succes gegarandeerd is. Als explorerende bedrijven geen claim kunnen leggen op potentiële opslaglocaties, zou dat dan ook een belangrijke stimulans voor hen wegnemen. De regeling die de Commissie in artikel 5, lid 4, voorstelt zou daarom moeten worden aangevuld met een recht op eerste gebruik van te exploreren locaties. Bijvoorbeeld door middel van de volgende zin (die in de discussie overigens al de revue is gepasseerd): „Hierna wordt de exploratievergunning veranderd in een opslagvergunning of verliest zij haar geldigheid voor het hele betrokken gebied”.

| 5.10 | Er moet inderdaad een plan met corrigerende maatregelen komen (artikel, lid 6, en artikel 16, lid 1), bij de opstelling waarvan echter wel rekening moet worden gehouden met de te wijzigen definitie van „lekkage” (artikel 3, lid 5). |
| --- | --- |

5.10

Er moet inderdaad een plan met corrigerende maatregelen komen (artikel, lid 6, en artikel 16, lid 1), bij de opstelling waarvan echter wel rekening moet worden gehouden met de te wijzigen definitie van „lekkage” (artikel 3, lid 5).

| 5.11 | Uit de artikelen 6 tot en met 9, die betrekking hebben op de aanvraag en inhoud van en voorwaarden voor opslagvergunningen, valt op te maken dat diverse exploitanten in één geologische formatie actief kunnen zijn. |
| --- | --- |

5.11

Uit de artikelen 6 tot en met 9, die betrekking hebben op de aanvraag en inhoud van en voorwaarden voor opslagvergunningen, valt op te maken dat diverse exploitanten in één geologische formatie actief kunnen zijn.

| 5.11.1 | Het EESC is het ermee eens dat in dit verband het beginsel van niet-discriminatie moet worden toegepast. Wat de aansprakelijkheid voor lekkages en de overdracht van verantwoordelijkheid aan de overheid betreft kunnen zich echter lastige problemen voordoen. |
| --- | --- |

5.11.1

Het EESC is het ermee eens dat in dit verband het beginsel van niet-discriminatie moet worden toegepast. Wat de aansprakelijkheid voor lekkages en de overdracht van verantwoordelijkheid aan de overheid betreft kunnen zich echter lastige problemen voordoen.

| 5.11.2 | Als regel zou daarom moeten gelden dat slechts één exploitant een vergunning kan krijgen voor een bepaald opslagcomplex. Op die manier is duidelijk wie verantwoordelijk is. Een niet-discriminatoire toegang tot opslaglocaties zou ook op basis van artikel 20 gegarandeerd zijn. |
| --- | --- |

5.11.2

Als regel zou daarom moeten gelden dat slechts één exploitant een vergunning kan krijgen voor een bepaald opslagcomplex. Op die manier is duidelijk wie verantwoordelijk is. Een niet-discriminatoire toegang tot opslaglocaties zou ook op basis van artikel 20 gegarandeerd zijn.

| 5.12 | Krachtens de voorgestelde richtlijn moeten nationale overheden de Commissie van ontwerpvergunningen in kennis stellen, waarna deze zes maanden de tijd heeft om hierover advies uit te brengen (artikel 10 en artikel 18). Dit advies dient dan in acht te worden genomen en een eventuele afwijking ervan moet met redenen worden omkleed. |
| --- | --- |

5.12

Krachtens de voorgestelde richtlijn moeten nationale overheden de Commissie van ontwerpvergunningen in kennis stellen, waarna deze zes maanden de tijd heeft om hierover advies uit te brengen (artikel 10 en artikel 18). Dit advies dient dan in acht te worden genomen en een eventuele afwijking ervan moet met redenen worden omkleed.

| 5.12.1 | Deze regeling zou tot vertragingen en meer administratieve rompslomp leiden, en druist bovendien in tegen het subsidiariteitsbeginsel. |
| --- | --- |

5.12.1

Deze regeling zou tot vertragingen en meer administratieve rompslomp leiden, en druist bovendien in tegen het subsidiariteitsbeginsel.

| 5.12.2 | De regeling zou daarom zodanig gewijzigd moeten worden dat enerzijds een voldoende uniforme aanpak door de verschillende lidstaten gegarandeerd is, maar dat er anderzijds geen onnodige vertragingen ontstaan en het subsidiariteitsbeginsel in voldoende mate in acht wordt genomen. Zo zou gestipuleerd kunnen worden dat de nationale overheden de Commissie alleen in kennis hoeven te stellen. Komen zij hun verplichtingen niet na, dan kan de Commissie altijd gebruik maken van artikel 226 van het EG-Verdrag. Artikel 10, lid 2, zou daarom kunnen luiden: „De bevoegde autoriteit stelt de Commissie ter controle in kennis van haar besluit betreffende een vergunningsaanvraag”. |
| --- | --- |

5.12.2

De regeling zou daarom zodanig gewijzigd moeten worden dat enerzijds een voldoende uniforme aanpak door de verschillende lidstaten gegarandeerd is, maar dat er anderzijds geen onnodige vertragingen ontstaan en het subsidiariteitsbeginsel in voldoende mate in acht wordt genomen. Zo zou gestipuleerd kunnen worden dat de nationale overheden de Commissie alleen in kennis hoeven te stellen. Komen zij hun verplichtingen niet na, dan kan de Commissie altijd gebruik maken van artikel 226 van het EG-Verdrag. Artikel 10, lid 2, zou daarom kunnen luiden: „De bevoegde autoriteit stelt de Commissie ter controle in kennis van haar besluit betreffende een vergunningsaanvraag”.

| 5.13 | De nationale overheden moeten gebruik kunnen maken van efficiënte instrumenten en regelmatig controles uitvoeren om de veiligheid van opslaglocaties steeds te kunnen garanderen. Het is echter de vraag of deze veiligheid wel wordt vergroot met het voorstel van de Commissie om bovendien de opslagvergunningen om de vijf jaar tegen het licht te houden. Dat zou alle betrokken partijen alleen maar met meer administratieve rompslomp opzadelen. |
| --- | --- |

5.13

De nationale overheden moeten gebruik kunnen maken van efficiënte instrumenten en regelmatig controles uitvoeren om de veiligheid van opslaglocaties steeds te kunnen garanderen. Het is echter de vraag of deze veiligheid wel wordt vergroot met het voorstel van de Commissie om bovendien de opslagvergunningen om de vijf jaar tegen het licht te houden. Dat zou alle betrokken partijen alleen maar met meer administratieve rompslomp opzadelen.

| 5.14 | Artikel 18 van het Commissievoorstel stelt terecht hoge eisen aan de overdracht van de verantwoordelijkheid voor een opslaglocatie aan een lidstaat. |
| --- | --- |

5.14

Artikel 18 van het Commissievoorstel stelt terecht hoge eisen aan de overdracht van de verantwoordelijkheid voor een opslaglocatie aan een lidstaat.

| 5.14.1 | Krachtens artikel 18, lid 1, moet echter uit alle beschikbare gegevens blijken dat het opgeslagen CO2 voor onbeperkte tijd „volledig” ingesloten blijft. Hermetisch afgesloten locaties zijn evenwel niet mogelijk, en eisen in die richting moeten dan ook achterwege blijven (zie ook de paragrafen 5.7.3 en 5.7.4 van dit advies). |
| --- | --- |

5.14.1

Krachtens artikel 18, lid 1, moet echter uit alle beschikbare gegevens blijken dat het opgeslagen CO2 voor onbeperkte tijd „volledig” ingesloten blijft. Hermetisch afgesloten locaties zijn evenwel niet mogelijk, en eisen in die richting moeten dan ook achterwege blijven (zie ook de paragrafen 5.7.3 en 5.7.4 van dit advies).

| 5.14.2 | Om geen onoverkomelijk obstakel voor de overdracht te creëren zou de passage moeten luiden: „(...) dat lekkages gedurende een bepaalde periode niet te verwachten zijn” (19). (Hiermee wordt aangehaakt bij de definitie in paragraaf 5.7.3). |
| --- | --- |

5.14.2

Om geen onoverkomelijk obstakel voor de overdracht te creëren zou de passage moeten luiden: „(...) dat lekkages gedurende een bepaalde periode niet te verwachten zijn” (19). (Hiermee wordt aangehaakt bij de definitie in paragraaf 5.7.3).

| 5.15 | Krachtens de voorgestelde richtlijn (artikel 19) dienen ondernemingen bij het afsluiten van opslaglocaties en het starten van opslagactiviteiten een financiële zekerheid af te geven. Dit kan op bijval van het EESC rekenen, evenals het voorstel van de Commissie om de invulling van een en ander aan de lidstaten over te laten. |
| --- | --- |

5.15

Krachtens de voorgestelde richtlijn (artikel 19) dienen ondernemingen bij het afsluiten van opslaglocaties en het starten van opslagactiviteiten een financiële zekerheid af te geven. Dit kan op bijval van het EESC rekenen, evenals het voorstel van de Commissie om de invulling van een en ander aan de lidstaten over te laten.

| 5.15.1 | Het gaat echter te ver om van ondernemingen te eisen dat zij deze financiële zekerheid al vóór de aanvraag van een vergunning in volle omvang afgeven. Beter zou zijn om deze betalingen te laten afhangen van de mate van veiligheid die in de verschillende stadia van het project vereist is. Anders neemt de toch al te geringe animo van ondernemingen om in deze nieuwe technologie te investeren nog verder af. |
| --- | --- |

5.15.1

Het gaat echter te ver om van ondernemingen te eisen dat zij deze financiële zekerheid al vóór de aanvraag van een vergunning in volle omvang afgeven. Beter zou zijn om deze betalingen te laten afhangen van de mate van veiligheid die in de verschillende stadia van het project vereist is. Anders neemt de toch al te geringe animo van ondernemingen om in deze nieuwe technologie te investeren nog verder af.

| 5.15.2 | In geval van lekkages die het klimaat kunnen aantasten dienen extra emissiecertificaten te worden gekocht. Zo'n lekkage is gezien het uitgebreide onderzoek dat aan de afgifte van vergunningen voorafgaat echter niet te verwachten. Daarom zou voor dergelijke gevallen het bewijs van een passende hoeveelheid, ook bij insolventie van de exploitant aan te spreken middelen als voldoende financiële zekerheid moeten gelden. Gezien de geringe kans op zulke lekkages zouden strengere eisen een te zware wissel trekken op de investeringsbereidheid van de betrokken ondernemingen. |
| --- | --- |

5.15.2

In geval van lekkages die het klimaat kunnen aantasten dienen extra emissiecertificaten te worden gekocht. Zo'n lekkage is gezien het uitgebreide onderzoek dat aan de afgifte van vergunningen voorafgaat echter niet te verwachten. Daarom zou voor dergelijke gevallen het bewijs van een passende hoeveelheid, ook bij insolventie van de exploitant aan te spreken middelen als voldoende financiële zekerheid moeten gelden. Gezien de geringe kans op zulke lekkages zouden strengere eisen een te zware wissel trekken op de investeringsbereidheid van de betrokken ondernemingen.

| 5.16 | Sommige van de in bijlage I genoemde activiteiten ter karakterisering en evaluatie van opslaglocaties verkeren nog in het O&O-stadium. Wil een en ander ook in de praktijk uitvoerbaar zijn, dan zou ook hier de „stand van de techniek” als referentie moeten gelden bij het opstellen van de aanvraagdocumenten. |
| --- | --- |

5.16

Sommige van de in bijlage I genoemde activiteiten ter karakterisering en evaluatie van opslaglocaties verkeren nog in het O&O-stadium. Wil een en ander ook in de praktijk uitvoerbaar zijn, dan zou ook hier de „stand van de techniek” als referentie moeten gelden bij het opstellen van de aanvraagdocumenten.

| 5.17 | In de passage van Bijlage 1 die betrekking heeft op de „risico-evaluatie” zou de term „biosfeer” nader moeten worden toegelicht. Met de biosfeer die niet aangetast mag worden zou namelijk niet alleen de biosfeer aan het aardoppervlak moeten worden bedoeld, maar ook de biosfeer daaronder (tot de drinkwaterhoudende grondlagen aan toe). |
| --- | --- |

5.17

In de passage van Bijlage 1 die betrekking heeft op de „risico-evaluatie” zou de term „biosfeer” nader moeten worden toegelicht. Met de biosfeer die niet aangetast mag worden zou namelijk niet alleen de biosfeer aan het aardoppervlak moeten worden bedoeld, maar ook de biosfeer daaronder (tot de drinkwaterhoudende grondlagen aan toe).

| 5.18 | Bovendien is er meer duidelijkheid nodig over de samenstelling en werkmethoden van de groep deskundigen die de bijlage voortdurend dient te herzien. |
| --- | --- |

5.18

Bovendien is er meer duidelijkheid nodig over de samenstelling en werkmethoden van de groep deskundigen die de bijlage voortdurend dient te herzien.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  CESE 1201/2008, CESE 1202/2008, CESE 1203/2008 van 9 juni 2008, nog niet gepubliceerd in het Publicatieblad.

1

(2)  COM(2008) 13 final.

2

(3)  Carbon Capture and Storage (met „carbon” wordt kooldioxide bedoeld). In TEN/340 — CESE 562/2008 wordt voorgesteld om in plaats hiervan de afkorting CCTS te gebruiken: Carbon Capture Transport and Storage, maar in dit advies wordt verder CCS gebruikt.

3

(4)  Zie PB C 162 van 25.6.2008, blz. 72.

4

(5)  Zie CESE 1199/2008 van 9 juni 2008, nog niet gepubliceerd in het Publicatieblad.

5

(6)  Zie bijvoorbeeld CESE 643/2005 en CESE 1246/2007, nog niet gepubliceerd in het Publicatieblad.

6

(7)  CCS zal voorlopig vooral bij de opwekking van elektriciteit uit fossiele energiebronnen worden toegepast. In de EU wordt momenteel 30 % van de elektriciteit door kerncentrales geleverd, die praktisch geen CO2 uitstoten.

7

2

(8)  Besluit van de Raad van maart 2007.

8

(9)  Biomassa leidt alleen tot minder CO2-emissies als er meer energie mee wordt opgewekt dan er nodig is voor productie, vervoer en verwerking ervan. Met CCS uitgeruste biomassa-installaties komen krachtens artikel 24 a) van de ETS-richtlijn in aanmerking voor de nodige ondersteuning.

9

2

(10)  Namelijk in de lidstaten die hebben besloten geen kernenergie (meer) op te wekken.

10

(11)  Zie ook CESE 1246/2007, nog niet gepubliceerd in het Publicatieblad.

11

(12)  Anders bestonden er ook risico's voor de mensen die in de buurt wonen. In tegenstelling tot CO is CO2 niet toxisch; pas bij een concentratie van meer dan circa 8 % is CO2 levensgevaarlijk. (Momenteel bedraagt de gemiddelde CO2-concentratie ongeveer 380 parts per million).

12

2

2

2

(13)  Wat bij geothermie niet het geval is.

13

(14)  Uit de resultaten van ijsboringen heeft men kunnen afleiden hoe het klimaat zich in de afgelopen 600 000 jaar heeft ontwikkeld. Het blijkt dat ijstijden en warme perioden elkaar in het verre verleden om de 100 000 jaar in een zaagtandachtig verloop hebben afgewisseld, iets wat ook in overeenstemming is met de geconstateerde schommelingen van de CO2-concentratie in de atmosfeer. Aangezien we ons alweer sinds lang in een warme periode bevinden, ofwel in het bovenste gedeelte van zo'n zaagtand, en het einde van de vorige warme periode alweer ruim 100 000 jaar achter ons ligt, zou men dus binnen afzienbare tijd opnieuw een geleidelijke daling van de wereldwijde temperatuur en CO2-concentratie mogen verwachten. De huidige antropogene CO2-emissies zouden echter wel eens een tegengestelde ontwikkeling kunnen veroorzaken.

14

2

2

2

(15)  Zie in dit verband de algemene aanbevelingen in paragraaf 3.3 van PB C 162 van 25.6.2008, blz. 72.

15

(16)  Dit is meestal ook een vereiste voor „gezondheid, veiligheid en milieu” (Engels: Health, security, environment — HSE).

16

(17)  Zie ook artikel 13(2) en Bijlage II van het richtlijnvoorstel.

17

(18)  Anders zouden emissiecertificaten nodig zijn: ETS.

18

(19)  Deze voetnoot is alleen van toepassing op de Duitse vertaling.

19

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/81 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/81

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/66/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake batterijen en accu's, alsook afgedankte batterijen en accu's, en met name van artikel 6, lid 2, inzake het op de markt brengen van batterijen en accu's

COM(2008) 211 final — 2008/0081 (COD)

(2009/C 27/18)

De Raad heeft op 22 mei 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 95, lid 1, en artikel 251 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/66/EG van het Europees Parlement en de Raad inzake batterijen en accu's, alsook afgedankte batterijen en accu's, en met name van artikel 6, lid 2, inzake het op de markt brengen van batterijen en accu's.

Aangezien het Comité instemt met dit voorstel en het zich overigens in zijn op 28 april 2004 goedgekeurde advies (655/2004 — 2003/0282 COD) (1) al heeft uitgesproken over dit thema, heeft het tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting met 138 stemmen voor en 1 tegen, bij 3 onthoudingen, besloten een positief advies over dit voorstel uit te brengen en te verwijzen naar het standpunt dat het in bovengenoemd advies heeft ingenomen.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  EESC-advies over het Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake batterijen en accu's, alsook gebruikte batterijen en accu's (PB C 117 van 30.4.2004).

1

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/82 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/82

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over De niet-energetische mijnbouw in Europa

(2009/C 27/19)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 17 januari 2008 besloten om overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een initiatiefadvies op te stellen over

De niet-energetische mijnbouw in Europa.

De adviescommissie Industriële reconversie (CCMI), die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 24 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Fornea en corapporteur de heer Pop.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 135 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 10 onthoudingen, werd goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | De belangrijkste factoren die bepalen of ook in de toekomst in Europa de grondstoffenvoorziening gegarandeerd is, zijn het aanbod van grondstoffen in Europa en wereldwijd, de capaciteit van de mijnbouw en een efficiënt gebruik van hulpbronnen.






  — | Beleid inzake de grondstoffenvoorziening in Europa moet een geïntegreerd karakter hebben en daarom worden afgestemd op het industrie-, milieu- en ruimtelijke-ordeningsbeleid. Goede praktijkvoorbeelden moeten worden overgenomen in potentiële nieuwe mijnbouwgebieden. Hulpbronnen in de lidstaten moeten toegankelijker worden gemaakt door het nodige evenwicht te creëren tussen het milieu- en het industrieel-ontwikkelingsbeleid, door op samenhangende wijze prikkels te geven voor een milieuvriendelijke ontwikkeling van bestaande mijnen, en door nieuwe mijnen te openen als dit sociaaleconomisch haalbaar en wenselijk is en op duurzame wijze kan gebeuren. |
| --- | --- | --- |

1.1

De belangrijkste factoren die bepalen of ook in de toekomst in Europa de grondstoffenvoorziening gegarandeerd is, zijn het aanbod van grondstoffen in Europa en wereldwijd, de capaciteit van de mijnbouw en een efficiënt gebruik van hulpbronnen.

—

Beleid inzake de grondstoffenvoorziening in Europa moet een geïntegreerd karakter hebben en daarom worden afgestemd op het industrie-, milieu- en ruimtelijke-ordeningsbeleid. Goede praktijkvoorbeelden moeten worden overgenomen in potentiële nieuwe mijnbouwgebieden. Hulpbronnen in de lidstaten moeten toegankelijker worden gemaakt door het nodige evenwicht te creëren tussen het milieu- en het industrieel-ontwikkelingsbeleid, door op samenhangende wijze prikkels te geven voor een milieuvriendelijke ontwikkeling van bestaande mijnen, en door nieuwe mijnen te openen als dit sociaaleconomisch haalbaar en wenselijk is en op duurzame wijze kan gebeuren.

| — | Daar waar de EU overwegend afhankelijk is van de import van grondstoffen, zouden de EU en de lidstaten gedegen onderzoek moeten doen naar de gevolgen van de globalisering voor het mondiale aanbod van mineralen. Als nagedacht wordt over investeringen en verplaatsing van industrieën, zouden Europese milieuregels en sociale normen in acht moeten worden genomen. De toegang tot grondstoffen moet Europese gebruikers worden gegarandeerd en de EU moet minder afhankelijk worden van de import daarvan. |
| --- | --- |

—

Daar waar de EU overwegend afhankelijk is van de import van grondstoffen, zouden de EU en de lidstaten gedegen onderzoek moeten doen naar de gevolgen van de globalisering voor het mondiale aanbod van mineralen. Als nagedacht wordt over investeringen en verplaatsing van industrieën, zouden Europese milieuregels en sociale normen in acht moeten worden genomen. De toegang tot grondstoffen moet Europese gebruikers worden gegarandeerd en de EU moet minder afhankelijk worden van de import daarvan.

| — | Voor een vergroting van de capaciteit van de Europese niet-energetische winningsindustrie is het belangrijk dat administratieve barrières worden geslecht, het imago van de sector wordt verbeterd, er meer gekwalificeerd personeel komt en nieuwe beheersmethoden en scholingsprogramma's worden uitgewerkt. |
| --- | --- |

—

Voor een vergroting van de capaciteit van de Europese niet-energetische winningsindustrie is het belangrijk dat administratieve barrières worden geslecht, het imago van de sector wordt verbeterd, er meer gekwalificeerd personeel komt en nieuwe beheersmethoden en scholingsprogramma's worden uitgewerkt.

| — | In welke mate de winning van hulpbronnen efficiënter wordt, hangt af van de vooruitgang die in andere sectoren wordt geboekt (zowel in de winningsindustrie als daarbuiten). Ook samenwerking tussen de Europese Commissie en de lidstaten is hier vereist. |
| --- | --- |

—

In welke mate de winning van hulpbronnen efficiënter wordt, hangt af van de vooruitgang die in andere sectoren wordt geboekt (zowel in de winningsindustrie als daarbuiten). Ook samenwerking tussen de Europese Commissie en de lidstaten is hier vereist.

| 1.2 | Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) roept de Commissie en de lidstaten met klem op de volgende aanbevelingen te doen (zie par. 3.2 voor meer details):






  — | de regelgeving verbeteren door het wettelijk kader en de procedures voor de afgifte van vergunningen te verbeteren; goede praktijkvoorbeelden van ruimtelijke-ordeningsbeleid uit te wisselen; overbodige administratieve procedures voor de afgifte van vergunningen af te schaffen; opsporingsactiviteiten te stimuleren; het op duurzame wijze uitbreiden van bestaande winningslocaties aan te moedigen en minerale reserves veilig te stellen (1); |
| --- | --- | --- |

1.2

Het Europees Economisch en Sociaal Comité (EESC) roept de Commissie en de lidstaten met klem op de volgende aanbevelingen te doen (zie par. 3.2 voor meer details):

—

de regelgeving verbeteren door het wettelijk kader en de procedures voor de afgifte van vergunningen te verbeteren; goede praktijkvoorbeelden van ruimtelijke-ordeningsbeleid uit te wisselen; overbodige administratieve procedures voor de afgifte van vergunningen af te schaffen; opsporingsactiviteiten te stimuleren; het op duurzame wijze uitbreiden van bestaande winningslocaties aan te moedigen en minerale reserves veilig te stellen (1);

| — | winning en milieubescherming beter met elkaar verenigen door meer bekendheid te geven aan goede praktijkvoorbeelden met de implementatie van de Natura 2000-richtlijn; de toepassing van het nabijheidsbeginsel te stimuleren als het gaat over vervoer, teneinde vervuiling en kosten terug te dringen, en de toegang tot hulpbronnen te verbeteren (2); |
| --- | --- |

—

winning en milieubescherming beter met elkaar verenigen door meer bekendheid te geven aan goede praktijkvoorbeelden met de implementatie van de Natura 2000-richtlijn; de toepassing van het nabijheidsbeginsel te stimuleren als het gaat over vervoer, teneinde vervuiling en kosten terug te dringen, en de toegang tot hulpbronnen te verbeteren (2);

| — | de kennis over mineralen op EU-niveau vergroten door een commissie „Europese geologische capaciteit” op te richten en een informatiesysteem voor Europese minerale hulpbronnen te ontwikkelen op basis van het door de lidstaten uitgevoerd geologisch onderzoek. |
| --- | --- |

—

de kennis over mineralen op EU-niveau vergroten door een commissie „Europese geologische capaciteit” op te richten en een informatiesysteem voor Europese minerale hulpbronnen te ontwikkelen op basis van het door de lidstaten uitgevoerd geologisch onderzoek.

2.   Overzicht van de sector

| 2.1 | Mineralen zijn essentieel voor de ontwikkeling en daarom voor de levenskwaliteit en het ontstaan van een duurzame samenleving. Niet-energetische mineralen (3) zijn bouwstoffen voor het dagelijks leven: een huis bestaat wel voor 150 ton uit mineralen (die bevinden zich in cement, klei, gips, calciumcarbonaat, composietmaterialen, glas, verf, keramiek en tegels) en bevat tonnen metaal; een auto bevat wel 150 kilo mineralen (die bevinden zich in het rubber, plastic en glas) en bestaat voor meer dan één ton uit metaal; 50 % van alle verf en papier wordt gemaakt uit mineralen en ook glas en keramiek kunnen voor wel 100 % uit mineralen bestaan (4). Via een soort ruimtelijke ordening voor de winning van mineralen (mineral planning) worden de sociaaleconomische behoeften op dit vlak en de gevolgen van winning en verwerking voor mens en milieu op geïntegreerde wijze beheerd. Daarbij wordt de gehele levenscyclus van de mijn/groeve vanaf de allereerste delvingen tot en met de sluiting ervan, inclusief de maatregelen die daarna nog nodig zijn, in aanmerking genomen. In het licht van de globalisering en de groeiende concurrentie op de grondstoffenmarkten neemt de strategische waarde van de mijnbouwsector alsmaar toe. Op het vlak van winningstechnologie is Europa mondiaal koploper, maar die positie moet met het oog op toekomstige ontwikkelingen wel worden geconsolideerd. |
| --- | --- |

2.1

Mineralen zijn essentieel voor de ontwikkeling en daarom voor de levenskwaliteit en het ontstaan van een duurzame samenleving. Niet-energetische mineralen (3) zijn bouwstoffen voor het dagelijks leven: een huis bestaat wel voor 150 ton uit mineralen (die bevinden zich in cement, klei, gips, calciumcarbonaat, composietmaterialen, glas, verf, keramiek en tegels) en bevat tonnen metaal; een auto bevat wel 150 kilo mineralen (die bevinden zich in het rubber, plastic en glas) en bestaat voor meer dan één ton uit metaal; 50 % van alle verf en papier wordt gemaakt uit mineralen en ook glas en keramiek kunnen voor wel 100 % uit mineralen bestaan (4). Via een soort ruimtelijke ordening voor de winning van mineralen (mineral planning) worden de sociaaleconomische behoeften op dit vlak en de gevolgen van winning en verwerking voor mens en milieu op geïntegreerde wijze beheerd. Daarbij wordt de gehele levenscyclus van de mijn/groeve vanaf de allereerste delvingen tot en met de sluiting ervan, inclusief de maatregelen die daarna nog nodig zijn, in aanmerking genomen. In het licht van de globalisering en de groeiende concurrentie op de grondstoffenmarkten neemt de strategische waarde van de mijnbouwsector alsmaar toe. Op het vlak van winningstechnologie is Europa mondiaal koploper, maar die positie moet met het oog op toekomstige ontwikkelingen wel worden geconsolideerd.

| 2.2 | Momenteel is 70 % van de Europese verwerkende industrie afhankelijk van delfstoffen, terwijl de mijnbouw in de EU-27 voor een grootschalige herstructurering staat en de wereldmarktprijzen van metalen voortdurend stijgen. Om het tij te keren zou in het Europese industriebeleid de nadruk moeten liggen op een gegarandeerde grondstoffenvoorziening en op de vraag naar grondstoffen in de bredere context van de vrije marktwerking. |
| --- | --- |

2.2

Momenteel is 70 % van de Europese verwerkende industrie afhankelijk van delfstoffen, terwijl de mijnbouw in de EU-27 voor een grootschalige herstructurering staat en de wereldmarktprijzen van metalen voortdurend stijgen. Om het tij te keren zou in het Europese industriebeleid de nadruk moeten liggen op een gegarandeerde grondstoffenvoorziening en op de vraag naar grondstoffen in de bredere context van de vrije marktwerking.

| 2.3 | In de Europese niet-energetische winningsindustrie zijn 295 000 mensen werkzaam en ongeveer 18 300 bedrijven actief, waaronder veel kleine en middelgrote ondernemingen. Hun totale omzet bedraagt 45,9 miljard euro. (5) De sector promoot via haar belangenorganisaties milieubewustzijn en duurzame ontwikkeling, en heeft zich verplicht tot maatschappelijk verantwoord ondernemen. |
| --- | --- |

2.3

In de Europese niet-energetische winningsindustrie zijn 295 000 mensen werkzaam en ongeveer 18 300 bedrijven actief, waaronder veel kleine en middelgrote ondernemingen. Hun totale omzet bedraagt 45,9 miljard euro. (5) De sector promoot via haar belangenorganisaties milieubewustzijn en duurzame ontwikkeling, en heeft zich verplicht tot maatschappelijk verantwoord ondernemen.

| 2.4 | Veel Europeanen zijn zich niet bewust van de grote betekenis van de mijnbouw, maar in de toekomst zal de lokale winning van delfstoffen in belangrijke mate beslissend zijn voor duurzame groei, terwijl de grote vraag naar mineralen in landen als China en India een echte bedreiging kan gaan vormen voor een gegarandeerde grondstoffenvoorziening in de EU (6). Deze landen zullen proberen het leeuwendeel van alle beschikbare grondstoffen en financiële middelen binnen te halen, met industriële herstructureringen en verschuivende investeringen in de hele wereld tot gevolg. |
| --- | --- |

2.4

Veel Europeanen zijn zich niet bewust van de grote betekenis van de mijnbouw, maar in de toekomst zal de lokale winning van delfstoffen in belangrijke mate beslissend zijn voor duurzame groei, terwijl de grote vraag naar mineralen in landen als China en India een echte bedreiging kan gaan vormen voor een gegarandeerde grondstoffenvoorziening in de EU (6). Deze landen zullen proberen het leeuwendeel van alle beschikbare grondstoffen en financiële middelen binnen te halen, met industriële herstructureringen en verschuivende investeringen in de hele wereld tot gevolg.

| 2.5 | Een gezamenlijk Europees energiebeleid en geïntegreerd mijnbouwbeleid zijn essentiële strategische instrumenten om te kunnen reageren op globalisering en klimaatverandering. Al vanaf het prille begin van de Europese samenwerking werd het belang van deze instrumenten ingezien (7). De lidstaten hebben weliswaar toegezegd de EU te helpen bij het promoten van hernieuwbare energie en een efficiënt energiegebruik, maar zij moeten begrijpen dat de geformuleerde doelstellingen alleen maar kunnen worden gehaald als de Europese industrie gegarandeerd toegang heeft tot niet-energetische mineralen (voornl. normale en technologisch hoogwaardige metalen en mineralen), aangezien die van vitaal belang zijn voor „groene economieën”. Veranderende gedragspatronen, het streven naar energie-efficiëntie en een groter gebruik van hernieuwbare energie leiden tot meer technologie en O&O. Feit is dat voor technische apparatuur grote hoeveelheden metalen nodig zijn. Men dient zich te realiseren dat een groot deel daarvan bestaat uit zeldzame en waardevolle metalen, die in Europa bijna niet te vinden zijn (8). |
| --- | --- |

2.5

Een gezamenlijk Europees energiebeleid en geïntegreerd mijnbouwbeleid zijn essentiële strategische instrumenten om te kunnen reageren op globalisering en klimaatverandering. Al vanaf het prille begin van de Europese samenwerking werd het belang van deze instrumenten ingezien (7). De lidstaten hebben weliswaar toegezegd de EU te helpen bij het promoten van hernieuwbare energie en een efficiënt energiegebruik, maar zij moeten begrijpen dat de geformuleerde doelstellingen alleen maar kunnen worden gehaald als de Europese industrie gegarandeerd toegang heeft tot niet-energetische mineralen (voornl. normale en technologisch hoogwaardige metalen en mineralen), aangezien die van vitaal belang zijn voor „groene economieën”. Veranderende gedragspatronen, het streven naar energie-efficiëntie en een groter gebruik van hernieuwbare energie leiden tot meer technologie en O&O. Feit is dat voor technische apparatuur grote hoeveelheden metalen nodig zijn. Men dient zich te realiseren dat een groot deel daarvan bestaat uit zeldzame en waardevolle metalen, die in Europa bijna niet te vinden zijn (8).

| 2.6 | Het EESC is ingenomen met het voornemen van de Commissie om dit jaar met een mededeling te komen over een betere duurzame toegang tot grondstoffen. Daarin zouden uitvoerbare, realistische en nuttige maatregelen moeten worden voorgesteld, die de industrie helpen een dergelijke toegang tot hulpbronnen te krijgen. Dat is van bijzonder belang, aangezien de winningsindustrie momenteel voor grote uitdagingen staat:






  — | er zijn steeds minder locaties geschikt voor de winning van mineralen ten gevolge van een tekortschietende of alleen op de korte termijn gerichte ruimtelijke ordening, of omdat geologische kennis onvoldoende wordt benut; |
| --- | --- | --- |

2.6

Het EESC is ingenomen met het voornemen van de Commissie om dit jaar met een mededeling te komen over een betere duurzame toegang tot grondstoffen. Daarin zouden uitvoerbare, realistische en nuttige maatregelen moeten worden voorgesteld, die de industrie helpen een dergelijke toegang tot hulpbronnen te krijgen. Dat is van bijzonder belang, aangezien de winningsindustrie momenteel voor grote uitdagingen staat:

—

er zijn steeds minder locaties geschikt voor de winning van mineralen ten gevolge van een tekortschietende of alleen op de korte termijn gerichte ruimtelijke ordening, of omdat geologische kennis onvoldoende wordt benut;

| — | de aanvraag van winningsvergunningen brengt veel administratieve rompslomp en hoge kosten met zich mee als gevolg van extra regels en tijdverslindende voorstudies; |
| --- | --- |

—

de aanvraag van winningsvergunningen brengt veel administratieve rompslomp en hoge kosten met zich mee als gevolg van extra regels en tijdverslindende voorstudies;

| — | het wordt steeds moeilijker winningsvergunningen te krijgen, niet alleen voor nieuwe, maar ook voor bestaande mijnen/groeves. |
| --- | --- |

—

het wordt steeds moeilijker winningsvergunningen te krijgen, niet alleen voor nieuwe, maar ook voor bestaande mijnen/groeves.

| 2.7 | Het EESC waardeert het dat deskundigen van de Commissie hebben meegewerkt aan het werkdocument Analysis of the competitiveness of the non-energy extractive industry in the EU (Analyse van het concurrentievermogen van de niet-energetische winningsindustrie in de EU) (9). Het benadrukt dat de capaciteit van de EU om via winning in Europa aan haar eigen vraag naar metalen te voldoen, ondanks de uitbreiding zeer beperkt is. |
| --- | --- |

2.7

Het EESC waardeert het dat deskundigen van de Commissie hebben meegewerkt aan het werkdocument Analysis of the competitiveness of the non-energy extractive industry in the EU (Analyse van het concurrentievermogen van de niet-energetische winningsindustrie in de EU) (9). Het benadrukt dat de capaciteit van de EU om via winning in Europa aan haar eigen vraag naar metalen te voldoen, ondanks de uitbreiding zeer beperkt is.

| 2.7.1 | De grondstoffenvoorziening voor de Europese industrie kan beter worden gegarandeerd als meer en substantiëler geïnvesteerd zou worden in de mijnbouw van de nieuwe lidstaten met geologisch potentieel. Daartoe zouden de bestaande steuninstrumenten van de EU moeten worden gebruikt en verbeterd. |
| --- | --- |

2.7.1

De grondstoffenvoorziening voor de Europese industrie kan beter worden gegarandeerd als meer en substantiëler geïnvesteerd zou worden in de mijnbouw van de nieuwe lidstaten met geologisch potentieel. Daartoe zouden de bestaande steuninstrumenten van de EU moeten worden gebruikt en verbeterd.

| 2.7.2 | In Oost-Europa zijn grote minerale reserves beschikbaar. Door de geologische structuur van de aarde is mijnbouw daar altijd mogelijk geweest. In de desbetreffende nieuwe lidstaten heeft de overheid echter onvoldoende in de mijnsector geïnvesteerd waardoor de huidige toestand daarvan het daadwerkelijke potentieel van de niet-energetische mijnbouw verhult. Daarom moeten private investeerders geld steken in de aldaar gevestigde mijnbouwbedrijven, zodat die de financiële middelen krijgen waarvoor zij tot nu toe grotendeels afhankelijk waren van de overheid. |
| --- | --- |

2.7.2

In Oost-Europa zijn grote minerale reserves beschikbaar. Door de geologische structuur van de aarde is mijnbouw daar altijd mogelijk geweest. In de desbetreffende nieuwe lidstaten heeft de overheid echter onvoldoende in de mijnsector geïnvesteerd waardoor de huidige toestand daarvan het daadwerkelijke potentieel van de niet-energetische mijnbouw verhult. Daarom moeten private investeerders geld steken in de aldaar gevestigde mijnbouwbedrijven, zodat die de financiële middelen krijgen waarvoor zij tot nu toe grotendeels afhankelijk waren van de overheid.

| 2.7.3 | Om te zorgen voor een gegarandeerde grondstoffenvoorziening voor de Europese industrie en om de concurrentiepositie van die industrie te verbeteren, moet absoluut wat worden gedaan aan de ongelijke randvoorwaarden t.a.v. een duurzame toegang tot minerale hulpbronnen. Er dient op hoog niveau actie te worden ondernomen via een globale aanpak die een groot aantal beleidsterreinen omvat, waaronder het handels-, ontwikkelings-, energie-, infrastructuur-, vervoers-, ondernemings- en consumentenbeleid. |
| --- | --- |

2.7.3

Om te zorgen voor een gegarandeerde grondstoffenvoorziening voor de Europese industrie en om de concurrentiepositie van die industrie te verbeteren, moet absoluut wat worden gedaan aan de ongelijke randvoorwaarden t.a.v. een duurzame toegang tot minerale hulpbronnen. Er dient op hoog niveau actie te worden ondernomen via een globale aanpak die een groot aantal beleidsterreinen omvat, waaronder het handels-, ontwikkelings-, energie-, infrastructuur-, vervoers-, ondernemings- en consumentenbeleid.

| 2.7.4 | De winningsindustrie is verweven met een reeks andere bedrijfstakken, zoals de technologiesector en machine-industrie, de onderzoeks- en adviesbranche, de financiële en milieudienstverlening enz. (10). Om die reden genereert één arbeidsplaats in de winningsindustrie gemiddeld vier arbeidsplaatsen in andere sectoren in de regio waar de winning plaatsvindt. Het regionale groeipotentieel van mijnbouw is dus aanzienlijk, met name in die regio's waar andere economische sectoren zich maar langzaam ontwikkelen. |
| --- | --- |

2.7.4

De winningsindustrie is verweven met een reeks andere bedrijfstakken, zoals de technologiesector en machine-industrie, de onderzoeks- en adviesbranche, de financiële en milieudienstverlening enz. (10). Om die reden genereert één arbeidsplaats in de winningsindustrie gemiddeld vier arbeidsplaatsen in andere sectoren in de regio waar de winning plaatsvindt. Het regionale groeipotentieel van mijnbouw is dus aanzienlijk, met name in die regio's waar andere economische sectoren zich maar langzaam ontwikkelen.

| 2.7.5 | Het EESC dringt er bij de Commissie op aan de beste praktijkvoorbeelden en exploitatiemodellen van de lidstaten te verzamelen, die te verfijnen en daaraan vervolgens in de hele EU bekendheid te geven. Daarbij zou zij niet alleen oog moeten hebben voor technologische kwesties, maar ook voor de ervaringen die de lidstaten hebben opgedaan met geologisch onderzoek en met het beheer van mijnen/groeves waar mineralen worden gedolven (11).
  Op mondiaal niveau is er een steunproject (12) opgezet inzake natuurlijke hulpbronnen dat casestudy's en richtsnoeren verschaft over hoe met de beste mineralen de economische ontwikkeling kan worden gestimuleerd. Ook de EU zou een dergelijk project kunnen opzetten. |
| --- | --- |

2.7.5

Het EESC dringt er bij de Commissie op aan de beste praktijkvoorbeelden en exploitatiemodellen van de lidstaten te verzamelen, die te verfijnen en daaraan vervolgens in de hele EU bekendheid te geven. Daarbij zou zij niet alleen oog moeten hebben voor technologische kwesties, maar ook voor de ervaringen die de lidstaten hebben opgedaan met geologisch onderzoek en met het beheer van mijnen/groeves waar mineralen worden gedolven (11).

Op mondiaal niveau is er een steunproject (12) opgezet inzake natuurlijke hulpbronnen dat casestudy's en richtsnoeren verschaft over hoe met de beste mineralen de economische ontwikkeling kan worden gestimuleerd. Ook de EU zou een dergelijk project kunnen opzetten.

3.   Belangrijkste factoren en aanbevelingen voor een gegarandeerde grondstoffenvoorziening in de toekomst

3.1   Aanbod van grondstoffen in Europa

| 3.1.1 | Omdat delfstoffen beperkt toegankelijk zijn en de aanvraag van winningsvergunningen gepaard gaat met veel administratieve rompslomp en hoge kosten, wordt er in de EU minder geïnvesteerd in de niet-energetische mijnbouw, zelfs in gebieden waar de vraag hoog is. Een Europees beleid inzake grondstoffenvoorziening moet worden afgestemd op het industrie-, milieu- en ruimtelijke-ordeningsbeleid, teneinde nationale bevoegdheden op het vlak van landinrichting en Europees beleid beter op elkaar te laten aansluiten. |
| --- | --- |

3.1.1

Omdat delfstoffen beperkt toegankelijk zijn en de aanvraag van winningsvergunningen gepaard gaat met veel administratieve rompslomp en hoge kosten, wordt er in de EU minder geïnvesteerd in de niet-energetische mijnbouw, zelfs in gebieden waar de vraag hoog is. Een Europees beleid inzake grondstoffenvoorziening moet worden afgestemd op het industrie-, milieu- en ruimtelijke-ordeningsbeleid, teneinde nationale bevoegdheden op het vlak van landinrichting en Europees beleid beter op elkaar te laten aansluiten.

| 3.1.2 | Sommige voor lokale gemeenschappen en overheden bestemde nationale initiatieven om de winning van mineralen te plannen, kunnen goede voorbeelden verschaffen van hoe op een geïntegreerde manier kan worden omgegaan met het algemeen belang, de economische behoefte aan mineralen en de gevolgen van winningsactiviteiten voor mens en milieu. |
| --- | --- |

3.1.2

Sommige voor lokale gemeenschappen en overheden bestemde nationale initiatieven om de winning van mineralen te plannen, kunnen goede voorbeelden verschaffen van hoe op een geïntegreerde manier kan worden omgegaan met het algemeen belang, de economische behoefte aan mineralen en de gevolgen van winningsactiviteiten voor mens en milieu.

| 3.2 | Het EESC vraagt de Commissie met klem in haar nog te verschijnen mededeling onderstaande aanbevelingen te doen. |
| --- | --- |

3.2

Het EESC vraagt de Commissie met klem in haar nog te verschijnen mededeling onderstaande aanbevelingen te doen.

| 3.2.1 | Het wettelijk kader en de procedures voor de afgifte van vergunningen (ofwel de regelgeving) verbeteren door:






  — | het ruimtelijke-ordeningsbeleid voor de winning van mineralen te verbeteren via de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden in de werkgroep Grondstoffenvoorziening van de Commissie (13); bij die uitwisseling zou met name moeten worden gelet op de mate waarin geologisch onderzoek en de deskundigheid en kennis van geologen in aanmerking worden genomen, alsmede op de mate waarin reeds bestaande mijnbouwbedrijven worden geraadpleegd over infrastructuur- en natuurbeschermingsprojecten die voor hen gevolgen hebben; |
| --- | --- | --- |

3.2.1

Het wettelijk kader en de procedures voor de afgifte van vergunningen (ofwel de regelgeving) verbeteren door:

—

het ruimtelijke-ordeningsbeleid voor de winning van mineralen te verbeteren via de uitwisseling van goede praktijkvoorbeelden in de werkgroep Grondstoffenvoorziening van de Commissie (13); bij die uitwisseling zou met name moeten worden gelet op de mate waarin geologisch onderzoek en de deskundigheid en kennis van geologen in aanmerking worden genomen, alsmede op de mate waarin reeds bestaande mijnbouwbedrijven worden geraadpleegd over infrastructuur- en natuurbeschermingsprojecten die voor hen gevolgen hebben;

| — | een één-loket-systeem te ontwikkelen (één contactpunt voor alle partijen die bij de afgifte van vergunningen betrokken zijn; de desbetreffende instantie moet economische, sociale en milieukwesties kunnen beoordelen), om de ruimtelijke-ordenings- en vergunningsprocedures te verbeteren. Dit is een bevoegdheid van de lidstaten; |
| --- | --- |

—

een één-loket-systeem te ontwikkelen (één contactpunt voor alle partijen die bij de afgifte van vergunningen betrokken zijn; de desbetreffende instantie moet economische, sociale en milieukwesties kunnen beoordelen), om de ruimtelijke-ordenings- en vergunningsprocedures te verbeteren. Dit is een bevoegdheid van de lidstaten;

| — | het nationaal beleid voor de opsporing van delfstoffen te verbeteren, teneinde die opsporing in Europa te bevorderen. Hierbij valt te denken aan maatregelen als:






  — | stimuleren van opsporingsbedrijven in hun werkzaamheden; |
| --- | --- | --- |

—

het nationaal beleid voor de opsporing van delfstoffen te verbeteren, teneinde die opsporing in Europa te bevorderen. Hierbij valt te denken aan maatregelen als:

—

stimuleren van opsporingsbedrijven in hun werkzaamheden;

| — | verbeteren van pachtregelingen voor locaties waar opsporingsactiviteiten (zullen) plaatsvinden om het vertrouwen van investeerders te vergroten; |
| --- | --- |

—

verbeteren van pachtregelingen voor locaties waar opsporingsactiviteiten (zullen) plaatsvinden om het vertrouwen van investeerders te vergroten;

| — | verkorten van de tijd die nodig is om opsporingslocaties in bezit te krijgen; |
| --- | --- |

—

verkorten van de tijd die nodig is om opsporingslocaties in bezit te krijgen;

| — | voeren van voorlichtingscampagnes om mensen aan te moedigen opsporingsbedrijven op te richten en dergelijke bedrijven die buiten de EU actief zijn te stimuleren in de EU delfstoffen te gaan opsporen (14); |
| --- | --- |

—

voeren van voorlichtingscampagnes om mensen aan te moedigen opsporingsbedrijven op te richten en dergelijke bedrijven die buiten de EU actief zijn te stimuleren in de EU delfstoffen te gaan opsporen (14);

| — | bestaande wetgeving te herzien en beter ten uitvoer te leggen m.b.v. efficiëntere procedures en kortere termijnen, teneinde de winning en opsporing van delfstoffen te vergemakkelijken; |
| --- | --- |

—

bestaande wetgeving te herzien en beter ten uitvoer te leggen m.b.v. efficiëntere procedures en kortere termijnen, teneinde de winning en opsporing van delfstoffen te vergemakkelijken;

| — | te zorgen voor een consistente beleidsvoering t.a.v. de manier waarop de winning van mineralen wordt verenigd met doelstellingen op het vlak van natuurbescherming; |
| --- | --- |

—

te zorgen voor een consistente beleidsvoering t.a.v. de manier waarop de winning van mineralen wordt verenigd met doelstellingen op het vlak van natuurbescherming;

| — | duurzaamheidsaspecten en economische, sociale en milieudoelstellingen in acht te nemen en op grond daarvan eerder een bestaande locatie voor de winning van grondstoffen uitbreiden dan een nieuwe op een andere locatie openen om aan de vraag te voldoen; |
| --- | --- |

—

duurzaamheidsaspecten en economische, sociale en milieudoelstellingen in acht te nemen en op grond daarvan eerder een bestaande locatie voor de winning van grondstoffen uitbreiden dan een nieuwe op een andere locatie openen om aan de vraag te voldoen;

| — | bestaande wetgeving te vereenvoudigen en onnodige administratieve rompslomp af te schaffen (zoals het meermaals moeten indienen van verslagen); |
| --- | --- |

—

bestaande wetgeving te vereenvoudigen en onnodige administratieve rompslomp af te schaffen (zoals het meermaals moeten indienen van verslagen);

| — | in het EU-beleid (mededingings-, ontwikkelings-, milieu-, onderzoeks-, industrie-, regionaal en ontwikkelingsbeleid) meer prioriteit te geven aan minerale hulpbronnen, zodat locaties waar bewezen is dat er mineralen in de grond zitten, worden veiliggesteld en winning daar niet onnodig onmogelijk wordt gemaakt door andere activiteiten. Daartoe zou:






  — | ervoor kunnen worden gezorgd dat iedere lidstaat een nationaal beleid inzake grondstoffenvoorziening formuleert en dat regelmatig en volledig in het Engels publiceert; |
| --- | --- | --- |

—

in het EU-beleid (mededingings-, ontwikkelings-, milieu-, onderzoeks-, industrie-, regionaal en ontwikkelingsbeleid) meer prioriteit te geven aan minerale hulpbronnen, zodat locaties waar bewezen is dat er mineralen in de grond zitten, worden veiliggesteld en winning daar niet onnodig onmogelijk wordt gemaakt door andere activiteiten. Daartoe zou:

—

ervoor kunnen worden gezorgd dat iedere lidstaat een nationaal beleid inzake grondstoffenvoorziening formuleert en dat regelmatig en volledig in het Engels publiceert;

| — | het huidige en toekomstige minerale potentieel van de EU kunnen worden vastgesteld en regelmatig bijgewerkt; deze informatie zou gemakkelijk toegankelijk moeten kunnen zijn; |
| --- | --- |

—

het huidige en toekomstige minerale potentieel van de EU kunnen worden vastgesteld en regelmatig bijgewerkt; deze informatie zou gemakkelijk toegankelijk moeten kunnen zijn;

| — | een overzicht kunnen worden opgesteld van de mineralen die voor de EU van strategisch belang zijn en zouden de desbetreffende nationale beleidsmaatregelen inzake het aanbod van die mineralen op elkaar kunnen worden afgestemd. |
| --- | --- |

—

een overzicht kunnen worden opgesteld van de mineralen die voor de EU van strategisch belang zijn en zouden de desbetreffende nationale beleidsmaatregelen inzake het aanbod van die mineralen op elkaar kunnen worden afgestemd.

| 3.2.2 | Winning en milieubescherming beter met elkaar verenigen door:






  — | een soort geografisch informatiesysteem (15) te ontwikkelen om de locaties en omvang van de in de EU onder land en zee aanwezige minerale reserves in kaart te brengen evenals de soorten delfstoffen die deze reserves bevatten. Zo kan in het ruimtelijke-ordeningsbeleid (o.a. bij de aanwijzing en afbakening van beschermde gebieden) eenvoudiger rekening worden gehouden met het minerale potentieel; |
| --- | --- | --- |

3.2.2

Winning en milieubescherming beter met elkaar verenigen door:

—

een soort geografisch informatiesysteem (15) te ontwikkelen om de locaties en omvang van de in de EU onder land en zee aanwezige minerale reserves in kaart te brengen evenals de soorten delfstoffen die deze reserves bevatten. Zo kan in het ruimtelijke-ordeningsbeleid (o.a. bij de aanwijzing en afbakening van beschermde gebieden) eenvoudiger rekening worden gehouden met het minerale potentieel;

| — | casestudy's van goede praktijkvoorbeelden uit te voeren, teneinde uitvoering te geven aan artikel 6 van de Natura 2000-richtlijn; |
| --- | --- |

—

casestudy's van goede praktijkvoorbeelden uit te voeren, teneinde uitvoering te geven aan artikel 6 van de Natura 2000-richtlijn;

| — | milieu- en sociale-effectbeoordelingen doeltreffender en efficiënter te maken via betere en helderdere uitvoeringsrichtsnoeren voor de lidstaten, zodat:






  — | in de hele EU een geharmoniseerde aanpak wordt gevolgd; |
| --- | --- | --- |

—

milieu- en sociale-effectbeoordelingen doeltreffender en efficiënter te maken via betere en helderdere uitvoeringsrichtsnoeren voor de lidstaten, zodat:

—

in de hele EU een geharmoniseerde aanpak wordt gevolgd;

| — | deze beoordelingen sneller worden uitgevoerd en de betrokken overheden vlugger reageren, waardoor investeerders meer rechtszekerheid krijgen en zij beleidsontwikkelingen beter kunnen voorspellen; |
| --- | --- |

—

deze beoordelingen sneller worden uitgevoerd en de betrokken overheden vlugger reageren, waardoor investeerders meer rechtszekerheid krijgen en zij beleidsontwikkelingen beter kunnen voorspellen;

| — | het gebruik van navolgenswaardige winningstechnieken te bevorderen, teneinde het verlies aan biodiversiteit een halt toe te roepen; |
| --- | --- |

—

het gebruik van navolgenswaardige winningstechnieken te bevorderen, teneinde het verlies aan biodiversiteit een halt toe te roepen;

| — | waar mogelijk in de EU de toepassing van het nabijheidsbeginsel te stimuleren t.a.v. de levering van delfstoffen, ter vermindering van transport, uitstoot en geluidsoverlast; |
| --- | --- |

—

waar mogelijk in de EU de toepassing van het nabijheidsbeginsel te stimuleren t.a.v. de levering van delfstoffen, ter vermindering van transport, uitstoot en geluidsoverlast;

| — | afgelegen gebieden te ontsluiten door de toegang tot de zich aldaar bevindende minerale reserves op te nemen in de infrastructuurplanningen van Commissie en lidstaten, en in dit verband waar mogelijk te zorgen voor milieuvriendelijker vervoer van grote hoeveelheden delfstoffen (bijv. via spoor, binnen- en zeevaart); |
| --- | --- |

—

afgelegen gebieden te ontsluiten door de toegang tot de zich aldaar bevindende minerale reserves op te nemen in de infrastructuurplanningen van Commissie en lidstaten, en in dit verband waar mogelijk te zorgen voor milieuvriendelijker vervoer van grote hoeveelheden delfstoffen (bijv. via spoor, binnen- en zeevaart);

| — | mariene aggregaten; |
| --- | --- |

—

mariene aggregaten;

| — | onderzoek te doen naar de vraag hoe de overlast door de winning van delfstoffen kan worden verminderd, waardoor die winning voor gemeenten aanvaardbaarder wordt en het niet-in-mijn-achtertuin-syndroom (nimby-syndroom) wordt bestreden. |
| --- | --- |

—

onderzoek te doen naar de vraag hoe de overlast door de winning van delfstoffen kan worden verminderd, waardoor die winning voor gemeenten aanvaardbaarder wordt en het niet-in-mijn-achtertuin-syndroom (nimby-syndroom) wordt bestreden.

| 3.2.3 | De kennis over mineralen op EU-niveau vergroten door:






  — | beleidsmakers toegang te geven tot uitgebreidere gegevens over minerale hulpbronnen, zodat zij op grond van de beste en meest actuele informatie besluiten nemen. Hierbij valt te denken aan gegevens over productie, arbeidskrachten, inkomsten, de stukken land die voor winning worden gebruikt en de stukken land waar winning heeft plaatsgevonden maar die nu weer voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt; |
| --- | --- | --- |

3.2.3

De kennis over mineralen op EU-niveau vergroten door:

—

beleidsmakers toegang te geven tot uitgebreidere gegevens over minerale hulpbronnen, zodat zij op grond van de beste en meest actuele informatie besluiten nemen. Hierbij valt te denken aan gegevens over productie, arbeidskrachten, inkomsten, de stukken land die voor winning worden gebruikt en de stukken land waar winning heeft plaatsgevonden maar die nu weer voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt;

| — | op Europees en nationaal niveau meer aandacht te schenken aan de steeds grotere betekenis van Europese metalen, industriële mineralen en aggregaten voor politiek en wetgeving; |
| --- | --- |

—

op Europees en nationaal niveau meer aandacht te schenken aan de steeds grotere betekenis van Europese metalen, industriële mineralen en aggregaten voor politiek en wetgeving;

| — | ervoor te zorgen dat in ruimtelijke-ordeningsbeleid ook geologische informatie in aanmerking wordt genomen, prioriteit te geven aan het verspreiden van informatie over minerale reserves zodat deze informatie in databanken over landgebruik wordt opgenomen, en serieus na te denken over de oprichting van een commissie „Europese geologische capaciteit”. Die zou moeten worden gevormd uit de bestaande nationale en regionale geologische onderzoeksteams, dezelfde bevoegdheden moeten krijgen en zou als taken kunnen hebben:






  — | opsporen van strategische minerale reserves en de lidstaten aanbevelen daaraan in hun ruimtelijke-ordeningsbeleid prioriteit te geven; |
| --- | --- | --- |

—

ervoor te zorgen dat in ruimtelijke-ordeningsbeleid ook geologische informatie in aanmerking wordt genomen, prioriteit te geven aan het verspreiden van informatie over minerale reserves zodat deze informatie in databanken over landgebruik wordt opgenomen, en serieus na te denken over de oprichting van een commissie „Europese geologische capaciteit”. Die zou moeten worden gevormd uit de bestaande nationale en regionale geologische onderzoeksteams, dezelfde bevoegdheden moeten krijgen en zou als taken kunnen hebben:

—

opsporen van strategische minerale reserves en de lidstaten aanbevelen daaraan in hun ruimtelijke-ordeningsbeleid prioriteit te geven;

| — | de mogelijkheden die er in de EU bestaan voor de winning van mineralen integreren in het Europees Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief (16) (een sinds 1999 niet meer gebruikt beleidskader) en door de lidstaten laten verwerken in hun planningen voor de winning van delfstoffen; |
| --- | --- |

—

de mogelijkheden die er in de EU bestaan voor de winning van mineralen integreren in het Europees Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief (16) (een sinds 1999 niet meer gebruikt beleidskader) en door de lidstaten laten verwerken in hun planningen voor de winning van delfstoffen;

| — | analyseren van de gevolgen van het beleid ter bestrijding van de klimaatverandering voor het aanbod van mineralen en de mogelijkheden voor zelfvoorziening; |
| --- | --- |

—

analyseren van de gevolgen van het beleid ter bestrijding van de klimaatverandering voor het aanbod van mineralen en de mogelijkheden voor zelfvoorziening;

| — | verbeteren van de kennis over distributie en kwaliteit van minerale hulpbronnen in de EU en over hun strategisch belang; analyseren van het minerale potentieel in het kader van de wereldwijde monitoring van milieu en veiligheid (GMES); |
| --- | --- |

—

verbeteren van de kennis over distributie en kwaliteit van minerale hulpbronnen in de EU en over hun strategisch belang; analyseren van het minerale potentieel in het kader van de wereldwijde monitoring van milieu en veiligheid (GMES);

| — | ontwikkelen van een pan-Europese geologische databank voor de belangrijkste gebieden waar metallogene en minerale reserves zich op lage diepte bevinden, op basis van het Inspire-beginsel (17) en aan de hand van een inschatting van de mogelijk aanwezige hoeveelheden metalen en mineralen;






  — | benutten van informatie en diensten van aardobservatie-initiatieven, zoals GMES (een communautair initiatief dat op de top van Gotenburg in 2001 samen met de Europese duurzaamheidsstrategie werd gelanceerd). De in het kader van GMES opgerichte Land Monitoring Core Service (LMCS) zal vanaf 2008 digitale vectorkaarten beschikbaar stellen van het huidige landgebruik/landbedekking in heel Europa (38 landen m.i.v. Turkije). Die kaarten sluiten naadloos op elkaar aan en kennen een geleidelijk oplopende precisie (minimale kaarteenheid van 1 ha., op basis van de 25 ha. van het lopende Corine-project voor het in kaart brengen van landbedekking). Daarnaast selecteert de LMCS steden en andere belangrijke gebieden en brengt die nog gedetailleerder in kaart (0,25 ha.). Op deze kaarten vermeldt ze informatie die afgestemd is op het beheer van de betreffende gebieden, die op grote schaal en voor wisselende doeleinden wordt gebruikt;
  vergaren van kennis over het minerale potentieel van de belangrijkste dieper gelegen metallogene reserves in Europa. Er bestaat namelijk zeer goede geologische kennis en informatie over de op minder dan 100 m. diep gelegen reserves in de meeste delen van Europa, maar slechts zeer weinig over de dieper gelegen reserves, hoewel die waarschijnlijk de hoeveelheden mineralen bevatten waar Europa in de toekomst behoefte aan heeft. De exploitatie van deze dieper gelegen reserves heeft bovendien een aantal voordelen: weinig gevolgen aan het aardoppervlak (waardoor deze exploitatie gemakkelijker maatschappelijk wordt aanvaard) en geringe milieuschade; |
| --- | --- | --- |

—

ontwikkelen van een pan-Europese geologische databank voor de belangrijkste gebieden waar metallogene en minerale reserves zich op lage diepte bevinden, op basis van het Inspire-beginsel (17) en aan de hand van een inschatting van de mogelijk aanwezige hoeveelheden metalen en mineralen;

—

benutten van informatie en diensten van aardobservatie-initiatieven, zoals GMES (een communautair initiatief dat op de top van Gotenburg in 2001 samen met de Europese duurzaamheidsstrategie werd gelanceerd). De in het kader van GMES opgerichte Land Monitoring Core Service (LMCS) zal vanaf 2008 digitale vectorkaarten beschikbaar stellen van het huidige landgebruik/landbedekking in heel Europa (38 landen m.i.v. Turkije). Die kaarten sluiten naadloos op elkaar aan en kennen een geleidelijk oplopende precisie (minimale kaarteenheid van 1 ha., op basis van de 25 ha. van het lopende Corine-project voor het in kaart brengen van landbedekking). Daarnaast selecteert de LMCS steden en andere belangrijke gebieden en brengt die nog gedetailleerder in kaart (0,25 ha.). Op deze kaarten vermeldt ze informatie die afgestemd is op het beheer van de betreffende gebieden, die op grote schaal en voor wisselende doeleinden wordt gebruikt;

vergaren van kennis over het minerale potentieel van de belangrijkste dieper gelegen metallogene reserves in Europa. Er bestaat namelijk zeer goede geologische kennis en informatie over de op minder dan 100 m. diep gelegen reserves in de meeste delen van Europa, maar slechts zeer weinig over de dieper gelegen reserves, hoewel die waarschijnlijk de hoeveelheden mineralen bevatten waar Europa in de toekomst behoefte aan heeft. De exploitatie van deze dieper gelegen reserves heeft bovendien een aantal voordelen: weinig gevolgen aan het aardoppervlak (waardoor deze exploitatie gemakkelijker maatschappelijk wordt aanvaard) en geringe milieuschade;

| — | er wordt aan gewerkt om aan al het bovenstaande een internationale dimensie te geven, ter ondersteuning van het externe beleid van de EU. Aan de hand van alle in deze paragraaf genoemde informatie zullen:






  — | genoeg geografisch representatieve gegevens inzake winning kunnen worden verzameld om betrouwbare voorspellingen te doen; |
| --- | --- | --- |

—

er wordt aan gewerkt om aan al het bovenstaande een internationale dimensie te geven, ter ondersteuning van het externe beleid van de EU. Aan de hand van alle in deze paragraaf genoemde informatie zullen:

—

genoeg geografisch representatieve gegevens inzake winning kunnen worden verzameld om betrouwbare voorspellingen te doen;

| — | gebieden met groeves en/of winningsinstallaties in kaart kunnen worden gebracht en gekwantificeerd; |
| --- | --- |

—

gebieden met groeves en/of winningsinstallaties in kaart kunnen worden gebracht en gekwantificeerd;

| — | gebieden waar conflicten kunnen rijzen (bijv. natuurgebieden) en potentiële compensatiegebieden in kaart kunnen worden gebracht; |
| --- | --- |

—

gebieden waar conflicten kunnen rijzen (bijv. natuurgebieden) en potentiële compensatiegebieden in kaart kunnen worden gebracht;

| — | de gevolgen voor de drinkwatervoorziening en de gevolgen van vervuiling kunnen worden geanalyseerd; |
| --- | --- |

—

de gevolgen voor de drinkwatervoorziening en de gevolgen van vervuiling kunnen worden geanalyseerd;

| — | herstelprocessen na de sluiting van mijnen/groeves kunnen worden geanalyseerd; |
| --- | --- |

—

herstelprocessen na de sluiting van mijnen/groeves kunnen worden geanalyseerd;

| — | in geval van ongevallen snel maatregelen kunnen worden genomen. |
| --- | --- |

—

in geval van ongevallen snel maatregelen kunnen worden genomen.

4.   Aanbod van grondstoffen wereldwijd

| 4.1 | De EU noch de lidstaten hebben alle gevolgen van de globalisering voor vraag en aanbod van minerale hulpbronnen onderzocht (18). Het EESC begrijpt dat er vele redenen zijn om grondstoffen van buiten de EU in te voeren. Het kan echter zo zijn dat bij de vervaardiging van importproducten EU-milieuregels en sociale normen niet zijn nageleefd. Dat kan niet alleen de Europese concurrentiepositie verslechteren, maar ook leiden tot een verschuiving van milieu- en sociale problemen naar andere delen van de wereld. |
| --- | --- |

4.1

De EU noch de lidstaten hebben alle gevolgen van de globalisering voor vraag en aanbod van minerale hulpbronnen onderzocht (18). Het EESC begrijpt dat er vele redenen zijn om grondstoffen van buiten de EU in te voeren. Het kan echter zo zijn dat bij de vervaardiging van importproducten EU-milieuregels en sociale normen niet zijn nageleefd. Dat kan niet alleen de Europese concurrentiepositie verslechteren, maar ook leiden tot een verschuiving van milieu- en sociale problemen naar andere delen van de wereld.

| 4.2 | Het EESC vraagt de Commissie met klem in haar nog te verschijnen mededeling de volgende aanbevelingen te doen:






  — | strategische minerale reserves opsporen en de lidstaten aanbevelen daaraan in hun ruimtelijke-ordeningsbeleid prioriteit te geven; |
| --- | --- | --- |

4.2

Het EESC vraagt de Commissie met klem in haar nog te verschijnen mededeling de volgende aanbevelingen te doen:

—

strategische minerale reserves opsporen en de lidstaten aanbevelen daaraan in hun ruimtelijke-ordeningsbeleid prioriteit te geven;

| — | randvoorwaarden scheppen die het concurrentievermogen van de Europese winningsindustrie vergroten door zoveel mogelijk te profiteren van de uitkomsten van onderzoek en innovatie, en investeringen te stimuleren; |
| --- | --- |

—

randvoorwaarden scheppen die het concurrentievermogen van de Europese winningsindustrie vergroten door zoveel mogelijk te profiteren van de uitkomsten van onderzoek en innovatie, en investeringen te stimuleren;

| — | de import en export van grondstoffen in kaart brengen en onderzoek doen naar de politieke en economische zekerheid op de lange termijn; |
| --- | --- |

—

de import en export van grondstoffen in kaart brengen en onderzoek doen naar de politieke en economische zekerheid op de lange termijn;

| — | met Europees geld nieuwe programma's uitwerken voor duurzamere winning, duurzamer vervoer en gebruik van mineralen in regio's met een groot potentieel aan hulpbronnen; |
| --- | --- |

—

met Europees geld nieuwe programma's uitwerken voor duurzamere winning, duurzamer vervoer en gebruik van mineralen in regio's met een groot potentieel aan hulpbronnen;

| — | samen met de Commissie, de OESO en het UNEP-forum voor een duurzaam gebruik van grondstoffen (UNEP is het milieuprogramma van de VN) bewerkstelligen dat importproducten op duurzame wijze worden vervaardigd; |
| --- | --- |

—

samen met de Commissie, de OESO en het UNEP-forum voor een duurzaam gebruik van grondstoffen (UNEP is het milieuprogramma van de VN) bewerkstelligen dat importproducten op duurzame wijze worden vervaardigd;

| — | investeringen van de EU in derde landen aanmoedigen, met name in Latijns-Amerika, Rusland en Centraal-Azië (19); |
| --- | --- |

—

investeringen van de EU in derde landen aanmoedigen, met name in Latijns-Amerika, Rusland en Centraal-Azië (19);

| — | via samenwerkingsprogramma's de naleving van Europese regels en normen in exportlanden stimuleren; |
| --- | --- |

—

via samenwerkingsprogramma's de naleving van Europese regels en normen in exportlanden stimuleren;

| — | bij de uitwerking van het extern beleid van de EU nagaan hoe de toegang tot grondstoffen kan worden verbeterd en het aanbod daarvan op lange termijn kan worden veiliggesteld. EU-ambtenaren zouden deze kwesties tijdens topontmoetingen en bilaterale topbijeenkomsten moeten aansnijden. |
| --- | --- |

—

bij de uitwerking van het extern beleid van de EU nagaan hoe de toegang tot grondstoffen kan worden verbeterd en het aanbod daarvan op lange termijn kan worden veiliggesteld. EU-ambtenaren zouden deze kwesties tijdens topontmoetingen en bilaterale topbijeenkomsten moeten aansnijden.

5.   Capaciteitsopbouw

| 5.1 | De Europese niet-energetische winningsindustrie staat, als het gaat over haar capaciteit, voor verschillende uitdagingen. Zo moet bestaande capaciteit verder ontwikkeld en nieuwe capaciteit gecreëerd worden. Belangrijk in dit verband is het verbeteren van het imago van de sector. Dat is echter niet het enige dat moet gebeuren om nieuwe en jonge mensen aan te trekken, de Europese werkgelegenheid in de mijnbouw te behouden en de vaardigheden van de arbeidskrachten te verbeteren om op de modernisering van de sector in te spelen. |
| --- | --- |

5.1

De Europese niet-energetische winningsindustrie staat, als het gaat over haar capaciteit, voor verschillende uitdagingen. Zo moet bestaande capaciteit verder ontwikkeld en nieuwe capaciteit gecreëerd worden. Belangrijk in dit verband is het verbeteren van het imago van de sector. Dat is echter niet het enige dat moet gebeuren om nieuwe en jonge mensen aan te trekken, de Europese werkgelegenheid in de mijnbouw te behouden en de vaardigheden van de arbeidskrachten te verbeteren om op de modernisering van de sector in te spelen.

| 5.2 | Het EESC vraagt de Commissie met klem in haar nog te verschijnen mededeling op te roepen tot het volgende:






  — | ontwikkelen van Europese of nationale bijscholingsprogramma's voor reeds opgeleide arbeidskrachten wier vaardigheden verder moeten worden uitgebreid; uitwerken van een doeltreffend beleid voor levenslang leren; |
| --- | --- | --- |

5.2

Het EESC vraagt de Commissie met klem in haar nog te verschijnen mededeling op te roepen tot het volgende:

—

ontwikkelen van Europese of nationale bijscholingsprogramma's voor reeds opgeleide arbeidskrachten wier vaardigheden verder moeten worden uitgebreid; uitwerken van een doeltreffend beleid voor levenslang leren;

| — | lanceren van speciale EU-programma's om op Europees niveau het beste te halen uit reeds gekwalificeerde werknemers met het oog op toekomstige werkgelegenheid, en om te investeren in potentiële mijnbouwgebieden in de hele wereld (op het vlak van technologie, knowhow en kennis), aangezien dat zeer belangrijk is om toegang te krijgen tot omvangrijke minerale reserves; |
| --- | --- |

—

lanceren van speciale EU-programma's om op Europees niveau het beste te halen uit reeds gekwalificeerde werknemers met het oog op toekomstige werkgelegenheid, en om te investeren in potentiële mijnbouwgebieden in de hele wereld (op het vlak van technologie, knowhow en kennis), aangezien dat zeer belangrijk is om toegang te krijgen tot omvangrijke minerale reserves;

| — | investeren in universiteiten en scholingsprogramma's om de algehele opleidingscapaciteit te vergroten, en verbeteren van de huidige nationale steunverlening aan studies op het gebied van mijnbouw, minerale verwerking en geologie, teneinde meer studenten aan te trekken en het onderzoek op deze terreinen te stimuleren; |
| --- | --- |

—

investeren in universiteiten en scholingsprogramma's om de algehele opleidingscapaciteit te vergroten, en verbeteren van de huidige nationale steunverlening aan studies op het gebied van mijnbouw, minerale verwerking en geologie, teneinde meer studenten aan te trekken en het onderzoek op deze terreinen te stimuleren;

| — | besluitvormers aanmoedigen in mijngebieden clusters en technologieparken op te zetten, aangezien de winningsindustrie op grote schaal samenwerkt met andere industriële en dienstverlenende bedrijven en één arbeidsplaats in de mijnbouw zoals gezegd vier arbeidsplaatsen in andere sectoren genereert; |
| --- | --- |

—

besluitvormers aanmoedigen in mijngebieden clusters en technologieparken op te zetten, aangezien de winningsindustrie op grote schaal samenwerkt met andere industriële en dienstverlenende bedrijven en één arbeidsplaats in de mijnbouw zoals gezegd vier arbeidsplaatsen in andere sectoren genereert;

| — | vergroten van het bewustzijn over het belang van mineralen en het duurzame karakter van de mijnbouw via cursussen, workshops, debatten en conferenties. Daarbij moet een interdisciplinaire aanpak worden gevolgd, bijv. promoten in scholen en universiteiten van concepten als ecologische mijnbouw, economische geologie, verantwoord gebruik van minerale hulpbronnen enz.; |
| --- | --- |

—

vergroten van het bewustzijn over het belang van mineralen en het duurzame karakter van de mijnbouw via cursussen, workshops, debatten en conferenties. Daarbij moet een interdisciplinaire aanpak worden gevolgd, bijv. promoten in scholen en universiteiten van concepten als ecologische mijnbouw, economische geologie, verantwoord gebruik van minerale hulpbronnen enz.;

| — | onderzoek doen naar en voorlichting geven over gezondheids- en veiligheidskwesties, want aandacht daarvoor is een absolute voorwaarde voor een duurzame minerale sector; |
| --- | --- |

—

onderzoek doen naar en voorlichting geven over gezondheids- en veiligheidskwesties, want aandacht daarvoor is een absolute voorwaarde voor een duurzame minerale sector;

| — | speciaal aandacht schenken aan de preventie van beroepsrisico's en preventieve medische maatregelen. |
| --- | --- |

—

speciaal aandacht schenken aan de preventie van beroepsrisico's en preventieve medische maatregelen.

6.   Efficiënt gebruik van hulpbronnen

| 6.1 | Voor een efficiënt gebruik van minerale hulpbronnen is het absoluut noodzakelijk andere sectoren bij het winningsproces te betrekken. Er zij op gewezen dat een goed draaiende winningsindustrie in Europa een stimulans vormt voor de ontwikkeling van Europese toptechnologie en hoogwaardige dienstverlening. |
| --- | --- |

6.1

Voor een efficiënt gebruik van minerale hulpbronnen is het absoluut noodzakelijk andere sectoren bij het winningsproces te betrekken. Er zij op gewezen dat een goed draaiende winningsindustrie in Europa een stimulans vormt voor de ontwikkeling van Europese toptechnologie en hoogwaardige dienstverlening.

| 6.2 | Het EESC vraagt de Commissie met klem in haar nog te verschijnen mededeling de volgende aanbevelingen te doen:






  — | alle steun verlenen aan het Europees technologieplatform Duurzame minerale hulpbronnen (20), dat onlangs officieel is erkend; |
| --- | --- | --- |

6.2

Het EESC vraagt de Commissie met klem in haar nog te verschijnen mededeling de volgende aanbevelingen te doen:

—

alle steun verlenen aan het Europees technologieplatform Duurzame minerale hulpbronnen (20), dat onlangs officieel is erkend;

| — | bevorderen van de deelname door de industrie aan in samenwerking met de Commissie uitgevoerde Europese en nationale O&O-programma's om winning duurzamer te maken en het gebruik van grondstoffen technologisch te verbeteren; |
| --- | --- |

—

bevorderen van de deelname door de industrie aan in samenwerking met de Commissie uitgevoerde Europese en nationale O&O-programma's om winning duurzamer te maken en het gebruik van grondstoffen technologisch te verbeteren;

| — | de machine-industrie bij dit soort programma's betrekken om te zorgen voor een vermindering van:






  — | geluidsoverlast, maar tegelijk te zorgen voor meer veiligheid; |
| --- | --- | --- |

—

de machine-industrie bij dit soort programma's betrekken om te zorgen voor een vermindering van:

—

geluidsoverlast, maar tegelijk te zorgen voor meer veiligheid;

| — | stof, in samenwerking met filterfabrikanten; |
| --- | --- |

—

stof, in samenwerking met filterfabrikanten;

| — | CO2-uistoot en energieverbruik, ook in samenwerking met energiebedrijven; |
| --- | --- |

—

CO2-uistoot en energieverbruik, ook in samenwerking met energiebedrijven;

| — | trillingen op de werkplek; |
| --- | --- |

—

trillingen op de werkplek;

| — | waterverbruik door de industrie; |
| --- | --- |

—

waterverbruik door de industrie;

| — | verbeteren van rentmeesterschap en de mate waarin operationele activiteiten maatschappelijk worden aanvaard via:






  — | hergebruik; |
| --- | --- | --- |

—

verbeteren van rentmeesterschap en de mate waarin operationele activiteiten maatschappelijk worden aanvaard via:

—

hergebruik;

| — | efficiëntere verwerking van mineralen (meer doen met minder); |
| --- | --- |

—

efficiëntere verwerking van mineralen (meer doen met minder);

| — | gebruik van mineralen om waardevolle en zeldzame hulpbronnen te redden; |
| --- | --- |

—

gebruik van mineralen om waardevolle en zeldzame hulpbronnen te redden;

| — | gebruik van alternatieve grondstoffen zoals secundaire grondstoffen en afvalstoffen, indien mogelijk; |
| --- | --- |

—

gebruik van alternatieve grondstoffen zoals secundaire grondstoffen en afvalstoffen, indien mogelijk;

| — | promotie van de bijdrage die de industrie levert aan de levenscyclus; |
| --- | --- |

—

promotie van de bijdrage die de industrie levert aan de levenscyclus;

| — | bevorderen van milieuvriendelijkere werkwijzen, bijv. lokale productie om vervoersproblemen te vermijden; |
| --- | --- |

—

bevorderen van milieuvriendelijkere werkwijzen, bijv. lokale productie om vervoersproblemen te vermijden;

| — | de directoraten-generaal aanmoedigen de huidige kosten van het vervoer van grondstoffen te analyseren (spoorvervoer, binnen- en zeevaart) alsmede de internationale concurrentiepositie van dat vervoer, zoals al in de energiesector gebeurt; |
| --- | --- |

—

de directoraten-generaal aanmoedigen de huidige kosten van het vervoer van grondstoffen te analyseren (spoorvervoer, binnen- en zeevaart) alsmede de internationale concurrentiepositie van dat vervoer, zoals al in de energiesector gebeurt;

| — | aanmoedigen van onderzoek naar de biodiversiteit in mijngebieden; |
| --- | --- |

—

aanmoedigen van onderzoek naar de biodiversiteit in mijngebieden;

| — | bevorderen van het gebruik van secundaire stoffen in het licht van het streven naar duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

—

bevorderen van het gebruik van secundaire stoffen in het licht van het streven naar duurzame ontwikkeling.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Zie paragraaf 3.2.1 voor meer details.

1

(2)  Zie paragraaf 3.2.2 voor meer details.

2

(3)  Niet-energetische mineralen kunnen als volgt worden onderverdeeld (SEC(2007) 771): metalen (koper, ijzer, zilver enz.), industriële mineralen (zout, veldspaat, kaolien enz.) en bouwmineralen. De capaciteit van de EU om via winning in Europa aan haar eigen vraag naar metalen te voldoen, is zeer beperkt (IP/07/767). In 2004 importeerde de EU 177 miljoen ton metalen met een totale waarde van 10,4 miljard euro, terwijl ze slechts 30 miljoen ton zelf produceerde.

3

(4)  Euromines.

4

(5)  Eurostat.

5

(6)  China's commodity hunger. Implications for Africa and Latin America (China's grondstoffenhonger. Gevolgen voor Afrika en Latijns-Amerika), Deutsche Bank Research.

6

China's commodity hunger. Implications for Africa and Latin America

(7)  Men denke aan het in 1951 ondertekende Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap van Kolen en Staal.

7

(8)  Soortgelijke opmerkingen zijn te lezen in het vierde verslag van de groep op hoog niveau inzake concurrentievermogen, energie en milieu (verschenen op 27.11.2007) en werden ook gemaakt op de G8-top in Heiligendamm (6 t/m 8.6.2007). Genoemde groep op hoog niveau probeert via een platform de politiek ertoe aan te zetten met een coherente strategie te komen om de toegang tot grondstoffen te vergemakkelijken.

8

(9)  SEC(2007) 771 (alleen beschikbaar in het Engels).

9

(10)  In de moderne mijnbouw zijn bijvoorbeeld financiële diensten erg belangrijk voor de ontwikkeling van mijnen. Aan welke financiële producten behoefte is, hangt af van de fase waarin de exploitatie van de mijn zich bevindt: opsporingsfase, haalbaarheidsstudie, inrichten van de mijn, winning, sluiting.

10

(11)  Die ervaringen zijn o.m. terug te vinden in casestudy's die momenteel worden uitgevoerd in Finland, Zweden, het Verenigd Koninkrijk en andere Europese landen.

11

(12)  In 2004 gestart initiatief van de International Council on Mining and Metals. Doel is het verzamelen van goede beleidsvoorbeelden ter bevordering van nationale, regionale en particuliere investeringen in de mijnbouw en metaalindustrie in ontwikkelingslanden.

12

International Council on Mining and Metals

(13)  Deze belanghebbendengroep bestaat uit vertegenwoordigers van bedrijfsleven, milieuorganisaties, vakbonden, lidstaten en de Commissie.

13

(14)  Volgens de 18e uitgave van de Corporate Exploration Strategies van de Metals Economic Group hebben de hoge grondstoffenprijzen in 2007 geleid tot een toename van de opsporing van niet-ijzerhoudende delfstoffen. Daarmee zou nu wereldwijd in totaal 10,5 miljard Amerikaanse dollar gemoeid zijn. De tien landen met de hoogste budgetten voor de opsporing van delfstoffen zijn: Canada (19 %), Australië (12 %), VS (7 %), Rusland (6 %), Mexico (6 %), Peru (5 %), Chili (4 %), Zuid-Afrika (4 %), China (3 %) en Brazilië (3 %).

14

Corporate Exploration Strategies

Metals Economic Group

(15)  Geographic Information System (GIS).

15

Geographic Information System

(16)  Tijdens de informele bijeenkomst van de EU-ministers voor ruimtelijke ordening in Potsdam op 10 en 11 mei 1999 is het doel van het ruimtelijke ontwikkelingsbeleid als volgt omschreven: het op een evenwichtige en duurzame wijze ontwikkelen van het grondgebied van de EU, teneinde sociaaleconomische cohesie te realiseren, natuurlijke hulpbronnen en het culturele erfgoed te behouden en op duurzame wijze te beheren, en een evenwichtiger concurrentievermogen tot stand te brengen.

16

(17)  Richtlijn 2007/2/EG van het Europees Parlement en de Raad tot oprichting van een infrastructuur voor ruimtelijke informatie in de Gemeenschap (Inspire).

17

(18)  Op mondiaal niveau heeft de VN-conferentie voor handel en ontwikkeling zich over dit vraagstuk gebogen in het tweede deel van haar World Investment Report 2007.

18

World Investment Report 2007

(19)  Op grond van de Raw Materials Data (Stockholm, januari 2008) is er in 2007 wereldwijd voor in totaal 308 miljard Amerikaanse dollar geïnvesteerd in de mijnbouw. Dat is 50 % meer dan in 2006 en in dat jaar werd er 20 % meer geïnvesteerd dan in 2005.

19

Raw Materials Data

(20)  ETP SMR, website: http://www.etpsmr.org/

20

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/88 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/88

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over de Integratie van minderheden — Roma

(2009/C 27/20)

De Europese Commissie heeft op 27 oktober 2006 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te verzoeken een verkennend advies op te stellen over het onderwerp

„Integratie van minderheden — Roma”.

De afdeling Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Sigmund, corapporteur mevrouw Sharma.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) onderstaand advies uitgebracht, dat met 130 stemmen vóór en 4 tegen, bij 10 onthoudingen, is goedgekeurd.

Aanbevelingen

Het is noodzakelijk dat de betrekkingen tussen minderheidsgroepen (1), in het bijzonder Roma, en de rest van de bevolking op volledig nieuwe leest worden geschoeid. Een en ander houdt in dat de integratie van minderheidsgroepen beduidend moet worden verbeterd en dat er verandering moet komen in hun sociaaleconomische positie. Dit is een werk van lange adem dat een tweeledige aanpak vergt:

| a) | op korte termijn moeten de meest dringende kwesties worden aangepakt, waarbij het er o.a. om gaat dat er in de lidstaten wetten komen om de Europese antidiscriminatiewetgeving ter bescherming van de rechten van de burgers, in de praktijk afdwingbaar te maken; |
| --- | --- |

a)

op korte termijn moeten de meest dringende kwesties worden aangepakt, waarbij het er o.a. om gaat dat er in de lidstaten wetten komen om de Europese antidiscriminatiewetgeving ter bescherming van de rechten van de burgers, in de praktijk afdwingbaar te maken;

| b) | op het niveau van de lidstaten en/of op regionaal en lokaal niveau dient er een langetermijnproces in gang te worden gezet om bijv. het onderwijs voor Romakinderen en -jongeren te verbeteren of de taal en de cultuur van de Roma te bevorderen. Dit proces zal tientallen jaren duren. |
| --- | --- |

b)

op het niveau van de lidstaten en/of op regionaal en lokaal niveau dient er een langetermijnproces in gang te worden gezet om bijv. het onderwijs voor Romakinderen en -jongeren te verbeteren of de taal en de cultuur van de Roma te bevorderen. Dit proces zal tientallen jaren duren.

Oplossingen liggen derhalve niet alleen op EU-niveau, maar vooral op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Het is in dit verband zaak om samenwerking en partnerschappen te intensiveren.

Integratie van minderheden, in het bijzonder Roma, vereist:

| 1. | een rechtsgrondslag die gebaseerd is op het acquis en op de relevante terreinen van de open coördinatiemethode (onderwijs, werkgelegenheid, sociale bescherming en sociale insluiting); |
| --- | --- |

1.

een rechtsgrondslag die gebaseerd is op het acquis en op de relevante terreinen van de open coördinatiemethode (onderwijs, werkgelegenheid, sociale bescherming en sociale insluiting);

| 2. | een coherente politieke raamstrategie van de Commissie op lange termijn; |
| --- | --- |

2.

een coherente politieke raamstrategie van de Commissie op lange termijn;

| 3. | gestructureerde, transparante en duurzame samenwerking tussen alle maatschappelijke betrokkenen en verdere ontwikkeling van de capaciteit van ngo's; |
| --- | --- |

3.

gestructureerde, transparante en duurzame samenwerking tussen alle maatschappelijke betrokkenen en verdere ontwikkeling van de capaciteit van ngo's;

| 4. | actieve deelname aan het proces door Romavertegenwoordigers die zich verantwoordelijk opstellen; |
| --- | --- |

4.

actieve deelname aan het proces door Romavertegenwoordigers die zich verantwoordelijk opstellen;

| 5. | een verantwoordelijk geïnstitutionaliseerd platform om concrete maatregelen pragmatisch uit te voeren; |
| --- | --- |

5.

een verantwoordelijk geïnstitutionaliseerd platform om concrete maatregelen pragmatisch uit te voeren;

| 6. | uitwerking van programma's voor positieve actie op het vlak van onderwijs, opleiding en werkgelegenheid (ook wat het opzetten van een eigen bedrijf betreft). |
| --- | --- |

6.

uitwerking van programma's voor positieve actie op het vlak van onderwijs, opleiding en werkgelegenheid (ook wat het opzetten van een eigen bedrijf betreft).

Voorts pleit het Comité voor de instelling van een Jean Monnetleerstoel voor de Romataal (Romani of Romanes) en de Romacultuur.

Van deze aanbevelingen zal niets terechtkomen als zaken van bovenaf worden opgelegd. Het tij kan alleen worden gekeerd als men erin slaagt de Romagemeenschap, en met name de mannen die het daarin voor het zeggen hebben, te overtuigen om mee te doen. Daarvoor is nodig dat meer wordt geïnvesteerd in de educatie van Roma. De Europese Structuurfondsen kunnen hierbij van pas komen.

1.   Inleiding

| 1.1 | Margot Wallström, vicevoorzitter van de Europese Commissie en belast met interinstitutionele aangelegenheden, heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité per brief d.d. 27 oktober 2006 verzocht om in het kader van het Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen (2007) een verkennend advies op te stellen over de vraag hoe gecoördineerde inspanningen kunnen worden aangemoedigd om de werking en efficiency van alle passende instrumenten voor de bestrijding van discriminatie en de integratie van minderheden, met name Roma, te optimaliseren. |
| --- | --- |

1.1

Margot Wallström, vicevoorzitter van de Europese Commissie en belast met interinstitutionele aangelegenheden, heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité per brief d.d. 27 oktober 2006 verzocht om in het kader van het Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen (2007) een verkennend advies op te stellen over de vraag hoe gecoördineerde inspanningen kunnen worden aangemoedigd om de werking en efficiency van alle passende instrumenten voor de bestrijding van discriminatie en de integratie van minderheden, met name Roma, te optimaliseren.

| 1.2 | Aangezien het Comité zich al in verscheidene adviezen (2) heeft uitgelaten over discriminatie van minderheden op diverse terreinen, wil het allereerst wijzen op de daarin gemaakte opmerkingen die ook voor Roma relevant zijn. In dit nieuwe advies richt het zich vooral op de specifieke situatie waarin Roma verkeren. Het Comité hoopt er met zijn voorstellen toe bij te dragen dat deze problematiek in alle vormen van beleid wordt geïntegreerd (mainstreaming). Voorts benadrukt het Comité het belang van een samenhangende raamstrategie om de Roma bij het Europese integratieproces te betrekken. |
| --- | --- |

1.2

Aangezien het Comité zich al in verscheidene adviezen (2) heeft uitgelaten over discriminatie van minderheden op diverse terreinen, wil het allereerst wijzen op de daarin gemaakte opmerkingen die ook voor Roma relevant zijn. In dit nieuwe advies richt het zich vooral op de specifieke situatie waarin Roma verkeren. Het Comité hoopt er met zijn voorstellen toe bij te dragen dat deze problematiek in alle vormen van beleid wordt geïntegreerd (mainstreaming). Voorts benadrukt het Comité het belang van een samenhangende raamstrategie om de Roma bij het Europese integratieproces te betrekken.

2.   De Roma in Europa

| 2.1 | De Roma en hun geschiedenis: De ontstaansgeschiedenis van een minderheid is van invloed op haar sociale en politieke identiteit en op eventuele conflicten die daarmee verband kunnen houden. Daarom is kennis van de eigen geschiedenis zowel voor de minderheidsgroep als voor de rest van de bevolking van cruciaal belang.
  Al ruim 700 jaar wonen er Roma in Europa. Over de aanwezigheid van verscheidene Romagroepen in vrijwel alle Europese landen sinds het eind van de 15e eeuw bestaat evenveel documentatiemateriaal als over de maatregelen op het vlak van discriminatie, uitsluiting en vervolging van deze minderheid. In sommige landen leefden Roma in slavernij en in de 20e eeuw kregen zij te maken met een bijzonder gruwelijke vorm van vervolging van overheidswege: onder het naziregime namelijk werd naar schatting meer dan een half miljoen Roma het slachtoffer van rassenhaat en genocide.
  Samenvattend kan men stellen dat de geschiedenis van de Roma in Europa gekenmerkt wordt door vervolging en aanhoudende discriminatie door de eeuwen heen. Begrijpelijk is dan ook dat veel Roma getraumatiseerd zijn.
  Tegen deze achtergrond is het zaak alles in het werk te stellen om de Roma te helpen uit hun slachtofferrol te komen, zodat zij daadwerkelijk veranderen van passieve „objecten” (die vaak met een zekere argwaan worden bekeken) in actieve „subjecten”, d.w.z. in spelers die in de gemeenschap een actieve en verantwoordelijke rol kunnen en willen vervullen, met name waar het gaat om beleidsmaatregelen die op henzelf betrekking hebben. |
| --- | --- |

2.1

De Roma en hun geschiedenis: De ontstaansgeschiedenis van een minderheid is van invloed op haar sociale en politieke identiteit en op eventuele conflicten die daarmee verband kunnen houden. Daarom is kennis van de eigen geschiedenis zowel voor de minderheidsgroep als voor de rest van de bevolking van cruciaal belang.

Al ruim 700 jaar wonen er Roma in Europa. Over de aanwezigheid van verscheidene Romagroepen in vrijwel alle Europese landen sinds het eind van de 15e eeuw bestaat evenveel documentatiemateriaal als over de maatregelen op het vlak van discriminatie, uitsluiting en vervolging van deze minderheid. In sommige landen leefden Roma in slavernij en in de 20e eeuw kregen zij te maken met een bijzonder gruwelijke vorm van vervolging van overheidswege: onder het naziregime namelijk werd naar schatting meer dan een half miljoen Roma het slachtoffer van rassenhaat en genocide.

Samenvattend kan men stellen dat de geschiedenis van de Roma in Europa gekenmerkt wordt door vervolging en aanhoudende discriminatie door de eeuwen heen. Begrijpelijk is dan ook dat veel Roma getraumatiseerd zijn.

Tegen deze achtergrond is het zaak alles in het werk te stellen om de Roma te helpen uit hun slachtofferrol te komen, zodat zij daadwerkelijk veranderen van passieve „objecten” (die vaak met een zekere argwaan worden bekeken) in actieve „subjecten”, d.w.z. in spelers die in de gemeenschap een actieve en verantwoordelijke rol kunnen en willen vervullen, met name waar het gaat om beleidsmaatregelen die op henzelf betrekking hebben.

| 2.2 | Demografie: bij gebrek aan betrouwbare statistieken bestaan er geen bewijskrachtige demografische gegevens over Roma. Zo lopen de schattingen over het aantal in Europa wonende Roma uiteen van 10 tot 12 miljoen (van wie 7 tot 9 miljoen in de EU). Naar schatting leeft ca. 60 % van hen in bittere armoede aan de rand van de samenleving (3). Het patroon en de mate van uitsluiting zijn in alle lidstaten vergelijkbaar; als er al verschillen zijn dan worden die veroorzaakt door historische en sociaalpolitieke factoren.
  De demografische ontwikkeling van de Roma sluit niet aan bij de trend die bij de rest van de bevolking valt waar te nemen. Op lange termijn namelijk stijgt het aandeel van de Roma in de totale Europese bevolking (ondanks de hoge kindersterfte en de lage levensverwachting). Dit vormt een grote uitdaging voor het sociale en onderwijsbeleid in al hun facetten. Slaagt men er niet in om het algemene en beroepsopleidingsniveau van Roma significant te verbeteren, dan zullen er in de lidstaten steeds meer slechtopgeleide en laaggeschoolde mensen zijn die de economische ontwikkeling afremmen en een zware wissel trekken op de sociale voorzieningen. Er is dus behoefte aan maatregelen en plannen op het vlak van onderwijs en werkgelegenheid waarin rekening wordt gehouden met de tradities en sociaaleconomische leefomstandigheden van de Roma. Terecht wordt van de Roma verwacht dat zij een actieve bijdrage leveren aan de samenleving waartoe zij behoren, en zij kunnen dit ook, maar dan moet het onderwijsaanbod wel door hen worden opgepakt en moeten zij een passende opleiding krijgen. |
| --- | --- |

2.2

Demografie: bij gebrek aan betrouwbare statistieken bestaan er geen bewijskrachtige demografische gegevens over Roma. Zo lopen de schattingen over het aantal in Europa wonende Roma uiteen van 10 tot 12 miljoen (van wie 7 tot 9 miljoen in de EU). Naar schatting leeft ca. 60 % van hen in bittere armoede aan de rand van de samenleving (3). Het patroon en de mate van uitsluiting zijn in alle lidstaten vergelijkbaar; als er al verschillen zijn dan worden die veroorzaakt door historische en sociaalpolitieke factoren.

De demografische ontwikkeling van de Roma sluit niet aan bij de trend die bij de rest van de bevolking valt waar te nemen. Op lange termijn namelijk stijgt het aandeel van de Roma in de totale Europese bevolking (ondanks de hoge kindersterfte en de lage levensverwachting). Dit vormt een grote uitdaging voor het sociale en onderwijsbeleid in al hun facetten. Slaagt men er niet in om het algemene en beroepsopleidingsniveau van Roma significant te verbeteren, dan zullen er in de lidstaten steeds meer slechtopgeleide en laaggeschoolde mensen zijn die de economische ontwikkeling afremmen en een zware wissel trekken op de sociale voorzieningen. Er is dus behoefte aan maatregelen en plannen op het vlak van onderwijs en werkgelegenheid waarin rekening wordt gehouden met de tradities en sociaaleconomische leefomstandigheden van de Roma. Terecht wordt van de Roma verwacht dat zij een actieve bijdrage leveren aan de samenleving waartoe zij behoren, en zij kunnen dit ook, maar dan moet het onderwijsaanbod wel door hen worden opgepakt en moeten zij een passende opleiding krijgen.

| 2.2.1 | De Roma en hun taal: het Romani is een Indo-Europese Taal die in tal van vormen in de verscheidene Romagemeenschappen in Europa wordt gesproken. Er bestaan varianten en dialecten, maar er is een grote gemeenschappelijke woordenschat die door de meeste Roma in Europa wordt begrepen. In veel gemeenschapen is Romani zelfs de moedertaal. Een uitzondering hierop vormen de landen waarin de taal gedeeltelijk verloren ging, omdat zij verboden was (zoals bijv. in Spanje). Zowel binnen als buiten de Romagemeenschap is het van grote betekenis dat het belang van het Romani wordt erkend en dat deze taal gestandaardiseerd en onderwezen wordt. Behalve in Parijs (Institut des langues et des civilisations orientales) is er ook bij de faculteit vreemde talen van de universiteit van Boekarest een docent Romani. Voorts wordt er aan de Karelsuniversiteit in Praag onderzoek gedaan naar een lokaal Romadialect en bestaat er bij de Eötvösuniversiteit in Boedapest een plan voor een taalcursus in het kader van het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen. Ook aan de universiteit van Manchester wordt onderzoek verricht.
  Een gemeenschappelijke taal geeft gestalte aan een gemeenschappelijke identiteit. Daarom is bevordering van de Romataal van essentieel belang voor de maatschappelijke erkenning en de culturele identiteit van de Roma.
  Het Comité pleit dan ook voor de instelling van een Jean Monnetleerstoel voor het Romani en de Romacultuur. |
| --- | --- |

2.2.1

De Roma en hun taal: het Romani is een Indo-Europese Taal die in tal van vormen in de verscheidene Romagemeenschappen in Europa wordt gesproken. Er bestaan varianten en dialecten, maar er is een grote gemeenschappelijke woordenschat die door de meeste Roma in Europa wordt begrepen. In veel gemeenschapen is Romani zelfs de moedertaal. Een uitzondering hierop vormen de landen waarin de taal gedeeltelijk verloren ging, omdat zij verboden was (zoals bijv. in Spanje). Zowel binnen als buiten de Romagemeenschap is het van grote betekenis dat het belang van het Romani wordt erkend en dat deze taal gestandaardiseerd en onderwezen wordt. Behalve in Parijs (Institut des langues et des civilisations orientales) is er ook bij de faculteit vreemde talen van de universiteit van Boekarest een docent Romani. Voorts wordt er aan de Karelsuniversiteit in Praag onderzoek gedaan naar een lokaal Romadialect en bestaat er bij de Eötvösuniversiteit in Boedapest een plan voor een taalcursus in het kader van het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen. Ook aan de universiteit van Manchester wordt onderzoek verricht.

Een gemeenschappelijke taal geeft gestalte aan een gemeenschappelijke identiteit. Daarom is bevordering van de Romataal van essentieel belang voor de maatschappelijke erkenning en de culturele identiteit van de Roma.

Het Comité pleit dan ook voor de instelling van een Jean Monnetleerstoel voor het Romani en de Romacultuur.

2.3   De Roma als onderdeel van de Europese cultuur

In de loop der eeuwen hebben de Roma bijgedragen tot de diversiteit van de Europese cultuur. Dit kan aan de hand van talrijke voorbeelden uit bijv. de muziek en de beeldende kunst worden geïllustreerd. Het Jaar van de interculturele dialoog (2008) biedt goede mogelijkheden om deze verstrengeling te belichten en te intensiveren.

3.   De Roma: tussen discriminatie en integratie

| 3.1 | Discriminatie: maatschappelijke en institutionele discriminatie, m.i.v. zigeunerhaat, is vrijwel dagelijkse kost en komt regelmatig terug in de media. Gezien de Europese wetgeving is dit onaanvaardbaar. Roma zijn burgers van de uitgebreide EU en hebben rechten op grond van (met name artikel 13 van) het geratificeerde Verdrag; worden deze rechten niet in acht genomen, dan komt dat neer op discriminatie (die soms zelfs van institutionele aard kan zijn). |
| --- | --- |

3.1

Discriminatie: maatschappelijke en institutionele discriminatie, m.i.v. zigeunerhaat, is vrijwel dagelijkse kost en komt regelmatig terug in de media. Gezien de Europese wetgeving is dit onaanvaardbaar. Roma zijn burgers van de uitgebreide EU en hebben rechten op grond van (met name artikel 13 van) het geratificeerde Verdrag; worden deze rechten niet in acht genomen, dan komt dat neer op discriminatie (die soms zelfs van institutionele aard kan zijn).

| 3.1.1 | Voor en na de geboorte: inherente discriminatie in de sociale stelsels leidt ertoe dat veel Romameisjes in armoede opgroeien, ongeschoold blijven en ondervoedingsverschijnselen vertonen, waarna zij zelf moeder worden van baby's met ondergewicht. Binnen minderheidsgemeenschappen is er vaak geen prenatale zorg, waardoor zowel moeder als baby tekorten aan bepaalde voedingsstoffen hebben. Kraamzorgvoorzieningen zijn beperkt, met slechts mondjesmaat dienstverlening door vroedvrouwen en gezondheidscentra, terwijl de toegang tot ziekenhuizen afhangt van de reis- en financiële mogelijkheden. Hierdoor worden baby's niet bij de burgerlijke stand aangegeven en worden kinderen in hun eerste levensjaren niet ingeënt. Om dit negatieve tij te keren volstaat het niet om de Roma simpelweg in de bestaande gezondheidsstelsels op te nemen. Veeleer is het zaak om dringend cultuurgevoelige maatregelen te treffen, waarbij te denken valt aan gezondheidseducatie en gezinsplanning, grootschalige vaccinatiecampagnes en tbc-doorlichting voor hele gemeenschappen. Dit dient met de actieve betrokkenheid (via passende training) van Romavrouwen en gezondheidsmediators voor Roma te worden aangemoedigd door mobiele gezondheidsposten op te zetten en door informatie voor Roma toegankelijk en begrijpelijk te maken. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat Romababy's altijd in het geboorteregister worden opgenomen en een geboorteakte krijgen. |
| --- | --- |

3.1.1

Voor en na de geboorte: inherente discriminatie in de sociale stelsels leidt ertoe dat veel Romameisjes in armoede opgroeien, ongeschoold blijven en ondervoedingsverschijnselen vertonen, waarna zij zelf moeder worden van baby's met ondergewicht. Binnen minderheidsgemeenschappen is er vaak geen prenatale zorg, waardoor zowel moeder als baby tekorten aan bepaalde voedingsstoffen hebben. Kraamzorgvoorzieningen zijn beperkt, met slechts mondjesmaat dienstverlening door vroedvrouwen en gezondheidscentra, terwijl de toegang tot ziekenhuizen afhangt van de reis- en financiële mogelijkheden. Hierdoor worden baby's niet bij de burgerlijke stand aangegeven en worden kinderen in hun eerste levensjaren niet ingeënt. Om dit negatieve tij te keren volstaat het niet om de Roma simpelweg in de bestaande gezondheidsstelsels op te nemen. Veeleer is het zaak om dringend cultuurgevoelige maatregelen te treffen, waarbij te denken valt aan gezondheidseducatie en gezinsplanning, grootschalige vaccinatiecampagnes en tbc-doorlichting voor hele gemeenschappen. Dit dient met de actieve betrokkenheid (via passende training) van Romavrouwen en gezondheidsmediators voor Roma te worden aangemoedigd door mobiele gezondheidsposten op te zetten en door informatie voor Roma toegankelijk en begrijpelijk te maken. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat Romababy's altijd in het geboorteregister worden opgenomen en een geboorteakte krijgen.

| 3.1.2 | De ontwikkeling van het kind in zijn eerste levensjaren is van essentieel belang om later op school mee te kunnen komen en om te kunnen integreren in de samenleving, want de eerste jaren werken door in het hele latere leven. Programma's voor moeder en kind, speelgroepen en programma's voor oudereducatie kunnen moeders helpen; bovendien zorgen zij voor een geïntegreerde benadering in alle betekenissen van het woord en houden zij rekening met de behoeften van het gezin. Het in het Verenigd Koninkrijk opgezette programma Sure Start, dat momenteel in vele EU-landen navolging krijgt, is een goed voorbeeld van maatschappelijke integratie van moeders en kleine kinderen en biedt tevens dagopvangvoorzieningen. Bijna alle EU-lidstaten kampen met een tekort aan goede dagopvang voor kinderen; de in Barcelona vastgelegde streefcijfers worden niet gehaald. Romakinderen worden in dagopvangcentra vaak geweigerd. |
| --- | --- |

3.1.2

De ontwikkeling van het kind in zijn eerste levensjaren is van essentieel belang om later op school mee te kunnen komen en om te kunnen integreren in de samenleving, want de eerste jaren werken door in het hele latere leven. Programma's voor moeder en kind, speelgroepen en programma's voor oudereducatie kunnen moeders helpen; bovendien zorgen zij voor een geïntegreerde benadering in alle betekenissen van het woord en houden zij rekening met de behoeften van het gezin. Het in het Verenigd Koninkrijk opgezette programma Sure Start, dat momenteel in vele EU-landen navolging krijgt, is een goed voorbeeld van maatschappelijke integratie van moeders en kleine kinderen en biedt tevens dagopvangvoorzieningen. Bijna alle EU-lidstaten kampen met een tekort aan goede dagopvang voor kinderen; de in Barcelona vastgelegde streefcijfers worden niet gehaald. Romakinderen worden in dagopvangcentra vaak geweigerd.

| 3.1.3 | Schoolgaande leeftijd (6-14 jaar). Te weinig Romakinderen gaan naar school. Bijkomende factoren, zo blijkt uit tal van rapporten (4), zijn een gebrek aan registratie, de terughoudendheid van ouders om hun kinderen (vooral meisjes) naar school te sturen, segregatie en ondermaats onderwijs. Wil men de cyclus doorbreken waardoor er onder Roma al generaties lang sprake is van een gebrek aan onderwijs, dan zijn er instrumenten nodig om de schoolgang te stimuleren en segregatie te bestrijden. Het in sommige landen ingevoerde systeem waarbij uitkeringen aan bepaalde voorwaarden worden gekoppeld (Conditional Cash Transfer) is een mogelijkheid om de schoolgang aan te moedigen; het houdt in dat ouders moeten kunnen bewijzen dat kinderen geregistreerd zijn en een geboorteakte hebben. Men kan verwachten dat kinderen naar school gaan als zij geïntegreerd zijn en over alle benodigde diensten en onderwijsmiddelen kunnen beschikken om aan de vereisten (taal, termijnen enz.) te kunnen voldoen. Alle basisschoolkinderen zouden weer gratis schoolmaaltijden (inkomensafhankelijk) en gratis schoolboeken moeten krijgen. Overheden zouden hier eens goed over na moeten denken als zij onderwijs als een langetermijnprioriteit zien.
  Segregatie in het onderwijs is op de eerste plaats het gevolg van de geografische scheiding tussen de vestigingsgebieden van Roma en die van de rest van de bevolking. Voorts moet worden opgemerkt dat niet-Roma hun kinderen vaak van school afhalen als het percentage Romakinderen in een klas te hoog wordt. Hierdoor ontstaan er gescheiden scholen of klassen voor Romakinderen. Om diverse redenen halen deze scholen niet het vereiste niveau, wat er weer toe leidt dat Romakinderen die uitstekend kùnnen presteren, in het speciaal onderwijs terechtkomen en doorgaans niet de kans krijgen om tot het hoger onderwijs door te dringen.
  Een specifiek probleem is dat Romakinderen naar bijzondere scholen voor kinderen met leermoeilijkheden worden gestuurd. Vaak liggen hier discriminerende toelatingstests aan ten grondslag, maar soms ook verkeerde prikkels (gratis vervoer of gratis schoolmaaltijden). De praktijk waarbij kinderen zonder goede reden naar het speciaal onderwijs worden gestuurd, is een duidelijke schending van de grondrechten en moet met alle mogelijke wettelijke en bestuursrechtelijke middelen worden tegengegaan.
  In dit verband zij eveneens opgemerkt dat schoolverzuim ook in de hand gewerkt kan worden door armoede, nl. als de ouders de schoolkosten niet kunnen (of willen) betalen of als zij hun kinderen laten werken, hetzij om bij te dragen in de kosten van levensonderhoud van het gezin, hetzij om voor kleinere broertjes en zusjes te zorgen. Hiervan zijn vooral meisjes de dupe. |
| --- | --- |

3.1.3

Schoolgaande leeftijd (6-14 jaar). Te weinig Romakinderen gaan naar school. Bijkomende factoren, zo blijkt uit tal van rapporten (4), zijn een gebrek aan registratie, de terughoudendheid van ouders om hun kinderen (vooral meisjes) naar school te sturen, segregatie en ondermaats onderwijs. Wil men de cyclus doorbreken waardoor er onder Roma al generaties lang sprake is van een gebrek aan onderwijs, dan zijn er instrumenten nodig om de schoolgang te stimuleren en segregatie te bestrijden. Het in sommige landen ingevoerde systeem waarbij uitkeringen aan bepaalde voorwaarden worden gekoppeld (Conditional Cash Transfer) is een mogelijkheid om de schoolgang aan te moedigen; het houdt in dat ouders moeten kunnen bewijzen dat kinderen geregistreerd zijn en een geboorteakte hebben. Men kan verwachten dat kinderen naar school gaan als zij geïntegreerd zijn en over alle benodigde diensten en onderwijsmiddelen kunnen beschikken om aan de vereisten (taal, termijnen enz.) te kunnen voldoen. Alle basisschoolkinderen zouden weer gratis schoolmaaltijden (inkomensafhankelijk) en gratis schoolboeken moeten krijgen. Overheden zouden hier eens goed over na moeten denken als zij onderwijs als een langetermijnprioriteit zien.

Segregatie in het onderwijs is op de eerste plaats het gevolg van de geografische scheiding tussen de vestigingsgebieden van Roma en die van de rest van de bevolking. Voorts moet worden opgemerkt dat niet-Roma hun kinderen vaak van school afhalen als het percentage Romakinderen in een klas te hoog wordt. Hierdoor ontstaan er gescheiden scholen of klassen voor Romakinderen. Om diverse redenen halen deze scholen niet het vereiste niveau, wat er weer toe leidt dat Romakinderen die uitstekend kùnnen presteren, in het speciaal onderwijs terechtkomen en doorgaans niet de kans krijgen om tot het hoger onderwijs door te dringen.

Een specifiek probleem is dat Romakinderen naar bijzondere scholen voor kinderen met leermoeilijkheden worden gestuurd. Vaak liggen hier discriminerende toelatingstests aan ten grondslag, maar soms ook verkeerde prikkels (gratis vervoer of gratis schoolmaaltijden). De praktijk waarbij kinderen zonder goede reden naar het speciaal onderwijs worden gestuurd, is een duidelijke schending van de grondrechten en moet met alle mogelijke wettelijke en bestuursrechtelijke middelen worden tegengegaan.

In dit verband zij eveneens opgemerkt dat schoolverzuim ook in de hand gewerkt kan worden door armoede, nl. als de ouders de schoolkosten niet kunnen (of willen) betalen of als zij hun kinderen laten werken, hetzij om bij te dragen in de kosten van levensonderhoud van het gezin, hetzij om voor kleinere broertjes en zusjes te zorgen. Hiervan zijn vooral meisjes de dupe.

3.1.4   Volwassenen

| 3.1.4.1 | De woonsituatie wordt gekenmerkt door slechte leefomstandigheden en aanhoudende segregatie. Mensen in armzalige, slecht onderhouden en ongezonde noodhuisvesting waar het onderhoud, de stroom-, gas- en watervoorziening en de hygiëne te wensen overlaten, hebben geen eigendomsrechten en kunnen geen vaste verblijfplaats opgeven als zij voor uitkeringen of diensten op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid of gezondheid in aanmerking willen komen of als zij op zoek zijn naar een baan. Veel van deze problemen worden in de hand gewerkt door maatschappelijke discriminatie en zigeunerhaat. Vermeldenswaard is ook dat de nomadische levensstijl van Roma eerder gevolg dan oorzaak is van hun uitsluiting. Zelfs nu het leeuwendeel van de Roma er een sedentaire levensstijl op nahoudt, wordt in een zelfgekozen trekkend bestaan toch nog steeds vaak een verklaring gezocht voor hun uitsluiting. |
| --- | --- |

3.1.4.1

De woonsituatie wordt gekenmerkt door slechte leefomstandigheden en aanhoudende segregatie. Mensen in armzalige, slecht onderhouden en ongezonde noodhuisvesting waar het onderhoud, de stroom-, gas- en watervoorziening en de hygiëne te wensen overlaten, hebben geen eigendomsrechten en kunnen geen vaste verblijfplaats opgeven als zij voor uitkeringen of diensten op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid of gezondheid in aanmerking willen komen of als zij op zoek zijn naar een baan. Veel van deze problemen worden in de hand gewerkt door maatschappelijke discriminatie en zigeunerhaat. Vermeldenswaard is ook dat de nomadische levensstijl van Roma eerder gevolg dan oorzaak is van hun uitsluiting. Zelfs nu het leeuwendeel van de Roma er een sedentaire levensstijl op nahoudt, wordt in een zelfgekozen trekkend bestaan toch nog steeds vaak een verklaring gezocht voor hun uitsluiting.

| 3.1.4.2 | Onderwijs is een van de meest fundamentele investeringen in de toekomst. Het hoge percentage analfabeten en het lage algemene onderwijsniveau van de Roma bieden weinig hoop op een rooskleurige toekomst. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat Roma in hun onderwijsstelsels niet worden gediscrimineerd. Ook dienen zij meer werk te maken van programma's inzake taal (alfabetisering), rekenen en levenslang leren voor volwassenen.
  Het is voor Roma uiterst moeilijk om hoger onderwijs te volgen en een goede beroepsopleiding te krijgen. De lidstaten moeten proberen om hen in het reguliere onderwijs- en beroepsopleidingsstelsel te integreren, maar moeten ook modellen voor de erkenning van informeel verworven vaardigheden gebruiken en veel genereuzer te werk gaan bij de erkenning van kwalificaties die in het buitenland zijn verworven.
  Het door de Commissie ingevoerde taalverwervingsbeleid dat de integratie moet bevorderen, waarmee o.m. wordt beoogd mensen aan te zetten tot het leren van de talen van minderheden, zou ook de Roma ten goede moeten komen. |
| --- | --- |

3.1.4.2

Onderwijs is een van de meest fundamentele investeringen in de toekomst. Het hoge percentage analfabeten en het lage algemene onderwijsniveau van de Roma bieden weinig hoop op een rooskleurige toekomst. De lidstaten moeten ervoor zorgen dat Roma in hun onderwijsstelsels niet worden gediscrimineerd. Ook dienen zij meer werk te maken van programma's inzake taal (alfabetisering), rekenen en levenslang leren voor volwassenen.

Het is voor Roma uiterst moeilijk om hoger onderwijs te volgen en een goede beroepsopleiding te krijgen. De lidstaten moeten proberen om hen in het reguliere onderwijs- en beroepsopleidingsstelsel te integreren, maar moeten ook modellen voor de erkenning van informeel verworven vaardigheden gebruiken en veel genereuzer te werk gaan bij de erkenning van kwalificaties die in het buitenland zijn verworven.

Het door de Commissie ingevoerde taalverwervingsbeleid dat de integratie moet bevorderen, waarmee o.m. wordt beoogd mensen aan te zetten tot het leren van de talen van minderheden, zou ook de Roma ten goede moeten komen.

| 3.1.4.3 | Om toegang tot de arbeidsmarkt te krijgen, moeten leden van minderheden afrekenen met een reeks obstakels die elkaar vaak onderling versterken (5). Ook worden zij benadeeld door het feit dat zij niet of nauwelijks zijn opgeleid of doordat hun kwalificaties tekortschieten of niet worden erkend. Door zigeunerhaat wordt het allemaal nog moeilijker. Er zijn tientallen gevallen opgetekend die bewijzen dat de werkloosheid onder Roma dikwijls voortvloeit uit rassendiscriminatie. Daarbij komt dat minderheden vrijwel geen toegang hebben tot maatregelen op het vlak van levenslang leren.
  De gemiddelde Rom is uitstekend in staat om als ondernemer te denken en te handelen. Er kunnen daarom vast en zeker manieren worden gevonden om Roma uit het informele circuit te halen en hen in staat te stellen een reguliere economische activiteit uit te oefenen. Men kan hierbij bijv. denken aan verlening van microkrediet en aan steunregelingen voor het opzetten van een eigen bedrijf. Zo moeten de bestaande obstakels kunnen worden overwonnen.
  Veel Romahuishoudens zijn financieel sterk afhankelijk van sociale voorzieningen en andere overheidsuitkeringen (bijv. pensioenen en kinderbijslag), terwijl zij in relatief beperkte mate deelnemen aan de formele economie. Daardoor is er sprake van een asymmetrische participatie van Roma in de stelsels voor sociale bescherming (d.w.z. zij ontvangen als groep meer dan zij bijdragen). Deze asymmetrie is een belangrijke oorzaak van sociale spanningen, vooroordelen en uiteindelijk uitsluiting.
  In het kader van het principe dat positieve inspanningen moeten worden beloond, zouden extra middelen kunnen worden verschaft om officieel werk aantrekkelijker te maken. Anders zal er systematisch aanleiding blijven bestaan tot uitsluiting op grond van ras. In samenwerking met particuliere en overheidsorganisaties zouden programma's kunnen worden ingevoerd om mensen met een uitkering (weer) aan een baan te helpen.
  Gevallen van discriminatie op de werkvloer en tijdens de sollicitatieprocedure zijn uitvoerig gedocumenteerd. Hiertegen moet via wetgevingsmaatregelen worden opgetreden. Een volledige cultuuromslag kan echter pas tot stand worden gebracht als Roma toegang tot beroepsopleiding krijgen, zodat zij geschoolde arbeid kunnen gaan verrichten in plaats van werk waarvoor een opleiding niet of nauwelijks vereist is. |
| --- | --- |

3.1.4.3

Om toegang tot de arbeidsmarkt te krijgen, moeten leden van minderheden afrekenen met een reeks obstakels die elkaar vaak onderling versterken (5). Ook worden zij benadeeld door het feit dat zij niet of nauwelijks zijn opgeleid of doordat hun kwalificaties tekortschieten of niet worden erkend. Door zigeunerhaat wordt het allemaal nog moeilijker. Er zijn tientallen gevallen opgetekend die bewijzen dat de werkloosheid onder Roma dikwijls voortvloeit uit rassendiscriminatie. Daarbij komt dat minderheden vrijwel geen toegang hebben tot maatregelen op het vlak van levenslang leren.

De gemiddelde Rom is uitstekend in staat om als ondernemer te denken en te handelen. Er kunnen daarom vast en zeker manieren worden gevonden om Roma uit het informele circuit te halen en hen in staat te stellen een reguliere economische activiteit uit te oefenen. Men kan hierbij bijv. denken aan verlening van microkrediet en aan steunregelingen voor het opzetten van een eigen bedrijf. Zo moeten de bestaande obstakels kunnen worden overwonnen.

Veel Romahuishoudens zijn financieel sterk afhankelijk van sociale voorzieningen en andere overheidsuitkeringen (bijv. pensioenen en kinderbijslag), terwijl zij in relatief beperkte mate deelnemen aan de formele economie. Daardoor is er sprake van een asymmetrische participatie van Roma in de stelsels voor sociale bescherming (d.w.z. zij ontvangen als groep meer dan zij bijdragen). Deze asymmetrie is een belangrijke oorzaak van sociale spanningen, vooroordelen en uiteindelijk uitsluiting.

In het kader van het principe dat positieve inspanningen moeten worden beloond, zouden extra middelen kunnen worden verschaft om officieel werk aantrekkelijker te maken. Anders zal er systematisch aanleiding blijven bestaan tot uitsluiting op grond van ras. In samenwerking met particuliere en overheidsorganisaties zouden programma's kunnen worden ingevoerd om mensen met een uitkering (weer) aan een baan te helpen.

Gevallen van discriminatie op de werkvloer en tijdens de sollicitatieprocedure zijn uitvoerig gedocumenteerd. Hiertegen moet via wetgevingsmaatregelen worden opgetreden. Een volledige cultuuromslag kan echter pas tot stand worden gebracht als Roma toegang tot beroepsopleiding krijgen, zodat zij geschoolde arbeid kunnen gaan verrichten in plaats van werk waarvoor een opleiding niet of nauwelijks vereist is.

| 3.1.4.4 | Gezondheidszorg: de lage levensstandaard (gebrek aan inkomen) en de slechte leefomstandigheden (verontreiniging, onvoldoende hygiëne, geen schoon water) brengen ernstige gezondheidsrisico's met zich mee. De toegang tot gezondheidsdiensten in Romagemeenschappen is beperkt, met name omdat de meeste Roma na hun geboorte niet worden aangegeven bij de burgerlijke stand en daarom ook niet geregistreerd worden in het gezondheidsstelsel. Als Roma al tot een openbare instelling voor gezondheidszorg worden toegelaten, worden zij vaak in een aparte zaal ondergebracht. Dat is discriminatie. Toegang tot diensten van goede kwaliteit is een grondrecht van alle Europese burgers. |
| --- | --- |

3.1.4.4

Gezondheidszorg: de lage levensstandaard (gebrek aan inkomen) en de slechte leefomstandigheden (verontreiniging, onvoldoende hygiëne, geen schoon water) brengen ernstige gezondheidsrisico's met zich mee. De toegang tot gezondheidsdiensten in Romagemeenschappen is beperkt, met name omdat de meeste Roma na hun geboorte niet worden aangegeven bij de burgerlijke stand en daarom ook niet geregistreerd worden in het gezondheidsstelsel. Als Roma al tot een openbare instelling voor gezondheidszorg worden toegelaten, worden zij vaak in een aparte zaal ondergebracht. Dat is discriminatie. Toegang tot diensten van goede kwaliteit is een grondrecht van alle Europese burgers.

| 3.1.4.5 | Romavrouwen hebben in de regel weinig in te brengen in de familiehiërarchie, niet of nauwelijks onderwijs gevolgd en hebben daardoor slechte beroepskansen; zij trouwen vaak op jonge leeftijd en zijn dikwijls zwanger. Ook huiselijk geweld, dat vaak niet in de statistieken terechtkomt, mag niet worden onderschat. Heden ten dage komen daar nog prostitutie en mensenhandel bij, wat het plaatje nog veel zorgwekkender maakt.
  Het is echter belangrijk om in te zien dat Romavrouwen in hun gemeenschap als drijvende kracht achter veranderingen fungeren, al is dit voor buitenstaanders wellicht niet meteen zichtbaar. Het gaat hierbij vooral om ontplooiing van de eigen capaciteiten en om verschuivingen in culturele patronen, bijv. doordat moeders het belang van onderwijs voor hun kinderen, in het bijzonder meisjes, benadrukken. Voor de schoolgang van kinderen is het zeer gunstig als moeders opgenomen worden in ouderverenigingen en daar hun verantwoordelijkheid nemen. |
| --- | --- |

3.1.4.5

Romavrouwen hebben in de regel weinig in te brengen in de familiehiërarchie, niet of nauwelijks onderwijs gevolgd en hebben daardoor slechte beroepskansen; zij trouwen vaak op jonge leeftijd en zijn dikwijls zwanger. Ook huiselijk geweld, dat vaak niet in de statistieken terechtkomt, mag niet worden onderschat. Heden ten dage komen daar nog prostitutie en mensenhandel bij, wat het plaatje nog veel zorgwekkender maakt.

Het is echter belangrijk om in te zien dat Romavrouwen in hun gemeenschap als drijvende kracht achter veranderingen fungeren, al is dit voor buitenstaanders wellicht niet meteen zichtbaar. Het gaat hierbij vooral om ontplooiing van de eigen capaciteiten en om verschuivingen in culturele patronen, bijv. doordat moeders het belang van onderwijs voor hun kinderen, in het bijzonder meisjes, benadrukken. Voor de schoolgang van kinderen is het zeer gunstig als moeders opgenomen worden in ouderverenigingen en daar hun verantwoordelijkheid nemen.

| 3.1.4.6 | Maatschappelijke discriminatie en zigeunerhaat in de vorm van clichés en vooroordelen ten opzichte van minderheden, in het bijzonder Roma, zijn diep geworteld en duiden op generatielange onwetendheid en culturele verschillen. De stereotype opvatting dat deze gemeenschappen maatschappelijk minderwaardig zijn, is wijdverbreid. Dit leidt tot voortzetting van het proces van verwijdering, armoede, geweld en uiteindelijk uitsluiting. |
| --- | --- |

3.1.4.6

Maatschappelijke discriminatie en zigeunerhaat in de vorm van clichés en vooroordelen ten opzichte van minderheden, in het bijzonder Roma, zijn diep geworteld en duiden op generatielange onwetendheid en culturele verschillen. De stereotype opvatting dat deze gemeenschappen maatschappelijk minderwaardig zijn, is wijdverbreid. Dit leidt tot voortzetting van het proces van verwijdering, armoede, geweld en uiteindelijk uitsluiting.

3.2   Integratie

| 3.2.1 | Integratie is geen eenrichtingsverkeer, maar moet van twee kanten komen; het vergt inspanningen van zowel de minderheden als de meerderheid. Worden er integratiemaatregelen gepland, dan kijken tal van Roma de kat uit de boom, omdat zij vrezen dat zij ter wille van de integratie hun beginselen, tradities en identiteit moeten opgeven. Ook maakt de discriminatie die al generaties lang in de samenleving is ingebakken het voor niet- Roma moeilijk om hun vooroordelen opzij te zetten en de Romacultuur met open vizier tegemoet te treden. |
| --- | --- |

3.2.1

Integratie is geen eenrichtingsverkeer, maar moet van twee kanten komen; het vergt inspanningen van zowel de minderheden als de meerderheid. Worden er integratiemaatregelen gepland, dan kijken tal van Roma de kat uit de boom, omdat zij vrezen dat zij ter wille van de integratie hun beginselen, tradities en identiteit moeten opgeven. Ook maakt de discriminatie die al generaties lang in de samenleving is ingebakken het voor niet- Roma moeilijk om hun vooroordelen opzij te zetten en de Romacultuur met open vizier tegemoet te treden.

| 3.2.2 | Daar staat tegenover dat 40 % van de Roma niet in armoede leven (ook al hebben zij het niet altijd even breed en behoren zij niet tot de meest zichtbare Romagroep), waaruit blijkt dat Roma in essentie in staat zijn om zich in de samenleving waarin zij wonen, te integreren zonder daarvoor hun identiteit op te hoeven geven. |
| --- | --- |

3.2.2

Daar staat tegenover dat 40 % van de Roma niet in armoede leven (ook al hebben zij het niet altijd even breed en behoren zij niet tot de meest zichtbare Romagroep), waaruit blijkt dat Roma in essentie in staat zijn om zich in de samenleving waarin zij wonen, te integreren zonder daarvoor hun identiteit op te hoeven geven.

| 3.2.3 | De talrijke publicaties van Romaorganisaties om de zichtbaarheid, de actieve deelname aan de samenleving en de bewustwording te vergroten, vormen een stap in de goede richting (6). Er kan echter nog meer worden gedaan, bijv. door te investeren in de gemeenschappen waarmee afspraken kunnen worden gemaakt over daadwerkelijke verbintenissen, ownership en verantwoordelijkheid. Microkredietregelingen, van oudsher een middel om ondernemerschap te stimuleren, zouden gebruikt kunnen worden om infrastructuurvoorzieningen of opleidingsmaatregelen te financieren. Kleine bedragen zouden kunnen worden uitgekeerd als beloning voor nagekomen beloften, bijv. als kinderen naar school worden gestuurd en regelmatig een bezoek aan de dokter wordt gebracht (7). |
| --- | --- |

3.2.3

De talrijke publicaties van Romaorganisaties om de zichtbaarheid, de actieve deelname aan de samenleving en de bewustwording te vergroten, vormen een stap in de goede richting (6). Er kan echter nog meer worden gedaan, bijv. door te investeren in de gemeenschappen waarmee afspraken kunnen worden gemaakt over daadwerkelijke verbintenissen, ownership en verantwoordelijkheid. Microkredietregelingen, van oudsher een middel om ondernemerschap te stimuleren, zouden gebruikt kunnen worden om infrastructuurvoorzieningen of opleidingsmaatregelen te financieren. Kleine bedragen zouden kunnen worden uitgekeerd als beloning voor nagekomen beloften, bijv. als kinderen naar school worden gestuurd en regelmatig een bezoek aan de dokter wordt gebracht (7).

| 3.2.4 | Volwaardige maatschappelijke participatie van minderheden vereist duurzame, efficiënte en op maat gesneden maatregelen. Deze moeten doelgericht zijn, maar mogen er niet toe leiden dat andere groepen worden uitgesloten. Hiervoor is nodig dat politiek, bedrijfsleven en samenleving bereid zijn om tegelijkertijd het non-discriminatiebeginsel toe te passen, gelijke kansen daadwerkelijk te bevorderen en de diversiteit in goede banen te leiden. Ter ondersteuning van programma's in dit verband zou een beroep kunnen worden gedaan op de Europese Structuurfondsen.
  Alles dient in het werk te worden gesteld om de zowel bij Roma als niet-Roma bestaande reserves en vooroordelen weg te nemen; het is niet alleen zaak om de noodzakelijke pragmatische stappen te zetten, maar ook om — met de hulp van leiders en bemiddelaars van beide kanten — gezamenlijke toekomststrategieën uit te werken. Daarbij moet een speciale plaats worden ingeruimd voor rolmodellen uit de Romagemeenschappen. |
| --- | --- |

3.2.4

Volwaardige maatschappelijke participatie van minderheden vereist duurzame, efficiënte en op maat gesneden maatregelen. Deze moeten doelgericht zijn, maar mogen er niet toe leiden dat andere groepen worden uitgesloten. Hiervoor is nodig dat politiek, bedrijfsleven en samenleving bereid zijn om tegelijkertijd het non-discriminatiebeginsel toe te passen, gelijke kansen daadwerkelijk te bevorderen en de diversiteit in goede banen te leiden. Ter ondersteuning van programma's in dit verband zou een beroep kunnen worden gedaan op de Europese Structuurfondsen.

Alles dient in het werk te worden gesteld om de zowel bij Roma als niet-Roma bestaande reserves en vooroordelen weg te nemen; het is niet alleen zaak om de noodzakelijke pragmatische stappen te zetten, maar ook om — met de hulp van leiders en bemiddelaars van beide kanten — gezamenlijke toekomststrategieën uit te werken. Daarbij moet een speciale plaats worden ingeruimd voor rolmodellen uit de Romagemeenschappen.

4.   De Roma en Europa

4.1   Europese Commissie

| 4.1.1 | De Commissie ijvert er al lang voor om het integratieprobleem te helpen oplossen. Enkele jaren geleden is er een speciale groep voor Romavraagstukken opgericht waarin diverse diensten van de Commissie samenwerken. Dankzij deze groep kon de informatiestroom tussen de afzonderlijke Commissiediensten worden verbeterd en konden de maatregelen op de diverse gebieden enigszins op elkaar worden afgestemd. |
| --- | --- |

4.1.1

De Commissie ijvert er al lang voor om het integratieprobleem te helpen oplossen. Enkele jaren geleden is er een speciale groep voor Romavraagstukken opgericht waarin diverse diensten van de Commissie samenwerken. Dankzij deze groep kon de informatiestroom tussen de afzonderlijke Commissiediensten worden verbeterd en konden de maatregelen op de diverse gebieden enigszins op elkaar worden afgestemd.

| 4.1.2 | De in januari 2006 door de Commissie ingestelde groep deskundigen op hoog niveau voor de integratie van etnische minderheden heeft in december 2007 een kritisch rapport (8) uitgebracht met aanbevelingen voor maatregelen om de situatie van Roma op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en huisvesting te verbeteren. Hierin wordt erop gewezen dat een duurzame oplossing alleen kan worden bereikt via een pragmatische aanpak waarbij een adequaat pakket aan maatregelen op verschillende beleidsterreinen ten uitvoer wordt gelegd. |
| --- | --- |

4.1.2

De in januari 2006 door de Commissie ingestelde groep deskundigen op hoog niveau voor de integratie van etnische minderheden heeft in december 2007 een kritisch rapport (8) uitgebracht met aanbevelingen voor maatregelen om de situatie van Roma op het gebied van onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en huisvesting te verbeteren. Hierin wordt erop gewezen dat een duurzame oplossing alleen kan worden bereikt via een pragmatische aanpak waarbij een adequaat pakket aan maatregelen op verschillende beleidsterreinen ten uitvoer wordt gelegd.

| 4.1.3 | Ook het EU-agentschap voor de grondrechten houdt zich volop met dit thema bezig (9). In dit verband zij tevens gewezen op de uitgebreide studies, rapporten en bijeenkomsten van zijn voorganger, de Europese Waarnemingspost inzake racisme en vreemdelingenhaat. |
| --- | --- |

4.1.3

Ook het EU-agentschap voor de grondrechten houdt zich volop met dit thema bezig (9). In dit verband zij tevens gewezen op de uitgebreide studies, rapporten en bijeenkomsten van zijn voorganger, de Europese Waarnemingspost inzake racisme en vreemdelingenhaat.

4.2   Europees Parlement

| 4.2.1 | Het Europees Parlement zet zich al geruime tijd — nadrukkelijk en over de fractiegrenzen heen — in voor minderhedenkwesties, ter bevordering van de integratie en ter bestrijding van de discriminatie van Roma. Over dit onderwerp heeft het al een aantal verslagen en resoluties aangenomen, laatstelijk op 31 januari 2008 (10). |
| --- | --- |

4.2.1

Het Europees Parlement zet zich al geruime tijd — nadrukkelijk en over de fractiegrenzen heen — in voor minderhedenkwesties, ter bevordering van de integratie en ter bestrijding van de discriminatie van Roma. Over dit onderwerp heeft het al een aantal verslagen en resoluties aangenomen, laatstelijk op 31 januari 2008 (10).

4.3   Raad

| 4.3.1 | De laatste keer dat de Europese Raad zich met dit onderwerp heeft beziggehouden, was op 14 december 2007 in het kader van het Europees Jaar van gelijke kansen (11). |
| --- | --- |

4.3.1

De laatste keer dat de Europese Raad zich met dit onderwerp heeft beziggehouden, was op 14 december 2007 in het kader van het Europees Jaar van gelijke kansen (11).

4.4   Raad van Europa (RvE) en OVSE

Beide organisaties hebben op tal van gebieden geholpen om de situatie te verbeteren en gaan hiermee door, via specifiek op Roma gerichte maatregelen. Van bijzonder belang voor de bescherming van minderheden (en dus ook van Roma) is de RvE-Kaderovereenkomst inzake de bescherming van nationale minderheden en het Europees Handvest voor regionale en minderheidstalen. De Dosta!-campagne is ook een uitstekend positief voorbeeld om de meerderheid van de bevolking bewuster te maken van vooroordelen en negatieve stereotypen.

| 4.5 | Het Europees Hof voor de mensenrechten heeft met een aantal baanbrekende uitspraken wezenlijke voorwaarden voor de uitoefening van de rechten van Roma geschapen (12). |
| --- | --- |

4.5

Het Europees Hof voor de mensenrechten heeft met een aantal baanbrekende uitspraken wezenlijke voorwaarden voor de uitoefening van de rechten van Roma geschapen (12).

| 4.6 | De Verenigde Naties (met name UNDP, UNICEF en UNESCO) houden zich al jarenlang bezig met het bevorderen van de integratie van Roma. |
| --- | --- |

4.6

De Verenigde Naties (met name UNDP, UNICEF en UNESCO) houden zich al jarenlang bezig met het bevorderen van de integratie van Roma.

4.7   Het maatschappelijk middenveld

| 4.7.1 | Het Open Society Institute (OSI) is met steun van de Wereldbank initiator van het „Decennium voor de integratie van Roma 2005-2015” (13). |
| --- | --- |

4.7.1

Het Open Society Institute (OSI) is met steun van de Wereldbank initiator van het „Decennium voor de integratie van Roma 2005-2015” (13).

| 4.7.2 | De onlangs opgerichte EU Roma Policy Coalition (ERPC)
   (14) hanteert het beginsel „integratie door participatie” en streeft ernaar om de deelname van Roma aan alle relevante processen te stimuleren. |
| --- | --- |

4.7.2

De onlangs opgerichte EU Roma Policy Coalition (ERPC)
   (14) hanteert het beginsel „integratie door participatie” en streeft ernaar om de deelname van Roma aan alle relevante processen te stimuleren.

| 4.7.3 | Speciale vermelding verdient het Europees Forum van Roma en woonwagenbewoners (ERTF)
   (15), dat op initiatief van de Finse president Tarja Halonen is opgericht. Het ERTF heeft een geprivilegieerde status in de Raad van Europa, omdat het hiermee een partnerschapsverband heeft gesloten met de mogelijkheid om actief aan de RvE-werkzaamheden deel te nemen. |
| --- | --- |

4.7.3

Speciale vermelding verdient het Europees Forum van Roma en woonwagenbewoners (ERTF)
   (15), dat op initiatief van de Finse president Tarja Halonen is opgericht. Het ERTF heeft een geprivilegieerde status in de Raad van Europa, omdat het hiermee een partnerschapsverband heeft gesloten met de mogelijkheid om actief aan de RvE-werkzaamheden deel te nemen.

| 4.7.4 | Een van de prioritaire werkterreinen bij de integratie van Roma, nl. werkgelegenheid, valt onder de bevoegdheid van de sociale partners. Daarom is er voor hen ter zake een specifieke rol weggelegd. De ervaringen van het Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV), de nationale vakbonden en de Europese en nationale werkgeverorganisaties kunnen belangrijke bouwstenen vormen in het op gang te brengen proces. |
| --- | --- |

4.7.4

Een van de prioritaire werkterreinen bij de integratie van Roma, nl. werkgelegenheid, valt onder de bevoegdheid van de sociale partners. Daarom is er voor hen ter zake een specifieke rol weggelegd. De ervaringen van het Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV), de nationale vakbonden en de Europese en nationale werkgeverorganisaties kunnen belangrijke bouwstenen vormen in het op gang te brengen proces.

5.   Conclusies

| 5.1 | Steeds wanneer men nagaat wat er is bereikt, moet men concluderen dat alle tot dusverre geleverde inspanningen voor de integratie van Roma en de inachtneming van hun rechten, niet het verhoopte resultaat hebben opgeleverd. |
| --- | --- |

5.1

Steeds wanneer men nagaat wat er is bereikt, moet men concluderen dat alle tot dusverre geleverde inspanningen voor de integratie van Roma en de inachtneming van hun rechten, niet het verhoopte resultaat hebben opgeleverd.

| 5.2 | De noodzakelijke maatregelen behoren tot de bevoegdheid van enerzijds de Unie en anderzijds de lidstaten. Uitgaande van artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam zijn er in 2000 antidiscriminatierichtlijnen goedgekeurd, die een belangrijke stimulans en een institutioneel kader bieden om discriminatie van Roma tegen te gaan. De Commissie zou moeten nagaan hoe de EU-wetgeving kan worden uitgebreid om de specifieke situatie van Roma aan te pakken, bijv. via de goedkeuring van een richtlijn tegen segregatie. Voorts zou de integratie van Roma een prioriteit moeten worden bij het gebruik van de Structuurfondsen. |
| --- | --- |

5.2

De noodzakelijke maatregelen behoren tot de bevoegdheid van enerzijds de Unie en anderzijds de lidstaten. Uitgaande van artikel 13 van het Verdrag van Amsterdam zijn er in 2000 antidiscriminatierichtlijnen goedgekeurd, die een belangrijke stimulans en een institutioneel kader bieden om discriminatie van Roma tegen te gaan. De Commissie zou moeten nagaan hoe de EU-wetgeving kan worden uitgebreid om de specifieke situatie van Roma aan te pakken, bijv. via de goedkeuring van een richtlijn tegen segregatie. Voorts zou de integratie van Roma een prioriteit moeten worden bij het gebruik van de Structuurfondsen.

| 5.3 | Een aanzet tot een mogelijk doeltreffende oplossing van Romavraagstukken waarvoor de lidstaten bevoegd zijn, is in de jaren '90 gegeven met de open coördinatiemethode (OCM)
   (16). Het Comité stelt daarom voor om ook inzake minderhedenkwesties en in het bijzonder waar het gaat om de integratie van Roma, uit te gaan van deze OCM. Als eerste stap zou overwogen kunnen worden om de situatie van Roma in aanmerking te nemen in het beleid op de bestaande OCM-terreinen (met name werkgelegenheid, maatschappelijke integratie en onderwijs). Alle lidstaten kunnen gebruikmaken van de OCM en van de instrumenten daarvan voor de beoordeling van modellen voor goede praktijken. Daarnaast zouden zij algemene modellen of projecten „in het veld” die vanuit de gemeenschappen worden vormgegeven, tegen het licht kunnen houden. Dergelijke projecten kunnen pas effect sorteren als zij sectoroverschrijdend zijn en gebaseerd zijn op actieplannen waarbij alle belanghebbenden, met name de Romaorganisaties, zijn betrokken. Deze actieplannen moeten toezeggingen, maatregelen, evaluaties, feedback en verspreidingsmechanismen bevatten die ondersteund worden met voldoende financiële middelen, ook uit de Structuurfondsen. Het Comité is ervan overtuigd dat veel juridische, sociale en historisch gezien emotioneel geladen kwesties inzake minderheden, en met name de zorgpunten van Roma, het best en doeltreffendst kunnen worden aangepakt met de OCM. |
| --- | --- |

5.3

Een aanzet tot een mogelijk doeltreffende oplossing van Romavraagstukken waarvoor de lidstaten bevoegd zijn, is in de jaren '90 gegeven met de open coördinatiemethode (OCM)
   (16). Het Comité stelt daarom voor om ook inzake minderhedenkwesties en in het bijzonder waar het gaat om de integratie van Roma, uit te gaan van deze OCM. Als eerste stap zou overwogen kunnen worden om de situatie van Roma in aanmerking te nemen in het beleid op de bestaande OCM-terreinen (met name werkgelegenheid, maatschappelijke integratie en onderwijs). Alle lidstaten kunnen gebruikmaken van de OCM en van de instrumenten daarvan voor de beoordeling van modellen voor goede praktijken. Daarnaast zouden zij algemene modellen of projecten „in het veld” die vanuit de gemeenschappen worden vormgegeven, tegen het licht kunnen houden. Dergelijke projecten kunnen pas effect sorteren als zij sectoroverschrijdend zijn en gebaseerd zijn op actieplannen waarbij alle belanghebbenden, met name de Romaorganisaties, zijn betrokken. Deze actieplannen moeten toezeggingen, maatregelen, evaluaties, feedback en verspreidingsmechanismen bevatten die ondersteund worden met voldoende financiële middelen, ook uit de Structuurfondsen. Het Comité is ervan overtuigd dat veel juridische, sociale en historisch gezien emotioneel geladen kwesties inzake minderheden, en met name de zorgpunten van Roma, het best en doeltreffendst kunnen worden aangepakt met de OCM.

| 5.4 | Of al deze maatregelen zoden aan de dijk zullen zetten, zal afhangen van de vraag of men erin slaagt om een goed functionerend netwerk voor samenwerking tussen alle betrokkenen te creëren. Het Comité heeft al herhaaldelijk bewezen dat het een meerwaarde kan bieden door als schakel tussen Europa en het maatschappelijk middenveld te fungeren (17). Het zal kwesties rond de integratie van minderheden, met name Roma, helpen oplossen via geïnstitutionaliseerde en daardoor duurzame samenwerking. |
| --- | --- |

5.4

Of al deze maatregelen zoden aan de dijk zullen zetten, zal afhangen van de vraag of men erin slaagt om een goed functionerend netwerk voor samenwerking tussen alle betrokkenen te creëren. Het Comité heeft al herhaaldelijk bewezen dat het een meerwaarde kan bieden door als schakel tussen Europa en het maatschappelijk middenveld te fungeren (17). Het zal kwesties rond de integratie van minderheden, met name Roma, helpen oplossen via geïnstitutionaliseerde en daardoor duurzame samenwerking.

| 5.5 | De Commissie heeft voor september een conferentie op hoog niveau over de integratie van Roma gepland. Deze kan een passend kader bieden om de door de Commissie uitgewerkte voorstellen ter verbetering van de efficiency van het beleid van de EU en de lidstaten openlijk te bespreken, en om eerste, concrete stappen in het bovengenoemde proces te zetten.
  Op basis van onderhavig advies zou het Comité concrete maatregelen moeten uitwerken die het tijdens deze conferentie zou kunnen presenteren. Ook zou moeten worden nagedacht over vormen van samenwerking met media die langetermijndoelstellingen nastreven en zich in hun berichtgeving niet tot de waan van de dag beperken. |
| --- | --- |

5.5

De Commissie heeft voor september een conferentie op hoog niveau over de integratie van Roma gepland. Deze kan een passend kader bieden om de door de Commissie uitgewerkte voorstellen ter verbetering van de efficiency van het beleid van de EU en de lidstaten openlijk te bespreken, en om eerste, concrete stappen in het bovengenoemde proces te zetten.

Op basis van onderhavig advies zou het Comité concrete maatregelen moeten uitwerken die het tijdens deze conferentie zou kunnen presenteren. Ook zou moeten worden nagedacht over vormen van samenwerking met media die langetermijndoelstellingen nastreven en zich in hun berichtgeving niet tot de waan van de dag beperken.

6.   Slotopmerkingen

| 6.1 | Het Comité is zijn werkzaamheden m.b.t. dit advies over Roma begonnen in het kader van het Jaar van gelijke kansen. Vervolgens zijn zij — in overleg met de Commissie — in de context van het Jaar van de interculturele dialoog geplaatst.
  Het Comité beschouwt cultuur als een proces dat zich over alle levensterreinen uitstrekt, als de erkenning van gemeenschappelijke waarden, als gemeenschappelijke „levensstijl”. In die zin is cultuur onmisbaar als factor die mensen bij elkaar brengt in het streven naar betere integratie op alle gebieden. Cultuur verbindt ratio en gevoel en biedt daarmee een totaalaanpak voor het oplossen van problemen. Deze sociale dimensie van cultuur maakt dat de interculturele dialoog de vrede en de stabiliteit zowel intern als extern ten goede kan komen. Vertaalt men dit naar minderheden, met name Roma, dan betekent dit dat de interculturele dialoog het meest aangewezen middel is om geleidelijk een eind te maken aan door de eeuwen heen gegroeide stereotiepe benaderingen die gebaseerd zijn op wantrouwen, vooringenomenheid en onbegrip. Zo moet het mogelijk worden om, op basis van een stevig wetgevingskader en in een klimaat van wederzijds respect, gezamenlijk tot een voor beide kanten aanvaardbare vorm van integratie te komen. |
| --- | --- |

6.1

Het Comité is zijn werkzaamheden m.b.t. dit advies over Roma begonnen in het kader van het Jaar van gelijke kansen. Vervolgens zijn zij — in overleg met de Commissie — in de context van het Jaar van de interculturele dialoog geplaatst.

Het Comité beschouwt cultuur als een proces dat zich over alle levensterreinen uitstrekt, als de erkenning van gemeenschappelijke waarden, als gemeenschappelijke „levensstijl”. In die zin is cultuur onmisbaar als factor die mensen bij elkaar brengt in het streven naar betere integratie op alle gebieden. Cultuur verbindt ratio en gevoel en biedt daarmee een totaalaanpak voor het oplossen van problemen. Deze sociale dimensie van cultuur maakt dat de interculturele dialoog de vrede en de stabiliteit zowel intern als extern ten goede kan komen. Vertaalt men dit naar minderheden, met name Roma, dan betekent dit dat de interculturele dialoog het meest aangewezen middel is om geleidelijk een eind te maken aan door de eeuwen heen gegroeide stereotiepe benaderingen die gebaseerd zijn op wantrouwen, vooringenomenheid en onbegrip. Zo moet het mogelijk worden om, op basis van een stevig wetgevingskader en in een klimaat van wederzijds respect, gezamenlijk tot een voor beide kanten aanvaardbare vorm van integratie te komen.

| 6.2 | Het Comité hoopt dat nog vóór het eind van het Jaar van de interculturele dialoog de eerste concrete maatregelen worden getroffen om gestalte te geven aan zijn voorstellen, en dat er volgende stappen worden gezet in 2009, het Europees Jaar van creativiteit en innovatie, alsook in 2010, het Europees Jaar ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting. |
| --- | --- |

6.2

Het Comité hoopt dat nog vóór het eind van het Jaar van de interculturele dialoog de eerste concrete maatregelen worden getroffen om gestalte te geven aan zijn voorstellen, en dat er volgende stappen worden gezet in 2009, het Europees Jaar van creativiteit en innovatie, alsook in 2010, het Europees Jaar ter bestrijding van armoede en sociale uitsluiting.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  In Aanbeveling 1201 (1993) van de Parlementaire vergadering van de Raad van Europa betreffende het Verdrag voor de bescherming van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden verwijst de uitdrukking „nationale minderheid” naar een groep personen die in een bepaald land verblijven, onderdanen van dat land zijn en al lange tijd een solide, duurzame band met dat land hebben, specifieke kenmerken vertonen op etnisch, cultureel, religieus of taalgebied, voldoende representatief zijn hoewel kleiner in aantal dan de rest van de bevolking van dat land of een regio daarvan, en streven naar de instandhouding van hun gemeenschappelijke identiteit, met inbegrip van hun cultuur, tradities, godsdienst of taal:

1

http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta93/EREC1201.htm

(2)  EESC-advies van 13.9.2006 over De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie, rapporteur: dhr. Pariza Castaños (PB C 318 van 23.12.2006); EESC-advies van 10.12.2003 over Immigratie, integratie en werkgelegenheid, rapporteur: dhr. Pariza Castaños (PB C 80 van 30.3.2004); EESC-advies van 5.6.2000 over Maatregelen ter bestrijding van discriminatie, rapporteur: dhr. Sharma (PB C 204 van 18.7.2000); EESC-advies van 10.12.2003 over het Europees Waarnemingscentrum voor Racisme en Vreemdelingenhaat, rapporteur: dhr. Sharma (PB C 80 van 30.3.2004).

2

De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie

Immigratie, integratie en werkgelegenheid

Maatregelen ter bestrijding van discriminatie

Europees Waarnemingscentrum voor Racisme en Vreemdelingenhaat

(3)  Hieronder staan enkele van de belangrijkste documenten waarin deze problematiek aan de orde komt. De genoemde websites bevatten tal van andere verwijzingen en links, alsook voorbeelden van navolgenswaardige praktijken en verschillende gebruikte taalversies, indien van toepassing.

3

| | „The Situation of Roma in an Enlarged Europe”, verslag van de Europese Commissie, 2004,
  www.ec.europa.eu/employment_social/fundamental_rights/roma/ |
| --- | --- |

„The Situation of Roma in an Enlarged Europe”, verslag van de Europese Commissie, 2004,

www.ec.europa.eu/employment_social/fundamental_rights/roma/

| | „Avoiding the Dependency Trap”, UNDP, 2003,
  http://roma.undp.sk/ |
| --- | --- |

„Avoiding the Dependency Trap”, UNDP, 2003,

http://roma.undp.sk/

| | „Final Report on the Human Rights Situation of Roma, Sinti and Travellers in Europe”, Raad van Europa, 2006, door Alvaro Gil Robles, Hoge commissaris voor mensenrechten,
  http://www.coe.int/t/dg3/romatravellers/documentation/default_en.asp |
| --- | --- |

„Final Report on the Human Rights Situation of Roma, Sinti and Travellers in Europe”, Raad van Europa, 2006, door Alvaro Gil Robles, Hoge commissaris voor mensenrechten,

http://www.coe.int/t/dg3/romatravellers/documentation/default_en.asp

| | „Action Plan on Improving the Situation of Roma and Sinti Within the OSCE Area”,
  www.osce.org/odihr/ |
| --- | --- |

„Action Plan on Improving the Situation of Roma and Sinti Within the OSCE Area”,

www.osce.org/odihr/

| | „Analysis of the Anti-Segregation Policies in the Countries Participating in the Decade of Roma Inclusion”,
  www.romadecade.org |
| --- | --- |

„Analysis of the Anti-Segregation Policies in the Countries Participating in the Decade of Roma Inclusion”,

www.romadecade.org

(4)  40 % van de Romakinderen gaat niet naar school (voor de rest van de bevolking ligt dit percentage op 0,5 %). Voorts gaat 38 % van de Romakinderen voortijdig van school (4 % bij de rest van de bevolking). Meisjes hebben het nog moeilijker; van hen maakt slechts een derde de basisschool af (in de rest van de bevolking maken 19 van de 20 meisjes de basisschool af).

4

Slechts 8 % van de Romakinderen halen een middelbareschooldiploma (tegenover 64 % van de meerderheidsbevolking) en minder dan 0,5 % van de Roma volgen hoger onderwijs (cijfers over hogeschooldiploma's zijn er niet). Bron: UNDP.

(5)  De groep deskundigen op hoog niveau die zich bezighoudt met de maatschappelijke inburgering van etnische minderheden en hun volwaardige integratie op de arbeidsmarkt heeft in december 2007 een rapport uitgebracht met de titel „Ethnic Minorities in the Labour Market”. Hierin worden de voornaamste hinderpalen bij de toegang tot de arbeidsmarkt toegelicht.

5

(http://ec.europa.eu/employment_social/fundamental_rights/pdf/hlg/etmin_en.pdf).

(6)  Bijvoorbeeld: http://www.soros.org/initiatives/roma, http://www.romeurope.org/?page_id=14, http://www.romnews.com/community/index.php, http://www.enar-eu.org/, http://www.unionromani.org/union_in.htm, http://www.romanicriss.org/, http://www.erionet.org/, http://www.grtleeds.co.uk/index.html, http://www.etudestsiganes.asso.fr/, http://www.fnasat.asso.fr/, http://romove.radio.cz/en/, http://www.spolu.nl/index.html

6

(7)  Muhammad Yunus uit Bangladesh won in 2006 de Nobelprijs voor de vrede voor zijn werk met microkrediet. Zijn model van de Grameen Bank zou in aangepaste vorm ook voor Romagemeenschappen kunnen worden gebruikt.

7

(8)  Er zijn tal van programma's en initiatieven opgezet voor Roma, maar de veranderingen gaan zeer langzaam en de resultaten blijven achter bij de verwachtingen. Dit komt vooral door structurele problemen. Het waarborgen van gelijke kansen voor iedereen moet als een rode draad door de strategische doelstellingen van de EU en de lidstaten lopen, maar dat neemt niet weg dat er voor de integratie van Roma specifieke, doelgerichte maatregelen nodig zijn. (zie voetnoot 5).

8

Er zijn tal van programma's en initiatieven opgezet voor Roma, maar de veranderingen gaan zeer langzaam en de resultaten blijven achter bij de verwachtingen. Dit komt vooral door structurele problemen. Het waarborgen van gelijke kansen voor iedereen moet als een rode draad door de strategische doelstellingen van de EU en de lidstaten lopen, maar dat neemt niet weg dat er voor de integratie van Roma specifieke, doelgerichte maatregelen nodig zijn.

(9)  „Roma and Travellers in Public Education”, EUMC/FRA, 2006,

9

http://fra.europa.eu/fra/material/pub/ROMA/roma_report.pdf

(10)  Resolutie van het Europees Parlement van 31 januari 2008 over een Europese Romastrategie, punt 6: het Parlement „verzoekt de Commissie een Europese kaderstrategie voor de integratie van de Roma te ontwikkelen om op Europees niveau beleidssamenhang op het gebied van de maatschappelijke integratie van de Roma te bieden en verzoekt de Commissie tevens gestalte te geven aan een omvattend communautair actieplan voor de integratie van de Roma met het oog op de verlening van financiële steun voor de verwezenlijking van de doelstelling van de Europese kaderstrategie voor de integratie van de Roma”;

10

verzoekt de Commissie een Europese kaderstrategie voor de integratie van de Roma te ontwikkelen om op Europees niveau beleidssamenhang op het gebied van de maatschappelijke integratie van de Roma te bieden en verzoekt de Commissie tevens gestalte te geven aan een omvattend communautair actieplan voor de integratie van de Roma met het oog op de verlening van financiële steun voor de verwezenlijking van de doelstelling van de Europese kaderstrategie voor de integratie van de Roma

http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2008-0035+0+DOC+XML+V0//NL

(11)  Conclusies van het voorzitterschap, punt 50: „De Europese Raad, die zich bewust is van de zeer specifieke situatie van de Roma in de gehele Unie, verzoekt de lidstaten en de Unie in dit verband om alle middelen aan te wenden om de integratie van de Roma te verbeteren. Hij verzoekt de Commissie daartoe de bestaande beleidsvormen en instrumenten te bekijken en voor eind juni 2008 aan de Raad verslag uit te brengen over de gemaakte vorderingen.”

11

De Europese Raad, die zich bewust is van de zeer specifieke situatie van de Roma in de gehele Unie, verzoekt de lidstaten en de Unie in dit verband om alle middelen aan te wenden om de integratie van de Roma te verbeteren. Hij verzoekt de Commissie daartoe de bestaande beleidsvormen en instrumenten te bekijken en voor eind juni 2008 aan de Raad verslag uit te brengen over de gemaakte vorderingen

http://www.consilium.europa.eu/cms3_fo/showPage.asp?id=432&lang=nl&mode=g

(12)  http://cmiskp.echr.coe.int/tkp197/portal.asp?sessionId=7828574&skin=hudoc-en&action=request

12

(13)  Het „decennium voor de integratie van Roma 2005-2015” werd in juni 2003 als concept aangenomen op de conferentie „Roma in an expanding Europe — Challenges for the Future”, met actieve medewerking van de Commissie. De deelnemende landen (Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Kroatië, Roemenië, Bulgarije, Servië, Macedonië en Montenegro) zijn actieplannen overeengekomen met voorstellen om de vier prioritaire doelstellingen (onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszorg en huisvesting) te verwezenlijken. Op deze conferentie werd ook een fonds voor Romaonderwijs in het leven geroepen.

13

(http://www.romadecade.org/) (http://romaeducationfund.hu/).

(14)  Leden: Amnesty International (AI), European Roma Rights Center (ERRC), European Roma Information Office (ERIO), European Network against Racism (ENAR), Open Society Institute (OSI), Spolu International Foundation (SPOLU), Minority Rights Group International (MRGI), European Roma Grassroots Organisation (ERGO)

14

(http://www.romadecade.org/portal/downloads/News/Towards %20an %20EU %20Roma %20Policy %20ERPC %20- %20Final.pdf).

(15)  European Forum of Roma and Travellers

15

(http://www.ertf.org/en/index.html).

(16)  Op basis van de Europese Raad van Lissabon geldt de OCM ten aanzien van het Lissabonproces op de volgende beleidsterreinen: werkgelegenheid, sociale bescherming, onderwijs en opleiding, ondernemingsbeleid, innovatie en onderzoek, en structurele economische hervormingen. Sinds de Europese Raad van Göteborg is de OCM tevens van toepassing op immigratie en asiel. Inmiddels wordt de OCM ook toegepast op het jongerenbeleid. De Europese Commissie stelt in haar Mededeling over een Europese agenda voor cultuur in het licht van de mondialisering (COM(2007) 242 final) voor om het toepassingsgebied van de OCM uit te breiden tot cultuurbeleid. Tevens dringt zij er daarin op aan dat het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's bij het proces worden betrokken.

16

(17)  Cf. de activiteiten van de adviescommissie Industriële reconversie (CCMI), het subcomité Lissabonstrategie en de verbindingsgroep Maatschappelijk middenveld.

17

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/95 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/95

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „Elementen voor de opzet, organisatie en werking van een platform om het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij communautaire maatregelen ter versterking van het beleid inzake integratie van burgers uit derde landen”

(2009/C 27/21)

Vicevoorzitters Wallström en Frattini van de Commissie hebben het Europees Economisch en Sociaal Comité in een schrijven van 24 juli 2007 verzocht om overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag een verkennend advies op te stellen over:

„Elementen voor de opzet, organisatie en werking van een platform om het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij communautaire maatregelen ter versterking van het beleid inzake integratie van burgers uit derde landen”.

De gespecialiseerde afdeling Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer PARIZA CASTAÑOS.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli 2008) het volgende advies uitgebracht, dat met 136 stemmen vóór en 4 stemmen tegen, bij 7 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Inleiding

| 1.1 | De Europese Commissie heeft het Comité bij monde van vicevoorzitters Frattini en Wallström verzocht om een verkennend advies op te stellen over „Elementen voor de opzet, organisatie en werking van een platform om het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij communautaire maatregelen ter versterking van het beleid inzake integratie van burgers uit derde landen”. |
| --- | --- |

1.1

De Europese Commissie heeft het Comité bij monde van vicevoorzitters Frattini en Wallström verzocht om een verkennend advies op te stellen over „Elementen voor de opzet, organisatie en werking van een platform om het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij communautaire maatregelen ter versterking van het beleid inzake integratie van burgers uit derde landen”.

| 1.2 | Het Comité heeft er de afgelopen jaren in diverse adviezen (1) op gewezen dat integratie als een rode draad door alle Europese beleidsmaatregelen inzake immigratie en asiel moet lopen en heeft zich samen met de Commissie, het Parlement en de Raad beijverd voor de ontwikkeling van het immigratie- en asielbeleid. |
| --- | --- |

1.2

Het Comité heeft er de afgelopen jaren in diverse adviezen (1) op gewezen dat integratie als een rode draad door alle Europese beleidsmaatregelen inzake immigratie en asiel moet lopen en heeft zich samen met de Commissie, het Parlement en de Raad beijverd voor de ontwikkeling van het immigratie- en asielbeleid.

| 1.3 | Het Comité heeft de maatschappelijke organisaties, die immers een cruciale rol spelen in het integratiebeleid, zo veel mogelijk betrokken bij de opstelling van zijn adviezen. Al in 2002 hebben het Comité en de Commissie een groots opgezette conferentie (2) gehouden voor de sociale partners en de maatschappelijke organisaties van de lidstaten, waarmee de eerste stap werd gezet op weg naar een gemeenschappelijke benadering van de Europese integratiemaatregelen. Zo werd in het slotverslag van de conferentie voorgesteld een communautair programma voor integratie op te zetten en een fonds op te richten om de doelstellingen ter zake te financieren. |
| --- | --- |

1.3

Het Comité heeft de maatschappelijke organisaties, die immers een cruciale rol spelen in het integratiebeleid, zo veel mogelijk betrokken bij de opstelling van zijn adviezen. Al in 2002 hebben het Comité en de Commissie een groots opgezette conferentie (2) gehouden voor de sociale partners en de maatschappelijke organisaties van de lidstaten, waarmee de eerste stap werd gezet op weg naar een gemeenschappelijke benadering van de Europese integratiemaatregelen. Zo werd in het slotverslag van de conferentie voorgesteld een communautair programma voor integratie op te zetten en een fonds op te richten om de doelstellingen ter zake te financieren.

2.   Het Europees kader voor de integratie van burgers van derde landen

| 2.1 | In zijn advies over „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie” van 21 maart 2002 (3) wijst het Comité erop dat de EU een kaderprogramma ter bevordering van duidelijke en efficiënte beleidsmaatregelen op het vlak van integratie moet uitwerken. Tot nog toe is de ontwikkeling van een gemeenschappelijk kader voor de integratie van immigranten niet van een leien dakje gegaan, maar na de ratificering van het Verdrag van Lissabon zal de EU een beter politiek en juridisch instrumentarium tot haar beschikking hebben. |
| --- | --- |

2.1

In zijn advies over „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie” van 21 maart 2002 (3) wijst het Comité erop dat de EU een kaderprogramma ter bevordering van duidelijke en efficiënte beleidsmaatregelen op het vlak van integratie moet uitwerken. Tot nog toe is de ontwikkeling van een gemeenschappelijk kader voor de integratie van immigranten niet van een leien dakje gegaan, maar na de ratificering van het Verdrag van Lissabon zal de EU een beter politiek en juridisch instrumentarium tot haar beschikking hebben.

| 2.2 | In het Haags programma ter versterking van vrijheid, veiligheid en recht in de Europese Unie (4) wordt de integratie van burgers uit derde landen uitgeroepen tot prioritaire beleidsstrategie voor de versterking van de vrijheid in de EU in de periode 2005-2009 (5). |
| --- | --- |

2.2

In het Haags programma ter versterking van vrijheid, veiligheid en recht in de Europese Unie (4) wordt de integratie van burgers uit derde landen uitgeroepen tot prioritaire beleidsstrategie voor de versterking van de vrijheid in de EU in de periode 2005-2009 (5).

| 2.3 | De Raad van Europa heeft onderstreept dat nationale en Europese integratiemaatregelen beter op elkaar moeten worden afgestemd. Daarbij moet worden uitgegaan van de tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 19 november 2004 (6) goedgekeurde gemeenschappelijke basisbeginselen (GBB's), die een gemeenschappelijk kader vormen voor de integratie van immigranten. Dit standpunt is ook terug te vinden in de mededeling van de Commissie „Het Haags Programma: tien prioriteiten voor de komende vijf jaar” (7). De Commissie pleit hierin voor de uitwerking — aan de hand van de gemeenschappelijke basisbeginselen — van een Europees kader voor integratie, om er zo voor te zorgen dat de fundamentele waarden en grondrechten van de EU en het non-discriminatiebeginsel worden geëerbiedigd. |
| --- | --- |

2.3

De Raad van Europa heeft onderstreept dat nationale en Europese integratiemaatregelen beter op elkaar moeten worden afgestemd. Daarbij moet worden uitgegaan van de tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 19 november 2004 (6) goedgekeurde gemeenschappelijke basisbeginselen (GBB's), die een gemeenschappelijk kader vormen voor de integratie van immigranten. Dit standpunt is ook terug te vinden in de mededeling van de Commissie „Het Haags Programma: tien prioriteiten voor de komende vijf jaar” (7). De Commissie pleit hierin voor de uitwerking — aan de hand van de gemeenschappelijke basisbeginselen — van een Europees kader voor integratie, om er zo voor te zorgen dat de fundamentele waarden en grondrechten van de EU en het non-discriminatiebeginsel worden geëerbiedigd.

| 2.4 | Dankzij de gemeenschappelijke basisbeginselen is een samenhangende Europese benadering van de integratie van burgers uit derde landen ontwikkeld, waarbij de doelstelling van „integratie als burger” voorop staat. Volgens het Comité dient integratie als volgt te worden opgevat: „de geleidelijke gelijkstelling van de immigranten met de rest van de bevolking. Dit impliceert gelijke kansen en gelijke behandeling; iedereen heeft dezelfde rechten en plichten en gelijke toegang tot goederen, diensten en kanalen voor burgerparticipatie” (8). Het gaat hier om een vorm van tweerichtingsverkeer: integratie houdt in dat niet alleen de immigranten zelf maar ook het gastland zich aanpassen en hun verantwoordelijkheid nemen. |
| --- | --- |

2.4

Dankzij de gemeenschappelijke basisbeginselen is een samenhangende Europese benadering van de integratie van burgers uit derde landen ontwikkeld, waarbij de doelstelling van „integratie als burger” voorop staat. Volgens het Comité dient integratie als volgt te worden opgevat: „de geleidelijke gelijkstelling van de immigranten met de rest van de bevolking. Dit impliceert gelijke kansen en gelijke behandeling; iedereen heeft dezelfde rechten en plichten en gelijke toegang tot goederen, diensten en kanalen voor burgerparticipatie” (8). Het gaat hier om een vorm van tweerichtingsverkeer: integratie houdt in dat niet alleen de immigranten zelf maar ook het gastland zich aanpassen en hun verantwoordelijkheid nemen.

| 2.5 | In haar mededeling van 1 september 2005 over „Een gemeenschappelijke agenda voor integratie — Kader voor de integratie van onderdanen van derde landen in de Europese Unie” (9), stelt de Commissie een aantal concrete maatregelen voor om de toepassing van de gemeenschappelijke basisbeginselen op nationaal én EU-niveau te verbeteren. Ook erkent de Commissie dat alle partijen moeten worden gehoord om integratie een kans van slagen te geven en een algemene en coherente EU-benadering mogelijk te maken. |
| --- | --- |

2.5

In haar mededeling van 1 september 2005 over „Een gemeenschappelijke agenda voor integratie — Kader voor de integratie van onderdanen van derde landen in de Europese Unie” (9), stelt de Commissie een aantal concrete maatregelen voor om de toepassing van de gemeenschappelijke basisbeginselen op nationaal én EU-niveau te verbeteren. Ook erkent de Commissie dat alle partijen moeten worden gehoord om integratie een kans van slagen te geven en een algemene en coherente EU-benadering mogelijk te maken.

| 2.6 | Daarom wordt o.m. voorgesteld om in samenwerking met de nationale contactpunten voor integratie een internetsite op te zetten, handleidingen en jaarverslagen over migratie en integratie op te stellen en een Europees Integratiefonds op te richten. |
| --- | --- |

2.6

Daarom wordt o.m. voorgesteld om in samenwerking met de nationale contactpunten voor integratie een internetsite op te zetten, handleidingen en jaarverslagen over migratie en integratie op te stellen en een Europees Integratiefonds op te richten.

| 2.7 | In de conclusies van de Europese Raad van juni 2007 staat het volgende te lezen: „De Europese Raad juicht tevens de inspanningen toe die zijn geleverd om de verdere, geïntensiveerde samenwerking op EU-niveau en tussen de lidstaten op het gebied van integratie en interculturele dialoog te verbeteren. De Europese Raad is met name ingenomen met de Raadsconclusies van 12 juni over de versterking van het integratiebeleid in de Europese Unie door het bevorderen van eenheid in verscheidenheid. Hij benadrukt het belang van verdere initiatieven om het uitwisselen van ervaringen met het integratiebeleid van de lidstaten te vergemakkelijken” (10). |
| --- | --- |

2.7

In de conclusies van de Europese Raad van juni 2007 staat het volgende te lezen: „De Europese Raad juicht tevens de inspanningen toe die zijn geleverd om de verdere, geïntensiveerde samenwerking op EU-niveau en tussen de lidstaten op het gebied van integratie en interculturele dialoog te verbeteren. De Europese Raad is met name ingenomen met de Raadsconclusies van 12 juni over de versterking van het integratiebeleid in de Europese Unie door het bevorderen van eenheid in verscheidenheid. Hij benadrukt het belang van verdere initiatieven om het uitwisselen van ervaringen met het integratiebeleid van de lidstaten te vergemakkelijken” (10).

| 2.8 | Het Comité sluit zich aan bij het recente pleidooi van de Europese Raad voor een totaalbenadering van het integratiebeleid. Integratie en interculturele dialoog moeten immers centraal staan in het immigratiebeleid van de EU. |
| --- | --- |

2.8

Het Comité sluit zich aan bij het recente pleidooi van de Europese Raad voor een totaalbenadering van het integratiebeleid. Integratie en interculturele dialoog moeten immers centraal staan in het immigratiebeleid van de EU.

| 2.9 | Ook in de conclusies van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 12 en 13 juni 2007 (11) wordt erkend dat integratie en immigratie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en elkaar aanvullen. Conform de aanbevelingen van de informele bijeenkomst van ministers van Integratie van 10 en 11 mei in Potsdam, waarbij ook het Comité aanwezig was, heeft de Raad erop gewezen dat op politiek niveau moet worden nagegaan wat het bereik is van nieuwe stappen ter versterking van het Europees kader voor integratie en het integratiebeleid van de lidstaten. |
| --- | --- |

2.9

Ook in de conclusies van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken van 12 en 13 juni 2007 (11) wordt erkend dat integratie en immigratie onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn en elkaar aanvullen. Conform de aanbevelingen van de informele bijeenkomst van ministers van Integratie van 10 en 11 mei in Potsdam, waarbij ook het Comité aanwezig was, heeft de Raad erop gewezen dat op politiek niveau moet worden nagegaan wat het bereik is van nieuwe stappen ter versterking van het Europees kader voor integratie en het integratiebeleid van de lidstaten.

| 2.10 | De maatschappelijke organisaties en de sociale partners zijn van cruciaal belang voor een samenhangend en doeltreffend verloop van de maatschappelijke integratie van immigranten en dienen nauw te worden betrokken bij de uitwerking van beleidsmaatregelen ter zake en de evaluatie daarvan op EU-niveau. In zijn advies over „Immigratie binnen de EU en het integratiebeleid: samenwerking tussen regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld” (12) van 13 september 2006 wijst het Comité erop dat nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld en de sociale partners bij het streven naar een beter integratiebeleid van kapitaal belang is. Het Comité legt in dit verband m.n. de klemtoon op de functie van de sociale partners, mensenrechtenorganisaties, immigrantenverenigingen, culturele en sportverenigingen, religieuze gemeenschappen, buurtverenigingen, scholen en universiteiten, de media, enz., die stuk voor stuk een belangrijke rol spelen bij integratie op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Bij de herziening van het EU-kader voor de integratie van immigranten dient dan ook de nodige aandacht te worden besteed aan de ontwikkeling, versterking en erkenning van deze organisaties op Europees niveau. |
| --- | --- |

2.10

De maatschappelijke organisaties en de sociale partners zijn van cruciaal belang voor een samenhangend en doeltreffend verloop van de maatschappelijke integratie van immigranten en dienen nauw te worden betrokken bij de uitwerking van beleidsmaatregelen ter zake en de evaluatie daarvan op EU-niveau. In zijn advies over „Immigratie binnen de EU en het integratiebeleid: samenwerking tussen regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld” (12) van 13 september 2006 wijst het Comité erop dat nauwe samenwerking met het maatschappelijk middenveld en de sociale partners bij het streven naar een beter integratiebeleid van kapitaal belang is. Het Comité legt in dit verband m.n. de klemtoon op de functie van de sociale partners, mensenrechtenorganisaties, immigrantenverenigingen, culturele en sportverenigingen, religieuze gemeenschappen, buurtverenigingen, scholen en universiteiten, de media, enz., die stuk voor stuk een belangrijke rol spelen bij integratie op nationaal, regionaal en lokaal niveau. Bij de herziening van het EU-kader voor de integratie van immigranten dient dan ook de nodige aandacht te worden besteed aan de ontwikkeling, versterking en erkenning van deze organisaties op Europees niveau.

| 2.11 | De maatschappelijke organisaties en immigrantenverenigingen moeten een stem in het kapittel krijgen bij de tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen en programma's voor het onthaal en de integratie van immigranten. Dat staat ook te lezen in het „Derde jaarverslag over migratie en integratie” (13) dat op 11 september 2007 door de Commissie werd uitgebracht. Tevens wordt in dit verslag nogmaals aangedrongen op de organisatie van een Europees integratieforum dat al degenen die zich in de EU bezighouden met integratie de kans zou bieden van gedachten te wisselen en aanbevelingen te formuleren (14). |
| --- | --- |

2.11

De maatschappelijke organisaties en immigrantenverenigingen moeten een stem in het kapittel krijgen bij de tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen en programma's voor het onthaal en de integratie van immigranten. Dat staat ook te lezen in het „Derde jaarverslag over migratie en integratie” (13) dat op 11 september 2007 door de Commissie werd uitgebracht. Tevens wordt in dit verslag nogmaals aangedrongen op de organisatie van een Europees integratieforum dat al degenen die zich in de EU bezighouden met integratie de kans zou bieden van gedachten te wisselen en aanbevelingen te formuleren (14).

| 2.12 | Voorts zou de goedkeuring van een solide en ambitieus financieel kader het integratiebeleid en de uitwisseling van ervaringen een enorme impuls geven. Het Europees fonds voor de integratie van onderdanen van derde landen (15), dat is opgericht in het kader van het programma „Solidariteit en beheer van de migratiestromen” (2007-2013), kan bijdragen tot de ontwikkeling van op de gemeenschappelijke basisbeginselen gestoelde nationale beleidsmaatregelen en de verbetering van de EU-beleidsmaatregelen inzake de integratie van immigranten. |
| --- | --- |

2.12

Voorts zou de goedkeuring van een solide en ambitieus financieel kader het integratiebeleid en de uitwisseling van ervaringen een enorme impuls geven. Het Europees fonds voor de integratie van onderdanen van derde landen (15), dat is opgericht in het kader van het programma „Solidariteit en beheer van de migratiestromen” (2007-2013), kan bijdragen tot de ontwikkeling van op de gemeenschappelijke basisbeginselen gestoelde nationale beleidsmaatregelen en de verbetering van de EU-beleidsmaatregelen inzake de integratie van immigranten.

| 2.13 | Met het op 18 oktober 2007 in Lissabon goedgekeurde Hervormingsverdrag (Verdrag van Lissabon) wordt officieel erkend dat een gemeenschappelijk Europees beleid voor de integratie van immigranten voor de Unie van cruciaal belang is. Met de nieuwe titel V van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (artikel 79, lid 4; oud artikel 63 bis VEG) krijgt de Unie voor het eerst een rechtsgrondslag voor de ontwikkeling van gemeenschappelijke wetgevende maatregelen om het optreden van de lidstaten ter bevordering van de integratie van onderdanen van derde landen aan te moedigen en te ondersteunen (16). |
| --- | --- |

2.13

Met het op 18 oktober 2007 in Lissabon goedgekeurde Hervormingsverdrag (Verdrag van Lissabon) wordt officieel erkend dat een gemeenschappelijk Europees beleid voor de integratie van immigranten voor de Unie van cruciaal belang is. Met de nieuwe titel V van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (artikel 79, lid 4; oud artikel 63 bis VEG) krijgt de Unie voor het eerst een rechtsgrondslag voor de ontwikkeling van gemeenschappelijke wetgevende maatregelen om het optreden van de lidstaten ter bevordering van de integratie van onderdanen van derde landen aan te moedigen en te ondersteunen (16).

3.   Voorstel van het Comité voor de oprichting van een Europees Forum inzake integratie

| 3.1 | Het Comité dringt erop aan dat meer samenhang wordt gebracht in de diverse beleidsmaatregelen op EU-niveau. Het bestaande instrumentarium is immers al erg uitgebreid: zo zijn er het gemeenschappelijk programma voor integratie, het Europees Integratiefonds, de nationale contactpunten voor integratie, het „Handbook on Integration”, de jaarverslagen over migratie en integratie, de internetsite, enz. Het zou zeker nuttig zijn het debat over de open coördinatiemethode weer op te starten. Hoewel toepassing van de open coördinatiemethode op integratie een paar jaar geleden nog door de Raad van de hand werd gewezen, zou de Commissie een nieuw voorstel in die zin kunnen indienen. |
| --- | --- |

3.1

Het Comité dringt erop aan dat meer samenhang wordt gebracht in de diverse beleidsmaatregelen op EU-niveau. Het bestaande instrumentarium is immers al erg uitgebreid: zo zijn er het gemeenschappelijk programma voor integratie, het Europees Integratiefonds, de nationale contactpunten voor integratie, het „Handbook on Integration”, de jaarverslagen over migratie en integratie, de internetsite, enz. Het zou zeker nuttig zijn het debat over de open coördinatiemethode weer op te starten. Hoewel toepassing van de open coördinatiemethode op integratie een paar jaar geleden nog door de Raad van de hand werd gewezen, zou de Commissie een nieuw voorstel in die zin kunnen indienen.

| 3.2 | Om de verschillende beleidsmaatregelen en -instrumenten beter op elkaar te kunnen afstemmen is een participatieplatform voor het maatschappelijk middenveld onontbeerlijk. Het Comité is dan ook zeer ingenomen met het verzoek van de Commissie om hierover een verkennend advies op te stellen. |
| --- | --- |

3.2

Om de verschillende beleidsmaatregelen en -instrumenten beter op elkaar te kunnen afstemmen is een participatieplatform voor het maatschappelijk middenveld onontbeerlijk. Het Comité is dan ook zeer ingenomen met het verzoek van de Commissie om hierover een verkennend advies op te stellen.

| 3.3 | Het Comité sluit zich aan bij het Commissievoorstel (17) om een dergelijk platform de officiële benaming „Europees Forum inzake integratie” te geven, dit naar analogie van de bestaande platformen voor andere EU-beleidsgebieden en gezien de praktijk in de lidstaten. |
| --- | --- |

3.3

Het Comité sluit zich aan bij het Commissievoorstel (17) om een dergelijk platform de officiële benaming „Europees Forum inzake integratie” te geven, dit naar analogie van de bestaande platformen voor andere EU-beleidsgebieden en gezien de praktijk in de lidstaten.

| 3.4 | Het forum dient stapsgewijs te worden opgezet. De eerste bijeenkomst, waarop de agenda kan worden vastgelegd en verdere beslissingen kunnen worden genomen over de opzet van het forum, dient plaats te vinden in het najaar van 2008. |
| --- | --- |

3.4

Het forum dient stapsgewijs te worden opgezet. De eerste bijeenkomst, waarop de agenda kan worden vastgelegd en verdere beslissingen kunnen worden genomen over de opzet van het forum, dient plaats te vinden in het najaar van 2008.

3.5   Rol van het Europees Forum inzake integratie

| 3.5.1 | Het Comité heeft er al in diverse adviezen (18) op gewezen dat integratiebeleid een totaalaanpak vergt. Dit impliceert dat alle partijen, m.n. de sociale partners en de maatschappelijke organisaties, bij dat beleid worden betrokken. |
| --- | --- |

3.5.1

Het Comité heeft er al in diverse adviezen (18) op gewezen dat integratiebeleid een totaalaanpak vergt. Dit impliceert dat alle partijen, m.n. de sociale partners en de maatschappelijke organisaties, bij dat beleid worden betrokken.

| 3.5.2 | De belangrijkste voor het forum weggelegde taken zijn volgens de Commissie (in haar mededeling over „Een gemeenschappelijke agenda voor integratie”) „overleg, uitwisseling van expertise en het opstellen van aanbevelingen” (19). |
| --- | --- |

3.5.2

De belangrijkste voor het forum weggelegde taken zijn volgens de Commissie (in haar mededeling over „Een gemeenschappelijke agenda voor integratie”) „overleg, uitwisseling van expertise en het opstellen van aanbevelingen” (19).

| 3.5.3 | Het Comité kan zich hierin vinden en meent dat het forum die rol kan vervullen door verslagen (vergezeld van richtsnoeren) op te stellen over het integratiebeleid. |
| --- | --- |

3.5.3

Het Comité kan zich hierin vinden en meent dat het forum die rol kan vervullen door verslagen (vergezeld van richtsnoeren) op te stellen over het integratiebeleid.

| 3.5.4 | De Commissie, het Parlement en de Raad kunnen het forum raadplegen over Europese beleidsmaatregelen op het gebied van integratie. |
| --- | --- |

3.5.4

De Commissie, het Parlement en de Raad kunnen het forum raadplegen over Europese beleidsmaatregelen op het gebied van integratie.

| 3.5.5 | Het forum kan ook aan de EU-instellingen gerichte initiatiefverslagen opstellen waarin het voorstellen doet om de integratie van burgers uit derde landen te verbeteren. |
| --- | --- |

3.5.5

Het forum kan ook aan de EU-instellingen gerichte initiatiefverslagen opstellen waarin het voorstellen doet om de integratie van burgers uit derde landen te verbeteren.

| 3.5.6 | Het forum moet de uitwisseling van technische kennis en goede praktijkvoorbeelden bovenaan de agenda zetten en daarbij samenwerken met de nationale contactpunten. |
| --- | --- |

3.5.6

Het forum moet de uitwisseling van technische kennis en goede praktijkvoorbeelden bovenaan de agenda zetten en daarbij samenwerken met de nationale contactpunten.

| 3.5.7 | Ook kan het forum deelnemen aan de conferenties van het Handbook on Integration en de vergaderingen van de nationale contactpunten. |
| --- | --- |

3.5.7

Ook kan het forum deelnemen aan de conferenties van het Handbook on Integration en de vergaderingen van de nationale contactpunten.

| 3.5.8 | De activiteiten, verslagen en conclusies van het forum worden gepubliceerd op de EESC-website en op de internetsite voor integratie van de Commissie. Bedoeling is dat zo ook burgers uit de EU en derde landen hun stem kunnen laten horen op een virtueel forum. |
| --- | --- |

3.5.8

De activiteiten, verslagen en conclusies van het forum worden gepubliceerd op de EESC-website en op de internetsite voor integratie van de Commissie. Bedoeling is dat zo ook burgers uit de EU en derde landen hun stem kunnen laten horen op een virtueel forum.

3.6   Leden van het forum

| 3.6.1 | Het forum telt maximaal 100 leden en komt twee keer per jaar bijeen. |
| --- | --- |

3.6.1

Het forum telt maximaal 100 leden en komt twee keer per jaar bijeen.

| 3.6.2 | Meerwaarde van een dergelijk forum is volgens de Commissie „dat een aantal belanghebbenden die op EU-niveau actief zijn op het gebied van integratie, zouden worden samengebracht. Deze belanghebbenden zouden derhalve bijvoorbeeld EU-koepelorganisaties met leden in een aantal lidstaten zijn” (20). Het Comité is het daarmee eens en wijst erop dat arbeidsintegratie en gelijke behandeling in dit verband prioritair zijn. Bijgevolg dienen ook de sociale partners de kans te krijgen aan het forum deel te nemen. |
| --- | --- |

3.6.2

Meerwaarde van een dergelijk forum is volgens de Commissie „dat een aantal belanghebbenden die op EU-niveau actief zijn op het gebied van integratie, zouden worden samengebracht. Deze belanghebbenden zouden derhalve bijvoorbeeld EU-koepelorganisaties met leden in een aantal lidstaten zijn” (20). Het Comité is het daarmee eens en wijst erop dat arbeidsintegratie en gelijke behandeling in dit verband prioritair zijn. Bijgevolg dienen ook de sociale partners de kans te krijgen aan het forum deel te nemen.

| 3.6.3 | Van fundamenteel belang is dat het forum de integratieproblematiek vanuit Europees perspectief bekijkt en zich baseert op de praktijkervaring van de lidstaten. Het Comité zou daarom graag zien dat vertegenwoordigers van EU-organisaties én nationale organisaties worden uitgenodigd. |
| --- | --- |

3.6.3

Van fundamenteel belang is dat het forum de integratieproblematiek vanuit Europees perspectief bekijkt en zich baseert op de praktijkervaring van de lidstaten. Het Comité zou daarom graag zien dat vertegenwoordigers van EU-organisaties én nationale organisaties worden uitgenodigd.

| 3.6.4 | Een derde van de forumleden moet bestaan uit vertegenwoordigers van EU-organisaties die zich bezig houden met integratie, waartoe ook de sociale partners worden gerekend. |
| --- | --- |

3.6.4

Een derde van de forumleden moet bestaan uit vertegenwoordigers van EU-organisaties die zich bezig houden met integratie, waartoe ook de sociale partners worden gerekend.

| 3.6.5 | De overige leden moeten afkomstig zijn uit nationale adviesorganen (1 à 4 vertegenwoordigers). Het is m.a.w. de bedoeling dat aan het forum wordt deelgenomen door nationale forums, platforms, raden of aanverwante instellingen, m.n. wanneer daartoe ook immigrantenorganisaties behoren. Als een lidstaat dit soort organen niet kent, kunnen de sociaaleconomische raden (of soortgelijke instellingen) worden afgevaardigd. |
| --- | --- |

3.6.5

De overige leden moeten afkomstig zijn uit nationale adviesorganen (1 à 4 vertegenwoordigers). Het is m.a.w. de bedoeling dat aan het forum wordt deelgenomen door nationale forums, platforms, raden of aanverwante instellingen, m.n. wanneer daartoe ook immigrantenorganisaties behoren. Als een lidstaat dit soort organen niet kent, kunnen de sociaaleconomische raden (of soortgelijke instellingen) worden afgevaardigd.

| 3.6.6 | Het is van cruciaal belang dat de immigrantenorganisaties worden aangemoedigd deel te nemen aan het Europees Forum inzake integratie. Het gaat immers grotendeels om nationale organisaties die geen deel uitmaken van een Europees netwerk. De forums, platforms, raden of SER's van de lidstaten kiezen vertegenwoordigers uit de meest representatieve immigrantenorganisaties. |
| --- | --- |

3.6.6

Het is van cruciaal belang dat de immigrantenorganisaties worden aangemoedigd deel te nemen aan het Europees Forum inzake integratie. Het gaat immers grotendeels om nationale organisaties die geen deel uitmaken van een Europees netwerk. De forums, platforms, raden of SER's van de lidstaten kiezen vertegenwoordigers uit de meest representatieve immigrantenorganisaties.

| 3.7 | Bij de aanwijzing van vertegenwoordigers dient erop te worden toegezien dat het aantal mannelijke en vrouwelijke deelnemers in evenwicht is. |
| --- | --- |

3.7

Bij de aanwijzing van vertegenwoordigers dient erop te worden toegezien dat het aantal mannelijke en vrouwelijke deelnemers in evenwicht is.

| 3.7.1 | Het forum kan waarnemers en deskundigen, m.n. medewerkers van de gespecialiseerde Europese agentschappen, universiteitsmedewerkers en onderzoekers, alsook de Europese netwerken van de lokale overheden, uitnodigen om de bijeenkomsten bij te wonen. |
| --- | --- |

3.7.1

Het forum kan waarnemers en deskundigen, m.n. medewerkers van de gespecialiseerde Europese agentschappen, universiteitsmedewerkers en onderzoekers, alsook de Europese netwerken van de lokale overheden, uitnodigen om de bijeenkomsten bij te wonen.

| 3.7.2 | Ten einde zo veel mogelijk deelnemers aan te trekken dient het forum samen te werken met de maatschappelijke organisaties (op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau). |
| --- | --- |

3.7.2

Ten einde zo veel mogelijk deelnemers aan te trekken dient het forum samen te werken met de maatschappelijke organisaties (op lokaal, regionaal, nationaal en Europees niveau).

| 3.7.3 | Het EESC zal aan het forum deelnemen en daarbij rekening houden met het bepaalde in par. 3.7. Ook de Commissie, het EP en het Comité van de Regio's kunnen deelnemers afvaardigen. |
| --- | --- |

3.7.3

Het EESC zal aan het forum deelnemen en daarbij rekening houden met het bepaalde in par. 3.7. Ook de Commissie, het EP en het Comité van de Regio's kunnen deelnemers afvaardigen.

3.8   De bijdrage van het Economisch en Sociaal Comité

| 3.8.1 | Het Comité wil een actieve bijdrage leveren aan het forum en zal daarom binnen de afdeling SOC een vaste studiegroep Integratie in het leven roepen. De groep zal vijftien leden tellen. Via deze vaste studiegroep kan het forum worden betrokken bij de opstelling van de adviezen van het Comité. |
| --- | --- |

3.8.1

Het Comité wil een actieve bijdrage leveren aan het forum en zal daarom binnen de afdeling SOC een vaste studiegroep Integratie in het leven roepen. De groep zal vijftien leden tellen. Via deze vaste studiegroep kan het forum worden betrokken bij de opstelling van de adviezen van het Comité.

| 3.8.2 | De leden van de vaste studiegroep zullen deelnemen aan de zittingen van het forum. |
| --- | --- |

3.8.2

De leden van de vaste studiegroep zullen deelnemen aan de zittingen van het forum.

| 3.8.3 | Dankzij de nieuwe rechtsgrondslag van het Verdrag van Lissabon kan het Comité voortaan adviezen opstellen waarin het beleidsvoorstellen en aanbevelingen formuleert die erop gericht zijn de nationale maatregelen ter bevordering van integratie te versterken en ondersteunen. |
| --- | --- |

3.8.3

Dankzij de nieuwe rechtsgrondslag van het Verdrag van Lissabon kan het Comité voortaan adviezen opstellen waarin het beleidsvoorstellen en aanbevelingen formuleert die erop gericht zijn de nationale maatregelen ter bevordering van integratie te versterken en ondersteunen.

3.9   Opzet van het forum

| 3.9.1 | Het Comité is voorstander van een zeer lichte structuur:






  — | een voorzitter, door het Comité in overleg met de Commissie te benoemen; |
| --- | --- | --- |

3.9.1

Het Comité is voorstander van een zeer lichte structuur:

—

een voorzitter, door het Comité in overleg met de Commissie te benoemen;

| — | drie vicevoorzitters, te benoemen door het forum; |
| --- | --- |

—

drie vicevoorzitters, te benoemen door het forum;

| — | de voorzitter en de drie vicevoorzitters vormen samen het bureau van het forum, dat minstens vier keer per jaar bijeenkomt; |
| --- | --- |

—

de voorzitter en de drie vicevoorzitters vormen samen het bureau van het forum, dat minstens vier keer per jaar bijeenkomt;

| — | een klein secretariaat, bestaande uit twee vertegenwoordigers van het Comité; |
| --- | --- |

—

een klein secretariaat, bestaande uit twee vertegenwoordigers van het Comité;

| — | het forum komt bijeen in het gebouw van het Comité, dat ook fungeert als zijn zetel; |
| --- | --- |

—

het forum komt bijeen in het gebouw van het Comité, dat ook fungeert als zijn zetel;

| — | de voltallige vergadering van het forum komt twee keer per jaar bijeen op uitnodiging van de voorzitter; |
| --- | --- |

—

de voltallige vergadering van het forum komt twee keer per jaar bijeen op uitnodiging van de voorzitter;

| — | er kunnen kleine studiegroepen worden opgericht om de verslagen op te stellen. |
| --- | --- |

—

er kunnen kleine studiegroepen worden opgericht om de verslagen op te stellen.

3.10   Agenda van het forum

| 3.10.1 | De routekaart voor de activiteiten van het forum, en dus ook zijn agenda, wordt opgesteld aan de hand van de gemeenschappelijke basisbeginselen. |
| --- | --- |

3.10.1

De routekaart voor de activiteiten van het forum, en dus ook zijn agenda, wordt opgesteld aan de hand van de gemeenschappelijke basisbeginselen.

| 3.10.2 | De agenda wordt vastgelegd door het bureau, dat daarbij de agenda's van de EU-instellingen en de maatschappelijke organisaties voor ogen houdt. |
| --- | --- |

3.10.2

De agenda wordt vastgelegd door het bureau, dat daarbij de agenda's van de EU-instellingen en de maatschappelijke organisaties voor ogen houdt.

| 3.10.3 | Het forum neemt de doelstellingen en programma's van het Europees Integratiefonds en van de andere Europese integratie-instrumenten onder de loep. |
| --- | --- |

3.10.3

Het forum neemt de doelstellingen en programma's van het Europees Integratiefonds en van de andere Europese integratie-instrumenten onder de loep.

3.11   Reglement van orde

| 3.11.1 | De Commissie keurt het door het Comité opgestelde ontwerp van reglement van orde goed. |
| --- | --- |

3.11.1

De Commissie keurt het door het Comité opgestelde ontwerp van reglement van orde goed.

| 3.11.2 | De Commissie keurt de door het EESC opgestelde lijst van forumdeelnemers goed. |
| --- | --- |

3.11.2

De Commissie keurt de door het EESC opgestelde lijst van forumdeelnemers goed.

3.12   Financieel kader

| 3.12.1 | De EU-instellingen zijn verantwoordelijk voor de financiering van het forum. |
| --- | --- |

3.12.1

De EU-instellingen zijn verantwoordelijk voor de financiering van het forum.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  EESC-advies van 21 maart 2002 over „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie”, rapporteur: de heer Pariza Castaños (PB C 125 van 27.5.2002).

1

EESC-advies van 10 december 2003 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over immigratie, integratie en werkgelegenheid”, rapporteur: de heer Pariza Castaños, (PB C 80 van 30.3.2004).

EESC-advies van 13 september 2006 over „Immigratie binnen de EU en het integratiebeleid: samenwerking tussen regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld”, rapporteur: de heer Pariza Castaños (PB C 318 van 23.12.2006).

(2)  Conferentie over „Immigratie: de rol van het Europese maatschappelijk middenveld bij het bevorderen van integratie”, Brussel, 9 en 10 september 2002.

2

(3)  Zie het initiatiefadvies van 21 maart 2002 over „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie”, rapporteur: de heer Pariza Castaños (PB C 125 van 27.5.2002).

3

(4)  Europese Raad: „Het Haags programma — Versterking van vrijheid, veiligheid en recht in de Europese Unie” (PB C 53 van 3.3.2005, blz. 1).

4

(5)  EESC-advies van 15 december 2005 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Het Haags Programma: tien prioriteiten voor de komende vijf jaar — Het partnerschap voor Europese vernieuwing op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht”, rapporteur: de heer Pariza Castaños (PB C 65 van 17.3.2006).

5

(6)  Raad van de EU, zitting nr. 2618 van de Raad justitie en binnenlandse zaken, Brussel, 19 november 2004, 14615/04.

6

(7)  „Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Het Haags Programma: tien prioriteiten voor de komende vijf jaar — Het partnerschap voor Europese vernieuwing op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht” (COM(2005) 184 final van 10.5.2005).

7

(8)  EESC-advies van 21 maart 2002 over „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie”, rapporteur: de heer Pariza Castaños (PB C 125 van 27.5.2002).

8

(9)  „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Een gemeenschappelijke agenda voor integratie — Kader voor de integratie van onderdanen van derde landen in de Europese Unie” (COM(2005) 389 van 1.9.2005).

9

(10)  http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/nl/ec/94934.pdf, par. 20.

10

(11)  Raad van de EU, zitting nr. 2807 van de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken, 12 en 13 juni 2007, 10267/07.

11

(12)  EESC-advies van 13 september 2006 over „Immigratie binnen de EU en het integratiebeleid: samenwerking tussen regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld”, rapporteur: de heer Pariza Castaños (PB C 318 van 23.12.2006).

12

(13)  „Mededeling van de Commissie — Derde jaarverslag over migratie en integratie” (COM(2007) 512 final van 11.9.2007).

13

(14)  Mededeling van de Commissie COM(2007) 512 final, par. 3.1.

14

(15)  http://ec.europa.eu/justice_home/funding/integration/funding_integration_en.htm.

15

(16)  Art. 63 bis, punt 4: „Het Europees Parlement en de Raad kunnen, volgens de gewone wetgevingsprocedure, maatregelen vaststellen om het optreden van de lidstaten ter bevordering van de integratie van onderdanen van derde landen die legaal op hun grondgebied verblijven, aan te moedigen en te ondersteunen, met uitsluiting van enige harmonisering van de wettelijke of bestuursrechtelijke regelingen van de lidstaten.”

16

(17)  COM(2005) 389 final.

17

(18)  EESC-advies van 21 maart 2002 over „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie”, rapporteur: de heer Pariza Castaños (PB C 125 van 27.5.2002), en het EESC-advies van 13 september 2006 over „Immigratie binnen de EU en het integratiebeleid: samenwerking tussen regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld”, rapporteur: de heer Pariza Castaños (PB C 318 van 23.12.2006).

18

(19)  COM(2005) 389 final.

19

(20)  COM(2005) 389 final.

20

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/99 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/99

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Een nieuw Europees sociaal actieprogramma

(2009/C 27/22)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft op 25 oktober 2007 een adviesaanvraag van het toekomstige Franse EU-voorzitterschap ontvangen over

Een nieuw Europees sociaal actieprogramma.

De gespecialiseerde afdeling Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 juni 2008 goedgekeurd; rapporteur was de heer Olsson.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli 2008) onderstaand advies uitgebracht, dat met 133 stemmen vóór en 2 stemmen tegen, bij 4 onthoudingen, is goedgekeurd.

Gezien het referendum van 12 juni over het Verdrag van Lissabon is er op het moment van de goedkeuring van dit advies nog geen duidelijkheid over de status en de toekomst van het Verdrag. In het advies wordt uitgebreid verwezen naar het Lissabonverdrag, naar de sociale politieke dimensie ervan en de mogelijkheden die het biedt. Het Comité is van mening dat een ambitieus en participatief nieuw Europees Sociaal Actieprogramma nog altijd noodzakelijk is, nu misschien wel meer dan ooit.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Er is een nieuw Europees sociaal actieprogramma (ESAP) nodig om ervoor te zorgen dat de sociale ontwikkeling in de EU gelijke tred kan houden met de ontwikkelingen in de economie en op de markt. Ook gezien het nieuwe Lissabonverdrag, dat de deur opent naar nieuwe mogelijkheden, bevoegdheden en doelstellingen, is het een goed moment om de aanzet te geven tot een meer participatief en dynamisch sociaal Europa. Met dit nieuwe ESAP zou moeten worden beoogd om tot ver na 2010 Europese sociale beleidsdoelstellingen en plannen op een concrete en praktische wijze gestalte te geven en een alomvattend plan voor actie op dit gebied neer te leggen. |
| --- | --- |

1.1

Er is een nieuw Europees sociaal actieprogramma (ESAP) nodig om ervoor te zorgen dat de sociale ontwikkeling in de EU gelijke tred kan houden met de ontwikkelingen in de economie en op de markt. Ook gezien het nieuwe Lissabonverdrag, dat de deur opent naar nieuwe mogelijkheden, bevoegdheden en doelstellingen, is het een goed moment om de aanzet te geven tot een meer participatief en dynamisch sociaal Europa. Met dit nieuwe ESAP zou moeten worden beoogd om tot ver na 2010 Europese sociale beleidsdoelstellingen en plannen op een concrete en praktische wijze gestalte te geven en een alomvattend plan voor actie op dit gebied neer te leggen.

| 1.2 | De sociale dialoog blijft nog altijd één van de belangrijkste pijlers en het is van belang dat deze kracht wordt bijgezet. Doel van het nieuwe programma is om uit te reiken naar de burgers en het maatschappelijk middenveld, en om wegen te vinden, waaronder de civiele dialoog, die burgers in staat stellen vanaf de basis interactief deel te nemen aan EU-initiatieven. |
| --- | --- |

1.2

De sociale dialoog blijft nog altijd één van de belangrijkste pijlers en het is van belang dat deze kracht wordt bijgezet. Doel van het nieuwe programma is om uit te reiken naar de burgers en het maatschappelijk middenveld, en om wegen te vinden, waaronder de civiele dialoog, die burgers in staat stellen vanaf de basis interactief deel te nemen aan EU-initiatieven.

| 1.3 | Terreinen die in het ESAP aan de orde moeten komen zijn met name de kwaliteit van leven, de sociale grondrechten, empowerment, maatschappelijke solidariteit, werkgelegenheid en kwaliteitsbanen, societal entrepreneurship, veranderingsmanagement, bevordering van sociale basisnormen in de externe betrekkingen en daarbij vooral in de externe handel van de EU. Alle beschikbare middelen en instrumenten zouden moeten worden benut. De communautaire methode moet van toepassing blijven, maar dan wel aangepast en aangevuld met andere „nieuwe methoden”. Er zouden financiële middelen kunnen worden vrijgemaakt in het bestaande budget en worden toegewezen aan dit programma. Bij de hervorming van de EU-begroting die na 2013 van start gaat, dient sociale cohesie centraal te staan. |
| --- | --- |

1.3

Terreinen die in het ESAP aan de orde moeten komen zijn met name de kwaliteit van leven, de sociale grondrechten, empowerment, maatschappelijke solidariteit, werkgelegenheid en kwaliteitsbanen, societal entrepreneurship, veranderingsmanagement, bevordering van sociale basisnormen in de externe betrekkingen en daarbij vooral in de externe handel van de EU. Alle beschikbare middelen en instrumenten zouden moeten worden benut. De communautaire methode moet van toepassing blijven, maar dan wel aangepast en aangevuld met andere „nieuwe methoden”. Er zouden financiële middelen kunnen worden vrijgemaakt in het bestaande budget en worden toegewezen aan dit programma. Bij de hervorming van de EU-begroting die na 2013 van start gaat, dient sociale cohesie centraal te staan.

2.   Inleiding — achtergrond

| 2.1 | Het aanstaande Franse voorzitterschap van de EU heeft bij het Europees Economisch en Sociaal Comité een advies aangevraagd over het idee van een Europees sociaal actieplan. |
| --- | --- |

2.1

Het aanstaande Franse voorzitterschap van de EU heeft bij het Europees Economisch en Sociaal Comité een advies aangevraagd over het idee van een Europees sociaal actieplan.

| 2.2 | Die Franse adviesaanvraag kan worden gezien als een follow-up van het voorgaande EESC-advies over de Balans van de maatschappelijke realiteit in Europa, waarin werd voorgesteld dat „om de grondslag te leggen voor een nieuwe consensus ten aanzien van de maatschappelijke uitdagingen die Europa te wachten staan, er een nieuw „sociaal actieprogramma” zou moeten worden uitgewerkt, waarbij zowel de economische realiteit als de sociale verwachtingen in aanmerking worden genomen” (1). |
| --- | --- |

2.2

Die Franse adviesaanvraag kan worden gezien als een follow-up van het voorgaande EESC-advies over de Balans van de maatschappelijke realiteit in Europa, waarin werd voorgesteld dat „om de grondslag te leggen voor een nieuwe consensus ten aanzien van de maatschappelijke uitdagingen die Europa te wachten staan, er een nieuw „sociaal actieprogramma” zou moeten worden uitgewerkt, waarbij zowel de economische realiteit als de sociale verwachtingen in aanmerking worden genomen” (1).

| 2.3 | In dit advies werd verwezen naar het Europees sociaal actieprogramma uit 1989, dat integraal deel uitmaakt van wat kan worden beschouwd als het Europees sociaal model en waarmee is aangetoond dat de sociale dimensie van de interne markt een realiteit is. Het was een driejarig actieprogramma dat gold als algemene steun voor de initiatieven van de Commissie op sociaal vlak, met 45 duidelijke maatregelen die als noodzakelijk werden beschouwd om de in het Handvest van de sociale grondrechten van de werknemers uiteengezette beginselen daadwerkelijk handen en voeten te geven (2). Het betroffen hier zowel wetgevende als niet-wetgevende maatregelen voor communautaire actie op bijna alle sociale terreinen, bedoeld om de in het Verdrag omschreven doelstellingen van „verbeterde leef- en werkomstandigheden” te verwezenlijken. |
| --- | --- |

2.3

In dit advies werd verwezen naar het Europees sociaal actieprogramma uit 1989, dat integraal deel uitmaakt van wat kan worden beschouwd als het Europees sociaal model en waarmee is aangetoond dat de sociale dimensie van de interne markt een realiteit is. Het was een driejarig actieprogramma dat gold als algemene steun voor de initiatieven van de Commissie op sociaal vlak, met 45 duidelijke maatregelen die als noodzakelijk werden beschouwd om de in het Handvest van de sociale grondrechten van de werknemers uiteengezette beginselen daadwerkelijk handen en voeten te geven (2). Het betroffen hier zowel wetgevende als niet-wetgevende maatregelen voor communautaire actie op bijna alle sociale terreinen, bedoeld om de in het Verdrag omschreven doelstellingen van „verbeterde leef- en werkomstandigheden” te verwezenlijken.

| 2.4 | Het Europese sociale acquis dat als resultaat geldt van het sociaal actieprogramma uit 1989 is niet aangepast aan de hedendaagse economische en sociale uitdagingen die de globalisering, de klimaatverandering en de demografische ontwikkelingen met zich meebrengen. Deze uitdagingen spelen tegenwoordig meer dan ooit, nu de economische groei vertraagt, er onrust is op de financiële markten en er een voedselcrisis dreigt. Sommige groeperingen en burgers hebben zelfs de indruk dat er sprake is van een impasse in het Europees sociaal beleid wanneer dit wordt vergeleken met de voortgang op het vlak van het interne-marktbeleid. |
| --- | --- |

2.4

Het Europese sociale acquis dat als resultaat geldt van het sociaal actieprogramma uit 1989 is niet aangepast aan de hedendaagse economische en sociale uitdagingen die de globalisering, de klimaatverandering en de demografische ontwikkelingen met zich meebrengen. Deze uitdagingen spelen tegenwoordig meer dan ooit, nu de economische groei vertraagt, er onrust is op de financiële markten en er een voedselcrisis dreigt. Sommige groeperingen en burgers hebben zelfs de indruk dat er sprake is van een impasse in het Europees sociaal beleid wanneer dit wordt vergeleken met de voortgang op het vlak van het interne-marktbeleid.

| 2.5 | Bij het opmaken van de balans van de maatschappelijke realiteit werd duidelijk dat een welvarend en snel veranderend Europa weliswaar nieuwe kansen biedt, maar ook nieuwe maatschappelijke risico's met zich meebrengt. Tijdens dit proces kwamen thema's aan de orde als ongelijke salarissen en gelijke kansen, veranderingen op de arbeidsmarkt, gendergelijkheid en loonverschillen, kinderarmoede en sociale uitsluiting, de „generatiebreuk”, wijzigende gezinspatronen en toegang tot huisvesting en kinderopvang, de situatie van gehandicapten, en migratie en integratie. |
| --- | --- |

2.5

Bij het opmaken van de balans van de maatschappelijke realiteit werd duidelijk dat een welvarend en snel veranderend Europa weliswaar nieuwe kansen biedt, maar ook nieuwe maatschappelijke risico's met zich meebrengt. Tijdens dit proces kwamen thema's aan de orde als ongelijke salarissen en gelijke kansen, veranderingen op de arbeidsmarkt, gendergelijkheid en loonverschillen, kinderarmoede en sociale uitsluiting, de „generatiebreuk”, wijzigende gezinspatronen en toegang tot huisvesting en kinderopvang, de situatie van gehandicapten, en migratie en integratie.

3.   Een nieuw kader voor een Europees sociaal actieprogramma

| 3.1 | Er bestaat een toenemend besef onder beleidsmakers dat er nieuwe beleidslijnen nodig zijn om de uitdagingen waarvoor het Europese samenlevingsmodel wordt geplaatst, het hoofd te kunnen bieden. De Europese burgers kijken uit naar nieuwe sociale beleidsmaatregelen, die tegelijkertijd sociaal progressief en economisch duurzaam zijn. |
| --- | --- |

3.1

Er bestaat een toenemend besef onder beleidsmakers dat er nieuwe beleidslijnen nodig zijn om de uitdagingen waarvoor het Europese samenlevingsmodel wordt geplaatst, het hoofd te kunnen bieden. De Europese burgers kijken uit naar nieuwe sociale beleidsmaatregelen, die tegelijkertijd sociaal progressief en economisch duurzaam zijn.

| 3.2 | In het Hervormingsverdrag van Lissabon worden de volgende nieuwe sociale doelstellingen geformuleerd (3): „volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang, bestrijding van sociale uitsluiting en discriminatie, bevordering van sociale rechtvaardigheid en bescherming, de gelijkheid van vrouwen en mannen, de solidariteit tussen generaties en de bescherming van de rechten van het kind”. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om een nieuw Europees sociaal actieprogramma in het leven te roepen. |
| --- | --- |

3.2

In het Hervormingsverdrag van Lissabon worden de volgende nieuwe sociale doelstellingen geformuleerd (3): „volledige werkgelegenheid en sociale vooruitgang, bestrijding van sociale uitsluiting en discriminatie, bevordering van sociale rechtvaardigheid en bescherming, de gelijkheid van vrouwen en mannen, de solidariteit tussen generaties en de bescherming van de rechten van het kind”. Hierdoor ontstaat de mogelijkheid om een nieuw Europees sociaal actieprogramma in het leven te roepen.

| 3.3 | Met dit Hervormingsverdrag wordt de verantwoordelijkheid voor het waarmaken van deze sociale doelstellingen nog meer bij de EU gelegd. |
| --- | --- |

3.3

Met dit Hervormingsverdrag wordt de verantwoordelijkheid voor het waarmaken van deze sociale doelstellingen nog meer bij de EU gelegd.

| 3.4 | Vooral het Handvest van de Grondrechten biedt ruimte voor een socialer Europa, evenals de dwingende bepaling inzake de „transversale sociale clausule” en het protocol betreffende de diensten van algemeen belang. Het Verdrag maakt ook verdergaande samenwerking mogelijk, hetgeen lidstaten kan aanmoedigen en waar ze gebruik van kunnen maken op sociaal terrein (4). |
| --- | --- |

3.4

Vooral het Handvest van de Grondrechten biedt ruimte voor een socialer Europa, evenals de dwingende bepaling inzake de „transversale sociale clausule” en het protocol betreffende de diensten van algemeen belang. Het Verdrag maakt ook verdergaande samenwerking mogelijk, hetgeen lidstaten kan aanmoedigen en waar ze gebruik van kunnen maken op sociaal terrein (4).

| 3.5 | In dit Verdrag wordt nogmaals bevestigd dat de sociale partners een belangrijke taak hebben in het streven naar een Europa van sociale en economische vooruitgang. De bepalingen over participatiedemocratie bieden nieuwe kansen en extra instrumenten — bijvoorbeeld het burgerinitiatiefrecht — om burgers en hun organisaties bij de opbouw van een socialer Europa te betrekken. Het EESC dient in dit opzicht een actieve rol te spelen. |
| --- | --- |

3.5

In dit Verdrag wordt nogmaals bevestigd dat de sociale partners een belangrijke taak hebben in het streven naar een Europa van sociale en economische vooruitgang. De bepalingen over participatiedemocratie bieden nieuwe kansen en extra instrumenten — bijvoorbeeld het burgerinitiatiefrecht — om burgers en hun organisaties bij de opbouw van een socialer Europa te betrekken. Het EESC dient in dit opzicht een actieve rol te spelen.

| 3.6 | Het EESC wil ook verwijzen naar de verklaring van negen regeringen (5) die hebben gewezen op de noodzaak om het Europese sociaal model kracht bij te zetten, aangezien dit tot sociale vooruitgang heeft geleid en kan helpen om de actuele uitdagingen het hoofd te bieden. In deze verklaring wordt benadrukt dat de Europese instellingen de taak hebben om het sociale Europa nieuw leven in te blazen en gebruik te maken van alle beschikbare instrumenten, waarbij met name de sociale dialoog centraal moet staan. „De EU-27 moet meer zijn dan alleen een vrijhandelszone en zorgen voor de noodzakelijke balans tussen economische vrijheid en sociale rechten, zodat er ook op sociaal vlak regels komen voor de interne markt”. Ook bij haar externe betrekkingen zou de Unie de waarden van haar sociaal model moeten uitdragen teneinde bij te dragen tot rechtvaardige globalisering en fatsoenlijk werk voor iedereen. |
| --- | --- |

3.6

Het EESC wil ook verwijzen naar de verklaring van negen regeringen (5) die hebben gewezen op de noodzaak om het Europese sociaal model kracht bij te zetten, aangezien dit tot sociale vooruitgang heeft geleid en kan helpen om de actuele uitdagingen het hoofd te bieden. In deze verklaring wordt benadrukt dat de Europese instellingen de taak hebben om het sociale Europa nieuw leven in te blazen en gebruik te maken van alle beschikbare instrumenten, waarbij met name de sociale dialoog centraal moet staan. „De EU-27 moet meer zijn dan alleen een vrijhandelszone en zorgen voor de noodzakelijke balans tussen economische vrijheid en sociale rechten, zodat er ook op sociaal vlak regels komen voor de interne markt”. Ook bij haar externe betrekkingen zou de Unie de waarden van haar sociaal model moeten uitdragen teneinde bij te dragen tot rechtvaardige globalisering en fatsoenlijk werk voor iedereen.

| 3.7 | Kortom, het nieuwe ESAP is nodig om ervoor te zorgen dat de sociale ontwikkeling gelijke tred kan houden met de ontwikkelingen in de economie en op de markt, om de strategie van Lissabon kracht bij te zetten en om sociale, economische en milieuaspecten op één lijn te brengen, waarna voor al deze aspecten samen vooruitgang zou moeten worden geboekt; ook komt dit programma op een geschikt moment, omdat het nieuwe Lissabonverdrag mogelijkheden biedt om aan een meer participatief en dynamisch sociaal Europa te werken, waarin rekening wordt gehouden met de behoeften en de verwachtingen van de burgers. Om die reden dient het ESAP als vast onderdeel te worden gezien van de post-Lissabonstrategie voor banen, groei, sociale cohesie en duurzaamheid, waarbij aan de sociale dimensie net zoveel gewicht wordt toegekend als aan de economische dimensie. |
| --- | --- |

3.7

Kortom, het nieuwe ESAP is nodig om ervoor te zorgen dat de sociale ontwikkeling gelijke tred kan houden met de ontwikkelingen in de economie en op de markt, om de strategie van Lissabon kracht bij te zetten en om sociale, economische en milieuaspecten op één lijn te brengen, waarna voor al deze aspecten samen vooruitgang zou moeten worden geboekt; ook komt dit programma op een geschikt moment, omdat het nieuwe Lissabonverdrag mogelijkheden biedt om aan een meer participatief en dynamisch sociaal Europa te werken, waarin rekening wordt gehouden met de behoeften en de verwachtingen van de burgers. Om die reden dient het ESAP als vast onderdeel te worden gezien van de post-Lissabonstrategie voor banen, groei, sociale cohesie en duurzaamheid, waarbij aan de sociale dimensie net zoveel gewicht wordt toegekend als aan de economische dimensie.

4.   Uitgangspunten en elementen van het nieuwe Europese sociale actieprogramma

| 4.1 | Het nieuwe ESAP dient stevig verankerd te zijn in de waarden en doelstellingen van de EU zoals uiteengezet in het Lissabonverdrag. Het zou een referentiekader moeten gaan vormen voor een democratische, op solidariteit gebaseerde, duurzame, sociaal inclusieve en concurrerende ruimte van voorspoed voor alle burgers van Europa, waarin de kansen beter zijn verdeeld en niemand aan zijn lot wordt overgelaten; daarnaast zou het handvaten moeten bieden om de rechten van burgers te garanderen zoals die in het Handvest van de Grondrechten zijn neergelegd. Basis van het ESAP dient positieve samenwerking tussen de lidstaten te zijn, en niet een verbeten concurrentiestrijd om zaken als sociale rechten, sociale bescherming en arbeidsomstandigheden. De EU geeft daarmee eens te meer blijk van haar ambitie op het gebied van de mensenrechten, nl. dat zij die rechten optimaal wil garanderen. |
| --- | --- |

4.1

Het nieuwe ESAP dient stevig verankerd te zijn in de waarden en doelstellingen van de EU zoals uiteengezet in het Lissabonverdrag. Het zou een referentiekader moeten gaan vormen voor een democratische, op solidariteit gebaseerde, duurzame, sociaal inclusieve en concurrerende ruimte van voorspoed voor alle burgers van Europa, waarin de kansen beter zijn verdeeld en niemand aan zijn lot wordt overgelaten; daarnaast zou het handvaten moeten bieden om de rechten van burgers te garanderen zoals die in het Handvest van de Grondrechten zijn neergelegd. Basis van het ESAP dient positieve samenwerking tussen de lidstaten te zijn, en niet een verbeten concurrentiestrijd om zaken als sociale rechten, sociale bescherming en arbeidsomstandigheden. De EU geeft daarmee eens te meer blijk van haar ambitie op het gebied van de mensenrechten, nl. dat zij die rechten optimaal wil garanderen.

| 4.2 | Het ESAP dient als ondersteuning van een Europees samenlevingsmodel, waarin zowel de idee van een sociale markteconomie als het Europees sociaal model besloten ligt. Het speelt in op de behoeften en verwachtingen van mensen, zorgt voor de empowerment van burgers door hun rechten en plichten te geven en bevordert de participatieve democratie, waarbij duidelijk wordt wie de actoren zijn en hoe ze gemobiliseerd kunnen worden in het kader van een versterkte sociale dialoog en een doeltreffende civiele dialoog. Met dit nieuwe actieprogramma zou ruimte moeten ontstaan voor een creatieve en innovatieve omgang met nieuwe uitdagingen en risico's. |
| --- | --- |

4.2

Het ESAP dient als ondersteuning van een Europees samenlevingsmodel, waarin zowel de idee van een sociale markteconomie als het Europees sociaal model besloten ligt. Het speelt in op de behoeften en verwachtingen van mensen, zorgt voor de empowerment van burgers door hun rechten en plichten te geven en bevordert de participatieve democratie, waarbij duidelijk wordt wie de actoren zijn en hoe ze gemobiliseerd kunnen worden in het kader van een versterkte sociale dialoog en een doeltreffende civiele dialoog. Met dit nieuwe actieprogramma zou ruimte moeten ontstaan voor een creatieve en innovatieve omgang met nieuwe uitdagingen en risico's.

| 4.3 | Het nieuwe programma zou op sociale en maatschappelijke perspectieven voor de lange termijn moeten worden gebaseerd, aan nieuwe verwachtingen moeten voldoen en op nieuwe ontwikkelingen moeten inspelen. Wanneer het gaat om dat perspectief van duurzaamheid op de lange termijn is het van belang dat er ook aandacht is voor maatregelen voor kinderen en jongeren. |
| --- | --- |

4.3

Het nieuwe programma zou op sociale en maatschappelijke perspectieven voor de lange termijn moeten worden gebaseerd, aan nieuwe verwachtingen moeten voldoen en op nieuwe ontwikkelingen moeten inspelen. Wanneer het gaat om dat perspectief van duurzaamheid op de lange termijn is het van belang dat er ook aandacht is voor maatregelen voor kinderen en jongeren.

| 4.4 | De Europese sociale beleidsdoelstellingen moeten daarom via het ESAP opnieuw worden beoordeeld en aangepast voor een periode die tot ver na 2010 reikt. Het zou een alomvattende routekaart voor actie op alle niveaus moeten worden, die gepaard gaat met regelmatig geactualiseerde en op gemeenschappelijke waarden gebaseerde „sociale agenda's” (6), teneinde het sociale Europa weer nieuw leven in te blazen. |
| --- | --- |

4.4

De Europese sociale beleidsdoelstellingen moeten daarom via het ESAP opnieuw worden beoordeeld en aangepast voor een periode die tot ver na 2010 reikt. Het zou een alomvattende routekaart voor actie op alle niveaus moeten worden, die gepaard gaat met regelmatig geactualiseerde en op gemeenschappelijke waarden gebaseerde „sociale agenda's” (6), teneinde het sociale Europa weer nieuw leven in te blazen.

| 4.5 | Het ESAP gaat hand in hand met een dynamisch Europees sociaal model (7). Het model ontleent zijn kracht voornamelijk aan het feit dat het voortbouwt op de gemeenschappelijke waarden die in vele uiteenlopende omstandigheden inherent zijn aan gezamenlijk tot stand gebrachte instrumenten, procedures en maatregelen met legitieme partijen, waardoor daadwerkelijk convergentie plaatsvindt en vooruitgang kan worden geboekt. De financiële capaciteit van de EU is een doorslaggevende factor met het oog op een samenhangende ontwikkeling en de noodzaak om landen ertoe in staat te stellen om hun structurele achterstand in te halen. |
| --- | --- |

4.5

Het ESAP gaat hand in hand met een dynamisch Europees sociaal model (7). Het model ontleent zijn kracht voornamelijk aan het feit dat het voortbouwt op de gemeenschappelijke waarden die in vele uiteenlopende omstandigheden inherent zijn aan gezamenlijk tot stand gebrachte instrumenten, procedures en maatregelen met legitieme partijen, waardoor daadwerkelijk convergentie plaatsvindt en vooruitgang kan worden geboekt. De financiële capaciteit van de EU is een doorslaggevende factor met het oog op een samenhangende ontwikkeling en de noodzaak om landen ertoe in staat te stellen om hun structurele achterstand in te halen.

| 4.6 | Een van de uitgangspunten van het ESAP moet zijn dat economische ontwikkeling en sociale vooruitgang elkaar wederzijds bevorderen en onderling afhankelijk zijn. De combinatie van economische concurrentiekracht met sociale rechtvaardigheid en solidariteit is de meest aangewezen manier om het welzijn in Europa te bevorderen. Het streven moet zijn om — onder bepaalde aan de begunstigden te garanderen voorwaarden, die nog moeten worden vastgesteld — een kader te bieden voor de combinatie van particuliere en overheidsinitiatieven bij het zoeken naar duurzame financiële middelen ten behoeve van sociaal welzijn. Daarnaast is er een kader nodig om erop toe te zien dat diensten van algemeen belang universeel, toegankelijk en van goede kwaliteit zijn. |
| --- | --- |

4.6

Een van de uitgangspunten van het ESAP moet zijn dat economische ontwikkeling en sociale vooruitgang elkaar wederzijds bevorderen en onderling afhankelijk zijn. De combinatie van economische concurrentiekracht met sociale rechtvaardigheid en solidariteit is de meest aangewezen manier om het welzijn in Europa te bevorderen. Het streven moet zijn om — onder bepaalde aan de begunstigden te garanderen voorwaarden, die nog moeten worden vastgesteld — een kader te bieden voor de combinatie van particuliere en overheidsinitiatieven bij het zoeken naar duurzame financiële middelen ten behoeve van sociaal welzijn. Daarnaast is er een kader nodig om erop toe te zien dat diensten van algemeen belang universeel, toegankelijk en van goede kwaliteit zijn.

| 4.7 | Het nieuwe ESAP dient steun te geven aan bedrijven die maatschappelijk verantwoord ondernemen, en dient eerlijke concurrentie en gelijke voorwaarden te bevorderen zodat de interne markt goed kan functioneren zonder te worden ondermijnd door „sociale dumping”. Ook zou er in dit verband speciale aandacht moeten worden geschonken aan kwaliteitsbanen voor de toekomst en aan de kennismaatschappij die daarvoor nodig is. |
| --- | --- |

4.7

Het nieuwe ESAP dient steun te geven aan bedrijven die maatschappelijk verantwoord ondernemen, en dient eerlijke concurrentie en gelijke voorwaarden te bevorderen zodat de interne markt goed kan functioneren zonder te worden ondermijnd door „sociale dumping”. Ook zou er in dit verband speciale aandacht moeten worden geschonken aan kwaliteitsbanen voor de toekomst en aan de kennismaatschappij die daarvoor nodig is.

| 4.8 | Door ondernemingszin in de ruimste zin van het woord — volgens de definitie die de Commissie daaraan geeft (8) — te bevorderen, zullen zowel de economische als sociale resultaten worden verbeterd (9). De pluraliteit in het bedrijfsleven moet worden behouden en bevorderd zodat de specifieke eigenschappen van het mkb en van ondernemingen uit de sociale economie kunnen worden benut en hun bijdrage tot de sociale dimensie tot zijn recht kan komen. Europese statuten voor verenigingen, stichtingen, onderlinge waarborgmaatschappijen en kleine bedrijven zijn noodzakelijk om gelijke concurrentieverhoudingen tussen alle economische actoren te creëren. |
| --- | --- |

4.8

Door ondernemingszin in de ruimste zin van het woord — volgens de definitie die de Commissie daaraan geeft (8) — te bevorderen, zullen zowel de economische als sociale resultaten worden verbeterd (9). De pluraliteit in het bedrijfsleven moet worden behouden en bevorderd zodat de specifieke eigenschappen van het mkb en van ondernemingen uit de sociale economie kunnen worden benut en hun bijdrage tot de sociale dimensie tot zijn recht kan komen. Europese statuten voor verenigingen, stichtingen, onderlinge waarborgmaatschappijen en kleine bedrijven zijn noodzakelijk om gelijke concurrentieverhoudingen tussen alle economische actoren te creëren.

| 4.9 | Het ESAP dient te worden gebaseerd op een alomvattende en coherente aanpak, waarbij ook wordt nagegaan hoe het sociaal beleidsconcept in de andere beleidsterreinen kan worden geïntegreerd. Het dient een logisch onderdeel te worden van macro-economisch beleid, fiscaal en concurrentiebeleid, de strategie voor duurzame ontwikkeling, industriebeleid, territoriale cohesie en de externe dimensie van de EU. |
| --- | --- |

4.9

Het ESAP dient te worden gebaseerd op een alomvattende en coherente aanpak, waarbij ook wordt nagegaan hoe het sociaal beleidsconcept in de andere beleidsterreinen kan worden geïntegreerd. Het dient een logisch onderdeel te worden van macro-economisch beleid, fiscaal en concurrentiebeleid, de strategie voor duurzame ontwikkeling, industriebeleid, territoriale cohesie en de externe dimensie van de EU.

| 4.10 | Een nieuw ESAP zou ook op een concrete manier invulling kunnen geven aan de door de Commissie in haar recent gepubliceerde mededeling uiteengezette nieuwe sociale visie op kansen in het Europa van de 21e eeuw (10). De Commissie pleit voor een kader voor EU-beleid en benadrukt dat de agenda voor kansen, toegang en solidariteit om langdurige investeringen in sociaal en menselijk kapitaal vraagt. Dergelijke investeringen zullen de economische resultaten ten goede komen, en zijn eveneens gerechtvaardigd vanuit het oogpunt van duurzame ontwikkeling. Het Comité is groot voorstander van dit denkbeeld en is van mening dat innovatieve methoden om in menselijk en sociaal kapitaal te investeren zowel op Europees niveau als in de lidstaten zelf moeten worden toegepast. In de EU-begroting moet hiervoor ruimte worden vrijgemaakt. Ook zou kunnen worden nagegaan of er een uitgebreide Europese leenfaciliteit kan worden toegekend voor sociale infrastructuurontwikkeling. |
| --- | --- |

4.10

Een nieuw ESAP zou ook op een concrete manier invulling kunnen geven aan de door de Commissie in haar recent gepubliceerde mededeling uiteengezette nieuwe sociale visie op kansen in het Europa van de 21e eeuw (10). De Commissie pleit voor een kader voor EU-beleid en benadrukt dat de agenda voor kansen, toegang en solidariteit om langdurige investeringen in sociaal en menselijk kapitaal vraagt. Dergelijke investeringen zullen de economische resultaten ten goede komen, en zijn eveneens gerechtvaardigd vanuit het oogpunt van duurzame ontwikkeling. Het Comité is groot voorstander van dit denkbeeld en is van mening dat innovatieve methoden om in menselijk en sociaal kapitaal te investeren zowel op Europees niveau als in de lidstaten zelf moeten worden toegepast. In de EU-begroting moet hiervoor ruimte worden vrijgemaakt. Ook zou kunnen worden nagegaan of er een uitgebreide Europese leenfaciliteit kan worden toegekend voor sociale infrastructuurontwikkeling.

| 4.11 | Met het ESAP zou ook kunnen worden bijgedragen tot een rechtvaardigere en beter uitgebalanceerde globalisering, doordat de beginselen en waarden uit het Europese sociaal model worden uitgedragen in het kader van de externe betrekkingen van de EU. Derde landen zouden partnerschappen moeten worden aangeboden, met extra technische en financiële steun, zodat de sociale en civiele dialoog kan worden bevorderd, evenals de werkgelegenheid en het beleid voor maatschappelijk welzijn. Handelsbetrekkingen dienen in het teken te staan van het respect voor grondrechten en sociale mensenrechten zoals die bijvoorbeeld in de ILO-principes en normen zijn uiteengezet (11). |
| --- | --- |

4.11

Met het ESAP zou ook kunnen worden bijgedragen tot een rechtvaardigere en beter uitgebalanceerde globalisering, doordat de beginselen en waarden uit het Europese sociaal model worden uitgedragen in het kader van de externe betrekkingen van de EU. Derde landen zouden partnerschappen moeten worden aangeboden, met extra technische en financiële steun, zodat de sociale en civiele dialoog kan worden bevorderd, evenals de werkgelegenheid en het beleid voor maatschappelijk welzijn. Handelsbetrekkingen dienen in het teken te staan van het respect voor grondrechten en sociale mensenrechten zoals die bijvoorbeeld in de ILO-principes en normen zijn uiteengezet (11).

5.   Meerlagig bestuur

| 5.1 | De instellingen van de Europese Unie dienen hun leiderschap en de uit het Verdrag voortvloeiende verplichtingen inzake sociale vooruitgang naar behoren te vervullen. Daarom is een nieuw Europees sociaal actieprogramma opportuun. Alle krachtens het Verdrag (12) ter beschikking gestelde instrumenten en maatregelen zouden benut moeten worden wanneer dit praktisch uitvoerbaar en efficiënt is, en zonder dat het subsidiariteits- en proportionaliteitsbeginsel met voeten wordt getreden. |
| --- | --- |

5.1

De instellingen van de Europese Unie dienen hun leiderschap en de uit het Verdrag voortvloeiende verplichtingen inzake sociale vooruitgang naar behoren te vervullen. Daarom is een nieuw Europees sociaal actieprogramma opportuun. Alle krachtens het Verdrag (12) ter beschikking gestelde instrumenten en maatregelen zouden benut moeten worden wanneer dit praktisch uitvoerbaar en efficiënt is, en zonder dat het subsidiariteits- en proportionaliteitsbeginsel met voeten wordt getreden.

| 5.2 | Het Europees sociaal actieprogramma uit 1989, evenals het project voor de interne markt uit 1992 hebben allebei de waarde van de „communautaire methode” aangetoond. Aangezien deze methode nog altijd wordt gebruikt in het kader van de lopende herziening van de interne markt, is het Comité van mening dat dit ook mogelijk moet zijn voor de nieuwe impuls die aan de sociale dimensie moet worden gegeven. Zo ontstaat binnen de EU van 27 lidstaten ruimte voor wetgevende maatregelen. |
| --- | --- |

5.2

Het Europees sociaal actieprogramma uit 1989, evenals het project voor de interne markt uit 1992 hebben allebei de waarde van de „communautaire methode” aangetoond. Aangezien deze methode nog altijd wordt gebruikt in het kader van de lopende herziening van de interne markt, is het Comité van mening dat dit ook mogelijk moet zijn voor de nieuwe impuls die aan de sociale dimensie moet worden gegeven. Zo ontstaat binnen de EU van 27 lidstaten ruimte voor wetgevende maatregelen.

| 5.3 | Daarnaast kan de betrokkenheid van een breed en gevarieerd scala van sociale partners en andere maatschappelijke organisaties op verschillende niveaus bijdragen tot een sterker gevoel van „ownership”. Het is zaak dat alle betrokken partijen deelnemen, teneinde een relevant, concreet, praktisch en op burgers afgestemd Europees sociaal actieprogramma op de rails te zetten. Op deze manier kan wisselwerking ontstaan tussen de hieronder beschreven proactieve bottom-up benadering en EU-initiatieven. |
| --- | --- |

5.3

Daarnaast kan de betrokkenheid van een breed en gevarieerd scala van sociale partners en andere maatschappelijke organisaties op verschillende niveaus bijdragen tot een sterker gevoel van „ownership”. Het is zaak dat alle betrokken partijen deelnemen, teneinde een relevant, concreet, praktisch en op burgers afgestemd Europees sociaal actieprogramma op de rails te zetten. Op deze manier kan wisselwerking ontstaan tussen de hieronder beschreven proactieve bottom-up benadering en EU-initiatieven.

| 5.4 | De behoeften, wensen en punten van zorg van de burgers dienen in kaart te worden gebracht. Het initiatief van de Commissie om de balans op te maken van de maatschappelijke realiteit kan als model dienen en zou op een meer permanente basis kunnen worden georganiseerd, waarbij ook het lokale niveau wordt betrokken. Representatieve maatschappelijke organisaties hebben een cruciale rol te spelen wanneer het erom gaat de wensen van de burgers aan het juiste niveau, inclusief het Europese niveau, door te spelen. Deze organisaties dienen stelselmatig bij dit soort door de Commissie geïnitieerde processen en raadplegingen te worden betrokken, waarbij het EESC zijn rol als bemiddelaar speelt. |
| --- | --- |

5.4

De behoeften, wensen en punten van zorg van de burgers dienen in kaart te worden gebracht. Het initiatief van de Commissie om de balans op te maken van de maatschappelijke realiteit kan als model dienen en zou op een meer permanente basis kunnen worden georganiseerd, waarbij ook het lokale niveau wordt betrokken. Representatieve maatschappelijke organisaties hebben een cruciale rol te spelen wanneer het erom gaat de wensen van de burgers aan het juiste niveau, inclusief het Europese niveau, door te spelen. Deze organisaties dienen stelselmatig bij dit soort door de Commissie geïnitieerde processen en raadplegingen te worden betrokken, waarbij het EESC zijn rol als bemiddelaar speelt.

| 5.5 | In dit verband wijst het EESC op het belang van het organiseren van een permanent debat op alle niveaus over de toekomstige uitdagingen en strategische keuzes op het gebied van sociaal beleid. Doel van dit debat moet zijn om bij te dragen tot een nieuwe, steeds groter wordende consensus inzake het Europees sociaal beleid, waartoe alle betrokkenen zich verbinden. |
| --- | --- |

5.5

In dit verband wijst het EESC op het belang van het organiseren van een permanent debat op alle niveaus over de toekomstige uitdagingen en strategische keuzes op het gebied van sociaal beleid. Doel van dit debat moet zijn om bij te dragen tot een nieuwe, steeds groter wordende consensus inzake het Europees sociaal beleid, waartoe alle betrokkenen zich verbinden.

| 5.6 | De intersectorale, sectorale en grensoverschrijdende sociale dialoog vormt een van de belangrijkste pijlers van het sociaal model in de lidstaten en op Europees niveau. Werkgevers en vakbonden hebben een sleutelrol te vervullen om sociale kwesties in goede banen te leiden, aangezien zij de drijvende kracht zijn achter de totstandbrenging van economische en sociale vooruitgang. De door de Europese sociale partners gezamenlijk uitgevoerde analyses en gekozen prioriteiten zullen essentiële onderdelen vormen van een geheel van passende acties op zowel Europees als nationaal niveau (13). |
| --- | --- |

5.6

De intersectorale, sectorale en grensoverschrijdende sociale dialoog vormt een van de belangrijkste pijlers van het sociaal model in de lidstaten en op Europees niveau. Werkgevers en vakbonden hebben een sleutelrol te vervullen om sociale kwesties in goede banen te leiden, aangezien zij de drijvende kracht zijn achter de totstandbrenging van economische en sociale vooruitgang. De door de Europese sociale partners gezamenlijk uitgevoerde analyses en gekozen prioriteiten zullen essentiële onderdelen vormen van een geheel van passende acties op zowel Europees als nationaal niveau (13).

| 5.7 | De civiele dialoog — die zeker niet moet worden verward met de sociale dialoog — zal in de toekomst ook een belangrijke pijler worden. Het zal nog een enorme uitdaging worden om burgers en hun organisaties op alle niveaus bij het proces van de opbouw van een sociaal Europa te betrekken. |
| --- | --- |

5.7

De civiele dialoog — die zeker niet moet worden verward met de sociale dialoog — zal in de toekomst ook een belangrijke pijler worden. Het zal nog een enorme uitdaging worden om burgers en hun organisaties op alle niveaus bij het proces van de opbouw van een sociaal Europa te betrekken.

| 5.8 | Sociaal-economische raden en soortgelijke instellingen zouden samen met hun regeringen in staat moeten worden gesteld om te worden uitgenodigd voor deelname aan alle fasen van de vormgeving en tenuitvoerlegging van het ESAP. |
| --- | --- |

5.8

Sociaal-economische raden en soortgelijke instellingen zouden samen met hun regeringen in staat moeten worden gesteld om te worden uitgenodigd voor deelname aan alle fasen van de vormgeving en tenuitvoerlegging van het ESAP.

| 5.9 | Bestaande partnerschappen en dialogen op het gebied van sociaal beleid dienen in de praktijk te worden versterkt. Modellen voor en positieve ervaringen met partnerschappen die, zowel in de lidstaten als in het kader van het EU-cohesiebeleid, tot het maatschappelijk welzijn hebben bijgedragen, dienen te worden verspreid en mogelijk verder te worden verkend. |
| --- | --- |

5.9

Bestaande partnerschappen en dialogen op het gebied van sociaal beleid dienen in de praktijk te worden versterkt. Modellen voor en positieve ervaringen met partnerschappen die, zowel in de lidstaten als in het kader van het EU-cohesiebeleid, tot het maatschappelijk welzijn hebben bijgedragen, dienen te worden verspreid en mogelijk verder te worden verkend.

| 5.10 | De autonomie en bekwaamheden van de sociale en economische actoren dienen te worden bevorderd en ondersteund door passende overheidsmaatregelen, teneinde een gunstig klimaat te scheppen dat hen beter in staat stelt de bottom-up-benadering kracht bij te zetten en de belangrijkste beleidsterreinen aan te duiden. |
| --- | --- |

5.10

De autonomie en bekwaamheden van de sociale en economische actoren dienen te worden bevorderd en ondersteund door passende overheidsmaatregelen, teneinde een gunstig klimaat te scheppen dat hen beter in staat stelt de bottom-up-benadering kracht bij te zetten en de belangrijkste beleidsterreinen aan te duiden.

6.   Belangrijkste beleidsterreinen

6.1   Een duurzame levensloop

| — | De individuele levensloop veiligstellen middels collectieve overeenkomsten. Gemeenschappelijke beginselen ter ondersteuning van overgangsfasen tijdens het leven, met inbegrip van „flexizekerheid” (14) middels gegarandeerd onderwijs en opleiding, toegang tot diensten, behoud van rechten, een toereikend inkomen, en particuliere en/of publieke financiering afhankelijk van het gekozen soort sociale zekerheid. Socialezekerheidsstelsels moeten zonodig worden aangepast en aangevuld door collectieve overeenkomsten en financiële voorzieningen op basis van wederkerigheid. |
| --- | --- |

—

De individuele levensloop veiligstellen middels collectieve overeenkomsten. Gemeenschappelijke beginselen ter ondersteuning van overgangsfasen tijdens het leven, met inbegrip van „flexizekerheid” (14) middels gegarandeerd onderwijs en opleiding, toegang tot diensten, behoud van rechten, een toereikend inkomen, en particuliere en/of publieke financiering afhankelijk van het gekozen soort sociale zekerheid. Socialezekerheidsstelsels moeten zonodig worden aangepast en aangevuld door collectieve overeenkomsten en financiële voorzieningen op basis van wederkerigheid.

| — | Verbetering van de kwaliteit van leven dankzij een handvest voor sociale duurzaamheid waaronder o.m. de sociale grondrechten, sociale bescherming, sociale diensten, gezondheidszorg en de rechten van patiënten (incl. die van geestelijk zieken) vallen. |
| --- | --- |

—

Verbetering van de kwaliteit van leven dankzij een handvest voor sociale duurzaamheid waaronder o.m. de sociale grondrechten, sociale bescherming, sociale diensten, gezondheidszorg en de rechten van patiënten (incl. die van geestelijk zieken) vallen.

6.2   Sociale grondrechten garanderen

| — | Het Europees Handvest van de Grondrechten. De in het Handvest opgenomen beginselen en bepalingen zouden als leidraad en stimulans voor sociale beleidsontwikkelingen en maatregelen van de EU moeten dienen. |
| --- | --- |

—

Het Europees Handvest van de Grondrechten. De in het Handvest opgenomen beginselen en bepalingen zouden als leidraad en stimulans voor sociale beleidsontwikkelingen en maatregelen van de EU moeten dienen.

| — | Waakzaamheid bij het bestrijden van alle vormen van discriminatie. Bijkomende wetgevende acties en andere maatregelen teneinde te kunnen voldoen aan de Verdragsbepalingen (15) en alle vormen van discriminatie te kunnen bestrijden. |
| --- | --- |

—

Waakzaamheid bij het bestrijden van alle vormen van discriminatie. Bijkomende wetgevende acties en andere maatregelen teneinde te kunnen voldoen aan de Verdragsbepalingen (15) en alle vormen van discriminatie te kunnen bestrijden.

| — | Ratificeren van internationale en Europese beleidsinstrumenten voor mensenrechten. Maatregelen om te zorgen voor de wettelijke en praktische naleving van de in deze instrumenten neergelegde bepalingen en een betere monitoring door de EU en de lidstaten. Hierbij is speciale aandacht nodig voor de VN-overeenkomst van de Rechten van het Kind. |
| --- | --- |

—

Ratificeren van internationale en Europese beleidsinstrumenten voor mensenrechten. Maatregelen om te zorgen voor de wettelijke en praktische naleving van de in deze instrumenten neergelegde bepalingen en een betere monitoring door de EU en de lidstaten. Hierbij is speciale aandacht nodig voor de VN-overeenkomst van de Rechten van het Kind.

6.3   Empowerment — capaciteiten ontwikkelen

| — | Europees programma ter verhoging van de kennis
   (16). Sleutelprioriteiten en acties voor levenslang leren, waarbij voor een wettelijke basis en de benodigde financiële middelen wordt gezorgd. |
| --- | --- |

—

Europees programma ter verhoging van de kennis
   (16). Sleutelprioriteiten en acties voor levenslang leren, waarbij voor een wettelijke basis en de benodigde financiële middelen wordt gezorgd.

| — | Tenuitvoerlegging van het Europese Jeugdpact, met name






  — | een pakket maatregelen voor jeugdwerkgelegenheid, gepaard gaande met aanzienlijke financiële investeringen, waarmee jongeren toegang wordt geboden tot een behoorlijke eerste werkervaring, hetgeen kan leiden tot meer permanente banen op de arbeidsmarkt. |
| --- | --- | --- |

—

Tenuitvoerlegging van het Europese Jeugdpact, met name

—

een pakket maatregelen voor jeugdwerkgelegenheid, gepaard gaande met aanzienlijke financiële investeringen, waarmee jongeren toegang wordt geboden tot een behoorlijke eerste werkervaring, hetgeen kan leiden tot meer permanente banen op de arbeidsmarkt.

| — | vroegtijdige schoolverlaters een tweede kans bieden. |
| --- | --- |

—

vroegtijdige schoolverlaters een tweede kans bieden.

| — | Communautair kaderprogramma voor integratiebeleid. Doeltreffend, coherent en op rechten gebaseerd integratiebeleid voor immigranten, vluchtelingen en minderheden, ondersteund door omvangrijke financiële middelen. Blijvende steun voor het voorgestelde Europese Integratieforum, op te richten door het EESC en de Commissie teneinde immigranten een stem te geven. |
| --- | --- |

—

Communautair kaderprogramma voor integratiebeleid. Doeltreffend, coherent en op rechten gebaseerd integratiebeleid voor immigranten, vluchtelingen en minderheden, ondersteund door omvangrijke financiële middelen. Blijvende steun voor het voorgestelde Europese Integratieforum, op te richten door het EESC en de Commissie teneinde immigranten een stem te geven.

6.4   Naar een samenleving voor iedereen

| — | Uitbanning van armoede






  — | vasthouden aan de doelstelling om in alle lidstaten armoede uit te bannen |
| --- | --- | --- |

—

Uitbanning van armoede

—

vasthouden aan de doelstelling om in alle lidstaten armoede uit te bannen

| — | streven naar het uitbannen van armoede onder kinderen |
| --- | --- |

—

streven naar het uitbannen van armoede onder kinderen

| — | behoorlijke pensioenen ter bestrijding van armoede onder ouderen |
| --- | --- |

—

behoorlijke pensioenen ter bestrijding van armoede onder ouderen

| — | gemeenschappelijke beginselen vaststellen met het oog op een behoorlijk minimuminkomen, met naleving van het subsidiariteitsbeginsel. |
| --- | --- |

—

gemeenschappelijke beginselen vaststellen met het oog op een behoorlijk minimuminkomen, met naleving van het subsidiariteitsbeginsel.

| — | Gendergelijkheid






  — | het pact voor gendergelijkheid ten uitvoer leggen (via wetgeving, de OCM en gemeenschappelijke beginselen) |
| --- | --- | --- |

—

Gendergelijkheid

—

het pact voor gendergelijkheid ten uitvoer leggen (via wetgeving, de OCM en gemeenschappelijke beginselen)

| — | individuele rechten voor vrouwen garanderen |
| --- | --- |

—

individuele rechten voor vrouwen garanderen

| — | hun deelname in alle sectoren van de maatschappij bevorderen |
| --- | --- |

—

hun deelname in alle sectoren van de maatschappij bevorderen

| — | armoede onder vrouwen bestrijden |
| --- | --- |

—

armoede onder vrouwen bestrijden

| — | investeren in betaalbare en toegankelijke zorg voor kinderen en ouderen |
| --- | --- |

—

investeren in betaalbare en toegankelijke zorg voor kinderen en ouderen

| — | belasting- en socialezekerheidsstelsels herzien |
| --- | --- |

—

belasting- en socialezekerheidsstelsels herzien

| — | geweld tegen vrouwen bestrijden. |
| --- | --- |

—

geweld tegen vrouwen bestrijden.

| — | Maatregelen treffen ivm de vergrijzing van de samenleving






  — | erop toezien dat de door de staatshoofden en regeringsleiders van de EU opgerichte Alliantie voor het gezin in dit verband actief wordt |
| --- | --- | --- |

—

Maatregelen treffen ivm de vergrijzing van de samenleving

—

erop toezien dat de door de staatshoofden en regeringsleiders van de EU opgerichte Alliantie voor het gezin in dit verband actief wordt

| — | een Alliantie voor oudere burgers oprichten (17) |
| --- | --- |

—

een Alliantie voor oudere burgers oprichten (17)

| — | zorgen voor universele toegang en duurzame financiële middelen voor de lange-termijnzorg |
| --- | --- |

—

zorgen voor universele toegang en duurzame financiële middelen voor de lange-termijnzorg

| — | een onderzoeksprogramma lanceren |
| --- | --- |

—

een onderzoeksprogramma lanceren

| — | een Waarnemingspost voor succesvolle praktijken oprichten. |
| --- | --- |

—

een Waarnemingspost voor succesvolle praktijken oprichten.

| — | Een alomvattende EU-strategie voor gehandicapten






  — | een voorstel voor een speciaal kader voor de bestrijding van de discriminatie van gehandicapten indienen |
| --- | --- | --- |

—

Een alomvattende EU-strategie voor gehandicapten

—

een voorstel voor een speciaal kader voor de bestrijding van de discriminatie van gehandicapten indienen

| — | het beginsel dat de aandacht voor gehandicapten in alle beleid moet worden gemainstreamd, consolideren |
| --- | --- |

—

het beginsel dat de aandacht voor gehandicapten in alle beleid moet worden gemainstreamd, consolideren

| — | een alomvattend pakket van wetgevende maatregelen en effectbeoordelingen van andere wetgeving formuleren. |
| --- | --- |

—

een alomvattend pakket van wetgevende maatregelen en effectbeoordelingen van andere wetgeving formuleren.

| — | Betere diensten van algemeen belang






  — | de rechtszekerheid gaan bieden die nodig is om de werking van (met name sociale) diensten van algemeen belang te garanderen en hoge kwaliteit te blijven bieden, met inachtneming van de bevoegdheden van de actoren |
| --- | --- | --- |

—

Betere diensten van algemeen belang

—

de rechtszekerheid gaan bieden die nodig is om de werking van (met name sociale) diensten van algemeen belang te garanderen en hoge kwaliteit te blijven bieden, met inachtneming van de bevoegdheden van de actoren

| — | kwaliteitsinstrumenten ontwikkelen om de prestaties van die diensten te beoordelen en deze op die manier kostenefficiënter te maken |
| --- | --- |

—

kwaliteitsinstrumenten ontwikkelen om de prestaties van die diensten te beoordelen en deze op die manier kostenefficiënter te maken

| — | stimuleringsmaatregelen voor investeringen promoten via combinaties van publieke en particuliere financieringsinstrumenten (partnerschappen), vooral voor openbare infrastructuurvoorzieningen uit de uitbating waarvan inkomen wordt gegenereerd. |
| --- | --- |

—

stimuleringsmaatregelen voor investeringen promoten via combinaties van publieke en particuliere financieringsinstrumenten (partnerschappen), vooral voor openbare infrastructuurvoorzieningen uit de uitbating waarvan inkomen wordt gegenereerd.

6.5   Creëren van werkgelegenheid en kwaliteitsbanen

| — | Een ambitieuze en doeltreffende Europese werkgelegenheidsstrategie, waarbij met name meetbare doelstellingen op het gebied van activering, levenslang leren, jeugdwerkgelegenheid en gendergelijkheid moeten worden uitgezet die aan de hand van benchmarks kunnen worden getoetst. De Commissie dient meer uitvoeringsbevoegdheden te krijgen. |
| --- | --- |

—

Een ambitieuze en doeltreffende Europese werkgelegenheidsstrategie, waarbij met name meetbare doelstellingen op het gebied van activering, levenslang leren, jeugdwerkgelegenheid en gendergelijkheid moeten worden uitgezet die aan de hand van benchmarks kunnen worden getoetst. De Commissie dient meer uitvoeringsbevoegdheden te krijgen.

| — | Iedereen van mobiliteit laten profiteren. De voordelen van de interne markt dienen te worden benut door de vrijheid van verkeer voor werknemers binnen de EU volledig te garanderen. Dit moet gepaard gaan met:






  — | passende maatregelen voor sociale zekerheid (efficiënte grensoverschrijdende coördinatie van de sociale zekerheid, evenals de mogelijkheid tot overdraagbaarheid van sociale rechten op pensioenen en gezondheidszorg) |
| --- | --- | --- |

—

Iedereen van mobiliteit laten profiteren. De voordelen van de interne markt dienen te worden benut door de vrijheid van verkeer voor werknemers binnen de EU volledig te garanderen. Dit moet gepaard gaan met:

—

passende maatregelen voor sociale zekerheid (efficiënte grensoverschrijdende coördinatie van de sociale zekerheid, evenals de mogelijkheid tot overdraagbaarheid van sociale rechten op pensioenen en gezondheidszorg)

| — | toegang tot huisvesting, kinderopvang en onderwijs |
| --- | --- |

—

toegang tot huisvesting, kinderopvang en onderwijs

| — | gelijke behandeling van gedetacheerde en mobiele werknemers en van werknemers van het gastland |
| --- | --- |

—

gelijke behandeling van gedetacheerde en mobiele werknemers en van werknemers van het gastland

| — | efficiëntere en beter gecoördineerde controlemechanismen voor de detachering van werknemers. |
| --- | --- |

—

efficiëntere en beter gecoördineerde controlemechanismen voor de detachering van werknemers.

| — | Banen van goede kwaliteit met billijk loon






  — | gemeenschappelijke beginselen om banen van goede kwaliteit met een billijk loon te bevorderen en tegelijkertijd onzeker werk tegen te gaan |
| --- | --- | --- |

—

Banen van goede kwaliteit met billijk loon

—

gemeenschappelijke beginselen om banen van goede kwaliteit met een billijk loon te bevorderen en tegelijkertijd onzeker werk tegen te gaan

| — | maatregelen ten behoeve van onvoldoende of nog niet geschoolde werknemers |
| --- | --- |

—

maatregelen ten behoeve van onvoldoende of nog niet geschoolde werknemers

| — | strenger optreden tegen zwartwerk |
| --- | --- |

—

strenger optreden tegen zwartwerk

| — | ontwikkeling van een Europese index van kwaliteitswerk |
| --- | --- |

—

ontwikkeling van een Europese index van kwaliteitswerk

| — | maatregelen om de gezondheid en de veiligheid op de werkplek te verbeteren, met efficiënte maatregelen om beter te kunnen omgaan met nieuwe risico's, ook in het licht van nieuwe soorten werk. |
| --- | --- |

—

maatregelen om de gezondheid en de veiligheid op de werkplek te verbeteren, met efficiënte maatregelen om beter te kunnen omgaan met nieuwe risico's, ook in het licht van nieuwe soorten werk.

| — | Alle vormen van discriminatie op de arbeidsmarkt uitbannen, ook door efficiënte strategieën voor de verkleining van de genderkloof toe te passen, maatschappelijke uitsluiting tegen te gaan en manieren te zoeken om maatschappelijke integratie te bevorderen. |
| --- | --- |

—

Alle vormen van discriminatie op de arbeidsmarkt uitbannen, ook door efficiënte strategieën voor de verkleining van de genderkloof toe te passen, maatschappelijke uitsluiting tegen te gaan en manieren te zoeken om maatschappelijke integratie te bevorderen.

6.6   Ondernemingszin in een maatschappelijke context bevorderen

Ondernemingszin in de ruimste zin van het woord zou moeten worden bevorderd met het oog op meer groei en betere banen, meer sociale cohesie en minder sociale uitsluiting.

| — | Ondernemingen, met name maatschappelijke ondernemingen en andere ondernemingen van de sociale economie als wegen die leiden tot effectieve integratie in de maatschappij en op de arbeidsmarkt. |
| --- | --- |

—

Ondernemingen, met name maatschappelijke ondernemingen en andere ondernemingen van de sociale economie als wegen die leiden tot effectieve integratie in de maatschappij en op de arbeidsmarkt.

| — | In programma's van de Commissie die tot doel hebben om ondernemerschap te bevorderen, moet het zwaartepunt nog steeds bij kwaliteitsbanen worden gelegd. |
| --- | --- |

—

In programma's van de Commissie die tot doel hebben om ondernemerschap te bevorderen, moet het zwaartepunt nog steeds bij kwaliteitsbanen worden gelegd.

| — | Maatschappelijk verantwoord ondernemerschap (MVO). Europa mede via EU-stimuleringsmaatregelen tot een voorbeeld maken van MVO, middels gezamenlijke acties van werkgevers, vakbonden, ngo's en overheden die zich sterk maken voor duurzame ontwikkelingsmodellen en goede praktijken, bovenop de onverkorte naleving van het arbeids- en het sociaal recht. |
| --- | --- |

—

Maatschappelijk verantwoord ondernemerschap (MVO). Europa mede via EU-stimuleringsmaatregelen tot een voorbeeld maken van MVO, middels gezamenlijke acties van werkgevers, vakbonden, ngo's en overheden die zich sterk maken voor duurzame ontwikkelingsmodellen en goede praktijken, bovenop de onverkorte naleving van het arbeids- en het sociaal recht.

6.7   Structurele veranderingen vóór zijn en daar toezicht op houden

| — | Veranderingsmanagement in het kader van een partnerschap tussen het bedrijfsleven en alle betrokken actoren, waarbij participatie en raadpleging van de werknemers en hun vertegenwoordigers essentieel is voor het vinden van passende oplossingen. |
| --- | --- |

—

Veranderingsmanagement in het kader van een partnerschap tussen het bedrijfsleven en alle betrokken actoren, waarbij participatie en raadpleging van de werknemers en hun vertegenwoordigers essentieel is voor het vinden van passende oplossingen.

| — | Integratie van de milieu-, industriële, economische en sociale dimensie in EU-voorstellen over industrie, klimaatverandering en milieu, in combinatie met particuliere financiële middelen ter ondersteuning van nieuwe technologie en werkgelegenheid. |
| --- | --- |

—

Integratie van de milieu-, industriële, economische en sociale dimensie in EU-voorstellen over industrie, klimaatverandering en milieu, in combinatie met particuliere financiële middelen ter ondersteuning van nieuwe technologie en werkgelegenheid.

6.8   Extra aandacht voor de externe dimensie

| — | De kenmerken van het Europees sociaal model bevorderen in het kader van het externe EU-beleid (met name de waarden van fatsoenlijk werk, sociale dialoog en civiele dialoog, bv. in besprekingen over handelsbeleid, ACS en het nabuurschapsbeleid). |
| --- | --- |

—

De kenmerken van het Europees sociaal model bevorderen in het kader van het externe EU-beleid (met name de waarden van fatsoenlijk werk, sociale dialoog en civiele dialoog, bv. in besprekingen over handelsbeleid, ACS en het nabuurschapsbeleid).

| — | De ILO-benadering kracht bijzetten






  — | ratificatie en tenuitvoerlegging door de lidstaten van alle relevante ILO-conventies, met inbegrip van de conventies inzake non-discriminatie |
| --- | --- | --- |

—

De ILO-benadering kracht bijzetten

—

ratificatie en tenuitvoerlegging door de lidstaten van alle relevante ILO-conventies, met inbegrip van de conventies inzake non-discriminatie

| — | integratie van de fundamentele normen van de ILO in handelsovereenkomsten |
| --- | --- |

—

integratie van de fundamentele normen van de ILO in handelsovereenkomsten

| — | het toezichtssysteem van de ILO consolideren. |
| --- | --- |

—

het toezichtssysteem van de ILO consolideren.

| — | Bevordering van sociale en milieukeurmerken. |
| --- | --- |

—

Bevordering van sociale en milieukeurmerken.

| — | De overeenkomsten inzake de APS Plus-stelsels tot een referentiepunt maken
   (18). |
| --- | --- |

—

De overeenkomsten inzake de APS Plus-stelsels tot een referentiepunt maken
   (18).

| — | Internationale governancesystemen voor nieuwe technologie- en milieukeuzen en voor nieuwe internationale financiële regels promoten. |
| --- | --- |

—

Internationale governancesystemen voor nieuwe technologie- en milieukeuzen en voor nieuwe internationale financiële regels promoten.

| — | Internationale overeenkomsten inzake MVO bevorderen. |
| --- | --- |

—

Internationale overeenkomsten inzake MVO bevorderen.

| — | Immigratiebeleid in samenwerking met de landen van herkomst ontwikkelen en beheren. |
| --- | --- |

—

Immigratiebeleid in samenwerking met de landen van herkomst ontwikkelen en beheren.

7.   Methoden en instrumenten

7.1   Algemene opmerkingen

| 7.1.1 | Het is van het allergrootste belang dat er geschikte en efficiënte methoden worden gevonden om nieuwe uitdagingen het hoofd te kunnen bieden, teneinde sociale vooruitgang te bewerkstelligen. |
| --- | --- |

7.1.1

Het is van het allergrootste belang dat er geschikte en efficiënte methoden worden gevonden om nieuwe uitdagingen het hoofd te kunnen bieden, teneinde sociale vooruitgang te bewerkstelligen.

| 7.1.2 | De hierboven genoemde bestaande en nieuwe bepalingen van het Verdrag zouden optimaal moeten worden benut. Ook de stringentere tenuitvoerlegging van het „sociale acquis” is een zeer belangrijk punt. Hetzelfde geldt voor andere soorten maatregelen. |
| --- | --- |

7.1.2

De hierboven genoemde bestaande en nieuwe bepalingen van het Verdrag zouden optimaal moeten worden benut. Ook de stringentere tenuitvoerlegging van het „sociale acquis” is een zeer belangrijk punt. Hetzelfde geldt voor andere soorten maatregelen.

7.2   Nieuwe en in behandeling zijnde wetgeving

| 7.2.1 | Er dienen inspanningen te worden gedaan op wetgevend gebied binnen de werkingssfeer van de artikelen 136 en 137 van het Verdrag:






  — | Een doorbraak tot stand brengen voor in behandeling zijnde wetgeving (arbeidstijden, uitzendwerk, overdraagbare aanvullende pensioenen enz.) |
| --- | --- | --- |

7.2.1

Er dienen inspanningen te worden gedaan op wetgevend gebied binnen de werkingssfeer van de artikelen 136 en 137 van het Verdrag:

—

Een doorbraak tot stand brengen voor in behandeling zijnde wetgeving (arbeidstijden, uitzendwerk, overdraagbare aanvullende pensioenen enz.)

| — | bepaalde richtlijnen verbeteren |
| --- | --- |

—

bepaalde richtlijnen verbeteren

| — | het gebruik van opt-outs geleidelijk terugdringen |
| --- | --- |

—

het gebruik van opt-outs geleidelijk terugdringen

| — | een kader opstellen voor nieuwe vormen van werkgelegenheid en nieuwe risico's op de werkplek. |
| --- | --- |

—

een kader opstellen voor nieuwe vormen van werkgelegenheid en nieuwe risico's op de werkplek.

7.3   De procedure voor de omzetting, monitoring en beoordeling van maatregelen consolideren

| — | er dient nauwlettend te worden toegezien op de arresten van het Europees Hof van Justitie en de uitwerking ervan op het sociale acquis; waar nodig moeten beleids- en wettelijke maatregelen worden genomen om schending van wezenlijke grondrechten onmogelijk te maken (19); |
| --- | --- |

—

er dient nauwlettend te worden toegezien op de arresten van het Europees Hof van Justitie en de uitwerking ervan op het sociale acquis; waar nodig moeten beleids- en wettelijke maatregelen worden genomen om schending van wezenlijke grondrechten onmogelijk te maken (19);

| — | de sociale partners en het maatschappelijk middenveld hebben een belangrijke rol te spelen bij het proces van omzetting en tenuitvoerlegging van communautaire wetgeving, maatregelen en programma's en dienen daartoe alle ruimte te krijgen; |
| --- | --- |

—

de sociale partners en het maatschappelijk middenveld hebben een belangrijke rol te spelen bij het proces van omzetting en tenuitvoerlegging van communautaire wetgeving, maatregelen en programma's en dienen daartoe alle ruimte te krijgen;

| — | de controle op en inspectie van de gezondheid en veiligheid op de werkplek en de naleving van de rechten van de werknemers dienen te worden verbeterd. |
| --- | --- |

—

de controle op en inspectie van de gezondheid en veiligheid op de werkplek en de naleving van de rechten van de werknemers dienen te worden verbeterd.

7.4   Coregulering en zelfregulering

| 7.4.1 | Coregulering en zelfregulering (overeenkomsten, vrijwillige gedragscodes, standaardnormen enz) kunnen ook op sociaal vlak een aanvulling vormen op de EU-kaderwetgeving en op andere maatregelen. De sociale dialoog is onderdeel van dit instrument. Coregulering en zelfregulering kunnen dynamisch processen zijn die beantwoorden aan snelle ontwikkelingen in de maatschappelijke realiteit. Toch moeten deze processen altijd uitvoerig worden beoordeeld en worden gebaseerd op participatie en verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen; ze mogen niet leiden tot een wettelijke status die zwakker is dan de bestaande communautaire methode. |
| --- | --- |

7.4.1

Coregulering en zelfregulering (overeenkomsten, vrijwillige gedragscodes, standaardnormen enz) kunnen ook op sociaal vlak een aanvulling vormen op de EU-kaderwetgeving en op andere maatregelen. De sociale dialoog is onderdeel van dit instrument. Coregulering en zelfregulering kunnen dynamisch processen zijn die beantwoorden aan snelle ontwikkelingen in de maatschappelijke realiteit. Toch moeten deze processen altijd uitvoerig worden beoordeeld en worden gebaseerd op participatie en verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen; ze mogen niet leiden tot een wettelijke status die zwakker is dan de bestaande communautaire methode.

7.5   De autonomie en doeltreffendheid van de sociale dialoog moeten worden vergroot

| 7.5.1 | Uit het lopende gezamenlijke werkprogramma voor 2006-2008 van de Europese sociale partners blijkt dat de Europese sociale dialoog voldoende uitgerust is om de uitdagingen van Europa het hoofd te bieden, op voorwaarde dat de Europese sociale partners zorgen voor de middelen die nodig zijn om een op alle niveaus goedfunctionerende en dynamische cultuur van autonome industriële betrekkingen te creëren. De EU kan hier haar steun aan geven door:






  — | erop toe te zien dat de Europese sociale partners behoorlijk worden geraadpleegd overeenkomstig artikel 138 van het Verdrag; |
| --- | --- | --- |

7.5.1

Uit het lopende gezamenlijke werkprogramma voor 2006-2008 van de Europese sociale partners blijkt dat de Europese sociale dialoog voldoende uitgerust is om de uitdagingen van Europa het hoofd te bieden, op voorwaarde dat de Europese sociale partners zorgen voor de middelen die nodig zijn om een op alle niveaus goedfunctionerende en dynamische cultuur van autonome industriële betrekkingen te creëren. De EU kan hier haar steun aan geven door:

—

erop toe te zien dat de Europese sociale partners behoorlijk worden geraadpleegd overeenkomstig artikel 138 van het Verdrag;

| — | te zorgen voor een soepele uitvoering van hun gezamenlijke lange-termijnwerkprogramma's; |
| --- | --- |

—

te zorgen voor een soepele uitvoering van hun gezamenlijke lange-termijnwerkprogramma's;

| — | de vakbonden en de werkgevers — met name in de nieuwe lidstaten — meer mogelijkheden te geven om opleidingen te organiseren en initiatieven te nemen, ook met nieuwe middelen; |
| --- | --- |

—

de vakbonden en de werkgevers — met name in de nieuwe lidstaten — meer mogelijkheden te geven om opleidingen te organiseren en initiatieven te nemen, ook met nieuwe middelen;

| — | collectieve transnationale overeenkomsten te bevorderen door de sociale partners een stabiel juridisch kader voor collectieve onderhandelingen in heel Europa te bieden, waar ook bepalingen voor de omzetting van collectieve overeenkomsten deel van moeten uitmaken; |
| --- | --- |

—

collectieve transnationale overeenkomsten te bevorderen door de sociale partners een stabiel juridisch kader voor collectieve onderhandelingen in heel Europa te bieden, waar ook bepalingen voor de omzetting van collectieve overeenkomsten deel van moeten uitmaken;

| — | te zorgen voor de verdere ontwikkeling van de richtlijnen inzake inspraak van werknemers, met name hun recht op voorlichting en raadpleging. |
| --- | --- |

—

te zorgen voor de verdere ontwikkeling van de richtlijnen inzake inspraak van werknemers, met name hun recht op voorlichting en raadpleging.

7.6   Civiele dialoog — versterken van de participatieve democratie

| 7.6.1 | De bepalingen (20) inzake „participatieve democratie” uit het Lissabonverdrag bieden nieuwe mogelijkheden om, naast de sociale partners, nog andere maatschappelijke organisaties volop bij het opstellen van Europees sociaal beleid en vooral bij de uitwerking van het nieuwe ESAP te betrekken. |
| --- | --- |

7.6.1

De bepalingen (20) inzake „participatieve democratie” uit het Lissabonverdrag bieden nieuwe mogelijkheden om, naast de sociale partners, nog andere maatschappelijke organisaties volop bij het opstellen van Europees sociaal beleid en vooral bij de uitwerking van het nieuwe ESAP te betrekken.

| 7.6.2 | Het EESC is de instelling die in de EU het maatschappelijk middenveld vertegenwoordigt. Het Lissabonverdrag geeft het EESC extra armslag om zijn rol als bemiddelaar tussen het maatschappelijk middenveld en de besluitvormende organen van de EU ten volle op zich te nemen. Het EESC heeft een bijzondere verantwoordelijkheid als het gaat om de totstandbrenging van een participatieve democratie. Het is voornemens initiatieven te nemen en te onderzoeken op welke manier handen en voeten kan worden gegeven aan dit nieuwe Verdragsartikel. Ook zal het de verschillende door de Commissie en andere EU-instellingen gehanteerde methoden voor participatie, raadpleging en effectbeoordeling evalueren, teneinde deze betrouwbaarder, bruikbaarder en participatiever te maken. In dit verband wil het EESC wederom pleiten voor de goedkeuring van een statuut voor Europese Verenigingen (21). |
| --- | --- |

7.6.2

Het EESC is de instelling die in de EU het maatschappelijk middenveld vertegenwoordigt. Het Lissabonverdrag geeft het EESC extra armslag om zijn rol als bemiddelaar tussen het maatschappelijk middenveld en de besluitvormende organen van de EU ten volle op zich te nemen. Het EESC heeft een bijzondere verantwoordelijkheid als het gaat om de totstandbrenging van een participatieve democratie. Het is voornemens initiatieven te nemen en te onderzoeken op welke manier handen en voeten kan worden gegeven aan dit nieuwe Verdragsartikel. Ook zal het de verschillende door de Commissie en andere EU-instellingen gehanteerde methoden voor participatie, raadpleging en effectbeoordeling evalueren, teneinde deze betrouwbaarder, bruikbaarder en participatiever te maken. In dit verband wil het EESC wederom pleiten voor de goedkeuring van een statuut voor Europese Verenigingen (21).

7.7   Het burgerinitiatiefrecht — een belangrijk instrument

| 7.7.1 | Het burgerinitiatiefrecht (22) kan als één van de belangrijkste instrumenten worden beschouwd waarmee het maatschappelijk middenveld een lans probeert te breken voor een sociaal Europa dat dichter bij de burgers èn bij hun verwachtingen staat. |
| --- | --- |

7.7.1

Het burgerinitiatiefrecht (22) kan als één van de belangrijkste instrumenten worden beschouwd waarmee het maatschappelijk middenveld een lans probeert te breken voor een sociaal Europa dat dichter bij de burgers èn bij hun verwachtingen staat.

| 7.7.2 | Maatschappelijke organisaties dienen daarom na te gaan wat de doeltreffendheid is van deze nieuwe Verdragsbepaling, onder welke omstandigheden zij daarvan gebruik kunnen maken en hoe deze bepaling concreet kan worden toegepast. Het EESC kan een bijdrage leveren aan deze analyse, ook door de nationale SER's erbij te betrekken evenals de nationale organisaties die door EESC-leden worden vertegenwoordigd. |
| --- | --- |

7.7.2

Maatschappelijke organisaties dienen daarom na te gaan wat de doeltreffendheid is van deze nieuwe Verdragsbepaling, onder welke omstandigheden zij daarvan gebruik kunnen maken en hoe deze bepaling concreet kan worden toegepast. Het EESC kan een bijdrage leveren aan deze analyse, ook door de nationale SER's erbij te betrekken evenals de nationale organisaties die door EESC-leden worden vertegenwoordigd.

7.8   Intensievere samenwerking

| 7.8.1 | De toenemende diversiteit in de Europese Unie is een reden voor intensievere samenwerking. Lidstaten die op bepaalde sociale beleidsterreinen verder en sneller willen gaan, kunnen gebruik maken van deze mogelijkheid om gezamenlijke passende oplossingen te vinden. Dit zou natuurlijk geen „sociale dumping” in de hand mogen werken, noch zou hierdoor een situatie mogen ontstaan waarin degenen die niet meedoen, hopeloos achterop raken. In dit verband zij opgemerkt dat een aantal lidstaten op bepaalde terreinen al gebruik maken van deze intensievere vorm van samenwerking (23). |
| --- | --- |

7.8.1

De toenemende diversiteit in de Europese Unie is een reden voor intensievere samenwerking. Lidstaten die op bepaalde sociale beleidsterreinen verder en sneller willen gaan, kunnen gebruik maken van deze mogelijkheid om gezamenlijke passende oplossingen te vinden. Dit zou natuurlijk geen „sociale dumping” in de hand mogen werken, noch zou hierdoor een situatie mogen ontstaan waarin degenen die niet meedoen, hopeloos achterop raken. In dit verband zij opgemerkt dat een aantal lidstaten op bepaalde terreinen al gebruik maken van deze intensievere vorm van samenwerking (23).

| 7.8.2 | Terreinen waar intensievere samenwerking mogelijk zou zijn:






  — | de integratie van economisch en sociaal beleid in de eurozone en hoe daarvoor een gemeenschappelijke benadering kan worden gevonden; |
| --- | --- | --- |

7.8.2

Terreinen waar intensievere samenwerking mogelijk zou zijn:

—

de integratie van economisch en sociaal beleid in de eurozone en hoe daarvoor een gemeenschappelijke benadering kan worden gevonden;

| — | overdraagbaarheid van sociale rechten die niet onder de verordening inzake de coördinatie van socialezekerheidsstelsels vallen (24); |
| --- | --- |

—

overdraagbaarheid van sociale rechten die niet onder de verordening inzake de coördinatie van socialezekerheidsstelsels vallen (24);

| — | initiatieven om de verschillende EU-strategieën kracht bij te zetten als de bevoegdheden voornamelijk bij de lidstaten liggen, zoals bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs. |
| --- | --- |

—

initiatieven om de verschillende EU-strategieën kracht bij te zetten als de bevoegdheden voornamelijk bij de lidstaten liggen, zoals bijvoorbeeld op het gebied van onderwijs.

7.9   Open coördinatiemethode (OCM)

| 7.9.1 | Het EESC heeft in verschillende adviezen zijn steun uitgesproken voor de OCM, maar is wel van mening dat deze efficiënter moet worden. De methode heeft enkele vruchten afgeworpen, maar lidstaten hebben vaak niet voldoende engagement getoond ten aanzien van de overeengekomen doelstellingen en activiteiten. |
| --- | --- |

7.9.1

Het EESC heeft in verschillende adviezen zijn steun uitgesproken voor de OCM, maar is wel van mening dat deze efficiënter moet worden. De methode heeft enkele vruchten afgeworpen, maar lidstaten hebben vaak niet voldoende engagement getoond ten aanzien van de overeengekomen doelstellingen en activiteiten.

| 7.9.2 | Het EESC heeft ervoor gepleit dat de OCM wordt gebruikt om zowel kwantitatieve als kwalitatieve doelstellingen te formuleren, gekoppeld aan verbeterde sociale indicatoren. Bovendien zou de OCM moeten worden gebruikt op nieuwe beleidsterreinen, zoals t.a.v. beleid inzake integratie, intergenerationele solidariteit en gehandicapten. |
| --- | --- |

7.9.2

Het EESC heeft ervoor gepleit dat de OCM wordt gebruikt om zowel kwantitatieve als kwalitatieve doelstellingen te formuleren, gekoppeld aan verbeterde sociale indicatoren. Bovendien zou de OCM moeten worden gebruikt op nieuwe beleidsterreinen, zoals t.a.v. beleid inzake integratie, intergenerationele solidariteit en gehandicapten.

| 7.9.3 | De OCM zou vaker op lokaal niveau moeten worden toegepast, in navolging van de participatieve bottom-up-benadering en de noodzakelijke coördinatie van partners en beleidsterreinen, teneinde met steun uit de structuurfondsen lokale en regionale ontwikkeling te bewerkstelligen. |
| --- | --- |

7.9.3

De OCM zou vaker op lokaal niveau moeten worden toegepast, in navolging van de participatieve bottom-up-benadering en de noodzakelijke coördinatie van partners en beleidsterreinen, teneinde met steun uit de structuurfondsen lokale en regionale ontwikkeling te bewerkstelligen.

| 7.9.4 | Enkele voorstellen:






  — | lokale, regionale en nationale actieplannen opstellen als essentiële elementen voor het ESAP; |
| --- | --- | --- |

7.9.4

Enkele voorstellen:

—

lokale, regionale en nationale actieplannen opstellen als essentiële elementen voor het ESAP;

| — | de OCM toetsen aan de hand van benchmarks, door streefdoelen, indicatoren en peer reviews te gebruiken, evenals de uitwisseling van goede praktijken, waarbij extra aandacht zou moeten uitgaan naar governance en met name naar de deelname van de nationale SER's en van het maatschappelijk middenveld op alle niveaus. |
| --- | --- |

—

de OCM toetsen aan de hand van benchmarks, door streefdoelen, indicatoren en peer reviews te gebruiken, evenals de uitwisseling van goede praktijken, waarbij extra aandacht zou moeten uitgaan naar governance en met name naar de deelname van de nationale SER's en van het maatschappelijk middenveld op alle niveaus.

7.10   Gemeenschappelijke beginselen

| 7.10.1 | In de recente Commissie-initiatieven inzake bijv. flexizekerheid is een „nieuwe” methode geïntroduceerd, gebaseerd op gemeenschappelijke beginselen die dienen als aanbevelingen die de lidstaten naar eigen goeddunken opvolgen (25). |
| --- | --- |

7.10.1

In de recente Commissie-initiatieven inzake bijv. flexizekerheid is een „nieuwe” methode geïntroduceerd, gebaseerd op gemeenschappelijke beginselen die dienen als aanbevelingen die de lidstaten naar eigen goeddunken opvolgen (25).

| 7.10.2 | Deze methode lijkt de moeite waard wanneer wordt gefocused op heel specifieke thema's en wanneer lidstaten van mening zijn dat er vooruitgang moet worden geboekt zelfs als de EU-bevoegdheid beperkt is. Aangezien er veel beleidsterreinen bij zijn betrokken, is er behoefte aan een geïntegreerde benadering. |
| --- | --- |

7.10.2

Deze methode lijkt de moeite waard wanneer wordt gefocused op heel specifieke thema's en wanneer lidstaten van mening zijn dat er vooruitgang moet worden geboekt zelfs als de EU-bevoegdheid beperkt is. Aangezien er veel beleidsterreinen bij zijn betrokken, is er behoefte aan een geïntegreerde benadering.

| 7.10.3 | De methode van de „gemeenschappelijke beginselen” is ook een gelegenheid voor het maatschappelijk middenveld om te participeren, zowel wanneer het gaat om het formuleren van beginselen of zelfs om de onderhandeling daarover, als om de tenuitvoerlegging ervan. |
| --- | --- |

7.10.3

De methode van de „gemeenschappelijke beginselen” is ook een gelegenheid voor het maatschappelijk middenveld om te participeren, zowel wanneer het gaat om het formuleren van beginselen of zelfs om de onderhandeling daarover, als om de tenuitvoerlegging ervan.

| 7.10.4 | Toch bestaat er een dringende noodzaak om te kijken of deze methode nog aan andere EU-instrumenten en -methodes kan worden gekoppeld, bv. aan de OCM en de geïntegreerde richtsnoeren uit de Lissabonstrategie, om te kunnen nagaan hoe efficiënt deze „nieuwe” methode is en of deze methode op de juiste wijze wordt toegepast. Van belang is dat de gemeenschappelijke beginselen in de implementatie-fase echt worden nageleefd, zodat oneerlijke concurrentie wordt voorkomen. |
| --- | --- |

7.10.4

Toch bestaat er een dringende noodzaak om te kijken of deze methode nog aan andere EU-instrumenten en -methodes kan worden gekoppeld, bv. aan de OCM en de geïntegreerde richtsnoeren uit de Lissabonstrategie, om te kunnen nagaan hoe efficiënt deze „nieuwe” methode is en of deze methode op de juiste wijze wordt toegepast. Van belang is dat de gemeenschappelijke beginselen in de implementatie-fase echt worden nageleefd, zodat oneerlijke concurrentie wordt voorkomen.

7.11   Indicatoren

| 7.11.1 | Het EESC wil in het kader van het ESAP pleiten voor de invoering van een specifiek plan inzake indicatoren, met de actieve participatie van alle betrokken partijen. In deze actie zouden:






  — | nieuwe „welzijns”-indicatoren moeten worden opgesteld, die niet direct verband houden met het BNP/BBP, maar waarmee duidelijk kan worden gemaakt of er vooruitgang is geboekt op het gebied van sociale ontwikkeling (26); |
| --- | --- | --- |

7.11.1

Het EESC wil in het kader van het ESAP pleiten voor de invoering van een specifiek plan inzake indicatoren, met de actieve participatie van alle betrokken partijen. In deze actie zouden:

—

nieuwe „welzijns”-indicatoren moeten worden opgesteld, die niet direct verband houden met het BNP/BBP, maar waarmee duidelijk kan worden gemaakt of er vooruitgang is geboekt op het gebied van sociale ontwikkeling (26);

| — | betrouwbare, vergelijkbare sociale indicatoren van hoge kwaliteit moeten worden opgesteld die een voldoende gedetailleerd en waarheidsgetrouw beeld van de resultaten op sociaal vlak kunnen geven; |
| --- | --- |

—

betrouwbare, vergelijkbare sociale indicatoren van hoge kwaliteit moeten worden opgesteld die een voldoende gedetailleerd en waarheidsgetrouw beeld van de resultaten op sociaal vlak kunnen geven;

| — | kwalitatieve indicatoren moeten worden ontwikkeld waarmee bv. toegankelijkheid en kwaliteit kunnen worden gemeten en afgezet tegen de verwachtingen, evenals de betrokkenheid van de deelnemers en de gebruiksvriendelijkheid — allemaal manieren om na te gaan of en hoe aan de behoeften van de burgers wordt tegemoetgekomen. |
| --- | --- |

—

kwalitatieve indicatoren moeten worden ontwikkeld waarmee bv. toegankelijkheid en kwaliteit kunnen worden gemeten en afgezet tegen de verwachtingen, evenals de betrokkenheid van de deelnemers en de gebruiksvriendelijkheid — allemaal manieren om na te gaan of en hoe aan de behoeften van de burgers wordt tegemoetgekomen.

7.12   Effectbeoordeling van EU-beleid

| 7.12.1 | De wetgeving, het beleid en de programma's van de EU zouden moeten worden getoetst aan hun sociale gevolgen. De Commissie heeft een speciale verantwoordelijkheid voor dergelijke effectbeoordelingen, waarbij alle betrokken partijen nauw moeten worden betrokken. Alle belangrijke sociale beleidsterreinen zouden om de vijf jaar aan een evaluatie moeten worden onderworpen, met name t.a.v. de gevolgen van dat beleid voor werkgelegenheid, sociale cohesie en duurzame ontwikkeling. Er moeten kwaliteitscriteria worden opgesteld ter ondersteuning van de noodzakelijke analyse en evaluatie. |
| --- | --- |

7.12.1

De wetgeving, het beleid en de programma's van de EU zouden moeten worden getoetst aan hun sociale gevolgen. De Commissie heeft een speciale verantwoordelijkheid voor dergelijke effectbeoordelingen, waarbij alle betrokken partijen nauw moeten worden betrokken. Alle belangrijke sociale beleidsterreinen zouden om de vijf jaar aan een evaluatie moeten worden onderworpen, met name t.a.v. de gevolgen van dat beleid voor werkgelegenheid, sociale cohesie en duurzame ontwikkeling. Er moeten kwaliteitscriteria worden opgesteld ter ondersteuning van de noodzakelijke analyse en evaluatie.

7.13   Financiële middelen

| 7.13.1 | Voor de middelen die nodig zijn om een sociaal actieprogramma door te voeren, moet worden uitgegaan van een totaalvisie op zowel Europese als nationale financiële middelen. |
| --- | --- |

7.13.1

Voor de middelen die nodig zijn om een sociaal actieprogramma door te voeren, moet worden uitgegaan van een totaalvisie op zowel Europese als nationale financiële middelen.

| 7.13.2 | Bij de begrotingshervorming dient speciale nadruk te worden gelegd op maatregelen ter ondersteuning van de economische en sociale cohesie. De middelen dienen anders verdeeld te worden om de cohesie, de werkgelegenheid en het Europees sociaal model — en dus het ESAP — te behouden en te bevorderen, in overeenstemming met de in par. 7.12.1 genoemde vijfjaarlijkse evaluaties. |
| --- | --- |

7.13.2

Bij de begrotingshervorming dient speciale nadruk te worden gelegd op maatregelen ter ondersteuning van de economische en sociale cohesie. De middelen dienen anders verdeeld te worden om de cohesie, de werkgelegenheid en het Europees sociaal model — en dus het ESAP — te behouden en te bevorderen, in overeenstemming met de in par. 7.12.1 genoemde vijfjaarlijkse evaluaties.

| 7.13.3 | Zolang de nieuwe begroting nog niet van toepassing is (dus pas na 2013) kunnen bepaalde middelen binnen de bestaande begroting worden herschikt, hetgeen soms nieuwe onderhandelingen tussen de lidstaten met zich zal meebrengen en soms ook niet. |
| --- | --- |

7.13.3

Zolang de nieuwe begroting nog niet van toepassing is (dus pas na 2013) kunnen bepaalde middelen binnen de bestaande begroting worden herschikt, hetgeen soms nieuwe onderhandelingen tussen de lidstaten met zich zal meebrengen en soms ook niet.

| 7.13.4 | Er is meer coherentie en coördinatie tussen de verschillende fondsen (vb. het cohesiefonds, het sociaal fonds, het regionaal fonds, het fonds voor plattelandsontwikkeling, het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering, enz.) nodig teneinde de sociale dimensie op de verschillende beleidsterreinen te kunnen integreren. |
| --- | --- |

7.13.4

Er is meer coherentie en coördinatie tussen de verschillende fondsen (vb. het cohesiefonds, het sociaal fonds, het regionaal fonds, het fonds voor plattelandsontwikkeling, het Europees Fonds voor aanpassing aan de globalisering, enz.) nodig teneinde de sociale dimensie op de verschillende beleidsterreinen te kunnen integreren.

| 7.13.5 | Voorstellen voor tussentijdse initiatieven:






  — | het EFG opnieuw onder de loep nemen, met speciale nadruk op het toepassingsgebied, de toepassingsmethoden en de verbetering van de toegang tot de middelen, met inbegrip van de nauwere koppeling met het ESF; er zou een uitbreiding van het EFG moeten worden overwogen, zodat ook de invloed van de klimaatverandering en het milieubeleid op de werkgelegenheid hieronder kunnen vallen; |
| --- | --- | --- |

7.13.5

Voorstellen voor tussentijdse initiatieven:

—

het EFG opnieuw onder de loep nemen, met speciale nadruk op het toepassingsgebied, de toepassingsmethoden en de verbetering van de toegang tot de middelen, met inbegrip van de nauwere koppeling met het ESF; er zou een uitbreiding van het EFG moeten worden overwogen, zodat ook de invloed van de klimaatverandering en het milieubeleid op de werkgelegenheid hieronder kunnen vallen;

| — | de structuurfondsen dienen vaker te worden benut om op kleinschalige maar doeltreffende steunstructuren aan de basis in te spelen; |
| --- | --- |

—

de structuurfondsen dienen vaker te worden benut om op kleinschalige maar doeltreffende steunstructuren aan de basis in te spelen;

| — | er zou een sociaal innovatiefonds in het leven kunnen worden geroepen, ter ondersteuning van nieuwe experimentele initiatieven, in navolging van de succesvolle ervaring met het Equal-programma; |
| --- | --- |

—

er zou een sociaal innovatiefonds in het leven kunnen worden geroepen, ter ondersteuning van nieuwe experimentele initiatieven, in navolging van de succesvolle ervaring met het Equal-programma;

| — | er zou op korte termijn een demografisch fonds (27) kunnen worden opgericht; |
| --- | --- |

—

er zou op korte termijn een demografisch fonds (27) kunnen worden opgericht;

| — | het Europese integratiefonds zou kunnen worden geconsolideerd. |
| --- | --- |

—

het Europese integratiefonds zou kunnen worden geconsolideerd.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  EESC-advies van 18 januari 2007 over de „Balans van de maatschappelijke realiteit in Europa”, rapporteur: dhr Olsson (PB C 93 van 27.4.2007), par. 5.8.

1

Balans van de maatschappelijke realiteit in Europa

(2)  Vrij naar het Handvest tot het Programma, Sociaal Europa 1/90, blz. 28.

2

(3)  Artikel 2.

3

(4)  Titel IV, artikel 10.

4

(5)  „Enhancing Social Europe”, voorgelegd door de ministers van werkgelegenheid van België, Bulgarije, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Italië, Cyprus, Luxemburg en Hongarije:

5

Enhancing Social Europe

http://www.obreal.unibo.it/File.aspx?IdFile=816.

(6)  De Commissie is voornemens om in juni van dit jaar een sociale agenda goed te keuren.

6

(7)  Zie het EESC-advies van 6 juli 2006 over het Europees social model, rapporteur: dhr Ehnmark (PB C 309 of 16.12.2006).

7

(8)  De Commissie definieert ondernemerschap luidt als volgt: „Onder ondernemerschap wordt iemands vermogen verstaan om ideeën in daden om te zetten. Het omvat creativiteit, innovatie en het nemen van risico's, alsook het vermogen om te plannen en projecten te beheren om doelstellingen te verwezenlijken. Ondernemerschap helpt iedereen in het dagelijks leven thuis en in de maatschappij, het helpt werknemers zich bewust te worden van hun arbeidsomgeving en kansen te grijpen, en is de basis voor meer specifieke vaardigheden en kennis die ondernemers nodig hebben voor sociale of economische bedrijvigheid” (zie EESC-advies van 25 oktober 2007 over „De ondernemersgeest en de agenda van Lissabon”, par. 2.2; rapporteur: mevrouw Sharma, corapporteur: de heer Olsson, PB C 44 van 16.2.2008).

8

(9)  Zie in voetnoot 8 genoemd advies.

9

(10)  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's „Kansen, toegang en solidariteit: naar een nieuwe sociale visie voor het Europa van de 21ste eeuw” (COM(2007) 726 final).

10

(11)  EESC-advies van 22 april 2008 over „De onderhandelingen over nieuwe handelsovereenkomsten: standpunt van het EESC” (rapporteur: dhr Peel en corapporteur: mw Pichenot). PB C 211 van 19.8.2008, blz. 82.

11

(12)  Met name artikel 136 van het Lissabonverdrag.

12

(13)  Zoals het gezamenlijke analytische verslag „Key challenges facing European Labour markets” dat door BusinessEurope, CCEP en EVV in oktober 2007 werd gepubliceerd.

13

(14)  EESC-advies van 22 april 2008 over de „Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's — Naar gemeenschappelijke beginselen inzake flexizekerheid: meer en betere banen door flexibiliteit en zekerheid” (rapporteur: dhr Janson en corapporteur: dhr Ardhe). PB C 211 van 19.8.2008, blz. 48.

14

(15)  Artikel16 E in het Lissabonverdrag (het vroegere artikel 13).

15

(16)  Zie Günther Schmied: „Transitional Labour Markets: Managing Social Risks over the Life Course”, bijdrage van de informele bijeenkomst van de ministers van werkgelegenheid en sociale zaken, Guimarães, Portugal, juli 2007:

16

Transitional Labour Markets: Managing Social Risks over the Life Course

http://www.mtss.gov.pt/eu2007pt/en/preview_documentos.asp?r=29&m=pdf, blz. 69).

(17)  SOC/308, ontwerpadvies „Wat ouderen nodig hebben en hoe daarmee rekening kan worden gehouden” (rapporteur: mw Heinisch). Nog niet gepubliceerd in het Publicatieblad (het advies werd goedgekeurd in september 2008).

17

(18)  Zie par. 5.7. in het EESC-advies van 22 april 2008 over de „De onderhandelingen over nieuwe handelsovereenkomsten: standpunt van het EESC” (rapporteur: dhr Peel en corapporteur: mw Pichenot). PB C 211 van 19.8.2008, blz. 82.

18

(19)  Bijvoorbeeld Laval un Partneri Ltd., Arrest van het EHvJ C-341/05 van 18 december 2007. Viking-arrest EHvJ en Rüffert EHvJ C 346/06.

19

(20)  Artikel 8 B.

20

(21)  Zie o.m. het EESC-advies van 28 januari 1998 over „Vrijwilligersorganisaties en stichtingen in Europa” (rapporteur: dhr Olsson, PB C 95 van 30.3.1998).

21

(22)  Artikel 8 B.4.

22

(23)  Bijvoorbeeld wat betreft de Euro en Schengen.

23

(24)  Verordening 883/04. PB C 211 van 19.8.2008, blz. 48.

24

(25)  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's „Naar gemeenschappelijke beginselen inzake flexizekerheid: meer en betere banen door flexibiliteit en zekerheid” (COM(2007) 359 final) en andere documenten. PB C 211 van 19.8.2008, blz. 48.

25

(26)  In lijn met de bevindingen van de Nobelprijswinnaar voor economie Armatya Sen.

26

(27)  Zie het EESC-advies van 18 december 2007 over het Vierde cohesieverslag (rapporteur: dhr. Derruine, PB C 120 van 16.5.2008).

27

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/108 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/108

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op een hooggekwalificeerde baan

COM(2007) 637 final — 2007/0228 (CNS)

(2009/C 27/23)

De Europese Commissie heeft op 7 februari 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden voor toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op een hooggekwalificeerde baan.

De gespecialiseerde afdeling Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteurwas de heer PARIZA CASTAÑOS.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli 2008) het volgende advies met 139 stemmen vóór en 3 stemmen tegen, bij 9 onthoudingen, goedgekeurd.

1.   Inleiding

| 1.1 | Sinds de Europese Raad van Tampere zijn inmiddels acht jaar verstreken. Hoewel de EU tijdens deze top besloot om de aanzet te geven tot een gemeenschappelijk immigratiebeleid, is er sindsdien nog maar weinig vooruitgang geboekt op één van de sleutelterreinen, namelijk het beleid en de wetgeving inzake de toelating van immigranten. De voorwaarden voor toelating vallen nog altijd onder de nationale wetgevingen, zonder dat daarbij sprake is van enige harmonisering op Europees vlak. Bovendien zijn deze wetgevingen zeer verschillend en vaak met elkaar in tegenspraak. |
| --- | --- |

1.1

Sinds de Europese Raad van Tampere zijn inmiddels acht jaar verstreken. Hoewel de EU tijdens deze top besloot om de aanzet te geven tot een gemeenschappelijk immigratiebeleid, is er sindsdien nog maar weinig vooruitgang geboekt op één van de sleutelterreinen, namelijk het beleid en de wetgeving inzake de toelating van immigranten. De voorwaarden voor toelating vallen nog altijd onder de nationale wetgevingen, zonder dat daarbij sprake is van enige harmonisering op Europees vlak. Bovendien zijn deze wetgevingen zeer verschillend en vaak met elkaar in tegenspraak.

| 1.2 | Zes jaar geleden formuleerde de Commissie haar „Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige” (1). Zowel het Europees Economisch en Sociaal Comité als het Europees Parlement brachten positieve adviezen uit. (2) Het voorstel kwam echter niet door de eerste lezing van de Raad. Sindsdien hebben enkele lidstaten nieuwe wetgeving opgesteld op het gebied van economische immigratie, met heel verschillende uitgangspunten. |
| --- | --- |

1.2

Zes jaar geleden formuleerde de Commissie haar „Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige” (1). Zowel het Europees Economisch en Sociaal Comité als het Europees Parlement brachten positieve adviezen uit. (2) Het voorstel kwam echter niet door de eerste lezing van de Raad. Sindsdien hebben enkele lidstaten nieuwe wetgeving opgesteld op het gebied van economische immigratie, met heel verschillende uitgangspunten.

| 1.3 | Gedurende de komende jaren hebben we in Europa nieuwe economische immigranten nodig die kunnen bijdragen tot de economische en sociale ontwikkeling (3). De demografische situatie toont aan dat de Lissabonstrategie totaal zou mislukken als het immigratiebeleid niet wordt aanpast. Er is een actief toelatingsbeleid nodig, zowel voor hooggekwalificeerde als voor minder gekwalificeerde werknemers. |
| --- | --- |

1.3

Gedurende de komende jaren hebben we in Europa nieuwe economische immigranten nodig die kunnen bijdragen tot de economische en sociale ontwikkeling (3). De demografische situatie toont aan dat de Lissabonstrategie totaal zou mislukken als het immigratiebeleid niet wordt aanpast. Er is een actief toelatingsbeleid nodig, zowel voor hooggekwalificeerde als voor minder gekwalificeerde werknemers.

| 1.4 | Het is betreurenswaardig dat enkele regeringen in de Raad van de Europese Unie hun veto hebben uitgesproken over de wetsvoorstellen van de Commissie en vasthouden aan het oude restrictieve beleid uit vroegere tijden. Ondertussen groeien de informele economie en de illegale arbeid en dat zijn nu juist de factoren die als een magneet immigranten zonder papieren aantrekken en die de Commissie met haar voorstel voor een Richtlijn inzake sancties voor werkgevers (4) wil aanpakken en waarover het Comité een advies heeft geformuleerd (5). Aangezien het ontbreekt aan een gemeenschappelijk Europees beleid, zijn lidstaten nieuwe wetgeving aan het doorvoeren met zeer uiteenlopende uitgangspunten, waardoor harmonisering alleen maar lastiger zal worden. Dit verschil in uitgangspunten en in wetgevingen leidt tot onrust en verwarring onder de burgers. |
| --- | --- |

1.4

Het is betreurenswaardig dat enkele regeringen in de Raad van de Europese Unie hun veto hebben uitgesproken over de wetsvoorstellen van de Commissie en vasthouden aan het oude restrictieve beleid uit vroegere tijden. Ondertussen groeien de informele economie en de illegale arbeid en dat zijn nu juist de factoren die als een magneet immigranten zonder papieren aantrekken en die de Commissie met haar voorstel voor een Richtlijn inzake sancties voor werkgevers (4) wil aanpakken en waarover het Comité een advies heeft geformuleerd (5). Aangezien het ontbreekt aan een gemeenschappelijk Europees beleid, zijn lidstaten nieuwe wetgeving aan het doorvoeren met zeer uiteenlopende uitgangspunten, waardoor harmonisering alleen maar lastiger zal worden. Dit verschil in uitgangspunten en in wetgevingen leidt tot onrust en verwarring onder de burgers.

| 1.5 | Het Comité is ingenomen met het feit dat er in het Verdrag van Lissabon bepaald is dat immigratie onder de gewone herzieningsprocedure valt (initiatief van de Commissie, gekwalificeerde meerderheid van de Raad en medebeslissing van het Parlement). |
| --- | --- |

1.5

Het Comité is ingenomen met het feit dat er in het Verdrag van Lissabon bepaald is dat immigratie onder de gewone herzieningsprocedure valt (initiatief van de Commissie, gekwalificeerde meerderheid van de Raad en medebeslissing van het Parlement).

| 1.6 | Desalniettemin wordt dit voorstel voor een Richtlijn in de Raad volgens de steriele regel van de unanimiteit behandeld. Daarom herhaalt het Comité zijn standpunt dat het al in zijn advies over het Haags Programma (6) formuleerde, dat „deze koerswijziging snel, nog vóór de behandeling van de nieuwe wetsvoorstellen, moet worden doorgevoerd”. Het Comité stelt voor dat de Raad voor de „overbruggingsprocedure” kiest, die al van toepassing is op het vlak van asielbeleid, zodat deze richtlijnen met een gekwalificeerde meerderheid kunnen worden goedgekeurd en op basis van medebeslissing van het Parlement. |
| --- | --- |

1.6

Desalniettemin wordt dit voorstel voor een Richtlijn in de Raad volgens de steriele regel van de unanimiteit behandeld. Daarom herhaalt het Comité zijn standpunt dat het al in zijn advies over het Haags Programma (6) formuleerde, dat „deze koerswijziging snel, nog vóór de behandeling van de nieuwe wetsvoorstellen, moet worden doorgevoerd”. Het Comité stelt voor dat de Raad voor de „overbruggingsprocedure” kiest, die al van toepassing is op het vlak van asielbeleid, zodat deze richtlijnen met een gekwalificeerde meerderheid kunnen worden goedgekeurd en op basis van medebeslissing van het Parlement.

| 1.7 | Het Comité heeft al eerder opgemerkt dat het„voor het nieuwe toelatingsbeleid beter is een algemeen, horizontaal rechtskader tot stand te brengen dan voor elke sector apart normen vast te stellen” (7). „Het eerder door de Commissie opgestelde richtlijnvoorstel inzake toegangsvoorwaarden, dat door het EESC — zij het met enige kanttekeningen — werd gesteund, is nog steeds een goed voorstel. Bij wijze van aanvulling kunnen nog specifieke normen worden uitgewerkt voor aparte onderdelen en bijzondere gevallen. Indien de Raad van de Europese Unie enkel in het geval van hoogopgeleide immigranten voor een sectorale aanpak kiest, heeft dat voor het leeuwendeel van de immigranten geen nut. Bovendien is hier dan sprake van discriminatie. Voor de Raad ligt deze keuze misschien meer voor de hand, maar het sluit niet aan bij wat Europa nodig heeft” (8). |
| --- | --- |

1.7

Het Comité heeft al eerder opgemerkt dat het„voor het nieuwe toelatingsbeleid beter is een algemeen, horizontaal rechtskader tot stand te brengen dan voor elke sector apart normen vast te stellen” (7). „Het eerder door de Commissie opgestelde richtlijnvoorstel inzake toegangsvoorwaarden, dat door het EESC — zij het met enige kanttekeningen — werd gesteund, is nog steeds een goed voorstel. Bij wijze van aanvulling kunnen nog specifieke normen worden uitgewerkt voor aparte onderdelen en bijzondere gevallen. Indien de Raad van de Europese Unie enkel in het geval van hoogopgeleide immigranten voor een sectorale aanpak kiest, heeft dat voor het leeuwendeel van de immigranten geen nut. Bovendien is hier dan sprake van discriminatie. Voor de Raad ligt deze keuze misschien meer voor de hand, maar het sluit niet aan bij wat Europa nodig heeft” (8).

| 1.8 | In het Verdrag van Lissabon worden beperkingen opgelegd aan de communautaire wetgeving: de lidstaten hebben het recht om het maximum aantal op het nationale grondgebied toelaatbare immigranten vast te stellen. Deze beperking vormt echter geen belemmering voor het streven naar een hoge mate van harmonisering van de wetgeving in Europa, maar zet juist aan tot een nationaal beheer van de economische immigratie op basis van gemeenschappelijke en transparante procedures. Het blijft nog altijd de bevoegde autoriteit in elk van de lidstaten die beslist over de toekenning van de arbeids- en verblijfsvergunningen, maar dan wel in het kader van communautaire wetgeving. Op die manier kan elke lidstaat in overleg met de sociale partners beslissen aan de hand van welke kenmerken ze de immigratie wil reguleren (9). Bij de nationale wetgevingen dient, in het kader van de Europese wetgeving, rekening te worden gehouden met de specifieke kenmerken van elk land. |
| --- | --- |

1.8

In het Verdrag van Lissabon worden beperkingen opgelegd aan de communautaire wetgeving: de lidstaten hebben het recht om het maximum aantal op het nationale grondgebied toelaatbare immigranten vast te stellen. Deze beperking vormt echter geen belemmering voor het streven naar een hoge mate van harmonisering van de wetgeving in Europa, maar zet juist aan tot een nationaal beheer van de economische immigratie op basis van gemeenschappelijke en transparante procedures. Het blijft nog altijd de bevoegde autoriteit in elk van de lidstaten die beslist over de toekenning van de arbeids- en verblijfsvergunningen, maar dan wel in het kader van communautaire wetgeving. Op die manier kan elke lidstaat in overleg met de sociale partners beslissen aan de hand van welke kenmerken ze de immigratie wil reguleren (9). Bij de nationale wetgevingen dient, in het kader van de Europese wetgeving, rekening te worden gehouden met de specifieke kenmerken van elk land.

| 1.9 | Het Comité is van oordeel dat de wetgeving inzake de toelating van migrantenwerknemers gekoppeld moet zijn aan de evolutie op de arbeidsmarkt en dat de nationale autoriteiten derhalve overleg moeten voeren met de sociale partners. |
| --- | --- |

1.9

Het Comité is van oordeel dat de wetgeving inzake de toelating van migrantenwerknemers gekoppeld moet zijn aan de evolutie op de arbeidsmarkt en dat de nationale autoriteiten derhalve overleg moeten voeren met de sociale partners.

| 1.10 | Verder wordt er in het Haags Programma van november 2004 onderkend dat „legale immigratie een belangrijke rol vervult voor de versterking van de kenniseconomie van Europa en voor de stimulering van de economische ontwikkeling, en dat ze op deze manier bijdraagt aan de tenuitvoerlegging van de Lissabonstrategie”. |
| --- | --- |

1.10

Verder wordt er in het Haags Programma van november 2004 onderkend dat „legale immigratie een belangrijke rol vervult voor de versterking van de kenniseconomie van Europa en voor de stimulering van de economische ontwikkeling, en dat ze op deze manier bijdraagt aan de tenuitvoerlegging van de Lissabonstrategie”.

| 1.11 | De Europese Raad van december 2006 stemde in met het beleidsplan inzake legale immigratie, waarmee hij twee doelstellingen hoopt te verwezenlijken: |
| --- | --- |

1.11

De Europese Raad van december 2006 stemde in met het beleidsplan inzake legale immigratie, waarmee hij twee doelstellingen hoopt te verwezenlijken:

| 1.11.1 | De voorwaarden voor toelating definiëren die van toepassing zijn op bepaalde categorieën immigranten en die kunnen worden onderverdeeld in vier specifieke wetsvoorstellen, gaande van hooggekwalificeerde werknemers, seizoenarbeiders, bezoldigde stagiairs tot gedetacheerde werknemers. |
| --- | --- |

1.11.1

De voorwaarden voor toelating definiëren die van toepassing zijn op bepaalde categorieën immigranten en die kunnen worden onderverdeeld in vier specifieke wetsvoorstellen, gaande van hooggekwalificeerde werknemers, seizoenarbeiders, bezoldigde stagiairs tot gedetacheerde werknemers.

| 1.11.2 | Het algemene beleidskader vaststellen, waarbij eerlijke voorwaarden en het respect voor de rechten van werknemers in het kader van immigratie als leidraad fungeren. |
| --- | --- |

1.11.2

Het algemene beleidskader vaststellen, waarbij eerlijke voorwaarden en het respect voor de rechten van werknemers in het kader van immigratie als leidraad fungeren.

| 1.12 | Het Comité heeft onlangs twee adviezen goedgekeurd (10) waarin het voorstelt dat het immigratiebeheer in samenwerking met de landen van herkomst gebeurt, ter bevordering van hun ontwikkeling. In één van deze recente adviezen (11) heeft het Comité er bijvoorbeeld voor gepleit Richtlijn 2003/109 te versoepelen voor mensen met een langdurig verblijf, en heeft het nog andere voorstellen geformuleerd die in aanmerking dienen te worden genomen bij het opstellen van de nieuwe richtlijnen inzake toelating. |
| --- | --- |

1.12

Het Comité heeft onlangs twee adviezen goedgekeurd (10) waarin het voorstelt dat het immigratiebeheer in samenwerking met de landen van herkomst gebeurt, ter bevordering van hun ontwikkeling. In één van deze recente adviezen (11) heeft het Comité er bijvoorbeeld voor gepleit Richtlijn 2003/109 te versoepelen voor mensen met een langdurig verblijf, en heeft het nog andere voorstellen geformuleerd die in aanmerking dienen te worden genomen bij het opstellen van de nieuwe richtlijnen inzake toelating.

2.   Het voorstel voor een Richtlijn

| 2.1 | Met dit voorstel wil de Commissie het aan de hand van gemeenschappelijke definities en criteria eenvoudiger maken voor hooggekwalificeerde werknemers om de toelatingsprocedures via harmonisering in te korten en gunstige voorwaarden voor verblijf te creëren. Jonge professionals kunnen gebruik maken van een speciale regeling en de mobiliteit binnen de Gemeenschap wordt bevorderd. |
| --- | --- |

2.1

Met dit voorstel wil de Commissie het aan de hand van gemeenschappelijke definities en criteria eenvoudiger maken voor hooggekwalificeerde werknemers om de toelatingsprocedures via harmonisering in te korten en gunstige voorwaarden voor verblijf te creëren. Jonge professionals kunnen gebruik maken van een speciale regeling en de mobiliteit binnen de Gemeenschap wordt bevorderd.

2.2   Inhoudelijke en persoonlijke werkingssfeer

| 2.2.1 | Het is de bedoeling om voorwaarden op te stellen voor de toelating en het verblijf van onderdanen uit derde landen en hun gezinsleden voor een periode van meer dan drie maanden met het oog op een hooggekwalificeerde baan, en om de criteria vast te stellen voor hun verblijf in andere lidstaten. Een „hooggekwalificeerde baan” wordt gedefinieerd als reële en daadwerkelijke arbeid, die onder leiding van iemand anders tegen betaling wordt verricht en waarvoor een getuigschrift van hoger onderwijs is vereist of ten minste drie jaar daaraan gelijkwaardige beroepservaring. |
| --- | --- |

2.2.1

Het is de bedoeling om voorwaarden op te stellen voor de toelating en het verblijf van onderdanen uit derde landen en hun gezinsleden voor een periode van meer dan drie maanden met het oog op een hooggekwalificeerde baan, en om de criteria vast te stellen voor hun verblijf in andere lidstaten. Een „hooggekwalificeerde baan” wordt gedefinieerd als reële en daadwerkelijke arbeid, die onder leiding van iemand anders tegen betaling wordt verricht en waarvoor een getuigschrift van hoger onderwijs is vereist of ten minste drie jaar daaraan gelijkwaardige beroepservaring.

| 2.2.2 | De persoonlijke toepassing van de richtlijn betreft onderdanen van derde landen die verzoeken te worden toegelaten tot een lidstaat met het oog op een hooggekwalificeerde baan. De volgende categorieën worden uitgesloten: onderdanen van derde landen die aanvrager zijn van internationale bescherming of die onder tijdelijke beschermingsmechanismen vallen; vluchtelingen; onderzoekers; gezinsleden van Europese burgers die hun recht van vrij verkeer binnen de Gemeenschap uitoefenen; degenen die de status van langdurig ingezetene in de EU hebben en de begunstigden van internationale overeenkomsten. |
| --- | --- |

2.2.2

De persoonlijke toepassing van de richtlijn betreft onderdanen van derde landen die verzoeken te worden toegelaten tot een lidstaat met het oog op een hooggekwalificeerde baan. De volgende categorieën worden uitgesloten: onderdanen van derde landen die aanvrager zijn van internationale bescherming of die onder tijdelijke beschermingsmechanismen vallen; vluchtelingen; onderzoekers; gezinsleden van Europese burgers die hun recht van vrij verkeer binnen de Gemeenschap uitoefenen; degenen die de status van langdurig ingezetene in de EU hebben en de begunstigden van internationale overeenkomsten.

| 2.2.3 | Deze richtlijn doet geen afbreuk aan gunstiger bepalingen van bilaterale of multilaterale overeenkomsten met derde landen. Bovendien laat ze onverlet dat de lidstaten bepalingen inzake de toegangs- en verblijfvoorwaarden kunnen invoeren of handhaven die gunstiger zijn, behalve als het gaat om de toegang tot de eerste lidstaat. |
| --- | --- |

2.2.3

Deze richtlijn doet geen afbreuk aan gunstiger bepalingen van bilaterale of multilaterale overeenkomsten met derde landen. Bovendien laat ze onverlet dat de lidstaten bepalingen inzake de toegangs- en verblijfvoorwaarden kunnen invoeren of handhaven die gunstiger zijn, behalve als het gaat om de toegang tot de eerste lidstaat.

2.3   Voorwaarden, procedures en rechten

| 2.3.1 | In het voorstel worden de toelatingsvoorwaarden en -criteria geformuleerd:






  a) | een arbeidsovereenkomst overleggen of een bindend aanbod van een baan voor ten minste een jaar; |
| --- | --- | --- |

2.3.1

In het voorstel worden de toelatingsvoorwaarden en -criteria geformuleerd:

a)

een arbeidsovereenkomst overleggen of een bindend aanbod van een baan voor ten minste een jaar;

| b) | voldoen aan de volgens het nationale recht geldende voorwaarden voor de uitoefening van het gereglementeerde beroep waarop de arbeidsovereenkomst of het bindende baanaanbod betrekking heeft; |
| --- | --- |

b)

voldoen aan de volgens het nationale recht geldende voorwaarden voor de uitoefening van het gereglementeerde beroep waarop de arbeidsovereenkomst of het bindende baanaanbod betrekking heeft;

| c) | voor niet-gereglementeerde beroepen, de documenten overleggen waaruit blijkt dat zij over de benodigde beroepskwalificaties beschikken voor het beroep of de sector; |
| --- | --- |

c)

voor niet-gereglementeerde beroepen, de documenten overleggen waaruit blijkt dat zij over de benodigde beroepskwalificaties beschikken voor het beroep of de sector;

| d) | een geldig reisdocument en een geldige verblijfstitel overleggen; |
| --- | --- |

d)

een geldig reisdocument en een geldige verblijfstitel overleggen;

| e) | beschikken over een ziektekostenverzekering; |
| --- | --- |

e)

beschikken over een ziektekostenverzekering;

| f) | niet worden beschouwd als een bedreiging van de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid. |
| --- | --- |

f)

niet worden beschouwd als een bedreiging van de openbare orde, de openbare veiligheid of de volksgezondheid.

| 2.3.2 | Het in de arbeidsovereenkomst of baanaanbod genoemde maandsalaris mag niet lager zijn dan een voor dit doel door de lidstaten bekendgemaakte nationale salarisdrempel die ten minste driemaal het wettelijk brutominimumloon bedraagt (12). |
| --- | --- |

2.3.2

Het in de arbeidsovereenkomst of baanaanbod genoemde maandsalaris mag niet lager zijn dan een voor dit doel door de lidstaten bekendgemaakte nationale salarisdrempel die ten minste driemaal het wettelijk brutominimumloon bedraagt (12).

| 2.3.3 | Voor onderdanen van derde landen die jonger zijn dan 30 jaar en in het bezit zijn van een getuigschrift van hoger onderwijs, gelden enkele afwijkingen. Het geboden brutomaandsalaris bedraagt ten minste tweederde van de nationale salarisdrempel. De gestelde salariseis vervalt wanneer de aanvrager zijn hogeronderwijsopleiding ter plaatse heeft afgerond en een Bachelor- of een Masterstitel heeft behaald aan een instelling voor hoger onderwijs in de Gemeenschap. |
| --- | --- |

2.3.3

Voor onderdanen van derde landen die jonger zijn dan 30 jaar en in het bezit zijn van een getuigschrift van hoger onderwijs, gelden enkele afwijkingen. Het geboden brutomaandsalaris bedraagt ten minste tweederde van de nationale salarisdrempel. De gestelde salariseis vervalt wanneer de aanvrager zijn hogeronderwijsopleiding ter plaatse heeft afgerond en een Bachelor- of een Masterstitel heeft behaald aan een instelling voor hoger onderwijs in de Gemeenschap.

| 2.3.4 | Volgens de artikelen 7 en 19.5, doet dit alles geen afbreuk aan de bevoegdheid van de lidstaten om een maximum vast te stellen voor het aantal onderdanen van derde landen dat zij toelaten voor een hooggekwalificeerde baan. |
| --- | --- |

2.3.4

Volgens de artikelen 7 en 19.5, doet dit alles geen afbreuk aan de bevoegdheid van de lidstaten om een maximum vast te stellen voor het aantal onderdanen van derde landen dat zij toelaten voor een hooggekwalificeerde baan.

2.4   De blauwe kaart

| 2.4.1 | Personen die voldoen aan deze voorwaarden, krijgen een Europese blauwe kaart uitgereikt (13). Indien de arbeidsovereenkomst een looptijd heeft van minder dan twee jaar, is de Europese blauwe kaart geldig voor de duur van de arbeidsovereenkomst. |
| --- | --- |

2.4.1

Personen die voldoen aan deze voorwaarden, krijgen een Europese blauwe kaart uitgereikt (13). Indien de arbeidsovereenkomst een looptijd heeft van minder dan twee jaar, is de Europese blauwe kaart geldig voor de duur van de arbeidsovereenkomst.

| 2.4.2 | De lidstaten bepalen of aanvragen voor een Europese blauwe kaart moeten worden ingediend door de onderdaan van een derde land of door zijn werkgever. |
| --- | --- |

2.4.2

De lidstaten bepalen of aanvragen voor een Europese blauwe kaart moeten worden ingediend door de onderdaan van een derde land of door zijn werkgever.

| 2.4.3 | Als algemene regel geldt dat de aanvraag behandeld wordt wanneer de betrokken onderdaan van een derde land buiten het grondgebied van de EU verblijft. De lidstaten kunnen overeenkomstig hun nationale wetgeving echter ook een aanvraag goedkeuren die wordt ingediend terwijl de betrokkene niet in het bezit is van een verblijfstitel maar wel legaal op het grondgebied van de betrokken lidstaat verblijft. |
| --- | --- |

2.4.3

Als algemene regel geldt dat de aanvraag behandeld wordt wanneer de betrokken onderdaan van een derde land buiten het grondgebied van de EU verblijft. De lidstaten kunnen overeenkomstig hun nationale wetgeving echter ook een aanvraag goedkeuren die wordt ingediend terwijl de betrokkene niet in het bezit is van een verblijfstitel maar wel legaal op het grondgebied van de betrokken lidstaat verblijft.

2.5   De rechten

| 2.5.1 | Gedurende de eerste twee jaar van legaal verblijf in een lidstaat als houder van een Europese blauwe kaart heeft de betrokkene op de arbeidsmarkt alleen toegang tot betaalde arbeid die voldoet aan de gestelde toelatingsvoorwaarden. Na deze periode wordt de betrokkene ten aanzien van de toegang tot een hooggekwalificeerde baan op dezelfde manier behandeld als nationale onderdanen van de betrokken lidstaat. Werkloosheid is op zichzelf geen reden om de Europese blauwe kaart in te trekken, tenzij deze periode langer duurt dan drie achtereenvolgende maanden. |
| --- | --- |

2.5.1

Gedurende de eerste twee jaar van legaal verblijf in een lidstaat als houder van een Europese blauwe kaart heeft de betrokkene op de arbeidsmarkt alleen toegang tot betaalde arbeid die voldoet aan de gestelde toelatingsvoorwaarden. Na deze periode wordt de betrokkene ten aanzien van de toegang tot een hooggekwalificeerde baan op dezelfde manier behandeld als nationale onderdanen van de betrokken lidstaat. Werkloosheid is op zichzelf geen reden om de Europese blauwe kaart in te trekken, tenzij deze periode langer duurt dan drie achtereenvolgende maanden.

| 2.5.2 | Houders van een Europese blauwe kaart worden op dezelfde manier behandeld als nationale onderdanen wanneer het gaat om: arbeidsvoorwaarden, (salaris, ontslag, gezondheid en veiligheid op het werk); vrijheid van vereniging en aansluiting bij of participatie in een werkgevers- of werknemersorganisatie; onderwijs en beroepsopleiding (studiebeurzen); erkenning van diploma's, certificaten en andere beroepskwalificaties; sociale zekerheid; sociale bijstand; de uitbetaling van verworven pensioenen bij verhuizing naar een derde land; belastingvoordelen; toegang tot publieke goederen en diensten (huisvestingsprocedures en bijstand van werkgelegenheidsbureaus); vrije toegang tot het gehele grondgebied van de betrokken lidstaat. |
| --- | --- |

2.5.2

Houders van een Europese blauwe kaart worden op dezelfde manier behandeld als nationale onderdanen wanneer het gaat om: arbeidsvoorwaarden, (salaris, ontslag, gezondheid en veiligheid op het werk); vrijheid van vereniging en aansluiting bij of participatie in een werkgevers- of werknemersorganisatie; onderwijs en beroepsopleiding (studiebeurzen); erkenning van diploma's, certificaten en andere beroepskwalificaties; sociale zekerheid; sociale bijstand; de uitbetaling van verworven pensioenen bij verhuizing naar een derde land; belastingvoordelen; toegang tot publieke goederen en diensten (huisvestingsprocedures en bijstand van werkgelegenheidsbureaus); vrije toegang tot het gehele grondgebied van de betrokken lidstaat.

| 2.5.3 | De lidstaten mogen bepaalde uitzonderingen maken, en bijvoorbeeld de toegang tot bepaalde arbeidsactiviteiten of tot bepaalde sociale rechten ontzeggen. |
| --- | --- |

2.5.3

De lidstaten mogen bepaalde uitzonderingen maken, en bijvoorbeeld de toegang tot bepaalde arbeidsactiviteiten of tot bepaalde sociale rechten ontzeggen.

| 2.5.4 | In de preambule van het initiatief wordt aangegeven dat gunstige voorwaarden voor gezinshereniging en voor toegang tot de arbeidsmarkt van de partners als één van sleutelelementen moet worden beschouwd van eender welke regeling voor het aantrekken van hoogopgeleide werknemers naar de EU. Daarom bevat het voorstel een aantal afwijkingen van de bepalingen uit Richtlijn 2003/86/EG inzake het recht op gezinshereniging (14), teneinde dit recht voor deze categorie immigranten te vereenvoudigen. |
| --- | --- |

2.5.4

In de preambule van het initiatief wordt aangegeven dat gunstige voorwaarden voor gezinshereniging en voor toegang tot de arbeidsmarkt van de partners als één van sleutelelementen moet worden beschouwd van eender welke regeling voor het aantrekken van hoogopgeleide werknemers naar de EU. Daarom bevat het voorstel een aantal afwijkingen van de bepalingen uit Richtlijn 2003/86/EG inzake het recht op gezinshereniging (14), teneinde dit recht voor deze categorie immigranten te vereenvoudigen.

| 2.5.5 | Ook zijn er in het voorstel een hele reeks afwijkingen opgenomen op de bepalingen in Richtlijn 2003/109/EG betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen uit derde landen (15). Hoogopgeleide onderdanen uit derde landen hebben toegang tot meer rechten en tot een gunstigere en soepelere administratieve regeling dan anderen met de status van langdurig ingezetene. |
| --- | --- |

2.5.5

Ook zijn er in het voorstel een hele reeks afwijkingen opgenomen op de bepalingen in Richtlijn 2003/109/EG betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen uit derde landen (15). Hoogopgeleide onderdanen uit derde landen hebben toegang tot meer rechten en tot een gunstigere en soepelere administratieve regeling dan anderen met de status van langdurig ingezetene.

| 2.5.6 | De lidstaten dienen de onderdaan van een derde land wiens aanvraag is goedgekeurd, alle faciliteiten te bieden om de benodigde visa te verkrijgen. |
| --- | --- |

2.5.6

De lidstaten dienen de onderdaan van een derde land wiens aanvraag is goedgekeurd, alle faciliteiten te bieden om de benodigde visa te verkrijgen.

| 2.5.7 | Na twee jaar legaal verblijf in de eerste lidstaat als houder van de Europese blauwe kaart is het de betrokkene krachtens het voorstel toegestaan naar een andere lidstaat te verhuizen voor een hooggekwalificeerde baan indien hij voldoet aan de voorwaarden om de blauwe kaart in de eerste lidstaat te verkrijgen. Zijn gezinsleden mogen hem vergezellen of zich later met hem verenigen. |
| --- | --- |

2.5.7

Na twee jaar legaal verblijf in de eerste lidstaat als houder van de Europese blauwe kaart is het de betrokkene krachtens het voorstel toegestaan naar een andere lidstaat te verhuizen voor een hooggekwalificeerde baan indien hij voldoet aan de voorwaarden om de blauwe kaart in de eerste lidstaat te verkrijgen. Zijn gezinsleden mogen hem vergezellen of zich later met hem verenigen.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Het Europees Economisch en Sociaal Comité is er mee ingenomen dat er nu een gemeenschappelijke, vlottere en transparante procedure voor de toelating van immigranten bestaat, waarbij zowel de doelstellingen uit het Lissabonverdrag worden gerespecteerd, als het recht van de lidstaten om vast te stellen hoeveel immigranten ze willen toelaten op hun grondgebied. |
| --- | --- |

3.1

Het Europees Economisch en Sociaal Comité is er mee ingenomen dat er nu een gemeenschappelijke, vlottere en transparante procedure voor de toelating van immigranten bestaat, waarbij zowel de doelstellingen uit het Lissabonverdrag worden gerespecteerd, als het recht van de lidstaten om vast te stellen hoeveel immigranten ze willen toelaten op hun grondgebied.

| 3.2 | Het Comité is van mening dat de immigratiewetgeving het Handvest van de Grondrechten van de EU evenals de antidiscriminatiewetgeving moet respecteren, conform de beginselen en waarden van de EU. |
| --- | --- |

3.2

Het Comité is van mening dat de immigratiewetgeving het Handvest van de Grondrechten van de EU evenals de antidiscriminatiewetgeving moet respecteren, conform de beginselen en waarden van de EU.

| 3.3 | Wanneer het Verdrag van Lissabon is geratificeerd en in werking zal treden, zal de verdeling van de bevoegdheden van de EU enerzijds, en van de lidstaten anderzijds duidelijker zijn. De Raad zal beslissingen goedkeuren met gekwalificeerde meerderheid en met medebeslissingsrecht van het Parlement, waarbij de huidige regel inzake unanimiteit niet langer wordt toegepast. Een en ander betekent dat er daadwerkelijk gemeenschappelijke wetgeving zal worden goedgekeurd. |
| --- | --- |

3.3

Wanneer het Verdrag van Lissabon is geratificeerd en in werking zal treden, zal de verdeling van de bevoegdheden van de EU enerzijds, en van de lidstaten anderzijds duidelijker zijn. De Raad zal beslissingen goedkeuren met gekwalificeerde meerderheid en met medebeslissingsrecht van het Parlement, waarbij de huidige regel inzake unanimiteit niet langer wordt toegepast. Een en ander betekent dat er daadwerkelijk gemeenschappelijke wetgeving zal worden goedgekeurd.

| 3.4 | Het Comité wil de Raad voorstellen om voor de goedkeuring van de wetgeving inzake immigratie (deze Richtlijn en de volgende) de gewone procedure toe te passen (zoals ook werd besloten voor de asielwetgeving) en op die manier al de lijn van het Lissabonverdrag te volgen. Verder wil het er bij de Commissie op aandringen om vaart te zetten achter het uitwerken van de overige voor de komende maanden voorziene richtlijnen inzake toelating (voor de seizoensarbeiders, voor de bezoldigde stagiairs en voor gedetacheerde werknemers). |
| --- | --- |

3.4

Het Comité wil de Raad voorstellen om voor de goedkeuring van de wetgeving inzake immigratie (deze Richtlijn en de volgende) de gewone procedure toe te passen (zoals ook werd besloten voor de asielwetgeving) en op die manier al de lijn van het Lissabonverdrag te volgen. Verder wil het er bij de Commissie op aandringen om vaart te zetten achter het uitwerken van de overige voor de komende maanden voorziene richtlijnen inzake toelating (voor de seizoensarbeiders, voor de bezoldigde stagiairs en voor gedetacheerde werknemers).

| 3.5 | Verder is het Comité voorstander van passende wetgeving met een zo groot mogelijke mate van harmonisering, zodat de immigratie kan worden gekanaliseerd via wettelijke, flexibele en transparante regelingen, die onderdanen uit derde landen de garantie geven op een eerlijke behandeling, gebaseerd op rechten en plichten die vergelijkbaar zijn met die van burgers uit de EU. |
| --- | --- |

3.5

Verder is het Comité voorstander van passende wetgeving met een zo groot mogelijke mate van harmonisering, zodat de immigratie kan worden gekanaliseerd via wettelijke, flexibele en transparante regelingen, die onderdanen uit derde landen de garantie geven op een eerlijke behandeling, gebaseerd op rechten en plichten die vergelijkbaar zijn met die van burgers uit de EU.

| 3.6 | De in het onderhavige voorstel voor een Richtlijn vervatte rechten en plichten van onderdanen uit derde landen ten aanzien van gelijke behandeling inzake salarissen, arbeidsvoorwaarden en beroepsopleiding en -training vormen een goed uitgangspunt voor de immigratiewetgeving, en dienen te worden uitgebreid tot alle categorieën migrantenwerknemers. |
| --- | --- |

3.6

De in het onderhavige voorstel voor een Richtlijn vervatte rechten en plichten van onderdanen uit derde landen ten aanzien van gelijke behandeling inzake salarissen, arbeidsvoorwaarden en beroepsopleiding en -training vormen een goed uitgangspunt voor de immigratiewetgeving, en dienen te worden uitgebreid tot alle categorieën migrantenwerknemers.

| 3.7 | Het is een goede zaak dat er in de nieuwe immigratiewetgeving een bepaling inzake gezinshereniging is opgenomen die minder strikt is dan onder Richtlijn 2003/86 het geval was. |
| --- | --- |

3.7

Het is een goede zaak dat er in de nieuwe immigratiewetgeving een bepaling inzake gezinshereniging is opgenomen die minder strikt is dan onder Richtlijn 2003/86 het geval was.

| 3.8 | Het Comité kan zich vinden in de grotere flexibiliteit in de wetgeving ten aanzien van verblijfsvergunningen — een punt waarvoor het al een lans heeft gebroken in een voorgaand advies (16) — zodat een systeem van circulaire immigratie mogelijk wordt dat de ontwikkeling van de landen van herkomst ten goede komt en compensatie biedt voor de meest nefaste gevolgen van de „braindrain”. In het genoemde advies heeft het Comité enkele wijzigingen voorgesteld op de Richtlijn betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen (2003/109/EG) met het oog op de versoepeling van de procedures. In het advies zijn ook verschillende voorstellen voor de andere richtlijnen inzake toelating geformuleerd. |
| --- | --- |

3.8

Het Comité kan zich vinden in de grotere flexibiliteit in de wetgeving ten aanzien van verblijfsvergunningen — een punt waarvoor het al een lans heeft gebroken in een voorgaand advies (16) — zodat een systeem van circulaire immigratie mogelijk wordt dat de ontwikkeling van de landen van herkomst ten goede komt en compensatie biedt voor de meest nefaste gevolgen van de „braindrain”. In het genoemde advies heeft het Comité enkele wijzigingen voorgesteld op de Richtlijn betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen (2003/109/EG) met het oog op de versoepeling van de procedures. In het advies zijn ook verschillende voorstellen voor de andere richtlijnen inzake toelating geformuleerd.

4.   Bijzondere opmerkingen

| 4.1 | Het Comité kan niet instemmen met het voorstel om de hoogte van het salaris te laten gelden als voorwaarde om als hooggekwalificeerde werknemer te worden beschouwd. |
| --- | --- |

4.1

Het Comité kan niet instemmen met het voorstel om de hoogte van het salaris te laten gelden als voorwaarde om als hooggekwalificeerde werknemer te worden beschouwd.

| 4.2 | Criteria om als hooggekwalificeerde werknemer te kunnen worden beschouwd zouden de diploma's en kwalificaties van het hoger onderwijs moeten zijn of een daarmee gelijkgestelde hogere beroepsopleiding, en niet het salaris dat een werknemer gaat ontvangen (17). |
| --- | --- |

4.2

Criteria om als hooggekwalificeerde werknemer te kunnen worden beschouwd zouden de diploma's en kwalificaties van het hoger onderwijs moeten zijn of een daarmee gelijkgestelde hogere beroepsopleiding, en niet het salaris dat een werknemer gaat ontvangen (17).

| 4.3 | Daarbij komt dat wanneer het salaris wordt gebruikt als één van de vereisten om in aanmerking te komen voor de blauwe EU-kaart, een gemeenschappelijk beleid voor de Europese Unie verder uit het zicht verdwijnt. De zo belangrijke verschillen die momenteel tussen de lidstaten bestaan inzake het minimumloon, staan harmonisering in de weg. |
| --- | --- |

4.3

Daarbij komt dat wanneer het salaris wordt gebruikt als één van de vereisten om in aanmerking te komen voor de blauwe EU-kaart, een gemeenschappelijk beleid voor de Europese Unie verder uit het zicht verdwijnt. De zo belangrijke verschillen die momenteel tussen de lidstaten bestaan inzake het minimumloon, staan harmonisering in de weg.

| 4.4 | De EU dient alles in het werk te stellen om de erkenning van de beroepskwalificaties zo snel mogelijk rond te krijgen, mede met het oog op het Bolognaproces waarmee de wederzijdse erkenning van de diploma's van de Europese universiteiten wordt beoogd. Zolang het ontbreekt aan een Europees stelsel van de erkenning van beroepskwalificaties, dient er een nationale autoriteit te zijn die de kwalificatie erkent, en die zich daarbij dient te beroepen op Richtlijn 2005/36 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties, op de IAO-criteria inzake de definiëring van hooggekwalificeerde werknemers (18), en op de Internationale standaardclassificatie voor onderwijs (ISCED 1997 (19)) van de UNESCO. |
| --- | --- |

4.4

De EU dient alles in het werk te stellen om de erkenning van de beroepskwalificaties zo snel mogelijk rond te krijgen, mede met het oog op het Bolognaproces waarmee de wederzijdse erkenning van de diploma's van de Europese universiteiten wordt beoogd. Zolang het ontbreekt aan een Europees stelsel van de erkenning van beroepskwalificaties, dient er een nationale autoriteit te zijn die de kwalificatie erkent, en die zich daarbij dient te beroepen op Richtlijn 2005/36 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties, op de IAO-criteria inzake de definiëring van hooggekwalificeerde werknemers (18), en op de Internationale standaardclassificatie voor onderwijs (ISCED 1997 (19)) van de UNESCO.

| 4.5 | Het Comité kan zich vinden in het criterium om mensen met een beroepservaring van drie jaar in aanmerking te laten komen voor „hooggekwalificeerde banen”. Maar er kunnen zich ook problemen voordoen op een praktisch niveau wanneer het gaat om beroepen waarbij er een veel breder scala van kwalificaties voor hoger onderwijs bestaat. In ieder geval is het aan de nationale autoriteit om, in overleg met de sociale partners, na te gaan of de beroepskwalificatie kan worden erkend. |
| --- | --- |

4.5

Het Comité kan zich vinden in het criterium om mensen met een beroepservaring van drie jaar in aanmerking te laten komen voor „hooggekwalificeerde banen”. Maar er kunnen zich ook problemen voordoen op een praktisch niveau wanneer het gaat om beroepen waarbij er een veel breder scala van kwalificaties voor hoger onderwijs bestaat. In ieder geval is het aan de nationale autoriteit om, in overleg met de sociale partners, na te gaan of de beroepskwalificatie kan worden erkend.

| 4.6 | Het voorstel van de Europese Commissie om hooggekwalificeerde migrantenwerknemers gunstigere voorwaarden te bieden middels de toepassing van een regeling die voordeliger is dan de in de Richtlijnen 2003/86 en 2003/109 neergelegde bepalingen, kan leiden tot uiteenlopende behandeling van de verschillende categorieën immigranten. Het is van belang dat deze uitzonderingen geen gevolgen hebben voor de algehele samenhang van het Europees immigratiebeleid en voor het beginsel van gelijke behandeling (20). |
| --- | --- |

4.6

Het voorstel van de Europese Commissie om hooggekwalificeerde migrantenwerknemers gunstigere voorwaarden te bieden middels de toepassing van een regeling die voordeliger is dan de in de Richtlijnen 2003/86 en 2003/109 neergelegde bepalingen, kan leiden tot uiteenlopende behandeling van de verschillende categorieën immigranten. Het is van belang dat deze uitzonderingen geen gevolgen hebben voor de algehele samenhang van het Europees immigratiebeleid en voor het beginsel van gelijke behandeling (20).

| 4.6.1 | Met het voorstel voor een Richtlijn betreffende hooggekwalificeerd werk neemt het aantal rechten en mogelijkheden op het vlak van gezinshereniging toe. Het Comité is van mening dat het recht op een gezinsleven een fundamenteel recht is, dat niet ondergeschikt mag worden gemaakt aan de aard van de economische of arbeidsactiviteit van de werknemer. Het Comité heeft al in eerdere adviezen gepleit voor wijzigingen van Richtlijn 2003/86 inzake gezinshereniging, waarin de uitzonderingen zouden moeten worden overgenomen die zijn geformuleerd in het voorstel voor een Richtlijn inzake hooggekwalificeerd werk (21). |
| --- | --- |

4.6.1

Met het voorstel voor een Richtlijn betreffende hooggekwalificeerd werk neemt het aantal rechten en mogelijkheden op het vlak van gezinshereniging toe. Het Comité is van mening dat het recht op een gezinsleven een fundamenteel recht is, dat niet ondergeschikt mag worden gemaakt aan de aard van de economische of arbeidsactiviteit van de werknemer. Het Comité heeft al in eerdere adviezen gepleit voor wijzigingen van Richtlijn 2003/86 inzake gezinshereniging, waarin de uitzonderingen zouden moeten worden overgenomen die zijn geformuleerd in het voorstel voor een Richtlijn inzake hooggekwalificeerd werk (21).

| 4.6.2 | Een punt van zorg voor het Comité is het feit dat er in het voorstel voor een Richtlijn niets concreets is opgenomen rond het recht om te werken voor de gezinsleden van de houder van de blauwe kaart, wanneer deze naar een andere lidstaat verhuist. |
| --- | --- |

4.6.2

Een punt van zorg voor het Comité is het feit dat er in het voorstel voor een Richtlijn niets concreets is opgenomen rond het recht om te werken voor de gezinsleden van de houder van de blauwe kaart, wanneer deze naar een andere lidstaat verhuist.

| 4.6.3 | Verder is de situatie nu zo dat onderdanen uit derde landen die na een verblijf van vijf jaar over het Europese statuut van langdurig ingezetene beschikken, over een minder gunstig statuut beschikken in vergelijking met de hooggekwalificeerde migrantenwerknemers. Dat betekent dat het criterium van een stabiel en permanent verblijf als ondergeschikt wordt gezien op een moment dat er in de EU juridische zekerheid en integratie nodig zijn. Het Comité heeft onlangs nog in een advies (22) gepleit voor flexibilisering van Richtlijn 2003/109 voor alle langdurig ingezetenen. |
| --- | --- |

4.6.3

Verder is de situatie nu zo dat onderdanen uit derde landen die na een verblijf van vijf jaar over het Europese statuut van langdurig ingezetene beschikken, over een minder gunstig statuut beschikken in vergelijking met de hooggekwalificeerde migrantenwerknemers. Dat betekent dat het criterium van een stabiel en permanent verblijf als ondergeschikt wordt gezien op een moment dat er in de EU juridische zekerheid en integratie nodig zijn. Het Comité heeft onlangs nog in een advies (22) gepleit voor flexibilisering van Richtlijn 2003/109 voor alle langdurig ingezetenen.

| 4.7 | In het voorstel zijn enkele bepalingen opgenomen die wellicht niet in overeenstemming zijn met de verplichtingen van de lidstaten op het gebied van internationaal recht. Zo is er bijvoorbeeld de vereiste voor de houder van de blauwe EU-kaart om zich tijdens de eerste twee jaar van wettelijk verblijf te houden aan bepaalde beperkingen inzake de beroepsmobiliteit; daarmee wordt afbreuk gedaan aan de bepalingen uit het Internationale Verdrag ter bescherming van alle arbeidsmigranten en van hun gezinsleden uit 1977 en met name artikel 8, waarin gesteld wordt dat deze periode maximaal één jaar mag duren. |
| --- | --- |

4.7

In het voorstel zijn enkele bepalingen opgenomen die wellicht niet in overeenstemming zijn met de verplichtingen van de lidstaten op het gebied van internationaal recht. Zo is er bijvoorbeeld de vereiste voor de houder van de blauwe EU-kaart om zich tijdens de eerste twee jaar van wettelijk verblijf te houden aan bepaalde beperkingen inzake de beroepsmobiliteit; daarmee wordt afbreuk gedaan aan de bepalingen uit het Internationale Verdrag ter bescherming van alle arbeidsmigranten en van hun gezinsleden uit 1977 en met name artikel 8, waarin gesteld wordt dat deze periode maximaal één jaar mag duren.

| 4.8 | Verder wordt er in het voorstel voor een Richtlijn bepaald dat degene die gedurende drie maanden werkloos is, geen recht heeft op verlenging van de blauwe EU-kaart. Deze termijn van drie maanden komt echter ook niet overeen met de in het bovenvernoemde Verdrag toegestane termijn van vijf maanden (artikel 9, lid 4). |
| --- | --- |

4.8

Verder wordt er in het voorstel voor een Richtlijn bepaald dat degene die gedurende drie maanden werkloos is, geen recht heeft op verlenging van de blauwe EU-kaart. Deze termijn van drie maanden komt echter ook niet overeen met de in het bovenvernoemde Verdrag toegestane termijn van vijf maanden (artikel 9, lid 4).

| 4.9 | Het Comité stelt voor een termijn van zes maanden werkloosheid in te voeren, zodat de internationale verdragen gerespecteerd kunnen worden en de werknemers meer ruimte hebben om nieuw werk te vinden. Een dergelijke termijn is met name noodzakelijk wanneer een werknemer deelneemt aan een opleiding in de aanloop naar een nieuwe baan. |
| --- | --- |

4.9

Het Comité stelt voor een termijn van zes maanden werkloosheid in te voeren, zodat de internationale verdragen gerespecteerd kunnen worden en de werknemers meer ruimte hebben om nieuw werk te vinden. Een dergelijke termijn is met name noodzakelijk wanneer een werknemer deelneemt aan een opleiding in de aanloop naar een nieuwe baan.

| 4.10 | De overgangsmaatregelen die een tijdelijke beperking voor het vrije verkeer van nationale werknemers uit de nieuwe lidstaten opleggen, moeten volgens het Comité een uitzondering vormen waar, m.n. met het oog op de indienstneming van hooggekwalificeerde werknemers zo spoedig mogelijk een einde aan moet komen, zodat het beginsel van communautaire preferentie voor EU-burgers gegarandeerd blijft. |
| --- | --- |

4.10

De overgangsmaatregelen die een tijdelijke beperking voor het vrije verkeer van nationale werknemers uit de nieuwe lidstaten opleggen, moeten volgens het Comité een uitzondering vormen waar, m.n. met het oog op de indienstneming van hooggekwalificeerde werknemers zo spoedig mogelijk een einde aan moet komen, zodat het beginsel van communautaire preferentie voor EU-burgers gegarandeerd blijft.

| 4.11 | Het is geen goede zaak dat vluchtelingen en asielzoekers niet in aanmerking worden genomen in deze richtlijn. Zoals het Comité al eerder heeft voorgesteld, zouden mensen die internationale bescherming nodig hebben in staat moeten worden gesteld om te werken (23), met inbegrip van hooggekwalificeerde mensen. |
| --- | --- |

4.11

Het is geen goede zaak dat vluchtelingen en asielzoekers niet in aanmerking worden genomen in deze richtlijn. Zoals het Comité al eerder heeft voorgesteld, zouden mensen die internationale bescherming nodig hebben in staat moeten worden gesteld om te werken (23), met inbegrip van hooggekwalificeerde mensen.

| 4.12 | In het voorstel wordt overwogen een flexibeler systeem in te voeren voor jongeren onder de dertig jaar (met een lager salarisniveau); dit zou echter kunnen duiden op het toedekken van een discriminerend systeem, iets waarmee het Comité niet kan instemmen. |
| --- | --- |

4.12

In het voorstel wordt overwogen een flexibeler systeem in te voeren voor jongeren onder de dertig jaar (met een lager salarisniveau); dit zou echter kunnen duiden op het toedekken van een discriminerend systeem, iets waarmee het Comité niet kan instemmen.

| 4.13 | Tot slot wil het Comité wijzen op het belang van integratie. Het heeft in verschillende initiatiefadviezen een pleidooi gehouden voor het integratiebeleid (24) en heeft conferenties en hoorzittingen rond dit thema georganiseerd. De EU en de nationale autoriteiten moeten samenwerken ter bevordering van het integratiebeleid, aangezien integratie — evenals gelijkheid van behandeling en de strijd tegen discriminatie — een uitdaging vormt voor de Europese samenleving en met name voor de lokale overheden, de sociale partners en voor de maatschappelijke organisaties. Het Comité werkt in dit verband samen met de Europese Commissie aan de oprichting van een Europees Integratieforum (25). |
| --- | --- |

4.13

Tot slot wil het Comité wijzen op het belang van integratie. Het heeft in verschillende initiatiefadviezen een pleidooi gehouden voor het integratiebeleid (24) en heeft conferenties en hoorzittingen rond dit thema georganiseerd. De EU en de nationale autoriteiten moeten samenwerken ter bevordering van het integratiebeleid, aangezien integratie — evenals gelijkheid van behandeling en de strijd tegen discriminatie — een uitdaging vormt voor de Europese samenleving en met name voor de lokale overheden, de sociale partners en voor de maatschappelijke organisaties. Het Comité werkt in dit verband samen met de Europese Commissie aan de oprichting van een Europees Integratieforum (25).

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2001) 386 final.

1

(2)  Zie het EESC-advies van 16 januari 2002 over het „Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 80 van 3.4.2002) en het Rapport van het EP in PB C 43 E van 19.2.2004 (rapporteur: Mw. Terrón I Cusí).

2

(3)  Zie de conclusies van de Raad van december 2007 (Plan voor legale immigratie) en het EESC-advies van 10 december 2003 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over immigratie, integratie en werkgelegenheid”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 80 van 30.4.2004).

3

(4)  COM(2007) 249 fin.

4

(5)  Zie het EESC-advies van 13 maart 2008 over het „Voorstel voor een Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van sancties voor werkgevers van illegaal verblijvende onderdanen van derde landen”, rapporteur: mw. Roksandić, corapporteur: Dhr. Almeida Freire, goedgekeurd tijdens de zitting van 12 en 13 maart 2008 (PB C 204 van 9.8.2008, blz. 70).

5

(6)  Zie het EESC-advies van 15 december 2005 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Het Haags Programma: tien prioriteiten voor de komende vijf jaar — Het partnerschap voor Europese vernieuwing op het gebied van vrijheid, veiligheid”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 65 van 17.3.2006).

6

(7)  Zie het EESC-advies van 9 juni 2005 over het „Groenboek over het beheer van de economische migratie: een EU-aanpak”, rapporteur Dhr. Pariza Castaños (PB C 286 van 17.11.2005).

7

(8)  Zie het EESC-advies van 16 januari 2002 over het „Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige”, rapporteur Dhr. Pariza Castaños (PB C 80 van 3.4.2002).

8

(9)  Zie voetnoot 4.

9

(10)  Zie het EESC-advies van 25 oktober 2007 over „Het Europese immigratiebeleid en de ontwikkelingssamenwerking met de landen van herkomst (initiatiefadvies)”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 44 van 16.2.2008) en het EESC-advies van 12 december 2007 over „Migratie en ontwikkeling: kansen en uitdagingen” (initiatiefadvies); rapporteur: dhr Sharma, goedgekeurd tijdens de zitting van 12 en 13 december 2007 (PB C 120 van 16.5.2008, blz. 82).

10

(11)  Zie het EESC-advies van 25 oktober 2007 over „Het Europese immigratiebeleid en de ontwikkelingssamenwerking met de landen van herkomst (initiatiefadvies)”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 44 van 16.2.2008).

11

(12)  „In de lidstaten die geen wettelijk minimumloon kennen, bedraagt de nationale salarisdrempel ten minste drie maal het minimuminkomen waaronder de onderdanen van de betrokken lidstaat recht hebben op sociale bijstand”, artikel 5.2.

12

(13)  De Europese blauwe kaart die door de bevoegde autoriteiten van de lidstaat wordt afgegeven, beantwoordt aan het uniforme model dat wordt beschreven in Verordening (EG) nr. 1030/2002 van 13.6.2002 (PB L 157 van 15.6.2002).

13

(14)  Richtlijn 2003/86/EG van de Raad over het recht op gezinshereniging van 22.9.2003 (PB L 251 van 3.10.2003).

14

(15)  Richtlijn 2003/109/EG van de Raad, van 25.11.2003, betreffende de status van langdurig ingezeten onderdanen van derde landen (PB L 16 van 23.1.2004).

15

(16)  Zie het EESC-advies van 25 oktober 2007 over „Het Europese immigratiebeleid en de ontwikkelingssamenwerking met de landen van herkomst (initiatiefadvies)”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 44 van 16.2.2008).

16

(17)  Zie het EESC-advies van 30 mei 2007 over het „Voorstel voor een Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een Europees kwalificatiekader voor een leven lang leren” par. 5.6, rapporteur: Dhr. Rodríguez García-Caro (PB C 175 van 27.7.2007).

17

(18)  Zie de Internationale standaardclassificatie van beroepen, OIT CIVO-88.

18

(19)  http:/www.unesco.org/education/information/nfsunesco/doc/isced_1997.htm

19

(20)  Europese Raad van Tampere, Conclusies van het voorzitterschap, 15/16 oktober 1999. Par. 18 van de Conclusies: „De Europese Unie moet zorgen voor een eerlijke behandeling van derdelanders die legaal op het grondgebied van haar lidstaten verblijven. Een krachtiger integratiebeleid moet erop gericht zijn hun rechten en verplichtingen te geven die vergelijkbaar zijn met die van de EU-burgers. Het moet tevens de non-discriminatie in het economische, sociale en culturele leven stimuleren en maatregelen tegen racisme en vreemdelingenhaat ontwikkelen”.

20

(21)  De Commissie zal de komende maanden een evaluatieverslag publiceren over het functioneren van de Richtlijn.

21

(22)  Zie voetnoot 18.

22

(23)  Advies van het EESC van 12 maart 2008 over het „Groenboek over de toekomst van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel”, rapporteur: Mw. Le Nouail-Marlière, goedgekeurd in de zitting van 12 en 13 maart 2008 (PB C 204 van 9.8.2008, blz. 77).

23

(24)  Advies van het EESC van 21 maart 2002 over „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 125 van 27.5.2002).

24

Advies van het EESC van 10-11 december 2003 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over immigratie, integratie en werkgelegenheid”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 80 van 30.3.2004).

Advies van het EESC van 13-14 september 2006 over „Immigratie binnen de EU en het integratiebeleid: samenwerking tussen regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 318 de 23.12.2006).

Conferentie over „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie”, Brussel, 9-10 september 2002.

(25)  http://integrationforum.teamwork.fr/

25

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/114 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/114

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het „Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om op het grondgebied van een lidstaat te verblijven en te werken en betreffende een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven”

COM(2007) 638 final — 2007/0229 (CNS)

(2009/C 27/24)

De Europese Commissie heeft op 7 februari 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

„Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om op het grondgebied van een lidstaat te verblijven en te werken en betreffende een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven”

De gespecialiseerde afdeling Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 10 juni 2008 goedgekeurd. (Rapporteur: dhr. PARIZA CASTAÑOS).

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) het volgende advies met 140 stemmen vóór en 3 stemmen tegen, bij 7 onthoudingen, goedgekeurd.

1.   Inleiding

| 1.1 | Sinds de Europese Raad van Tampere zijn inmiddels acht jaar verstreken. Hoewel de EU tijdens deze top besloot om de aanzet te geven tot een gemeenschappelijk immigratiebeleid, is er sindsdien nog maar weinig vooruitgang geboekt op één van de sleutelterreinen, namelijk het beleid en de wetgeving inzake de toelating van immigranten. De voorwaarden voor toelating vallen nog altijd onder de nationale wetgevingen, zonder dat daarbij sprake is van enige harmonisering op Europees vlak. Bovendien zijn deze wetgevingen zeer verschillend en vaak met elkaar in tegenspraak. |
| --- | --- |

1.1

Sinds de Europese Raad van Tampere zijn inmiddels acht jaar verstreken. Hoewel de EU tijdens deze top besloot om de aanzet te geven tot een gemeenschappelijk immigratiebeleid, is er sindsdien nog maar weinig vooruitgang geboekt op één van de sleutelterreinen, namelijk het beleid en de wetgeving inzake de toelating van immigranten. De voorwaarden voor toelating vallen nog altijd onder de nationale wetgevingen, zonder dat daarbij sprake is van enige harmonisering op Europees vlak. Bovendien zijn deze wetgevingen zeer verschillend en vaak met elkaar in tegenspraak.

| 1.2 | Zes jaar geleden formuleerde de Commissie haar „Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige” (1). Zowel het Europees Economisch en Sociaal Comité als het Europees Parlement brachten positieve adviezen uit (2). Het voorstel kwam echter niet door de eerste lezing van de Raad. Sindsdien hebben enkele lidstaten nieuwe wetgeving opgesteld op het gebied van economische immigratie, met heel verschillende uitgangspunten. |
| --- | --- |

1.2

Zes jaar geleden formuleerde de Commissie haar „Voorstel voor een Richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige” (1). Zowel het Europees Economisch en Sociaal Comité als het Europees Parlement brachten positieve adviezen uit (2). Het voorstel kwam echter niet door de eerste lezing van de Raad. Sindsdien hebben enkele lidstaten nieuwe wetgeving opgesteld op het gebied van economische immigratie, met heel verschillende uitgangspunten.

| 1.3 | Gedurende de komende jaren hebben we in Europa nieuwe economische immigranten nodig die kunnen bijdragen tot de economische en sociale ontwikkeling (3). De demografische situatie toont aan dat de Lissabonstrategie totaal zou mislukken als het immigratiebeleid niet wordt aanpast. Er is een actief toelatingsbeleid nodig, zowel voor hooggekwalificeerde als voor minder gekwalificeerde werknemers. |
| --- | --- |

1.3

Gedurende de komende jaren hebben we in Europa nieuwe economische immigranten nodig die kunnen bijdragen tot de economische en sociale ontwikkeling (3). De demografische situatie toont aan dat de Lissabonstrategie totaal zou mislukken als het immigratiebeleid niet wordt aanpast. Er is een actief toelatingsbeleid nodig, zowel voor hooggekwalificeerde als voor minder gekwalificeerde werknemers.

| 1.4 | Het is onbegrijpelijk dat enkele regeringen in de Raad van de Europese Unie hun veto hebben uitgesproken over de wetsvoorstellen van de Commissie en vasthouden aan het oude restrictieve beleid uit vroegere tijden. Ondertussen groeien de informele economie en de illegale arbeid en dat zijn nu juist de factoren die als een magneet immigranten zonder papieren aantrekken. Aangezien het ontbreekt aan een gemeenschappelijk Europees beleid, zijn lidstaten nieuwe wetgeving aan het doorvoeren met zeer uiteenlopende uitgangspunten, waardoor harmonisering alleen maar lastiger zal worden. Dit verschil in uitgangspunten en in wetgevingen leidt tot onrust en verwarring onder de burgers. |
| --- | --- |

1.4

Het is onbegrijpelijk dat enkele regeringen in de Raad van de Europese Unie hun veto hebben uitgesproken over de wetsvoorstellen van de Commissie en vasthouden aan het oude restrictieve beleid uit vroegere tijden. Ondertussen groeien de informele economie en de illegale arbeid en dat zijn nu juist de factoren die als een magneet immigranten zonder papieren aantrekken. Aangezien het ontbreekt aan een gemeenschappelijk Europees beleid, zijn lidstaten nieuwe wetgeving aan het doorvoeren met zeer uiteenlopende uitgangspunten, waardoor harmonisering alleen maar lastiger zal worden. Dit verschil in uitgangspunten en in wetgevingen leidt tot onrust en verwarring onder de burgers.

| 1.5 | Het Comité heeft voorgesteld dat de Raad van de Europese Unie voor de goedkeuring van de wetgeving inzake de toelating van immigranten niet langer gebruik maakt van de unanimiteitsregel, maar overgaat tot goedkeuring middels gekwalificeerde meerderheid en medebeslissing van het Parlement (4). Alleen op die manier kan er kwaliteitswetgeving worden opgesteld en worden toegewerkt naar een grotere mate van harmonisering in de EU. |
| --- | --- |

1.5

Het Comité heeft voorgesteld dat de Raad van de Europese Unie voor de goedkeuring van de wetgeving inzake de toelating van immigranten niet langer gebruik maakt van de unanimiteitsregel, maar overgaat tot goedkeuring middels gekwalificeerde meerderheid en medebeslissing van het Parlement (4). Alleen op die manier kan er kwaliteitswetgeving worden opgesteld en worden toegewerkt naar een grotere mate van harmonisering in de EU.

| 1.6 | Het Comité is ingenomen met het feit dat er in het Verdrag van Lissabon bepaald is dat immigratie onder de gewone herzieningsprocedure valt (initiatief van de Commissie, gekwalificeerde meerderheid van de Raad en medebeslissing van het Parlement). |
| --- | --- |

1.6

Het Comité is ingenomen met het feit dat er in het Verdrag van Lissabon bepaald is dat immigratie onder de gewone herzieningsprocedure valt (initiatief van de Commissie, gekwalificeerde meerderheid van de Raad en medebeslissing van het Parlement).

| 1.7 | Desalniettemin wordt dit voorstel voor een Richtlijn in de Raad volgens de steriele regel van de unanimiteit behandeld. Daarom herhaalt het Comité zijn standpunt dat het al in zijn advies over het Haags Programma (5) formuleerde, dat „deze koerswijziging snel, nog vóór de behandeling van de nieuwe wetsvoorstellen, moet worden doorgevoerd”. Het Comité stelt voor dat de Raad voor de „overbruggingsprocedure” kiest, die al van toepassing is op het vlak van asielbeleid, zodat deze richtlijnen met een gekwalificeerde meerderheid kunnen worden goedgekeurd en op basis van medebeslissing van het Parlement. |
| --- | --- |

1.7

Desalniettemin wordt dit voorstel voor een Richtlijn in de Raad volgens de steriele regel van de unanimiteit behandeld. Daarom herhaalt het Comité zijn standpunt dat het al in zijn advies over het Haags Programma (5) formuleerde, dat „deze koerswijziging snel, nog vóór de behandeling van de nieuwe wetsvoorstellen, moet worden doorgevoerd”. Het Comité stelt voor dat de Raad voor de „overbruggingsprocedure” kiest, die al van toepassing is op het vlak van asielbeleid, zodat deze richtlijnen met een gekwalificeerde meerderheid kunnen worden goedgekeurd en op basis van medebeslissing van het Parlement.

| 1.8 | Het Comité heeft al eerder opgemerkt dat het „voor het nieuwe toelatingsbeleid beter is een algemeen, horizontaal rechtskader tot stand te brengen dan voor elke sector apart normen vast te stellen”. „Het eerder door de Commissie opgestelde richtlijnvoorstel inzake toegangsvoorwaarden, dat door het EESC — zij het met enige kanttekeningen — werd gesteund, is nog steeds een goed voorstel. Bij wijze van aanvulling kunnen nog specifieke normen worden uitgewerkt voor aparte onderdelen en bijzondere gevallen. Indien de Raad van de Europese Unie enkel in het geval van hoogopgeleide immigranten voor een sectorale aanpak kiest, heeft dat voor het leeuwendeel van de immigranten geen nut. Bovendien is hier dan sprake van discriminatie. Voor de Raad ligt deze keuze misschien meer voor de hand, maar het sluit niet aan bij wat Europa nodig heeft” (6). |
| --- | --- |

1.8

Het Comité heeft al eerder opgemerkt dat het „voor het nieuwe toelatingsbeleid beter is een algemeen, horizontaal rechtskader tot stand te brengen dan voor elke sector apart normen vast te stellen”. „Het eerder door de Commissie opgestelde richtlijnvoorstel inzake toegangsvoorwaarden, dat door het EESC — zij het met enige kanttekeningen — werd gesteund, is nog steeds een goed voorstel. Bij wijze van aanvulling kunnen nog specifieke normen worden uitgewerkt voor aparte onderdelen en bijzondere gevallen. Indien de Raad van de Europese Unie enkel in het geval van hoogopgeleide immigranten voor een sectorale aanpak kiest, heeft dat voor het leeuwendeel van de immigranten geen nut. Bovendien is hier dan sprake van discriminatie. Voor de Raad ligt deze keuze misschien meer voor de hand, maar het sluit niet aan bij wat Europa nodig heeft” (6).

| 1.9 | In het Verdrag van Lissabon worden beperkingen opgelegd aan de communautaire wetgeving: lidstaten hebben het recht om het maximum aantal op het nationale grondgebied toelaatbare immigranten vast te stellen. Deze beperking vormt echter geen belemmering voor het streven naar een hoge mate van harmonisering van de wetgeving in Europa, maar zet juist aan tot een nationaal beheer van de economische immigratie op basis van gemeenschappelijke en transparante procedures. Het blijft nog altijd de bevoegde autoriteit in elk van de lidstaten die beslist over de toekenning van de arbeids- en verblijfsvergunningen, maar dan wel in het kader van communautaire wetgeving. Op die manier kan elke lidstaat in overleg met de sociale partners beslissen aan de hand van welke kenmerken ze de immigratie wil reguleren. Bij de nationale wetgevingen dient, in het kader van de Europese wetgeving, rekening te worden gehouden met de specifieke kenmerken van elk land. |
| --- | --- |

1.9

In het Verdrag van Lissabon worden beperkingen opgelegd aan de communautaire wetgeving: lidstaten hebben het recht om het maximum aantal op het nationale grondgebied toelaatbare immigranten vast te stellen. Deze beperking vormt echter geen belemmering voor het streven naar een hoge mate van harmonisering van de wetgeving in Europa, maar zet juist aan tot een nationaal beheer van de economische immigratie op basis van gemeenschappelijke en transparante procedures. Het blijft nog altijd de bevoegde autoriteit in elk van de lidstaten die beslist over de toekenning van de arbeids- en verblijfsvergunningen, maar dan wel in het kader van communautaire wetgeving. Op die manier kan elke lidstaat in overleg met de sociale partners beslissen aan de hand van welke kenmerken ze de immigratie wil reguleren. Bij de nationale wetgevingen dient, in het kader van de Europese wetgeving, rekening te worden gehouden met de specifieke kenmerken van elk land.

| 1.10 | Met het onderhavige voorstel voor een Richtlijn wordt één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om op het grondgebied van een lidstaat te verblijven en te werken ingevoerd, evenals een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven. Met het voorstel, dat een horizontaal karakter heeft, zet de Europese Unie verdere stappen in de richting van een allesomvattend immigratiebeleid. |
| --- | --- |

1.10

Met het onderhavige voorstel voor een Richtlijn wordt één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om op het grondgebied van een lidstaat te verblijven en te werken ingevoerd, evenals een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven. Met het voorstel, dat een horizontaal karakter heeft, zet de Europese Unie verdere stappen in de richting van een allesomvattend immigratiebeleid.

| 1.11 | Al tijdens de Europese Raad van Tampere van oktober 1999 werd in de slotverklaring benadrukt dat de EU de plicht heeft onderdanen uit derde landen die legaal op het grondgebied van de lidstaten verblijven een eerlijke behandeling te geven en hen rechten en plichten te geven die vergelijkbaar zijn met die van EU-burgers. |
| --- | --- |

1.11

Al tijdens de Europese Raad van Tampere van oktober 1999 werd in de slotverklaring benadrukt dat de EU de plicht heeft onderdanen uit derde landen die legaal op het grondgebied van de lidstaten verblijven een eerlijke behandeling te geven en hen rechten en plichten te geven die vergelijkbaar zijn met die van EU-burgers.

| 1.12 | Verder wordt er in het Haags Programma van november 2004 onderkend dat „legale immigratie een belangrijke rol vervult voor de versterking van de kenniseconomie van Europa en voor de stimulering van de economische ontwikkeling, en dat ze op deze manier bijdraagt aan de tenuitvoerlegging van de Lissabonstrategie”. |
| --- | --- |

1.12

Verder wordt er in het Haags Programma van november 2004 onderkend dat „legale immigratie een belangrijke rol vervult voor de versterking van de kenniseconomie van Europa en voor de stimulering van de economische ontwikkeling, en dat ze op deze manier bijdraagt aan de tenuitvoerlegging van de Lissabonstrategie”.

| 1.13 | In 2004 publiceerde de Commissie een groenboek (7) teneinde het debat op gang te brengen en een raadplegingsperiode in te luiden over het Europese beheer van de economische migratie. Het Comité stelde een advies (8) op waarin het een pleidooi hield voor gemeenschappelijke wetgeving inzake de toelating van immigranten, die bij voorkeur van horizontale in plaats van sectoriële aard zou zijn en waarbij gestreefd zou moeten worden naar een hoge mate van harmonisering. |
| --- | --- |

1.13

In 2004 publiceerde de Commissie een groenboek (7) teneinde het debat op gang te brengen en een raadplegingsperiode in te luiden over het Europese beheer van de economische migratie. Het Comité stelde een advies (8) op waarin het een pleidooi hield voor gemeenschappelijke wetgeving inzake de toelating van immigranten, die bij voorkeur van horizontale in plaats van sectoriële aard zou zijn en waarbij gestreefd zou moeten worden naar een hoge mate van harmonisering.

| 1.14 | De Europese Raad van december 2006 stemde in met het beleidsplan inzake legale immigratie, waarmee ze twee doelstellingen hoopt te verwezenlijken: |
| --- | --- |

1.14

De Europese Raad van december 2006 stemde in met het beleidsplan inzake legale immigratie, waarmee ze twee doelstellingen hoopt te verwezenlijken:

| 1.14.1 | De voorwaarden voor toelating definiëren die van toepassing zijn op bepaalde categorieën immigranten en die kunnen worden onderverdeeld in vier specifieke wetsvoorstellen, gaande van hooggekwalificeerde werknemers, seizoenarbeiders, bezoldigde stagiairs tot gedetacheerde werknemers. |
| --- | --- |

1.14.1

De voorwaarden voor toelating definiëren die van toepassing zijn op bepaalde categorieën immigranten en die kunnen worden onderverdeeld in vier specifieke wetsvoorstellen, gaande van hooggekwalificeerde werknemers, seizoenarbeiders, bezoldigde stagiairs tot gedetacheerde werknemers.

| 1.14.2 | Het algemene beleidskader vaststellen, waarbij eerlijke voorwaarden en het respect voor de rechten van werknemers in het kader van immigratie als leidraad fungeren. |
| --- | --- |

1.14.2

Het algemene beleidskader vaststellen, waarbij eerlijke voorwaarden en het respect voor de rechten van werknemers in het kader van immigratie als leidraad fungeren.

2.   Het voorstel voor een richtlijn

| 2.1 | Het voorstel is erop gericht de rechtspositie van reeds toegelaten werknemers uit derde landen te waarborgen en de procedures voor nieuwe aanvragers te vereenvoudigen. |
| --- | --- |

2.1

Het voorstel is erop gericht de rechtspositie van reeds toegelaten werknemers uit derde landen te waarborgen en de procedures voor nieuwe aanvragers te vereenvoudigen.

| 2.2 | Momenteel bestaan er tussen de lidstaten onderling grote verschillen in de behandeling van werknemers uit derde landen. |
| --- | --- |

2.2

Momenteel bestaan er tussen de lidstaten onderling grote verschillen in de behandeling van werknemers uit derde landen.

| 2.3 | Ook blijken werknemers uit derde landen heel anders te worden behandeld dan werknemers uit de EU. |
| --- | --- |

2.3

Ook blijken werknemers uit derde landen heel anders te worden behandeld dan werknemers uit de EU.

| 2.4 | Met het voorstel voor een Richtlijn wordt één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om op het grondgebied van een lidstaat te verblijven en te werken ingevoerd, evenals een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven dat onder meer arbeidsvoorwaarden, salaris, ontslag, vrijheid van vereniging, toegang tot beroepsopleiding en toegang tot de belangrijkste socialezekerheidsregelingen omvat. |
| --- | --- |

2.4

Met het voorstel voor een Richtlijn wordt één enkele aanvraagprocedure voor een gecombineerde vergunning voor onderdanen van derde landen om op het grondgebied van een lidstaat te verblijven en te werken ingevoerd, evenals een gemeenschappelijk pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven dat onder meer arbeidsvoorwaarden, salaris, ontslag, vrijheid van vereniging, toegang tot beroepsopleiding en toegang tot de belangrijkste socialezekerheidsregelingen omvat.

| 2.5 | Het is een horizontale richtlijn, die niet alleen betrekking heeft op economische migranten, maar ook op diegenen die oorspronkelijk voor andere doeleinden werden toegelaten en aan wie op grond van communautaire of nationale bepalingen ook toegang tot de arbeidsmarkt werd verleend (bijv. herenigde gezinsleden, vluchtelingen, studenten, onderzoekers). |
| --- | --- |

2.5

Het is een horizontale richtlijn, die niet alleen betrekking heeft op economische migranten, maar ook op diegenen die oorspronkelijk voor andere doeleinden werden toegelaten en aan wie op grond van communautaire of nationale bepalingen ook toegang tot de arbeidsmarkt werd verleend (bijv. herenigde gezinsleden, vluchtelingen, studenten, onderzoekers).

| 2.6 | Ter beschikking gestelde werknemers (9), zijn van het toepassingsgebied uitgesloten, omdat zij niet worden geacht deel uit te maken van de arbeidsmarkt van de lidstaat, evenals binnen een onderneming overgeplaatste personen, contractuele dienstverleners, afgestudeerde stagiairs, seizoenwerkers en tot slot al degenen die de status van langdurig ingezetene hebben verkregen. |
| --- | --- |

2.6

Ter beschikking gestelde werknemers (9), zijn van het toepassingsgebied uitgesloten, omdat zij niet worden geacht deel uit te maken van de arbeidsmarkt van de lidstaat, evenals binnen een onderneming overgeplaatste personen, contractuele dienstverleners, afgestudeerde stagiairs, seizoenwerkers en tot slot al degenen die de status van langdurig ingezetene hebben verkregen.

| 2.7 | Middels dit voorstel voor een Richtlijn wordt de algemene verplichting ingevoerd om de aanvraag om te werken en verblijven op het grondgebied van een lidstaat in één enkele aanvraagprocedure te behandelen en — als de aanvraag wordt ingewilligd — een gecombineerde verblijfs- en werkvergunning te verstrekken. |
| --- | --- |

2.7

Middels dit voorstel voor een Richtlijn wordt de algemene verplichting ingevoerd om de aanvraag om te werken en verblijven op het grondgebied van een lidstaat in één enkele aanvraagprocedure te behandelen en — als de aanvraag wordt ingewilligd — een gecombineerde verblijfs- en werkvergunning te verstrekken.

| 2.8 | De lidstaten dienen een instantie aan te wijzen die bevoegd is de aanvragen in ontvangst te nemen en de gecombineerde vergunning te verstrekken. De aanwijzing van een dergelijke instantie doet geen afbreuk aan de rol en de verantwoordelijkheden van andere nationale instanties wat de behandeling van de aanvraag en de beslissing daarover betreft. |
| --- | --- |

2.8

De lidstaten dienen een instantie aan te wijzen die bevoegd is de aanvragen in ontvangst te nemen en de gecombineerde vergunning te verstrekken. De aanwijzing van een dergelijke instantie doet geen afbreuk aan de rol en de verantwoordelijkheden van andere nationale instanties wat de behandeling van de aanvraag en de beslissing daarover betreft.

| 2.9 | De gecombineerde vergunning moet beantwoorden aan het geharmoniseerde model van de verblijfstitel voor onderdanen van derde landen van Verordening (EG) nr. 1030/2002. |
| --- | --- |

2.9

De gecombineerde vergunning moet beantwoorden aan het geharmoniseerde model van de verblijfstitel voor onderdanen van derde landen van Verordening (EG) nr. 1030/2002.

| 2.10 | De gecombineerde vergunning geeft de houder recht op toegang tot en verblijf op het grondgebied, op doorreis door andere lidstaten en op het verrichten van de werkzaamheden die zijn toegestaan krachtens de gecombineerde vergunning. |
| --- | --- |

2.10

De gecombineerde vergunning geeft de houder recht op toegang tot en verblijf op het grondgebied, op doorreis door andere lidstaten en op het verrichten van de werkzaamheden die zijn toegestaan krachtens de gecombineerde vergunning.

| 2.11 | Eén van de procedurele waarborgen die rond de gecombineerde vergunning is vastgesteld, is dat een besluit tot afwijzing van een aanvraag moet worden gemotiveerd; de voorwaarden en criteria voor de afwijzing — die onder de bevoegdheid van de nationale autoriteiten valt — moeten in ieder geval in het nationale recht worden vastgelegd. |
| --- | --- |

2.11

Eén van de procedurele waarborgen die rond de gecombineerde vergunning is vastgesteld, is dat een besluit tot afwijzing van een aanvraag moet worden gemotiveerd; de voorwaarden en criteria voor de afwijzing — die onder de bevoegdheid van de nationale autoriteiten valt — moeten in ieder geval in het nationale recht worden vastgelegd.

| 2.12 | Bovendien moet de aanvrager recht hebben op een voorziening in rechte, die duidelijk in de schriftelijke kennisgeving aan de aanvrager moet worden vermeld. Verder moet duidelijk worden gemaakt welke documenten nodig zijn voor de aanvraag van een gecombineerde vergunning en welke vergoeding wordt verlangd. |
| --- | --- |

2.12

Bovendien moet de aanvrager recht hebben op een voorziening in rechte, die duidelijk in de schriftelijke kennisgeving aan de aanvrager moet worden vermeld. Verder moet duidelijk worden gemaakt welke documenten nodig zijn voor de aanvraag van een gecombineerde vergunning en welke vergoeding wordt verlangd.

| 2.13 | Dit voorstel voorziet in de toekenning van rechten door middel van een minimumvereiste: gelijke behandeling voor al diegenen die een gecombineerde vergunning hebben ontvangen, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan het recht van de lidstaten om gunstiger bepalingen aan te nemen. |
| --- | --- |

2.13

Dit voorstel voorziet in de toekenning van rechten door middel van een minimumvereiste: gelijke behandeling voor al diegenen die een gecombineerde vergunning hebben ontvangen, zonder dat afbreuk wordt gedaan aan het recht van de lidstaten om gunstiger bepalingen aan te nemen.

| 2.14 | De werknemers uit derde landen wordt in ieder geval op de volgende gebieden gelijke behandeling met de nationale onderdanen gegarandeerd:






  — | arbeidsvoorwaarden, met inbegrip van salaris en ontslag, evenals op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk; |
| --- | --- | --- |

2.14

De werknemers uit derde landen wordt in ieder geval op de volgende gebieden gelijke behandeling met de nationale onderdanen gegarandeerd:

—

arbeidsvoorwaarden, met inbegrip van salaris en ontslag, evenals op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk;

| — | vrijheid van vereniging, aansluiting bij of participatie in een werkgevers- of werknemersorganisatie of een andere beroepsorganisatie; |
| --- | --- |

—

vrijheid van vereniging, aansluiting bij of participatie in een werkgevers- of werknemersorganisatie of een andere beroepsorganisatie;

| — | onderwijs en beroepsopleiding; |
| --- | --- |

—

onderwijs en beroepsopleiding;

| — | erkenning van diploma's, certificaten en andere beroepskwalificaties, overeenkomstig de geldende nationale procedures; |
| --- | --- |

—

erkenning van diploma's, certificaten en andere beroepskwalificaties, overeenkomstig de geldende nationale procedures;

| — | de toegang tot socialezekerheidsprestaties zoals omschreven in Verordening (EEG) nr. 1408/71, die is uitgebreid tot de onderdanen afkomstig uit derde landen; |
| --- | --- |

—

de toegang tot socialezekerheidsprestaties zoals omschreven in Verordening (EEG) nr. 1408/71, die is uitgebreid tot de onderdanen afkomstig uit derde landen;

| — | de uitbetaling van verworven pensioenrechten bij verhuizing naar een derde land; |
| --- | --- |

—

de uitbetaling van verworven pensioenrechten bij verhuizing naar een derde land;

| — | belastingvoordelen; |
| --- | --- |

—

belastingvoordelen;

| — | toegang tot goederen en diensten en de levering van voor het publiek beschikbare goederen en diensten, zoals huisvestingsprocedures en bijstand van arbeidsbureaus. |
| --- | --- |

—

toegang tot goederen en diensten en de levering van voor het publiek beschikbare goederen en diensten, zoals huisvestingsprocedures en bijstand van arbeidsbureaus.

| 2.15 | De lidstaten mogen de gelijke behandeling met nationale onderdanen beperken:






  — | door de voor een opleiding passende taalvaardigheid te eisen; |
| --- | --- | --- |

2.15

De lidstaten mogen de gelijke behandeling met nationale onderdanen beperken:

—

door de voor een opleiding passende taalvaardigheid te eisen;

| — | door toegekende rechten te beperken wat studietoelagen en -beurzen betreft; |
| --- | --- |

—

door toegekende rechten te beperken wat studietoelagen en -beurzen betreft;

| — | door de gelijkheid van behandeling inzake arbeidsvoorwaarden (salaris, ontslag en gezondheid op de werkplek), vrijheid van vereniging, belastingvoordelen en de rechten op sociale zekerheid te beperken tot degenen die een baan hebben. |
| --- | --- |

—

door de gelijkheid van behandeling inzake arbeidsvoorwaarden (salaris, ontslag en gezondheid op de werkplek), vrijheid van vereniging, belastingvoordelen en de rechten op sociale zekerheid te beperken tot degenen die een baan hebben.

| 2.16 | Het voorstel voorziet ook in gelijke behandeling bij de erkenning van diploma's volgens de nationale procedures, daarbij verwijzend naar Richtlijn 2005/36/EG. Dat betekent dat de kwalificaties die een onderdaan van een derde land in andere lidstaten heeft verworven op dezelfde wijze moeten worden erkend als die van EU-burgers. |
| --- | --- |

2.16

Het voorstel voorziet ook in gelijke behandeling bij de erkenning van diploma's volgens de nationale procedures, daarbij verwijzend naar Richtlijn 2005/36/EG. Dat betekent dat de kwalificaties die een onderdaan van een derde land in andere lidstaten heeft verworven op dezelfde wijze moeten worden erkend als die van EU-burgers.

| 2.17 | Wat de gelijke behandeling inzake goederen en diensten betreft, inclusief de toegang tot huisvesting, kunnen de lidstaten dit recht beperken tot onderdanen van derde landen die ten minste drie jaar in de betrokken lidstaat hebben verbleven. |
| --- | --- |

2.17

Wat de gelijke behandeling inzake goederen en diensten betreft, inclusief de toegang tot huisvesting, kunnen de lidstaten dit recht beperken tot onderdanen van derde landen die ten minste drie jaar in de betrokken lidstaat hebben verbleven.

| 2.18 | Tot slot doet het voorstel geen afbreuk aan gunstiger bepalingen in communautaire of internationale overeenkomsten, met inbegrip van instrumenten die in het kader van de Raad van Europa zijn goedgekeurd en die van toepassing zijn op werknemers uit derde landen die onderdaan zijn van landen die lid zijn van de Raad van Europa. Het voorstel mag evenmin afbreuk doen aan gunstiger bepalingen van internationale verdragen die discriminatie op grond van nationale herkomst verbieden. |
| --- | --- |

2.18

Tot slot doet het voorstel geen afbreuk aan gunstiger bepalingen in communautaire of internationale overeenkomsten, met inbegrip van instrumenten die in het kader van de Raad van Europa zijn goedgekeurd en die van toepassing zijn op werknemers uit derde landen die onderdaan zijn van landen die lid zijn van de Raad van Europa. Het voorstel mag evenmin afbreuk doen aan gunstiger bepalingen van internationale verdragen die discriminatie op grond van nationale herkomst verbieden.

3.   Algemene opmerkingen

| 3.1 | Het Comité heeft voorgesteld dat de EU-Raad voor de goedkeuring van de immigratiewetgeving geen gebruik maakt van de unanimiteitsregel, maar beslissingen op dit terrein met gekwalificeerde meerderheid en medebeslissingsrecht van het Parlement goedkeurt (10). Alleen op deze manier kan er kwaliteitswetgeving tot stand komen, die vooruitgang in de harmonisering in de EU met zich mee zal brengen. |
| --- | --- |

3.1

Het Comité heeft voorgesteld dat de EU-Raad voor de goedkeuring van de immigratiewetgeving geen gebruik maakt van de unanimiteitsregel, maar beslissingen op dit terrein met gekwalificeerde meerderheid en medebeslissingsrecht van het Parlement goedkeurt (10). Alleen op deze manier kan er kwaliteitswetgeving tot stand komen, die vooruitgang in de harmonisering in de EU met zich mee zal brengen.

| 3.2 | Het Comité is ingenomen met het feit dat er in het Verdrag van Lissabon bepaald is dat immigratie onder de gewone herzieningsprocedure valt (initiatief van de Commissie, gekwalificeerde meerderheid van de Raad en medebeslissing van het Parlement). |
| --- | --- |

3.2

Het Comité is ingenomen met het feit dat er in het Verdrag van Lissabon bepaald is dat immigratie onder de gewone herzieningsprocedure valt (initiatief van de Commissie, gekwalificeerde meerderheid van de Raad en medebeslissing van het Parlement).

| 3.3 | Wanneer het Verdrag van Lissabon is geratificeerd en in werking zal treden, zal de verdeling van de bevoegdheden van de EU enerzijds en van de lidstaten anderzijds duidelijker zijn. De Raad zal beslissingen goedkeuren met gekwalificeerde meerderheid en met medebeslissingsrecht van het Parlement, waarbij de huidige regel inzake unanimiteit niet langer wordt toegepast. Een en ander betekent dat er daadwerkelijk gemeenschappelijke wetgeving zal worden goedgekeurd. Het Comité wil de Raad voorstellen om voor de goedkeuring van de wetgeving inzake immigratie (deze Richtlijn en de volgende) de gewone procedure toe te passen (zoals ook werd besloten voor de asielwetgeving) en op die manier al de lijn van het Lissabonverdrag te volgen. |
| --- | --- |

3.3

Wanneer het Verdrag van Lissabon is geratificeerd en in werking zal treden, zal de verdeling van de bevoegdheden van de EU enerzijds en van de lidstaten anderzijds duidelijker zijn. De Raad zal beslissingen goedkeuren met gekwalificeerde meerderheid en met medebeslissingsrecht van het Parlement, waarbij de huidige regel inzake unanimiteit niet langer wordt toegepast. Een en ander betekent dat er daadwerkelijk gemeenschappelijke wetgeving zal worden goedgekeurd. Het Comité wil de Raad voorstellen om voor de goedkeuring van de wetgeving inzake immigratie (deze Richtlijn en de volgende) de gewone procedure toe te passen (zoals ook werd besloten voor de asielwetgeving) en op die manier al de lijn van het Lissabonverdrag te volgen.

| 3.4 | Het Comité is er voorstander van dat de Raad voorrang geeft aan de werkzaamheden inzake deze Richtlijn boven de Richtlijn inzake hooggekwalificeerde banen (COM (2007) 637) en de andere sectoriële richtlijnen. Verder wil het er bij de Commissie op aandringen om vaart te zetten achter het uitwerken van de overige voor de komende maanden voorziene richtlijnen inzake toelating (voor de seizoensarbeiders, voor de bezoldigde stagiairs en voor gedetacheerde werknemers). |
| --- | --- |

3.4

Het Comité is er voorstander van dat de Raad voorrang geeft aan de werkzaamheden inzake deze Richtlijn boven de Richtlijn inzake hooggekwalificeerde banen (COM (2007) 637) en de andere sectoriële richtlijnen. Verder wil het er bij de Commissie op aandringen om vaart te zetten achter het uitwerken van de overige voor de komende maanden voorziene richtlijnen inzake toelating (voor de seizoensarbeiders, voor de bezoldigde stagiairs en voor gedetacheerde werknemers).

| 3.5 | Verder is het Comité voorstander van passende wetgeving met een zo groot mogelijke mate van harmonisering, zodat de immigratie kan worden gekanaliseerd via wettelijke, flexibele en transparante regelingen, die onderdanen uit derde landen de garantie geven op een eerlijke behandeling, gebaseerd op rechten en plichten die vergelijkbaar zijn met die van burgers uit de EU. |
| --- | --- |

3.5

Verder is het Comité voorstander van passende wetgeving met een zo groot mogelijke mate van harmonisering, zodat de immigratie kan worden gekanaliseerd via wettelijke, flexibele en transparante regelingen, die onderdanen uit derde landen de garantie geven op een eerlijke behandeling, gebaseerd op rechten en plichten die vergelijkbaar zijn met die van burgers uit de EU.

| 3.6 | De in het onderhavige voorstel voor een Richtlijn vervatte rechten en plichten van onderdanen uit derde landen ten aanzien van gelijke behandeling inzake salarissen, arbeidsvoorwaarden en beroepsopleiding en -training, vormen een goed uitgangspunt voor de immigratiewetgeving, en dienen te worden uitgebreid tot alle categorieën migrantenwerknemers. |
| --- | --- |

3.6

De in het onderhavige voorstel voor een Richtlijn vervatte rechten en plichten van onderdanen uit derde landen ten aanzien van gelijke behandeling inzake salarissen, arbeidsvoorwaarden en beroepsopleiding en -training, vormen een goed uitgangspunt voor de immigratiewetgeving, en dienen te worden uitgebreid tot alle categorieën migrantenwerknemers.

4.   Bijzondere opmerkingen

| 4.1 | Het Comité is van mening dat deze Richtlijn van horizontale aard, waarmee één enkele procedure en een pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven worden ingevoerd, van fundamenteel belang is voor de EU. Hiermee wordt immers de basis gelegd voor een gemeenschappelijk beleid inzake economische immigratie. Het voorstel voor een Richtlijn respecteert het recht van de lidstaten om vast te stellen wat het maximum aantal immigranten is dat het wil toelaten op zijn grondgebied. |
| --- | --- |

4.1

Het Comité is van mening dat deze Richtlijn van horizontale aard, waarmee één enkele procedure en een pakket rechten voor werknemers uit derde landen die legaal in een lidstaat verblijven worden ingevoerd, van fundamenteel belang is voor de EU. Hiermee wordt immers de basis gelegd voor een gemeenschappelijk beleid inzake economische immigratie. Het voorstel voor een Richtlijn respecteert het recht van de lidstaten om vast te stellen wat het maximum aantal immigranten is dat het wil toelaten op zijn grondgebied.

| 4.2 | Het voorstel van de Commissie is verder van belang omdat het de EU opnieuw een horizontaal instrument in handen geeft inzake de toelatingsprocedure en met betrekking tot de rechten van de werknemers uit derde landen op het grondgebied van de lidstaten. |
| --- | --- |

4.2

Het voorstel van de Commissie is verder van belang omdat het de EU opnieuw een horizontaal instrument in handen geeft inzake de toelatingsprocedure en met betrekking tot de rechten van de werknemers uit derde landen op het grondgebied van de lidstaten.

| 4.3 | In het advies over het groenboek (11) toonde het Comité zich reeds voorstander van één enkele procedure voor werknemers uit derde landen: „Het verband tussen verblijfsvergunning en werkvergunning is in de wetgevingen van de lidstaten heel verschillend geregeld. Het EESC pleit in dit verband voor geharmoniseerde EU-wetgeving. De afgifte van vergunningen moet tot de verantwoordelijkheid van elke afzonderlijke lidstaat behoren. Een door een lidstaat verstrekte vergunning moet als zodanig in de rest van de EU worden erkend. Wetgeving zou tot zo min mogelijk bureaucratische rompslomp moeten leiden en de zaken er voor de betrokkenen, d.w.z. voor immigranten, werkgevers en overheden, gemakkelijker op moeten maken. Het zou goed zijn als er één enkele vergunning was, nl. een verblijfsvergunning, die dan ook inhoudt dat men mag werken”. |
| --- | --- |

4.3

In het advies over het groenboek (11) toonde het Comité zich reeds voorstander van één enkele procedure voor werknemers uit derde landen: „Het verband tussen verblijfsvergunning en werkvergunning is in de wetgevingen van de lidstaten heel verschillend geregeld. Het EESC pleit in dit verband voor geharmoniseerde EU-wetgeving. De afgifte van vergunningen moet tot de verantwoordelijkheid van elke afzonderlijke lidstaat behoren. Een door een lidstaat verstrekte vergunning moet als zodanig in de rest van de EU worden erkend. Wetgeving zou tot zo min mogelijk bureaucratische rompslomp moeten leiden en de zaken er voor de betrokkenen, d.w.z. voor immigranten, werkgevers en overheden, gemakkelijker op moeten maken. Het zou goed zijn als er één enkele vergunning was, nl. een verblijfsvergunning, die dan ook inhoudt dat men mag werken”.

| 4.4 | In het voornoemde advies liet het Comité zich ook al als volgt uit over de rechten: „Bij de discussie hierover moet worden uitgegaan van het nondiscriminatiebeginsel. Hoe lang de arbeidsmigrant ook in de EU mag verblijven en werken, hij moet dezelfde economische, arbeids- en sociale rechten hebben als de overige werknemers.” Het Comité wil wijzen op de rol van de sociale partners op de verschillende niveaus (bedrijfsleven, in de verschillende beroepssectoren, op nationaal en Europees niveau), bij de bevordering van de gelijkheid van behandeling op de werkplek. Het Comité heeft samen met de Dublinstichting en de Europese sociale partners een hoorzitting georganiseerd over dit thema; de conclusies van de hoorzitting zijn opgenomen in een ander advies (12). |
| --- | --- |

4.4

In het voornoemde advies liet het Comité zich ook al als volgt uit over de rechten: „Bij de discussie hierover moet worden uitgegaan van het nondiscriminatiebeginsel. Hoe lang de arbeidsmigrant ook in de EU mag verblijven en werken, hij moet dezelfde economische, arbeids- en sociale rechten hebben als de overige werknemers.” Het Comité wil wijzen op de rol van de sociale partners op de verschillende niveaus (bedrijfsleven, in de verschillende beroepssectoren, op nationaal en Europees niveau), bij de bevordering van de gelijkheid van behandeling op de werkplek. Het Comité heeft samen met de Dublinstichting en de Europese sociale partners een hoorzitting georganiseerd over dit thema; de conclusies van de hoorzitting zijn opgenomen in een ander advies (12).

| 4.5 | In het advies over het groenboek (13) vermeldt het Comité een aantal specifieke rechten voor „onderdanen van derde landen die legaal in de EU verblijven en werken”. Het wijst erop dat arbeidsimmigranten, in overeenstemming met de wetgeving van de lidstaten, belastingen en aan het werk gerelateerde sociale premies betalen aan de nationale autoriteiten van het gastland. |
| --- | --- |

4.5

In het advies over het groenboek (13) vermeldt het Comité een aantal specifieke rechten voor „onderdanen van derde landen die legaal in de EU verblijven en werken”. Het wijst erop dat arbeidsimmigranten, in overeenstemming met de wetgeving van de lidstaten, belastingen en aan het werk gerelateerde sociale premies betalen aan de nationale autoriteiten van het gastland.

| 4.6 | Daarnaast pleitte het Comité er ook voor om, naast de gelijke behandeling op de werkplek (arbeidsvoorwaarden, salaris en ontslag, gezondheid en veiligheid op de werkplek, enz.), de volgende rechten te garanderen:






  — | recht op sociale zekerheid, incl. gezondheidszorg |
| --- | --- | --- |

4.6

Daarnaast pleitte het Comité er ook voor om, naast de gelijke behandeling op de werkplek (arbeidsvoorwaarden, salaris en ontslag, gezondheid en veiligheid op de werkplek, enz.), de volgende rechten te garanderen:

—

recht op sociale zekerheid, incl. gezondheidszorg

| — | recht op toegang tot goederen en diensten, incl. huisvesting, onder dezelfde voorwaarden als die welke voor onderdanen van de lidstaat in kwestie gelden |
| --- | --- |

—

recht op toegang tot goederen en diensten, incl. huisvesting, onder dezelfde voorwaarden als die welke voor onderdanen van de lidstaat in kwestie gelden

| — | toegang tot onderwijs en beroepsopleiding |
| --- | --- |

—

toegang tot onderwijs en beroepsopleiding

| — | erkenning van diploma's, certificaten en titels in het kader van de communautaire wetgeving |
| --- | --- |

—

erkenning van diploma's, certificaten en titels in het kader van de communautaire wetgeving

| — | recht op onderwijs voor minderjarigen, m.i.v. financiering en studiebeurzen |
| --- | --- |

—

recht op onderwijs voor minderjarigen, m.i.v. financiering en studiebeurzen

| — | recht om les te geven en wetenschappelijk onderzoek te verrichten overeenkomstig het richtlijnvoorstel
   (14) |
| --- | --- |

—

recht om les te geven en wetenschappelijk onderzoek te verrichten overeenkomstig het richtlijnvoorstel
   (14)

| — | recht op gratis rechtsbijstand indien nodig |
| --- | --- |

—

recht op gratis rechtsbijstand indien nodig

| — | recht op toegang tot gratis arbeidsbemiddeling |
| --- | --- |

—

recht op toegang tot gratis arbeidsbemiddeling

| — | recht op onderwijs van de taal van de samenleving waar betrokkene te gast is |
| --- | --- |

—

recht op onderwijs van de taal van de samenleving waar betrokkene te gast is

| — | respect voor culturele diversiteit |
| --- | --- |

—

respect voor culturele diversiteit

| — | recht op vrij verkeer en verblijf binnen de lidstaat. |
| --- | --- |

—

recht op vrij verkeer en verblijf binnen de lidstaat.

| 4.7 | Verder keurde het Comité in 2004 een initiatiefadvies (15) goed waarin het voorstelde dat de Europese Unie en de lidstaten het door de Algemene Vergadering van de VN in 1990 (16) goedgekeurde „Internationale Verdrag ter bescherming van alle arbeidsmigranten en hun gezinsleden” zou ratificeren, teneinde vanuit Europa het universele karakter van de grondrechten van de arbeidsmigranten te bevorderen. Het Comité stelt voor dat de Commissie nieuwe initiatieven neemt voor de ratificatie van dit Verdrag, ter versterking van het internationaal rechtsstelsel voor immigranten. |
| --- | --- |

4.7

Verder keurde het Comité in 2004 een initiatiefadvies (15) goed waarin het voorstelde dat de Europese Unie en de lidstaten het door de Algemene Vergadering van de VN in 1990 (16) goedgekeurde „Internationale Verdrag ter bescherming van alle arbeidsmigranten en hun gezinsleden” zou ratificeren, teneinde vanuit Europa het universele karakter van de grondrechten van de arbeidsmigranten te bevorderen. Het Comité stelt voor dat de Commissie nieuwe initiatieven neemt voor de ratificatie van dit Verdrag, ter versterking van het internationaal rechtsstelsel voor immigranten.

| 4.8 | In de toelichting bij het voorstel zou een nieuwe paragraaf moeten worden opgenomen betreffende de verplichting om binnen de immigratiewetgeving de IAO-normen na te leven, met name de normen uit de IAO-verdragen met betrekking tot migrerende werknemers (nrs. C 97 en C 143). |
| --- | --- |

4.8

In de toelichting bij het voorstel zou een nieuwe paragraaf moeten worden opgenomen betreffende de verplichting om binnen de immigratiewetgeving de IAO-normen na te leven, met name de normen uit de IAO-verdragen met betrekking tot migrerende werknemers (nrs. C 97 en C 143).

| 4.9 | Verder wil het Comité benadrukken dat er in de richtlijn garanties moeten worden geboden voor het principe van gelijkheid tussen mannen en vrouwen, dat deel uitmaakt van het communautair acquis, evenals van de communautaire wetgeving inzake de bestrijding van discriminatie. |
| --- | --- |

4.9

Verder wil het Comité benadrukken dat er in de richtlijn garanties moeten worden geboden voor het principe van gelijkheid tussen mannen en vrouwen, dat deel uitmaakt van het communautair acquis, evenals van de communautaire wetgeving inzake de bestrijding van discriminatie.

| 4.10 | Seizoensarbeiders mogen niet worden uitgesloten van de werkingssfeer van de richtlijn. Hoewel de Commissie bezig is met een specifieke richtlijn rond dit thema, is het Comité van mening dat gelijke behandeling, zeker op het vlak van arbeid, ook van toepassing moet zijn voor deze categorie werknemers. |
| --- | --- |

4.10

Seizoensarbeiders mogen niet worden uitgesloten van de werkingssfeer van de richtlijn. Hoewel de Commissie bezig is met een specifieke richtlijn rond dit thema, is het Comité van mening dat gelijke behandeling, zeker op het vlak van arbeid, ook van toepassing moet zijn voor deze categorie werknemers.

| 4.11 | Het baart het Comité zorgen dat de richtlijn de lidstaten de ruimte biedt om het recht op gelijke behandeling te beperken (17) als het gaat om arbeidsvoorwaarden (salaris en ontslag, gezondheid en veiligheid op de werkplek, sociale zekerheid) en om het recht op vereniging. Het Comité kan daar niet mee instemmen en beschouwt het in tegenspraak met de bepalingen van artikel 2. Met deze beperkingen kan ook het principe van non-discriminatie met voeten worden getreden. Volgens het Comité — en het beroept zich daarbij op de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie — behoort gelijke behandeling tot één van de beginselen van het communautair recht. |
| --- | --- |

4.11

Het baart het Comité zorgen dat de richtlijn de lidstaten de ruimte biedt om het recht op gelijke behandeling te beperken (17) als het gaat om arbeidsvoorwaarden (salaris en ontslag, gezondheid en veiligheid op de werkplek, sociale zekerheid) en om het recht op vereniging. Het Comité kan daar niet mee instemmen en beschouwt het in tegenspraak met de bepalingen van artikel 2. Met deze beperkingen kan ook het principe van non-discriminatie met voeten worden getreden. Volgens het Comité — en het beroept zich daarbij op de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie — behoort gelijke behandeling tot één van de beginselen van het communautair recht.

| 4.12 | In ieder geval dienen deze beperkingen altijd getoetst te worden aan andere dwingende juridische internationale voorschriften die gunstiger uitvallen, zoals bijvoorbeeld de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten of het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, evenals de verschillende IAO-verdragen, of andere communautaire of nationale wetgeving die gunstiger uitpakt. |
| --- | --- |

4.12

In ieder geval dienen deze beperkingen altijd getoetst te worden aan andere dwingende juridische internationale voorschriften die gunstiger uitvallen, zoals bijvoorbeeld de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten of het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens, evenals de verschillende IAO-verdragen, of andere communautaire of nationale wetgeving die gunstiger uitpakt.

| 4.13 | Indien de aanvraag van een gecombineerde vergunning wordt afgewezen, moet dit volgens de richtlijn schriftelijk worden meegedeeld en moet de aanvrager het recht hebben om dit aan te vechten bij een rechterlijke instantie van de betrokken lidstaat. Het Comité stelt voor dat wanneer de afwijzing een beslissing tot niet-verlenging, opschorting of intrekking van de gecombineerde vergunning betreft, de administratieve uitspraak wordt opgeschort zolang de betrokkene geen definitieve uitslag heeft gekregen van zijn beroep (18). |
| --- | --- |

4.13

Indien de aanvraag van een gecombineerde vergunning wordt afgewezen, moet dit volgens de richtlijn schriftelijk worden meegedeeld en moet de aanvrager het recht hebben om dit aan te vechten bij een rechterlijke instantie van de betrokken lidstaat. Het Comité stelt voor dat wanneer de afwijzing een beslissing tot niet-verlenging, opschorting of intrekking van de gecombineerde vergunning betreft, de administratieve uitspraak wordt opgeschort zolang de betrokkene geen definitieve uitslag heeft gekregen van zijn beroep (18).

| 4.14 | Tot slot wil het Comité wijzen op het belang van integratie. Het heeft in verschillende initiatiefadviezen een pleidooi gehouden voor het integratiebeleid (19) en heeft conferenties en hoorzittingen rond dit thema georganiseerd. De EU en de nationale autoriteiten moeten samenwerken ter bevordering van het integratiebeleid, aangezien integratie — evenals gelijkheid van behandeling en de strijd tegen discriminatie — een uitdaging vormt voor de Europese samenleving en met name voor de lokale overheden, de sociale partners en de maatschappelijke organisaties. Het Comité werkt in dit verband samen met de Europese Commissie aan de oprichting van een Europees Integratieforum (20). |
| --- | --- |

4.14

Tot slot wil het Comité wijzen op het belang van integratie. Het heeft in verschillende initiatiefadviezen een pleidooi gehouden voor het integratiebeleid (19) en heeft conferenties en hoorzittingen rond dit thema georganiseerd. De EU en de nationale autoriteiten moeten samenwerken ter bevordering van het integratiebeleid, aangezien integratie — evenals gelijkheid van behandeling en de strijd tegen discriminatie — een uitdaging vormt voor de Europese samenleving en met name voor de lokale overheden, de sociale partners en de maatschappelijke organisaties. Het Comité werkt in dit verband samen met de Europese Commissie aan de oprichting van een Europees Integratieforum (20).

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  COM(2001) 386 final.

1

(2)  Zie het EESC-advies van 16 januari 2002 over het „Voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de voorwaarden inzake toegang en verblijf van onderdanen van derde landen met het oog op arbeid in loondienst en economische activiteiten als zelfstandige”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 80 van 3.4.2002) en het Rapport van het EP in PB C 43 E van 19.2.2004 (rapporteur: Mw. Terrón i Cusí).

2

(3)  Zie de conclusies van de Raad van december 2006 (Plan voor legale immigratie) en het EESC-advies van 10 december 2003 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over immigratie, integratie en werkgelegenheid”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 80 van 30.4.2004).

3

(4)  Zie het EESC-advies van 15 december 2005 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement — Het Haags Programma: tien prioriteiten voor de komende vijf jaar — Het partnerschap voor Europese vernieuwing op het gebied van vrijheid, veiligheid”, rapporteur: dhr. Pariza Castaños (PB C 65 van 17.3.2006).

4

(5)  Idem.

5

(6)  Idem voetnoot 4.

6

(7)  „Groenboek over het beheer van de economische migratie: een EU-aanpak”, COM(2004) 811 fin.

7

(8)  Advies van het EESC van 9 juni 2005 over het „Groenboek over het beheer van de economische migratie: een EU-aanpak”, rapporteur: dhr. Pariza Castaños (PB C 286 van 17.11.2005).

8

(9)  Richtlijn 96/71/EG.

9

(10)  Zie voetnoot 4.

10

(11)  Zie voetnoot 8.

11

(12)  Zie het advies van het EESC van 13-14 september 2006 over het thema „Immigratie binnen de EU en het integratiebeleid: samenwerking tussen regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 318 de 23.12.2006).

12

(13)  Zie voetnoot 8.

13

(14)  Zie het „Voorstel voor een Richtlijn van de Raad over de toelating van onderdanen van derde landen met het oog op wetenschappelijk onderzoek” COM(2004) 178. Zie het EESC-advies van 27 oktober 2004 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement over de indiening van een voorstel voor een richtlijn en twee voorstellen voor aanbevelingen tot vergemakkelijking van de toelating van onderdanen van derde landen tot de Europese Gemeenschap met het oog op wetenschappelijk onderzoek”, rapporteur: mw. KING (PB C 120 van 20.5.2005).

14

(15)  Zie het EESC-advies van 30 juni 2004 over de „Het Internationale Verdrag ter bescherming van alle arbeidsmigranten en hun gezinsleden”, rapporteur: dhr. Pariza Castaños (PB C 302 van 7.12.2004).

15

(16)  Resolutie 45/158 van 18 december 1990, die op 1 juli 2003 in werking is getreden.

16

(17)  Art. 12, lid 2.

17

(18)  Art. 8.

18

(19)  Advies van het EESC van 21 maart 2002 over het thema „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 125 van 27.5.2002).

19

Advies van het EESC van 10-11 december 2003 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over immigratie, integratie en werkgelegenheid”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 80 van 30.3.2004).

Advies van het EESC van 13-14 september 2006 over het thema „Immigratie binnen de EU en het integratiebeleid: samenwerking tussen regionale en lokale overheden en het maatschappelijk middenveld”, rapporteur: Dhr. Pariza Castaños (PB C 318 van 23.12.2006).

Conferentie over het thema „De rol van de georganiseerde civiele samenleving bij immigratie en maatschappelijke integratie”, Brussel, 9-10 september 2002.

(20)  http://integrationforum.teamwork.fr/

20

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/119 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/119

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Jaar van de creativiteit en innovatie (2009)

COM(2008) 159 final — 2008/0064 (COD)

(2009/C 27/25)

De Raad heeft op 7 april 2008 besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag te raadplegen over het

Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Jaar van de creativiteit en innovatie (2009).

Op 21 april 2008 heeft het bureau van het Europees Economisch en Sociaal Comité besloten de afdeling Werkgelegenheid, sociale zaken, burgerschap met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden te belasten.

Gezien de urgentie van de werkzaamheden heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli) de heer Rodríguez García-Caro als rapporteur aangewezen en vervolgens onderstaand advies met 108 stemmen vóór, bij 5 onthoudingen goedgekeurd.

1.   Conclusies

| 1.1 | Het EESC is absoluut voorstander van alle maatregelen om creativiteit en innovatie bij de burgers van de Europese Unie te stimuleren en is dan ook ingenomen met het initiatief om een Europees Jaar in te stellen waarmee beoogd wordt creativiteit te bevorderen door middel van levenslang leren als drijvende kracht achter innovatie. Het EESC heeft zich al herhaaldelijk uitgesproken over het belang van de bevordering van innovatie in het kader van de verwezenlijking van de doelstellingen van de Lissabonstrategie (1). Het gaat akkoord met het kader waarbinnen het Europees Jaar van creativiteit en innovatie wordt geplaatst, maar is van mening dat het hem voorgelegde beschikkingsvoorstel niet het beste middel is om het gestelde doel te bereiken. Hieronder zal het uitleggen waarom het er zo over denkt. |
| --- | --- |

1.1

Het EESC is absoluut voorstander van alle maatregelen om creativiteit en innovatie bij de burgers van de Europese Unie te stimuleren en is dan ook ingenomen met het initiatief om een Europees Jaar in te stellen waarmee beoogd wordt creativiteit te bevorderen door middel van levenslang leren als drijvende kracht achter innovatie. Het EESC heeft zich al herhaaldelijk uitgesproken over het belang van de bevordering van innovatie in het kader van de verwezenlijking van de doelstellingen van de Lissabonstrategie (1). Het gaat akkoord met het kader waarbinnen het Europees Jaar van creativiteit en innovatie wordt geplaatst, maar is van mening dat het hem voorgelegde beschikkingsvoorstel niet het beste middel is om het gestelde doel te bereiken. Hieronder zal het uitleggen waarom het er zo over denkt.

| 1.2 | Bij de organisatie van andere Europese Jaren was er sprake van een bredere tijdspanne, in die zin dat een voorstel voor een Europees Jaar twee jaar voordat dit van start ging, werd ingediend. In onderhavig geval zitten er tussen de goedkeuring van het Commissievoorstel en het begin van het Europees Jaar slechts zeven maanden. In die korte periode moeten het Europees Parlement en de Raad het voorstel goedkeuren en moeten de Commissie en de lidstaten de desbetreffende activiteiten organiseren en op elkaar afstemmen. Dit overhaaste tijdschema brengt volgens het EESC risico's met zich mee voor het verloop van het Europees Jaar van creativiteit en innovatie, dat een voorbereiding verdient die meer in overeenstemming is met het belang dat hieraan wordt en ook moet worden toegekend. |
| --- | --- |

1.2

Bij de organisatie van andere Europese Jaren was er sprake van een bredere tijdspanne, in die zin dat een voorstel voor een Europees Jaar twee jaar voordat dit van start ging, werd ingediend. In onderhavig geval zitten er tussen de goedkeuring van het Commissievoorstel en het begin van het Europees Jaar slechts zeven maanden. In die korte periode moeten het Europees Parlement en de Raad het voorstel goedkeuren en moeten de Commissie en de lidstaten de desbetreffende activiteiten organiseren en op elkaar afstemmen. Dit overhaaste tijdschema brengt volgens het EESC risico's met zich mee voor het verloop van het Europees Jaar van creativiteit en innovatie, dat een voorbereiding verdient die meer in overeenstemming is met het belang dat hieraan wordt en ook moet worden toegekend.

| 1.3 | Het beschikkingsvoorstel is allesbehalve concreet op twee gebieden die naar het oordeel van het EESC van groot belang zijn en die in de tekst van het voorstel toegelicht en geconcretiseerd moeten worden. Het gaat hierbij om de financiering van het Europees Jaar en om de verwijzing naar de noodzaak dat ook programma's en beleidsgebieden van de EU die niet onder „levenslang leren” vallen, dit Europees Jaar ondersteunen of eraan deelnemen. |
| --- | --- |

1.3

Het beschikkingsvoorstel is allesbehalve concreet op twee gebieden die naar het oordeel van het EESC van groot belang zijn en die in de tekst van het voorstel toegelicht en geconcretiseerd moeten worden. Het gaat hierbij om de financiering van het Europees Jaar en om de verwijzing naar de noodzaak dat ook programma's en beleidsgebieden van de EU die niet onder „levenslang leren” vallen, dit Europees Jaar ondersteunen of eraan deelnemen.

| 1.3.1 | De Commissie acht het niet nodig om voor de financiering van dit Europees Jaar een aparte begrotingslijn te creëren. Het EESC kan zich erin vinden dat gebruik wordt gemaakt van de begrotingsmogelijkheden van het programma Levenslang leren, dat specifieke doelstellingen inzake innovatiebevordering bevat. In het voorstel wordt echter geen enkel bedrag voor dit Europees Jaar genoemd; er wordt slechts in aangegeven dat de middelen uit het genoemde programma Levenslang leren moeten komen en dat de maatregelen gecofinancierd zullen worden uit andere programma's, die zelfs niet bij name worden genoemd. Gelet op hetgeen in het beschikkingsvoorstel uiteen wordt gezet, vindt het EESC dat de verwachte kosten die met dit Europees Jaar gepaard zullen gaan, moeten worden becijferd. Het acht het dan ook dienstig om in het voorstel een kostenraming op te nemen. |
| --- | --- |

1.3.1

De Commissie acht het niet nodig om voor de financiering van dit Europees Jaar een aparte begrotingslijn te creëren. Het EESC kan zich erin vinden dat gebruik wordt gemaakt van de begrotingsmogelijkheden van het programma Levenslang leren, dat specifieke doelstellingen inzake innovatiebevordering bevat. In het voorstel wordt echter geen enkel bedrag voor dit Europees Jaar genoemd; er wordt slechts in aangegeven dat de middelen uit het genoemde programma Levenslang leren moeten komen en dat de maatregelen gecofinancierd zullen worden uit andere programma's, die zelfs niet bij name worden genoemd. Gelet op hetgeen in het beschikkingsvoorstel uiteen wordt gezet, vindt het EESC dat de verwachte kosten die met dit Europees Jaar gepaard zullen gaan, moeten worden becijferd. Het acht het dan ook dienstig om in het voorstel een kostenraming op te nemen.

| 1.3.2 | Het gebrek aan concrete uitspraken in het voorstel is nog groter waar het gaat om de financiële ondersteuning door andere programma's en beleidsterreinen. Bevordering van innovatie wordt genoemd in de specifieke doelstellingen van andere programma's, zoals het Programma voor ondernemerschap en innovatie en het Programma ter ondersteuning van communicatie- en informatietechnologie, die beide deel uitmaken van het kaderprogramma Concurrentievermogen en innovatie. Hieruit zou kunnen worden opgemaakt dat de maatregelen van het Europees Jaar uit dit soort programma's zullen worden gecofinancierd. Het EESC acht het in dit verband zaak dat in het voorstel concreet wordt aangegeven uit welke programma's het Europees Jaar in welke mate zal worden bekostigd en hoe het optreden van de verschillende meebetalende programma's (die door verschillende DG's van de Commissie worden beheerd) zal worden gecoördineerd. |
| --- | --- |

1.3.2

Het gebrek aan concrete uitspraken in het voorstel is nog groter waar het gaat om de financiële ondersteuning door andere programma's en beleidsterreinen. Bevordering van innovatie wordt genoemd in de specifieke doelstellingen van andere programma's, zoals het Programma voor ondernemerschap en innovatie en het Programma ter ondersteuning van communicatie- en informatietechnologie, die beide deel uitmaken van het kaderprogramma Concurrentievermogen en innovatie. Hieruit zou kunnen worden opgemaakt dat de maatregelen van het Europees Jaar uit dit soort programma's zullen worden gecofinancierd. Het EESC acht het in dit verband zaak dat in het voorstel concreet wordt aangegeven uit welke programma's het Europees Jaar in welke mate zal worden bekostigd en hoe het optreden van de verschillende meebetalende programma's (die door verschillende DG's van de Commissie worden beheerd) zal worden gecoördineerd.

| 1.4 | Gezien de hierboven samengevatte argumenten, waarop in het vervolg van dit advies dieper zal worden ingegaan, wordt de Commissie verzocht om haar voorstel in het licht van de opmerkingen van het EESC te herzien. Ook verzoekt het EESC het Europees Parlement en de Raad om deze opmerkingen in aanmerking te nemen en het voorstel op de punten die niet concreet genoeg zijn, te wijzigen. |
| --- | --- |

1.4

Gezien de hierboven samengevatte argumenten, waarop in het vervolg van dit advies dieper zal worden ingegaan, wordt de Commissie verzocht om haar voorstel in het licht van de opmerkingen van het EESC te herzien. Ook verzoekt het EESC het Europees Parlement en de Raad om deze opmerkingen in aanmerking te nemen en het voorstel op de punten die niet concreet genoeg zijn, te wijzigen.

2.   Inleiding

| 2.1 | In de conclusies van de buitengewone Europese Raad van Lissabon (maart 2000) wordt gewezen op de noodzaak om te beschikken over een Europees referentiekader waarin wordt bepaald welke nieuwe basisvaardigheden via permanente educatie moeten worden verschaft, waarbij wordt onderstreept dat het menselijk kapitaal Europa's hoogste goed is. Tevens wordt erin benadrukt dat de Europese onderwijs- en opleidingsstelsels moeten worden aangepast aan de behoeften van de kennismaatschappij en de noodzaak van méér en betere banen. |
| --- | --- |

2.1

In de conclusies van de buitengewone Europese Raad van Lissabon (maart 2000) wordt gewezen op de noodzaak om te beschikken over een Europees referentiekader waarin wordt bepaald welke nieuwe basisvaardigheden via permanente educatie moeten worden verschaft, waarbij wordt onderstreept dat het menselijk kapitaal Europa's hoogste goed is. Tevens wordt erin benadrukt dat de Europese onderwijs- en opleidingsstelsels moeten worden aangepast aan de behoeften van de kennismaatschappij en de noodzaak van méér en betere banen.

| 2.2 | Deze basisvaardigheden of -competenties die essentieel zijn voor permanente educatie, zijn in de Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 (2) in kaart gebracht en benoemd en kunnen beschouwd worden als een cruciale factor voor innovatie, productiviteit en concurrentievermogen; zij zijn in een kennismaatschappij onmisbaar. Over het voorstel voor deze aanbeveling heeft het EESC destijds advies uitgebracht (3). |
| --- | --- |

2.2

Deze basisvaardigheden of -competenties die essentieel zijn voor permanente educatie, zijn in de Aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad van 18 december 2006 (2) in kaart gebracht en benoemd en kunnen beschouwd worden als een cruciale factor voor innovatie, productiviteit en concurrentievermogen; zij zijn in een kennismaatschappij onmisbaar. Over het voorstel voor deze aanbeveling heeft het EESC destijds advies uitgebracht (3).

| 2.3 | In de conclusies van de Europese Raad van Brussel van 8 en 9 maart 2007 wordt de lidstaten en de EU-instellingen verzocht maatregelen te nemen om betere randvoorwaarden te scheppen voor innovatie en voor meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling. In het hoofdstuk over de versterking van innovatie, onderzoek en onderwijs erkent de Raad dat de lidstaten vastbesloten zijn om de randvoorwaarden voor innovatie, zoals concurrerende markten, te verbeteren en extra middelen uit te trekken voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie. De Europese Raad verzoekt de Commissie en de lidstaten dan ook om vaart te zetten achter de uitvoering van de beleidsstrategie voor innovatie, in het besef dat onderwijs en opleiding randvoorwaarden zijn voor een goed werkende „kennisdriehoek” (onderwijs- onderzoek-innovatie). |
| --- | --- |

2.3

In de conclusies van de Europese Raad van Brussel van 8 en 9 maart 2007 wordt de lidstaten en de EU-instellingen verzocht maatregelen te nemen om betere randvoorwaarden te scheppen voor innovatie en voor meer investeringen in onderzoek en ontwikkeling. In het hoofdstuk over de versterking van innovatie, onderzoek en onderwijs erkent de Raad dat de lidstaten vastbesloten zijn om de randvoorwaarden voor innovatie, zoals concurrerende markten, te verbeteren en extra middelen uit te trekken voor onderzoek, ontwikkeling en innovatie. De Europese Raad verzoekt de Commissie en de lidstaten dan ook om vaart te zetten achter de uitvoering van de beleidsstrategie voor innovatie, in het besef dat onderwijs en opleiding randvoorwaarden zijn voor een goed werkende „kennisdriehoek” (onderwijs- onderzoek-innovatie).

| 2.4 | Een Europees Jaar van creativiteit en innovatie is een goed middel om bij te dragen tot de meningsvorming over de uitdagingen waar Europa voor staat. De burgers kunnen aldus doordrongen worden van het belang van creativiteit en innovatievermogen voor hun verdere persoonlijke ontplooiing en voor de toename van het collectieve welzijn. |
| --- | --- |

2.4

Een Europees Jaar van creativiteit en innovatie is een goed middel om bij te dragen tot de meningsvorming over de uitdagingen waar Europa voor staat. De burgers kunnen aldus doordrongen worden van het belang van creativiteit en innovatievermogen voor hun verdere persoonlijke ontplooiing en voor de toename van het collectieve welzijn.

3.   Samenvatting van het voorstel

| 3.1 | In het voorstel voor een beschikking wordt 2009 uitgeroepen tot Europees Jaar van creativiteit en innovatie, met als algemeen doel de lidstaten te ondersteunen bij het bevorderen van creativiteit, door middel van levenslang leren, als drijvende kracht achter innovatie en als doorslaggevende factor voor de ontwikkeling van de persoonlijke, maatschappelijke, ondernemers- en beroepsvaardigheden van de individuen in de samenleving. Naast deze algemene doelstelling worden dertien factoren genoemd die naar verluidt tot het bevorderen van de creativiteit en het innovatievermogen kunnen bijdragen. |
| --- | --- |

3.1

In het voorstel voor een beschikking wordt 2009 uitgeroepen tot Europees Jaar van creativiteit en innovatie, met als algemeen doel de lidstaten te ondersteunen bij het bevorderen van creativiteit, door middel van levenslang leren, als drijvende kracht achter innovatie en als doorslaggevende factor voor de ontwikkeling van de persoonlijke, maatschappelijke, ondernemers- en beroepsvaardigheden van de individuen in de samenleving. Naast deze algemene doelstelling worden dertien factoren genoemd die naar verluidt tot het bevorderen van de creativiteit en het innovatievermogen kunnen bijdragen.

| 3.2 | Om de genoemde doelstellingen te bereiken, worden verscheidene maatregelen voorgesteld, zoals het organiseren van conferenties en het ontplooien van initiatieven om mensen bewuster te maken van creativiteit en innovatievermogen, het voeren van voorlichtingscampagnes om de hoofdboodschap te verspreiden, het inventariseren en onder de aandacht brengen van goede praktijken en het opstellen van studies op nationaal of EU-niveau. |
| --- | --- |

3.2

Om de genoemde doelstellingen te bereiken, worden verscheidene maatregelen voorgesteld, zoals het organiseren van conferenties en het ontplooien van initiatieven om mensen bewuster te maken van creativiteit en innovatievermogen, het voeren van voorlichtingscampagnes om de hoofdboodschap te verspreiden, het inventariseren en onder de aandacht brengen van goede praktijken en het opstellen van studies op nationaal of EU-niveau.

| 3.3 | In elke lidstaat wordt een nationale coördinator aangesteld die voor de organisatie van de deelname aan het Europees Jaar verantwoordelijk is. De desbetreffende activiteiten worden op Europees niveau gecoördineerd tijdens vergaderingen van de nationale coördinatoren die door de Commissie worden belegd. |
| --- | --- |

3.3

In elke lidstaat wordt een nationale coördinator aangesteld die voor de organisatie van de deelname aan het Europees Jaar verantwoordelijk is. De desbetreffende activiteiten worden op Europees niveau gecoördineerd tijdens vergaderingen van de nationale coördinatoren die door de Commissie worden belegd.

| 3.4 | Tot slot wordt in het voorstel bepaald dat de financiële middelen afkomstig zijn uit het programma Levenslang leren, met dien verstande dat programma's op andere gebieden, zoals ondernemingen, cohesie, onderzoek en de informatiemaatschappij, voor ondersteuning en cofinanciering kunnen zorgen. |
| --- | --- |

3.4

Tot slot wordt in het voorstel bepaald dat de financiële middelen afkomstig zijn uit het programma Levenslang leren, met dien verstande dat programma's op andere gebieden, zoals ondernemingen, cohesie, onderzoek en de informatiemaatschappij, voor ondersteuning en cofinanciering kunnen zorgen.

4.   Algemene opmerkingen over het voorstel

| 4.1 | Het EESC stemt volledig in met alle maatregelen om creativiteit en innovatie bij de burgers van de Europese Unie te stimuleren. Volgens het EESC „dient innovatie vooral te berusten op een brede onderwijs- en opleidingsbasis, overeenkomstig de criteria voor levenslang leren”, zo stelde het in zijn initiatiefadvies over het thema „Innovatie: impact op industriële reconversie en de rol van de EIB” (4). In aansluiting op dit standpunt is het EESC dan ook absoluut voorstander van het gebruik van instrumenten die de creativiteit en het innovatievermogen kunnen helpen bevorderen, al wil het in het onderstaande wel een aantal opmerkingen plaatsen ten aanzien van het voorstel dat hem is voorgelegd. |
| --- | --- |

4.1

Het EESC stemt volledig in met alle maatregelen om creativiteit en innovatie bij de burgers van de Europese Unie te stimuleren. Volgens het EESC „dient innovatie vooral te berusten op een brede onderwijs- en opleidingsbasis, overeenkomstig de criteria voor levenslang leren”, zo stelde het in zijn initiatiefadvies over het thema „Innovatie: impact op industriële reconversie en de rol van de EIB” (4). In aansluiting op dit standpunt is het EESC dan ook absoluut voorstander van het gebruik van instrumenten die de creativiteit en het innovatievermogen kunnen helpen bevorderen, al wil het in het onderstaande wel een aantal opmerkingen plaatsen ten aanzien van het voorstel dat hem is voorgelegd.

| 4.2 | Het EESC is ingenomen met het initiatief om een Europees Jaar in te stellen waarmee beoogd wordt creativiteit onder de Europese burgers te bevorderen door middel van levenslang leren als drijvende kracht achter innovatie. Al vaker heeft het EESC zich uitgesproken over het belang van de bevordering van innovatie in het kader van de verwezenlijking van de doelstellingen van de Lissabonstrategie. In dit verband wordt in het rapport-Aho (5) betoogd dat het promoten van een innovatiecultuur noodzakelijk is om de uitdagingen aan te pakken waarmee Europa op sociaal en productiviteitsgebied wordt geconfronteerd.
  Het EESC gaat akkoord met het kader waarbinnen het Europees Jaar wordt geplaatst, maar is van mening dat het hem voorgelegde beschikkingsvoorstel zowel om inhoudelijke redenen als omwille van de vorm waarin het opstellen en goedkeuren van het voorstel is gegoten, niet het beste middel is om het gestelde doel te bereiken. |
| --- | --- |

4.2

Het EESC is ingenomen met het initiatief om een Europees Jaar in te stellen waarmee beoogd wordt creativiteit onder de Europese burgers te bevorderen door middel van levenslang leren als drijvende kracht achter innovatie. Al vaker heeft het EESC zich uitgesproken over het belang van de bevordering van innovatie in het kader van de verwezenlijking van de doelstellingen van de Lissabonstrategie. In dit verband wordt in het rapport-Aho (5) betoogd dat het promoten van een innovatiecultuur noodzakelijk is om de uitdagingen aan te pakken waarmee Europa op sociaal en productiviteitsgebied wordt geconfronteerd.

Het EESC gaat akkoord met het kader waarbinnen het Europees Jaar wordt geplaatst, maar is van mening dat het hem voorgelegde beschikkingsvoorstel zowel om inhoudelijke redenen als omwille van de vorm waarin het opstellen en goedkeuren van het voorstel is gegoten, niet het beste middel is om het gestelde doel te bereiken.

| 4.3 | Het voor dit initiatief gekozen uitgangspunt is volgens het EESC niet het meest geschikt voor dit soort activiteiten. In paragraaf 3 van de toelichting bij het voorstel voor een beschikking („Raadpleging van belanghebbende partijen”) is te lezen dat vooraf informeel is gediscussieerd met leden van het Europees Parlement en met de lidstaten. Aldus is bij de voorbereiding van het voorstel een top-downbenadering gehanteerd: van de instellingen naar de burgers.
  Met zo'n van bovenaf opgelegde aanpak, die erop neerkomt dat maatschappelijke organisaties en individuele burgers geen inspraak hebben gehad in de planning en voorbereiding van het Europees Jaar, is er volgens het EESC een grotere kans dat dit Europees Jaar aan de burgers voorbijgaat dan wanneer er sprake was geweest van actieve deelname van degenen die uiteindelijk nodig zijn om een dergelijk initiatief te doen slagen.
  In dit verband wil het EESC herhalen wat het heeft opgemerkt over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de uitvoering, de resultaten en de algehele beoordeling van het Europees Jaar van personen met een handicap 2003 (6). In zijn desbetreffende advies (7) stelde het EESC voor dat de Europese instellingen bij de voorbereiding van dergelijke initiatieven in de toekomst de voorkeur geven aan een bottom-upbenadering. Het EESC wijst er hier nogmaals op dat bij de voorbereiding van een Europees Jaar steeds van deze werkwijze zou moeten worden uitgegaan. |
| --- | --- |

4.3

Het voor dit initiatief gekozen uitgangspunt is volgens het EESC niet het meest geschikt voor dit soort activiteiten. In paragraaf 3 van de toelichting bij het voorstel voor een beschikking („Raadpleging van belanghebbende partijen”) is te lezen dat vooraf informeel is gediscussieerd met leden van het Europees Parlement en met de lidstaten. Aldus is bij de voorbereiding van het voorstel een top-downbenadering gehanteerd: van de instellingen naar de burgers.

Met zo'n van bovenaf opgelegde aanpak, die erop neerkomt dat maatschappelijke organisaties en individuele burgers geen inspraak hebben gehad in de planning en voorbereiding van het Europees Jaar, is er volgens het EESC een grotere kans dat dit Europees Jaar aan de burgers voorbijgaat dan wanneer er sprake was geweest van actieve deelname van degenen die uiteindelijk nodig zijn om een dergelijk initiatief te doen slagen.

In dit verband wil het EESC herhalen wat het heeft opgemerkt over de Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de uitvoering, de resultaten en de algehele beoordeling van het Europees Jaar van personen met een handicap 2003 (6). In zijn desbetreffende advies (7) stelde het EESC voor dat de Europese instellingen bij de voorbereiding van dergelijke initiatieven in de toekomst de voorkeur geven aan een bottom-upbenadering. Het EESC wijst er hier nogmaals op dat bij de voorbereiding van een Europees Jaar steeds van deze werkwijze zou moeten worden uitgegaan.

| 4.4 | Het is de bedoeling dat het Europees Jaar van creativiteit en innovatie op 1 januari 2009 van start gaat. Gelet op de termijnen die nodig zijn voor de goedkeuring van het voorstel door het Europees Parlement en de Raad in eerste lezing, vindt het EESC dat het tijdschema voor het opstellen en goedkeuren van het voorstel zeer overhaast is. Bij voorgaande gelegenheden heeft het EESC zijn advies een jaar voordat het Europees Jaar begon uitgebracht (8), wat op een vooruitziende planning van de Commissie duidt. Voor een goed voorbeeld van een dergelijke vooruitziende planning hoeft men maar te verwijzen naar de goedkeuring tijdens de zitting van mei 2008 van het EESC-advies (9) over het Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad inzake het Europees Jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting (2010) (10).
  Het is wellicht verstandiger om dit initiatief uit te stellen en 2009 niet tot een Europees Jaar uit te roepen dan om overhaast de goedkeuring te forceren van een beschikking waarvan de doelstellingen, bij gebrek aan voldoende tijd om de maatregelen voor te bereiden, niet kunnen worden verwezenlijkt. |
| --- | --- |

4.4

Het is de bedoeling dat het Europees Jaar van creativiteit en innovatie op 1 januari 2009 van start gaat. Gelet op de termijnen die nodig zijn voor de goedkeuring van het voorstel door het Europees Parlement en de Raad in eerste lezing, vindt het EESC dat het tijdschema voor het opstellen en goedkeuren van het voorstel zeer overhaast is. Bij voorgaande gelegenheden heeft het EESC zijn advies een jaar voordat het Europees Jaar begon uitgebracht (8), wat op een vooruitziende planning van de Commissie duidt. Voor een goed voorbeeld van een dergelijke vooruitziende planning hoeft men maar te verwijzen naar de goedkeuring tijdens de zitting van mei 2008 van het EESC-advies (9) over het Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad inzake het Europees Jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting (2010) (10).

Het is wellicht verstandiger om dit initiatief uit te stellen en 2009 niet tot een Europees Jaar uit te roepen dan om overhaast de goedkeuring te forceren van een beschikking waarvan de doelstellingen, bij gebrek aan voldoende tijd om de maatregelen voor te bereiden, niet kunnen worden verwezenlijkt.

| 4.5 | Volgens paragraaf 3.2 van de toelichting bij het voorstel zal het Europees Jaar van creativiteit en innovatie naar verwachting minstens evenveel effect hebben als eerdere initiatieven, zoals het Europees Jaar van levenslang leren en het Europees Jaar van opvoeding door sport. De voorgestelde beschikking bevat echter geen enkele bepaling of opmerking over de beoordeling van de resultaten van de genomen maatregelen. Hieruit kan worden opgemaakt dat de effectbeoordeling ofwel op empirische wijze zal plaatsvinden ofwel via indirecte indicatoren van het programma Levenslang leren of andere programma's die raakvlakken met dit initiatief kunnen hebben. |
| --- | --- |

4.5

Volgens paragraaf 3.2 van de toelichting bij het voorstel zal het Europees Jaar van creativiteit en innovatie naar verwachting minstens evenveel effect hebben als eerdere initiatieven, zoals het Europees Jaar van levenslang leren en het Europees Jaar van opvoeding door sport. De voorgestelde beschikking bevat echter geen enkele bepaling of opmerking over de beoordeling van de resultaten van de genomen maatregelen. Hieruit kan worden opgemaakt dat de effectbeoordeling ofwel op empirische wijze zal plaatsvinden ofwel via indirecte indicatoren van het programma Levenslang leren of andere programma's die raakvlakken met dit initiatief kunnen hebben.

| 4.6 | Volgens paragraaf 5 van de toelichting bij het voorstel zal de flexibiliteit om prioriteiten te stellen op een- of meerjarige basis in het programma Levenslang leren en andere bestaande programma's een afdoende financiële marge verschaffen om geen specifieke middelen voor het Europees Jaar te hoeven vrijmaken. Het EESC is het hiermee eens. Bevordering van innovatie valt inderdaad onder de specifieke doelstellingen van het programma Levenslang leren en ook van andere programma's, zoals het Programma voor ondernemerschap en innovatie en het Programma ter ondersteuning van communicatie- en informatietechnologie, die beide deel uitmaken van het kaderprogramma Concurrentievermogen en innovatie. Daarom is het EESC van mening — ook al wordt in het voorstel niet expliciet naar dit kaderprogramma verwezen — dat dit initiatief invulling kan worden gegeven aan de hand van reeds bestaande programma's en budgetten. |
| --- | --- |

4.6

Volgens paragraaf 5 van de toelichting bij het voorstel zal de flexibiliteit om prioriteiten te stellen op een- of meerjarige basis in het programma Levenslang leren en andere bestaande programma's een afdoende financiële marge verschaffen om geen specifieke middelen voor het Europees Jaar te hoeven vrijmaken. Het EESC is het hiermee eens. Bevordering van innovatie valt inderdaad onder de specifieke doelstellingen van het programma Levenslang leren en ook van andere programma's, zoals het Programma voor ondernemerschap en innovatie en het Programma ter ondersteuning van communicatie- en informatietechnologie, die beide deel uitmaken van het kaderprogramma Concurrentievermogen en innovatie. Daarom is het EESC van mening — ook al wordt in het voorstel niet expliciet naar dit kaderprogramma verwezen — dat dit initiatief invulling kan worden gegeven aan de hand van reeds bestaande programma's en budgetten.

5.   Specifieke opmerkingen

| 5.1 | Het specifieke doel van het voorstel, aldus artikel 2, is het benadrukken van een aantal factoren die tot de bevordering van creativiteit en innovatievermogen kunnen bijdragen. Deze factoren worden opgesomd in dertien afzonderlijke punten die diverse aspecten van deze thematiek bestrijken.
  Deze doelstellingen en/of factoren zouden wat meer geconcretiseerd moeten worden om de te nemen maatregelen te richten op een aantal essentiële aspecten in verband met creativiteit en innovatie als speerpunten van het initiatief, de burgers en vooral jongeren als doelgroep, en onderwijsinstellingen, sociaaleconomische en ondernemersorganisaties als actiekanalen. |
| --- | --- |

5.1

Het specifieke doel van het voorstel, aldus artikel 2, is het benadrukken van een aantal factoren die tot de bevordering van creativiteit en innovatievermogen kunnen bijdragen. Deze factoren worden opgesomd in dertien afzonderlijke punten die diverse aspecten van deze thematiek bestrijken.

Deze doelstellingen en/of factoren zouden wat meer geconcretiseerd moeten worden om de te nemen maatregelen te richten op een aantal essentiële aspecten in verband met creativiteit en innovatie als speerpunten van het initiatief, de burgers en vooral jongeren als doelgroep, en onderwijsinstellingen, sociaaleconomische en ondernemersorganisaties als actiekanalen.

| 5.2 | Een Europees Jaar dat gewijd is aan creativiteit en innovatie zou innovatieve maatregelen moeten omvatten om de gestelde doelen te bereiken. De in artikel 3 genoemde maatregelen, hoe passend zij in hun geheel ook zijn, worden in iedere bewustwordings- of promotiecampagne om zaken onder de aandacht te brengen gebruikt. Het zou uitermate instructief zijn, vooral voor jongeren, als er onder de maatregelen in dit artikel ook innovatieve maatregelen werden opgenomen om de doelstellingen van het voorstel te realiseren. Zo zou er een ideeënwedstrijd kunnen worden uitgeschreven om een instrument te vinden waarmee de bevordering van creativiteit en innovatievermogen in heel Europa een duurzaam gezicht krijgt. Of er zou jaarlijks of om de twee jaar een Europese prijs kunnen worden uitgereikt om werkelijk vernieuwende ideeën en creatief vermogen van onze jongste burgers, op allerlei uiteenlopende terreinen, te belonen en kansen te bieden. |
| --- | --- |

5.2

Een Europees Jaar dat gewijd is aan creativiteit en innovatie zou innovatieve maatregelen moeten omvatten om de gestelde doelen te bereiken. De in artikel 3 genoemde maatregelen, hoe passend zij in hun geheel ook zijn, worden in iedere bewustwordings- of promotiecampagne om zaken onder de aandacht te brengen gebruikt. Het zou uitermate instructief zijn, vooral voor jongeren, als er onder de maatregelen in dit artikel ook innovatieve maatregelen werden opgenomen om de doelstellingen van het voorstel te realiseren. Zo zou er een ideeënwedstrijd kunnen worden uitgeschreven om een instrument te vinden waarmee de bevordering van creativiteit en innovatievermogen in heel Europa een duurzaam gezicht krijgt. Of er zou jaarlijks of om de twee jaar een Europese prijs kunnen worden uitgereikt om werkelijk vernieuwende ideeën en creatief vermogen van onze jongste burgers, op allerlei uiteenlopende terreinen, te belonen en kansen te bieden.

| 5.3 | Het EESC pleit ervoor dat het voor het welslagen van het initiatief zo belangrijke aspect van de financiering in artikel 6 van het voorstel concreter wordt verwoord, waarmee overigens geen afbreuk wordt gedaan aan hetgeen hierboven in de algemene opmerkingen is gezegd over de cofinanciering van het Europees Jaar via het programma Levenslang leren en het kaderprogramma Concurrentievermogen en innovatie. |
| --- | --- |

5.3

Het EESC pleit ervoor dat het voor het welslagen van het initiatief zo belangrijke aspect van de financiering in artikel 6 van het voorstel concreter wordt verwoord, waarmee overigens geen afbreuk wordt gedaan aan hetgeen hierboven in de algemene opmerkingen is gezegd over de cofinanciering van het Europees Jaar via het programma Levenslang leren en het kaderprogramma Concurrentievermogen en innovatie.

| 5.3.1 | De beschikking zou op zijn minst een kostenraming moeten bevatten. Er zou ofwel een concreet bedrag kunnen worden genoemd dat ten laste komt van de begroting voor 2009 en de jaren daarna van de programma's die het Europees Jaar cofinancieren, ofwel een maximumpercentage kunnen worden genoemd van de uitgaven uit hoofde van deze programma's in de relevante begrotingsjaren. Elk van deze oplossingen zou hoe dan ook beter zijn dan de situatie waarbij de kosten van het initiatief in duisternis gehuld blijven. |
| --- | --- |

5.3.1

De beschikking zou op zijn minst een kostenraming moeten bevatten. Er zou ofwel een concreet bedrag kunnen worden genoemd dat ten laste komt van de begroting voor 2009 en de jaren daarna van de programma's die het Europees Jaar cofinancieren, ofwel een maximumpercentage kunnen worden genoemd van de uitgaven uit hoofde van deze programma's in de relevante begrotingsjaren. Elk van deze oplossingen zou hoe dan ook beter zijn dan de situatie waarbij de kosten van het initiatief in duisternis gehuld blijven.

| 5.3.2 | Het begin van artikel 6 van het voorstel luidt als volgt: „Onverminderd de steun die aan het Jaar kan worden verleend door programma's en beleid op andere gebieden zoals ondernemingen, cohesie, onderzoek en de informatiemaatschappij ...”. Dit zinsdeel is volgens het EESC onduidelijk geformuleerd, omdat in het midden wordt gelaten hoe andere DG's van de Commissie en andere programma's dan Onderwijs en cultuur en het programma Levenslang leren aan het Europees Jaar meedoen en meebetalen. Bijgevolg zou dit artikel zodanig gewijzigd moeten worden dat duidelijk wordt uit welke programma's het Europees Jaar in welke mate zal worden bekostigd en hoe het optreden van de verschillende meebetalende programma's (die door verschillende DG's van de Commissie worden beheerd) zal worden gecoördineerd. |
| --- | --- |

5.3.2

Het begin van artikel 6 van het voorstel luidt als volgt: „Onverminderd de steun die aan het Jaar kan worden verleend door programma's en beleid op andere gebieden zoals ondernemingen, cohesie, onderzoek en de informatiemaatschappij ...”. Dit zinsdeel is volgens het EESC onduidelijk geformuleerd, omdat in het midden wordt gelaten hoe andere DG's van de Commissie en andere programma's dan Onderwijs en cultuur en het programma Levenslang leren aan het Europees Jaar meedoen en meebetalen. Bijgevolg zou dit artikel zodanig gewijzigd moeten worden dat duidelijk wordt uit welke programma's het Europees Jaar in welke mate zal worden bekostigd en hoe het optreden van de verschillende meebetalende programma's (die door verschillende DG's van de Commissie worden beheerd) zal worden gecoördineerd.

| 5.4 | Last but not least zou in het voorstel moeten worden verwezen naar de beoordeling van de resultaten en van de reikwijdte van het Europees Jaar. Het is belangrijk dat de genomen maatregelen en de effecten daarvan aan het eind van het Europees Jaar worden geëvalueerd, zodat er lessen worden getrokken die bij de voorbereiding van andere Europese Jaren van pas kunnen komen, en kan worden ingeschat wat er is bereikt en of de geleverde inspanningen succes hebben gehad. |
| --- | --- |

5.4

Last but not least zou in het voorstel moeten worden verwezen naar de beoordeling van de resultaten en van de reikwijdte van het Europees Jaar. Het is belangrijk dat de genomen maatregelen en de effecten daarvan aan het eind van het Europees Jaar worden geëvalueerd, zodat er lessen worden getrokken die bij de voorbereiding van andere Europese Jaren van pas kunnen komen, en kan worden ingeschat wat er is bereikt en of de geleverde inspanningen succes hebben gehad.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  EESC-advies van 13.12.2006 over het thema „Europa's onderzoeks-, ontwikkelings- en innovatiepotentieel benutten en versterken”, rapporteur: dhr. Wolf (PB C 325 van 30.12.2006).

1

EESC-advies van 14.12.2005 over het „Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een kaderprogramma voor concurrentievermogen en innovatie”, rapporteur: dhr. Welschke, corapporteur: mevr. Fusco (PB C 65 van 17.3.2006).

EESC-advies van 12.7.2007 over het thema „Investeren in kennis en innovatie (Lissabonstrategie)”, rapporteur: dhr. Wolf (PB C 256 van 27.10.2007).

(2)  PB L 394 van 30.12.2006.

2

(3)  EESC-advies van 18.5.2006 over het „Voorstel voor een aanbeveling van het Europees Parlement en de Raad inzake kerncompetenties voor levenslang leren”, rapporteur: mevr. Herczog (PB C 195 van 18.8.2006).

3

(4)  EESC-advies van 11.7.2007 over het thema „Innovatie: impact op industriële reconversie en de rol van de EIB”, rapporteur: dhr. Tóth, corapporteur: dhr. Calvet Chambón (PB C 256 van 27.10.2007).

4

(5)  „Creating an innovative Europe” EUR 22005 ISBN 92-79-00964-8.

5

(6)  COM(2005) 486 final.

6

(7)  EESC-advies van 14.2.2006 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's over de uitvoering, de resultaten en de algehele beoordeling van het Europees Jaar van personen met een handicap 2003”, paragraaf 1.2, rapporteur: mevr. Anca (PB C 88 van 11.4.2006).

7

(8)  EESC-advies van 8.12.1999 over het „Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Jaar van de talen 2001”, algemeen rapporteur: dhr. Rupp (PB C 51 van 23.2.2000).

8

EESC-advies van 24.4.2002 over het „Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot instelling van het Europees Jaar van opvoeding door sport 2004”, rapporteur: dhr. Koryfídis (PB C 149 van 21.6.2002).

EESC-advies van 14.12.2005 over het „Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees Jaar van gelijke kansen voor iedereen (2007) — Voor een rechtvaardige samenleving”, rapporteur: mevr. Herczog (PB C 65 van 17.3.2006).

EESC-advies van 20.4.2006 over het „Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende het Europees jaar van de interculturele dialoog (2008)”, rapporteur: mevr. Cser (PB C 185 van 8.8.2006).

(9)  EESC-advies van 29.5.2008 over het „Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad inzake het Europees Jaar van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting (2010)”, rapporteur: dhr. Pater; corapporteur: mevr. Koller (PB C 224 van 30.8.2008, blz. 106).

9

(10)  COM(2007) 797 final.

10

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/123 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/123

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Betere integratie in de interne markt als succesfactor voor meer cohesie en groei in eilandgebieden

(2009/C 27/26)

Het EESC heeft op 27 september 2007 besloten overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een initiatiefadvies op te stellen over

Betere integratie in de interne markt als succesfactor voor meer cohesie en groei in eilandgebieden.

De gespecialiseerde afdeling Economische en Monetaire Unie, economische en sociale samenhang, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw Gauci.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 10 juli 2008) onderstaand advies uitgebracht, dat met 118 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | De EU zou een geïntegreerde aanpak moeten ontwikkelen om eilandgebieden beter te integreren in de interne markt, omdat dit niet alleen van cruciaal belang is voor meer cohesie en groei in de Europese Unie, maar ook voor de volledige verwezenlijking van de doelstellingen van de herziene Lissabonagenda. Een geïntegreerde aanpak is gerechtvaardigd, omdat eilandgebieden, ondanks alle onderlinge verschillen (o.a. qua omvang), met dezelfde belangrijke problemen worden geconfronteerd. |
| --- | --- |

1.1

De EU zou een geïntegreerde aanpak moeten ontwikkelen om eilandgebieden beter te integreren in de interne markt, omdat dit niet alleen van cruciaal belang is voor meer cohesie en groei in de Europese Unie, maar ook voor de volledige verwezenlijking van de doelstellingen van de herziene Lissabonagenda. Een geïntegreerde aanpak is gerechtvaardigd, omdat eilandgebieden, ondanks alle onderlinge verschillen (o.a. qua omvang), met dezelfde belangrijke problemen worden geconfronteerd.

| 1.2 | Het zou goed zijn om een geïntegreerd communautair beleidskader te ontwikkelen met het oog op een coherente aanpak van alle problemen waarmee de Europese eilandgebieden te kampen hebben. |
| --- | --- |

1.2

Het zou goed zijn om een geïntegreerd communautair beleidskader te ontwikkelen met het oog op een coherente aanpak van alle problemen waarmee de Europese eilandgebieden te kampen hebben.

| 1.3 | Er is degelijk bestuur nodig om het hoofd te kunnen bieden aan problemen inzake informatie en communicatie; kwantificatie en kwalificatie van gegevens; de ontwikkeling van een gemeenschappelijke strategische visie; de bevordering van netwerken en clusters; of de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld. Met het oog op dat bestuur is het zaak de gunstige voorwaarden te scheppen die nodig zijn om de lokale instellingen van eilandgebieden de mogelijkheid te geven te bepalen hoeveel hun insulaire situatie hen kost. Daarom zijn er in eilandgebieden zowel lokale instellingen voor de statistiek als prijsindexeringen nodig. Uiteindelijk zou er een gemeenschappelijke evaluatiemethodologie moeten ontstaan uit die van alle lokale instellingen voor de statistiek van de Europese eilandgebieden. |
| --- | --- |

1.3

Er is degelijk bestuur nodig om het hoofd te kunnen bieden aan problemen inzake informatie en communicatie; kwantificatie en kwalificatie van gegevens; de ontwikkeling van een gemeenschappelijke strategische visie; de bevordering van netwerken en clusters; of de betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld. Met het oog op dat bestuur is het zaak de gunstige voorwaarden te scheppen die nodig zijn om de lokale instellingen van eilandgebieden de mogelijkheid te geven te bepalen hoeveel hun insulaire situatie hen kost. Daarom zijn er in eilandgebieden zowel lokale instellingen voor de statistiek als prijsindexeringen nodig. Uiteindelijk zou er een gemeenschappelijke evaluatiemethodologie moeten ontstaan uit die van alle lokale instellingen voor de statistiek van de Europese eilandgebieden.

| 1.4 | Met betrekking tot de tenuitvoerleggingsfase dient van elk communautair initiatief m.b.t. de interne markt te worden geanalyseerd welke impact het op eilandgebieden heeft; daarbij moet op elk Europees beleidsterrein aandacht worden besteed aan de problematiek van eilandgebieden (de „Island touch”) en moeten de administratieve formaliteiten worden vereenvoudigd, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen. |
| --- | --- |

1.4

Met betrekking tot de tenuitvoerleggingsfase dient van elk communautair initiatief m.b.t. de interne markt te worden geanalyseerd welke impact het op eilandgebieden heeft; daarbij moet op elk Europees beleidsterrein aandacht worden besteed aan de problematiek van eilandgebieden (de „Island touch”) en moeten de administratieve formaliteiten worden vereenvoudigd, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen.

| 1.5 | Aangezien bereikbaarheid voor eilanden van fundamenteel belang is, benadrukt het Comité het belang van goede territoriale continuïteit. De EU zou hier meer aandacht aan moeten besteden. Het perspectief dat hierbij dient te worden ingenomen is dat van het eilandgebied naar het vasteland, en niet omgekeerd. |
| --- | --- |

1.5

Aangezien bereikbaarheid voor eilanden van fundamenteel belang is, benadrukt het Comité het belang van goede territoriale continuïteit. De EU zou hier meer aandacht aan moeten besteden. Het perspectief dat hierbij dient te worden ingenomen is dat van het eilandgebied naar het vasteland, en niet omgekeerd.

| 1.6 | Het EESC dringt erop aan dat de Europese Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Comité van de Regio's en het EESC zelf een jaarverslag voorlegt waarin wordt geëvalueerd en gecontroleerd of de maatregelen die bedoeld zijn om de problemen van de Europese eilandgebieden aan te pakken, doeltreffend zijn. Dit verslag moet ook voorstellen bevatten voor acties van de Commissie. Zo wordt met onderhavig advies een dynamisch proces van lange adem op gang gebracht. |
| --- | --- |

1.6

Het EESC dringt erop aan dat de Europese Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Comité van de Regio's en het EESC zelf een jaarverslag voorlegt waarin wordt geëvalueerd en gecontroleerd of de maatregelen die bedoeld zijn om de problemen van de Europese eilandgebieden aan te pakken, doeltreffend zijn. Dit verslag moet ook voorstellen bevatten voor acties van de Commissie. Zo wordt met onderhavig advies een dynamisch proces van lange adem op gang gebracht.

2.   Inleiding

| 2.1 | Volgens de definitie van Eurostat moet een eiland de volgende kenmerken hebben:






  — | De oppervlakte bedraagt minstens 1 km2; |
| --- | --- | --- |

2.1

Volgens de definitie van Eurostat moet een eiland de volgende kenmerken hebben:

—

De oppervlakte bedraagt minstens 1 km2;

| — | Het moet minstens 1 km van het vasteland verwijderd zijn; |
| --- | --- |

—

Het moet minstens 1 km van het vasteland verwijderd zijn;

| — | Het telt een permanente bevolking van minstens 50 personen; |
| --- | --- |

—

Het telt een permanente bevolking van minstens 50 personen;

| — | Het heeft geen vaste verbinding met het vasteland; en |
| --- | --- |

—

Het heeft geen vaste verbinding met het vasteland; en

| — | Er is geen hoofdstad van een Europese lidstaat op gevestigd. |
| --- | --- |

—

Er is geen hoofdstad van een Europese lidstaat op gevestigd.

| 2.2 | Deze definitie moet echter herzien en actueel gemaakt worden, om de eenvoudige reden dat een eiland een gebied is dat niet te voet kan worden bereikt. Bovendien heeft de definitie in paragraaf 2.1 geen rechtsgrondslag en dient deze alleen als een referentie in afwachting van een betere definitie die rekening houdt met de nieuwe realiteit in de uitgebreide Europese Unie, waarvan ook insulaire lidstaten deel uitmaken. |
| --- | --- |

2.2

Deze definitie moet echter herzien en actueel gemaakt worden, om de eenvoudige reden dat een eiland een gebied is dat niet te voet kan worden bereikt. Bovendien heeft de definitie in paragraaf 2.1 geen rechtsgrondslag en dient deze alleen als een referentie in afwachting van een betere definitie die rekening houdt met de nieuwe realiteit in de uitgebreide Europese Unie, waarvan ook insulaire lidstaten deel uitmaken.

| 2.2.1 | Bij het definiëren van eilandgebieden moet ook rekening worden gehouden met Verklaring 33 van het Verdrag van Lissabon, m.n.: „De [Intergouvernementele] Conferentie is van oordeel dat de woorden „insulaire gebieden” in artikel 174 ook betrekking kunnen hebben op insulaire staten in hun geheel, mits aan de vereiste criteria wordt voldaan”. |
| --- | --- |

2.2.1

Bij het definiëren van eilandgebieden moet ook rekening worden gehouden met Verklaring 33 van het Verdrag van Lissabon, m.n.: „De [Intergouvernementele] Conferentie is van oordeel dat de woorden „insulaire gebieden” in artikel 174 ook betrekking kunnen hebben op insulaire staten in hun geheel, mits aan de vereiste criteria wordt voldaan”.

| 2.3 | Momenteel maken de eilandgebieden van de EU deel uit van veertien EU-lidstaten. De EU-eilandgebieden tellen ongeveer 21 miljoen inwoners. Dankzij deze gebieden is de Europese Unie zowel economisch als geopolitiek in bijna elke oceaan op aarde aanwezig en,vormen ze een actieve grens met veel werelddelen. |
| --- | --- |

2.3

Momenteel maken de eilandgebieden van de EU deel uit van veertien EU-lidstaten. De EU-eilandgebieden tellen ongeveer 21 miljoen inwoners. Dankzij deze gebieden is de Europese Unie zowel economisch als geopolitiek in bijna elke oceaan op aarde aanwezig en,vormen ze een actieve grens met veel werelddelen.

| 2.4 | Net als de lidstaten zelf zijn ook eilandgebieden onderling verschillend. Daarom wil het EESC de hierna volgende karakterisering voorstellen. |
| --- | --- |

2.4

Net als de lidstaten zelf zijn ook eilandgebieden onderling verschillend. Daarom wil het EESC de hierna volgende karakterisering voorstellen.

| 2.4.1 | Eilandgebieden verschillen op structureel vlak, aangezien er perifere en ultraperifere eilanden (de kenmerken van deze laatste worden opgesomd in art. 299, lid 2 van het EU-Verdrag), evenals kleine (met soms minder dan 50 inwoners) en grote eilanden zijn. |
| --- | --- |

2.4.1

Eilandgebieden verschillen op structureel vlak, aangezien er perifere en ultraperifere eilanden (de kenmerken van deze laatste worden opgesomd in art. 299, lid 2 van het EU-Verdrag), evenals kleine (met soms minder dan 50 inwoners) en grote eilanden zijn.

| 2.4.2 | Eilandgebieden verschillen ook op institutioneel vlak, aangezien sommige insulaire staten zijn, andere een regionale status hebben, terwijl nog andere als kusteilanden deel uitmaken van een grotere regionale eenheid op het vasteland. |
| --- | --- |

2.4.2

Eilandgebieden verschillen ook op institutioneel vlak, aangezien sommige insulaire staten zijn, andere een regionale status hebben, terwijl nog andere als kusteilanden deel uitmaken van een grotere regionale eenheid op het vasteland.

| 2.5 | Naast al deze verschillen hebben eilandgebieden kenmerken die sterk kunnen verschillen van die van de vastelandgebieden, b.v. op het vlak van cultuur, onderwijs, vervoer en milieu. Deze aspecten moeten nader worden onderzocht, zodat met betrekking tot deze gebieden een beleid kan worden ontwikkeld dat zowel rekening houdt met de gemeenschappelijke kenmerken als met de specifieke eigenschappen van ieder eiland waardoor de mogelijkheden en uitdagingen van eiland tot eiland kunnen verschillen. Het EESC is van plan hier later op terug te komen. |
| --- | --- |

2.5

Naast al deze verschillen hebben eilandgebieden kenmerken die sterk kunnen verschillen van die van de vastelandgebieden, b.v. op het vlak van cultuur, onderwijs, vervoer en milieu. Deze aspecten moeten nader worden onderzocht, zodat met betrekking tot deze gebieden een beleid kan worden ontwikkeld dat zowel rekening houdt met de gemeenschappelijke kenmerken als met de specifieke eigenschappen van ieder eiland waardoor de mogelijkheden en uitdagingen van eiland tot eiland kunnen verschillen. Het EESC is van plan hier later op terug te komen.

| 2.6 | Met haar nieuwe mededeling „Een interne markt voor de 21e eeuw” (20 november 2007) heeft de Europese Commissie het debat over de toekomstige interne markt geopend (1). In dit verband moet ook speciale aandacht gaan naar de situatie van eilanden. |
| --- | --- |

2.6

Met haar nieuwe mededeling „Een interne markt voor de 21e eeuw” (20 november 2007) heeft de Europese Commissie het debat over de toekomstige interne markt geopend (1). In dit verband moet ook speciale aandacht gaan naar de situatie van eilanden.

3.   Achtergrond

| 3.1 | Sinds de ingebruikname van de nieuwe governance-methode die gekenmerkt wordt door een geïntegreerde aanpak (met name in het kader van het groenboek en de blauwboeken over het toekomstige maritieme beleid) mogen internemarktaangelegenheden niet gescheiden worden van regionale thema's. De interne markt is geen doel op zich, maar een instrument waarmee de belangen van regio's en burgers moeten worden gediend. |
| --- | --- |

3.1

Sinds de ingebruikname van de nieuwe governance-methode die gekenmerkt wordt door een geïntegreerde aanpak (met name in het kader van het groenboek en de blauwboeken over het toekomstige maritieme beleid) mogen internemarktaangelegenheden niet gescheiden worden van regionale thema's. De interne markt is geen doel op zich, maar een instrument waarmee de belangen van regio's en burgers moeten worden gediend.

| 3.2 | Aangezien eilandgebieden steeds hebben gezocht naar manieren om te evolueren binnen de interne markt, moeten zij anticiperen op toekomstige veranderingen. |
| --- | --- |

3.2

Aangezien eilandgebieden steeds hebben gezocht naar manieren om te evolueren binnen de interne markt, moeten zij anticiperen op toekomstige veranderingen.

| 3.3 | Regionaal beleid is een nuttig instrument voor eilanden. Toch moet dit instrument verder worden ontwikkeld en verbeterd in een geïntegreerd EU-kader, opdat eilanden niet alleen juridisch deel uitmaken van de interne markt, maar daarin ook in economisch en sociaal opzicht een grotere rol gaan spelen. Als de Commissie na de inwerkingtreding van het Lissabonverdrag een nieuw beleid inzake territoriale samenhang gaat ontwikkelen, moet dit aspect worden meegenomen. |
| --- | --- |

3.3

Regionaal beleid is een nuttig instrument voor eilanden. Toch moet dit instrument verder worden ontwikkeld en verbeterd in een geïntegreerd EU-kader, opdat eilanden niet alleen juridisch deel uitmaken van de interne markt, maar daarin ook in economisch en sociaal opzicht een grotere rol gaan spelen. Als de Commissie na de inwerkingtreding van het Lissabonverdrag een nieuw beleid inzake territoriale samenhang gaat ontwikkelen, moet dit aspect worden meegenomen.

| 3.4 | Naast het regionaal en het cohesiebeleid omvat dit geïntegreerde communautaire beleidskader vooral ook de volgende beleidsvormen: vervoer; energie en water; onderwijs en werkgelegenheid; onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie; mededinging; industriebeleid; milieu; landbouw en visserij. |
| --- | --- |

3.4

Naast het regionaal en het cohesiebeleid omvat dit geïntegreerde communautaire beleidskader vooral ook de volgende beleidsvormen: vervoer; energie en water; onderwijs en werkgelegenheid; onderzoek, technologische ontwikkeling en innovatie; mededinging; industriebeleid; milieu; landbouw en visserij.

| 3.5 | In de huidige context moeten eilanden eerst worden onderzocht in het licht van het vierde cohesieverslag. |
| --- | --- |

3.5

In de huidige context moeten eilanden eerst worden onderzocht in het licht van het vierde cohesieverslag.

| 3.5.1 | Hoewel de EU-instellingen achter een geïntegreerde benadering van hun beleid staan, is het verbazingwekkend dat de Commissie niet beschikt over een geïntegreerde analyse van de problemen van eilandgebieden. |
| --- | --- |

3.5.1

Hoewel de EU-instellingen achter een geïntegreerde benadering van hun beleid staan, is het verbazingwekkend dat de Commissie niet beschikt over een geïntegreerde analyse van de problemen van eilandgebieden.

| 3.5.2 | Volgens de Commissie is bereikbaarheid een „specifiek probleem” dat eilanden moeten aanpakken. |
| --- | --- |

3.5.2

Volgens de Commissie is bereikbaarheid een „specifiek probleem” dat eilanden moeten aanpakken.

| 3.5.3 | Terecht benadrukt de Commissie ook het probleem van de schaarse bevolking van eilandgebieden. Eilanden hebben bijgevolg een kleine lokale markt, zodat de groeicapaciteit van kleine en middelgrote bedrijven beperkt is omdat er geen schaalvoordelen mogelijk zijn. Vooral hun kansen om Europese markten te veroveren worden hierdoor belemmerd. |
| --- | --- |

3.5.3

Terecht benadrukt de Commissie ook het probleem van de schaarse bevolking van eilandgebieden. Eilanden hebben bijgevolg een kleine lokale markt, zodat de groeicapaciteit van kleine en middelgrote bedrijven beperkt is omdat er geen schaalvoordelen mogelijk zijn. Vooral hun kansen om Europese markten te veroveren worden hierdoor belemmerd.

| 3.5.4 | Een ander gevolg hiervan is dat de meeste eilandgebieden niet kunnen steunen op hun thuismarkt (2), aangezien deze meestal te klein is voor een volledige en doeltreffende economie. Bijgevolg is de enige oplossing voor lokale kleine en middelgrote ondernemingen zich te richten op uitvoer. |
| --- | --- |

3.5.4

Een ander gevolg hiervan is dat de meeste eilandgebieden niet kunnen steunen op hun thuismarkt (2), aangezien deze meestal te klein is voor een volledige en doeltreffende economie. Bijgevolg is de enige oplossing voor lokale kleine en middelgrote ondernemingen zich te richten op uitvoer.

| 3.5.5 | Daarnaast moet ook rekening worden gehouden met een hele reeks moeilijkheden waarmee eilandgebieden te kampen hebben vanwege hun natuurlijke handicap: alle problemen die het gevolg zijn van hun insulaire karakter. De hoge meerkosten voor vervoer tasten hun concurrentievermogen aan. Paradoxaal genoeg leidt het feit dat die hoge vervoerskosten eilandmarkten kunnen „beschermen” tegen de concurrentie van producten van het vasteland, in de praktijk tot monopolievorming in de eilandgebieden. |
| --- | --- |

3.5.5

Daarnaast moet ook rekening worden gehouden met een hele reeks moeilijkheden waarmee eilandgebieden te kampen hebben vanwege hun natuurlijke handicap: alle problemen die het gevolg zijn van hun insulaire karakter. De hoge meerkosten voor vervoer tasten hun concurrentievermogen aan. Paradoxaal genoeg leidt het feit dat die hoge vervoerskosten eilandmarkten kunnen „beschermen” tegen de concurrentie van producten van het vasteland, in de praktijk tot monopolievorming in de eilandgebieden.

| 3.5.6 | Insulariteit brengt ook de volgende problemen met zich mee (die doorwegen in de ontwikkelingsperspectieven op lange termijn):






  — | Essentiële hulpbronnen (b.v. drinkwater, energie, grondstoffen, leefruimte en akkerland) zijn slechts in beperkte mate beschikbaar, met schaarste en beperkte economische diversificatie als gevolg. Dat dit ook leidt tot een problematische mono-activiteit, wordt uiteengezet in de analyse van de insulaire en ultraperifere regio's van de Europese Unie (3), waarin vooral wordt gewezen op het gebrek aan drinkwater dat in de zomer, als er veel toeristen zijn, leidt tot acute problemen op de mediterrane eilanden. Er zijn ontziltingsinstallaties gebouwd, maar de traditionele modellen hiervan verbruiken heel veel elektriciteit. Op vele eilandgebieden is de energietoevoer onvoldoende en moeten er fossiele brandstoffen of elektriciteit via onderzeese kabels worden aangevoerd; |
| --- | --- | --- |

3.5.6

Insulariteit brengt ook de volgende problemen met zich mee (die doorwegen in de ontwikkelingsperspectieven op lange termijn):

—

Essentiële hulpbronnen (b.v. drinkwater, energie, grondstoffen, leefruimte en akkerland) zijn slechts in beperkte mate beschikbaar, met schaarste en beperkte economische diversificatie als gevolg. Dat dit ook leidt tot een problematische mono-activiteit, wordt uiteengezet in de analyse van de insulaire en ultraperifere regio's van de Europese Unie (3), waarin vooral wordt gewezen op het gebrek aan drinkwater dat in de zomer, als er veel toeristen zijn, leidt tot acute problemen op de mediterrane eilanden. Er zijn ontziltingsinstallaties gebouwd, maar de traditionele modellen hiervan verbruiken heel veel elektriciteit. Op vele eilandgebieden is de energietoevoer onvoldoende en moeten er fossiele brandstoffen of elektriciteit via onderzeese kabels worden aangevoerd;

| — | Natuurlijke risico's hebben op eilanden ernstigere gevolgen dan elders: het milieu van eilandgebieden is erg kwetsbaar. |
| --- | --- |

—

Natuurlijke risico's hebben op eilanden ernstigere gevolgen dan elders: het milieu van eilandgebieden is erg kwetsbaar.

| 3.5.7 | Over bereikbaarheid dient het volgende te worden gezegd:






  — | Ten eerste heeft de Commissie gelijk met haar opvatting dat de moeilijke bereikbaarheid van eilandgebieden het gevolg is van de grotere reistijd met de auto of trein vanwege de extra tijd die nodig is voor het oversteken van de zee. Hierdoor worden eilandbewoners en hun kleine en middelgrote bedrijven geconfronteerd met hoge vervoerkosten, moeilijke verbindingen, en sociaal en klimatologisch ongunstige situaties ten gevolge van het feit dat ze zich op een eiland bevinden (4). |
| --- | --- | --- |

3.5.7

Over bereikbaarheid dient het volgende te worden gezegd:

—

Ten eerste heeft de Commissie gelijk met haar opvatting dat de moeilijke bereikbaarheid van eilandgebieden het gevolg is van de grotere reistijd met de auto of trein vanwege de extra tijd die nodig is voor het oversteken van de zee. Hierdoor worden eilandbewoners en hun kleine en middelgrote bedrijven geconfronteerd met hoge vervoerkosten, moeilijke verbindingen, en sociaal en klimatologisch ongunstige situaties ten gevolge van het feit dat ze zich op een eiland bevinden (4).

| — | Ten tweede heeft de Commissie ook gelijk als ze „vervoer” en „communicatie” aanduidt als belangrijke factoren voor het concurrentievermogen van gebieden. Als de ontwikkeling van stedelijke centra afhangt van een drievoudige bereikbaarheid (over land/per spoor/door de lucht) (5), dan is dit dus nog meer het geval voor eilandgebieden, die in vele gevallen ook moeilijk bereikbaar zijn voor HDSL-verbindingen (6). Deze problematiek krijgt een extra dimensie vanwege het feit dat een van de belangrijkste maatstaven voor potentiële beleggers de internationale verbindingen met andere belangrijke economische centra zijn (7). |
| --- | --- |

—

Ten tweede heeft de Commissie ook gelijk als ze „vervoer” en „communicatie” aanduidt als belangrijke factoren voor het concurrentievermogen van gebieden. Als de ontwikkeling van stedelijke centra afhangt van een drievoudige bereikbaarheid (over land/per spoor/door de lucht) (5), dan is dit dus nog meer het geval voor eilandgebieden, die in vele gevallen ook moeilijk bereikbaar zijn voor HDSL-verbindingen (6). Deze problematiek krijgt een extra dimensie vanwege het feit dat een van de belangrijkste maatstaven voor potentiële beleggers de internationale verbindingen met andere belangrijke economische centra zijn (7).

| — | Ten slotte is het voor eilandgebieden erg moeilijk om toegang te verwerven tot de uitgebreide Europese markt. Zoals gezegd worden zij geconfronteerd met hoge vervoerkosten, waardoor kleine en middelgrote bedrijven in eilandgebieden niet interessant zijn. Ze lijden ook onder het feit dat zij niet dezelfde productiewijzen kunnen toepassen als bedrijven op het vasteland. Vanwege de leveringskosten kunnen zij niet just-in-time werken, waardoor de productiekosten hoger zijn. |
| --- | --- |

—

Ten slotte is het voor eilandgebieden erg moeilijk om toegang te verwerven tot de uitgebreide Europese markt. Zoals gezegd worden zij geconfronteerd met hoge vervoerkosten, waardoor kleine en middelgrote bedrijven in eilandgebieden niet interessant zijn. Ze lijden ook onder het feit dat zij niet dezelfde productiewijzen kunnen toepassen als bedrijven op het vasteland. Vanwege de leveringskosten kunnen zij niet just-in-time werken, waardoor de productiekosten hoger zijn.

| 3.6 | Al deze elementen tonen aan hoe ongunstig de situatie van eilandgebieden is als het erop aankomt zich te integreren in de interne markt: zij voldoen niet aan alle voorwaarden die nodig zijn om alle voordelen te genieten die deze markt van ongeveer 500 miljoen consumenten biedt. |
| --- | --- |

3.6

Al deze elementen tonen aan hoe ongunstig de situatie van eilandgebieden is als het erop aankomt zich te integreren in de interne markt: zij voldoen niet aan alle voorwaarden die nodig zijn om alle voordelen te genieten die deze markt van ongeveer 500 miljoen consumenten biedt.

| 3.6.1 | De EU mag niet een beleid voeren waarin iedereen over één kam wordt geschoren en zou de hoger vermelde geïntegreerde aanpak moeten bevorderen. Eilanden bevinden zich in een complexe situatie, omdat zij te kampen hebben met verschillende handicaps tegelijk. Zij moeten echter de troeven uitspelen die zij ook hebben en die de basis kunnen vormen voor een geïntegreerde sociaal-economische ontwikkeling. Voorbeelden hiervan zijn visbestanden, hernieuwbare energiebronnen, economische activiteiten m.b.t. toerisme, een sterke culturele identiteit, natuurlijk en cultureel erfgoed. |
| --- | --- |

3.6.1

De EU mag niet een beleid voeren waarin iedereen over één kam wordt geschoren en zou de hoger vermelde geïntegreerde aanpak moeten bevorderen. Eilanden bevinden zich in een complexe situatie, omdat zij te kampen hebben met verschillende handicaps tegelijk. Zij moeten echter de troeven uitspelen die zij ook hebben en die de basis kunnen vormen voor een geïntegreerde sociaal-economische ontwikkeling. Voorbeelden hiervan zijn visbestanden, hernieuwbare energiebronnen, economische activiteiten m.b.t. toerisme, een sterke culturele identiteit, natuurlijk en cultureel erfgoed.

| 3.6.2 | Daarnaast dient te worden benadrukt dat de Commissie in een document bij de reeds vermelde mededeling over „Een interne markt voor de 21e eeuw” voor toegang tot diensten van algemeen belang in de hele Europese Unie pleit. Volgens de Commissie is dit „van wezenlijk belang voor de bevordering van de territoriale samenhang in de Europese Unie”. Bovendien zegt de Commissie dat „gebieden met geografische of natuurlijke handicaps zoals ultraperifere gebieden, eilanden, bergachtige en dun bevolkte gebieden en externe grenzen (...) op het vlak van de toegang tot diensten van algemeen belang vaak onder druk [komen] te staan, omdat zij verwijderd zijn van belangrijke markten of wegens de aanzienlijke verbindingskosten. Met deze specifieke behoeften dient rekening gehouden te worden”. De Commissie lijkt zich dus terdege bewust van het probleem: het is dan ook niet onvoorstelbaar dat op dit terrein initiatieven worden ontplooid. |
| --- | --- |

3.6.2

Daarnaast dient te worden benadrukt dat de Commissie in een document bij de reeds vermelde mededeling over „Een interne markt voor de 21e eeuw” voor toegang tot diensten van algemeen belang in de hele Europese Unie pleit. Volgens de Commissie is dit „van wezenlijk belang voor de bevordering van de territoriale samenhang in de Europese Unie”. Bovendien zegt de Commissie dat „gebieden met geografische of natuurlijke handicaps zoals ultraperifere gebieden, eilanden, bergachtige en dun bevolkte gebieden en externe grenzen (...) op het vlak van de toegang tot diensten van algemeen belang vaak onder druk [komen] te staan, omdat zij verwijderd zijn van belangrijke markten of wegens de aanzienlijke verbindingskosten. Met deze specifieke behoeften dient rekening gehouden te worden”. De Commissie lijkt zich dus terdege bewust van het probleem: het is dan ook niet onvoorstelbaar dat op dit terrein initiatieven worden ontplooid.

| 3.7 | Dit verklaart waarom de integratie van eilandgebieden in de interne markt nog altijd een probleem vormt sinds de inwerkingtreding van de Europese Akte. Eilandgebieden zijn nog altijd kwetsbaar. Zoals reeds gezegd, kunnen zij meestal niet steunen op hun thuismarkt; kleine en middelgrote bedrijven uit eilandgebieden moeten hun producten en diensten op het Europese vasteland verkopen. Niettemin vormen de moeilijke bereikbaarheid en het probleem van de mono-activiteit obstakels voor hun concurrentievermogen. |
| --- | --- |

3.7

Dit verklaart waarom de integratie van eilandgebieden in de interne markt nog altijd een probleem vormt sinds de inwerkingtreding van de Europese Akte. Eilandgebieden zijn nog altijd kwetsbaar. Zoals reeds gezegd, kunnen zij meestal niet steunen op hun thuismarkt; kleine en middelgrote bedrijven uit eilandgebieden moeten hun producten en diensten op het Europese vasteland verkopen. Niettemin vormen de moeilijke bereikbaarheid en het probleem van de mono-activiteit obstakels voor hun concurrentievermogen.

| 3.8 | Om al deze redenen pleit het EESC ervoor dat bij nieuwe wetgeving alle voorstellen die betrekking hebben op eilanden aan een speciale evaluatie worden onderworpen. Bij de volgens het EESC noodzakelijke geïntegreerde aanpak van de problematiek van eilandgebieden moet vooral rekening worden gehouden met de fundamentele beginselen van evenredigheid en subsidiariteit waarop eilandgebieden zich kunnen beroepen. |
| --- | --- |

3.8

Om al deze redenen pleit het EESC ervoor dat bij nieuwe wetgeving alle voorstellen die betrekking hebben op eilanden aan een speciale evaluatie worden onderworpen. Bij de volgens het EESC noodzakelijke geïntegreerde aanpak van de problematiek van eilandgebieden moet vooral rekening worden gehouden met de fundamentele beginselen van evenredigheid en subsidiariteit waarop eilandgebieden zich kunnen beroepen.

4.   Een geïntegreerde aanpak die de troeven van de Europese eilandgebieden uitspeelt

| 4.1 | Zoals reeds aangegeven, pleit het EESC voor een geïntegreerde aanpak van de problemen waarmee de Europese eilandgebieden te kampen hebben, gekoppeld aan een geïntegreerd communautair beleidskader. |
| --- | --- |

4.1

Zoals reeds aangegeven, pleit het EESC voor een geïntegreerde aanpak van de problemen waarmee de Europese eilandgebieden te kampen hebben, gekoppeld aan een geïntegreerd communautair beleidskader.

| 4.2 | Eilandgebieden moeten aan bod komen bij de herziening van de interne markt (8). In de mededeling van 20 november 2007 wordt net als in het tussentijdse verslag van februari 2007 het belang erkend van bedrijfsvriendelijke richtsnoeren. |
| --- | --- |

4.2

Eilandgebieden moeten aan bod komen bij de herziening van de interne markt (8). In de mededeling van 20 november 2007 wordt net als in het tussentijdse verslag van februari 2007 het belang erkend van bedrijfsvriendelijke richtsnoeren.

| 4.3 | Kleine en middelgrote ondernemingen moeten worden aangemoedigd om grensoverschrijdende activiteiten te ontwikkelen. Met het oog hierop moet er echter een instrument „territoriale continuïteit” bestaan dat Europese eilandbewoners kan helpen om via hun (lid-)staat op het vasteland of via een naburige (lid-)staat markten te bereiken. Hiervan bestaan concrete en geslaagde voorbeelden. Zo maakt het Deense eiland Bornholm gebruik van een door de overheid gesubsidieerde zeeverbinding met het Zweedse Ystad. Ook tussen het Franse vasteland en Corsica bestaat territoriale continuïteit. |
| --- | --- |

4.3

Kleine en middelgrote ondernemingen moeten worden aangemoedigd om grensoverschrijdende activiteiten te ontwikkelen. Met het oog hierop moet er echter een instrument „territoriale continuïteit” bestaan dat Europese eilandbewoners kan helpen om via hun (lid-)staat op het vasteland of via een naburige (lid-)staat markten te bereiken. Hiervan bestaan concrete en geslaagde voorbeelden. Zo maakt het Deense eiland Bornholm gebruik van een door de overheid gesubsidieerde zeeverbinding met het Zweedse Ystad. Ook tussen het Franse vasteland en Corsica bestaat territoriale continuïteit.

| 4.3.1 | Dankzij een gesubsidieerde zeeverbinding is de kwaliteit van het vervoer tussen deze twee Franse gebieden verbeterd. Het zou ook goed zijn een dergelijke verbinding met Italië tot stand te brengen (aangezien het Europese vasteland voor Corsicanen gemakkelijker bereikbaar is via Italië dan via Frankrijk). Daarom zou het volgens het EESC interessant zijn om de mogelijkheid te bestuderen om dergelijke praktijken voor alle eilandgebieden te ontwikkelen en in heel Europa toe te passen. Uit ervaring blijkt dat die „territoriale continuïteit” bezien vanuit het eilandgebied naar het vasteland, en niet omgekeerd, moet worden verwezenlijkt. |
| --- | --- |

4.3.1

Dankzij een gesubsidieerde zeeverbinding is de kwaliteit van het vervoer tussen deze twee Franse gebieden verbeterd. Het zou ook goed zijn een dergelijke verbinding met Italië tot stand te brengen (aangezien het Europese vasteland voor Corsicanen gemakkelijker bereikbaar is via Italië dan via Frankrijk). Daarom zou het volgens het EESC interessant zijn om de mogelijkheid te bestuderen om dergelijke praktijken voor alle eilandgebieden te ontwikkelen en in heel Europa toe te passen. Uit ervaring blijkt dat die „territoriale continuïteit” bezien vanuit het eilandgebied naar het vasteland, en niet omgekeerd, moet worden verwezenlijkt.

| 4.3.2 | Als dit instrument voor territoriale continuïteit in heel Europa zou worden gebruikt, betekent dit de verwezenlijking van grensoverschrijdende integratie waarop de Commissie hamert in haar mededeling „Een interne markt voor de 21e eeuw”. |
| --- | --- |

4.3.2

Als dit instrument voor territoriale continuïteit in heel Europa zou worden gebruikt, betekent dit de verwezenlijking van grensoverschrijdende integratie waarop de Commissie hamert in haar mededeling „Een interne markt voor de 21e eeuw”.

| 4.4 | Dankzij een interne markt waarin de kennismaatschappij centraal staat, wat zich onder meer vertaalt in de verspreiding van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën in de EU, zou de economie van eilandgebieden zich kunnen diversifiëren. |
| --- | --- |

4.4

Dankzij een interne markt waarin de kennismaatschappij centraal staat, wat zich onder meer vertaalt in de verspreiding van nieuwe informatie- en communicatietechnologieën in de EU, zou de economie van eilandgebieden zich kunnen diversifiëren.

| 4.5 | Er mag niet uit het oog worden verloren dat eilandgebieden beschikken over een natuurlijk milieu met heel wat potentieel voor innovatie (o.m. op het vlak van hernieuwbare energiebronnen en blauwe biotechnologie). Uitgaand van de in het 4e cohesieverslag gelegde link tussen economische mogelijkheden en de mogelijkheid om te innoveren, hebben eilandgebieden veel speelruimte. |
| --- | --- |

4.5

Er mag niet uit het oog worden verloren dat eilandgebieden beschikken over een natuurlijk milieu met heel wat potentieel voor innovatie (o.m. op het vlak van hernieuwbare energiebronnen en blauwe biotechnologie). Uitgaand van de in het 4e cohesieverslag gelegde link tussen economische mogelijkheden en de mogelijkheid om te innoveren, hebben eilandgebieden veel speelruimte.

| 4.6 | Rekening houdend met het feit dat de meeste eilandgebieden actief zijn in de visserij, kan bio-energie interessant zijn voor viskwekers of uitvarende vissers. Het overheidsbeleid moet middelen ter beschikking stellen om op dit terrein initiatieven te ontwikkelen en eilandgebieden helpen bij het aanboren van hernieuwbare maritieme hulpbronnen (b.v. getijdenenergie, energie uit zeestromingen, of vooral in ultraperifere eilandgebieden — OTEC, Ocean Thermal Energy Conversion, ofwel winning van energie uit oceanische warmte). |
| --- | --- |

4.6

Rekening houdend met het feit dat de meeste eilandgebieden actief zijn in de visserij, kan bio-energie interessant zijn voor viskwekers of uitvarende vissers. Het overheidsbeleid moet middelen ter beschikking stellen om op dit terrein initiatieven te ontwikkelen en eilandgebieden helpen bij het aanboren van hernieuwbare maritieme hulpbronnen (b.v. getijdenenergie, energie uit zeestromingen, of vooral in ultraperifere eilandgebieden — OTEC, Ocean Thermal Energy Conversion, ofwel winning van energie uit oceanische warmte).

| 4.7 | Met betrekking tot landbouw moet een zekere flexibiliteit worden toegestaan bij de tenuitvoerlegging van de twee pijlers van het GLB, zodat landbouwers uit eilandgebieden er meer voordeel uit kunnen halen. |
| --- | --- |

4.7

Met betrekking tot landbouw moet een zekere flexibiliteit worden toegestaan bij de tenuitvoerlegging van de twee pijlers van het GLB, zodat landbouwers uit eilandgebieden er meer voordeel uit kunnen halen.

| 4.8 | Dit soort energie is van essentieel belang voor eilandgebieden, omdat hun bodemgebruik reeds onder hoge druk staat en hun geografische afhankelijkheid van fossiele brandstoffen hun ontwikkeling afremt. Deze afhankelijkheid kan worden doorbroken door hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen voor deze gebieden. In dit verband vormen eilandgebieden de uitgelezen plek voor experimenten en ontwikkeling, waardoor ze heel Europa vooruit kunnen helpen. Réunion heeft dan ook onlangs aangekondigd dat het zich wil engageren voor een beleid dat „100 procent hernieuwbare energiebronnen” nastreeft: er is reeds een aanzienlijke hoeveelheid hernieuwbare maritieme hulpbronnen gevonden. Windenergie is een ander goed voorbeeld. El Hierro op de Kanarische Eilanden zal vóór 2009 al zijn energie halen uit een combinatie van windturbines en hydro-elektriciteit. |
| --- | --- |

4.8

Dit soort energie is van essentieel belang voor eilandgebieden, omdat hun bodemgebruik reeds onder hoge druk staat en hun geografische afhankelijkheid van fossiele brandstoffen hun ontwikkeling afremt. Deze afhankelijkheid kan worden doorbroken door hernieuwbare energiebronnen te ontwikkelen voor deze gebieden. In dit verband vormen eilandgebieden de uitgelezen plek voor experimenten en ontwikkeling, waardoor ze heel Europa vooruit kunnen helpen. Réunion heeft dan ook onlangs aangekondigd dat het zich wil engageren voor een beleid dat „100 procent hernieuwbare energiebronnen” nastreeft: er is reeds een aanzienlijke hoeveelheid hernieuwbare maritieme hulpbronnen gevonden. Windenergie is een ander goed voorbeeld. El Hierro op de Kanarische Eilanden zal vóór 2009 al zijn energie halen uit een combinatie van windturbines en hydro-elektriciteit.

| 4.9 | Wil men een interne markt die steunt op goede Europese regelgeving (9), dan moet worden nagegaan hoe de huidige Europese wetgeving ten uitvoer wordt gelegd en of hiermee inderdaad de beoogde resultaten worden bereikt. Gelet op de reeds vermelde problemen i.v.m. regelgeving zou een dergelijk initiatief zeker positief uitwerken voor eilandgebieden. Misschien kan in dit verband het volgende proefproject worden uitgevoerd: krachtens de Dienstenrichtlijn moet de Commissie top 28 december 2011, en vervolgens om de drie jaar, aan het Europees Parlement en de Raad een uitgebreid verslag over de toepassing van deze richtlijn voorleggen; dit verslag zou vanuit een territoriale aanpak kunnen worden opgesteld, waarbij de situatie van eilandgebieden zou kunnen worden vergeleken met die van andere gebieden. |
| --- | --- |

4.9

Wil men een interne markt die steunt op goede Europese regelgeving (9), dan moet worden nagegaan hoe de huidige Europese wetgeving ten uitvoer wordt gelegd en of hiermee inderdaad de beoogde resultaten worden bereikt. Gelet op de reeds vermelde problemen i.v.m. regelgeving zou een dergelijk initiatief zeker positief uitwerken voor eilandgebieden. Misschien kan in dit verband het volgende proefproject worden uitgevoerd: krachtens de Dienstenrichtlijn moet de Commissie top 28 december 2011, en vervolgens om de drie jaar, aan het Europees Parlement en de Raad een uitgebreid verslag over de toepassing van deze richtlijn voorleggen; dit verslag zou vanuit een territoriale aanpak kunnen worden opgesteld, waarbij de situatie van eilandgebieden zou kunnen worden vergeleken met die van andere gebieden.

| 4.10 | Al deze elementen dragen ertoe bij dat er oplossingen zullen worden gevonden om eilandgebieden voortaan beter te integreren in de interne markt. Deze integratie hangt af van de verwezenlijking van twee doelstellingen: aantrekkelijkheid en diversificatie. |
| --- | --- |

4.10

Al deze elementen dragen ertoe bij dat er oplossingen zullen worden gevonden om eilandgebieden voortaan beter te integreren in de interne markt. Deze integratie hangt af van de verwezenlijking van twee doelstellingen: aantrekkelijkheid en diversificatie.

5   Een goede tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen in de Europese eilandgebieden

| 5.1 | Met het oog op de verwezenlijking van de twee hoger genoemde doelstellingen, hangt een goede tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen af van de volgende initiatieven: |
| --- | --- |

5.1

Met het oog op de verwezenlijking van de twee hoger genoemde doelstellingen, hangt een goede tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen af van de volgende initiatieven:

| 5.1.1 | D.m.v. vervoer en een innovatiebeleid moeten er betere verbindingen tot stand komen tussen eilandgebieden en vasteland. |
| --- | --- |

5.1.1

D.m.v. vervoer en een innovatiebeleid moeten er betere verbindingen tot stand komen tussen eilandgebieden en vasteland.

| 5.1.1.1 | Talrijke ondernemers uit eilandgebieden klagen over de meerkosten waarmee zij te maken krijgen voordat hun goederen in een haven op het vasteland aankomen (vanwege het vervoer). Sommige studies maken gewag van 20 % meerkosten. Omdat de producten echter onderling verschillen, moeten er nauwkeurige studies worden uitgevoerd (aan de hand van een methode zoals die welke wordt toegepast op ultraperifere gebieden). Om dit tot stand te kunnen brengen, is het zaak de juiste voorwaarden te scheppen opdat de lokale instellingen van eilandgebieden de meerkosten van insulariteit kunnen berekenen. Daarom zijn er in eilandgebieden lokale instellingen voor de statistiek en prijsindexeringen nodig. Dit proces zou moeten uitmonden in een gemeenschappelijke methode voor alle lokale instellingen voor de statistiek in de Europese eilandgebieden. |
| --- | --- |

5.1.1.1

Talrijke ondernemers uit eilandgebieden klagen over de meerkosten waarmee zij te maken krijgen voordat hun goederen in een haven op het vasteland aankomen (vanwege het vervoer). Sommige studies maken gewag van 20 % meerkosten. Omdat de producten echter onderling verschillen, moeten er nauwkeurige studies worden uitgevoerd (aan de hand van een methode zoals die welke wordt toegepast op ultraperifere gebieden). Om dit tot stand te kunnen brengen, is het zaak de juiste voorwaarden te scheppen opdat de lokale instellingen van eilandgebieden de meerkosten van insulariteit kunnen berekenen. Daarom zijn er in eilandgebieden lokale instellingen voor de statistiek en prijsindexeringen nodig. Dit proces zou moeten uitmonden in een gemeenschappelijke methode voor alle lokale instellingen voor de statistiek in de Europese eilandgebieden.

| 5.1.1.2 | Meer in het algemeen hebben eilandgebieden doeltreffende diensten van algemeen belang nodig. |
| --- | --- |

5.1.1.2

Meer in het algemeen hebben eilandgebieden doeltreffende diensten van algemeen belang nodig.

| 5.1.2 | Het initiatief voor een betere regelgeving vereist een geografische benadering, met inbegrip van het volgende:






  — | Een impactevaluatie van elk communautair initiatief m.b.t. de interne markt in eilandgebieden. Niet alleen transsectoraal, maar ook geografisch; met ook aandacht voor de specifieke situatie van eilandgebieden op alle communautaire beleidsterreinen (de „Island touch”). |
| --- | --- | --- |

5.1.2

Het initiatief voor een betere regelgeving vereist een geografische benadering, met inbegrip van het volgende:

—

Een impactevaluatie van elk communautair initiatief m.b.t. de interne markt in eilandgebieden. Niet alleen transsectoraal, maar ook geografisch; met ook aandacht voor de specifieke situatie van eilandgebieden op alle communautaire beleidsterreinen (de „Island touch”).

| — | Een flexibele toepassing van Europese regelgeving; |
| --- | --- |

—

Een flexibele toepassing van Europese regelgeving;

| — | Vereenvoudiging van administratieve formaliteiten, met name wat de toegang tot financiering voor kleine en middelgrote bedrijven betreft; |
| --- | --- |

—

Vereenvoudiging van administratieve formaliteiten, met name wat de toegang tot financiering voor kleine en middelgrote bedrijven betreft;

| — | Openbare instellingen op nationaal, regionaal en lokaal niveau moeten dezelfde benadering volgen; |
| --- | --- |

—

Openbare instellingen op nationaal, regionaal en lokaal niveau moeten dezelfde benadering volgen;

| — | Daarom is het niet alleen van belang een en ander te vereenvoudigen, maar vooral ook om op de verschillende beleidsniveaus strategieën te hanteren die onderling coherent zijn. |
| --- | --- |

—

Daarom is het niet alleen van belang een en ander te vereenvoudigen, maar vooral ook om op de verschillende beleidsniveaus strategieën te hanteren die onderling coherent zijn.

| 5.1.3 | Europese ambtenaren moeten worden aangespoord om opleidingen te volgen in eilandgebieden, zodat zij inzicht verwerven in de situatie van deze specifieke gebieden. Daarom is het EESC erg te vinden voor het „Enterprise Experience Program” en verzoekt het kleine en middelgrote ondernemingen in eilandgebieden om Europese ambtenaren te ontvangen. Dit biedt hun ook de gelegenheid om op het terrein rechtstreeks met eilandbewoners over Europese onderwerpen te discussiëren. De studiegroepvergadering die op 7 en 8 april 2008 in Ajaccio werd gehouden, heeft dit bewezen. Ontmoetingen met Europese burgers in de lidstaten bevorderen het inzicht in en discussies over de EU en het Europese beleid. |
| --- | --- |

5.1.3

Europese ambtenaren moeten worden aangespoord om opleidingen te volgen in eilandgebieden, zodat zij inzicht verwerven in de situatie van deze specifieke gebieden. Daarom is het EESC erg te vinden voor het „Enterprise Experience Program” en verzoekt het kleine en middelgrote ondernemingen in eilandgebieden om Europese ambtenaren te ontvangen. Dit biedt hun ook de gelegenheid om op het terrein rechtstreeks met eilandbewoners over Europese onderwerpen te discussiëren. De studiegroepvergadering die op 7 en 8 april 2008 in Ajaccio werd gehouden, heeft dit bewezen. Ontmoetingen met Europese burgers in de lidstaten bevorderen het inzicht in en discussies over de EU en het Europese beleid.

| 5.1.4 | Het belang van regionaal beleid voor overheidssteun verdient meer aandacht. Het EESC heeft zich daarom volledig achter de voorstellen van het Musotto-verslag met betrekking tot dit onderwerp geschaard:






  — | Een flexibele tenuitvoerlegging van het bestaande en toekomstige staatssteunbeleid, met dien verstande dat deze flexibiliteit niet mag leiden tot onaanvaardbare marktverstoringen in de EU; |
| --- | --- | --- |

5.1.4

Het belang van regionaal beleid voor overheidssteun verdient meer aandacht. Het EESC heeft zich daarom volledig achter de voorstellen van het Musotto-verslag met betrekking tot dit onderwerp geschaard:

—

Een flexibele tenuitvoerlegging van het bestaande en toekomstige staatssteunbeleid, met dien verstande dat deze flexibiliteit niet mag leiden tot onaanvaardbare marktverstoringen in de EU;

| — | Verkenning van de mogelijkheid om in de volgende richtsnoeren voor regionale staatssteun de steunregeling uit te breiden tot alle eilandgebieden die geen insulaire staten of inlandse eilanden zijn. |
| --- | --- |

—

Verkenning van de mogelijkheid om in de volgende richtsnoeren voor regionale staatssteun de steunregeling uit te breiden tot alle eilandgebieden die geen insulaire staten of inlandse eilanden zijn.

| 5.1.5 | De capaciteiten van kleine en middelgrote ondernemingen in eilandgebieden moeten worden versterkt. |
| --- | --- |

5.1.5

De capaciteiten van kleine en middelgrote ondernemingen in eilandgebieden moeten worden versterkt.

| 5.1.5.1 | Kleine en middelgrote ondernemingen moeten gemakkelijker toegang krijgen tot onderzoek en innovatie, bijvoorbeeld met behulp van instrumenten als JEREMIE. Er is in eilandgebieden een acuut tekort aan onderzoekers, laboratoria en patenten. Er is zo weinig onderzoek in de particuliere sector dat er meer overheidsonderzoek nodig is. De idee van vrije zones dient ook te worden onderzocht. Eilandgebieden lopen achter op het vasteland, tenzij de overheid een krachtdadig beleid voert of een bepaalde sector economisch zo belangrijk is dat de ontwikkeling of ondersteuning van onderzoeksactiviteiten tot de mogelijkheden behoren. In dit verband dient ook aandacht te worden besteed aan het behoud van traditionele kennis: deze dimensie van innovatie mag niet over het hoofd worden gezien. |
| --- | --- |

5.1.5.1

Kleine en middelgrote ondernemingen moeten gemakkelijker toegang krijgen tot onderzoek en innovatie, bijvoorbeeld met behulp van instrumenten als JEREMIE. Er is in eilandgebieden een acuut tekort aan onderzoekers, laboratoria en patenten. Er is zo weinig onderzoek in de particuliere sector dat er meer overheidsonderzoek nodig is. De idee van vrije zones dient ook te worden onderzocht. Eilandgebieden lopen achter op het vasteland, tenzij de overheid een krachtdadig beleid voert of een bepaalde sector economisch zo belangrijk is dat de ontwikkeling of ondersteuning van onderzoeksactiviteiten tot de mogelijkheden behoren. In dit verband dient ook aandacht te worden besteed aan het behoud van traditionele kennis: deze dimensie van innovatie mag niet over het hoofd worden gezien.

| 5.1.5.2 | De uitvoer naar derde landen dient te worden bevorderd. In haar tussentijds verslag over de herziening van de interne markt (februari 2007) pleit de Commissie immers voor een interne markt die openstaat voor de hele wereld. Hetzelfde standpunt is terug te vinden in de mededeling „Een interne markt voor de 21e eeuw”. Hierin pleit de Commissie voor een „Uitbreiding van het reguleringskader van de interne markt”. Dit idee kan in praktijk worden gebracht door samenwerkingsprogramma's tussen de EU en haar lidstaten en de buurlanden van de EU. |
| --- | --- |

5.1.5.2

De uitvoer naar derde landen dient te worden bevorderd. In haar tussentijds verslag over de herziening van de interne markt (februari 2007) pleit de Commissie immers voor een interne markt die openstaat voor de hele wereld. Hetzelfde standpunt is terug te vinden in de mededeling „Een interne markt voor de 21e eeuw”. Hierin pleit de Commissie voor een „Uitbreiding van het reguleringskader van de interne markt”. Dit idee kan in praktijk worden gebracht door samenwerkingsprogramma's tussen de EU en haar lidstaten en de buurlanden van de EU.

| 5.1.5.3 | Eilandgebieden moeten kunnen beschikken over hoogopgeleide werknemers. Zij hebben te kampen met het fenomeen dat jonge mensen emigreren, omdat zij op het vasteland universitaire studies kunnen doen en beter betaalde banen kunnen krijgen. Zelfs al is het BBP niet perfect als indicator of criterium, toch benadrukt het 4e cohesieverslag dat de toename ervan afhangt van de productiviteit en de beroepsbevolking. Daarom moet de oprichting van universiteiten en andere instellingen voor hoger onderwijs in eilandgebieden worden bevorderd, zodat inwoners van eilandgebieden daar kunnen worden opgeleid. Een voorbeeld hiervan is de universiteit van Corsica, die sinds zijn heropening in 1981 het aantal studenten heeft zien toenemen en bijgevolg het regionale menselijk kapitaal zowel in aantal als in kwaliteit heeft vergroot. Hierdoor is een aantal verstoringen van de arbeidsmarkt minder groot geworden en hebben verschillende economische sectoren (o.a. voedselverwerking, toerisme en ICT) en ondernemingen zich uitgebreid. |
| --- | --- |

5.1.5.3

Eilandgebieden moeten kunnen beschikken over hoogopgeleide werknemers. Zij hebben te kampen met het fenomeen dat jonge mensen emigreren, omdat zij op het vasteland universitaire studies kunnen doen en beter betaalde banen kunnen krijgen. Zelfs al is het BBP niet perfect als indicator of criterium, toch benadrukt het 4e cohesieverslag dat de toename ervan afhangt van de productiviteit en de beroepsbevolking. Daarom moet de oprichting van universiteiten en andere instellingen voor hoger onderwijs in eilandgebieden worden bevorderd, zodat inwoners van eilandgebieden daar kunnen worden opgeleid. Een voorbeeld hiervan is de universiteit van Corsica, die sinds zijn heropening in 1981 het aantal studenten heeft zien toenemen en bijgevolg het regionale menselijk kapitaal zowel in aantal als in kwaliteit heeft vergroot. Hierdoor is een aantal verstoringen van de arbeidsmarkt minder groot geworden en hebben verschillende economische sectoren (o.a. voedselverwerking, toerisme en ICT) en ondernemingen zich uitgebreid.

| 5.1.5.4 | Eilandgebieden moeten uitgaan van hun specifieke kenmerken om zich op de meest gepaste manier te ontwikkelen. In dit verband onderstreept de Europese Commissie in haar groenboek over maritiem beleid terecht dat de diversificatie van toeristische producten en diensten het concurrentievermogen van kust- en eilandgebieden ten goede kan komen. Deze diversificatie, die een (niet-)technologische dimensie van innovatie is en aansluit bij de behoefte aan een meer algemene diversificatie van de economische activiteiten in eilandgebieden (veel eilandgebieden worden gekenmerkt door een toeristische mono-activiteit), kan plaatsvinden indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:






  — | Een volledige inventaris van de situatie van elk Europees eilandgebied; |
| --- | --- | --- |

5.1.5.4

Eilandgebieden moeten uitgaan van hun specifieke kenmerken om zich op de meest gepaste manier te ontwikkelen. In dit verband onderstreept de Europese Commissie in haar groenboek over maritiem beleid terecht dat de diversificatie van toeristische producten en diensten het concurrentievermogen van kust- en eilandgebieden ten goede kan komen. Deze diversificatie, die een (niet-)technologische dimensie van innovatie is en aansluit bij de behoefte aan een meer algemene diversificatie van de economische activiteiten in eilandgebieden (veel eilandgebieden worden gekenmerkt door een toeristische mono-activiteit), kan plaatsvinden indien aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:

—

Een volledige inventaris van de situatie van elk Europees eilandgebied;

| — | Een volledige lijst van alle handicaps waarmee eilandgebieden te kampen hebben in de toerismesector; |
| --- | --- |

—

Een volledige lijst van alle handicaps waarmee eilandgebieden te kampen hebben in de toerismesector;

| — | Evaluatie van de infrastructuurvoorzieningen van alle eilandgebieden; |
| --- | --- |

—

Evaluatie van de infrastructuurvoorzieningen van alle eilandgebieden;

| — | Bevordering van uitwisselingen en van de ontwikkeling van hotel- en vervoerinfrastructuur door speciale contracten af te sluiten tussen de eilandgebieden en de Europese Unie; |
| --- | --- |

—

Bevordering van uitwisselingen en van de ontwikkeling van hotel- en vervoerinfrastructuur door speciale contracten af te sluiten tussen de eilandgebieden en de Europese Unie;

| — | Verkenning van de mogelijkheden voor steun en structurering met het oog op diversificatie van de toerismesector (cultureel, plattelands-, archeologisch, jeugd-, sport-, vis-, zakentoerisme, enz.); |
| --- | --- |

—

Verkenning van de mogelijkheden voor steun en structurering met het oog op diversificatie van de toerismesector (cultureel, plattelands-, archeologisch, jeugd-, sport-, vis-, zakentoerisme, enz.);

| — | Bestudering van het voorstel om regionale plannen voor de ontwikkeling van eilandtoerisme ten uitvoer te leggen, die kunnen voorafgaan aan Europese acties en verplicht kunnen worden om aanspraak te kunnen maken op specifieke Europese financiering voor Europese eilandgebieden die zich hebben opgegeven voor de doelstelling inzake regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid van de programmaperiode 2007-2013 van de structuurfondsen; |
| --- | --- |

—

Bestudering van het voorstel om regionale plannen voor de ontwikkeling van eilandtoerisme ten uitvoer te leggen, die kunnen voorafgaan aan Europese acties en verplicht kunnen worden om aanspraak te kunnen maken op specifieke Europese financiering voor Europese eilandgebieden die zich hebben opgegeven voor de doelstelling inzake regionaal concurrentievermogen en werkgelegenheid van de programmaperiode 2007-2013 van de structuurfondsen;

| — | Identificatie van manieren waarop eilandgebieden hun natuurlijk milieu kunnen aanwenden om economische activiteiten te ontwikkelen (met name de ontwikkeling van strategieën om toeristen te ontvangen in eco-hotels en bio-restaurants, of te interesseren voor openluchtactiviteiten en natuurverkenningsexcursies). Deze initiatieven zijn vooral van toepassing op de thuiswerksector. |
| --- | --- |

—

Identificatie van manieren waarop eilandgebieden hun natuurlijk milieu kunnen aanwenden om economische activiteiten te ontwikkelen (met name de ontwikkeling van strategieën om toeristen te ontvangen in eco-hotels en bio-restaurants, of te interesseren voor openluchtactiviteiten en natuurverkenningsexcursies). Deze initiatieven zijn vooral van toepassing op de thuiswerksector.

6.   Een degelijk bestuur waarbij naar behoren rekening wordt gehouden met de situatie van Europese eilandgebieden

| 6.1 | Het EESC heeft de volgende suggesties met betrekking tot het wetgevingsproces: |
| --- | --- |

6.1

Het EESC heeft de volgende suggesties met betrekking tot het wetgevingsproces:

| 6.1.1 | Er is optimale informatie nodig over de situatie in eilandgebieden. Het belang van het updaten en opstellen van meer statistieken over eilandgebieden kan niet voldoende worden onderstreept. Dit zijn onontbeerlijke instrumenten voor een accuraat overheidsbeleid (op Europees, nationaal en regionaal niveau). De aanpak hiervan zou eerst geval per geval moeten worden beoordeeld, waarbij o.a. gelet dient te worden op de specifieke sociaal-economische situatie van eilandgebieden. Bij deze gelegenheid zou ook moeten worden geëvalueerd of het BBP wel een relevant criterium is bij de beoordeling van regionale problemen. |
| --- | --- |

6.1.1

Er is optimale informatie nodig over de situatie in eilandgebieden. Het belang van het updaten en opstellen van meer statistieken over eilandgebieden kan niet voldoende worden onderstreept. Dit zijn onontbeerlijke instrumenten voor een accuraat overheidsbeleid (op Europees, nationaal en regionaal niveau). De aanpak hiervan zou eerst geval per geval moeten worden beoordeeld, waarbij o.a. gelet dient te worden op de specifieke sociaal-economische situatie van eilandgebieden. Bij deze gelegenheid zou ook moeten worden geëvalueerd of het BBP wel een relevant criterium is bij de beoordeling van regionale problemen.

| 6.1.1.1 | Een absolute voorwaarde voor de ontwikkeling en de tenuitvoerlegging van communautair beleid betreffende eilandgebieden is dus de beschikbaarheid van voldoende en betrouwbare statistische gegevens en van relevante indicatoren. Het criterium van het BBP geeft, net als werkloosheidscijfers alléén, duidelijk onvoldoende inzicht in de situatie van eilandgebieden en in de complexe mechanismen die ertoe leiden dat zij verschillen van de rest van de Europese Unie. |
| --- | --- |

6.1.1.1

Een absolute voorwaarde voor de ontwikkeling en de tenuitvoerlegging van communautair beleid betreffende eilandgebieden is dus de beschikbaarheid van voldoende en betrouwbare statistische gegevens en van relevante indicatoren. Het criterium van het BBP geeft, net als werkloosheidscijfers alléén, duidelijk onvoldoende inzicht in de situatie van eilandgebieden en in de complexe mechanismen die ertoe leiden dat zij verschillen van de rest van de Europese Unie.

| 6.1.1.2 | Deze situatie is niet nieuw, maar heeft lange tijd onvoldoende aandacht gekregen omdat het merendeel van de bevolking van Europese eilandgebieden toch de maximale hoeveelheid (doelstelling 1) steun kreeg en het aansnijden van dit complexe thema dus in de praktijk weinig zinvol was. Ten gevolge van het statistisch effect van de uitbreiding van de EU (waardoor voorheen achtergestelde regio's nu relatief beter scoren) is het nodig geworden om de situatie en de behoeften van eilandgebieden met behulp van betere en meer doelgerichte statistische indicatoren te beschrijven. |
| --- | --- |

6.1.1.2

Deze situatie is niet nieuw, maar heeft lange tijd onvoldoende aandacht gekregen omdat het merendeel van de bevolking van Europese eilandgebieden toch de maximale hoeveelheid (doelstelling 1) steun kreeg en het aansnijden van dit complexe thema dus in de praktijk weinig zinvol was. Ten gevolge van het statistisch effect van de uitbreiding van de EU (waardoor voorheen achtergestelde regio's nu relatief beter scoren) is het nodig geworden om de situatie en de behoeften van eilandgebieden met behulp van betere en meer doelgerichte statistische indicatoren te beschrijven.

| 6.1.1.3 | In het Musotto-verslag staat dat nog meer moet worden gezocht naar relevantere statistische indicatoren die een duidelijker statistisch beeld schetsen van het ontwikkelingsniveau van en een beter inzicht bieden in de situatie van gebieden met geografische en natuurlijke handicaps, en in het bijzonder van gebieden met meerdere handicaps tegelijk (b.v. bergketens, groepen eilanden of gevallen van dubbele insulariteit). Deze indicatoren moeten luidens het verslag ook een betere evaluatie mogelijk maken van de verschillen tussen deze gebieden en de rest van de EU, alsook van verschillen binnen deze gebieden zelf. |
| --- | --- |

6.1.1.3

In het Musotto-verslag staat dat nog meer moet worden gezocht naar relevantere statistische indicatoren die een duidelijker statistisch beeld schetsen van het ontwikkelingsniveau van en een beter inzicht bieden in de situatie van gebieden met geografische en natuurlijke handicaps, en in het bijzonder van gebieden met meerdere handicaps tegelijk (b.v. bergketens, groepen eilanden of gevallen van dubbele insulariteit). Deze indicatoren moeten luidens het verslag ook een betere evaluatie mogelijk maken van de verschillen tussen deze gebieden en de rest van de EU, alsook van verschillen binnen deze gebieden zelf.

| 6.1.2 | In de Commissie zou er een dienstenoverschrijdende groep voor eilandgebieden moeten worden opgericht met het oog op een geïntegreerde aanpak van hun problemen. |
| --- | --- |

6.1.2

In de Commissie zou er een dienstenoverschrijdende groep voor eilandgebieden moeten worden opgericht met het oog op een geïntegreerde aanpak van hun problemen.

| 6.1.3 | Het EESC moedigt lokale overheden en het maatschappelijk middenveld aan om samen te werken (en als ze dit al doen, om daarmee door te gaan) bij de ontwikkeling van gemeenschappelijke ontwikkelingsstrategieën. Eilandgemeenschappen hebben behoefte aan een duidelijk project in het kader van positief partnerschap. |
| --- | --- |

6.1.3

Het EESC moedigt lokale overheden en het maatschappelijk middenveld aan om samen te werken (en als ze dit al doen, om daarmee door te gaan) bij de ontwikkeling van gemeenschappelijke ontwikkelingsstrategieën. Eilandgemeenschappen hebben behoefte aan een duidelijk project in het kader van positief partnerschap.

| 6.2 | Heet EESC meent dat degelijk bestuur gediend is met een regelmatig overzicht van de situatie op een eiland. Het dringt er daarom bij de Commissie op aan om aan het Europees Parlement, de Raad, het Comité van de Regio's en EESC zelf een jaarverslag voor te leggen waarin wordt geëvalueerd of de maatregelen die bedoeld zijn om de problemen van de Europese eilandgebieden aan te pakken, doeltreffend zijn. Dit jaarverslag moet ook voorstellen voor acties door de Commissie bevatten. Bijgevolg kan worden gezegd dat onderhavig advies de aanzet geeft tot een langdurig dynamisch proces. |
| --- | --- |

6.2

Heet EESC meent dat degelijk bestuur gediend is met een regelmatig overzicht van de situatie op een eiland. Het dringt er daarom bij de Commissie op aan om aan het Europees Parlement, de Raad, het Comité van de Regio's en EESC zelf een jaarverslag voor te leggen waarin wordt geëvalueerd of de maatregelen die bedoeld zijn om de problemen van de Europese eilandgebieden aan te pakken, doeltreffend zijn. Dit jaarverslag moet ook voorstellen voor acties door de Commissie bevatten. Bijgevolg kan worden gezegd dat onderhavig advies de aanzet geeft tot een langdurig dynamisch proces.

7.   Slot

| 7.1 | Ten slotte kan nog worden opgemerkt dat de kwestie van een betere integratie van eilandgebieden in de interne markt de betrokken partijen kan aanzetten tot het verkennen van nog twee andere mogelijke oplossingen. |
| --- | --- |

7.1

Ten slotte kan nog worden opgemerkt dat de kwestie van een betere integratie van eilandgebieden in de interne markt de betrokken partijen kan aanzetten tot het verkennen van nog twee andere mogelijke oplossingen.

| 7.2 | Om te beginnen: meer samenwerking tussen lidstaten met eilandgebieden of insulaire lidstaten (Portugal, Spanje, Frankrijk, Italië, Griekenland, Malta, Cyprus, Verenigd Koninkrijk, Ierland, Nederland, Denemarken, Estland, Finland, Zweden). Vanwege de voorwaarden waaraan moet worden voldaan voor de totstandkoming van die samenwerking om te komen tot een Europees beleid voor eilandgebieden, kan dit voorstel onmogelijk te verwezenlijken lijken. Aangezien het voorstel van de lidstaten zelf moet komen, moet er gekozen worden voor een aanpak vanuit de basis. Daarom zijn er, zoals reeds gezegd, dus ontwikkelingsstrategieën op lokaal niveau nodig. Met het oog hierop kunnen de operationele programma's (in het kader van de structuurfondsen voor de periode 2007-2013) beschouwd worden als een goede basis voor de toekomstige periode 2014-2020. |
| --- | --- |

7.2

Om te beginnen: meer samenwerking tussen lidstaten met eilandgebieden of insulaire lidstaten (Portugal, Spanje, Frankrijk, Italië, Griekenland, Malta, Cyprus, Verenigd Koninkrijk, Ierland, Nederland, Denemarken, Estland, Finland, Zweden). Vanwege de voorwaarden waaraan moet worden voldaan voor de totstandkoming van die samenwerking om te komen tot een Europees beleid voor eilandgebieden, kan dit voorstel onmogelijk te verwezenlijken lijken. Aangezien het voorstel van de lidstaten zelf moet komen, moet er gekozen worden voor een aanpak vanuit de basis. Daarom zijn er, zoals reeds gezegd, dus ontwikkelingsstrategieën op lokaal niveau nodig. Met het oog hierop kunnen de operationele programma's (in het kader van de structuurfondsen voor de periode 2007-2013) beschouwd worden als een goede basis voor de toekomstige periode 2014-2020.

| 7.3 | Verder kan het toekomstige Europese rechtskader dankzij — het Lissabonverdrag en de herformulering van art. 158 van het EG-Verdrag — tot een verbetering van de huidige oplossingen leiden. |
| --- | --- |

7.3

Verder kan het toekomstige Europese rechtskader dankzij — het Lissabonverdrag en de herformulering van art. 158 van het EG-Verdrag — tot een verbetering van de huidige oplossingen leiden.

| 7.3.1 | Het nieuwe art. 158, zoals gewijzigd door het Lissabonverdrag, luidt als volgt:






  a) | in de eerste paragraaf worden de woorden „economische en sociale samenhang” vervangen door „economische, sociale en territoriale samenhang”; |
| --- | --- | --- |

7.3.1

Het nieuwe art. 158, zoals gewijzigd door het Lissabonverdrag, luidt als volgt:

a)

in de eerste paragraaf worden de woorden „economische en sociale samenhang” vervangen door „economische, sociale en territoriale samenhang”;

| b) | in de tweede paragraaf worden de woorden „of eilanden, met inbegrip van de plattelandsgebieden”, geschrapt; |
| --- | --- |

b)

in de tweede paragraaf worden de woorden „of eilanden, met inbegrip van de plattelandsgebieden”, geschrapt;

| c) | de volgende nieuwe paragraaf wordt toegevoegd: „Wat betreft die regio's wordt bijzondere aandacht besteed aan de plattelandsgebieden, de regio's die een industriële overgang doormaken, en de regio's die kampen met ernstige en permanente natuurlijke of demografische belemmeringen, zoals de meest noordelijke regio's met een zeer geringe bevolkingsdichtheid, alsmede insulaire, grensoverschrijdende en berggebieden.”. |
| --- | --- |

c)

de volgende nieuwe paragraaf wordt toegevoegd: „Wat betreft die regio's wordt bijzondere aandacht besteed aan de plattelandsgebieden, de regio's die een industriële overgang doormaken, en de regio's die kampen met ernstige en permanente natuurlijke of demografische belemmeringen, zoals de meest noordelijke regio's met een zeer geringe bevolkingsdichtheid, alsmede insulaire, grensoverschrijdende en berggebieden.”.

| 7.3.2 | Een dergelijke herformulering bevestigt het feit dat er dankzij het Lissabonverdrag (dat overigens nog moet worden geratificeerd) een territoriale dimensie is toegevoegd aan het cohesiebeleid van de EU. Deze erkenning van het belang van die dimensie illustreert dat de EU rekening wil houden met alle aspecten van de werkelijkheid op haar grondgebied. Het nieuwe art. 158 geeft een concrete invulling aan deze intentie. |
| --- | --- |

7.3.2

Een dergelijke herformulering bevestigt het feit dat er dankzij het Lissabonverdrag (dat overigens nog moet worden geratificeerd) een territoriale dimensie is toegevoegd aan het cohesiebeleid van de EU. Deze erkenning van het belang van die dimensie illustreert dat de EU rekening wil houden met alle aspecten van de werkelijkheid op haar grondgebied. Het nieuwe art. 158 geeft een concrete invulling aan deze intentie.

| 7.3.3 | Een definitie geven van „territoriale samenhang” is geen sinecure. Het toekomstige groenboek zal een interessante gelegenheid bieden om kennis te nemen van de verschillende benaderingen die er bestaan. In dit verband is het EESC van mening dat nadenken over territoriale samenhang inhoudt dat niet alleen met zuiver economische statistieken rekening wordt gehouden, maar ook met zichtbare geografische realiteiten van het gebied en de hierdoor veroorzaakte kwetsbaarheid die in sommige gebieden de sociaal-economische samenhang ernstig kan ondermijnen. De bevordering van territoriale samenhang houdt in dat gezocht wordt naar manieren om de samenwerking in eilandgebieden evenals tussen alle gebieden te stimuleren (er moet in ieder geval voor worden gepleit dat tijdens de programmaperiode na 2013 meer middelen uit de structuurfondsen voor deze doelstelling worden uitgetrokken) en om partnerschappen te bevorderen tussen alle betrokken partijen (overheden en maatschappelijke organisaties) bij de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen terzake. |
| --- | --- |

7.3.3

Een definitie geven van „territoriale samenhang” is geen sinecure. Het toekomstige groenboek zal een interessante gelegenheid bieden om kennis te nemen van de verschillende benaderingen die er bestaan. In dit verband is het EESC van mening dat nadenken over territoriale samenhang inhoudt dat niet alleen met zuiver economische statistieken rekening wordt gehouden, maar ook met zichtbare geografische realiteiten van het gebied en de hierdoor veroorzaakte kwetsbaarheid die in sommige gebieden de sociaal-economische samenhang ernstig kan ondermijnen. De bevordering van territoriale samenhang houdt in dat gezocht wordt naar manieren om de samenwerking in eilandgebieden evenals tussen alle gebieden te stimuleren (er moet in ieder geval voor worden gepleit dat tijdens de programmaperiode na 2013 meer middelen uit de structuurfondsen voor deze doelstelling worden uitgetrokken) en om partnerschappen te bevorderen tussen alle betrokken partijen (overheden en maatschappelijke organisaties) bij de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van beleidsmaatregelen terzake.

Brussel, 10 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  De Waarnemingspost interne markt (WIM) van het Europees Economisch en Sociaal Comité werkt momenteel aan een advies over dit pakket (INT/409, rapporteur: dhr. Cassidy, corapporteurs: dhr. Hencks en dhr. Cappellini) en aan een aanvullend advies over „De sociale en milieudimensie van de interne markt” (INT/416, rapporteur: dhr. Adamczyk). Nog niet bekendgemaakt in het PB (in september 2008 worden vastgesteld).

1

De sociale en milieudimensie van de interne markt

(2)  Hierbij dient te worden benadrukt dat dit punt met betrekking tot de ultraperifere gebieden gelukkig wordt onderkend in het 4e cohesieverslag (COM(2007) 273 final, p. 50).

2

(3)  Analyse (2000 CE.16.0.AT.118) van de insulaire en ultraperifere regio's van de Europese Unie, Planistat, maart 2003.

3

(4)  Met de geïntegreerde Europese betaalmarkt (Single European Payment Area), die op 28 januari 2008 tot stand is gekomen, worden grensoverschrijdende betalingen echter even eenvoudig als binnenlandse betalingen.

4

(5)  Zie 4e cohesieverslag (COM(2007) 273 final, p. 65).

5

(6)  Afkorting van high bit-rate digital subscriber line.

6

high bit-rate digital subscriber line

(7)  Zie 4e cohesieverslag (COM(2007) 273 final, p. 60).

7

(8)  Zie advies over de „Herziening van de interne markt” (PB C 93/25, 27.4.2007).

8

(9)  Zie de adviezen over „Beter wetgeven” (PB C 24/39, 31.1.2006) en over „Betere implementatie van Europese wetgeving” (PB C 24/52, 31.1.2006).

9

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/129 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/129

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over „De redenen voor het verschil tussen de gevoels- en de werkelijke inflatie”

(2009/C 27/27)

Het Europees Economisch en Sociaal Comité besloot op 17 januari 2008, overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde, een initiatiefadvies op te stellen over:

„De redenen voor het verschil tussen de gevoels- en de werkelijke inflatie”.

De gespecialiseerde afdeling „Economische en Monetaire Unie — economische en sociale samenhang”, die met de voorbereiding van de desbetreffende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 3 juni 2008 goedgekeurd; rapporteur was de heer DERRUINE.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 9 juli 2008) het volgende advies uitgebracht, dat met 125 stemmen vóór en zonder stemmen tegen, bij 2 onthoudingen, is goedgekeurd.

1.   Aanbevelingen

| 1.1 | Zoals het Comité eerder al had aanbevolen: „De loonstatistieken (en ook de inkomstenstatistieken) zouden ten minste in kwintielen verdeeld moeten worden om de gevolgen van het loonbeleid voor de prijsstabiliteit beter te kunnen beoordelen.” (1). Uit paragraaf 4.3.3 blijken de verschillen in de consumptieprofielen volgens het inkomstenniveau. Daar komt bij dat de marginale neiging om te consumeren eveneens varieert zodat het belangrijk is om te kunnen bepalen welke inkomensklasse van welke salarisverhoging profiteert (in %). Zonder deze gegevens zou het monetair beleid verkeerd kunnen reageren op salaris- en inkomstenstijgingen. |
| --- | --- |

1.1

Zoals het Comité eerder al had aanbevolen: „De loonstatistieken (en ook de inkomstenstatistieken) zouden ten minste in kwintielen verdeeld moeten worden om de gevolgen van het loonbeleid voor de prijsstabiliteit beter te kunnen beoordelen.” (1). Uit paragraaf 4.3.3 blijken de verschillen in de consumptieprofielen volgens het inkomstenniveau. Daar komt bij dat de marginale neiging om te consumeren eveneens varieert zodat het belangrijk is om te kunnen bepalen welke inkomensklasse van welke salarisverhoging profiteert (in %). Zonder deze gegevens zou het monetair beleid verkeerd kunnen reageren op salaris- en inkomstenstijgingen.

| 1.1.1 | Ter aanvulling en in navolging van het door de Nationale Bank van België verrichte onderzoek (2) zou het raadzaam zijn als de Commissie en/of de Europese Centrale Bank ten minste eenmaal per jaar de gevolgen bekendmaakt van de inflatie voor de koopkracht van huishoudens, uitgaande van hun inkomstenniveau. |
| --- | --- |

1.1.1

Ter aanvulling en in navolging van het door de Nationale Bank van België verrichte onderzoek (2) zou het raadzaam zijn als de Commissie en/of de Europese Centrale Bank ten minste eenmaal per jaar de gevolgen bekendmaakt van de inflatie voor de koopkracht van huishoudens, uitgaande van hun inkomstenniveau.

| 1.1.2 | Alle Europese eilanden zouden op lokaal niveau moeten beschikken over statistische diensten en prijsindexen om objectief de extra kosten op grond van hun insulaire karakter te meten. Hiertoe zouden de statistische diensten gezamenlijk een beoordelingsmethode moeten uitwerken. |
| --- | --- |

1.1.2

Alle Europese eilanden zouden op lokaal niveau moeten beschikken over statistische diensten en prijsindexen om objectief de extra kosten op grond van hun insulaire karakter te meten. Hiertoe zouden de statistische diensten gezamenlijk een beoordelingsmethode moeten uitwerken.

| 1.2 | Voorts zouden de lidstaten en Eurostat hun prijsoverzichten beter moeten benutten om gedetailleerde indexen op te stellen, waarin onderscheid gemaakt wordt tussen de prijsontwikkeling per categorie van distributiecircuit en per productcategorie (basisproducten, middensector, hoogwaardige producten). Inderdaad valt te vrezen dat de prijs van basisproducten (met name levensmiddelen) nog verder zal stijgen. Ook kan een internationale vergelijking van de prijsgegevens die verzameld zijn door de instellingen die belast zijn met de berekening van de inflatie wellicht een antwoord geven op de in paragraaf 14.4 geformuleerde vragen. Het EESC vraagt zich tevens af of er gekeken moet worden naar een prijsindex voor ouderen. |
| --- | --- |

1.2

Voorts zouden de lidstaten en Eurostat hun prijsoverzichten beter moeten benutten om gedetailleerde indexen op te stellen, waarin onderscheid gemaakt wordt tussen de prijsontwikkeling per categorie van distributiecircuit en per productcategorie (basisproducten, middensector, hoogwaardige producten). Inderdaad valt te vrezen dat de prijs van basisproducten (met name levensmiddelen) nog verder zal stijgen. Ook kan een internationale vergelijking van de prijsgegevens die verzameld zijn door de instellingen die belast zijn met de berekening van de inflatie wellicht een antwoord geven op de in paragraaf 14.4 geformuleerde vragen. Het EESC vraagt zich tevens af of er gekeken moet worden naar een prijsindex voor ouderen.

| 1.3 | Het Comité zou graag zien dat het onder de aegide van Eurostat begonnen onderzoek naar strikte methoden voor het integreren van kosten voor huisvesting in de meting van de inflatie snel wordt afgerond en gepaard gaat met operationele voorstellen die kunnen worden voorgelegd aan de betrokken sociale en economische partners. Over het algemeen verzoekt het Comité om te worden betrokken bij de door Eurostat uitgevoerde herziening van de methodologie voor het GICP, het geharmoniseerde cijfer van de consumptieprijzen. |
| --- | --- |

1.3

Het Comité zou graag zien dat het onder de aegide van Eurostat begonnen onderzoek naar strikte methoden voor het integreren van kosten voor huisvesting in de meting van de inflatie snel wordt afgerond en gepaard gaat met operationele voorstellen die kunnen worden voorgelegd aan de betrokken sociale en economische partners. Over het algemeen verzoekt het Comité om te worden betrokken bij de door Eurostat uitgevoerde herziening van de methodologie voor het GICP, het geharmoniseerde cijfer van de consumptieprijzen.

| 1.4 | De Commissie zou moeten kijken naar de gelijktijdige ontwikkeling van de prijsindexen bij consumptie, productie en invoer want het wekt verbazing dat de invoerprijzen volgens sommigen sterk gedaald zijn, maar dat de eindverbruiker hier niets van merkt. Het zou onaanvaardbaar zijn dat hij teveel betaalt omdat hij niet beschikt over bepaalde essentiële informatie. Dit moet wel zijn weerslag hebben op de eenheidsmunt, die met wantrouwen geconfronteerd zou worden waaraan zij geen schuld heeft. |
| --- | --- |

1.4

De Commissie zou moeten kijken naar de gelijktijdige ontwikkeling van de prijsindexen bij consumptie, productie en invoer want het wekt verbazing dat de invoerprijzen volgens sommigen sterk gedaald zijn, maar dat de eindverbruiker hier niets van merkt. Het zou onaanvaardbaar zijn dat hij teveel betaalt omdat hij niet beschikt over bepaalde essentiële informatie. Dit moet wel zijn weerslag hebben op de eenheidsmunt, die met wantrouwen geconfronteerd zou worden waaraan zij geen schuld heeft.

| 1.5 | Het Comité beseft dat Eurostat problemen ondervindt om gegevens te verzamelen, maar vraagt zich toch af of het niet mogelijk is om de gegevens over de uitgaven voor consumptie van particuliere huishoudens sneller te publiceren. De huidige termijn bedraagt drie jaar (de gegevens over 2005 zijn dus pas in 2008 meegedeeld!!!). Sommige gegevens (met name die over de verdeling van de inkomsten) zijn niet meer bijgewerkt sinds 2001. De vraag is dan ook gerechtvaardigd of, gezien de ontwikkelingen in de samenleving, de onderzoeken niet frequenter moeten worden uitgevoerd (in plaats van een onderzoek om de zes jaar). |
| --- | --- |

1.5

Het Comité beseft dat Eurostat problemen ondervindt om gegevens te verzamelen, maar vraagt zich toch af of het niet mogelijk is om de gegevens over de uitgaven voor consumptie van particuliere huishoudens sneller te publiceren. De huidige termijn bedraagt drie jaar (de gegevens over 2005 zijn dus pas in 2008 meegedeeld!!!). Sommige gegevens (met name die over de verdeling van de inkomsten) zijn niet meer bijgewerkt sinds 2001. De vraag is dan ook gerechtvaardigd of, gezien de ontwikkelingen in de samenleving, de onderzoeken niet frequenter moeten worden uitgevoerd (in plaats van een onderzoek om de zes jaar).

| 1.6 | Tot slot beveelt het EESC aan om de overheidsinstellingen en ngo's te steunen die de consument voorlichten en helpen bij hun keuzes, die steeds moeilijker worden aangezien de marketingtechnieken en de package deals steeds verfijnder worden. |
| --- | --- |

1.6

Tot slot beveelt het EESC aan om de overheidsinstellingen en ngo's te steunen die de consument voorlichten en helpen bij hun keuzes, die steeds moeilijker worden aangezien de marketingtechnieken en de package deals steeds verfijnder worden.

2.   Inleiding

| 2.1 | De euro is sinds zijn invoering (de munten van de eerste groep landen van de EMU werden in 1999 aan elkaar geklonken en in 2002 werden de eerste biljetten en munten in het verkeer gebracht) voorwerp geweest van talloze vormen van kritiek: gedurende een eerste periode gaf de waardevermindering van de munt ten opzichte van de grote internationale valuta aanleiding tot een zekere spot, maar de waardestijging van de laatste drie jaar heeft vrees gewekt met betrekking tot het externe concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven. Sommige regeringen hebben dit gevoelen trouwens gevoed om hun eigen tekortschietende economische beleid te verdoezelen. Een overigens zeer kleine groep wees zelfs de beschuldigende vinger naar de euro omdat die munt in ieder geval gedeeltelijk de oorzaak zou zijn van het ontbreken van reële convergentie tussen de landen van de eurozone, hetgeen deze landen ertoe had kunnen leiden om te overwegen zich uit die zone terug te trekken, ... |
| --- | --- |

2.1

De euro is sinds zijn invoering (de munten van de eerste groep landen van de EMU werden in 1999 aan elkaar geklonken en in 2002 werden de eerste biljetten en munten in het verkeer gebracht) voorwerp geweest van talloze vormen van kritiek: gedurende een eerste periode gaf de waardevermindering van de munt ten opzichte van de grote internationale valuta aanleiding tot een zekere spot, maar de waardestijging van de laatste drie jaar heeft vrees gewekt met betrekking tot het externe concurrentievermogen van het Europese bedrijfsleven. Sommige regeringen hebben dit gevoelen trouwens gevoed om hun eigen tekortschietende economische beleid te verdoezelen. Een overigens zeer kleine groep wees zelfs de beschuldigende vinger naar de euro omdat die munt in ieder geval gedeeltelijk de oorzaak zou zijn van het ontbreken van reële convergentie tussen de landen van de eurozone, hetgeen deze landen ertoe had kunnen leiden om te overwegen zich uit die zone terug te trekken, ...

| 2.2 | De statistieken betreffende het geharmoniseerde cijfer van de consumptieprijzen (GICP) duiden erop dat de inflatie gedurende de derde fase van de voorbereiding van de EMU substantieel daalde en dat ze sindsdien historisch laag is gebleven. Vermoedelijk omdat prijzen gemakkelijker konden worden vergeleken waardoor de mededinging werd aangewakkerd en prijsstijgingen werden beperkt. Toch geeft een grote meerderheid van de Europeanen de euro de schuld van de moeilijkheden waarmee de economie van hun land te kampen heeft en vinden deze mensen dat de invoering van de munt in inflatoire druk heeft geresulteerd met vermindering van hun koopkracht als resultaat. Overigens zijn sommigen voorstander van herinvoering van dubbele prijsaanduidingen, hetgeen een vernietigende stap terug zou zijn voor de voorvechters van de Europese integratie. De conclusie luidt dat er sprake is van wantrouwen jegens de euro en ook de EMU. In september 2002 gaf 59 % van de Europeanen te kennen dat de euro over het algemeen voordelen bood terwijl 29 % van scepsis getuigde (peiling Eurobarometer 2006). Vier jaar later bleek het enthousiasme voor een van de grootste Europese politieke projecten van de laatste 20 jaar meer dan afgekalfd: 81,4 % van de burgers was van mening dat de euro tot prijsstijgingen had geleid. |
| --- | --- |

2.2

De statistieken betreffende het geharmoniseerde cijfer van de consumptieprijzen (GICP) duiden erop dat de inflatie gedurende de derde fase van de voorbereiding van de EMU substantieel daalde en dat ze sindsdien historisch laag is gebleven. Vermoedelijk omdat prijzen gemakkelijker konden worden vergeleken waardoor de mededinging werd aangewakkerd en prijsstijgingen werden beperkt. Toch geeft een grote meerderheid van de Europeanen de euro de schuld van de moeilijkheden waarmee de economie van hun land te kampen heeft en vinden deze mensen dat de invoering van de munt in inflatoire druk heeft geresulteerd met vermindering van hun koopkracht als resultaat. Overigens zijn sommigen voorstander van herinvoering van dubbele prijsaanduidingen, hetgeen een vernietigende stap terug zou zijn voor de voorvechters van de Europese integratie. De conclusie luidt dat er sprake is van wantrouwen jegens de euro en ook de EMU. In september 2002 gaf 59 % van de Europeanen te kennen dat de euro over het algemeen voordelen bood terwijl 29 % van scepsis getuigde (peiling Eurobarometer 2006). Vier jaar later bleek het enthousiasme voor een van de grootste Europese politieke projecten van de laatste 20 jaar meer dan afgekalfd: 81,4 % van de burgers was van mening dat de euro tot prijsstijgingen had geleid.

| 2.3 | Tot de invoering van de euro correspondeerde de inflatieperceptie onder de burgers in grote lijnen met het GICP. Sinds 2002 en 2003 was dat niet meer het geval: het verschil tussen de gevoelde inflatie en het GICP was in deze jaren het grootst, nam vervolgens af en is sinds 2006 weer toegenomen. Sinds eind 2004 heeft de gevoelsinflatie zich op een hoger niveau gestabiliseerd dan in 2001 werd gemeten. |
| --- | --- |

2.3

Tot de invoering van de euro correspondeerde de inflatieperceptie onder de burgers in grote lijnen met het GICP. Sinds 2002 en 2003 was dat niet meer het geval: het verschil tussen de gevoelde inflatie en het GICP was in deze jaren het grootst, nam vervolgens af en is sinds 2006 weer toegenomen. Sinds eind 2004 heeft de gevoelsinflatie zich op een hoger niveau gestabiliseerd dan in 2001 werd gemeten.

Image

| 2.4 | In de meeste landen die in 2004 zijn toegetreden steeg de werkelijke inflatie op het moment van toetreding, of zelfs sinds 2003, als gevolg van hogere indirecte belastingen en hogere prijzen van vooral landbouwproducten. Vervolgens daalde zij weer in een aantal landen. De door de mensen ervaren inflatie steeg echter sneller. Volgens de gegevens van begin 2008 is Tsjechië het enige land waar de gevoelsinflatie lager ligt dan de werkelijke. |
| --- | --- |

2.4

In de meeste landen die in 2004 zijn toegetreden steeg de werkelijke inflatie op het moment van toetreding, of zelfs sinds 2003, als gevolg van hogere indirecte belastingen en hogere prijzen van vooral landbouwproducten. Vervolgens daalde zij weer in een aantal landen. De door de mensen ervaren inflatie steeg echter sneller. Volgens de gegevens van begin 2008 is Tsjechië het enige land waar de gevoelsinflatie lager ligt dan de werkelijke.

| 2.5 | Slovenië is de eerste nieuwe lidstaat die de euro heeft ingevoerd. Ook daar steeg de gevoelsinflatie tijdens de overstap op de chartale euro in 2007. Die stijging kwam er omdat de mensen gedurende de twee jaar die aan die overschakeling vooraf gingen op prijsstijgingen anticipeerden. |
| --- | --- |

2.5

Slovenië is de eerste nieuwe lidstaat die de euro heeft ingevoerd. Ook daar steeg de gevoelsinflatie tijdens de overstap op de chartale euro in 2007. Die stijging kwam er omdat de mensen gedurende de twee jaar die aan die overschakeling vooraf gingen op prijsstijgingen anticipeerden.

Image

| 2.6 | Deze twijfels over de „gezondheid” van de euro contrasteren met de waardering voor de munt in andere (en ook derde) landen: volgens het IMF is het percentage in euro luidende internationale reserves toegenomen van ongeveer 18 in 1999 tot circa 25 % in 2004. In de landen met opkomende economieën had de munt nog meer succes. Ook het feit dat wereldwijd 37 % van alle wisseltransacties en tussen 41 en 63 % van im- en exporten in euro werden afgewikkeld, getuigt van het succes van de munt. |
| --- | --- |

2.6

Deze twijfels over de „gezondheid” van de euro contrasteren met de waardering voor de munt in andere (en ook derde) landen: volgens het IMF is het percentage in euro luidende internationale reserves toegenomen van ongeveer 18 in 1999 tot circa 25 % in 2004. In de landen met opkomende economieën had de munt nog meer succes. Ook het feit dat wereldwijd 37 % van alle wisseltransacties en tussen 41 en 63 % van im- en exporten in euro werden afgewikkeld, getuigt van het succes van de munt.

| 2.7 | Met dit advies wordt beoogd een betere kijk te geven op de ontwikkeling van de inflatie en de redenen waarom er een verschil blijft tussen de door het grote publiek ervaren en de werkelijke inflatie en in voorkomend geval enkele aanbevelingen te doen. |
| --- | --- |

2.7

Met dit advies wordt beoogd een betere kijk te geven op de ontwikkeling van de inflatie en de redenen waarom er een verschil blijft tussen de door het grote publiek ervaren en de werkelijke inflatie en in voorkomend geval enkele aanbevelingen te doen.

3.   De prijsontwikkeling in de eurozone en in de drie landen die daar niet toe behoren

| 3.1 | Veel Europeanen denken dat de euro prijsstijgingen heeft veroorzaakt. Maar zou dat het geval zijn, dan zou de inflatie in de eurozone moeten verschillen van die daarbuiten. De prijsontwikkelingen in de zone bleken echter vergelijkbaar te zijn met die in Denemarken, het VK en Zweden, die de euro toen niet hadden ingevoerd. |
| --- | --- |

3.1

Veel Europeanen denken dat de euro prijsstijgingen heeft veroorzaakt. Maar zou dat het geval zijn, dan zou de inflatie in de eurozone moeten verschillen van die daarbuiten. De prijsontwikkelingen in de zone bleken echter vergelijkbaar te zijn met die in Denemarken, het VK en Zweden, die de euro toen niet hadden ingevoerd.

| 3.1.1 | In onderstaande correlatiematrix wordt aangegeven in welke mate prijsbewegingen tussen de eurozone en de drie landen ieder afzonderlijk eenzelfde beeld bieden. De cijfers variëren iedere keer van 0 (geen correlatie) tot 1 (perfecte correlatie).









  Correlatiematrix, 2000-2002 |
| --- | --- |
| | Eurozone | Denemarken | Zweden | VK |
| Eurozone | 1,00 | 0,52 | 0,67 | 0,67 |
| Denemarken | | 1,00 | 0,35 | 0,47 |
| Zweden | | | 1,00 | 0,47 |
| VK | | | | 1,00 |
| Correlatiematrix, 2002-2004 |
| | Eurozone | Denemarken | Zweden | VK |
| Eurozone | 1,00 | 0,29 | 0,78 | 0,80 |
| Denemarken | | 1,00 | 0,34 | 0,40 |
| Zweden | | | 1,00 | 0,75 |
| VK | | | | 1,00 |
| Bron: Eurostat; eigen berekeningen. |

3.1.1

In onderstaande correlatiematrix wordt aangegeven in welke mate prijsbewegingen tussen de eurozone en de drie landen ieder afzonderlijk eenzelfde beeld bieden. De cijfers variëren iedere keer van 0 (geen correlatie) tot 1 (perfecte correlatie).

Correlatiematrix, 2000-2002

Eurozone

Denemarken

Zweden

VK

Eurozone

1,00

0,52

0,67

0,67

Denemarken

1,00

0,35

0,47

Zweden

1,00

0,47

VK

1,00

Correlatiematrix, 2002-2004

Eurozone

Denemarken

Zweden

VK

Eurozone

1,00

0,29

0,78

0,80

Denemarken

1,00

0,34

0,40

Zweden

1,00

0,75

VK

1,00

Bron: Eurostat; eigen berekeningen.

| 3.1.2 | De correlatie tussen de inflatiecijfers van de eurozone en het VK en Zweden is sinds de invoering van de euro geconsolideerd terwijl voor Denemarken het tegenovergestelde blijkt. Echter, de correlatie tussen de Deense en Engelse prijzen vervlakt en de correlatie met de Zweedse prijzen blijft stabiel maar is zwakker. |
| --- | --- |

3.1.2

De correlatie tussen de inflatiecijfers van de eurozone en het VK en Zweden is sinds de invoering van de euro geconsolideerd terwijl voor Denemarken het tegenovergestelde blijkt. Echter, de correlatie tussen de Deense en Engelse prijzen vervlakt en de correlatie met de Zweedse prijzen blijft stabiel maar is zwakker.

| 3.1.3 | Ook is het frappant te constateren dat met uitzondering van de relatie Denemarken-VK de correlatie van de drie niet-eurolanden met de eurozone sterker is dan die tussen die drie landen! |
| --- | --- |

3.1.3

Ook is het frappant te constateren dat met uitzondering van de relatie Denemarken-VK de correlatie van de drie niet-eurolanden met de eurozone sterker is dan die tussen die drie landen!

| 3.2 | Hieruit blijkt dat de prijsbewegingen binnen de eurozone niet aan de euro kunnen worden toegeschreven want zij zijn ongeveer hetzelfde als in de landen die de munt niet hebben ingevoerd. |
| --- | --- |

3.2

Hieruit blijkt dat de prijsbewegingen binnen de eurozone niet aan de euro kunnen worden toegeschreven want zij zijn ongeveer hetzelfde als in de landen die de munt niet hebben ingevoerd.

| 3.3 | De volgende tabel bevat de 12 hoofdcategorieën goederen en diensten (consumptie door individuele huishoudens) aan de hand waarvan het GICP wordt berekend. Aangegeven wordt hun respectieve weging en het prijsstijgingsritme gedurende de twee jaar vóór en de twee jaar na de invoering van de euro. Daarbij blijkt dat er in slechts drie categorieën sprake was van een duidelijke stijging: alcoholhoudende dranken en tabak (waar de stijging door accijnsverhogingen kan worden verklaard), gezondheidszorg en vervoer. Dit sluit evenwel niet uit dat bij verdere uitsplitsing nog andere stijgingen worden geconstateerd (zo stegen de huren tussen 2000 en 2002 met 1,5 % en tussen 2002 en 2004 met 2 %.).









  Eurozone | 2000-2002 | 2002-2004 | Prijsstijging | Gewogen gemiddelde 2000-2004 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| cp00 GICP totaal | 2,31 | 1,99 | | |
| cp01 Levensmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken | 4,47 | 1,50 | | 157,91 |
| cp02 Alcoholhoudende dranken, rookwaar, verdovende middelen | 3,11 | 5,42 | | 39,71 |
| cp03 Kleding en schoeisel | 0,64 | - 0,09 | | 75,87 |
| cp04 Huisvesting, water, elektriciteit, gas en andere brandstoffen | 2,81 | 2,19 | | 154,96 |
| cp05 Meubels, huishoudelijke apparatuur en gewoon onderhoud van de woning | 1,68 | 1,12 | | 79,84 |
| cp06 Gezondheid | 1,59 | 4,93 | | 36,04 |
| cp07 Vervoer | 1,49 | 2,51 | | 153,67 |
| cp08 Communicatie | - 5,07 | -0,73 | | 28,23 |
| cp09 Vrije tijd en cultuur | 1,22 | 0,10 | | 98,10 |
| cp10 Onderwijs | 3,46 | 3,49 | | 9,21 |
| cp11 Horeca | 3,69 | 3,23 | | 91,25 |
| cp12 Overige goederen en diensten | 2,86 | 2,53 | | 75,25 |
| Bron: Eurostat; eigen berekeningen. |

3.3

De volgende tabel bevat de 12 hoofdcategorieën goederen en diensten (consumptie door individuele huishoudens) aan de hand waarvan het GICP wordt berekend. Aangegeven wordt hun respectieve weging en het prijsstijgingsritme gedurende de twee jaar vóór en de twee jaar na de invoering van de euro. Daarbij blijkt dat er in slechts drie categorieën sprake was van een duidelijke stijging: alcoholhoudende dranken en tabak (waar de stijging door accijnsverhogingen kan worden verklaard), gezondheidszorg en vervoer. Dit sluit evenwel niet uit dat bij verdere uitsplitsing nog andere stijgingen worden geconstateerd (zo stegen de huren tussen 2000 en 2002 met 1,5 % en tussen 2002 en 2004 met 2 %.).

Eurozone

2000-2002

2002-2004

Prijsstijging

Gewogen gemiddelde 2000-2004

cp00 GICP totaal

2,31

1,99

cp01 Levensmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken

4,47

1,50

Image

157,91

cp02 Alcoholhoudende dranken, rookwaar, verdovende middelen

3,11

5,42

Image

39,71

cp03 Kleding en schoeisel

0,64

- 0,09

Image

75,87

cp04 Huisvesting, water, elektriciteit, gas en andere brandstoffen

2,81

2,19

Image

154,96

cp05 Meubels, huishoudelijke apparatuur en gewoon onderhoud van de woning

1,68

1,12

Image

79,84

cp06 Gezondheid

1,59

4,93

Image

36,04

cp07 Vervoer

1,49

2,51

Image

153,67

cp08 Communicatie

- 5,07

-0,73

Image

28,23

cp09 Vrije tijd en cultuur

1,22

0,10

Image

98,10

cp10 Onderwijs

3,46

3,49

Image

9,21

cp11 Horeca

3,69

3,23

Image

91,25

cp12 Overige goederen en diensten

2,86

2,53

Image

75,25

Bron: Eurostat; eigen berekeningen.

4.   Redenen voor het verschil tussen de gevoels- en de geconstateerde inflatie

4.1   Sociaal-economische redenen

| 4.1.1 | De euro werd ingevoerd in de maanden na 11 september die werden gekenmerkt door algemene, en ook economische onzekerheid die door de conjunctuurverslechtering nog werd versterkt. Deze periode stond in schril contrast met de jaren 1999 en 2000 die in het teken stonden van uitzonderlijke economische groei. |
| --- | --- |

4.1.1

De euro werd ingevoerd in de maanden na 11 september die werden gekenmerkt door algemene, en ook economische onzekerheid die door de conjunctuurverslechtering nog werd versterkt. Deze periode stond in schril contrast met de jaren 1999 en 2000 die in het teken stonden van uitzonderlijke economische groei.

| 4.1.2 | Eén van de belangrijkste redenen voor het aanhoudende verschil tussen de gevoels- en de geconstateerde inflatie wordt gevormd door een combinatie van factoren: de frequentie waarmee GICP-goederen en diensten worden betrokken, de respectieve prijsontwikkeling en het belang dat de consument aan die goederen en diensten hecht. |
| --- | --- |

4.1.2

Eén van de belangrijkste redenen voor het aanhoudende verschil tussen de gevoels- en de geconstateerde inflatie wordt gevormd door een combinatie van factoren: de frequentie waarmee GICP-goederen en diensten worden betrokken, de respectieve prijsontwikkeling en het belang dat de consument aan die goederen en diensten hecht.

| 4.1.2.1 | In de volgende tabel wordt getracht om deze factoren te objectiveren door de GICP-categorieën in vijf groepen op te splitsen: goederen en diensten die regelmatig worden betrokken (minstens één maal per maand), die minder regelmatig worden betrokken en die ten aanzien waarvan de frequentie per individu en naargelang de omstandigheden varieert. Voor de eerste twee groepen wordt tevens een onderscheid gemaakt tussen goederen en diensten die wel of geen voorwerp zijn van intensieve (inter)nationale concurrentie. |
| --- | --- |

4.1.2.1

In de volgende tabel wordt getracht om deze factoren te objectiveren door de GICP-categorieën in vijf groepen op te splitsen: goederen en diensten die regelmatig worden betrokken (minstens één maal per maand), die minder regelmatig worden betrokken en die ten aanzien waarvan de frequentie per individu en naargelang de omstandigheden varieert. Voor de eerste twee groepen wordt tevens een onderscheid gemaakt tussen goederen en diensten die wel of geen voorwerp zijn van intensieve (inter)nationale concurrentie.

| 4.1.2.2 | Duidelijk blijkt dat de prijzen van goederen of diensten die aan weinig mededinging zijn onderworpen veel sneller zijn gestegen dan de gemiddelde inflatie gedurende de jaren 2000-2007 (+ 2,12 %). In de tabel wordt tevens bevestigd dat minder vaak aangekochte en aan minder concurrentie onderhevige goederen fors ertoe hebben bijgedragen de inflatie te matigen (+ 0,37 %), temeer omdat zij een grote component van de inflatiemeting vormen (27 %, net na de groep „regelmatige aankoop/weinig mededinging” — 34 %).









  Categorie | Intensiteit van de mededinging | % jaarlijks stijgingspercentage 2000-2007 | Aandeel in het GICP | Gewicht in het GICP |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Regelmatige aankopen | Zwak | 2,34 | 0,92 | 339,4 |
| Sterk | 2,00 | 0,06 | 28,8 |
| Niet-regelmatige aankopen | Zwak | 2,91 | 0,51 | 204,7 |
| Sterk | 0,37 | 0,26 | 269,1 |
| Variabel | — | 2,38 | 0,37 | 157,88 |
| GICP | | 2,12 | 2,12 | 1 000,00 |
| Bron: Eurostat; eigen berekeningen. |

4.1.2.2

Duidelijk blijkt dat de prijzen van goederen of diensten die aan weinig mededinging zijn onderworpen veel sneller zijn gestegen dan de gemiddelde inflatie gedurende de jaren 2000-2007 (+ 2,12 %). In de tabel wordt tevens bevestigd dat minder vaak aangekochte en aan minder concurrentie onderhevige goederen fors ertoe hebben bijgedragen de inflatie te matigen (+ 0,37 %), temeer omdat zij een grote component van de inflatiemeting vormen (27 %, net na de groep „regelmatige aankoop/weinig mededinging” — 34 %).

Categorie

Intensiteit van de mededinging

% jaarlijks stijgingspercentage 2000-2007

Aandeel in het GICP

Gewicht in het GICP

Regelmatige aankopen

Zwak

2,34

0,92

339,4

Sterk

2,00

0,06

28,8

Niet-regelmatige aankopen

Zwak

2,91

0,51

204,7

Sterk

0,37

0,26

269,1

Variabel

—

2,38

0,37

157,88

GICP

2,12

2,12

1 000,00

Bron: Eurostat; eigen berekeningen.

| 4.1.2.3 | Het aandeel van de categorie „niet-regelmatige aankopen/intensieve mededinging” bevestigt de tendensen en de structuurveranderingen in de internationale handel. In 1995 was twee derden van de uit derde landen in de eurozone geïmporteerde industrieproducten afkomstig uit duurdere landen, terwijl dat in 2005 nog maar de helft was. Dat lag vooral aan een daling van de invoer uit het VK, Japan en de VS terwijl de import uit de opkomende economieën en in mindere mate de nieuwe lidstaten toenam. Ook wisselkoersontwikkelingen kunnen de betrekkingen met handelspartners van de eurozone hebben gestimuleerd of geremd.
  Aandeel van (groepen) landen in de invoer van de eurozone | Duurder | Waaronder | Goedkoper | Waaronder |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| VS | Japan | VK | China | Nieuwe lidstaten |
| 1995 | 65,7 | 16,1 | 10,7 | 20,3 | 34,3 | 5 | 8 |
| 1997 | 65,2 | 17,7 | 9,6 | 21,2 | 34,8 | 5,8 | 8,4 |
| 1999 | 64,1 | 18,4 | 9,8 | 19,6 | 35,9 | 6,3 | 9,8 |
| 2001 | 60,2 | 18,1 | 8,5 | 18,6 | 39,8 | 7,9 | 11,6 |
| 2003 | 55,1 | 15,1 | 7,8 | 16,6 | 44,9 | 11 | 14 |
| 2005 | 50,7 | 13,9 | 6,7 | 15 | 49,3 | 14,8 | 13,1 |
| Wijziging 1995-2005 | - 15,0 | - 2,2 | - 4,0 | - 5,3 | 15,0 | 9,8 | 5,1 |
| Bron: ECB, Maandbericht, augustus 2006. |

4.1.2.3

Het aandeel van de categorie „niet-regelmatige aankopen/intensieve mededinging” bevestigt de tendensen en de structuurveranderingen in de internationale handel. In 1995 was twee derden van de uit derde landen in de eurozone geïmporteerde industrieproducten afkomstig uit duurdere landen, terwijl dat in 2005 nog maar de helft was. Dat lag vooral aan een daling van de invoer uit het VK, Japan en de VS terwijl de import uit de opkomende economieën en in mindere mate de nieuwe lidstaten toenam. Ook wisselkoersontwikkelingen kunnen de betrekkingen met handelspartners van de eurozone hebben gestimuleerd of geremd.

Aandeel van (groepen) landen in de invoer van de eurozone

Duurder

Waaronder

Goedkoper

Waaronder

VS

Japan

VK

China

Nieuwe lidstaten

1995

65,7

16,1

10,7

20,3

34,3

5

8

1997

65,2

17,7

9,6

21,2

34,8

5,8

8,4

1999

64,1

18,4

9,8

19,6

35,9

6,3

9,8

2001

60,2

18,1

8,5

18,6

39,8

7,9

11,6

2003

55,1

15,1

7,8

16,6

44,9

11

14

2005

50,7

13,9

6,7

15

49,3

14,8

13,1

Wijziging 1995-2005

- 15,0

- 2,2

- 4,0

- 5,3

15,0

9,8

5,1

Bron: ECB, Maandbericht, augustus 2006.

| 4.1.3 | Geconstateerd kan worden dat de prijzen sinds 2002 veel sterker schommelen dan gedurende de eerste jaren voor de invoering van de chartale euro. |
| --- | --- |

4.1.3

Geconstateerd kan worden dat de prijzen sinds 2002 veel sterker schommelen dan gedurende de eerste jaren voor de invoering van de chartale euro.

Image

| 4.1.4 | Het inkomensniveau van huishoudens vormt tevens een bron van onvrede betreffende prijsontwikkelingen. Daarnaast kunnen uiteenlopende percepties onder de bevolking worden versterkt door een toename van het aantal alleenstaanden, die van één inkomen rond moeten komen. Mensen met kinderen, een laag inkomen, weinig opleiding, vrouwen die altijd op loon- en carrièregebied worden gediscrimineerd en mensen zonder vaste betrekking zitten in een bijzonder moeilijke situatie. |
| --- | --- |

4.1.4

Het inkomensniveau van huishoudens vormt tevens een bron van onvrede betreffende prijsontwikkelingen. Daarnaast kunnen uiteenlopende percepties onder de bevolking worden versterkt door een toename van het aantal alleenstaanden, die van één inkomen rond moeten komen. Mensen met kinderen, een laag inkomen, weinig opleiding, vrouwen die altijd op loon- en carrièregebied worden gediscrimineerd en mensen zonder vaste betrekking zitten in een bijzonder moeilijke situatie.

Image

Image

| 4.1.5 | De kenmerken van de GICP-goederen en diensten kunnen per jaar verschillen en aan kwaliteit winnen, zonder dat de prijs wordt gewijzigd. Dat soort veranderingen wordt evenwel niet in de index meegenomen en daarom worden dergelijke wijzigingen als prijsverlagingen aangemerkt (hetgeen overigens niet uitsluit dat het goed/de dienst in kwestie in de eerdere versie niet meer beschikbaar voor de consument zou zijn. Het gaat slechts om een verlaging „op papier” die niets met de werkelijkheid te maken heeft). Volgens de ECB bedraagt het aandeel van goederen die ertoe neigen vaak en fors te verbeteren 8-9 % van het totale GICP (motorvoertuigen, computers, draagbare telefoons, enz.). |
| --- | --- |

4.1.5

De kenmerken van de GICP-goederen en diensten kunnen per jaar verschillen en aan kwaliteit winnen, zonder dat de prijs wordt gewijzigd. Dat soort veranderingen wordt evenwel niet in de index meegenomen en daarom worden dergelijke wijzigingen als prijsverlagingen aangemerkt (hetgeen overigens niet uitsluit dat het goed/de dienst in kwestie in de eerdere versie niet meer beschikbaar voor de consument zou zijn. Het gaat slechts om een verlaging „op papier” die niets met de werkelijkheid te maken heeft). Volgens de ECB bedraagt het aandeel van goederen die ertoe neigen vaak en fors te verbeteren 8-9 % van het totale GICP (motorvoertuigen, computers, draagbare telefoons, enz.).

| 4.1.6 | Ook moet worden gewezen op de praktijken van bepaalde detailhandelaren en bedrijven die misbruik hebben gemaakt van de overstap op de chartale euro door (huur)prijzen naar boven af te ronden. Bepaalde bijkomende kosten kunnen echter worden gewettigd door handelingen in verband met etiketwijziging enz. Of omdat men prijsverhogingen niet terstond wilde doorrekenen maar er de voorkeur aan gaf om op de werkelijke introductie van de euro te wachten om zo de zaak in één keer te regelen. Eurostat denkt dat de invoering van de chartale euro goed was voor 0,12 à 0,29 procentpunt van het globale GICP voor de eurozone in 2002. |
| --- | --- |

4.1.6

Ook moet worden gewezen op de praktijken van bepaalde detailhandelaren en bedrijven die misbruik hebben gemaakt van de overstap op de chartale euro door (huur)prijzen naar boven af te ronden. Bepaalde bijkomende kosten kunnen echter worden gewettigd door handelingen in verband met etiketwijziging enz. Of omdat men prijsverhogingen niet terstond wilde doorrekenen maar er de voorkeur aan gaf om op de werkelijke introductie van de euro te wachten om zo de zaak in één keer te regelen. Eurostat denkt dat de invoering van de chartale euro goed was voor 0,12 à 0,29 procentpunt van het globale GICP voor de eurozone in 2002.

| 4.1.7 | Ten slotte waren er een aantal individuele gebeurtenissen die geen verband met de munt hielden maar wel samenvielen met de invoering van de chartale euro en hebben bijgedragen tot een verhoging van de gevoelsinflatie. Men denke aan de forse stijging van de olieprijs (+ 35 % tussen december 2001 en april 2002) en de misoogsten als gevolg van de in Europa heersende kou. Dat alles heeft overigens ook de economieën buiten de eurozone geraakt. |
| --- | --- |

4.1.7

Ten slotte waren er een aantal individuele gebeurtenissen die geen verband met de munt hielden maar wel samenvielen met de invoering van de chartale euro en hebben bijgedragen tot een verhoging van de gevoelsinflatie. Men denke aan de forse stijging van de olieprijs (+ 35 % tussen december 2001 en april 2002) en de misoogsten als gevolg van de in Europa heersende kou. Dat alles heeft overigens ook de economieën buiten de eurozone geraakt.

4.2   Psychologische redenen

| 4.2.1 | De consument kan veel gevoeliger zijn voor prijsstijgingen dan voor dalingen. Ongeacht welk product werd die gevoeligheid verscherpt door de sprong in het onbekende die de nieuwe eenheidsmunt belichaamde, het wantrouwen dat na de invoering van de euro werd gewekt door een groter aantal prijsaanduidingen voor een en hetzelfde product en door forse stijgingen van de prijzen van bepaalde goederen en diensten (huur, levensmiddelen, benzine). |
| --- | --- |

4.2.1

De consument kan veel gevoeliger zijn voor prijsstijgingen dan voor dalingen. Ongeacht welk product werd die gevoeligheid verscherpt door de sprong in het onbekende die de nieuwe eenheidsmunt belichaamde, het wantrouwen dat na de invoering van de euro werd gewekt door een groter aantal prijsaanduidingen voor een en hetzelfde product en door forse stijgingen van de prijzen van bepaalde goederen en diensten (huur, levensmiddelen, benzine).

| 4.2.2 | De kosten van de eigen woning worden niet meegenomen in de berekening van het GICP en daarom kan de aanzienlijke stijging van de onroerendgoedprijzen in sommige landen een reden vormen voor het verschil tussen de gevoels- en de werkelijke inflatie. |
| --- | --- |

4.2.2

De kosten van de eigen woning worden niet meegenomen in de berekening van het GICP en daarom kan de aanzienlijke stijging van de onroerendgoedprijzen in sommige landen een reden vormen voor het verschil tussen de gevoels- en de werkelijke inflatie.

| 4.2.3 | Ook is het zo dat consumenten de prijs van een product dat zij willen kopen, omrekenen naar de oude munt en daarbij uitgaan van het prijsniveau van vóór de invoering van de euro. Dat leidt tot een scheef beeld want de oude prijs is achterhaald door de inflatie (3). |
| --- | --- |

4.2.3

Ook is het zo dat consumenten de prijs van een product dat zij willen kopen, omrekenen naar de oude munt en daarbij uitgaan van het prijsniveau van vóór de invoering van de euro. Dat leidt tot een scheef beeld want de oude prijs is achterhaald door de inflatie (3).

| 4.2.4 | Verder verwarren veel consumenten, en zelfs ook analisten, de ontwikkeling van de koopkracht en de groeiende verwachtingen aangaande de levensstandaard. Een groot aantal tekenen lijken erop te wijzen dat de verwachtingen van de consument betreffende de levensstandaard nog sterker dan voorheen worden gestimuleerd door veelvuldige technologische veranderingen, de opkomst van nieuwe producten en diensten (die ertoe neigen deel van het gangbare consumptiepatroon uit te maken), steeds verfijndere marketing en zeer snelle verspreiding van door sociale druk ingegeven consumptienormen. Zo geven de aankoop van een GPS (een aanvulling op andere consumptievormen) of het vervangen van gewone door voorgewassen groente de indruk de koopkracht te belasten maar zij drukken op het gezinsbudget omdat de verwachtingen sneller groeien dan het inkomen. |
| --- | --- |

4.2.4

Verder verwarren veel consumenten, en zelfs ook analisten, de ontwikkeling van de koopkracht en de groeiende verwachtingen aangaande de levensstandaard. Een groot aantal tekenen lijken erop te wijzen dat de verwachtingen van de consument betreffende de levensstandaard nog sterker dan voorheen worden gestimuleerd door veelvuldige technologische veranderingen, de opkomst van nieuwe producten en diensten (die ertoe neigen deel van het gangbare consumptiepatroon uit te maken), steeds verfijndere marketing en zeer snelle verspreiding van door sociale druk ingegeven consumptienormen. Zo geven de aankoop van een GPS (een aanvulling op andere consumptievormen) of het vervangen van gewone door voorgewassen groente de indruk de koopkracht te belasten maar zij drukken op het gezinsbudget omdat de verwachtingen sneller groeien dan het inkomen.

4.3   Methodologische redenen

| 4.3.1 | De waarde van het GICP moet niet in twijfel worden getrokken. Dat cijfer stoelt op waarnemingen en maandelijkse lijsten van de nationale bureaus voor de statistiek en betreft meer dan 700 representatieve goederen en diensten, hetgeen correspondeert met bijna 1,7 miljoen maandelijkse peilingen op 180 000 verkooppunten. |
| --- | --- |

4.3.1

De waarde van het GICP moet niet in twijfel worden getrokken. Dat cijfer stoelt op waarnemingen en maandelijkse lijsten van de nationale bureaus voor de statistiek en betreft meer dan 700 representatieve goederen en diensten, hetgeen correspondeert met bijna 1,7 miljoen maandelijkse peilingen op 180 000 verkooppunten.

| 4.3.2 | Wel moet eraan worden herinnerd dat het gemiddelde indexcijfer van de consumentenprijzen het resultaat is van bepaalde afspraken die hoofdzakelijk betrekking hebben op: (1) de keuze van de goederen en diensten die worden gemeten en dus de basis van het cijfer vormen en (2) de weging van de respectieve goederen en diensten. |
| --- | --- |

4.3.2

Wel moet eraan worden herinnerd dat het gemiddelde indexcijfer van de consumentenprijzen het resultaat is van bepaalde afspraken die hoofdzakelijk betrekking hebben op: (1) de keuze van de goederen en diensten die worden gemeten en dus de basis van het cijfer vormen en (2) de weging van de respectieve goederen en diensten.

| 4.3.3 | Toch, zoals uit de tabel blijkt, volgt de structuur van de gezinsuitgaven het gezinsinkomen. De grootste verschillen doen zich voor op het vlak van de reële woninghuur: deze drukt vijf à zes keer zwaarder op het budget van 20 % van de armste gezinnen dan op dat van 20 % van de rijkste gezinnen. Dat verschil vloeit voort uit het feit dat de laatste groep uit zowel eigenaren als huurders bestaat. Daarom ervaren zij de ontwikkeling van de onroerendgoedprijzen anders. Verder besteden de armste gezinnen 81 % meer van hun inkomen aan levensmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken. Dat maakt hen gevoeliger voor prijsstijgingen van voedsel op de wereldmarkt. Wat nieuwe auto's betreft verbruiken de rijkste huishoudens 67 % meer dan de huishoudens van het 1e kwintiel. Aangezien in de periode 2000-2008 de prijzen van nieuwe auto's veel minder zijn gestegen dan het GICP beoordelen zij deze ontwikkeling als heel positief.












  Eurozone — GICP = 1 000
  (jaar: 2005) | % gemiddelde jaarlijkse prijsstijging
  (2000-2008; GICP = 2,3) | 1
  e kwintiel | 5
  e kwintiel | Verschil tussen 1e-5e kw intiel | Uitgaven voor gemiddelde consumptie (SPA) | Gewicht in het GICP | Verschil |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| cp01 Levensmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken | 2,5 | 195 | 108 | 80,6 | 143,3 | 154,91 | 11,6 |
| cp02 Alcoholhoudende dranken, rookwaar en verdovende middelen | 4,1 | 29 | 17 | 70,6 | 21,4 | 40,71 | 19,3 |
| cp03 Kleding en schoeisel | 1,4 | 54 | 62 | - 12,9 | 60,3 | 74,20 | 13,9 |
| cp04 Huisvesting, water, elektriciteit, gas, andere brandstoffen | 3,1 | 325 | 251 | 29,5 | 278,9 | 150,50 | - 128,4 |
| Dont:
  cp041 Werkelijke woninghuur | 1,9 | 134 | 24 | 458,3 | 53,8 | 63,50 | 9,7 |
| cp042 Huurwaarde van de woning | — | 106 | 151 | - 29,8 | 143,9 | | — |
| cp05 Meubels, huishoudelijke apparatuur en gewoon onderhoud van de woning | 1,3 | 41 | 69 | - 40,6 | 56,8 | 76,5 | 19,7 |
| cp06 Gezondheid | 2,5 | 31 | 42 | - 26,2 | 35,7 | 41,67 | 5,9 |
| cp07 Vervoer | 2,8 | 92 | 146 | - 37,0 | 125,6 | 153,31 | 27,7 |
| Waarvan:
  cp071 Aanschaf van voertuigen | 1,2 | 23 | 70 | - 67,1 | 48,1 | 47,93 | - 0,1 |
| cp08 Communicatie | - 2,7 | 37 | 24 | 54,2 | 28,6 | 29,19 | 0,6 |
| cp09 Vrije tijd en cultuur | 0,6 | 64 | 90 | - 28,9 | 83,0 | 94,66 | 11,7 |
| cp10 Onderwijs | 4,0 | 7 | 10 | - 30,0 | 8,7 | 9,49 | 0,8 |
| cp11 Horeca | 3,2 | 42 | 67 | - 37,3 | 55,2 | 93,19 | 38,0 |
| cp12 Overige goederen en diensten | 2,3 | 85 | 113 | - 24,8 | 102,5 | 81,67 | - 20,8 |
| Waarvan:
  cp121 Persoonlijke verzorging | 1,9 | 27 | 25 | 8,0 | 26,1 | 26,36 | 0,2 |
| cp125 Verzekeringen | 2,5 | 44 | 63 | - 30,2 | 55,2 | 18,60 | - 36,6 |
| Bron: Eurostat; eigen berekeningen. |

4.3.3

Toch, zoals uit de tabel blijkt, volgt de structuur van de gezinsuitgaven het gezinsinkomen. De grootste verschillen doen zich voor op het vlak van de reële woninghuur: deze drukt vijf à zes keer zwaarder op het budget van 20 % van de armste gezinnen dan op dat van 20 % van de rijkste gezinnen. Dat verschil vloeit voort uit het feit dat de laatste groep uit zowel eigenaren als huurders bestaat. Daarom ervaren zij de ontwikkeling van de onroerendgoedprijzen anders. Verder besteden de armste gezinnen 81 % meer van hun inkomen aan levensmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken. Dat maakt hen gevoeliger voor prijsstijgingen van voedsel op de wereldmarkt. Wat nieuwe auto's betreft verbruiken de rijkste huishoudens 67 % meer dan de huishoudens van het 1e kwintiel. Aangezien in de periode 2000-2008 de prijzen van nieuwe auto's veel minder zijn gestegen dan het GICP beoordelen zij deze ontwikkeling als heel positief.

Eurozone — GICP = 1 000

(jaar: 2005)

% gemiddelde jaarlijkse prijsstijging

(2000-2008; GICP = 2,3)

1
  e kwintiel

5
  e kwintiel

Verschil tussen 1e-5e kw intiel

Uitgaven voor gemiddelde consumptie (SPA)

Gewicht in het GICP

Verschil

cp01 Levensmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken

2,5

195

108

80,6

143,3

154,91

11,6

cp02 Alcoholhoudende dranken, rookwaar en verdovende middelen

4,1

29

17

70,6

21,4

40,71

19,3

cp03 Kleding en schoeisel

1,4

54

62

- 12,9

60,3

74,20

13,9

cp04 Huisvesting, water, elektriciteit, gas, andere brandstoffen

3,1

325

251

29,5

278,9

150,50

- 128,4

Dont:
  cp041 Werkelijke woninghuur

1,9

134

24

458,3

53,8

63,50

9,7

cp042 Huurwaarde van de woning

—

106

151

- 29,8

143,9

—

cp05 Meubels, huishoudelijke apparatuur en gewoon onderhoud van de woning

1,3

41

69

- 40,6

56,8

76,5

19,7

cp06 Gezondheid

2,5

31

42

- 26,2

35,7

41,67

5,9

cp07 Vervoer

2,8

92

146

- 37,0

125,6

153,31

27,7

Waarvan:
  cp071 Aanschaf van voertuigen

1,2

23

70

- 67,1

48,1

47,93

- 0,1

cp08 Communicatie

- 2,7

37

24

54,2

28,6

29,19

0,6

cp09 Vrije tijd en cultuur

0,6

64

90

- 28,9

83,0

94,66

11,7

cp10 Onderwijs

4,0

7

10

- 30,0

8,7

9,49

0,8

cp11 Horeca

3,2

42

67

- 37,3

55,2

93,19

38,0

cp12 Overige goederen en diensten

2,3

85

113

- 24,8

102,5

81,67

- 20,8

Waarvan:
  cp121 Persoonlijke verzorging

1,9

27

25

8,0

26,1

26,36

0,2

cp125 Verzekeringen

2,5

44

63

- 30,2

55,2

18,60

- 36,6

Bron: Eurostat; eigen berekeningen.

| 4.3.3.1 | De volgende tabel geeft de inflatie weer voor de groepen met extreme inkomsten, gerelateerd aan hun consumptieprofiel, en het verschil ten opzichte van 1996. Tijdens de afgelopen 12 jaar heeft de inflatie voor de armste groep die voor de rijkste groep zes keer ingehaald; het omgekeerde was drie maal het geval. Gedurende drie jaar waren er geen significante verschillen. |
| --- | --- |

4.3.3.1

De volgende tabel geeft de inflatie weer voor de groepen met extreme inkomsten, gerelateerd aan hun consumptieprofiel, en het verschil ten opzichte van 1996. Tijdens de afgelopen 12 jaar heeft de inflatie voor de armste groep die voor de rijkste groep zes keer ingehaald; het omgekeerde was drie maal het geval. Gedurende drie jaar waren er geen significante verschillen.

Image

| 4.3.3.2 | Afgezien van dit structurele effect lijkt het erop dat tijdens perioden van sterke stijgingen van prijzen van grondstoffen voor levensmiddelen, de armste huishoudens die goedkope merken kiezen of bij goedkope supermarkten winkelen, nog meer getroffen worden omdat het aandeel van grondstoffen voor levensmiddelen meer in de consumptieprijs voor levensmiddelen weegt (omdat, anderzijds, het aandeel van kosten voor de verpakking, marketing e.d. geringer is). |
| --- | --- |

4.3.3.2

Afgezien van dit structurele effect lijkt het erop dat tijdens perioden van sterke stijgingen van prijzen van grondstoffen voor levensmiddelen, de armste huishoudens die goedkope merken kiezen of bij goedkope supermarkten winkelen, nog meer getroffen worden omdat het aandeel van grondstoffen voor levensmiddelen meer in de consumptieprijs voor levensmiddelen weegt (omdat, anderzijds, het aandeel van kosten voor de verpakking, marketing e.d. geringer is).

| 4.3.3.3 | De armste huishoudens zijn evenmin in staat de gevolgen op te vangen van prijsstijgingen voor hun budget aangezien hun spaarquote structureel zwak is en omdat zij moeilijker toegang hebben tot krediet en verder het risico lopen te veel schulden op te bouwen. |
| --- | --- |

4.3.3.3

De armste huishoudens zijn evenmin in staat de gevolgen op te vangen van prijsstijgingen voor hun budget aangezien hun spaarquote structureel zwak is en omdat zij moeilijker toegang hebben tot krediet en verder het risico lopen te veel schulden op te bouwen.

| 4.3.3.4 | Deze conclusies gelden ook voor de lidstaten; zoals uit onderstaande tabel blijkt, geven huishoudens uiteenlopende delen van hun inkomsten uit aan verschillende categorieën goederen en diensten, op grond van geografische kenmerken (eilanden brengen hoge kosten voor vervoer met zich mee) sociaal-economisch ontwikkelingsniveau (Roemeense en Bulgaarse gezinnen geven bijna drie maal zo veel uit voor levensmiddelen dan gezinnen elders), enz. De laatste twee kolommen geven aan in welke mate de uitgaven in een groep landen of binnen de eurozone homogeen zijn (hoe zwakker de coefficiënt voor variatie, hoe meer homogeniteit). Vertonen de landen van de eurozone sterke gelijkenis, dan is dit minder het geval met andere groepen landen. Hieruit blijken de grenzen van het GICP dat, gebaseerd op gewogen gemiddelden, per definitie niet de situatie in een bepaald land kan weergeven. Deze conclusie moet niet onderschat worden door de landen die toetreden tot de eurozone omdat ze gevolgen heeft voor het monetaire en inflatiebeleid. | Eurozone
  (behalve Lux.) | 3 oude lidstaten buiten eurozone | Nieuwe lidstaten buiten eurozone
  (behalve Cyprus, Malta en Slovenië) | Cyprus, Malta | Roemenië Bulgarije | Coefficiënt voor variatie tussen deze groepen | Coefficiënt voor variatie binnen de eurozone |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Huisvesting, water, elektriciteit, gas, andere brandstoffen | 26,11 | 30,57 | 22,86 | 15,33 | 25,15 | 0,23 | 0,10 |
| Levensmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken | 14,24 | 11,06 | 25,85 | 18,17 | 37,88 | 0,50 | 0,18 |
| Vervoer | 12,94 | 13,82 | 10,22 | 15,60 | 5,73 | 0,33 | 0,16 |
| Overige goederen en diensten | 10,14 | 7,65 | 6,25 | 6,89 | 3,07 | 0,38 | 0,29 |
| Vrije tijd en cultuur | 8,65 | 12,33 | 6,98 | 8,02 | 3,54 | 0,40 | 0,32 |
| Horeca | 6,21 | 5,27 | 3,97 | 7,68 | 2,34 | 0,40 | 0,35 |
| Alcoholhoudende dranken, rookwaar, verdovende middelen | 2,61 | 2,56 | 3,05 | 2,32 | 4,78 | 0,32 | 0,40 |
| Meubilair, huishoudelijke apparatuur en gewoon onderhoud van de woning | 5,77 | 6,34 | 5,00 | 8,30 | 3,39 | 0,31 | 0,13 |
| Kleding en schoeisel | 5,70 | 4,92 | 6,02 | 8,04 | 4,66 | 0,23 | 0,21 |
| Gezondheid | 3,53 | 2,12 | 3,54 | 3,89 | 4,07 | 0,22 | 0,44 |
| Communicatie | 3,06 | 2,73 | 5,21 | 3,16 | 4,72 | 0,29 | 0,17 |
| Onderwijs | 1,05 | 0,63 | 1,05 | 2,59 | 0,66 | 0,68 | 0,61 |
| Opmerking: geen gegevens beschikbaar voor Luxemburg. |

4.3.3.4

Deze conclusies gelden ook voor de lidstaten; zoals uit onderstaande tabel blijkt, geven huishoudens uiteenlopende delen van hun inkomsten uit aan verschillende categorieën goederen en diensten, op grond van geografische kenmerken (eilanden brengen hoge kosten voor vervoer met zich mee) sociaal-economisch ontwikkelingsniveau (Roemeense en Bulgaarse gezinnen geven bijna drie maal zo veel uit voor levensmiddelen dan gezinnen elders), enz. De laatste twee kolommen geven aan in welke mate de uitgaven in een groep landen of binnen de eurozone homogeen zijn (hoe zwakker de coefficiënt voor variatie, hoe meer homogeniteit). Vertonen de landen van de eurozone sterke gelijkenis, dan is dit minder het geval met andere groepen landen. Hieruit blijken de grenzen van het GICP dat, gebaseerd op gewogen gemiddelden, per definitie niet de situatie in een bepaald land kan weergeven. Deze conclusie moet niet onderschat worden door de landen die toetreden tot de eurozone omdat ze gevolgen heeft voor het monetaire en inflatiebeleid.

Eurozone

(behalve Lux.)

3 oude lidstaten buiten eurozone

Nieuwe lidstaten buiten eurozone

(behalve Cyprus, Malta en Slovenië)

Cyprus, Malta

Roemenië Bulgarije

Coefficiënt voor variatie tussen deze groepen

Coefficiënt voor variatie binnen de eurozone

Huisvesting, water, elektriciteit, gas, andere brandstoffen

26,11

30,57

22,86

15,33

25,15

0,23

0,10

Levensmiddelen en niet-alcoholhoudende dranken

14,24

11,06

25,85

18,17

37,88

0,50

0,18

Vervoer

12,94

13,82

10,22

15,60

5,73

0,33

0,16

Overige goederen en diensten

10,14

7,65

6,25

6,89

3,07

0,38

0,29

Vrije tijd en cultuur

8,65

12,33

6,98

8,02

3,54

0,40

0,32

Horeca

6,21

5,27

3,97

7,68

2,34

0,40

0,35

Alcoholhoudende dranken, rookwaar, verdovende middelen

2,61

2,56

3,05

2,32

4,78

0,32

0,40

Meubilair, huishoudelijke apparatuur en gewoon onderhoud van de woning

5,77

6,34

5,00

8,30

3,39

0,31

0,13

Kleding en schoeisel

5,70

4,92

6,02

8,04

4,66

0,23

0,21

Gezondheid

3,53

2,12

3,54

3,89

4,07

0,22

0,44

Communicatie

3,06

2,73

5,21

3,16

4,72

0,29

0,17

Onderwijs

1,05

0,63

1,05

2,59

0,66

0,68

0,61

Opmerking: geen gegevens beschikbaar voor Luxemburg.

| 4.3.4 | Evenzo is er soms een aanzienlijk verschil tussen de gemiddelde structuur in de uitgaven voor consumptie en de manier waarop de factoren in het GICP worden gewogen. Voorbeeld: gemiddeld geven de huishoudens in de eurozone 27,5 % van hun inkomsten uit aan huisvesting, water en energie; toch maakt deze rubriek maar 16,3 % uit in het GICP. Ook gezondheid en verzekeringen hebben een te gering aandeel. Anderzijds nemen levensmiddelen, vervoer en de post „horeca” een te belangrijke plaats in in het GICP. |
| --- | --- |

4.3.4

Evenzo is er soms een aanzienlijk verschil tussen de gemiddelde structuur in de uitgaven voor consumptie en de manier waarop de factoren in het GICP worden gewogen. Voorbeeld: gemiddeld geven de huishoudens in de eurozone 27,5 % van hun inkomsten uit aan huisvesting, water en energie; toch maakt deze rubriek maar 16,3 % uit in het GICP. Ook gezondheid en verzekeringen hebben een te gering aandeel. Anderzijds nemen levensmiddelen, vervoer en de post „horeca” een te belangrijke plaats in in het GICP.

Brussel, 10 juli 2008.

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Zie het EESC-advies over „De economische en sociale gevolgen van de ontwikkeling van de financiële markten”, PB C 10 van 15.1.2008, blz. 96, § 1.14.

1

(2)  Nationale Bank van België, „L'évolution de l'inflation en Belgique: une analyse de la Banque nationale de Belgique réalisée à la demande du gouvernement fédéral”, Revue économique, 2008, blz. 17.

2

(3)  Een voorbeeld: ik wil eind 2002 een auto kopen en herinner mij dat die mij een jaar eerder 100 zou hebben gekost. 100 is dus mijn referentie maar sindsdien bedroeg de middels het GICP gemeten inflatie 2,2 en dus moet ik mij op 102,2 en niet op 100 baseren. Wil ik die auto in 2007 kopen dan zou de prijs maar liefst 114 bedragen!

3

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/140 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/140

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Albanië — de rol van het maatschappelijk middenveld in de pretoetredingssteunprogramma's

(2009/C 27/28)

Op 16 februari 2007 heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité besloten overeenkomstig artikel 29, lid 2, van zijn reglement van orde een initiatiefadvies op te stellen over

Albanië — de rol van het maatschappelijk middenveld in de pretoetredingssteunprogramma's.

De gespecialiseerde afdeling Externe betrekkingen, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 12 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was mevrouw FLORIO.

Het Comité heeft tijdens zijn op 9 juli 2008 gehouden 446e zitting het volgende advies uitgebracht, dat met 122 stemmen vóór, bij 1 onthouding, is goedgekeurd.

1.   Inleiding

| 1.1 | Europa heeft voor nu en later alle belang bij stabiliteit, vrede en ontwikkeling op de Westelijke Balkan en bij volledige integratie van deze regio in de EU. In de loop der jaren is het dan ook steeds duidelijker geworden dat de EU een intensiever beleid in die richting dient te voeren. |
| --- | --- |

1.1

Europa heeft voor nu en later alle belang bij stabiliteit, vrede en ontwikkeling op de Westelijke Balkan en bij volledige integratie van deze regio in de EU. In de loop der jaren is het dan ook steeds duidelijker geworden dat de EU een intensiever beleid in die richting dient te voeren.

| 1.2 | Door zijn ligging aan de Middellandse Zee en zijn belang voor het vaak wankele evenwicht in de regio verdient Albanië bijzondere aandacht van de Europese instellingen. Het land is sinds begin november 2007 betrokken bij het Euromediterrane partnerschap, dat al meer dan tien jaar hét raamwerk vormt voor de betrekkingen tussen de EU en haar partners in het zuiden van het Middellandse Zeegebied en dat moet zorgen voor langdurige stabiliteit in de regio. |
| --- | --- |

1.2

Door zijn ligging aan de Middellandse Zee en zijn belang voor het vaak wankele evenwicht in de regio verdient Albanië bijzondere aandacht van de Europese instellingen. Het land is sinds begin november 2007 betrokken bij het Euromediterrane partnerschap, dat al meer dan tien jaar hét raamwerk vormt voor de betrekkingen tussen de EU en haar partners in het zuiden van het Middellandse Zeegebied en dat moet zorgen voor langdurige stabiliteit in de regio.

| 1.3 | Het EU-beleid voorziet in een pakket maatregelen die de democratische en sociaal-economische ontwikkeling van de Albanese instellingen moeten bevorderen. Om de betrokkenheid van de burgers in de aanloop naar integratie in de EU te vergroten, richten de programma's zich ook op de lokale overheden en het maatschappelijk middenveld. |
| --- | --- |

1.3

Het EU-beleid voorziet in een pakket maatregelen die de democratische en sociaal-economische ontwikkeling van de Albanese instellingen moeten bevorderen. Om de betrokkenheid van de burgers in de aanloop naar integratie in de EU te vergroten, richten de programma's zich ook op de lokale overheden en het maatschappelijk middenveld.

| 1.4 | Het Comité wil met dit initiatiefadvies de aandacht vestigen op de rol van het maatschappelijk middenveld in Albanië en op de noodzaak van toezicht op de geboekte vooruitgang en op de knelpunten bij de uitbouw van een democratisch bestel en de aanpassing aan het Europese beleid. |
| --- | --- |

1.4

Het Comité wil met dit initiatiefadvies de aandacht vestigen op de rol van het maatschappelijk middenveld in Albanië en op de noodzaak van toezicht op de geboekte vooruitgang en op de knelpunten bij de uitbouw van een democratisch bestel en de aanpassing aan het Europese beleid.

| 1.5 | Een delegatie van het Comité met vertegenwoordigers van de drie groepen heeft ter voorbereiding van dit advies op 31 maart en 1 april jl. een bezoek gebracht aan de Albanese hoofdstad Tirana, waar zij verschillende vertegenwoordigers van het Albanese middenveld heeft ontmoet. De resultaten van dit bijzonder constructieve overleg werden in dit advies verwerkt. |
| --- | --- |

1.5

Een delegatie van het Comité met vertegenwoordigers van de drie groepen heeft ter voorbereiding van dit advies op 31 maart en 1 april jl. een bezoek gebracht aan de Albanese hoofdstad Tirana, waar zij verschillende vertegenwoordigers van het Albanese middenveld heeft ontmoet. De resultaten van dit bijzonder constructieve overleg werden in dit advies verwerkt.

2.   Conclusies en aanbevelingen

| 2.1 | Het maatschappelijk middenveld is, in al zijn geledingen, van vitaal belang voor de democratische en maatschappelijke ontwikkeling van een land (1). Dit geldt des te meer voor Albanië, dat een belangrijke geopolitieke positie inneemt en de laatste jaren veel vooruitgang heeft geboekt met de opbouw van een democratisch bestel en de toenadering tot de Europese instellingen en Westerse organisaties (zoals de NAVO). |
| --- | --- |

2.1

Het maatschappelijk middenveld is, in al zijn geledingen, van vitaal belang voor de democratische en maatschappelijke ontwikkeling van een land (1). Dit geldt des te meer voor Albanië, dat een belangrijke geopolitieke positie inneemt en de laatste jaren veel vooruitgang heeft geboekt met de opbouw van een democratisch bestel en de toenadering tot de Europese instellingen en Westerse organisaties (zoals de NAVO).

| 2.2 | Democratie en sociale vooruitgang zonder uitsluiting zijn alleen mogelijk als het beleid van de regering wordt gecontroleerd en de burgers daar ook bij worden betrokken. |
| --- | --- |

2.2

Democratie en sociale vooruitgang zonder uitsluiting zijn alleen mogelijk als het beleid van de regering wordt gecontroleerd en de burgers daar ook bij worden betrokken.

| 2.3 | Met name op het platteland en in de minder ontwikkelde gebieden moet de vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Albanië het hele maatschappelijk middenveld dan ook meer met advies en middelen ondersteunen. Sterker nog, dit moet een van haar topprioriteiten worden. |
| --- | --- |

2.3

Met name op het platteland en in de minder ontwikkelde gebieden moet de vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Albanië het hele maatschappelijk middenveld dan ook meer met advies en middelen ondersteunen. Sterker nog, dit moet een van haar topprioriteiten worden.

| 2.4 | De wijze waarop de EU de situatie in Albanië tegemoet treedt, is bijzonder belangrijk, aangezien verschillende internationale actoren de activiteiten van het Albanese middenveld reeds met allerlei projecten ondersteunen en de Albanese samenleving zo haar eigenaardigheden heeft en met een aantal onmiskenbare problemen kampt. Met name de toegang tot financiële middelen zou aan bepaalde voorwaarden moeten worden verbonden, zodat deze vooral ten goede komen aan organisaties met heldere doelstellingen en een duidelijk tijdpad en aan representatieve verenigingen die daadwerkelijk de burgers vertegenwoordigen. |
| --- | --- |

2.4

De wijze waarop de EU de situatie in Albanië tegemoet treedt, is bijzonder belangrijk, aangezien verschillende internationale actoren de activiteiten van het Albanese middenveld reeds met allerlei projecten ondersteunen en de Albanese samenleving zo haar eigenaardigheden heeft en met een aantal onmiskenbare problemen kampt. Met name de toegang tot financiële middelen zou aan bepaalde voorwaarden moeten worden verbonden, zodat deze vooral ten goede komen aan organisaties met heldere doelstellingen en een duidelijk tijdpad en aan representatieve verenigingen die daadwerkelijk de burgers vertegenwoordigen.

| 2.5 | Het tripartiete sociale overleg is cruciaal voor een samenleving die ingrijpende veranderingen ondergaat. De oprichting van de Nationale Arbeidsraad in 1996 heeft de aanzet gegeven tot een aantal positieve ontwikkelingen. Toch functioneert dit orgaan nog altijd niet zoals het hoort. Er is nog veel ruimte voor verbetering op het punt van transparantie en op het vlak van de betrokkenheid, inzet, representativiteit en verantwoordingsplicht van de betrokken actoren. De raad zou regelmatig bijeen moeten komen, zich moeten buigen over alle belangrijke aspecten van de economische ontwikkeling van het land en discussies op gang moeten brengen waar de regering niet omheen kan. |
| --- | --- |

2.5

Het tripartiete sociale overleg is cruciaal voor een samenleving die ingrijpende veranderingen ondergaat. De oprichting van de Nationale Arbeidsraad in 1996 heeft de aanzet gegeven tot een aantal positieve ontwikkelingen. Toch functioneert dit orgaan nog altijd niet zoals het hoort. Er is nog veel ruimte voor verbetering op het punt van transparantie en op het vlak van de betrokkenheid, inzet, representativiteit en verantwoordingsplicht van de betrokken actoren. De raad zou regelmatig bijeen moeten komen, zich moeten buigen over alle belangrijke aspecten van de economische ontwikkeling van het land en discussies op gang moeten brengen waar de regering niet omheen kan.

| 2.6 | Daarnaast moet de burgerdialoog worden aangezwengeld, zodat de Albanese burgers meer betrokken raken bij de democratie in hun land. De EU kan daarbij een belangrijke rol spelen door professionele trainingen te faciliteren voor het hele maatschappelijk middenveld en met name voor organisaties die zich concreet inzetten voor de Albanese samenleving. |
| --- | --- |

2.6

Daarnaast moet de burgerdialoog worden aangezwengeld, zodat de Albanese burgers meer betrokken raken bij de democratie in hun land. De EU kan daarbij een belangrijke rol spelen door professionele trainingen te faciliteren voor het hele maatschappelijk middenveld en met name voor organisaties die zich concreet inzetten voor de Albanese samenleving.

| 2.7 | Het Comité zal verder gaan met het monitoren en ondersteunen van het Albanese middenveld, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat de ontwikkelingen erg snel gaan en dat het land van grote betekenis is voor de stabiliteit in de hele regio. |
| --- | --- |

2.7

Het Comité zal verder gaan met het monitoren en ondersteunen van het Albanese middenveld, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat de ontwikkelingen erg snel gaan en dat het land van grote betekenis is voor de stabiliteit in de hele regio.

| 2.8 | Zoals tijdens het 2e forum van het maatschappelijk middenveld in de Westelijke Balkan (Ljubljana, 4 en 5 juni 2008) reeds is geconcludeerd, zou de oprichting van een gemengd raadgevend comité ook voor Albanië een goede zaak zijn, omdat het middenveld daarmee een stem krijgt en een duurzame relatie kan opbouwen met de Europese instellingen. Het Comité zou dankzij zijn aanwezigheid op de Balkan de samenwerking tussen de middenveldorganisaties in de regio kunnen bevorderen door ook Albanië erbij te betrekken. |
| --- | --- |

2.8

Zoals tijdens het 2e forum van het maatschappelijk middenveld in de Westelijke Balkan (Ljubljana, 4 en 5 juni 2008) reeds is geconcludeerd, zou de oprichting van een gemengd raadgevend comité ook voor Albanië een goede zaak zijn, omdat het middenveld daarmee een stem krijgt en een duurzame relatie kan opbouwen met de Europese instellingen. Het Comité zou dankzij zijn aanwezigheid op de Balkan de samenwerking tussen de middenveldorganisaties in de regio kunnen bevorderen door ook Albanië erbij te betrekken.

| 2.9 | De Europese middenveldorganisaties hebben de belangrijke taak om hun Albanese zusterorganisaties op sleeptouw te nemen en hen wegwijs te maken in het EU-beleid en de daarmee samenhangende programma's. |
| --- | --- |

2.9

De Europese middenveldorganisaties hebben de belangrijke taak om hun Albanese zusterorganisaties op sleeptouw te nemen en hen wegwijs te maken in het EU-beleid en de daarmee samenhangende programma's.

3.   De beleidsinstrumenten van de EU ten behoeve van Albanië

| 3.1 | Het algemene Europese beleidskader met betrekking tot de Westelijke Balkanlanden is het stabilisatie- en associatieproces, waaraan ook Albanië deelneemt. |
| --- | --- |

3.1

Het algemene Europese beleidskader met betrekking tot de Westelijke Balkanlanden is het stabilisatie- en associatieproces, waaraan ook Albanië deelneemt.

| 3.2 | In januari 2006 heeft de Raad zijn goedkeuring gehecht aan een Europees partnerschap voor Albanië dat voorziet in een hele reeks prioriteiten voor de korte en middellange termijn. De Albanese overheid heeft op haart beurt in juli 2006 een actieplan opgesteld voor de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen uit dat partnerschap. Momenteel wordt dat actieplan herzien, zodat het Europese partnerschap in 2008 ten uitvoer kan worden gelegd. Op 12 juni 2006 hebben de EU en Albanië een stabilisatie- en associatieovereenkomst ondertekend, die voorziet in een aantal wederzijdse afspraken op het gebied van economie, handel en bestuur. Tegelijk wil de EU met deze overeenkomst een impuls gegeven aan de regionale samenwerking. |
| --- | --- |

3.2

In januari 2006 heeft de Raad zijn goedkeuring gehecht aan een Europees partnerschap voor Albanië dat voorziet in een hele reeks prioriteiten voor de korte en middellange termijn. De Albanese overheid heeft op haart beurt in juli 2006 een actieplan opgesteld voor de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen uit dat partnerschap. Momenteel wordt dat actieplan herzien, zodat het Europese partnerschap in 2008 ten uitvoer kan worden gelegd. Op 12 juni 2006 hebben de EU en Albanië een stabilisatie- en associatieovereenkomst ondertekend, die voorziet in een aantal wederzijdse afspraken op het gebied van economie, handel en bestuur. Tegelijk wil de EU met deze overeenkomst een impuls gegeven aan de regionale samenwerking.

| 3.3 | Het voornaamste financieringsinstrument voor de samenwerking tussen de Europese Commissie en Albanië in de periode 2001-2007 was het programma CARDS (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation), waarin de volgende vijf aandachtsgebieden centraal stonden:






  — | stabilisering van de democratie, d.w.z. initiatieven voor de verbetering van het kiesstelsel en kleinschalige projecten voor de uitbouw van middenveldorganisaties en ngo's die zich bezighouden met mensenrechten en sociale en politieke rechten; |
| --- | --- | --- |

3.3

Het voornaamste financieringsinstrument voor de samenwerking tussen de Europese Commissie en Albanië in de periode 2001-2007 was het programma CARDS (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation), waarin de volgende vijf aandachtsgebieden centraal stonden:

—

stabilisering van de democratie, d.w.z. initiatieven voor de verbetering van het kiesstelsel en kleinschalige projecten voor de uitbouw van middenveldorganisaties en ngo's die zich bezighouden met mensenrechten en sociale en politieke rechten;

| — | justitie en binnenlandse zaken, d.w.z. steun voor de hervorming van het rechtsstelsel, het Openbaar Ministerie en de politie, maatregelen voor een geïntegreerde bewaking van land- en zeegrenzen, en ondersteuning van de grenspolitie; |
| --- | --- |

—

justitie en binnenlandse zaken, d.w.z. steun voor de hervorming van het rechtsstelsel, het Openbaar Ministerie en de politie, maatregelen voor een geïntegreerde bewaking van land- en zeegrenzen, en ondersteuning van de grenspolitie;

| — | capacity buiding bij het openbaar bestuur, d.w.z. hervormingsprogramma's voor het belasting- en heffingenstelsel, en programma's voor aanbestedingen en voor de opslag en het beheer van statistische gegevens; |
| --- | --- |

—

capacity buiding bij het openbaar bestuur, d.w.z. hervormingsprogramma's voor het belasting- en heffingenstelsel, en programma's voor aanbestedingen en voor de opslag en het beheer van statistische gegevens;

| — | sociaal-economische ontwikkeling, d.w.z. maatregelen ter bevordering van handel en lokale ontwikkeling, maar ook steunmaatregelen in het kader van het programma Tempus en van stimuleringsprogramma's voor het (hoger) onderwijs. |
| --- | --- |

—

sociaal-economische ontwikkeling, d.w.z. maatregelen ter bevordering van handel en lokale ontwikkeling, maar ook steunmaatregelen in het kader van het programma Tempus en van stimuleringsprogramma's voor het (hoger) onderwijs.

| — | milieu en natuurlijke hulpbronnen, d.w.z. ondersteuning bij het opstellen van milieuregels op het gebied van stedenbouw en ruimtelijke ordening, maar ook steunmaatregelen ten behoeve van programma's voor afvalverwerking en de verbetering van de water- en luchtkwaliteit. |
| --- | --- |

—

milieu en natuurlijke hulpbronnen, d.w.z. ondersteuning bij het opstellen van milieuregels op het gebied van stedenbouw en ruimtelijke ordening, maar ook steunmaatregelen ten behoeve van programma's voor afvalverwerking en de verbetering van de water- en luchtkwaliteit.

Waar in de eerste fase nog de fysieke wederopbouw van het land centraal stond, richtte het programma CARDS zich daarna vooral op de verbetering van het openbaar bestuur om het land in staat te stellen te voldoen aan de prioriteiten van het Europese partnerschap en de bepalingen van de stabilisatie- en associatieovereenkomst. Tussen 2001 en 2006 heeft Albanië in het kader van dit programma een bedrag van in totaal 282,1 miljoen euro ontvangen (2).

| 3.4 | In aansluiting op de hervorming van het steuninstrumentarium van de EU is het programma sinds 1 januari 2007 vervangen door het nieuwe instrument voor pretoetredingssteun IPA (Instrument for Pre-Accession Assistance). Daarmee is er voortaan één enkel programma voor pretoetredingssteun voor zowel de kandidaat-lidstaten als de potentiële kandidaat-lidstaten. In het kader van het IPA is in mei 2007 voor Albanië het Multiannual Indicative Planning Document (MIPD) 2007-2009 aangenomen, op grond waarvan het land een totaalbedrag van 212,9 miljoen euro zal ontvangen. |
| --- | --- |

3.4

In aansluiting op de hervorming van het steuninstrumentarium van de EU is het programma sinds 1 januari 2007 vervangen door het nieuwe instrument voor pretoetredingssteun IPA (Instrument for Pre-Accession Assistance). Daarmee is er voortaan één enkel programma voor pretoetredingssteun voor zowel de kandidaat-lidstaten als de potentiële kandidaat-lidstaten. In het kader van het IPA is in mei 2007 voor Albanië het Multiannual Indicative Planning Document (MIPD) 2007-2009 aangenomen, op grond waarvan het land een totaalbedrag van 212,9 miljoen euro zal ontvangen.

| 3.5 | In september 2007 hebben de EU en Albanië een akkoord gesloten over versoepeling van de visumplicht. Als aan alle voorwaarden is voldaan, moet deze in de eerste helft van 2008 van kracht worden. Voor Albanese burgers zal het dan eenvoudiger worden om de EU binnen te komen. |
| --- | --- |

3.5

In september 2007 hebben de EU en Albanië een akkoord gesloten over versoepeling van de visumplicht. Als aan alle voorwaarden is voldaan, moet deze in de eerste helft van 2008 van kracht worden. Voor Albanese burgers zal het dan eenvoudiger worden om de EU binnen te komen.

| 3.6 | Tot slot zij er nog op gewezen dat Albanië partij is bij de Midden-Europese Vrijhandelsovereenkomst (CEFTA) en het stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa en financiële steun krijgt van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) en de Europese Investeringsbank (EIB). Daardoor profiteert het van een heel arsenaal van steunmaatregelen, die het land moeten helpen zich aan te passen aan de Europese standaarden. |
| --- | --- |

3.6

Tot slot zij er nog op gewezen dat Albanië partij is bij de Midden-Europese Vrijhandelsovereenkomst (CEFTA) en het stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa en financiële steun krijgt van de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBWO) en de Europese Investeringsbank (EIB). Daardoor profiteert het van een heel arsenaal van steunmaatregelen, die het land moeten helpen zich aan te passen aan de Europese standaarden.

4.   De politieke en economische situatie in Albanië

| 4.1 | De economische groei is enigszins afgenomen als gevolg van de energiecrisis waarmee Albanië te maken heeft gekregen. De voornaamste pijler van de Albanese economie zijn nog altijd de geldovermakingen door emigranten, met name uit Italië en Griekenland. De landbouw neemt een derde van het BBP voor zijn rekening en het officiële werkloosheidscijfer is 13,46 %, waarbij evenwel moet worden aangetekend dat Albanië een omvangrijke verborgen economie heeft. |
| --- | --- |

4.1

De economische groei is enigszins afgenomen als gevolg van de energiecrisis waarmee Albanië te maken heeft gekregen. De voornaamste pijler van de Albanese economie zijn nog altijd de geldovermakingen door emigranten, met name uit Italië en Griekenland. De landbouw neemt een derde van het BBP voor zijn rekening en het officiële werkloosheidscijfer is 13,46 %, waarbij evenwel moet worden aangetekend dat Albanië een omvangrijke verborgen economie heeft.

| 4.2 | De verschillen tussen het noorden met zijn arme en achtergebleven landbouwgebieden en het meer verstedelijkte zuiden drukken nog altijd een belangrijke stempel op het land. Deze kloof is deels toe te schrijven aan de recente conflicten op de Balkan en aan de directe en indirecte negatieve economische, sociale en politieke gevolgen daarvan (waaronder embargo's) voor de landen in de regio. |
| --- | --- |

4.2

De verschillen tussen het noorden met zijn arme en achtergebleven landbouwgebieden en het meer verstedelijkte zuiden drukken nog altijd een belangrijke stempel op het land. Deze kloof is deels toe te schrijven aan de recente conflicten op de Balkan en aan de directe en indirecte negatieve economische, sociale en politieke gevolgen daarvan (waaronder embargo's) voor de landen in de regio.

| 4.3 | Er moeten duidelijke stappen worden gezet om een einde te maken aan de corruptie, die in veel sectoren van de economie en ook in het openbaar bestuur nog welig tiert. |
| --- | --- |

4.3

Er moeten duidelijke stappen worden gezet om een einde te maken aan de corruptie, die in veel sectoren van de economie en ook in het openbaar bestuur nog welig tiert.

| 4.4 | Hoewel alle politici van de daken schreeuwen dat er meer vaart moet worden gezet achter de integratie in de EU, is er bij regering en oppositie nauwelijks enige bereidheid om de handen echt ineen te slaan en de noodzakelijke hervormingen door te voeren. |
| --- | --- |

4.4

Hoewel alle politici van de daken schreeuwen dat er meer vaart moet worden gezet achter de integratie in de EU, is er bij regering en oppositie nauwelijks enige bereidheid om de handen echt ineen te slaan en de noodzakelijke hervormingen door te voeren.

| 4.5 | Zoals ook uit de recente mededeling van de Commissie over de Westelijke Balkan blijkt (3) is er onlangs in het kader van de interim-stabilisatie- en associatieovereenkomst enige vooruitgang geboekt met de hervorming van het rechtsstelsel. Toch zijn er maatregelen nodig om de mediawetgeving, de armoedebestrijding en de strijd tegen zwartwerk, corruptie en georganiseerde misdaad op de rails te krijgen. Ook moet er worden toegezien op de nog vaak haperende tenuitvoerlegging van de juridische hervormingen. |
| --- | --- |

4.5

Zoals ook uit de recente mededeling van de Commissie over de Westelijke Balkan blijkt (3) is er onlangs in het kader van de interim-stabilisatie- en associatieovereenkomst enige vooruitgang geboekt met de hervorming van het rechtsstelsel. Toch zijn er maatregelen nodig om de mediawetgeving, de armoedebestrijding en de strijd tegen zwartwerk, corruptie en georganiseerde misdaad op de rails te krijgen. Ook moet er worden toegezien op de nog vaak haperende tenuitvoerlegging van de juridische hervormingen.

| 4.6 | In 2009 worden er parlementverkiezingen gehouden. Het is te hopen dat het kiesstelsel voor die tijd nog kan worden verbeterd en dat er bijvoorbeeld een register wordt opgesteld van alle stemgerechtigden. Dergelijk infrastructurele maatregelen zijn nodig om de verkiezingen democratisch te laten verlopen. |
| --- | --- |

4.6

In 2009 worden er parlementverkiezingen gehouden. Het is te hopen dat het kiesstelsel voor die tijd nog kan worden verbeterd en dat er bijvoorbeeld een register wordt opgesteld van alle stemgerechtigden. Dergelijk infrastructurele maatregelen zijn nodig om de verkiezingen democratisch te laten verlopen.

| 4.7 | Nu Albanië tijdens de top van 2-4 april jl. in Boekarest officieel is uitgenodigd om toe te treden tot de NAVO, zal Albaniës geopolitieke situatie en integratie in het Westerse bestel ook vanuit deze optiek moeten worden bekeken. |
| --- | --- |

4.7

Nu Albanië tijdens de top van 2-4 april jl. in Boekarest officieel is uitgenodigd om toe te treden tot de NAVO, zal Albaniës geopolitieke situatie en integratie in het Westerse bestel ook vanuit deze optiek moeten worden bekeken.

5.   Het maatschappelijk middenveld en Albaniës integratie in het EU-bestel

| 5.1 | De EU heeft een strategie gelanceerd om ook middenveldorganisaties, lokale overheden en geldschieters een stem in het kapittel te geven. In dat kader is er een actieplan ontwikkeld om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij het opstellen van een uitgavenplan voor de middellange termijn. Op basis daarvan zullen besluiten worden genomen over de toewijzing van financiële middelen aan de verschillende sectoren. |
| --- | --- |

5.1

De EU heeft een strategie gelanceerd om ook middenveldorganisaties, lokale overheden en geldschieters een stem in het kapittel te geven. In dat kader is er een actieplan ontwikkeld om het maatschappelijk middenveld te betrekken bij het opstellen van een uitgavenplan voor de middellange termijn. Op basis daarvan zullen besluiten worden genomen over de toewijzing van financiële middelen aan de verschillende sectoren.

| 5.2 | Bovendien zijn er voor vier beleidsterreinen (landbouw, onderwijs, volksgezondheid en sociale zaken en werkgelegenheid) adviesgroepen opgericht en is er een nationale adviesgroep en een technisch secretariaat (bij het ministerie van Financiën) in het leven geroepen. Verder zijn er institution building-projecten opgestart om ook de lokale overheden in staat te stellen een actieve rol te spelen. |
| --- | --- |

5.2

Bovendien zijn er voor vier beleidsterreinen (landbouw, onderwijs, volksgezondheid en sociale zaken en werkgelegenheid) adviesgroepen opgericht en is er een nationale adviesgroep en een technisch secretariaat (bij het ministerie van Financiën) in het leven geroepen. Verder zijn er institution building-projecten opgestart om ook de lokale overheden in staat te stellen een actieve rol te spelen.

| 5.3 | De inbreng van lokale overheden en andere lokale actoren is van cruciaal belang, wil de democratie een voet aan de grond krijgen en willen de burgers controle kunnen uitoefenen op het openbaar bestuur. Dit geldt des te meer voor een land als Albanië, dat zich aan de Europese standaarden probeert aan te passen om op termijn volwaardig lid van de EU te kunnen worden. |
| --- | --- |

5.3

De inbreng van lokale overheden en andere lokale actoren is van cruciaal belang, wil de democratie een voet aan de grond krijgen en willen de burgers controle kunnen uitoefenen op het openbaar bestuur. Dit geldt des te meer voor een land als Albanië, dat zich aan de Europese standaarden probeert aan te passen om op termijn volwaardig lid van de EU te kunnen worden.

| 5.4 | De geringe slagkracht van het Albanese middenveld is een gevolg van het feit dat Albanië nog geen echte participatiedemocratie kent. De activiteiten van middenveldorganisaties worden er grotendeels gefinancierd vanuit de ontwikkelingsprogramma's van internationale organisaties. Dit is een punt waar absoluut rekening mee moet worden gehouden bij het beoordelen van de inspanningen die door de Albanese samenleving worden geleverd — een samenleving die stukje bij beetje een democratisch bestel probeert op te bouwen en te consolideren. Ook de VS hebben diverse ontwikkelingsprogramma's opgezet, met name via USAID. |
| --- | --- |

5.4

De geringe slagkracht van het Albanese middenveld is een gevolg van het feit dat Albanië nog geen echte participatiedemocratie kent. De activiteiten van middenveldorganisaties worden er grotendeels gefinancierd vanuit de ontwikkelingsprogramma's van internationale organisaties. Dit is een punt waar absoluut rekening mee moet worden gehouden bij het beoordelen van de inspanningen die door de Albanese samenleving worden geleverd — een samenleving die stukje bij beetje een democratisch bestel probeert op te bouwen en te consolideren. Ook de VS hebben diverse ontwikkelingsprogramma's opgezet, met name via USAID.

| 5.5 | Daarnaast is er nog het politieke aspect. Het is niet voldoende dat de EU en andere internationale organisaties Albanië te hulp komen om het land in staat te stellen aan de Europese standaarden en integratiecriteria te voldoen. Belangrijk is ook dat het Albanese volk en zijn vertegenwoordigers bereid en in staat zijn om de noodzakelijke sociaal-economische hervormingen te helpen doorvoeren. Het is dan ook toe te juichen dat de regering in de laatste begroting een bedrag van 1 miljoen euro heeft gereserveerd voor het maatschappelijk middenveld. Over de bestemming en het gebruik van deze middelen is nog geen besluit genomen, maar het is te hopen dat er een regeling komt die transparant is en ook in adequaat toezicht voorziet. |
| --- | --- |

5.5

Daarnaast is er nog het politieke aspect. Het is niet voldoende dat de EU en andere internationale organisaties Albanië te hulp komen om het land in staat te stellen aan de Europese standaarden en integratiecriteria te voldoen. Belangrijk is ook dat het Albanese volk en zijn vertegenwoordigers bereid en in staat zijn om de noodzakelijke sociaal-economische hervormingen te helpen doorvoeren. Het is dan ook toe te juichen dat de regering in de laatste begroting een bedrag van 1 miljoen euro heeft gereserveerd voor het maatschappelijk middenveld. Over de bestemming en het gebruik van deze middelen is nog geen besluit genomen, maar het is te hopen dat er een regeling komt die transparant is en ook in adequaat toezicht voorziet.

| 5.6 | De dialoog tussen de regering en het maatschappelijk middenveld is nog te zwak en werpt nog te weinig vruchten af. Pas als daar verbetering in komt, zullen middenveldorganisaties een rol van betekenis kunnen gaan spelen. Om draagvlak te creëren voor doeltreffende hervormingen, moeten deze organisaties bij alle fasen van het wetgevingsproces — voorbereiding én toezicht — worden betrokken. |
| --- | --- |

5.6

De dialoog tussen de regering en het maatschappelijk middenveld is nog te zwak en werpt nog te weinig vruchten af. Pas als daar verbetering in komt, zullen middenveldorganisaties een rol van betekenis kunnen gaan spelen. Om draagvlak te creëren voor doeltreffende hervormingen, moeten deze organisaties bij alle fasen van het wetgevingsproces — voorbereiding én toezicht — worden betrokken.

| 5.7 | Albanië telt een groot aantal ngo's, die op vele terreinen actief zijn: vrouwenrechten, onderzoek, consumentenbelangen, bescherming van het democratische, transparante en meritocratische karakter van de instellingen, enz. Een probleem is dat de meeste ngo's zich alleen op Tirana richten en daarbuiten nauwelijks actief zijn. Ook ontbreekt het door de te ambitieuze doelstellingen nog wel eens aan effectiviteit en is de aanpak soms te „professioneel”. |
| --- | --- |

5.7

Albanië telt een groot aantal ngo's, die op vele terreinen actief zijn: vrouwenrechten, onderzoek, consumentenbelangen, bescherming van het democratische, transparante en meritocratische karakter van de instellingen, enz. Een probleem is dat de meeste ngo's zich alleen op Tirana richten en daarbuiten nauwelijks actief zijn. Ook ontbreekt het door de te ambitieuze doelstellingen nog wel eens aan effectiviteit en is de aanpak soms te „professioneel”.

| 5.8 | Tijdens haar bezoek aan Albanië heeft de EESC-delegatie bij het Albanese middenveld bepaalde verschijnselen geconstateerd die helaas ook kenmerkend zijn voor vele andere min of meer vergelijkbare landen. Zo hebben veel organisaties maar weinig leden en is er sprake van een buitensporige „professionalisering”, en als gevolg daarvan zelfs van marktwerking. |
| --- | --- |

5.8

Tijdens haar bezoek aan Albanië heeft de EESC-delegatie bij het Albanese middenveld bepaalde verschijnselen geconstateerd die helaas ook kenmerkend zijn voor vele andere min of meer vergelijkbare landen. Zo hebben veel organisaties maar weinig leden en is er sprake van een buitensporige „professionalisering”, en als gevolg daarvan zelfs van marktwerking.

| 5.9 | De landbouw, die een groot deel van het BBP voor zijn rekening neemt en waar nog steeds veel mensen werkzaam zijn, betaalt nog altijd een hoge prijs voor de privatiseringen die in de jaren negentig op basis van de aanbevelingen van de Wereldbank werden doorgevoerd. Deze privatiseringsoperatie heeft geleid tot een wildgroei van zeer kleine bedrijfjes. Omdat het op die manier moeilijk is om de handen ineen te slaan en de gemeenschappelijke belangen te behartigen, ijveren de landbouworganisaties voor een hervorming en modernisering van de hele productie- en afzetstructuur. |
| --- | --- |

5.9

De landbouw, die een groot deel van het BBP voor zijn rekening neemt en waar nog steeds veel mensen werkzaam zijn, betaalt nog altijd een hoge prijs voor de privatiseringen die in de jaren negentig op basis van de aanbevelingen van de Wereldbank werden doorgevoerd. Deze privatiseringsoperatie heeft geleid tot een wildgroei van zeer kleine bedrijfjes. Omdat het op die manier moeilijk is om de handen ineen te slaan en de gemeenschappelijke belangen te behartigen, ijveren de landbouworganisaties voor een hervorming en modernisering van de hele productie- en afzetstructuur.

6.   Situatie op het vlak van de sociale dialoog

| 6.1 | Wat de sociale dialoog en de representativiteit van de sociale partners betreft, loopt Albanië achter op de EU-lidstaten. Als gevolg van de economische, sociale en politieke situatie van de afgelopen jaren staat de sociale dialoog er nog in de kinderschoenen. |
| --- | --- |

6.1

Wat de sociale dialoog en de representativiteit van de sociale partners betreft, loopt Albanië achter op de EU-lidstaten. Als gevolg van de economische, sociale en politieke situatie van de afgelopen jaren staat de sociale dialoog er nog in de kinderschoenen.

| 6.2 | Van een normalisering van de betrekkingen tussen overheid en sociale partners (met name vakbonden) is nog lang geen sprake. Zo was er in augustus 2007 nog een incident waarbij deurwaarders, vergezeld door politie, de twee grote vakbonden sommeerden de door hen gehuurde panden te ontruimen. Volgens de vakbonden is deze beslissing genomen op instigatie van de overheid. Het Comité is van oordeel dat beide partijen met elkaar om de tafel moeten gaan zitten om hun onderlinge verhouding zo spoedig mogelijk te verbeteren en er op die manier voor te zorgen dat zij hun taak op een efficiëntere manier kunnen vervullen. |
| --- | --- |

6.2

Van een normalisering van de betrekkingen tussen overheid en sociale partners (met name vakbonden) is nog lang geen sprake. Zo was er in augustus 2007 nog een incident waarbij deurwaarders, vergezeld door politie, de twee grote vakbonden sommeerden de door hen gehuurde panden te ontruimen. Volgens de vakbonden is deze beslissing genomen op instigatie van de overheid. Het Comité is van oordeel dat beide partijen met elkaar om de tafel moeten gaan zitten om hun onderlinge verhouding zo spoedig mogelijk te verbeteren en er op die manier voor te zorgen dat zij hun taak op een efficiëntere manier kunnen vervullen.

| 6.3 | De Albanese vakbonden (4) willen nauwer bij het beleid betrokken worden. Zeker bij gevoelige thema's als het tegengaan van prijsstijgingen, de bestrijding van corruptie, het terugdringen van de verborgen economie, de hervorming van de energie- en oliesector en het aanpakken van de gevolgen daarvan voor de werkgelegenheid willen zij een stem in het kapittel. |
| --- | --- |

6.3

De Albanese vakbonden (4) willen nauwer bij het beleid betrokken worden. Zeker bij gevoelige thema's als het tegengaan van prijsstijgingen, de bestrijding van corruptie, het terugdringen van de verborgen economie, de hervorming van de energie- en oliesector en het aanpakken van de gevolgen daarvan voor de werkgelegenheid willen zij een stem in het kapittel.

| 6.4 | De werkgeversorganisaties zijn erg versnipperd en nauwelijks bereid tot samenwerking. Zij klagen stuk voor stuk over het gebrek aan transparantie in het wetgevingsproces en over het feit dat zij veel te weinig inspraak krijgen, met name bij economische thema's. Alle deelnemers aan de tripartiete dialoog dringen erop aan dat de regels in acht worden genomen en erop wordt toegezien dat de deelnemers aan deze dialoog echt representatief zijn. |
| --- | --- |

6.4

De werkgeversorganisaties zijn erg versnipperd en nauwelijks bereid tot samenwerking. Zij klagen stuk voor stuk over het gebrek aan transparantie in het wetgevingsproces en over het feit dat zij veel te weinig inspraak krijgen, met name bij economische thema's. Alle deelnemers aan de tripartiete dialoog dringen erop aan dat de regels in acht worden genomen en erop wordt toegezien dat de deelnemers aan deze dialoog echt representatief zijn.

| 6.5 | Het hoogste orgaan in het kader van de tripartiete dialoog is de in 1996 opgericht Nationale Arbeidsraad. Deze probeert de belangen van de diverse economische actoren meer op één lijn te krijgen, conflicten te voorkomen en de sociale vrede te handhaven (5). |
| --- | --- |

6.5

Het hoogste orgaan in het kader van de tripartiete dialoog is de in 1996 opgericht Nationale Arbeidsraad. Deze probeert de belangen van de diverse economische actoren meer op één lijn te krijgen, conflicten te voorkomen en de sociale vrede te handhaven (5).

| 6.6 | De Nationale Arbeidsraad heeft de sociale partners de nodige legitimiteit bezorgd en is er ook in geslaagd zijn stempel te drukken op enkele belangrijke beslissingen, met name op het vlak van het loonbeleid. Zijn werking heeft wel nogal wat te lijden gehad van de politieke instabiliteit in het land, vooral aan het eind van de jaren negentig, toen er om de haverklap een nieuwe minister van Arbeid aantrad. |
| --- | --- |

6.6

De Nationale Arbeidsraad heeft de sociale partners de nodige legitimiteit bezorgd en is er ook in geslaagd zijn stempel te drukken op enkele belangrijke beslissingen, met name op het vlak van het loonbeleid. Zijn werking heeft wel nogal wat te lijden gehad van de politieke instabiliteit in het land, vooral aan het eind van de jaren negentig, toen er om de haverklap een nieuwe minister van Arbeid aantrad.

| 6.7 | Zowel de vertegenwoordigers van de werknemers als die van de werkgevers klagen over de werking van de Nationale Arbeidsraad, die zij onder meer een gebrek aan continuïteit verwijten. Het zit hun ook hoog dat de Raad niet werd geraadpleegd over belangrijke politieke vraagstukken zoals de begrotings- en privatiseringswetten. |
| --- | --- |

6.7

Zowel de vertegenwoordigers van de werknemers als die van de werkgevers klagen over de werking van de Nationale Arbeidsraad, die zij onder meer een gebrek aan continuïteit verwijten. Het zit hun ook hoog dat de Raad niet werd geraadpleegd over belangrijke politieke vraagstukken zoals de begrotings- en privatiseringswetten.

| 6.8 | Het Comité is van oordeel dat de Nationale Arbeidsraad uitermate belangrijk is voor de ontwikkeling van de sociale dialoog in Albanië. De Nationale Arbeidsraad moet een platform voor discussie en bemiddeling zijn, waar onderwerpen van nationaal belang aan de orde worden gesteld. De goede werking van deze instelling staat of valt echter met de representativiteit van zijn leden en de frequentie en timing van zijn bijeenkomsten. |
| --- | --- |

6.8

Het Comité is van oordeel dat de Nationale Arbeidsraad uitermate belangrijk is voor de ontwikkeling van de sociale dialoog in Albanië. De Nationale Arbeidsraad moet een platform voor discussie en bemiddeling zijn, waar onderwerpen van nationaal belang aan de orde worden gesteld. De goede werking van deze instelling staat of valt echter met de representativiteit van zijn leden en de frequentie en timing van zijn bijeenkomsten.

| 6.9 | Albanië heeft sinds kort ook een Arbeidsinspectie. Deze dienst is echter nog niet overal operationeel. Er zijn nog problemen als gevolg van de gebrekkige wetgeving op het vlak van de veiligheid en gezondheid op de werkplek en de gebrekkige toepassing ervan. |
| --- | --- |

6.9

Albanië heeft sinds kort ook een Arbeidsinspectie. Deze dienst is echter nog niet overal operationeel. Er zijn nog problemen als gevolg van de gebrekkige wetgeving op het vlak van de veiligheid en gezondheid op de werkplek en de gebrekkige toepassing ervan.

Brussel, 9 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Ook de Europese Commissie gaat, in haar mededeling „Uitbreidingspakket 2007 — kandidaat-lidstaten” (COM(2007) 663 final), in op de rol en problemen van het maatschappelijk middenveld in de Westelijke Balkanlanden.

1

(2)  Europese Commissie,

2

http://ec.europa.eu/enlargement/albania/eu_albania_relations_en.htm

(3)  Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad — Westelijke Balkan: versterking van het Europees perspectief, COM(2008) 127 final.

3

(4)  De voornaamste Albanese vakbonden zijn de Vereniging van Onafhankelijke Vakbonden van Albanië (BSPSH) en het Verbond van Albanese Vakverenigingen (KSSH). Beide werden in 1992 opgericht.

4

(5)  De taak van de Nationale Arbeidsraad wordt nader omschreven in artikel 200 van de Albanese Arbeidswet (Wet nr. 7961 van 12 juli 1995 en latere wijzigingen).

5

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/144 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/144

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over Het opzetten van netwerken van maatschappelijke organisaties in de Zwarte Zeeregio

(2009/C 27/29)

Mevrouw Ferrero-Waldner, commissaris voor externe betrekkingen en het Europese nabuurschapsbeleid, heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité in een brief d.d. 15 juli 2007 verzocht overeenkomstig artikel 262 van het EG-Verdrag een verkennend advies op te stellen over

Het opzetten van netwerken van maatschappelijke organisaties in de Zwarte Zeeregio.

De gespecialiseerde afdeling Externe betrekkingen, die met de voorbereidende werkzaamheden was belast, heeft haar advies op 12 juni 2008 goedgekeurd. Rapporteur was de heer Manoliu; corapporteur was de heer Mitov.

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn 446e zitting op 9 en 10 juli 2008 (vergadering van 9 juli) het volgende advies uitgebracht, dat met 143 stemmen vóór en 1 stem tegen, bij 4 onthoudingen werd goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

| 1.1 | Het initiatief Synergie voor het Zwarte Zeegebied is bedoeld om de regio in de politieke schijnwerpers te zetten en de nieuwe mogelijkheden die zijn ontstaan door de toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de EU ten volle te benutten. Daarbij wordt de nadruk gelegd op de volgende vijf gebieden: goed bestuur, vervoer, energie, milieu en de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit. |
| --- | --- |

1.1

Het initiatief Synergie voor het Zwarte Zeegebied is bedoeld om de regio in de politieke schijnwerpers te zetten en de nieuwe mogelijkheden die zijn ontstaan door de toetreding van Roemenië en Bulgarije tot de EU ten volle te benutten. Daarbij wordt de nadruk gelegd op de volgende vijf gebieden: goed bestuur, vervoer, energie, milieu en de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit.

| 1.2 | Voorts wordt er in het kader van Synergie voor het Zwarte Zeegebied naar gestreefd het Europees sociaal model en het beginsel van sociale en burgerdialoog te promoten. Een andere doelstelling is armoedebestrijding in het gebied, dit in samenwerking met de bevoegde internationale organisaties. |
| --- | --- |

1.2

Voorts wordt er in het kader van Synergie voor het Zwarte Zeegebied naar gestreefd het Europees sociaal model en het beginsel van sociale en burgerdialoog te promoten. Een andere doelstelling is armoedebestrijding in het gebied, dit in samenwerking met de bevoegde internationale organisaties.

| 1.3 | Het EESC roept de regeringen van het Zwarte Zeegebied en de regionale en internationale organisaties op om het middenveld te betrekken bij de regionale dialoog en samenwerking: de maatschappelijke organisaties kunnen immers een nieuw licht werpen op belangrijke thema's als politieke stabiliteit, democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, het stimuleren van economische hervormingen, ontwikkeling en handel, vervoer, energie en milieu, en het bevorderen van contacten tussen de burgers. |
| --- | --- |

1.3

Het EESC roept de regeringen van het Zwarte Zeegebied en de regionale en internationale organisaties op om het middenveld te betrekken bij de regionale dialoog en samenwerking: de maatschappelijke organisaties kunnen immers een nieuw licht werpen op belangrijke thema's als politieke stabiliteit, democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, het stimuleren van economische hervormingen, ontwikkeling en handel, vervoer, energie en milieu, en het bevorderen van contacten tussen de burgers.

| 1.4 | Het Zwarte Zeegebied is een regio van grote mogelijkheden en uitdagingen, die vragen om een gecoördineerd optreden op regionaal niveau, o.m. in sleutelsectoren als energie, vervoer, milieu, verkeer en veiligheid. Ook hier dienen de maatschappelijke organisaties een stem in het kapittel te krijgen. |
| --- | --- |

1.4

Het Zwarte Zeegebied is een regio van grote mogelijkheden en uitdagingen, die vragen om een gecoördineerd optreden op regionaal niveau, o.m. in sleutelsectoren als energie, vervoer, milieu, verkeer en veiligheid. Ook hier dienen de maatschappelijke organisaties een stem in het kapittel te krijgen.

| 1.5 | Het Comité staat achter de diverse particuliere en overheidsinitiatieven die zijn opgezet om de maatschappelijke organisaties ertoe aan te zetten hun stem te laten horen in het debat over de toekomst van de regio. M.n. steunt het de aansluiting van de bestaande samenwerkingsnetwerken van de maatschappelijke organisaties bij het Zwarte Zeeforum voor partnerschap en dialoog en de Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte Zeegebied (BSEC). |
| --- | --- |

1.5

Het Comité staat achter de diverse particuliere en overheidsinitiatieven die zijn opgezet om de maatschappelijke organisaties ertoe aan te zetten hun stem te laten horen in het debat over de toekomst van de regio. M.n. steunt het de aansluiting van de bestaande samenwerkingsnetwerken van de maatschappelijke organisaties bij het Zwarte Zeeforum voor partnerschap en dialoog en de Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte Zeegebied (BSEC).

| 1.6 | Het EESC zou graag zien dat in alle landen van het Zwarte Zeegebied nationale SER's en tripartiete commissies worden opgericht en pleit ervoor dat deze een grotere rol gaan spelen. Ook is het voorstander van meer regionale samenwerking tussen de tripartiete structuren in de regio. In de landen waar geen nationale SER bestaat moeten de sociale partners ertoe worden aangezet deel te nemen aan het raadplegingsproces en zich in te zetten voor de oprichting van dergelijke raden. |
| --- | --- |

1.6

Het EESC zou graag zien dat in alle landen van het Zwarte Zeegebied nationale SER's en tripartiete commissies worden opgericht en pleit ervoor dat deze een grotere rol gaan spelen. Ook is het voorstander van meer regionale samenwerking tussen de tripartiete structuren in de regio. In de landen waar geen nationale SER bestaat moeten de sociale partners ertoe worden aangezet deel te nemen aan het raadplegingsproces en zich in te zetten voor de oprichting van dergelijke raden.

| 1.7 | Het zou nuttig zijn een studie uit te voeren waarin de situatie van het maatschappelijk middenveld en de sociale partners in de landen van het Zwarte Zeegebied vanuit alle hoeken wordt belicht. |
| --- | --- |

1.7

Het zou nuttig zijn een studie uit te voeren waarin de situatie van het maatschappelijk middenveld en de sociale partners in de landen van het Zwarte Zeegebied vanuit alle hoeken wordt belicht.

| 1.8 | Het EESC en de IAO organiseren in november 2008 een gezamenlijke conferentie over „De rol van de maatschappelijke organisaties in de landen van het Zwarte Zeegebied: het opzetten van regionale netwerken en het aanzwengelen van de sociale dialoog”. Aan deze conferentie, die in het verlengde ligt van onderhavig verkennend advies, zal ook worden deelgenomen door regionale afgevaardigden. |
| --- | --- |

1.8

Het EESC en de IAO organiseren in november 2008 een gezamenlijke conferentie over „De rol van de maatschappelijke organisaties in de landen van het Zwarte Zeegebied: het opzetten van regionale netwerken en het aanzwengelen van de sociale dialoog”. Aan deze conferentie, die in het verlengde ligt van onderhavig verkennend advies, zal ook worden deelgenomen door regionale afgevaardigden.

2.   Inleiding

| 2.1 | Het EESC gaat met genoegen in op het verzoek van de Europese commissaris voor externe betrekkingen en Europees nabuurschapsbeleid, mevrouw Ferrero-Waldner, om een verkennend advies over synergie in het Zwarte Zeegebied op te stellen. De Commissie zou m.n. graag zien dat het EESC nagaat hoe de maatschappelijke organisaties nauwer kunnen worden betrokken bij de tenuitvoerlegging van de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement „Synergie voor het Zwarte Zeegebied — een nieuw regionaal samenwerkingsinitiatief” (COM(2007) 160 final). |
| --- | --- |

2.1

Het EESC gaat met genoegen in op het verzoek van de Europese commissaris voor externe betrekkingen en Europees nabuurschapsbeleid, mevrouw Ferrero-Waldner, om een verkennend advies over synergie in het Zwarte Zeegebied op te stellen. De Commissie zou m.n. graag zien dat het EESC nagaat hoe de maatschappelijke organisaties nauwer kunnen worden betrokken bij de tenuitvoerlegging van de mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement „Synergie voor het Zwarte Zeegebied — een nieuw regionaal samenwerkingsinitiatief” (COM(2007) 160 final).

| 2.2 | Het EESC is ingenomen met de eerste bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken van de 27 EU-lidstaten en hun collega's uit het Zwarte Zeegebied, die op 14 februari 2008 plaatsvond in Kiev. De deelname van het EESC, dat als waarnemer aanwezig was op deze bijeenkomst, is een belangrijke stap in de tenuitvoerlegging van de strategie voor regionale samenwerking in het Zwarte Zeegebied. |
| --- | --- |

2.2

Het EESC is ingenomen met de eerste bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken van de 27 EU-lidstaten en hun collega's uit het Zwarte Zeegebied, die op 14 februari 2008 plaatsvond in Kiev. De deelname van het EESC, dat als waarnemer aanwezig was op deze bijeenkomst, is een belangrijke stap in de tenuitvoerlegging van de strategie voor regionale samenwerking in het Zwarte Zeegebied.

2.3   Geïntegreerde ontwikkeling in het Zwarte Zeegebied

| 2.3.1 | Het Zwarte Zeegebied (1) is rijk aan natuurlijke hulpbronnen en strategisch van groot belang: het ligt nl. op het punt waar Europa, Centraal-Azië en het Midden-Oosten samen komen. Meer dan ooit tevoren zijn de welvaart, de stabiliteit en de veiligheid in onze buurlanden rond de Zwarte Zee (2) van onmiddellijk strategisch belang voor de EU. Het Zwarte Zeegebied, dat nagenoeg 200 miljoen inwoners telt, is een markt met een groot ontwikkelingspotentieel en een belangrijk knooppunt voor energie en vervoer. De regio kent een grote culturele verscheidenheid maar is ook een broeinest van conflicten. |
| --- | --- |

2.3.1

Het Zwarte Zeegebied (1) is rijk aan natuurlijke hulpbronnen en strategisch van groot belang: het ligt nl. op het punt waar Europa, Centraal-Azië en het Midden-Oosten samen komen. Meer dan ooit tevoren zijn de welvaart, de stabiliteit en de veiligheid in onze buurlanden rond de Zwarte Zee (2) van onmiddellijk strategisch belang voor de EU. Het Zwarte Zeegebied, dat nagenoeg 200 miljoen inwoners telt, is een markt met een groot ontwikkelingspotentieel en een belangrijk knooppunt voor energie en vervoer. De regio kent een grote culturele verscheidenheid maar is ook een broeinest van conflicten.

| 2.3.2 | Drie EU-beleidsgebieden zijn in dit verband relevant: het pretoetredingsproces voor Turkije, het Europees Nabuurschapsbeleid voor de vijf oostelijke ENB-partners die betrokken zijn bij de Zwarte Zeesamenwerking (Oekraïne, de Republiek Moldavië, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan) en het strategisch partnerschap met Rusland, dat gebaseerd is op vier „gemeenschappelijke ruimtes”. |
| --- | --- |

2.3.2

Drie EU-beleidsgebieden zijn in dit verband relevant: het pretoetredingsproces voor Turkije, het Europees Nabuurschapsbeleid voor de vijf oostelijke ENB-partners die betrokken zijn bij de Zwarte Zeesamenwerking (Oekraïne, de Republiek Moldavië, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan) en het strategisch partnerschap met Rusland, dat gebaseerd is op vier „gemeenschappelijke ruimtes”.

| 2.3.3 | Het EESC is ingenomen met de manier waarop de Commissie zich inzet voor een hele reeks sectorgebonden initiatieven van regionaal belang. Het gaat om de volgende terreinen: mensenrechten en individuele vrijheden; de rechtsstaat en samenwerking op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht; integratie op economisch en handelsgebied en onderlinge aanpassing van de regelgeving; vervoer, maritiem beleid, energie; milieu; informatiemaatschappij; werkgelegenheid, sociaal beleid en gelijke kansen; menselijk kapitaal en onderwijs; volksgezondheid. |
| --- | --- |

2.3.3

Het EESC is ingenomen met de manier waarop de Commissie zich inzet voor een hele reeks sectorgebonden initiatieven van regionaal belang. Het gaat om de volgende terreinen: mensenrechten en individuele vrijheden; de rechtsstaat en samenwerking op het gebied van vrijheid, veiligheid en recht; integratie op economisch en handelsgebied en onderlinge aanpassing van de regelgeving; vervoer, maritiem beleid, energie; milieu; informatiemaatschappij; werkgelegenheid, sociaal beleid en gelijke kansen; menselijk kapitaal en onderwijs; volksgezondheid.

| 2.3.4 | Het Zwarte Zeegebied is een regio van grote mogelijkheden en uitdagingen, die vragen om een gecoördineerd optreden op regionaal niveau, m.n. in sleutelsectoren als energie, vervoer, milieu, verkeer en veiligheid. |
| --- | --- |

2.3.4

Het Zwarte Zeegebied is een regio van grote mogelijkheden en uitdagingen, die vragen om een gecoördineerd optreden op regionaal niveau, m.n. in sleutelsectoren als energie, vervoer, milieu, verkeer en veiligheid.

| 2.3.5 | De regionale organisaties en samenwerkingsinitiatieven in het Zwarte Zeegebied verschillen alle in opzet, aanpak en beleid. Hieruit blijkt duidelijk wat samenwerking op het gebied van de ontwikkeling en het beheer van synergieën voor de regio kan betekenen. Een lijst van de bestaande regionale organisaties, samenwerkingsinitiatieven en -programma's en centra voor beleidsanalyse is opgenomen in de bijlage. |
| --- | --- |

2.3.5

De regionale organisaties en samenwerkingsinitiatieven in het Zwarte Zeegebied verschillen alle in opzet, aanpak en beleid. Hieruit blijkt duidelijk wat samenwerking op het gebied van de ontwikkeling en het beheer van synergieën voor de regio kan betekenen. Een lijst van de bestaande regionale organisaties, samenwerkingsinitiatieven en -programma's en centra voor beleidsanalyse is opgenomen in de bijlage.

2.4   De EU-doelstellingen voor de Zwarte Zeeregio

| 2.4.1 | De EU heeft zich de afgelopen 15 jaar enorm ingezet voor het Zwarte Zeegebied. Zo heeft zij de democratische en economische hervormingen en de sociale ontwikkeling gesteund, mee toegezien op de stabiliteit en een impuls gegeven aan regionale samenwerking. |
| --- | --- |

2.4.1

De EU heeft zich de afgelopen 15 jaar enorm ingezet voor het Zwarte Zeegebied. Zo heeft zij de democratische en economische hervormingen en de sociale ontwikkeling gesteund, mee toegezien op de stabiliteit en een impuls gegeven aan regionale samenwerking.

| 2.4.2 | De EU moet haar inspanningen in de regio nog opvoeren om zo de bilaterale betrekkingen aan te vullen, de regionale samenwerking te versterken, de samenhang te vergroten, de beleidskoers mee te bepalen en de aandacht van de beleidsmakers op het regionale niveau te vestigen. Dit lijkt de snelste weg naar de totstandkoming van een ruimte van stabiliteit, welvaart en samenwerking, waarvan zowel de EU als al haar toekomstige buren deel zouden uitmaken. |
| --- | --- |

2.4.2

De EU moet haar inspanningen in de regio nog opvoeren om zo de bilaterale betrekkingen aan te vullen, de regionale samenwerking te versterken, de samenhang te vergroten, de beleidskoers mee te bepalen en de aandacht van de beleidsmakers op het regionale niveau te vestigen. Dit lijkt de snelste weg naar de totstandkoming van een ruimte van stabiliteit, welvaart en samenwerking, waarvan zowel de EU als al haar toekomstige buren deel zouden uitmaken.

| 2.4.3 | De regionale strategie voor de Zwarte Zee moet doelgericht zijn; zij mag niet worden gebruikt als zoethoudertje voor de landen die nog geen EU-lid zijn en evenmin om de grenzen van de EU definitief vast te leggen. |
| --- | --- |

2.4.3

De regionale strategie voor de Zwarte Zee moet doelgericht zijn; zij mag niet worden gebruikt als zoethoudertje voor de landen die nog geen EU-lid zijn en evenmin om de grenzen van de EU definitief vast te leggen.

3.   Kenmerken van de maatschappelijke organisaties in het Zwarte Zeegebied

| 3.1 | De tien landen van het Zwarte Zeegebied hebben elk hun eigen specifieke historische, politieke en sociaal-economische achtergrond, zodat ook het klimaat waarin de maatschappelijke organisaties zich ontwikkelen in elk van die landen verschillend is. Tijdens de Sovjetperiode werden de „sociale actoren” of „beroepsorganisaties” door het regime teruggebracht tot eenvoudige „doorgeefluiken”. Behalve in Turkije en Griekenland was dit de algemene tendens in het hele Zwarte Zeegebied. Sinds het begin van de jaren negentig echter zijn alle Midden- en Oost-Europese landen in een politieke en economische stroomversnelling terecht gekomen, wat ook belangrijke gevolgen heeft gehad voor de maatschappelijke organisaties. |
| --- | --- |

3.1

De tien landen van het Zwarte Zeegebied hebben elk hun eigen specifieke historische, politieke en sociaal-economische achtergrond, zodat ook het klimaat waarin de maatschappelijke organisaties zich ontwikkelen in elk van die landen verschillend is. Tijdens de Sovjetperiode werden de „sociale actoren” of „beroepsorganisaties” door het regime teruggebracht tot eenvoudige „doorgeefluiken”. Behalve in Turkije en Griekenland was dit de algemene tendens in het hele Zwarte Zeegebied. Sinds het begin van de jaren negentig echter zijn alle Midden- en Oost-Europese landen in een politieke en economische stroomversnelling terecht gekomen, wat ook belangrijke gevolgen heeft gehad voor de maatschappelijke organisaties.

| 3.2 | Het EESC pleit voor meer samenwerking tussen de EU en het Zwarte Zeegebied. Voorwaarden daartoe zijn dat beide partijen elkaars gemeenschappelijke waarden delen, de fundamentele vrijheden eerbiedigen en streven naar een open maatschappij, en dat er sprake is van een dialoog met onafhankelijke maatschappelijke organisaties. |
| --- | --- |

3.2

Het EESC pleit voor meer samenwerking tussen de EU en het Zwarte Zeegebied. Voorwaarden daartoe zijn dat beide partijen elkaars gemeenschappelijke waarden delen, de fundamentele vrijheden eerbiedigen en streven naar een open maatschappij, en dat er sprake is van een dialoog met onafhankelijke maatschappelijke organisaties.

| 3.3 | Het EESC gelooft dat de trage ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld in het Zwarte Zeegebied te wijten is aan de volgende factoren: een zwak rechtssysteem dat nauw verweven is met de overheid en over het algemeen niet de belangen van de burger maar die van de autoriteiten behartigt; de onevenwichtige verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen de centrale en de lokale autoriteiten; al te ruime fiscale en strafbevoegdheden van de overheid; een corrupt overheidsapparaat waar manipulatie en omkoperij welig tieren; de verwording van burgerrechten en vrijheden tot fictieve begrippen; de beperkte toegang tot informatie; de schijndialoog die de overheid aangaat met een selecte groep vertegenwoordigers van het zogenaamde maatschappelijk middenveld; het ontbreken van een wettelijk en economisch klimaat waarin echt vrije maatschappelijke organisaties zouden kunnen opbloeien; het feit dat de maatschappelijke organisaties financieel afhankelijk zijn van internationale geldschieters of van het bedrijfsleven; en ten slotte de democratische cultuur die nog in de kinderschoenen staat. |
| --- | --- |

3.3

Het EESC gelooft dat de trage ontwikkeling van het maatschappelijk middenveld in het Zwarte Zeegebied te wijten is aan de volgende factoren: een zwak rechtssysteem dat nauw verweven is met de overheid en over het algemeen niet de belangen van de burger maar die van de autoriteiten behartigt; de onevenwichtige verdeling van bevoegdheden en verantwoordelijkheden tussen de centrale en de lokale autoriteiten; al te ruime fiscale en strafbevoegdheden van de overheid; een corrupt overheidsapparaat waar manipulatie en omkoperij welig tieren; de verwording van burgerrechten en vrijheden tot fictieve begrippen; de beperkte toegang tot informatie; de schijndialoog die de overheid aangaat met een selecte groep vertegenwoordigers van het zogenaamde maatschappelijk middenveld; het ontbreken van een wettelijk en economisch klimaat waarin echt vrije maatschappelijke organisaties zouden kunnen opbloeien; het feit dat de maatschappelijke organisaties financieel afhankelijk zijn van internationale geldschieters of van het bedrijfsleven; en ten slotte de democratische cultuur die nog in de kinderschoenen staat.

| 3.4 | Het is aangewezen een algemene en vergelijkende studie op te zetten over de situatie van de maatschappelijke organisaties in het Zwarte Zeegebied. Daarin dient te worden ingegaan op de problemen die voortvloeien uit de huidige situatie in de regio, de mogelijkheden van de maatschappelijke organisaties en de rol die een regionaal netwerk zou kunnen vervullen, en de regionale en Europese initiatieven ter versterking van de maatschappelijke organisaties. Daarnaast dient te worden nagegaan hoe het staat met de vrijheid van vereniging, de regels en procedures voor registratie en belastingen, de vrijheid van meningsuiting en de werking van het tripartiet overleg. |
| --- | --- |

3.4

Het is aangewezen een algemene en vergelijkende studie op te zetten over de situatie van de maatschappelijke organisaties in het Zwarte Zeegebied. Daarin dient te worden ingegaan op de problemen die voortvloeien uit de huidige situatie in de regio, de mogelijkheden van de maatschappelijke organisaties en de rol die een regionaal netwerk zou kunnen vervullen, en de regionale en Europese initiatieven ter versterking van de maatschappelijke organisaties. Daarnaast dient te worden nagegaan hoe het staat met de vrijheid van vereniging, de regels en procedures voor registratie en belastingen, de vrijheid van meningsuiting en de werking van het tripartiet overleg.

4.   Netwerken van maatschappelijke organisaties in de Zwarte Zeeregio

| 4.1 | Het EESC herinnert eraan dat de maatschappelijke organisaties zelf moeten kunnen beslissen over hun organisatie op regionaal, nationaal en internationaal niveau. |
| --- | --- |

4.1

Het EESC herinnert eraan dat de maatschappelijke organisaties zelf moeten kunnen beslissen over hun organisatie op regionaal, nationaal en internationaal niveau.

| 4.2 | Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling van de Commissie een nieuwe regionale structuur voor de maatschappelijke organisaties op te richten. Het EESC kan zich vinden in deze benadering en staat achter een sterkere betrokkenheid van de maatschappelijke organisaties bij de bestaande netwerken. Ook is het voorstander van deelname van de maatschappelijke organisaties aan regionale en transnationale netwerken. |
| --- | --- |

4.2

Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling van de Commissie een nieuwe regionale structuur voor de maatschappelijke organisaties op te richten. Het EESC kan zich vinden in deze benadering en staat achter een sterkere betrokkenheid van de maatschappelijke organisaties bij de bestaande netwerken. Ook is het voorstander van deelname van de maatschappelijke organisaties aan regionale en transnationale netwerken.

| 4.3 | Voorts breekt het EESC een lans voor nauwere samenwerking tussen regionale netwerken van maatschappelijke organisaties en de Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte Zeegebied (BSEC), die het platform voor economische samenwerking en tevens de best ontwikkelde intergouvernementele organisatie in de regio is. Een daadwerkelijk partnerschap met de maatschappelijke organisaties zou bovenaan de agenda van de BSEC moeten staan. |
| --- | --- |

4.3

Voorts breekt het EESC een lans voor nauwere samenwerking tussen regionale netwerken van maatschappelijke organisaties en de Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte Zeegebied (BSEC), die het platform voor economische samenwerking en tevens de best ontwikkelde intergouvernementele organisatie in de regio is. Een daadwerkelijk partnerschap met de maatschappelijke organisaties zou bovenaan de agenda van de BSEC moeten staan.

| 4.4 | Het Zwarte Zeeforum zou kunnen fungeren als platform voor een open dialoog tussen de overheid en het maatschappelijk middenveld. In het kader van het forum is immers al ervaring opgedaan met het bijeenbrengen van de ngo's uit de regio en van gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties. Het forum werd in 2006 opgericht door de staatshoofden van verschillende landen uit het Zwarte Zeegebied. Het is echter niet de bedoeling om van het forum een permanent orgaan te maken. Overlapping met de activiteiten van de bestaande regionale mechanismen voor samenwerking moet worden vermeden. |
| --- | --- |

4.4

Het Zwarte Zeeforum zou kunnen fungeren als platform voor een open dialoog tussen de overheid en het maatschappelijk middenveld. In het kader van het forum is immers al ervaring opgedaan met het bijeenbrengen van de ngo's uit de regio en van gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties. Het forum werd in 2006 opgericht door de staatshoofden van verschillende landen uit het Zwarte Zeegebied. Het is echter niet de bedoeling om van het forum een permanent orgaan te maken. Overlapping met de activiteiten van de bestaande regionale mechanismen voor samenwerking moet worden vermeden.

| 4.5 | De netwerken van maatschappelijke organisaties zouden met name op de volgende gebieden moeten samenwerken: afbakenen van gemeenschappelijke belangen, formuleren van middellange- en langetermijnstrategieën voor capaciteitsopbouw van het maatschappelijk middenveld, stimuleren van het synergie-effect dat ontstaat door samenwerking tussen de maatschappelijke organisaties om zo de basis te leggen voor succesvolle regionale samenwerking, evalueren van het bestaande instrumentarium, evalueren van het nationaal en regionaal potentieel, in kaart brengen van cruciale vereisten en uitwerken van een proactieve strategie. |
| --- | --- |

4.5

De netwerken van maatschappelijke organisaties zouden met name op de volgende gebieden moeten samenwerken: afbakenen van gemeenschappelijke belangen, formuleren van middellange- en langetermijnstrategieën voor capaciteitsopbouw van het maatschappelijk middenveld, stimuleren van het synergie-effect dat ontstaat door samenwerking tussen de maatschappelijke organisaties om zo de basis te leggen voor succesvolle regionale samenwerking, evalueren van het bestaande instrumentarium, evalueren van het nationaal en regionaal potentieel, in kaart brengen van cruciale vereisten en uitwerken van een proactieve strategie.

| 4.6 | Alle maatschappelijke organisaties uit het Zwarte Zeegebied moeten kunnen toetreden tot het netwerk. |
| --- | --- |

4.6

Alle maatschappelijke organisaties uit het Zwarte Zeegebied moeten kunnen toetreden tot het netwerk.

5.   Sociaaleconomische raden in het Zwarte Zeegebied

| 5.1 | Het EESC werkt samen met drie sociaaleconomische raden (SER's) en twee soortgelijke instellingen uit het Zwarte Zeegebied (zie bijlage II voor een gedetailleerde omschrijving), die ook actief zijn in de Internationale Vereniging van sociaaleconomische raden en gelijksoortige instellingen (AICESIS):






  — | Bulgarije — Sociaaleconomische Raad; |
| --- | --- | --- |

5.1

Het EESC werkt samen met drie sociaaleconomische raden (SER's) en twee soortgelijke instellingen uit het Zwarte Zeegebied (zie bijlage II voor een gedetailleerde omschrijving), die ook actief zijn in de Internationale Vereniging van sociaaleconomische raden en gelijksoortige instellingen (AICESIS):

—

Bulgarije — Sociaaleconomische Raad;

| — | Griekenland — Sociaaleconomische Raad; |
| --- | --- |

—

Griekenland — Sociaaleconomische Raad;

| — | Roemenië — Sociaaleconomische Raad; |
| --- | --- |

—

Roemenië — Sociaaleconomische Raad;

| — | Rusland — Openbare Kamer; |
| --- | --- |

—

Rusland — Openbare Kamer;

| — | Oekraïne — Nationale Tripartiete Sociaaleconomische Raad. |
| --- | --- |

—

Oekraïne — Nationale Tripartiete Sociaaleconomische Raad.

| 5.2 | Het EESC heeft een memorandum van overeenstemming afgesloten met de Russische Openbare Kamer. Daarnaast wil het in de toekomst nauwer gaan samenwerken met de Nationale Tripartiete Sociaaleconomische raad van Oekraïne. Overigens komen de sociale partners in Rusland bijeen in een tripartiete commissie, waarmee het Comité de dialoog zou moeten aangaan. |
| --- | --- |

5.2

Het EESC heeft een memorandum van overeenstemming afgesloten met de Russische Openbare Kamer. Daarnaast wil het in de toekomst nauwer gaan samenwerken met de Nationale Tripartiete Sociaaleconomische raad van Oekraïne. Overigens komen de sociale partners in Rusland bijeen in een tripartiete commissie, waarmee het Comité de dialoog zou moeten aangaan.

| 5.3 | De samenwerking tussen het EESC en Turkije verloopt via het Gemengd Raadgevend Comité. Het EESC steunt de hervorming van de Turkse Sociaaleconomische Raad, die op institutionele leest moet worden geschoeid en de kans moet krijgen deel te nemen aan internationale netwerken van de sociaaleconomische raden. |
| --- | --- |

5.3

De samenwerking tussen het EESC en Turkije verloopt via het Gemengd Raadgevend Comité. Het EESC steunt de hervorming van de Turkse Sociaaleconomische Raad, die op institutionele leest moet worden geschoeid en de kans moet krijgen deel te nemen aan internationale netwerken van de sociaaleconomische raden.

| 5.4 | In de Republiek Moldavië is er het Nationaal Comité voor overleg en collectieve onderhandelingen, een tripartiet orgaan dat is ingesteld op basis van de wet op collectieve onderhandelingen. Dit comité wordt voorgezeten door de eerste vicepremier; het ministerie voor economie en handel, dat zich tevens bezighoudt met arbeidskwesties, is verantwoordelijk voor het secretariaat. Georgië heeft sinds kort ook een sociaaleconomische raad waarmee het EESC evenwel nog niet samenwerkt. |
| --- | --- |

5.4

In de Republiek Moldavië is er het Nationaal Comité voor overleg en collectieve onderhandelingen, een tripartiet orgaan dat is ingesteld op basis van de wet op collectieve onderhandelingen. Dit comité wordt voorgezeten door de eerste vicepremier; het ministerie voor economie en handel, dat zich tevens bezighoudt met arbeidskwesties, is verantwoordelijk voor het secretariaat. Georgië heeft sinds kort ook een sociaaleconomische raad waarmee het EESC evenwel nog niet samenwerkt.

| 5.5 | In de landen waar geen nationale SER bestaat moeten de sociale partners ertoe worden aangezet deel te nemen aan het raadplegingsproces en zich in te zetten voor de oprichting van dergelijke raden. |
| --- | --- |

5.5

In de landen waar geen nationale SER bestaat moeten de sociale partners ertoe worden aangezet deel te nemen aan het raadplegingsproces en zich in te zetten voor de oprichting van dergelijke raden.

| 5.6 | Versterking van de samenwerking op regionaal niveau en de internationale samenwerking tussen het EESC en de SER's van het Zwarte Zeegebied moet worden aangemoedigd. Op lange termijn kan het EESC bijdragen aan de oprichting van een netwerk van de sociaaleconomische raden (ook de pas opgerichte) en andere tripartiete organen uit het Zwarte Zeegebied. |
| --- | --- |

5.6

Versterking van de samenwerking op regionaal niveau en de internationale samenwerking tussen het EESC en de SER's van het Zwarte Zeegebied moet worden aangemoedigd. Op lange termijn kan het EESC bijdragen aan de oprichting van een netwerk van de sociaaleconomische raden (ook de pas opgerichte) en andere tripartiete organen uit het Zwarte Zeegebied.

6.   Betrokkenheid van het maatschappelijk middenveld bij de uitwerking van het regionaal, nationaal en internationaal beleid

| 6.1 | Het EESC roept de regeringen van het Zwarte Zeegebied en regionale en internationale organisaties op om het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij de regionale dialoog: de maatschappelijke organisaties kunnen immers een nieuw licht werpen op belangrijke thema's. De volgende vier gebieden dienen volgens het EESC bovenaan de agenda voor dialoog en samenwerking te worden gezet:






  — | veiligstellen van politieke stabiliteit, democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden; |
| --- | --- | --- |

6.1

Het EESC roept de regeringen van het Zwarte Zeegebied en regionale en internationale organisaties op om het maatschappelijk middenveld nauwer te betrekken bij de regionale dialoog: de maatschappelijke organisaties kunnen immers een nieuw licht werpen op belangrijke thema's. De volgende vier gebieden dienen volgens het EESC bovenaan de agenda voor dialoog en samenwerking te worden gezet:

—

veiligstellen van politieke stabiliteit, democratie, de rechtsstaat, de mensenrechten en de fundamentele vrijheden;

| — | stimuleren van economische hervormingen, ontwikkeling en handel; |
| --- | --- |

—

stimuleren van economische hervormingen, ontwikkeling en handel;

| — | samenwerking op het gebied van vervoer, energie en milieu; |
| --- | --- |

—

samenwerking op het gebied van vervoer, energie en milieu;

| — | contacten tussen de burgers. |
| --- | --- |

—

contacten tussen de burgers.

6.2   Veiligstellen van politieke stabiliteit, democratie, rechtsstaat, mensenrechten en fundamentele vrijheden

| 6.2.1 | Het EESC dringt erop aan dat de Commissie voor de volle 100 % gebruik maakt van de Synergie voor het Zwarte Zeegebied en het Europees Instrument voor Democratie en Mensenrechten, om zo grensoverschrijdende en regionale samenwerking tussen de maatschappelijke organisaties te bevorderen. Het beklemtoont dat de interculturele dialoog onmisbaar is om conflicten op te lossen en een gebied af te bakenen dat gegrondvest is op duurzame democratie, de rechtsstaat en goed bestuur op lokaal en regionaal niveau. |
| --- | --- |

6.2.1

Het EESC dringt erop aan dat de Commissie voor de volle 100 % gebruik maakt van de Synergie voor het Zwarte Zeegebied en het Europees Instrument voor Democratie en Mensenrechten, om zo grensoverschrijdende en regionale samenwerking tussen de maatschappelijke organisaties te bevorderen. Het beklemtoont dat de interculturele dialoog onmisbaar is om conflicten op te lossen en een gebied af te bakenen dat gegrondvest is op duurzame democratie, de rechtsstaat en goed bestuur op lokaal en regionaal niveau.

| 6.2.2 | Bilaterale betrekkingen en regionale strategieën moeten in het teken staan van respect voor de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, inclusief de eerbiediging van de onafhankelijkheid van de sociale partners en de maatschappelijke organisaties, en de persvrijheid. Deze waarden dienen immers centraal te staan in het extern beleid van de EU. |
| --- | --- |

6.2.2

Bilaterale betrekkingen en regionale strategieën moeten in het teken staan van respect voor de mensenrechten en de fundamentele vrijheden, inclusief de eerbiediging van de onafhankelijkheid van de sociale partners en de maatschappelijke organisaties, en de persvrijheid. Deze waarden dienen immers centraal te staan in het extern beleid van de EU.

| 6.2.3 | Voorts wordt er in het kader van Synergie voor het Zwarte Zeegebied naar gestreefd het Europees sociaal model en het beginsel van sociale en burgerdialoog te promoten. Een andere doelstelling is armoedebestrijding in het gebied, dit in samenwerking met de bevoegde internationale organisaties en m.n. de Wereldbank en de IAO. |
| --- | --- |

6.2.3

Voorts wordt er in het kader van Synergie voor het Zwarte Zeegebied naar gestreefd het Europees sociaal model en het beginsel van sociale en burgerdialoog te promoten. Een andere doelstelling is armoedebestrijding in het gebied, dit in samenwerking met de bevoegde internationale organisaties en m.n. de Wereldbank en de IAO.

6.3   Stimuleren van economische hervormingen, ontwikkeling en handel

| 6.3.1 | Het afgelopen decennium hebben in het Zwarte Zeegebied ingrijpende hervormingen plaatsgevonden op politiek, institutioneel, macro-economisch en regelgevend gebied. Economisch gezien zijn er aanzienlijke verschillen tussen de landen in de regio: we denken aan de beschikbaarheid van productiefactoren, natuurlijke hulpbronnen, productiecapaciteit en omvang van de markt. Ook vallen de Zwarte Zeelanden niet met elkaar te vergelijken wat betreft hun ontwikkeling, de voortgang van de hervormingen, hun economisch en sociaal evenwicht en hun vermogen om in te spelen op de basisbehoeften van hun burgers. Een aantal landen krijgt af te rekenen met problemen die samenhangen met de schaduweconomie, corruptie, migratie en armoede. |
| --- | --- |

6.3.1

Het afgelopen decennium hebben in het Zwarte Zeegebied ingrijpende hervormingen plaatsgevonden op politiek, institutioneel, macro-economisch en regelgevend gebied. Economisch gezien zijn er aanzienlijke verschillen tussen de landen in de regio: we denken aan de beschikbaarheid van productiefactoren, natuurlijke hulpbronnen, productiecapaciteit en omvang van de markt. Ook vallen de Zwarte Zeelanden niet met elkaar te vergelijken wat betreft hun ontwikkeling, de voortgang van de hervormingen, hun economisch en sociaal evenwicht en hun vermogen om in te spelen op de basisbehoeften van hun burgers. Een aantal landen krijgt af te rekenen met problemen die samenhangen met de schaduweconomie, corruptie, migratie en armoede.

| 6.3.2 | De bijzonder dynamische privé-sector in het Zwarte Zeegebied is doorslaggevend voor het concurrentievermogen en het groeipotentieel op lange termijn. Met het oog op een beter sociaal en economisch evenwicht moeten kleine en middelgrote ondernemingen meer steun krijgen. |
| --- | --- |

6.3.2

De bijzonder dynamische privé-sector in het Zwarte Zeegebied is doorslaggevend voor het concurrentievermogen en het groeipotentieel op lange termijn. Met het oog op een beter sociaal en economisch evenwicht moeten kleine en middelgrote ondernemingen meer steun krijgen.

| 6.3.3 | Het EESC is van oordeel dat de duurzaamheid van de regionale economie op lange termijn rechtstreeks verband houdt met de milieusituatie, de toenemende impact van ongunstige externe factoren, de problematiek van maatschappelijke verantwoordelijkheid, de naleving van gemeenschappelijke sociale normen en het groeiend besef van milieuverantwoordelijkheid. Het EESC beklemtoont dat sociale dienstverlening, onderwijs en cultuur wapens zijn in de strijd tegen armoede en ongelijkheid, en dat alle burgers toegang moeten krijgen tot deze diensten. |
| --- | --- |

6.3.3

Het EESC is van oordeel dat de duurzaamheid van de regionale economie op lange termijn rechtstreeks verband houdt met de milieusituatie, de toenemende impact van ongunstige externe factoren, de problematiek van maatschappelijke verantwoordelijkheid, de naleving van gemeenschappelijke sociale normen en het groeiend besef van milieuverantwoordelijkheid. Het EESC beklemtoont dat sociale dienstverlening, onderwijs en cultuur wapens zijn in de strijd tegen armoede en ongelijkheid, en dat alle burgers toegang moeten krijgen tot deze diensten.

| 6.3.4 | Het EESC wijst op de noodzaak om het investeringsklimaat te verbeteren, de hervorming van de markteconomie te bevorderen en liberaliseringsmaatregelen te promoten, en steunt de oprichting van een vrijhandelszone in het Zwarte Zeegebied, in overeenstemming met de WTO-beginselen. Technologische innovatie kan de deur openzetten voor meer internationale samenwerking, buitenlandse investeringen en een betere dienstverlening. |
| --- | --- |

6.3.4

Het EESC wijst op de noodzaak om het investeringsklimaat te verbeteren, de hervorming van de markteconomie te bevorderen en liberaliseringsmaatregelen te promoten, en steunt de oprichting van een vrijhandelszone in het Zwarte Zeegebied, in overeenstemming met de WTO-beginselen. Technologische innovatie kan de deur openzetten voor meer internationale samenwerking, buitenlandse investeringen en een betere dienstverlening.

6.4   Samenwerking op het gebied van vervoer, energie en milieu

| 6.4.1 | Het Zwarte Zeegebied is vanuit geopolitiek en strategisch oogpunt (productie en doorvoer) van groot belang voor de diversificatie van de energiebevoorrading van de EU. Diversificatie van de energievoorziening dient te worden aangemoedigd, o.m. door meer steun te verlenen aan het ontwerpen en aanleggen van nieuwe, duurzame en veilige infrastructuur, vervoercorridors en wegen en door nieuwe en betrouwbare leveranciers te zoeken. |
| --- | --- |

6.4.1

Het Zwarte Zeegebied is vanuit geopolitiek en strategisch oogpunt (productie en doorvoer) van groot belang voor de diversificatie van de energiebevoorrading van de EU. Diversificatie van de energievoorziening dient te worden aangemoedigd, o.m. door meer steun te verlenen aan het ontwerpen en aanleggen van nieuwe, duurzame en veilige infrastructuur, vervoercorridors en wegen en door nieuwe en betrouwbare leveranciers te zoeken.

| 6.4.2 | De stijgende olie- en gasprijzen, de toenemende afhankelijkheid van de EU van een handvol externe leveranciers en de opwarming van de aarde zijn ook voor de Zwarte Zeelanden problematisch. In de EU is een debat op gang gebracht over de noodzaak van een Europees energiebeleid dat gericht is op duurzame ontwikkeling, een sterk concurrentiepositie en energiezekerheid (3). Het EESC is zich ervan bewust dat de stijgende energieprijzen het economische en sociale evenwicht in de regio ernstig in gevaar dreigen te brengen. |
| --- | --- |

6.4.2

De stijgende olie- en gasprijzen, de toenemende afhankelijkheid van de EU van een handvol externe leveranciers en de opwarming van de aarde zijn ook voor de Zwarte Zeelanden problematisch. In de EU is een debat op gang gebracht over de noodzaak van een Europees energiebeleid dat gericht is op duurzame ontwikkeling, een sterk concurrentiepositie en energiezekerheid (3). Het EESC is zich ervan bewust dat de stijgende energieprijzen het economische en sociale evenwicht in de regio ernstig in gevaar dreigen te brengen.

| 6.4.3 | Nieuwe bevoorradingsroutes zoals de energiecorridor door het Kaspische Zeegebied en het Zwarte Zeegebied (4) en de Nabuccopijplijn (5) (die 3 400 km zal overbruggen en jaarlijks 31 miljard kubieke meter aardgas zal leveren) zullen samen met het INOGATE- en het TRACECA-project de pijlers vormen onder een sterke energiemarkt. Rusland is van start gegaan met de werkzaamheden aan de Zuidstroom, een pijplijn die van Rusland via de Zwarte Zee naar de Balkan en Midden-Europa loopt, en de Noordstroom, een pijplijn in de Oostzee. |
| --- | --- |

6.4.3

Nieuwe bevoorradingsroutes zoals de energiecorridor door het Kaspische Zeegebied en het Zwarte Zeegebied (4) en de Nabuccopijplijn (5) (die 3 400 km zal overbruggen en jaarlijks 31 miljard kubieke meter aardgas zal leveren) zullen samen met het INOGATE- en het TRACECA-project de pijlers vormen onder een sterke energiemarkt. Rusland is van start gegaan met de werkzaamheden aan de Zuidstroom, een pijplijn die van Rusland via de Zwarte Zee naar de Balkan en Midden-Europa loopt, en de Noordstroom, een pijplijn in de Oostzee.

| 6.4.4 | Een doeltreffend extern beleid, m.n. t.a.v. mogelijke nieuwe olie- en gascorridors vanuit het Zwarte Zeegebied en het Kaspische Zeegebied, moet gericht zijn op steun aan de ontwikkeling van de nationale olie- en gasindustrie van Azerbeidzjan, dat zich als energieleverancier volledig onafhankelijk moet kunnen opstellen. Ook moet steun worden verleend aan Georgië, de Republiek Moldavië, Roemenië en Oekraïne, die een cruciale rol spelen bij de opening van nieuwe energiecorridors naar de Europese ruimte. Bij dit alles mag niet worden vergeten dat ook Rusland betrokken partij is. Het EESC stelt voor om Europese bedrijven die meewerken aan de ontwikkeling van de olie- en gassector en de constructie van pijplijnen in Oost-Europa en Centraal-Azië onvoorwaardelijk te steunen. Ten slotte is het zaak de stabiliserende rol van Turkije in de regio te versterken. |
| --- | --- |

6.4.4

Een doeltreffend extern beleid, m.n. t.a.v. mogelijke nieuwe olie- en gascorridors vanuit het Zwarte Zeegebied en het Kaspische Zeegebied, moet gericht zijn op steun aan de ontwikkeling van de nationale olie- en gasindustrie van Azerbeidzjan, dat zich als energieleverancier volledig onafhankelijk moet kunnen opstellen. Ook moet steun worden verleend aan Georgië, de Republiek Moldavië, Roemenië en Oekraïne, die een cruciale rol spelen bij de opening van nieuwe energiecorridors naar de Europese ruimte. Bij dit alles mag niet worden vergeten dat ook Rusland betrokken partij is. Het EESC stelt voor om Europese bedrijven die meewerken aan de ontwikkeling van de olie- en gassector en de constructie van pijplijnen in Oost-Europa en Centraal-Azië onvoorwaardelijk te steunen. Ten slotte is het zaak de stabiliserende rol van Turkije in de regio te versterken.

| 6.4.5 | Beleidsmaatregelen voor een zuinig energieverbruik in het Zwarte Zeegebied moeten in de EU-programma's voor ontwikkeling en technische bijstand worden aangemerkt als absoluut prioritair. Specifieke programma's op energiegebied kunnen bijdragen aan de doelstellingen van energie- en kostenbesparing en inperking van de verontreiniging. |
| --- | --- |

6.4.5

Beleidsmaatregelen voor een zuinig energieverbruik in het Zwarte Zeegebied moeten in de EU-programma's voor ontwikkeling en technische bijstand worden aangemerkt als absoluut prioritair. Specifieke programma's op energiegebied kunnen bijdragen aan de doelstellingen van energie- en kostenbesparing en inperking van de verontreiniging.

6.5   Contacten tussen de burgers

| 6.5.1 | Het EESC staat achter het programma voor grensoverschrijdende samenwerking voor het Zwarte Zeegebied dat binnenkort zal worden uitgevoerd en gefinancierd in het kader van het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI 2007-2013). Met name de jongere generaties in de Zwarte Zeelanden moeten worden aangezet tot het leggen van contacten. |
| --- | --- |

6.5.1

Het EESC staat achter het programma voor grensoverschrijdende samenwerking voor het Zwarte Zeegebied dat binnenkort zal worden uitgevoerd en gefinancierd in het kader van het Europees nabuurschaps- en partnerschapsinstrument (ENPI 2007-2013). Met name de jongere generaties in de Zwarte Zeelanden moeten worden aangezet tot het leggen van contacten.

| 6.5.2 | Het EESC is voorstander van nauwere samenwerking zodat beide regio's elkaar beter leren kennen, de economische, sociale en culturele banden worden aangehaald en de volkeren nader tot elkaar komen. Een en ander zal de duurzame groei, welvaart, stabiliteit en veiligheid in het Zwarte Zeegebied alleen maar ten goede komen. |
| --- | --- |

6.5.2

Het EESC is voorstander van nauwere samenwerking zodat beide regio's elkaar beter leren kennen, de economische, sociale en culturele banden worden aangehaald en de volkeren nader tot elkaar komen. Een en ander zal de duurzame groei, welvaart, stabiliteit en veiligheid in het Zwarte Zeegebied alleen maar ten goede komen.

| 6.5.3 | Het EESC wijst op de noodzaak van een doeltreffende uitvoering van de regelingen voor de uitreiking van visa en overnameovereenkomsten, zodat de programma's voor uitwisseling tussen scholen en jongeren en voor de mobiliteit van onderzoekers in het kader van de toenemende samenwerking op onderzoeksgebied beter van de grond kunnen komen en er meer contacten kunnen worden gelegd binnen het bedrijfsleven en tussen regionale en lokale autoriteiten, ngo's en culturele verenigingen. |
| --- | --- |

6.5.3

Het EESC wijst op de noodzaak van een doeltreffende uitvoering van de regelingen voor de uitreiking van visa en overnameovereenkomsten, zodat de programma's voor uitwisseling tussen scholen en jongeren en voor de mobiliteit van onderzoekers in het kader van de toenemende samenwerking op onderzoeksgebied beter van de grond kunnen komen en er meer contacten kunnen worden gelegd binnen het bedrijfsleven en tussen regionale en lokale autoriteiten, ngo's en culturele verenigingen.

| 6.5.4 | Contacten tussen burgers kunnen een stimulans zijn voor de samenwerking op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek. In dit verband dient gebruik te worden gemaakt van de beschikbare EU-programma's (6) om de interculturele dialoog te bevorderen. Ook contacten binnen het bedrijfsleven en samenwerking tussen werkgeversorganisaties moeten actief worden aangemoedigd om de banden aan te halen en de uitwisseling van ervaringen en normen mogelijk te maken. |
| --- | --- |

6.5.4

Contacten tussen burgers kunnen een stimulans zijn voor de samenwerking op het gebied van onderwijs, opleiding en onderzoek. In dit verband dient gebruik te worden gemaakt van de beschikbare EU-programma's (6) om de interculturele dialoog te bevorderen. Ook contacten binnen het bedrijfsleven en samenwerking tussen werkgeversorganisaties moeten actief worden aangemoedigd om de banden aan te halen en de uitwisseling van ervaringen en normen mogelijk te maken.

Brussel, 12 juni 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Het Zwarte Zeegebied omvat Griekenland, Bulgarije, Roemenië en de Republiek Moldavië in het westen, Oekraïne en Rusland in het noorden, Georgië, Armenië en Azerbeidzjan in het oosten en Turkije in het zuiden. Armenië, Azerbeidzjan, de Republiek Moldavië en Griekenland liggen weliswaar niet direct aan de Zwarte Zee, maar maken gezien hun geschiedenis, hun ligging en hun nauwe banden met de andere landen toch deel uit van het gebied.

1

(2)  Met de toetreding van Bulgarije en Roemenië tot de EU is de Zwarte Zee een Europese zee geworden.

2

(3)  Ook op de Europese Raad van 8 en 9 maart 2007 werd gepleit voor een Europees energiebeleid. Daarop is een tweejarig actieplan (2007-2009) uitgewerkt.

3

(4)  Tot deze corridor behoren al voltooide projecten zoals de Bakoe-Tbilisi-Seyhan-pijplijn en energie-infrastructuur waaraan nog wordt gewerkt, zoals de Brody-Odessa-pijplijn, die wordt doorgetrokken tot Plock, en de pijplijnen Constanța-Omisalj-Trieste, Burgas-Vlorë en Burgas-Alexandroupolis.

4

(5)  Dit project wordt ernstig gehinderd door logistieke vertragingen, geschillen over de financiering en het gebrek aan politieke wil.

5

(6)  Tempus, Erasmus Mundus, het Zevende Kaderprogramma voor onderzoek en het programma voor grensoverschrijdende samenwerking in het Zwarte Zeegebied.

6

---

BIJLAGE I

OVERZICHT VAN DE REGIONALE SAMENWERKING IN HET ZWARTE ZEEGEBIED

| 1. | De organisaties zijn opgedeeld in vier categorieën; er wordt telkens vermeld welke landen lid zijn en wat de doelstellingen zijn van de regionale samenwerking. |
| --- | --- |

1.

De organisaties zijn opgedeeld in vier categorieën; er wordt telkens vermeld welke landen lid zijn en wat de doelstellingen zijn van de regionale samenwerking.

1.1   De eerste categorie: officiële organisaties met een duidelijk afgebakende structuur

| — | De Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte Zeegebied (BSEC) (Albanië, Armenië, Azerbeidzjan, Bulgarije, Georgië, Griekenland, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland, Servië en Turkije; 13 waarnemers, inclusief de EU en de VS) ontplooit multilaterale politieke en economische initiatieven om de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen. |
| --- | --- |

—

De Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte Zeegebied (BSEC) (Albanië, Armenië, Azerbeidzjan, Bulgarije, Georgië, Griekenland, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland, Servië en Turkije; 13 waarnemers, inclusief de EU en de VS) ontplooit multilaterale politieke en economische initiatieven om de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen.

| — | De Commissie voor de Zwarte Zee (Bulgarije, Georgië, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkije) is opgericht om de Zwarte Zee te beschermen tegen verontreiniging en ziet toe op de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Boekarest en het Strategisch Actieplan voor de Zwarte Zee |
| --- | --- |

—

De Commissie voor de Zwarte Zee (Bulgarije, Georgië, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkije) is opgericht om de Zwarte Zee te beschermen tegen verontreiniging en ziet toe op de tenuitvoerlegging van het Verdrag van Boekarest en het Strategisch Actieplan voor de Zwarte Zee

| — | De Organisatie voor democratie en economische ontwikkeling — GUAM (Azerbeidzjan, Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne) is gericht op de totstandbrenging van een Euro-Aziatische trans-Kaukasische vervoerscorridor en een gemeenschappelijke ruimte van integratie en veiligheid. |
| --- | --- |

—

De Organisatie voor democratie en economische ontwikkeling — GUAM (Azerbeidzjan, Georgië, de Republiek Moldavië en Oekraïne) is gericht op de totstandbrenging van een Euro-Aziatische trans-Kaukasische vervoerscorridor en een gemeenschappelijke ruimte van integratie en veiligheid.

| — | De Taskforce voor marinesamenwerking op de Zwarte Zee — BLACKSEAFOR (Bulgarije, Georgië, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkije) zet zich in voor samenwerking tussen de zeemachten en versterkt zo het wederzijds vertrouwen en de stabiliteit in de regio. |
| --- | --- |

—

De Taskforce voor marinesamenwerking op de Zwarte Zee — BLACKSEAFOR (Bulgarije, Georgië, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkije) zet zich in voor samenwerking tussen de zeemachten en versterkt zo het wederzijds vertrouwen en de stabiliteit in de regio.

| — | Het Gemenebest van onafhankelijke staten — GOS (Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Oezbekistan, Rusland, Tadzjikistan en Wit-Rusland; Turkmenistan is buitengewoon lid) streeft naar de oprichting van een gemeenschappelijke economische ruimte die stoelt op vrij verkeer van goederen, diensten, werknemers en kapitaal. |
| --- | --- |

—

Het Gemenebest van onafhankelijke staten — GOS (Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Oezbekistan, Rusland, Tadzjikistan en Wit-Rusland; Turkmenistan is buitengewoon lid) streeft naar de oprichting van een gemeenschappelijke economische ruimte die stoelt op vrij verkeer van goederen, diensten, werknemers en kapitaal.

| — | Het Verbond van ondernemingen van het Zwarte en het Kaspische Zeegebied (UBCCE) (vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en werkgeversorganisaties van Albanië, Azerbeidzjan, Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Georgië, Griekenland, Iran, Kazachstan, Oostenrijk, Roemenië, Servië, Turkije en de Voormalig Joegoslavische Republiek Macedonië) zet zich in voor de goedkeuring van beleidsmaatregelen ter bevordering van een betere werking van de markteconomie en voor de ontwikkeling van een concurrerend klimaat dat een hefboom kan zijn voor duurzame groei in het gebied van de Zwarte en de Kaspische Zee. |
| --- | --- |

—

Het Verbond van ondernemingen van het Zwarte en het Kaspische Zeegebied (UBCCE) (vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven en werkgeversorganisaties van Albanië, Azerbeidzjan, Bosnië en Herzegovina, Bulgarije, Georgië, Griekenland, Iran, Kazachstan, Oostenrijk, Roemenië, Servië, Turkije en de Voormalig Joegoslavische Republiek Macedonië) zet zich in voor de goedkeuring van beleidsmaatregelen ter bevordering van een betere werking van de markteconomie en voor de ontwikkeling van een concurrerend klimaat dat een hefboom kan zijn voor duurzame groei in het gebied van de Zwarte en de Kaspische Zee.

1.2   De tweede categorie: forums zonder officiële besluitvormingsstructuur

| — | Het Zwarte Zeeforum voor partnerschap en dialoog
   (1) (Armenië, Azerbeidzjan, Bulgarije, Georgië, Griekenland, de Republiek Moldavië, Oekraïne,Roemenië en Turkije) is een platform voor samenwerking dat zich inzet voor de ontwikkeling van een nieuwe regionale strategie en een gemeenschappelijke visie. |
| --- | --- |

—

Het Zwarte Zeeforum voor partnerschap en dialoog
   (1) (Armenië, Azerbeidzjan, Bulgarije, Georgië, Griekenland, de Republiek Moldavië, Oekraïne,Roemenië en Turkije) is een platform voor samenwerking dat zich inzet voor de ontwikkeling van een nieuwe regionale strategie en een gemeenschappelijke visie.

| — | De Parlementaire vergadering van de EU en haar buren uit het Oosten (EURO-NEST). Het EP heeft in november 2007 besloten een gemeenschappelijk multilateraal forum op te richten met de parlementen van Oekraïne, de Republiek Moldavië, Armenië, Georgië en Azerbeidzjan; ook pro-democratische waarnemers uit Wit-Rusland hebben zitting in dit forum. |
| --- | --- |

—

De Parlementaire vergadering van de EU en haar buren uit het Oosten (EURO-NEST). Het EP heeft in november 2007 besloten een gemeenschappelijk multilateraal forum op te richten met de parlementen van Oekraïne, de Republiek Moldavië, Armenië, Georgië en Azerbeidzjan; ook pro-democratische waarnemers uit Wit-Rusland hebben zitting in dit forum.

| — | De Gemeenschap van de democratische keuze — CDC (leden: Estland, Letland, Litouwen, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland, Slovenië en de Voormalig Joegoslavische Republiek Macedonië; deelnemers: Azerbeidzjan, Bulgarije, Hongarije, Polen en Tsjechië; waarnemers: de VS, de EU, de Raad van Europa en de OVSE) streeft naar versterking van de duurzame ontwikkeling door meer regionale samenwerking en verbetering van de democratie en de mensenrechten. |
| --- | --- |

—

De Gemeenschap van de democratische keuze — CDC (leden: Estland, Letland, Litouwen, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland, Slovenië en de Voormalig Joegoslavische Republiek Macedonië; deelnemers: Azerbeidzjan, Bulgarije, Hongarije, Polen en Tsjechië; waarnemers: de VS, de EU, de Raad van Europa en de OVSE) streeft naar versterking van de duurzame ontwikkeling door meer regionale samenwerking en verbetering van de democratie en de mensenrechten.

| — | Het Netwerk van ngo's uit het Zwarte Zeegebied — BSNN (een vereniging van 60 ngo's uit Bulgarije, Georgië, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkije) is een maatschappelijke organisatie die zich inzet voor milieubescherming, de bevordering van de democratische waarden en duurzame ontwikkeling. |
| --- | --- |

—

Het Netwerk van ngo's uit het Zwarte Zeegebied — BSNN (een vereniging van 60 ngo's uit Bulgarije, Georgië, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkije) is een maatschappelijke organisatie die zich inzet voor milieubescherming, de bevordering van de democratische waarden en duurzame ontwikkeling.

| — | Het Bakoe-initiatief
   (2) (partners: Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Iran, Kazachstan, Kirgizië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Oezbekistan, Tadzjikistan, Turkije, Turkmenistan en Wit-Rusland; waarnemer: Rusland; EU-vertegenwoordigers: DG vervoer en energie, DG externe betrekkingen en EuropeAid Cooperation Office) streeft naar geleidelijke integratie van de energiemarkten van het gebied van de Zwarte Zee en de Kaspische Zee met de EU-markten. |
| --- | --- |

—

Het Bakoe-initiatief
   (2) (partners: Armenië, Azerbeidzjan, Georgië, Iran, Kazachstan, Kirgizië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Oezbekistan, Tadzjikistan, Turkije, Turkmenistan en Wit-Rusland; waarnemer: Rusland; EU-vertegenwoordigers: DG vervoer en energie, DG externe betrekkingen en EuropeAid Cooperation Office) streeft naar geleidelijke integratie van de energiemarkten van het gebied van de Zwarte Zee en de Kaspische Zee met de EU-markten.

1.3   De derde categorie — programma's die hoofdzakelijk in handen zijn van de EU

| — | Het programma Grensoverschrijdend olie- en gasvervoer naar Europa — INOGATE (Bulgarije, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Turkije en 15 andere landen) is een internationaal samenwerkingsprogramma ter bevordering van de regionale integratie van pijplijntransport en ter verbetering van het olie- en gasvervoer. |
| --- | --- |

—

Het programma Grensoverschrijdend olie- en gasvervoer naar Europa — INOGATE (Bulgarije, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Turkije en 15 andere landen) is een internationaal samenwerkingsprogramma ter bevordering van de regionale integratie van pijplijntransport en ter verbetering van het olie- en gasvervoer.

| — | Transportcorridor Europa — Kaukasus — Azië (TRACECA) (Armenië, Azerbeidzjan, Bulgarije, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Oezbekistan, Roemenië, Tadzjikistan, Turkije en Turkmenistan) is opgericht ter verbetering van de handel en het vervoer langs de corridor Europa — Kaukasus — Azië. |
| --- | --- |

—

Transportcorridor Europa — Kaukasus — Azië (TRACECA) (Armenië, Azerbeidzjan, Bulgarije, Georgië, Kazachstan, Kirgizië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Oezbekistan, Roemenië, Tadzjikistan, Turkije en Turkmenistan) is opgericht ter verbetering van de handel en het vervoer langs de corridor Europa — Kaukasus — Azië.

| — | De Task Force Donau Zwarte Zee — DABLAS (Bulgarije, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland, Turkije en 9 andere landen, het secretariaat van de Internationale Commissie voor de bescherming van de Donau — ICPDR, de Zwarte Zeecommissie, internationale kredietinstellingen en de Europese Commissie) houdt zich bezig met de coördinatie van alle financieringsinstrumenten in de regio. Het maatschappelijk middenveld is betrokken bij alle werkzaamheden van de DABLAS Task Force. |
| --- | --- |

—

De Task Force Donau Zwarte Zee — DABLAS (Bulgarije, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland, Turkije en 9 andere landen, het secretariaat van de Internationale Commissie voor de bescherming van de Donau — ICPDR, de Zwarte Zeecommissie, internationale kredietinstellingen en de Europese Commissie) houdt zich bezig met de coördinatie van alle financieringsinstrumenten in de regio. Het maatschappelijk middenveld is betrokken bij alle werkzaamheden van de DABLAS Task Force.

1.4   De vierde categorie — analyse en financiering van beleidsmaatregelen

| — | De Black Sea Trust (BST) for Regional Cooperation

  van het German Marshall Fund (actief in Bulgarije, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkije) is een publiek-privaat partnerschap dat werd opgericht om het vertrouwen in de overheidsinstellingen te herstellen en hun positie te versterken, de nadruk te leggen op het belang van burgerparticipatie in het democratische proces en regionale en grensoverschrijdende samenwerking tussen de openbare, de privé- en de non-profitsector te bevorderen. |
| --- | --- |

—

De Black Sea Trust (BST) for Regional Cooperation

  van het German Marshall Fund (actief in Bulgarije, Georgië, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland en Turkije) is een publiek-privaat partnerschap dat werd opgericht om het vertrouwen in de overheidsinstellingen te herstellen en hun positie te versterken, de nadruk te leggen op het belang van burgerparticipatie in het democratische proces en regionale en grensoverschrijdende samenwerking tussen de openbare, de privé- en de non-profitsector te bevorderen.

| — | Het Internationale Studiecentrum voor het Zwarte Zeegebied — ICBSS (Albanië, Armenië, Azerbeidzjan, Bulgarije, Georgië, Griekenland, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland, Servië en Turkije) is een onafhankelijk onderzoeks- en opleidingsinstituut voor toegepast, beleidsgericht onderzoek, dat zich richt op capaciteitsopbouw en kennisvermeerdering in het Zwarte Zeegebied. Het instituut heeft banden met de BSEC (Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte-Zeegebied). |
| --- | --- |

—

Het Internationale Studiecentrum voor het Zwarte Zeegebied — ICBSS (Albanië, Armenië, Azerbeidzjan, Bulgarije, Georgië, Griekenland, de Republiek Moldavië, Oekraïne, Roemenië, Rusland, Servië en Turkije) is een onafhankelijk onderzoeks- en opleidingsinstituut voor toegepast, beleidsgericht onderzoek, dat zich richt op capaciteitsopbouw en kennisvermeerdering in het Zwarte Zeegebied. Het instituut heeft banden met de BSEC (Organisatie voor Economische Samenwerking in het Zwarte-Zeegebied).

| — | Het Initiatief voor crisisbeheer is een non-profitorganisatie die het initiatief „Participatie van het maatschappelijk middenveld in het Europese nabuurschapsbeleid (ENB) — een regionale benadering van het oplossen van conflicten” heeft opgezet. Bedoeling is een regionaal partnerschapsnetwerk op te richten met vier grote ngo's/denktanks uit Armenië, Azerbeidzjan, Georgië en de Republiek Moldavië, om zo de dialoog tussen het maatschappelijk middenveld en de overheid aan te zwengelen. |
| --- | --- |

—

Het Initiatief voor crisisbeheer is een non-profitorganisatie die het initiatief „Participatie van het maatschappelijk middenveld in het Europese nabuurschapsbeleid (ENB) — een regionale benadering van het oplossen van conflicten” heeft opgezet. Bedoeling is een regionaal partnerschapsnetwerk op te richten met vier grote ngo's/denktanks uit Armenië, Azerbeidzjan, Georgië en de Republiek Moldavië, om zo de dialoog tussen het maatschappelijk middenveld en de overheid aan te zwengelen.

---

(1)  Het Zwarte Zeeforum is een Roemeens initiatief.

(2)  Verwant met het samenwerkingsprogramma INOGATE.

---

BIJLAGE II

SAMENWERKING TUSSEN HET EESC EN DE SOCIAALECONOMISCHE RADEN IN HET ZWARTE ZEEGEBIED

De Sociaaleconomische Raad van Bulgarije werd in 2001 opgericht bij de wet op de sociaaleconomische raad. Deze raad is een adviesorgaan dat bestaat uit een voorzitter en 36 leden die worden aangewezen door de nationale representatieve organisaties: 12 leden van werkgeversorganisaties, 12 van werknemersorganisaties en 12 van andere organisaties, waaronder ook twee door de ministerraad aangewezen onafhankelijke universitaire vertegenwoordigers. De raad spreekt zich uit over wetten, nationale programma's en plannen en besluiten van de plenaire vergadering. Ook publiceert hij jaarlijkse memoranda over de economische en sociale ontwikkeling en analyses van het sociaaleconomisch beleid.

De Sociaaleconomische Raad (OKE) van Griekenland is opgericht bij wet 2232/1994. Het gaat om een tripartiet orgaan van werkgevers, werknemers en diverse belangengroepen, waaronder landbouwers en vertegenwoordigers van onafhankelijke beroepen, lokale autoriteiten en consumenten. De raad bestaat uit een voorzitter en 48 leden, die zijn opgedeeld in drie gelijke groepen. Doel van de raad is het aanzwengelen van de sociale dialoog; daartoe worden gemeenschappelijke standpunten bepaald over algemene maatschappelijke problemen of kwesties die een bepaalde groep aanbelangen.

De Sociaaleconomische Raad (SER) van Roemenië is een adviesorgaan voor regering en parlement waarin is voorzien in de grondwet (herzien in 2003). De raad spreekt zich uit over een aantal gebieden die zijn vastgelegd in de wet op de organisatie en werking van de SER. De SER van Roemenië telt 45 leden: 15 daarvan zijn aangewezen door de nationale werkgeversorganisaties, 15 door de nationale vakverenigingen en 15 door de regering. De SER brengt advies uit over het economisch en sociaal beleid en fungeert als tussenpersoon bij geschillen tussen de sociale partners.

De Openbare Kamer van de Russische Federatie is opgericht bij wet nr. 32 van 4 april 2005. De kamer telt 126 leden: 42 daarvan worden aangewezen door de president en verkiezen op hun beurt 42 andere leden uit de nationale maatschappelijke organisaties; deze 84 leden kiezen samen de overblijvende 42 leden uit de lijst van regionale maatschappelijke organisaties. De leden werken in 18 commissies en werkgroepen waaraan ook door externe deskundigen wordt deelgenomen. De kamer bespreekt nieuwe wetgevingsvoorstellen, herziet bestaande wetgeving en publiceert rapporten.

De Nationale Tripartiete Sociaaleconomische Raad van Oekraïne (NTSEC) is opgericht bij een presidentieel besluit van 2005 en fungeert als adviesorgaan voor de president van de republiek. De raad bestaat uit 66 leden: 22 daarvan zijn vertegenwoordigers van diverse beroepsverenigingen, 22 vertegenwoordigen de werkgevers en 22 zijn viceministers die het kabinet vertegenwoordigen. De raad zet zich in voor de ontwikkeling van de sociale en burgerdialoog op nationaal niveau en wordt daarin gesteund door de IAO.

Het Gemengd Raadgevend Comité EU-Turkije telt 18 EESC-leden en 18 vertegenwoordigers van het Turkse maatschappelijk middenveld. Het Comité vergadert twee keer per jaar (een keer in Brussel en een keer in Turkije) over verschillende thema's van gemeenschappelijk belang die verband houden met het middenveld. Hoofddoel van het comité is ervoor te zorgen dat de maatschappelijke organisaties worden betrokken bij de toetredingsonderhandelingen: het volgt de onderhandelingen over de verschillende hoofdstukken, maakt een analyse op van de economische en sociale gevolgen van de tenuitvoerlegging van het communautaire acquis, organiseert ontmoetingen met de Turkse en EU-autoriteiten en formuleert aanbevelingen.

---

| 3.2.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 27/152 |
| --- | --- | --- | --- |

3.2.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 27/152

---

Advies van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het onderwerp „Communiceren over Europa: de nationale en Europese dimensie met elkaar verzoenen”

(2009/C 27/30)

Bij brief van 25 oktober 2007 heeft het toekomstige Franse voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie besloten het Europees Economisch en Sociaal Comité te raadplegen over het volgende onderwerp

„Communiceren over Europa: de nationale en Europese dimensie met elkaar verzoenen”.

Overeenkomstig art. 20 van zijn reglement van orde heeft het Europees Economisch en Sociaal Comité mevrouw OUIN aangewezen als algemeen rapporteur.

Het advies heeft tevens betrekking op de mededeling van de Commissie „Debate Europe: voortbouwen op de ervaringen van Plan D voor Democratie, Dialoog en Debat”, die de Commissie op 2 april 2008 heeft goedgekeurd (1).

Het Europees Economisch en Sociaal Comité heeft tijdens zijn op 9 en 10 juli 2008 gehouden 446e zitting (vergadering van 10 juli) onderstaand advies met 115 stemmen vóór, bij 2 onthoudingen, goedgekeurd.

1.   Conclusies en aanbevelingen

Het EESC doet de volgende aanbevelingen:

| 1.1 | In een ook voor kinderen begrijpelijke, eenvoudige taal uitleggen wat er zo speciaal is aan de Europese integratie, de Europese waarden en het Europese project. |
| --- | --- |

1.1

In een ook voor kinderen begrijpelijke, eenvoudige taal uitleggen wat er zo speciaal is aan de Europese integratie, de Europese waarden en het Europese project.

| 1.2 | Met het oog op de totstandkoming van een soort Europese maatschappijleer, op Europees niveau een gemeenschappelijke kennisbasis ter beschikking stellen van scholieren (op basis van wat op dat gebied reeds voorhanden is in de lidstaten), die in de 22 talen van de Unie wordt vertaald. Het Europees Parlement zou hieraan zijn goedkeuring kunnen geven. Deze gemeenschappelijke kennisbasis zou moeten worden opgenomen in het lesprogramma van scholen en zou tevens moeten worden gebruikt om opiniemakers (leraren, gekozenen en journalisten) op te leiden. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de organisatie van deze opleidingen. |
| --- | --- |

1.2

Met het oog op de totstandkoming van een soort Europese maatschappijleer, op Europees niveau een gemeenschappelijke kennisbasis ter beschikking stellen van scholieren (op basis van wat op dat gebied reeds voorhanden is in de lidstaten), die in de 22 talen van de Unie wordt vertaald. Het Europees Parlement zou hieraan zijn goedkeuring kunnen geven. Deze gemeenschappelijke kennisbasis zou moeten worden opgenomen in het lesprogramma van scholen en zou tevens moeten worden gebruikt om opiniemakers (leraren, gekozenen en journalisten) op te leiden. De lidstaten zijn verantwoordelijk voor de organisatie van deze opleidingen.

| 1.3 | Er zou een gemeenschappelijk communicatiebeleid moeten komen dat door alle instellingen ten uitvoer wordt gelegd. De voorstellen die in de mededeling „Debate Europe” worden gedaan zijn zeker bemoedigend, maar zouden nog een stap verder moeten gaan. Het in Brussel gebruikelijke „eurojargon” moet worden vermeden, en er moet een debat worden gevoerd over de maatschappelijke uitdagingen voor de Europese burgers. |
| --- | --- |

1.3

Er zou een gemeenschappelijk communicatiebeleid moeten komen dat door alle instellingen ten uitvoer wordt gelegd. De voorstellen die in de mededeling „Debate Europe” worden gedaan zijn zeker bemoedigend, maar zouden nog een stap verder moeten gaan. Het in Brussel gebruikelijke „eurojargon” moet worden vermeden, en er moet een debat worden gevoerd over de maatschappelijke uitdagingen voor de Europese burgers.

| 1.4 | Dit gemeenschappelijke communicatiebeleid moet worden uitgedragen door de politieke leiders van de Europese instellingen en door de politici in nationale regeringen die besluiten nemen tijdens de ministerraden en in hun eigen land bekendheid genieten. Om vanuit Brussel een publiek van 495 miljoen Europeanen aan te spreken moet de communicatie worden gericht tot de opiniemakers (vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, lokale gekozenen, journalisten, leraren, enz.) en moeten zij bijvoorbeeld na afloop van de vergaderingen van de Europese Raad een korte en begrijpelijke samenvatting voorgeschoteld krijgen. |
| --- | --- |

1.4

Dit gemeenschappelijke communicatiebeleid moet worden uitgedragen door de politieke leiders van de Europese instellingen en door de politici in nationale regeringen die besluiten nemen tijdens de ministerraden en in hun eigen land bekendheid genieten. Om vanuit Brussel een publiek van 495 miljoen Europeanen aan te spreken moet de communicatie worden gericht tot de opiniemakers (vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, lokale gekozenen, journalisten, leraren, enz.) en moeten zij bijvoorbeeld na afloop van de vergaderingen van de Europese Raad een korte en begrijpelijke samenvatting voorgeschoteld krijgen.

| 1.5 | Op nationaal niveau zouden de leden van het maatschappelijk middenveld en de lokale gekozenen de gangmakers van de Europese participatiedemocratie moeten zijn: zij zouden de mening van de burgers over de Europese projecten moeten peilen. De lokale gekozenen zijn het beste in staat om de lokale pers te bespelen, die het meeste wordt gelezen. Als zij het onderwerp Europa aansnijden, zal ook de pers hier aandacht aan besteden. Al degenen die een Europees mandaat hebben zouden één maal per jaar verslag moeten uitbrengen aan de burgers die zij vertegenwoordigen. Op lokaal niveau zou een lijst moeten worden opgesteld van personen die ervaring hebben met Europa, om voordrachten te houden op scholen, in verenigingen, assemblees, enz. |
| --- | --- |

1.5

Op nationaal niveau zouden de leden van het maatschappelijk middenveld en de lokale gekozenen de gangmakers van de Europese participatiedemocratie moeten zijn: zij zouden de mening van de burgers over de Europese projecten moeten peilen. De lokale gekozenen zijn het beste in staat om de lokale pers te bespelen, die het meeste wordt gelezen. Als zij het onderwerp Europa aansnijden, zal ook de pers hier aandacht aan besteden. Al degenen die een Europees mandaat hebben zouden één maal per jaar verslag moeten uitbrengen aan de burgers die zij vertegenwoordigen. Op lokaal niveau zou een lijst moeten worden opgesteld van personen die ervaring hebben met Europa, om voordrachten te houden op scholen, in verenigingen, assemblees, enz.

| 1.6 | Het Europese bestuursniveau moet lokale gekozenen, journalisten, leraren, leden van nationale SER's en andere vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld de beschikking geven over geactualiseerde informatiebanken en vergelijkingen tussen de lidstaten over alle mogelijke onderwerpen. Deze informatie zou met name kunnen worden doorgegeven aan de zeer talrijke media van het maatschappelijk middenveld. |
| --- | --- |

1.6

Het Europese bestuursniveau moet lokale gekozenen, journalisten, leraren, leden van nationale SER's en andere vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld de beschikking geven over geactualiseerde informatiebanken en vergelijkingen tussen de lidstaten over alle mogelijke onderwerpen. Deze informatie zou met name kunnen worden doorgegeven aan de zeer talrijke media van het maatschappelijk middenveld.

| 1.7 | Op nationaal niveau moeten de ontmoetingen en rechtstreekse uitwisselingen tussen burgers worden bevorderd, m.b.v. jumelages, sportevenementen en de aanwezigheid van vertegenwoordigers van een andere lidstaat bij alle opleidingen met een Europese dimensie, en moet een eenvoudige en decentrale toegang tot vergoeding van of bijdrage in de reiskosten mogelijk zijn (via een Europees fonds voor de communicatie), in aanvulling op de bestaande mobiliteitsprogramma's. |
| --- | --- |

1.7

Op nationaal niveau moeten de ontmoetingen en rechtstreekse uitwisselingen tussen burgers worden bevorderd, m.b.v. jumelages, sportevenementen en de aanwezigheid van vertegenwoordigers van een andere lidstaat bij alle opleidingen met een Europese dimensie, en moet een eenvoudige en decentrale toegang tot vergoeding van of bijdrage in de reiskosten mogelijk zijn (via een Europees fonds voor de communicatie), in aanvulling op de bestaande mobiliteitsprogramma's.

| 1.8 | Een beter gebruik van de bestaande middelen, met name van vertaalde documenten, die tegenwoordig al te vaak uitsluitend worden gebruikt als werkdocumenten voor de leden van de instellingen, en bevordering van de meertaligheid als noodzakelijke voorwaarde voor de communicatie tussen de Europese burgers (2). |
| --- | --- |

1.8

Een beter gebruik van de bestaande middelen, met name van vertaalde documenten, die tegenwoordig al te vaak uitsluitend worden gebruikt als werkdocumenten voor de leden van de instellingen, en bevordering van de meertaligheid als noodzakelijke voorwaarde voor de communicatie tussen de Europese burgers (2).

| 1.9 | De lidstaten voorstellen om volwaardige ministeries van Europese aangelegenheden te creëren. Het buitenland begint aan de buitengrenzen van de Unie, de Europese aangelegenheden zijn binnenlandse zaken, geen buitenlandse zaken. Dit geldt tevens voor grote organisaties en de media. |
| --- | --- |

1.9

De lidstaten voorstellen om volwaardige ministeries van Europese aangelegenheden te creëren. Het buitenland begint aan de buitengrenzen van de Unie, de Europese aangelegenheden zijn binnenlandse zaken, geen buitenlandse zaken. Dit geldt tevens voor grote organisaties en de media.

| 1.10 | Op nationaal niveau, gebruik maken van bestaande evenementen zoals Europese en internationale sportwedstrijden, verkiezingen voor het Europees Parlement, de Europadag, herdenkingen (zoals de val van de Berlijnse muur) en nieuwe evenementen organiseren om Europa in de schijnwerpers te stellen, gebruik makend van de Europese symbolen, het Europese volkslied en de Europese vlag. |
| --- | --- |

1.10

Op nationaal niveau, gebruik maken van bestaande evenementen zoals Europese en internationale sportwedstrijden, verkiezingen voor het Europees Parlement, de Europadag, herdenkingen (zoals de val van de Berlijnse muur) en nieuwe evenementen organiseren om Europa in de schijnwerpers te stellen, gebruik makend van de Europese symbolen, het Europese volkslied en de Europese vlag.

2.   Toelichting

2.1   Communiceren over Europa: de nationale en Europese dimensie met elkaar verzoenen

| 2.1.1 | Sinds het „nee” van de Franse en Nederlandse bevolking tegen het ontwerp van grondwettelijk verdrag bestaat er consensus over het feit dat de communicatie over Europa moet worden verbeterd. De uitslag van het referendum in Ierland laat zien dat deze gezamenlijke wil zich nog niet heeft vertaald in doeltreffende acties, noch op nationaal noch op Europees niveau. |
| --- | --- |

2.1.1

Sinds het „nee” van de Franse en Nederlandse bevolking tegen het ontwerp van grondwettelijk verdrag bestaat er consensus over het feit dat de communicatie over Europa moet worden verbeterd. De uitslag van het referendum in Ierland laat zien dat deze gezamenlijke wil zich nog niet heeft vertaald in doeltreffende acties, noch op nationaal noch op Europees niveau.

| 2.1.2 | De Commissie heeft tal van teksten opgesteld waarover reeds is gediscussieerd, en het EESC heeft verschillende uitstekende adviezen over deze kwestie uitgebracht, die hier niet hoeven te worden herhaald. In het Witboek inzake een Europees communicatiebeleid (CESE 972/2006 (3)) wordt erop aangedrongen dat „de overheid in de lidstaten, de civiele samenleving en de instellingen van de Europese Unie samenwerken om de positie van Europa in de publieke ruimte te bevorderen”. Het onderhavige advies heeft niet ten doel nieuwe voorstellen te formuleren, maar om de reeds bestaande voorstellen nader uit te werken, en aan te geven wie waarvoor verantwoordelijk is — de nationale overheid, het maatschappelijk middenveld en de instellingen van de Unie — en prioritaire acties vast te stellen. |
| --- | --- |

2.1.2

De Commissie heeft tal van teksten opgesteld waarover reeds is gediscussieerd, en het EESC heeft verschillende uitstekende adviezen over deze kwestie uitgebracht, die hier niet hoeven te worden herhaald. In het Witboek inzake een Europees communicatiebeleid (CESE 972/2006 (3)) wordt erop aangedrongen dat „de overheid in de lidstaten, de civiele samenleving en de instellingen van de Europese Unie samenwerken om de positie van Europa in de publieke ruimte te bevorderen”. Het onderhavige advies heeft niet ten doel nieuwe voorstellen te formuleren, maar om de reeds bestaande voorstellen nader uit te werken, en aan te geven wie waarvoor verantwoordelijk is — de nationale overheid, het maatschappelijk middenveld en de instellingen van de Unie — en prioritaire acties vast te stellen.

2.2   Communiceren over Europa: een complexe taak

| 2.2.1 | De communicatie over Europa is noodzakelijkerwijs complex: het project van de Europese integratie heeft altijd criticasters gekend, mensen die Europa minder of juist meer invloed willen geven, en mensen die vinden dat het niet snel genoeg gaat. Op evenwichtige en begrijpelijke wijze communiceren over Europa is dus een hele opgave. Het gaat er niet om „Europa te verkopen”, maar de burgers in staat te stellen om te leven binnen de Europese ruimte en met kennis van zaken te kunnen meedenken over de toekomst van de Unie. |
| --- | --- |

2.2.1

De communicatie over Europa is noodzakelijkerwijs complex: het project van de Europese integratie heeft altijd criticasters gekend, mensen die Europa minder of juist meer invloed willen geven, en mensen die vinden dat het niet snel genoeg gaat. Op evenwichtige en begrijpelijke wijze communiceren over Europa is dus een hele opgave. Het gaat er niet om „Europa te verkopen”, maar de burgers in staat te stellen om te leven binnen de Europese ruimte en met kennis van zaken te kunnen meedenken over de toekomst van de Unie.

| 2.2.2 | Communiceren over Europa, is uitleg geven over een politieke werkelijkheid die uniek is in de geschiedenis van de mensheid, en een project voorstellen. Er moet een evenwicht worden gevonden tussen de communicatie over het project — wat onder de verantwoordelijkheid van de politici valt — en de nodige informatie over de verwezenlijkingen van de instellingen — waarvoor deze laatste zelf verantwoordelijk zijn — die gericht moet zijn tot een specifiek publiek. |
| --- | --- |

2.2.2

Communiceren over Europa, is uitleg geven over een politieke werkelijkheid die uniek is in de geschiedenis van de mensheid, en een project voorstellen. Er moet een evenwicht worden gevonden tussen de communicatie over het project — wat onder de verantwoordelijkheid van de politici valt — en de nodige informatie over de verwezenlijkingen van de instellingen — waarvoor deze laatste zelf verantwoordelijk zijn — die gericht moet zijn tot een specifiek publiek.

| 2.2.3 | Het oorspronkelijke project moet worden bijgesteld. Uitleggen dat „Europa gelijk staat aan vrede” is nauwelijks te bevatten voor de generaties die de gevolgen van de WOII niet aan den lijve hebben ondervonden, en die zich pas voor de wereld zijn gaan interesseren toen er bommen vielen op Sarajevo. De generaties die na de jaren '70 zijn opgegroeid hebben het gevoel dat Europa hun wordt opgelegd, en dat Europa geen oorlog heeft kunnen tegenhouden of hen kan beschermen tegen wat sommigen beschouwen als de excessen van de mondialisering. Zij realiseren zich niet dat de rechten en vrijheden die zij genieten het resultaat zijn van de Europese dynamiek. |
| --- | --- |

2.2.3

Het oorspronkelijke project moet worden bijgesteld. Uitleggen dat „Europa gelijk staat aan vrede” is nauwelijks te bevatten voor de generaties die de gevolgen van de WOII niet aan den lijve hebben ondervonden, en die zich pas voor de wereld zijn gaan interesseren toen er bommen vielen op Sarajevo. De generaties die na de jaren '70 zijn opgegroeid hebben het gevoel dat Europa hun wordt opgelegd, en dat Europa geen oorlog heeft kunnen tegenhouden of hen kan beschermen tegen wat sommigen beschouwen als de excessen van de mondialisering. Zij realiseren zich niet dat de rechten en vrijheden die zij genieten het resultaat zijn van de Europese dynamiek.

| 2.2.4 | Uitleggen dat „Europa de horizon verruimt” doordat de grenzen wegvallen, en met concrete voorbeelden aantonen hoe alle hindernissen die het wederzijds begrip, de dialoog, het rondreizen, het handel drijven, het werken, het zich elders vestigen enz. in de weg staan komen te vervallen, laten zien dat Europa het spectrum aan mogelijkheden vergroot en de Europeanen een groter leefgebied geeft, dat openstaat voor verschillende culturen: dit is wat de mensen echt warm kan maken voor Europa. Het nut van Europa kan ook tastbaar worden gemaakt door uit te leggen dat Europa, dankzij de vergelijking tussen verschillende systemen, ervoor zorgt dat het beste wat eenieder te bieden heeft tot bloei komt. |
| --- | --- |

2.2.4

Uitleggen dat „Europa de horizon verruimt” doordat de grenzen wegvallen, en met concrete voorbeelden aantonen hoe alle hindernissen die het wederzijds begrip, de dialoog, het rondreizen, het handel drijven, het werken, het zich elders vestigen enz. in de weg staan komen te vervallen, laten zien dat Europa het spectrum aan mogelijkheden vergroot en de Europeanen een groter leefgebied geeft, dat openstaat voor verschillende culturen: dit is wat de mensen echt warm kan maken voor Europa. Het nut van Europa kan ook tastbaar worden gemaakt door uit te leggen dat Europa, dankzij de vergelijking tussen verschillende systemen, ervoor zorgt dat het beste wat eenieder te bieden heeft tot bloei komt.

| 2.2.5 | Ten slotte kan erop worden gewezen dat wij alleen samen de strijd tegen klimaatverandering kunnen aangaan en kunnen zorgen voor milieubescherming, voedselveiligheid, consumentenrechten, enz. Europa heeft immers — net als de lidstaten — behoefte aan eenvoudige concepten. Een kind kan begrijpen dat er wegen en spoorwegen nodig zijn om ons te kunnen verplaatsen, dat iedereen moet leren lezen om de wereld te begrijpen, dat mensen die de belangen van anderen of van de groep schaden gestraft moeten worden, dat de staat diensten verleent die iedereen nodig heeft — ruimtelijke ordening, onderwijs en justitie — en dat de staat er is om onze gezondheid, veiligheid en solidariteit te beschermen. Het feit dat de Europese integratie van recente datum is en door sommige burgers verkeerd wordt begrepen, maakt het minder makkelijk om de noodzaak en het nut van Europa duidelijk te maken. Dat het gaat om het vergroten van de ruimte waarin wij leven, dat wij sterker in onze schoenen staan en creatiever zijn wanneer wij onze krachten bundelen, is iets wat gemakkelijk kan worden uitgelegd aan kinderen en hun ouders. |
| --- | --- |

2.2.5

Ten slotte kan erop worden gewezen dat wij alleen samen de strijd tegen klimaatverandering kunnen aangaan en kunnen zorgen voor milieubescherming, voedselveiligheid, consumentenrechten, enz. Europa heeft immers — net als de lidstaten — behoefte aan eenvoudige concepten. Een kind kan begrijpen dat er wegen en spoorwegen nodig zijn om ons te kunnen verplaatsen, dat iedereen moet leren lezen om de wereld te begrijpen, dat mensen die de belangen van anderen of van de groep schaden gestraft moeten worden, dat de staat diensten verleent die iedereen nodig heeft — ruimtelijke ordening, onderwijs en justitie — en dat de staat er is om onze gezondheid, veiligheid en solidariteit te beschermen. Het feit dat de Europese integratie van recente datum is en door sommige burgers verkeerd wordt begrepen, maakt het minder makkelijk om de noodzaak en het nut van Europa duidelijk te maken. Dat het gaat om het vergroten van de ruimte waarin wij leven, dat wij sterker in onze schoenen staan en creatiever zijn wanneer wij onze krachten bundelen, is iets wat gemakkelijk kan worden uitgelegd aan kinderen en hun ouders.

| 2.2.6 | Hoewel niet alle lidstaten de euro hebben ingevoerd, is de euro een succes dat meer aandacht verdient: de euro staat tegelijkertijd symbool voor het wegvallen van de grenzen, is een „bindmiddel” dat de burgers het gevoel geeft bij Europa te horen, en zorgt ervoor dat we samen sterker staan. |
| --- | --- |

2.2.6

Hoewel niet alle lidstaten de euro hebben ingevoerd, is de euro een succes dat meer aandacht verdient: de euro staat tegelijkertijd symbool voor het wegvallen van de grenzen, is een „bindmiddel” dat de burgers het gevoel geeft bij Europa te horen, en zorgt ervoor dat we samen sterker staan.

| 2.2.7 | De vereenzelviging met Europa is mede te danken aan emblematische figuren en sterke symbolen, die iedereen kent, zoals de Europese vlag. |
| --- | --- |

2.2.7

De vereenzelviging met Europa is mede te danken aan emblematische figuren en sterke symbolen, die iedereen kent, zoals de Europese vlag.

3.   Algemene opmerkingen

3.1   Politieke en institutionele communicatie

| 3.1.1 | Er zij op gewezen dat alle Europese instellingen — terecht — een aanzienlijke hoeveelheid middelen inzetten om uit te leggen wat zij doen, meer bepaald via communicatieafdelingen, gespecialiseerde ambtenaren, websites, publicaties, video's, enz. Een burger die een rondje langs de instellingen maakt wordt overladen met mooi uitziende drukwerken, wat niet garandeert dat hij ook heeft begrepen hoe de instellingen werken, en nog minder hoe zij van invloed zijn op zijn eigen dagelijks bestaan. Deze opeenstapeling van publicaties vergroot eerder het gevoel van chaos en ingewikkeldheid. Er moet niet méér worden gecommuniceerd, maar beter. Het zijn niet de middelen die ontbreken, maar ze moeten beter worden ingezet. De communicatiemiddelen zijn niet van slechte kwaliteit, maar zij vertonen geen samenhang en zijn niet duurzaam. Zij zijn onvoldoende doelgericht, zowel qua inhoud als wat betreft de personen en instellingen tot wie zij zijn gericht. En er zijn te veel brochures in omloop. |
| --- | --- |

3.1.1

Er zij op gewezen dat alle Europese instellingen — terecht — een aanzienlijke hoeveelheid middelen inzetten om uit te leggen wat zij doen, meer bepaald via communicatieafdelingen, gespecialiseerde ambtenaren, websites, publicaties, video's, enz. Een burger die een rondje langs de instellingen maakt wordt overladen met mooi uitziende drukwerken, wat niet garandeert dat hij ook heeft begrepen hoe de instellingen werken, en nog minder hoe zij van invloed zijn op zijn eigen dagelijks bestaan. Deze opeenstapeling van publicaties vergroot eerder het gevoel van chaos en ingewikkeldheid. Er moet niet méér worden gecommuniceerd, maar beter. Het zijn niet de middelen die ontbreken, maar ze moeten beter worden ingezet. De communicatiemiddelen zijn niet van slechte kwaliteit, maar zij vertonen geen samenhang en zijn niet duurzaam. Zij zijn onvoldoende doelgericht, zowel qua inhoud als wat betreft de personen en instellingen tot wie zij zijn gericht. En er zijn te veel brochures in omloop.

| 3.1.2 | De vertrouwenscrisis omtrent het vermogen van de Europese Unie om doeltreffend te communiceren met haar burgers vraagt om een radicale aanpassing van de communicatiecultuur. Momenteel lukt het Europa niet om de mensen te bereiken die geen flauwe notie hebben van de EU (en dat is de meerderheid van de burgers). De inspanningen kunnen zelfs contraproductief zijn. De reden hiervan is gelegen in het feit dat er nauwelijks een gezamenlijke aanpak is van de informatiestrategieën van de EU-instellingen en de lidstaten. |
| --- | --- |

3.1.2

De vertrouwenscrisis omtrent het vermogen van de Europese Unie om doeltreffend te communiceren met haar burgers vraagt om een radicale aanpassing van de communicatiecultuur. Momenteel lukt het Europa niet om de mensen te bereiken die geen flauwe notie hebben van de EU (en dat is de meerderheid van de burgers). De inspanningen kunnen zelfs contraproductief zijn. De reden hiervan is gelegen in het feit dat er nauwelijks een gezamenlijke aanpak is van de informatiestrategieën van de EU-instellingen en de lidstaten.

| 3.1.3 | De bedragen die door alle instellingen tezamen worden uitgetrokken voor de institutionele communicatie zijn aanzienlijk, en zouden beter kunnen worden gebruikt om te communiceren over het beleid. Het zou interessant zijn te inventariseren hoeveel iedere instelling en iedere lidstaat uittrekt voor communicatie, en om te weten wie hiervoor verantwoordelijk is. |
| --- | --- |

3.1.3

De bedragen die door alle instellingen tezamen worden uitgetrokken voor de institutionele communicatie zijn aanzienlijk, en zouden beter kunnen worden gebruikt om te communiceren over het beleid. Het zou interessant zijn te inventariseren hoeveel iedere instelling en iedere lidstaat uittrekt voor communicatie, en om te weten wie hiervoor verantwoordelijk is.

| 3.1.4 | Er bestaat consensus over het feit dat de communicatie over Europa slechts een middel is ten dienste van een project, en dat er geen goede communicatie kan zijn als het project niet goed is. De moeilijkheid zit hem echter niet alleen in de goede of slechte kwaliteit van het project, maar ook in het feit dat de instrumenten ontbreken om het project te promoten: alleen de individuele instellingen beschikken over de middelen. Het Europese project moet in de eerste plaats worden gedragen door politici van het hoogste niveau: de fungerend voorzitter van de Unie (en de toekomstige voorzitter die is voorzien in het verdrag van Lissabon), de staatshoofden en regeringsleiders en de voorzitter van de Commissie. De ministers die deelnemen aan de Raadsbijeenkomsten zijn het beste in staat om de collectief genomen besluiten uit te leggen in hun lidstaten. |
| --- | --- |

3.1.4

Er bestaat consensus over het feit dat de communicatie over Europa slechts een middel is ten dienste van een project, en dat er geen goede communicatie kan zijn als het project niet goed is. De moeilijkheid zit hem echter niet alleen in de goede of slechte kwaliteit van het project, maar ook in het feit dat de instrumenten ontbreken om het project te promoten: alleen de individuele instellingen beschikken over de middelen. Het Europese project moet in de eerste plaats worden gedragen door politici van het hoogste niveau: de fungerend voorzitter van de Unie (en de toekomstige voorzitter die is voorzien in het verdrag van Lissabon), de staatshoofden en regeringsleiders en de voorzitter van de Commissie. De ministers die deelnemen aan de Raadsbijeenkomsten zijn het beste in staat om de collectief genomen besluiten uit te leggen in hun lidstaten.

| 3.1.5 | De communicatie van de afzonderlijke instellingen is duidelijk omdat zij vooral moet laten zien wat de instellingen doen. De communicatie over het project is daarentegen van nature altijd onderwerp van kritiek. Het gebrek aan specifieke middelen, de kritiek van alle kanten, plus het feit dat nationale politici — die buiten de landsgrenzen vaak onbekend zijn — zich dikwijls meer bekommeren over hun imago in eigen land (waaraan zij hun legitimiteit ontlenen): dit alles draagt bij tot de zwakte van de Europese politieke communicatie en het feit dat zij nauwelijks wordt gehoord. |
| --- | --- |

3.1.5

De communicatie van de afzonderlijke instellingen is duidelijk omdat zij vooral moet laten zien wat de instellingen doen. De communicatie over het project is daarentegen van nature altijd onderwerp van kritiek. Het gebrek aan specifieke middelen, de kritiek van alle kanten, plus het feit dat nationale politici — die buiten de landsgrenzen vaak onbekend zijn — zich dikwijls meer bekommeren over hun imago in eigen land (waaraan zij hun legitimiteit ontlenen): dit alles draagt bij tot de zwakte van de Europese politieke communicatie en het feit dat zij nauwelijks wordt gehoord.

| 3.1.6 | Via een politieke en institutionele communicatie kunnen de instellingen van de Unie en de lidstaten samen het nieuwe gemeenschappelijke communicatiebeleid uitvoeren. Dit is een uitdaging voor de Unie van de XXIe eeuw, die verenigd in verscheidenheid moet zijn opgewassen tegen de meer homogene blokken in andere delen van de wereld. De woorden van Henry Kissinger „Europa heeft geen telefoonnummer” zijn nog altijd actueel. |
| --- | --- |

3.1.6

Via een politieke en institutionele communicatie kunnen de instellingen van de Unie en de lidstaten samen het nieuwe gemeenschappelijke communicatiebeleid uitvoeren. Dit is een uitdaging voor de Unie van de XXIe eeuw, die verenigd in verscheidenheid moet zijn opgewassen tegen de meer homogene blokken in andere delen van de wereld. De woorden van Henry Kissinger „Europa heeft geen telefoonnummer” zijn nog altijd actueel.

| 3.1.7 | Het is zaak een gemeenschappelijk communicatiebeleid te creëren, waarmee de Europese instellingen en de lidstaten zich verbinden tot een gemeenschappelijke reeks basisbeginselen voor de communicatie- en informatiestrategie van de Europese Unie. Dit beleid zou de uiteenlopende inspanningen van de regeringen en niet-gouvernementele organisaties om het Europese bewustzijn op lokaal niveau te stimuleren, moeten ondersteunen. |
| --- | --- |

3.1.7

Het is zaak een gemeenschappelijk communicatiebeleid te creëren, waarmee de Europese instellingen en de lidstaten zich verbinden tot een gemeenschappelijke reeks basisbeginselen voor de communicatie- en informatiestrategie van de Europese Unie. Dit beleid zou de uiteenlopende inspanningen van de regeringen en niet-gouvernementele organisaties om het Europese bewustzijn op lokaal niveau te stimuleren, moeten ondersteunen.

| 3.1.8 | Een dergelijk beleid zou van essentieel belang zijn om ervoor te zorgen dat alle Europese instellingen gelijkgestemd zijn. Een situatie waarin de verschillende instellingen met elkaar concurreren is compleet ridicuul. Natuurlijk hebben zij ieder hun eigen behoeften op het gebied van informatie en andere vereisten, maar uiteindelijk werken zij allemaal aan hetzelfde doel, wat in de strijd om zelfbevestiging of „ego-management” nogal eens uit het oog wordt verloren. |
| --- | --- |

3.1.8

Een dergelijk beleid zou van essentieel belang zijn om ervoor te zorgen dat alle Europese instellingen gelijkgestemd zijn. Een situatie waarin de verschillende instellingen met elkaar concurreren is compleet ridicuul. Natuurlijk hebben zij ieder hun eigen behoeften op het gebied van informatie en andere vereisten, maar uiteindelijk werken zij allemaal aan hetzelfde doel, wat in de strijd om zelfbevestiging of „ego-management” nogal eens uit het oog wordt verloren.

| 3.1.9 | Het is tijd dat de Europese Unie investeert in wat een van de belangrijkste uitdagingen is van het komende decennium: de burgers echt het gevoel geven dat zij deel uitmaken van een zinvol streven, dat uniek is in de wereld. |
| --- | --- |

3.1.9

Het is tijd dat de Europese Unie investeert in wat een van de belangrijkste uitdagingen is van het komende decennium: de burgers echt het gevoel geven dat zij deel uitmaken van een zinvol streven, dat uniek is in de wereld.

3.2   Doelgerichte communicatie

| 3.2.1 | Zelfs met behulp van Internet is het onmogelijk om vanuit Brussel met 495 miljoen burgers over Europa te communiceren. |
| --- | --- |

3.2.1

Zelfs met behulp van Internet is het onmogelijk om vanuit Brussel met 495 miljoen burgers over Europa te communiceren.

| 3.2.2 | De institutionele communicatie moet doelgericht zijn, en moet niet proberen het grote publiek te bereiken, maar moet zich richten tot de personen die gekwalificeerd en bevoegd zijn om in een vroeg stadium invloed uit te oefenen op de projecten, en personen die de goedgekeurde teksten kunnen gebruiken en toepassen of verspreiden onder de stakeholders. Deze personen zijn het beste in staat de resultaten van de Europese integratie in het verleden en heden uit te leggen. In dat opzicht is het EESC ongetwijfeld een geschikt doorgeefluik, omdat het vertegenwoordigers van alle geledingen van de samenleving bijeenbrengt. |
| --- | --- |

3.2.2

De institutionele communicatie moet doelgericht zijn, en moet niet proberen het grote publiek te bereiken, maar moet zich richten tot de personen die gekwalificeerd en bevoegd zijn om in een vroeg stadium invloed uit te oefenen op de projecten, en personen die de goedgekeurde teksten kunnen gebruiken en toepassen of verspreiden onder de stakeholders. Deze personen zijn het beste in staat de resultaten van de Europese integratie in het verleden en heden uit te leggen. In dat opzicht is het EESC ongetwijfeld een geschikt doorgeefluik, omdat het vertegenwoordigers van alle geledingen van de samenleving bijeenbrengt.

| 3.2.3 | Alvorens een papieren of elektronisch document uit te brengen moet de vraag worden gesteld voor wie de tekst bestemd is, omdat het taalgebruik en de beeldtaal variëren al naar gelang van de doelgroep. Veel te veel documenten bereiken hun doelgroep niet, omdat zij qua vorm bedoeld lijken voor het grote publiek maar qua inhoud alleen voor een zeer gespecialiseerd publiek interessant zijn. |
| --- | --- |

3.2.3

Alvorens een papieren of elektronisch document uit te brengen moet de vraag worden gesteld voor wie de tekst bestemd is, omdat het taalgebruik en de beeldtaal variëren al naar gelang van de doelgroep. Veel te veel documenten bereiken hun doelgroep niet, omdat zij qua vorm bedoeld lijken voor het grote publiek maar qua inhoud alleen voor een zeer gespecialiseerd publiek interessant zijn.

| 3.2.4 | De communicatie moet per beleidsterrein worden gericht op een gespecialiseerd publiek. Het initiatief van het EESC om elk lid een aangepaste elektronische nieuwsbrief (e-bridge) te sturen kan een goed praktijkvoorbeeld zijn. Net als het project van het Europees Parlement om een netwerk op te richten van Europarlementariërs en leden van de nationale parlementen, die samen een groot aantal invloedrijke tussenpersonen kunnen bereiken in hun lidstaten. |
| --- | --- |

3.2.4

De communicatie moet per beleidsterrein worden gericht op een gespecialiseerd publiek. Het initiatief van het EESC om elk lid een aangepaste elektronische nieuwsbrief (e-bridge) te sturen kan een goed praktijkvoorbeeld zijn. Net als het project van het Europees Parlement om een netwerk op te richten van Europarlementariërs en leden van de nationale parlementen, die samen een groot aantal invloedrijke tussenpersonen kunnen bereiken in hun lidstaten.

| 3.2.5 | De informatie moet vooral gericht zijn tot gekozenen, leden van nationale SER's, journalisten en leraren, en daarbij moet goed worden gekeken welke informatie zij nodig hebben om de Europese gedachte en de verwezenlijkingen van de Unie over te brengen. Er moet veeleer worden uitgegaan van hun behoefte aan informatie, dan van de behoefte van de instellingen om hun werkzaamheden meer bekendheid te geven. |
| --- | --- |

3.2.5

De informatie moet vooral gericht zijn tot gekozenen, leden van nationale SER's, journalisten en leraren, en daarbij moet goed worden gekeken welke informatie zij nodig hebben om de Europese gedachte en de verwezenlijkingen van de Unie over te brengen. Er moet veeleer worden uitgegaan van hun behoefte aan informatie, dan van de behoefte van de instellingen om hun werkzaamheden meer bekendheid te geven.

| 3.2.6 | Daarnaast is het zaak de opiniemakers te ontmoeten, in hun eigen omgeving. De „sociale media” winnen aan belang, en voor iedere communicatie moet het juiste medium worden gekozen. |
| --- | --- |

3.2.6

Daarnaast is het zaak de opiniemakers te ontmoeten, in hun eigen omgeving. De „sociale media” winnen aan belang, en voor iedere communicatie moet het juiste medium worden gekozen.

3.3   De rol van gekozenen in de participatiedemocratie

| 3.3.1 | De politieke communicatie moet 495 miljoen Europeanen bereiken. Dit is de communicatie over het Europese project, die uitlegt wat Europa heeft gedaan, wat het doet en wat het wil doen. Waarom het een meerwaarde biedt. Op welke gebieden Europa helpt, en waarom. Deze communicatie is de taak van de lidstaten — met name van de ministers die deelnemen aan de Raad en die het beste geïnformeerd zijn over de besluiten — de politieke leiders en de leden van het maatschappelijk middenveld van de lidstaten, die zich in hun eigen taal tot de burgers kunnen richten en voldoende dicht bij de burgers staan om hun aandacht te krijgen. Hoewel de algemene resultaten van Europa hetzelfde zijn voor alle Europeanen, moeten de voordelen voor individuele burgers en landen op verschillende wijzen worden uitgelegd aan bijvoorbeeld een Bulgaar, een Estlander of een Zweed. |
| --- | --- |

3.3.1

De politieke communicatie moet 495 miljoen Europeanen bereiken. Dit is de communicatie over het Europese project, die uitlegt wat Europa heeft gedaan, wat het doet en wat het wil doen. Waarom het een meerwaarde biedt. Op welke gebieden Europa helpt, en waarom. Deze communicatie is de taak van de lidstaten — met name van de ministers die deelnemen aan de Raad en die het beste geïnformeerd zijn over de besluiten — de politieke leiders en de leden van het maatschappelijk middenveld van de lidstaten, die zich in hun eigen taal tot de burgers kunnen richten en voldoende dicht bij de burgers staan om hun aandacht te krijgen. Hoewel de algemene resultaten van Europa hetzelfde zijn voor alle Europeanen, moeten de voordelen voor individuele burgers en landen op verschillende wijzen worden uitgelegd aan bijvoorbeeld een Bulgaar, een Estlander of een Zweed.

| 3.3.2 | De communicatie over het Europese project moet een participatief karakter hebben, en rekening houden met de behoeften, aspiraties en meningen van de burgers. De politieke verantwoordelijken moeten dan ook goed kunnen luisteren. Deze raadpleging kan niet vanuit Brussel of Straatsburg worden georganiseerd. Burgerpanels kunnen nuttig zijn om de publieke opinie te peilen, maar geven de burgers niet voldoende het gevoel dat er naar hen wordt geluisterd. |
| --- | --- |

3.3.2

De communicatie over het Europese project moet een participatief karakter hebben, en rekening houden met de behoeften, aspiraties en meningen van de burgers. De politieke verantwoordelijken moeten dan ook goed kunnen luisteren. Deze raadpleging kan niet vanuit Brussel of Straatsburg worden georganiseerd. Burgerpanels kunnen nuttig zijn om de publieke opinie te peilen, maar geven de burgers niet voldoende het gevoel dat er naar hen wordt geluisterd.

| 3.3.3 | De lokale gekozenen, die hun legitimiteit ontlenen aan de representatieve democratie en dicht bij de kiezers staan, zijn beter dan de opiniepeilers in staat om de burgers naar hun mening te vragen over de Europese projecten. Evenzo moeten de actoren van het maatschappelijk middenveld hun achterban raadplegen over de Europese aanpak van kwesties die onder hun bevoegdheidsterrein vallen. Als de gekozenen over Europa spreken, zal de pers dat overnemen. Op die manier zou Europa meer aandacht moeten krijgen in de media (lokale pers, televisie en radio) en de politieke weblogs van de gekozenen. |
| --- | --- |

3.3.3

De lokale gekozenen, die hun legitimiteit ontlenen aan de representatieve democratie en dicht bij de kiezers staan, zijn beter dan de opiniepeilers in staat om de burgers naar hun mening te vragen over de Europese projecten. Evenzo moeten de actoren van het maatschappelijk middenveld hun achterban raadplegen over de Europese aanpak van kwesties die onder hun bevoegdheidsterrein vallen. Als de gekozenen over Europa spreken, zal de pers dat overnemen. Op die manier zou Europa meer aandacht moeten krijgen in de media (lokale pers, televisie en radio) en de politieke weblogs van de gekozenen.

| 3.3.4 | Vertegenwoordigers van de lidstaten, ministers, Europarlementariërs, leden van het EESC en CvdR, sociale partners, afgevaardigden van NGO's en nationale ambtenaren in de programmacomités: zij moeten hun kiezers of opdrachtgevers ieder jaar op de hoogte brengen van hun ervaringen in Brussel (via jaarverslagen en vergaderingen met hun achterban). Europa wordt niet alleen vanuit Brussel opgebouwd: iedereen die daarbij betrokken is heeft tot taak de in Brussel genomen besluiten aan het thuisfront uit te leggen. Het initiatief „Back to school” moet worden voortgezet. |
| --- | --- |

3.3.4

Vertegenwoordigers van de lidstaten, ministers, Europarlementariërs, leden van het EESC en CvdR, sociale partners, afgevaardigden van NGO's en nationale ambtenaren in de programmacomités: zij moeten hun kiezers of opdrachtgevers ieder jaar op de hoogte brengen van hun ervaringen in Brussel (via jaarverslagen en vergaderingen met hun achterban). Europa wordt niet alleen vanuit Brussel opgebouwd: iedereen die daarbij betrokken is heeft tot taak de in Brussel genomen besluiten aan het thuisfront uit te leggen. Het initiatief „Back to school” moet worden voortgezet.

3.4   Een gemeenschappelijke Europese maatschappijleer

| 3.4.1 | Op Europees niveau zou een gemeenschappelijke kennisbasis moeten worden aangeboden, in een voor iedereen begrijpelijke taal, over de geschiedenis van de Europese integratie, de werking van de Europese instellingen, de waarden en het achterliggende project, ten behoeve van scholieren. Het is van belang dat deze kennisbasis voor alle Europese jongeren dezelfde is, en dat zij door het Europees Parlement wordt gevalideerd. Om aan kinderen te worden onderwezen zou deze kennisbasis ook voor lokale gekozenen moeten worden gebruikt, die het overheidsniveau vertegenwoordigen dat het dichtst bij de burgers staat. De gemeenschappelijke kennisbasis zou in een eenvoudig document moeten worden samengevat. Hierin zou de Europese vlag moeten staan, een kaart van Europa en een „handvest van de Europese burger”, een gedeelte dat is gewijd aan de betekenis van het Europese project — de geschiedenis en de waarden — en een gedeelte over het Europese beleid en de impact van dat beleid op het dagelijks bestaan van de burgers (afschaffing van de grenzen, euro, structuurfondsen, mobiliteitsprogramma's, handvest van grondrechten, enz.) Dit document, dat een uitdrukking moet zijn van de „eenheid in verscheidenheid”, moet in de 22 talen van de Unie beschikbaar zijn. Het moet aan iedere Europese burger worden uitgereikt, samen met zijn paspoort. |
| --- | --- |

3.4.1

Op Europees niveau zou een gemeenschappelijke kennisbasis moeten worden aangeboden, in een voor iedereen begrijpelijke taal, over de geschiedenis van de Europese integratie, de werking van de Europese instellingen, de waarden en het achterliggende project, ten behoeve van scholieren. Het is van belang dat deze kennisbasis voor alle Europese jongeren dezelfde is, en dat zij door het Europees Parlement wordt gevalideerd. Om aan kinderen te worden onderwezen zou deze kennisbasis ook voor lokale gekozenen moeten worden gebruikt, die het overheidsniveau vertegenwoordigen dat het dichtst bij de burgers staat. De gemeenschappelijke kennisbasis zou in een eenvoudig document moeten worden samengevat. Hierin zou de Europese vlag moeten staan, een kaart van Europa en een „handvest van de Europese burger”, een gedeelte dat is gewijd aan de betekenis van het Europese project — de geschiedenis en de waarden — en een gedeelte over het Europese beleid en de impact van dat beleid op het dagelijks bestaan van de burgers (afschaffing van de grenzen, euro, structuurfondsen, mobiliteitsprogramma's, handvest van grondrechten, enz.) Dit document, dat een uitdrukking moet zijn van de „eenheid in verscheidenheid”, moet in de 22 talen van de Unie beschikbaar zijn. Het moet aan iedere Europese burger worden uitgereikt, samen met zijn paspoort.

| 3.4.2 | Deze „Europa-educatie” is de eerste uitdaging waarvoor wij staan: iedere lidstaat zou zich ervoor moeten inzetten om deze gemeenschappelijke kennisbasis op alle mogelijke niveaus te propageren, via schoolprogramma's en handboeken voor maatschappijleer maar ook via cursussen over Europese onderwerpen voor leraren, ambtenaren, journalisten, actoren van het maatschappelijk middenveld, gekozenen en al degenen die met de vele Brusselse advies-, coördinatie- en besluitvormingsorganen te maken hebben. Ook werknemers zouden kunnen worden opgeleid, in het kader van de bij- en nascholing. |
| --- | --- |

3.4.2

Deze „Europa-educatie” is de eerste uitdaging waarvoor wij staan: iedere lidstaat zou zich ervoor moeten inzetten om deze gemeenschappelijke kennisbasis op alle mogelijke niveaus te propageren, via schoolprogramma's en handboeken voor maatschappijleer maar ook via cursussen over Europese onderwerpen voor leraren, ambtenaren, journalisten, actoren van het maatschappelijk middenveld, gekozenen en al degenen die met de vele Brusselse advies-, coördinatie- en besluitvormingsorganen te maken hebben. Ook werknemers zouden kunnen worden opgeleid, in het kader van de bij- en nascholing.

| 3.4.3 | De Europakennis moet worden getest in eindexamens, vergelijkende onderzoeken voor de aanwerving van leraren en ambtenaren en bij journalistenopleidingen. En er zou een netwerk moeten worden opgericht van leraren die kennis over Europa verspreiden. |
| --- | --- |

3.4.3

De Europakennis moet worden getest in eindexamens, vergelijkende onderzoeken voor de aanwerving van leraren en ambtenaren en bij journalistenopleidingen. En er zou een netwerk moeten worden opgericht van leraren die kennis over Europa verspreiden.

| 3.4.4 | De gemeenschappelijke kennisbasis omvat de waarden die de Europese Unie aanhangt en die, alle tezamen, haar onderscheiden van de rest van de wereld:






  — | respect voor de menselijke waardigheid, wat zich uit in de afschaffing van de doodstraf en de uitvoering van de uitspraken van het Europees Hof voor de rechten van de mens te Straatsburg, eerbiediging van de privacy en solidariteit tussen de generaties; |
| --- | --- | --- |

3.4.4

De gemeenschappelijke kennisbasis omvat de waarden die de Europese Unie aanhangt en die, alle tezamen, haar onderscheiden van de rest van de wereld:

—

respect voor de menselijke waardigheid, wat zich uit in de afschaffing van de doodstraf en de uitvoering van de uitspraken van het Europees Hof voor de rechten van de mens te Straatsburg, eerbiediging van de privacy en solidariteit tussen de generaties;

| — | respect voor de culturele verscheidenheid, niet als scheiding tussen gemeenschappen maar als individueel recht. Racisme, antisemitisme en homofobie zijn er strafbaar; |
| --- | --- |

—

respect voor de culturele verscheidenheid, niet als scheiding tussen gemeenschappen maar als individueel recht. Racisme, antisemitisme en homofobie zijn er strafbaar;

| — | het handvest van grondrechten omvat de sociale rechten, de sociale dialoog en de gelijke kansen; |
| --- | --- |

—

het handvest van grondrechten omvat de sociale rechten, de sociale dialoog en de gelijke kansen;

| — | „transnationale rechtsstaat”: het recht van de sterkste heeft in de Europese Unie plaats moeten maken voor de rechtsstaat. Dit geldt binnen de nationale staten, maar ook binnen de Unie als geheel. Iedere burger kan zijn rechten doen gelden over de grenzen van zijn land van herkomst; dit geldt zowel voor het nationale recht als voor het communautaire recht; |
| --- | --- |

—

„transnationale rechtsstaat”: het recht van de sterkste heeft in de Europese Unie plaats moeten maken voor de rechtsstaat. Dit geldt binnen de nationale staten, maar ook binnen de Unie als geheel. Iedere burger kan zijn rechten doen gelden over de grenzen van zijn land van herkomst; dit geldt zowel voor het nationale recht als voor het communautaire recht;

| — | het is een ruimte van transnationale, regionale, intergenerationele en sociale solidariteit, hetgeen tot uiting komt via de verschillende Europese fondsen. |
| --- | --- |

—

het is een ruimte van transnationale, regionale, intergenerationele en sociale solidariteit, hetgeen tot uiting komt via de verschillende Europese fondsen.

3.5   Europese informatie beschikbaar maken

| 3.5.1 | De intermediaire organisaties spelen tegenwoordig een belangrijke rol bij de voorlichting en bewustmaking van de verschillende lagen van de samenleving. Zij moeten dan ook de instrumenten krijgen om deze rol nog beter te kunnen vervullen. |
| --- | --- |

3.5.1

De intermediaire organisaties spelen tegenwoordig een belangrijke rol bij de voorlichting en bewustmaking van de verschillende lagen van de samenleving. Zij moeten dan ook de instrumenten krijgen om deze rol nog beter te kunnen vervullen.

| 3.5.2 | De pers van het maatschappelijk middenveld — werkgevers- en werknemersorganisaties, onderlinge maatschappijen, federaties van landbouwers, NGO's, enz. — is een bijzonder doeltreffende spreekbuis. Naast informatie over Europese projecten op de terreinen waarop zij actief zijn, zouden deze media de vergelijkingen kunnen doortrekken naar een meer algemeen niveau, door te beschrijven wat er in de andere lidstaten wordt gedaan op de betreffende gebieden. Deze vergelijkingen kunnen bijdragen aan de nationale debatten over de noodzakelijke hervormingen. |
| --- | --- |

3.5.2

De pers van het maatschappelijk middenveld — werkgevers- en werknemersorganisaties, onderlinge maatschappijen, federaties van landbouwers, NGO's, enz. — is een bijzonder doeltreffende spreekbuis. Naast informatie over Europese projecten op de terreinen waarop zij actief zijn, zouden deze media de vergelijkingen kunnen doortrekken naar een meer algemeen niveau, door te beschrijven wat er in de andere lidstaten wordt gedaan op de betreffende gebieden. Deze vergelijkingen kunnen bijdragen aan de nationale debatten over de noodzakelijke hervormingen.

| 3.5.3 | De Unie zou databanken in alle talen ter beschikking kunnen stellen die kunnen worden geraadpleegd door deze pers, die zeer dicht bij de burgers staat maar over erg weinig middelen beschikt. |
| --- | --- |

3.5.3

De Unie zou databanken in alle talen ter beschikking kunnen stellen die kunnen worden geraadpleegd door deze pers, die zeer dicht bij de burgers staat maar over erg weinig middelen beschikt.

3.6   Bevorderen van contacten en uitwisselingen

| 3.6.1 | Uitwisselingsprogramma's als het Erasmus-programma hebben laten zien dat niets zo doeltreffend is als rechtstreekse contacten tussen Europeanen om een Europees samenhorigheidsgevoel tot stand te brengen. Schoolreisjes, bedrijfsuitstapjes, jumelages tussen gemeenten, scholen, bejaardentehuizen, sociale en humanitaire verenigingen enz. zijn uitstekende middelen om wederzijds begrip te kweken. Maar er zijn nog andere maatregelen mogelijk: bijvoorbeeld voorschrijven dat een burger van een andere lidstaat moet worden uitgenodigd voor cursussen en opleidingen die worden georganiseerd door werknemers- en werkgeversverenigingen. Op dezelfde wijze zou iedere gemeenteraad ten minste een keer per jaar een lokale gekozenen uit een andere lidstaat kunnen uitnodigen. Een Europese burgerdienst zou jonge vrijwilligers de kans geven beroepservaring op te doen in een andere Europese lidstaat. |
| --- | --- |

3.6.1

Uitwisselingsprogramma's als het Erasmus-programma hebben laten zien dat niets zo doeltreffend is als rechtstreekse contacten tussen Europeanen om een Europees samenhorigheidsgevoel tot stand te brengen. Schoolreisjes, bedrijfsuitstapjes, jumelages tussen gemeenten, scholen, bejaardentehuizen, sociale en humanitaire verenigingen enz. zijn uitstekende middelen om wederzijds begrip te kweken. Maar er zijn nog andere maatregelen mogelijk: bijvoorbeeld voorschrijven dat een burger van een andere lidstaat moet worden uitgenodigd voor cursussen en opleidingen die worden georganiseerd door werknemers- en werkgeversverenigingen. Op dezelfde wijze zou iedere gemeenteraad ten minste een keer per jaar een lokale gekozenen uit een andere lidstaat kunnen uitnodigen. Een Europese burgerdienst zou jonge vrijwilligers de kans geven beroepservaring op te doen in een andere Europese lidstaat.

| 3.6.2 | Jumelages tussen jongerengemeenteraden, seniorenuniversiteiten, zangkoren en sportcompetities zijn allemaal gelegenheden om mensen te ontmoeten en elkaar beter te leren kennen. Als de reiskosten geen belemmering meer zijn, zouden dergelijke ontmoetingen veel gemakkelijker plaatsvinden. |
| --- | --- |

3.6.2

Jumelages tussen jongerengemeenteraden, seniorenuniversiteiten, zangkoren en sportcompetities zijn allemaal gelegenheden om mensen te ontmoeten en elkaar beter te leren kennen. Als de reiskosten geen belemmering meer zijn, zouden dergelijke ontmoetingen veel gemakkelijker plaatsvinden.

| 3.6.3 | Om de contacten tussen burgers van verschillende lidstaten over specifieke thema's uit te breiden zijn middelen nodig om de reiskosten van de genodigden uit andere Europese landen te financieren. Het „golden star”-initiatief van DG Onderwijs en cultuur, dat de ontmoetingen tussen jumelagecomités en lokale initiatieven aanmoedigt, is een stap in de goede richting. Voor een doeltreffend resultaat zou er een eenvoudig en decentraal vergoedingssysteem moeten komen — waarbij het om relatief lage kosten gaat. Het geld dat wordt bespaard door minder brochures uit te geven kan worden geïnvesteerd in een decentraal fonds om de grensoverschrijdende deelname aan de activiteiten van vakbonden, verenigingen van gemeenten, brancheorganisaties, stedenbandcomités enz. aan te moedigen. Om de lokale participatie aan te moedigen zou dit geld uitsluitend de reiskosten moeten vergoeden en op eenvoudige en vlotte wijze moeten worden verdeeld door de lokale tussenpersonen, bijvoorbeeld via Europe direct of de Europahuizen (Maisons de l'Europe). Voor de toewijzing van dit geld zullen de lokale actoren worden geraadpleegd, dankzij een jaarboek waarin alle lokale actoren zijn opgenomen die belast zijn met coördinerende en besluitvormende taken, in Brussel en daarbuiten (Europese ondernemingsraad, uitwisselingen tussen universiteiten, enz.) |
| --- | --- |

3.6.3

Om de contacten tussen burgers van verschillende lidstaten over specifieke thema's uit te breiden zijn middelen nodig om de reiskosten van de genodigden uit andere Europese landen te financieren. Het „golden star”-initiatief van DG Onderwijs en cultuur, dat de ontmoetingen tussen jumelagecomités en lokale initiatieven aanmoedigt, is een stap in de goede richting. Voor een doeltreffend resultaat zou er een eenvoudig en decentraal vergoedingssysteem moeten komen — waarbij het om relatief lage kosten gaat. Het geld dat wordt bespaard door minder brochures uit te geven kan worden geïnvesteerd in een decentraal fonds om de grensoverschrijdende deelname aan de activiteiten van vakbonden, verenigingen van gemeenten, brancheorganisaties, stedenbandcomités enz. aan te moedigen. Om de lokale participatie aan te moedigen zou dit geld uitsluitend de reiskosten moeten vergoeden en op eenvoudige en vlotte wijze moeten worden verdeeld door de lokale tussenpersonen, bijvoorbeeld via Europe direct of de Europahuizen (Maisons de l'Europe). Voor de toewijzing van dit geld zullen de lokale actoren worden geraadpleegd, dankzij een jaarboek waarin alle lokale actoren zijn opgenomen die belast zijn met coördinerende en besluitvormende taken, in Brussel en daarbuiten (Europese ondernemingsraad, uitwisselingen tussen universiteiten, enz.)

| 3.6.4 | Iedere Europeaan zou de ambitie moeten hebben om ten minste één keer in zijn leven de Europese instellingen in Brussel, Straatsburg of Luxemburg te bezoeken, om beter te begrijpen hoe Europa werkt. |
| --- | --- |

3.6.4

Iedere Europeaan zou de ambitie moeten hebben om ten minste één keer in zijn leven de Europese instellingen in Brussel, Straatsburg of Luxemburg te bezoeken, om beter te begrijpen hoe Europa werkt.

| 3.6.5 | Het zou nuttig zijn indien de door de instellingen medegefinancierde communicatieprojecten tevens grensoverschrijdende initiatieven omvatten, zoals is voorzien in de mededeling van de Commissie over plan D „Debate Europe”. |
| --- | --- |

3.6.5

Het zou nuttig zijn indien de door de instellingen medegefinancierde communicatieprojecten tevens grensoverschrijdende initiatieven omvatten, zoals is voorzien in de mededeling van de Commissie over plan D „Debate Europe”.

3.7   Een beter gebruik van de bestaande middelen

| 3.7.1 | De adviezen van het EESC — een voor iedereen toegankelijke samenvatting van regelgevingsvoorstellen (raadplegingen) of de verwoording van wat de burger zoal bezighoudt (initiatiefadviezen) — zijn niet alleen nuttig vanwege hun inhoud maar ook omdat zij in alle talen van de Unie worden vertaald, en zo als uitgangspunt voor discussie kunnen dienen. |
| --- | --- |

3.7.1

De adviezen van het EESC — een voor iedereen toegankelijke samenvatting van regelgevingsvoorstellen (raadplegingen) of de verwoording van wat de burger zoal bezighoudt (initiatiefadviezen) — zijn niet alleen nuttig vanwege hun inhoud maar ook omdat zij in alle talen van de Unie worden vertaald, en zo als uitgangspunt voor discussie kunnen dienen.

| 3.7.2 | Een Europees medium is noodzakelijk om te weten wat er bij de anderen gebeurt. Het wegvallen van de grenzen betekent ook: weten hoe Estlanders met afvalverwerking omgaan, hoe de huizen in Barcelona worden verwarmd, hoeveel dagen zwangerschapsverlof Ierse vrouwen krijgen, hoe de salarissen in Roemenië worden vastgesteld. Weten dat de lokale uitdagingen hetzelfde zijn als kilometers verderop, weten hoe anderen bepaalde problemen oplossen draagt ertoe bij dat iedereen zich onderdaan van hetzelfde Europa voelt. |
| --- | --- |

3.7.2

Een Europees medium is noodzakelijk om te weten wat er bij de anderen gebeurt. Het wegvallen van de grenzen betekent ook: weten hoe Estlanders met afvalverwerking omgaan, hoe de huizen in Barcelona worden verwarmd, hoeveel dagen zwangerschapsverlof Ierse vrouwen krijgen, hoe de salarissen in Roemenië worden vastgesteld. Weten dat de lokale uitdagingen hetzelfde zijn als kilometers verderop, weten hoe anderen bepaalde problemen oplossen draagt ertoe bij dat iedereen zich onderdaan van hetzelfde Europa voelt.

| 3.7.3 | Een transnationaal audiovisueel medium zoals Euronews speelt een cruciale rol voor de verspreiding van beeldmateriaal en reportages. Er zou voor moeten worden gezorgd dat het Europese nieuws expliciet wordt opgenomen in de openbare dienstverplichtingen van de audiovisuele sector op nationaal niveau, en dat een Europese openbare audiovisuele dienstverlening wordt ontwikkeld. |
| --- | --- |

3.7.3

Een transnationaal audiovisueel medium zoals Euronews speelt een cruciale rol voor de verspreiding van beeldmateriaal en reportages. Er zou voor moeten worden gezorgd dat het Europese nieuws expliciet wordt opgenomen in de openbare dienstverplichtingen van de audiovisuele sector op nationaal niveau, en dat een Europese openbare audiovisuele dienstverlening wordt ontwikkeld.

| 3.7.4 | Er zou meer gebruik kunnen worden gemaakt van Eurovisie-uitzendingen voor bepaalde terugkerende evenementen, en om de burgers meer te laten wennen aan Europa: de nieuwjaarswensen (in alle talen) van de voorzitter van de Europese Commissie, Europese sportevenementen, enz. |
| --- | --- |

3.7.4

Er zou meer gebruik kunnen worden gemaakt van Eurovisie-uitzendingen voor bepaalde terugkerende evenementen, en om de burgers meer te laten wennen aan Europa: de nieuwjaarswensen (in alle talen) van de voorzitter van de Europese Commissie, Europese sportevenementen, enz.

3.8   Europa is geen buitenland

| 3.8.1 | In de meeste nationale regeringen vallen Europese aangelegenheden onder het ministerie van buitenlandse zaken, in de media wordt de informatie over Europa nog veel te vaak behandeld in de buitenlandrubriek, en in veel organisaties worden Europese kwesties behandeld door een internationale dienst. Maar aangezien de Europese richtlijnen door nationale parlementen worden omgezet en op alle aspecten van de samenleving betrekking hebben, zijn het geen „buitenlandse” maar eerder „binnenlandse” zaken. De Europese vraagstukken zijn meer en meer verweven geraakt met het interne beleid van de lidstaten. Er zouden volwaardige ministeries van Europese zaken in het leven moeten worden geroepen, met eigen diensten voor analyse, voorspellingen, communicatie en steun aan het maatschappelijk middenveld. |
| --- | --- |

3.8.1

In de meeste nationale regeringen vallen Europese aangelegenheden onder het ministerie van buitenlandse zaken, in de media wordt de informatie over Europa nog veel te vaak behandeld in de buitenlandrubriek, en in veel organisaties worden Europese kwesties behandeld door een internationale dienst. Maar aangezien de Europese richtlijnen door nationale parlementen worden omgezet en op alle aspecten van de samenleving betrekking hebben, zijn het geen „buitenlandse” maar eerder „binnenlandse” zaken. De Europese vraagstukken zijn meer en meer verweven geraakt met het interne beleid van de lidstaten. Er zouden volwaardige ministeries van Europese zaken in het leven moeten worden geroepen, met eigen diensten voor analyse, voorspellingen, communicatie en steun aan het maatschappelijk middenveld.

| 3.8.2 | Verder is het belangrijk dat van iedere kwestie de Europese dimensie wordt belicht, en dat wordt gekeken hoe de andere lidstaten een en ander aanpakken. |
| --- | --- |

3.8.2

Verder is het belangrijk dat van iedere kwestie de Europese dimensie wordt belicht, en dat wordt gekeken hoe de andere lidstaten een en ander aanpakken.

| 3.8.3 | Het buitenland begint aan de buitengrenzen van de Unie, niet bij de grenzen van de lidstaten. De aantrekkingskracht van het „Europese model” voor derde landen doet ons inzien wat het belang van de Europese integratie is, of het nu gaat om de totstandkoming van een grote markt of om een transnationaal democratisch model voor het beheren van de diversiteit. |
| --- | --- |

3.8.3

Het buitenland begint aan de buitengrenzen van de Unie, niet bij de grenzen van de lidstaten. De aantrekkingskracht van het „Europese model” voor derde landen doet ons inzien wat het belang van de Europese integratie is, of het nu gaat om de totstandkoming van een grote markt of om een transnationaal democratisch model voor het beheren van de diversiteit.

| 3.8.4 | Door seminars te organiseren voor managers uit andere werelddelen, om uit te leggen hoe Europa is opgebouwd en hoe het functioneert, kan worden geholpen het beeld van Europa naar buiten en naar binnen toe te verbeteren en kunnen de Europese waarden in de rest van de wereld worden uitgedragen. |
| --- | --- |

3.8.4

Door seminars te organiseren voor managers uit andere werelddelen, om uit te leggen hoe Europa is opgebouwd en hoe het functioneert, kan worden geholpen het beeld van Europa naar buiten en naar binnen toe te verbeteren en kunnen de Europese waarden in de rest van de wereld worden uitgedragen.

3.9   Organisatie van evenementen

| 3.9.1 | Alle communicatie-experts weten het: willen we dat er over ons wordt gesproken, dan moeten er evenementen worden georganiseerd en moeten alle bestaande evenementen worden aangegrepen om de communicatie op gang te brengen. Zo zou het bijvoorbeeld een idee kunnen zijn om tijdens prijsuitreikingen op internationale sportevenementen de Europese vlag naast de nationale vlag te hijsen. En de Europese vlag kan boven de nationale vlag op de kleding van de sporters worden bevestigd. Een ander idee is om het aantal Europese medailles dat op de Olympische spelen is behaald bij te houden. |
| --- | --- |

3.9.1

Alle communicatie-experts weten het: willen we dat er over ons wordt gesproken, dan moeten er evenementen worden georganiseerd en moeten alle bestaande evenementen worden aangegrepen om de communicatie op gang te brengen. Zo zou het bijvoorbeeld een idee kunnen zijn om tijdens prijsuitreikingen op internationale sportevenementen de Europese vlag naast de nationale vlag te hijsen. En de Europese vlag kan boven de nationale vlag op de kleding van de sporters worden bevestigd. Een ander idee is om het aantal Europese medailles dat op de Olympische spelen is behaald bij te houden.

| 3.9.2 | De Europese verkiezingen en de herdenking van de val van de Berlijnse muur zijn andere niet te missen evenementen. Verder zou de Europadag (9 mei) een feestdag moeten worden, eventueel in plaats van een andere feestdag. Ten slotte moeten de Europese manifestaties uit hun Brusselse isolement worden gehaald, en moeten de nationale feestdagen een Europese dimensie krijgen. |
| --- | --- |

3.9.2

De Europese verkiezingen en de herdenking van de val van de Berlijnse muur zijn andere niet te missen evenementen. Verder zou de Europadag (9 mei) een feestdag moeten worden, eventueel in plaats van een andere feestdag. Ten slotte moeten de Europese manifestaties uit hun Brusselse isolement worden gehaald, en moeten de nationale feestdagen een Europese dimensie krijgen.

4.   Samenvatting van eerdere aanbevelingen van het Comité

| 4.1 | Het Comité verwijst nogmaals naar de aanbevelingen die het al in de volgende adviezen heeft gedaan: het op 26 oktober 2005 uitgebrachte advies over „De denkpauze: structuur, onderwerpen en kader voor een evaluatie van het debat over de Europese Unie” (CESE 1249/2005) (4); het op 14 december 2005 uitgebrachte advies over „De bijdrage van de Commissie voor de periode van bezinning en daarna: Plan D voor Democratie, Dialoog en Debat” (CESE 1499/2005) (5); het op 6 juli 2006 uitgebrachte advies over het Witboek van de Commissie inzake een Europees communicatiebeleid (CESE 972/2006) (6); en het op 22 april 2008 uitgebrachte advies over „Communiceren over Europa in partnerschap” (CESE 774/2008 fin). |
| --- | --- |

4.1

Het Comité verwijst nogmaals naar de aanbevelingen die het al in de volgende adviezen heeft gedaan: het op 26 oktober 2005 uitgebrachte advies over „De denkpauze: structuur, onderwerpen en kader voor een evaluatie van het debat over de Europese Unie” (CESE 1249/2005) (4); het op 14 december 2005 uitgebrachte advies over „De bijdrage van de Commissie voor de periode van bezinning en daarna: Plan D voor Democratie, Dialoog en Debat” (CESE 1499/2005) (5); het op 6 juli 2006 uitgebrachte advies over het Witboek van de Commissie inzake een Europees communicatiebeleid (CESE 972/2006) (6); en het op 22 april 2008 uitgebrachte advies over „Communiceren over Europa in partnerschap” (CESE 774/2008 fin).

Brussel, 10 juli 2008

De voorzitter

van het Europees Economisch en Sociaal Comité

D. DIMITRIADIS

---

(1)  Brussel, 2.4.2008, COM(2008) 158 final.

1

(2)  Zie het advies van het EESC van 26.10.2006 over de „Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement, het Europees Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: Een nieuwe kaderstrategie voor meertaligheid”, rapporteur: mevrouw LE NOUAIL MARLIERE (PB C 324 du 30.12.2006), en het verkennend advies SOC/306 over „Meertaligheid” dat in juli 2008 zal worden behandeld, rapporteur: mevrouw LE NOUAIL MARLIERE. Zie tevens de voorstellen van de groep van Amin Maalouf.

2

(3)  PB C 309 van 16.12.2006, blz. 115-119.

3

(4)  PB C 28 van 3.2.2006, blz. 42-46.

4

(5)  PB C 65 van 17.3.2006, blz. 92-93.

5

(6)  PB C 309 van 16.12.2006, blz. 115-119.

6

---