# Dziennik Urzędowy C 68/2009

| | ISSN 1725-5228 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 68 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Tom 5221 marca 2009 |

ISSN 1725-5228

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 68

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Tom 5221 marca 2009

---

| Powiadomienie nr | Spis treśći | Strona |
| --- | --- | --- |
| | I   Rezolucje, zalecenia i opinie |
| | OPINIE |
| | Rada |
| 2009/C 068/01 | Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2012 przedstawionego przez Finlandię | 1 |
| 2009/C 068/02 | Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2013 przedstawionego przez Irlandię | 6 |
| 2009/C 068/03 | Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008–2011 przedstawionego przez Łotwę | 12 |
| 2009/C 068/04 | Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2011 przedstawionego przez Hiszpanię | 17 |
| 2009/C 068/05 | Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008–2011 przedstawionego przez Szwecję | 23 |
| 2009/C 068/06 | Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2011 przedstawionego przez Niderlandy | 28 |
| 2009/C 068/07 | Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008/09–2013/14 przedstawionego przez Zjednoczone Królestwo | 33 |

Powiadomienie nr

Spis treśći

Strona

I   Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Rada

2009/C 068/01

Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2012 przedstawionego przez Finlandię

1

2009/C 068/02

Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2013 przedstawionego przez Irlandię

6

2009/C 068/03

Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008–2011 przedstawionego przez Łotwę

12

2009/C 068/04

Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2011 przedstawionego przez Hiszpanię

17

2009/C 068/05

Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008–2011 przedstawionego przez Szwecję

23

2009/C 068/06

Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2011 przedstawionego przez Niderlandy

28

2009/C 068/07

Opinia Rady z dnia 10 marca 2009 r. w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008/09–2013/14 przedstawionego przez Zjednoczone Królestwo

33

| | II   Informacje |
| --- | --- |
| | INFORMACJE INSTYTUCJI I ORGANÓW UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Komisja |
| 2009/C 068/08 | Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa COMP/M.5456 — Antin Infrastructure Partners/BBEIF/BBI EUROPE/Euroports) (
  1
  ) | 39 |
| 2009/C 068/09 | Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa COMP/M.5474 — Lagardere/Sumitomo/HFG) (
  1
  ) | 39 |

II   Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI I ORGANÓW UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja

2009/C 068/08

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa COMP/M.5456 — Antin Infrastructure Partners/BBEIF/BBI EUROPE/Euroports) (
  1
  )

1

39

2009/C 068/09

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa COMP/M.5474 — Lagardere/Sumitomo/HFG) (
  1
  )

1

39

| | IV   Zawiadomienia |
| --- | --- |
| | ZAWIADOMIENIA INSTYTUCJI I ORGANÓW UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Komisja |
| 2009/C 068/10 | Kursy walutowe euro | 40 |
| 2009/C 068/11 | Zawiadomienie Komisji w sprawie bieżących stóp procentowych od zwracanej pomocy państwa oraz stóp referencyjnych/dyskontowych obowiązujących 27 państw członkowskich od dnia 1 kwietna 2009 r.(Opublikowano zgodnie z art. 10 rozporządzenia Komisji (WE) 794/2004 (Dz.U. L 140 z 30.4.2004, s. 1)) | 41 |

IV   Zawiadomienia

ZAWIADOMIENIA INSTYTUCJI I ORGANÓW UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja

2009/C 068/10

Kursy walutowe euro

40

2009/C 068/11

Zawiadomienie Komisji w sprawie bieżących stóp procentowych od zwracanej pomocy państwa oraz stóp referencyjnych/dyskontowych obowiązujących 27 państw członkowskich od dnia 1 kwietna 2009 r.(Opublikowano zgodnie z art. 10 rozporządzenia Komisji (WE) 794/2004 (Dz.U. L 140 z 30.4.2004, s. 1))

(Opublikowano zgodnie z art. 10 rozporządzenia Komisji (WE) 794/2004 (Dz.U. L 140 z 30.4.2004, s. 1))

41

| | V   Ogłoszenia |
| --- | --- |
| | PROCEDURY ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ POLITYKI KONKURENCJI |
| | Komisja |
| 2009/C 068/12 | Zgłoszenie zamiaru koncentracji (Sprawa COMP/M.5493 — RBSK/DZ Bank/RZB/RBL JV) — Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej (
  1
  ) | 42 |
| | INNE AKTY |
| | Komisja |
| 2009/C 068/13 | Zawiadomienie dla osób oraz podmiotów umieszczonych w wykazie, o którym mowa w art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1183/2005 wprowadzającego niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko osobom naruszającym embargo na broń w odniesieniu do Demokratycznej Republiki Konga, na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 242/2009 | 43 |

V   Ogłoszenia

PROCEDURY ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ POLITYKI KONKURENCJI

Komisja

2009/C 068/12

Zgłoszenie zamiaru koncentracji (Sprawa COMP/M.5493 — RBSK/DZ Bank/RZB/RBL JV) — Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej (
  1
  )

1

42

INNE AKTY

Komisja

2009/C 068/13

Zawiadomienie dla osób oraz podmiotów umieszczonych w wykazie, o którym mowa w art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1183/2005 wprowadzającego niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko osobom naruszającym embargo na broń w odniesieniu do Demokratycznej Republiki Konga, na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 242/2009

43

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Tekst mający znaczenie dla EOG |

---

(1)   Tekst mający znaczenie dla EOG

1

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

I Rezolucje, zalecenia i opinie

OPINIE

Rada

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/1 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/1

---

OPINIA RADY

z dnia 10 marca 2009 r.

w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2012 przedstawionego przez Finlandię

(2009/C 68/01)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

| (1) | W dniu 10 marca 2009 r. Rada zbadała zaktualizowany program stabilności na lata 2008–2012 przedstawiony przez Finlandię. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 10 marca 2009 r. Rada zbadała zaktualizowany program stabilności na lata 2008–2012 przedstawiony przez Finlandię.

| (2) | Podstawy fińskiej gospodarki oraz krajowy sektor finansowy są wprawdzie zdrowe, lecz produkcja mocno nastawionych na eksport krajowych branż gospodarki poważnie ucierpiała w następstwie światowego kryzysu. Gospodarstwa domowe skorzystają wprawdzie w latach 2009 i 2010 na dużych podwyżkach płac, cięciach podatkowych i niższej inflacji, ale zaufanie konsumentów i podmiotów gospodarczych znacznie spadło, co wstrzymuje spożycie i inwestycje prywatne. W śródokresowej prognozie opublikowanej przez służby Komisji w styczniu 2009 roku przewiduje się, że w 2009 roku PKB zmniejszy się o ponad 1 %, a stopniowa poprawa koniunktury nastąpi w roku 2010, wraz ze spodziewaną stabilizacją na rynkach światowych. Mimo iż gospodarka szybko wchodzi w recesję, dochody podatkowe generalnie utrzymały się w 2008 roku na dość stabilnym poziomie, co odzwierciedla odporność rynku pracy (zwłaszcza w pierwszym półroczu) oraz silny wzrost dochodów osobistych. Oczekuje się, że w 2008 roku nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie 4,5 % PKB. W sytuacji, gdy załamanie gospodarcze w 2009 roku spowodowane jest kryzysem popytu zewnętrznego i zaufania, chociaż oczekuje się, że podstawy fińskiej gospodarki pozostaną generalnie zdrowe, w programie zaplanowano na 2009 roku znaczny bodziec budżetowy na rzecz podtrzymania popytu krajowego celem utrzymania zatrudnienia przez okres recesji. |
| --- | --- |

(2)

Podstawy fińskiej gospodarki oraz krajowy sektor finansowy są wprawdzie zdrowe, lecz produkcja mocno nastawionych na eksport krajowych branż gospodarki poważnie ucierpiała w następstwie światowego kryzysu. Gospodarstwa domowe skorzystają wprawdzie w latach 2009 i 2010 na dużych podwyżkach płac, cięciach podatkowych i niższej inflacji, ale zaufanie konsumentów i podmiotów gospodarczych znacznie spadło, co wstrzymuje spożycie i inwestycje prywatne. W śródokresowej prognozie opublikowanej przez służby Komisji w styczniu 2009 roku przewiduje się, że w 2009 roku PKB zmniejszy się o ponad 1 %, a stopniowa poprawa koniunktury nastąpi w roku 2010, wraz ze spodziewaną stabilizacją na rynkach światowych. Mimo iż gospodarka szybko wchodzi w recesję, dochody podatkowe generalnie utrzymały się w 2008 roku na dość stabilnym poziomie, co odzwierciedla odporność rynku pracy (zwłaszcza w pierwszym półroczu) oraz silny wzrost dochodów osobistych. Oczekuje się, że w 2008 roku nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych osiągnie 4,5 % PKB. W sytuacji, gdy załamanie gospodarcze w 2009 roku spowodowane jest kryzysem popytu zewnętrznego i zaufania, chociaż oczekuje się, że podstawy fińskiej gospodarki pozostaną generalnie zdrowe, w programie zaplanowano na 2009 roku znaczny bodziec budżetowy na rzecz podtrzymania popytu krajowego celem utrzymania zatrudnienia przez okres recesji.

| (3) | Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że wzrost realnego PKB obniży się z poziomu 2,6 % w 2008 roku do 0,6 % w roku 2009, a następnie umocni się do poziomu wynoszącego nieco ponad 2 % w pozostałych latach okresu objętego programem. Wobec szybkiego pogarszania się perspektyw makroekonomicznych w ostatnich miesiącach (2) wydaje się obecnie, że ten sfinalizowany w listopadzie 2008 roku (3) scenariusz oparty jest na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, zwłaszcza jeśli chodzi o rok 2009. Według najnowszych szacunków rządu, zawartych w pakiecie stymulacyjnym i w związanym z nim wniosku w sprawie budżetu uzupełniającego z dnia 30 stycznia 2009 r., PKB zmniejszy się w 2009 roku o ponad 2 %. Zawarte w programie przewidywania dotyczące kształtowania się inflacji są generalnie realistyczne. |
| --- | --- |

(3)

Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że wzrost realnego PKB obniży się z poziomu 2,6 % w 2008 roku do 0,6 % w roku 2009, a następnie umocni się do poziomu wynoszącego nieco ponad 2 % w pozostałych latach okresu objętego programem. Wobec szybkiego pogarszania się perspektyw makroekonomicznych w ostatnich miesiącach (2) wydaje się obecnie, że ten sfinalizowany w listopadzie 2008 roku (3) scenariusz oparty jest na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, zwłaszcza jeśli chodzi o rok 2009. Według najnowszych szacunków rządu, zawartych w pakiecie stymulacyjnym i w związanym z nim wniosku w sprawie budżetu uzupełniającego z dnia 30 stycznia 2009 r., PKB zmniejszy się w 2009 roku o ponad 2 %. Zawarte w programie przewidywania dotyczące kształtowania się inflacji są generalnie realistyczne.

| (4) | W prognozie służb Komisji nadwyżkę sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 roku oszacowano na 4,5 % PKB, podczas gdy w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu stabilności zakładano, że wyniesie ona 3,7 % PKB. Lepszy od planowanego wynik można w znacznej mierze wytłumaczyć przeniesieniem z roku poprzedniego, w którym wzrost gospodarczy i dochody podatkowe były wyższe od oczekiwanych. Również zmiana sposobu księgowania dochodów z tytułu własności uzyskiwanych z aktywów funduszy ubezpieczeń społecznych przyczyniła się do skorygowania nadwyżki w górę o prawie 0,4 % PKB. |
| --- | --- |

(4)

W prognozie służb Komisji nadwyżkę sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 roku oszacowano na 4,5 % PKB, podczas gdy w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu stabilności zakładano, że wyniesie ona 3,7 % PKB. Lepszy od planowanego wynik można w znacznej mierze wytłumaczyć przeniesieniem z roku poprzedniego, w którym wzrost gospodarczy i dochody podatkowe były wyższe od oczekiwanych. Również zmiana sposobu księgowania dochodów z tytułu własności uzyskiwanych z aktywów funduszy ubezpieczeń społecznych przyczyniła się do skorygowania nadwyżki w górę o prawie 0,4 % PKB.

| (5) | W programie przewiduje się, że w 2009 roku nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie o 2,3 punktu procentowego do poziomu 2,1 % PKB, co jest zasadniczo zgodne z przewidywaniami zawartymi w śródokresowej prognozie służb Komisji (2,0 % PKB). Mierząc pogorszenie salda strukturalnego w ujęciu rok do roku, zgodnie z obliczeniami przeprowadzonymi przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programie, ocenia się, że kurs polityki budżetowej będzie ekspansywny na poziomie około 1 % PKB. Szacuje się, że wpływ automatycznych mechanizmów stabilizacyjnych spowoduje zmniejszenie nadwyżki budżetowej w 2009 roku o dodatkowe 1,5 % PKB. Przewidywania dotyczące kursu polityki budżetowej zasadniczo pokrywają się z wielkością zapowiedzianego w programie rządowego pakietu stymulacyjnego, która w 2009 roku wyniesie łącznie 1,2 % PKB. Ponad trzy czwarte z tej kwoty przeznaczone zostanie na sfinansowanie obniżki podatków celem wsparcia siły nabywczej konsumentów. Obniżki te służą też realizacji długoterminowego celu rządu, jakim jest zmniejszenie obecnie stosunkowo wysokiego poziomu obciążeń podatkowych związanych z zatrudnieniem i zwiększenie zachęt do podejmowania zatrudnienia. Wielkość pozostałej części środków stymulacyjnych uwzględnionych w aktualizacji programu jest stosunkowo ograniczona i wynosi około 0,3 % PKB. Środki te przeznaczone będą na różne inwestycje infrastrukturalne oraz na zabezpieczenie finansowania dla przedsiębiorstw. W dniu 30 stycznia 2009 r. rząd ogłosił dodatkowy pakiet stymulacyjny obejmujący zestaw różnorodnych środków na rzecz pobudzenia inwestycji infrastrukturalnych i mieszkaniowych (przede wszystkim celem utrzymania zatrudnienia), zwiększenia środków na edukację i badania naukowe oraz zmniejszenia kosztów pracy przez obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne płaconych przez pracodawców. Szacuje się, że koszty budżetowe realizacji tych dodatkowych środków w 2009 roku wyniosą 0,5 % PKB, co oczywiście nie jest uwzględnione w celu zapisanym w programie (4). |
| --- | --- |

(5)

W programie przewiduje się, że w 2009 roku nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych spadnie o 2,3 punktu procentowego do poziomu 2,1 % PKB, co jest zasadniczo zgodne z przewidywaniami zawartymi w śródokresowej prognozie służb Komisji (2,0 % PKB). Mierząc pogorszenie salda strukturalnego w ujęciu rok do roku, zgodnie z obliczeniami przeprowadzonymi przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programie, ocenia się, że kurs polityki budżetowej będzie ekspansywny na poziomie około 1 % PKB. Szacuje się, że wpływ automatycznych mechanizmów stabilizacyjnych spowoduje zmniejszenie nadwyżki budżetowej w 2009 roku o dodatkowe 1,5 % PKB. Przewidywania dotyczące kursu polityki budżetowej zasadniczo pokrywają się z wielkością zapowiedzianego w programie rządowego pakietu stymulacyjnego, która w 2009 roku wyniesie łącznie 1,2 % PKB. Ponad trzy czwarte z tej kwoty przeznaczone zostanie na sfinansowanie obniżki podatków celem wsparcia siły nabywczej konsumentów. Obniżki te służą też realizacji długoterminowego celu rządu, jakim jest zmniejszenie obecnie stosunkowo wysokiego poziomu obciążeń podatkowych związanych z zatrudnieniem i zwiększenie zachęt do podejmowania zatrudnienia. Wielkość pozostałej części środków stymulacyjnych uwzględnionych w aktualizacji programu jest stosunkowo ograniczona i wynosi około 0,3 % PKB. Środki te przeznaczone będą na różne inwestycje infrastrukturalne oraz na zabezpieczenie finansowania dla przedsiębiorstw. W dniu 30 stycznia 2009 r. rząd ogłosił dodatkowy pakiet stymulacyjny obejmujący zestaw różnorodnych środków na rzecz pobudzenia inwestycji infrastrukturalnych i mieszkaniowych (przede wszystkim celem utrzymania zatrudnienia), zwiększenia środków na edukację i badania naukowe oraz zmniejszenia kosztów pracy przez obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne płaconych przez pracodawców. Szacuje się, że koszty budżetowe realizacji tych dodatkowych środków w 2009 roku wyniosą 0,5 % PKB, co oczywiście nie jest uwzględnione w celu zapisanym w programie (4).

| (6) | Podobnie jak w poprzednim programie przyjęto, że średniookresowym celem Finlandii w odniesieniu do sytuacji budżetowej jest nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 2 % PKB w kategoriach strukturalnych (tj. salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe). W programie przewiduje się, że nadwyżka nominalna, nadwyżka pierwotna oraz nadwyżka strukturalna zmniejszą się znacznie w latach 2009 i 2010, natomiast w kolejnych latach ustabilizują się. Szacuje się, że w końcowych latach okresu objętego programem nadwyżka strukturalna, obliczana zgodnie ze wspólnie przyjętą metodą, utrzyma się na niezmienionym poziomie 1,5 % PKB, czyli nieco poniżej średniookresowego celu budżetowego. Pogorszenie się salda nominalnego w latach 2008–2012 jest skutkiem spadku wskaźnika dochodów o około 2 % PKB, przede wszystkim w związku z planowanymi cięciami podatkowymi, przy jednoczesnym zwiększeniu wskaźnika wydatków o 1,5 % PKB. Aktualizacja programu nie zawiera informacji o środkach mających przynieść oszczędności budżetowe w latach po okresie spowolnienia. |
| --- | --- |

(6)

Podobnie jak w poprzednim programie przyjęto, że średniookresowym celem Finlandii w odniesieniu do sytuacji budżetowej jest nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych w wysokości 2 % PKB w kategoriach strukturalnych (tj. salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe). W programie przewiduje się, że nadwyżka nominalna, nadwyżka pierwotna oraz nadwyżka strukturalna zmniejszą się znacznie w latach 2009 i 2010, natomiast w kolejnych latach ustabilizują się. Szacuje się, że w końcowych latach okresu objętego programem nadwyżka strukturalna, obliczana zgodnie ze wspólnie przyjętą metodą, utrzyma się na niezmienionym poziomie 1,5 % PKB, czyli nieco poniżej średniookresowego celu budżetowego. Pogorszenie się salda nominalnego w latach 2008–2012 jest skutkiem spadku wskaźnika dochodów o około 2 % PKB, przede wszystkim w związku z planowanymi cięciami podatkowymi, przy jednoczesnym zwiększeniu wskaźnika wydatków o 1,5 % PKB. Aktualizacja programu nie zawiera informacji o środkach mających przynieść oszczędności budżetowe w latach po okresie spowolnienia.

| (7) | Ze względu na fakt, że scenariusz makroekonomiczny oparty jest na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, wyniki budżetowe mogą być gorsze niż przewidziano w programie. Ryzyko związane z prognozami budżetowymi nieco łagodzi jednak oczekiwanie, że niektóre z najważniejszych składników podstawy opodatkowania (mianowicie spożycie prywatne oraz dochody gospodarstw domowych) wykażą się większą odpornością na kurczenie się gospodarki spowodowane gwałtownym spadkiem popytu zewnętrznego. |
| --- | --- |

(7)

Ze względu na fakt, że scenariusz makroekonomiczny oparty jest na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, wyniki budżetowe mogą być gorsze niż przewidziano w programie. Ryzyko związane z prognozami budżetowymi nieco łagodzi jednak oczekiwanie, że niektóre z najważniejszych składników podstawy opodatkowania (mianowicie spożycie prywatne oraz dochody gospodarstw domowych) wykażą się większą odpornością na kurczenie się gospodarki spowodowane gwałtownym spadkiem popytu zewnętrznego.

| (8) | Długoterminowy wpływ na budżet związany ze starzeniem się społeczeństwa jest wprawdzie wyższy niż średnia UE, jednak wprowadzenie reform systemu emerytalnego przyczyniło się do ograniczenia przewidywanego w nadchodzących dziesięcioleciach wzrostu wydatków na świadczenia emerytalne. Przedstawiona w programie sytuacja budżetowa w 2008 roku, z dużą nadwyżką strukturalną, w znacznym stopniu przyczynia się do skompensowania długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet, a znaczne aktywa zgromadzone w publicznych programach emerytalnych pomogą częściowo sfinansować wzrost wydatków na świadczenia emerytalne. Przewidywany w programie rozwój sytuacji budżetowej może jednak wpłynąć negatywnie na stabilność finansów publicznych. Utrzymanie wysokich nadwyżek nominalnych w perspektywie średnioterminowej i wprowadzenie stosownych reform strukturalnych przyczyniłoby się do zmniejszenia zagrożeń dla stabilności finansów publicznych, które obecnie kształtują się na niskim poziomie. |
| --- | --- |

(8)

Długoterminowy wpływ na budżet związany ze starzeniem się społeczeństwa jest wprawdzie wyższy niż średnia UE, jednak wprowadzenie reform systemu emerytalnego przyczyniło się do ograniczenia przewidywanego w nadchodzących dziesięcioleciach wzrostu wydatków na świadczenia emerytalne. Przedstawiona w programie sytuacja budżetowa w 2008 roku, z dużą nadwyżką strukturalną, w znacznym stopniu przyczynia się do skompensowania długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet, a znaczne aktywa zgromadzone w publicznych programach emerytalnych pomogą częściowo sfinansować wzrost wydatków na świadczenia emerytalne. Przewidywany w programie rozwój sytuacji budżetowej może jednak wpłynąć negatywnie na stabilność finansów publicznych. Utrzymanie wysokich nadwyżek nominalnych w perspektywie średnioterminowej i wprowadzenie stosownych reform strukturalnych przyczyniłoby się do zmniejszenia zagrożeń dla stabilności finansów publicznych, które obecnie kształtują się na niskim poziomie.

| (9) | Istniejące ramy budżetowe dla rządu centralnego sprawdziły się w ostatnich latach jako wiarygodne narzędzie zapobiegające przekraczaniu pułapu wydatków. W ostatnich latach Finlandia realizowała także różne reformy strukturalne mające na celu poprawę jakości finansów publicznych i ograniczenie długoterminowej presji na wydatki. |
| --- | --- |

(9)

Istniejące ramy budżetowe dla rządu centralnego sprawdziły się w ostatnich latach jako wiarygodne narzędzie zapobiegające przekraczaniu pułapu wydatków. W ostatnich latach Finlandia realizowała także różne reformy strukturalne mające na celu poprawę jakości finansów publicznych i ograniczenie długoterminowej presji na wydatki.

| (10) | W reakcji na kryzys finansowy rząd Finlandii przyjął środki mające ustabilizować rynki finansowe. Środki te umożliwiają bankom komercyjnym skorzystanie z wysokich gwarancji kredytowych (maksymalna wysokość około 25 % PKB) oraz z inwestycji kapitałowych Skarbu Państwa (maksymalna wysokość około 3 % PKB). Podwojono również do kwoty 50 000 EUR górną granicę wartości gwarantowanych depozytów. Jednak faktyczne wykorzystanie funduszy państwowych może okazać się niewielkie, biorąc pod uwagę fakt, że fiński sektor finansowy jawi się jako względnie mniej dotknięty skutkami światowego kryzysu. |
| --- | --- |

(10)

W reakcji na kryzys finansowy rząd Finlandii przyjął środki mające ustabilizować rynki finansowe. Środki te umożliwiają bankom komercyjnym skorzystanie z wysokich gwarancji kredytowych (maksymalna wysokość około 25 % PKB) oraz z inwestycji kapitałowych Skarbu Państwa (maksymalna wysokość około 3 % PKB). Podwojono również do kwoty 50 000 EUR górną granicę wartości gwarantowanych depozytów. Jednak faktyczne wykorzystanie funduszy państwowych może okazać się niewielkie, biorąc pod uwagę fakt, że fiński sektor finansowy jawi się jako względnie mniej dotknięty skutkami światowego kryzysu.

| (11) | Zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej zatwierdzonym w grudniu przez Radę Europejską Finlandia przyjęła na 2009 rok szereg budżetowych środków stymulacyjnych, które uznaje się za zasadniczo adekwatną reakcję na spowolnienie gospodarcze. W związku z dobrą wyjściową sytuacją budżetową i solidnymi podstawami gospodarki przewidziane w programie środki stymulacyjne oraz najnowsze środki ogłoszone w styczniu 2009 roku wydają się właściwe, pod warunkiem że podjęte zostaną również działania na rzecz zapewnienia oszczędności w finansach publicznych w średniej perspektywie, celem zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych. Pakiet stymulacyjny jest zasadniczo zgodny z ogólnymi założeniami europejskiego planu naprawy gospodarczej. Środki te wprowadzane są we właściwym czasie, w większości wchodząc w życie z początkiem 2009 roku, i wydają się być skierowane na rozwiązanie wewnętrznych problemów gospodarczych kraju. W odróżnieniu od ogólnych założeń planu najważniejszą część budżetowego pakietu stymulacyjnego stanowią trwałe cięcia podatkowe, których nie planuje się wycofywać. Można to uznać za częściowo uzasadnione, biorąc pod uwagę znaczną swobodę, jaką zapewniają finanse publiczne, oraz długoterminowe cele rządu w zakresie polityki podatkowej. Środki służące walce z obecnym kryzysem gospodarczym skoncentrowane są na podtrzymaniu globalnego popytu i zatrudnienia oraz na wzmocnieniu konkurencyjności. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform dla Finlandii, poddanym przeglądowi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. W szczególności środki mające na celu pobudzenie inwestycji służą także poprawie efektywności energetycznej, a obniżki podatków pobudzają popyt na pracę i jej podaż. |
| --- | --- |

(11)

Zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej zatwierdzonym w grudniu przez Radę Europejską Finlandia przyjęła na 2009 rok szereg budżetowych środków stymulacyjnych, które uznaje się za zasadniczo adekwatną reakcję na spowolnienie gospodarcze. W związku z dobrą wyjściową sytuacją budżetową i solidnymi podstawami gospodarki przewidziane w programie środki stymulacyjne oraz najnowsze środki ogłoszone w styczniu 2009 roku wydają się właściwe, pod warunkiem że podjęte zostaną również działania na rzecz zapewnienia oszczędności w finansach publicznych w średniej perspektywie, celem zapewnienia długoterminowej stabilności finansów publicznych. Pakiet stymulacyjny jest zasadniczo zgodny z ogólnymi założeniami europejskiego planu naprawy gospodarczej. Środki te wprowadzane są we właściwym czasie, w większości wchodząc w życie z początkiem 2009 roku, i wydają się być skierowane na rozwiązanie wewnętrznych problemów gospodarczych kraju. W odróżnieniu od ogólnych założeń planu najważniejszą część budżetowego pakietu stymulacyjnego stanowią trwałe cięcia podatkowe, których nie planuje się wycofywać. Można to uznać za częściowo uzasadnione, biorąc pod uwagę znaczną swobodę, jaką zapewniają finanse publiczne, oraz długoterminowe cele rządu w zakresie polityki podatkowej. Środki służące walce z obecnym kryzysem gospodarczym skoncentrowane są na podtrzymaniu globalnego popytu i zatrudnienia oraz na wzmocnieniu konkurencyjności. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform dla Finlandii, poddanym przeglądowi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. W szczególności środki mające na celu pobudzenie inwestycji służą także poprawie efektywności energetycznej, a obniżki podatków pobudzają popyt na pracę i jej podaż.

| (12) | Wnosząc z pogorszenia się salda strukturalnego o około 1 punkt procentowy rocznie w latach 2009 i 2010, przyjęty na te lata kurs polityki budżetowej wydaje się ekspansywny. W latach kolejnych w programie przewiduje się neutralny kurs polityki budżetowej. Przewidziany w programie kurs polityki budżetowej wydaje się zasadniczo zgodny z paktem stabilności i wzrostu, należycie uwzględniając budżetowe środki stymulacyjne w okresie recesji oraz powrót do kursu neutralnego po przewidywanym powrocie gospodarki do tempa wzrostu zbliżonego do szacowanego potencjału wzrostu. Pod koniec okresu objętego programem kurs polityki budżetowej zapewni duży margines bezpieczeństwa chroniący przed przekroczeniem progu deficytu wynoszącego 3 % PKB. |
| --- | --- |

(12)

Wnosząc z pogorszenia się salda strukturalnego o około 1 punkt procentowy rocznie w latach 2009 i 2010, przyjęty na te lata kurs polityki budżetowej wydaje się ekspansywny. W latach kolejnych w programie przewiduje się neutralny kurs polityki budżetowej. Przewidziany w programie kurs polityki budżetowej wydaje się zasadniczo zgodny z paktem stabilności i wzrostu, należycie uwzględniając budżetowe środki stymulacyjne w okresie recesji oraz powrót do kursu neutralnego po przewidywanym powrocie gospodarki do tempa wzrostu zbliżonego do szacowanego potencjału wzrostu. Pod koniec okresu objętego programem kurs polityki budżetowej zapewni duży margines bezpieczeństwa chroniący przed przekroczeniem progu deficytu wynoszącego 3 % PKB.

| (13) | Co do wymagań dotyczących danych określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie zanotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych (5). |
| --- | --- |

(13)

Co do wymagań dotyczących danych określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie zanotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych (5).

Podsumowując, należy stwierdzić, że sytuacja finansów publicznych jest nadal dobra, choć w programie przewiduje się znaczne zmniejszenie się obecnie wysokich nadwyżek budżetowych. W świetle obecnej sytuacji budżetowej, przewidziane w aktualizacji programu środki stymulacyjne oraz najnowsze środki ogłoszone w styczniu 2009 roku wydają się właściwe i pożądane. Pakiet stymulacyjny jest zasadniczo zgodny z ogólnymi założeniami europejskiego planu naprawy gospodarczej. Wyniki budżetowe mogą być gorsze niż przewidziano w programie, należy zatem rozważyć podjęcie działań zapewniających długoterminową stabilność finansów publicznych.

W świetle powyższej oceny wzywa się Finlandię do:

| (i) | realizacji polityki budżetowej na rok 2009, jak planowano zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej w ramach paktu stabilności i wzrostu; |
| --- | --- |

(i)

realizacji polityki budżetowej na rok 2009, jak planowano zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej w ramach paktu stabilności i wzrostu;

| (ii) | odwrócenia niekorzystnego wpływu budżetowych środków stymulacyjnych na budżet przez powrót do celu średniookresowego i wprowadzenie stosownych reform strukturalnych w celu utrzymania długoterminowej stabilności finansów publicznych. |
| --- | --- |

(ii)

odwrócenia niekorzystnego wpływu budżetowych środków stymulacyjnych na budżet przez powrót do celu średniookresowego i wprowadzenie stosownych reform strukturalnych w celu utrzymania długoterminowej stabilności finansów publicznych.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

| | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Realny PKB
  (zmiana w %) | PS styczeń 2009 | 4,5 | 2,6 | 0,6 | 1,8 | 2,4 | 2,2 |
| KOM styczeń 2009 | 4,5 | 1,5 | – 1,2 | 1,2 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 4,4 | 3,3 | 3,0 | 2,5 | 2,1 | bd. |
| Inflacja HICP
  (%) | PS styczeń 2009 | 1,6 | 4,0 | 2,3 | 1,9 | 2,0 | 2,0 |
| KOM styczeń 2009 | 1,6 | 3,9 | 1,8 | 1,8 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 2,4 | 2,4 | 2,2 | 2,0 | 2 | bd. |
| Luka produktowa (6)

  (% potencjalnego PKB) | PS styczeń 2009 | 1,7 | 1,3 | – 0,6 | – 1,0 | – 1,2 | – 1,3 |
| KOM styczeń 2009 (7) | 2,9 | 1,7 | – 1,4 | – 2,1 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 0,6 | 0,7 | 0,5 | – 0,1 | – 0,7 | bd. |
| Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 5,4 | 4,0 | 3,6 | 3,7 | 3,9 | 3,9 |
| KOM styczeń 2009 | 6,4 | 5,2 | 3,7 | 3,3 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 4,9 | 4,6 | 5,0 | 5,0 | 4,8 | bd. |
| Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 52,6 | 51,4 | 50,3 | 49,7 | 49,4 | 49,4 |
| KOM styczeń 2009 | 52,6 | 52,3 | 52,0 | 51,3 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 51,9 | 51,0 | 50,6 | 49,8 | 49,6 | bd. |
| Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 47,3 | 47,0 | 48,2 | 48,6 | 48,4 | 48,5 |
| KOM styczeń 2009 | 47,3 | 47,8 | 50,1 | 50,9 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 47,4 | 47,3 | 47,0 | 47,0 | 47,2 | bd. |
| Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 5,3 | 4,4 | 2,1 | 1,1 | 1,0 | 0,9 |
| KOM styczeń 2009 | 5,3 | 4,5 | 2,0 | 0,5 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 4,5 | 3,7 | 3,6 | 2,8 | 2,4 | bd. |
| Saldo pierwotne
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 6,8 | 5,8 | 3,4 | 2,4 | 2,2 | 2,3 |
| KOM styczeń 2009 | 6,8 | 6,0 | 3,3 | 1,8 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 6,0 | 5,2 | 5,0 | 4,1 | 3,6 | bd. |
| Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (6)

  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 4,5 | 3,7 | 2,4 | 1,7 | 1,6 | 1,6 |
| KOM styczeń 2009 | 3,9 | 3,6 | 2,7 | 1,5 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 4,2 | 3,3 | 3,3 | 2,8 | 2,8 | bd. |
| Saldo strukturalne (8)

  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 4,5 | 3,7 | 2,4 | 1,7 | 1,6 | 1,6 |
| KOM styczeń 2009 | 3,9 | 3,6 | 2,7 | 1,7 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 4,2 | 3,3 | 3,3 | 2,8 | 2,8 | bd. |
| Dług publiczny brutto
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 35,1 | 32,4 | 33,0 | 33,7 | 34,1 | 34,6 |
| KOM styczeń 2009 | 35,1 | 32,8 | 34,5 | 36,1 | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 35,3 | 32,8 | 30,4 | 29,0 | 27,9 | bd. |
| Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji. |

2007

2008

2009

2010

2011

2012

Realny PKB

(zmiana w %)

PS styczeń 2009

4,5

2,6

0,6

1,8

2,4

2,2

KOM styczeń 2009

4,5

1,5

– 1,2

1,2

bd.

bd.

PS listopad 2007

4,4

3,3

3,0

2,5

2,1

bd.

Inflacja HICP

(%)

PS styczeń 2009

1,6

4,0

2,3

1,9

2,0

2,0

KOM styczeń 2009

1,6

3,9

1,8

1,8

bd.

bd.

PS listopad 2007

2,4

2,4

2,2

2,0

2

bd.

Luka produktowa (6)

(% potencjalnego PKB)

PS styczeń 2009

1,7

1,3

– 0,6

– 1,0

– 1,2

– 1,3

KOM styczeń 2009 (7)

2,9

1,7

– 1,4

– 2,1

bd.

bd.

PS listopad 2007

0,6

0,7

0,5

– 0,1

– 0,7

bd.

Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata

(% PKB)

PS styczeń 2009

5,4

4,0

3,6

3,7

3,9

3,9

KOM styczeń 2009

6,4

5,2

3,7

3,3

bd.

bd.

PS listopad 2007

4,9

4,6

5,0

5,0

4,8

bd.

Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

52,6

51,4

50,3

49,7

49,4

49,4

KOM styczeń 2009

52,6

52,3

52,0

51,3

bd.

bd.

PS listopad 2007

51,9

51,0

50,6

49,8

49,6

bd.

Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

47,3

47,0

48,2

48,6

48,4

48,5

KOM styczeń 2009

47,3

47,8

50,1

50,9

bd.

bd.

PS listopad 2007

47,4

47,3

47,0

47,0

47,2

bd.

Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

5,3

4,4

2,1

1,1

1,0

0,9

KOM styczeń 2009

5,3

4,5

2,0

0,5

bd.

bd.

PS listopad 2007

4,5

3,7

3,6

2,8

2,4

bd.

Saldo pierwotne

(% PKB)

PS styczeń 2009

6,8

5,8

3,4

2,4

2,2

2,3

KOM styczeń 2009

6,8

6,0

3,3

1,8

bd.

bd.

PS listopad 2007

6,0

5,2

5,0

4,1

3,6

bd.

Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (6)

(% PKB)

PS styczeń 2009

4,5

3,7

2,4

1,7

1,6

1,6

KOM styczeń 2009

3,9

3,6

2,7

1,5

bd.

bd.

PS listopad 2007

4,2

3,3

3,3

2,8

2,8

bd.

Saldo strukturalne (8)

(% PKB)

PS styczeń 2009

4,5

3,7

2,4

1,7

1,6

1,6

KOM styczeń 2009

3,9

3,6

2,7

1,7

bd.

bd.

PS listopad 2007

4,2

3,3

3,3

2,8

2,8

bd.

Dług publiczny brutto

(% PKB)

PS styczeń 2009

35,1

32,4

33,0

33,7

34,1

34,6

KOM styczeń 2009

35,1

32,8

34,5

36,1

bd.

bd.

PS listopad 2007

35,3

32,8

30,4

29,0

27,9

bd.

Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

(2)  Ocena uwzględnia w szczególności prognozę służb Komisji ze stycznia 2009 roku, a także inne informacje przedstawione przez Finlandię.

(3)  Po przedstawieniu programu do służb Komisji nie wpłynął żaden dokument uzupełniający.

(4)  Wraz ze środkami ogłoszonymi w dniu 30 stycznia 2009 r. łączna wielkość pakietu stymulacyjnego wynosi 1,7 % PKB. Według przewidywań budżetowych rządu, zawartych w pakiecie stymulacyjnym i w związanym z nim wniosku w sprawie budżetu uzupełniającego z dnia 30 stycznia 2009 r., sektor instytucji rządowych i samorządowych zanotuje w 2009 roku deficyt w wysokości 0,4 % PKB, uwzględniając wpływ środków stymulacyjnych.

(5)  W szczególności w programie podano nieco odmienne rozbicie składników wydatków, które niecałkowicie odpowiada standardom przyjętym w tabeli 2. W tabelach nie podano również obowiązkowych danych dotyczących działań jednorazowych i tymczasowych. Nie podano zewnętrznych założeń dla końcowych lat objętych programem. W programie stabilności nie podano opcjonalnych danych dla lat 2007–2001 na temat płynnych aktywów finansowych, określonych w kodeksie postępowania, załącznik 2, tabela 4 pkt 6.

(6)  Podane w programie wartości luki produktowej oraz salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne zostały przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji zawartych w programach.

(7)  W oparciu o szacunkowy potencjalny wzrost w wysokości odpowiednio 2,8 %, 2,6 %, 2,0 % i 1,9 % w latach 2007–2010.

(8)  Saldo dostosowane cyklicznie z wyłączeniem środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. W najnowszym programie nie przewidziano działań jednorazowych ani tymczasowych w żadnym z lat objętych programem. W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia zidentyfikowano jednak jedno działanie jednorazowe zwiększające deficyt o 0,2 % PKB w 2010 roku w następstwie tymczasowej utraty dochodów z VAT w związku ze zmianą zasad poboru podatków.

Źródło:

Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/6 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/6

---

OPINIA RADY

z dnia 10 marca 2009 r.

w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2013 przedstawionego przez Irlandię

(2009/C 68/02)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

| (1) | W dniu10 marca 2009 r. Rada zbadała zaktualizowany program stabilności Irlandii (2) na lata 2008–2013. |
| --- | --- |

(1)

W dniu10 marca 2009 r. Rada zbadała zaktualizowany program stabilności Irlandii (2) na lata 2008–2013.

| (2) | Po ponad dekadzie silnego wzrostu gospodarczego, który w coraz większej mierze napędzany był rosnącym popytem krajowym, obecnie Irlandia przechodzi poważną recesję. Ten stan wywołała znacząca korekta na rynku nieruchomości, a następnie recesja objęła inne sektory gospodarki, do czego przyczynił się światowy kryzys finansowy i recesja w krajach będących głównymi partnerami handlowymi Irlandii.
  Doprowadziło to także do bardzo znaczącego pogorszenia finansów publicznych (przy czym saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych, które w 2007 r. wykazywało nieznaczną nadwyżkę, w 2008 r. zamknęło się deficytem na poziomie 6,3 % PKB). Z tego względu władze podjęły środki konsolidacji — różnie rozłożone w czasie — poczynając od połowy roku 2008. W tym kontekście podjęto również środki mające na celu wzmocnienie siły nabywczej i wspieranie systematycznego dostosowywania na rynku nieruchomości, przy jednoczesnej zmianie priorytetów w obszarze inwestycji publicznych na kluczowe projekty. Kluczowym wyzwaniem na nadchodzące lata jest wdrożenie wiarygodnej i zrównoważonej strategii konsolidacji budżetowej w celu przywrócenia zaufania na rynkach przy jednoczesnym przekierowaniu zasobów z sektora budownictwa do sektorów bardziej produktywnych oraz w celu odzyskania konkurencyjności poprzez środki wzmacniające wzrost wydajności pracy i poprzez odpowiednie strategie polityczne w obszarze wynagrodzeń. Utrzymujące się osłabienie sektora finansowego może utrudnić proces dostosowania w perspektywie krótkoterminowej i stanowić dalsze obciążenie dla finansów publicznych. Innym ważnym wyzwaniem jest reforma systemu emerytalnego w celu poprawy stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej. |
| --- | --- |

(2)

Po ponad dekadzie silnego wzrostu gospodarczego, który w coraz większej mierze napędzany był rosnącym popytem krajowym, obecnie Irlandia przechodzi poważną recesję. Ten stan wywołała znacząca korekta na rynku nieruchomości, a następnie recesja objęła inne sektory gospodarki, do czego przyczynił się światowy kryzys finansowy i recesja w krajach będących głównymi partnerami handlowymi Irlandii.

Doprowadziło to także do bardzo znaczącego pogorszenia finansów publicznych (przy czym saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych, które w 2007 r. wykazywało nieznaczną nadwyżkę, w 2008 r. zamknęło się deficytem na poziomie 6,3 % PKB). Z tego względu władze podjęły środki konsolidacji — różnie rozłożone w czasie — poczynając od połowy roku 2008. W tym kontekście podjęto również środki mające na celu wzmocnienie siły nabywczej i wspieranie systematycznego dostosowywania na rynku nieruchomości, przy jednoczesnej zmianie priorytetów w obszarze inwestycji publicznych na kluczowe projekty. Kluczowym wyzwaniem na nadchodzące lata jest wdrożenie wiarygodnej i zrównoważonej strategii konsolidacji budżetowej w celu przywrócenia zaufania na rynkach przy jednoczesnym przekierowaniu zasobów z sektora budownictwa do sektorów bardziej produktywnych oraz w celu odzyskania konkurencyjności poprzez środki wzmacniające wzrost wydajności pracy i poprzez odpowiednie strategie polityczne w obszarze wynagrodzeń. Utrzymujące się osłabienie sektora finansowego może utrudnić proces dostosowania w perspektywie krótkoterminowej i stanowić dalsze obciążenie dla finansów publicznych. Innym ważnym wyzwaniem jest reforma systemu emerytalnego w celu poprawy stabilności finansów publicznych w perspektywie długoterminowej.

| (3) | Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że po spadku realnego PKB o 1,4 % w 2008 r. nastąpi dalsze jego obniżenie o 4,0 % w 2009 r. i 0,9 % w 2010 r.; natomiast wzrost umocni się do poziomu wynoszącego średnio 2,9 % w pozostałych latach okresu objętego programem. Na podstawie dostępnych obecnie informacji (3) te założenia dotyczące wzrostu wydają się zasadniczo wiarygodne dla okresu do 2010 r. W odniesieniu do okresu po 2011 r. przewidywania dotyczące wzrostu gospodarczego wydają się dość optymistyczne. Przedstawione w programie prognozy dotyczące inflacji wydają się realistyczne. Podobnie rzecz się ma z przewidywaniami dla deficytu zewnętrznego i konkurencyjności. |
| --- | --- |

(3)

Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że po spadku realnego PKB o 1,4 % w 2008 r. nastąpi dalsze jego obniżenie o 4,0 % w 2009 r. i 0,9 % w 2010 r.; natomiast wzrost umocni się do poziomu wynoszącego średnio 2,9 % w pozostałych latach okresu objętego programem. Na podstawie dostępnych obecnie informacji (3) te założenia dotyczące wzrostu wydają się zasadniczo wiarygodne dla okresu do 2010 r. W odniesieniu do okresu po 2011 r. przewidywania dotyczące wzrostu gospodarczego wydają się dość optymistyczne. Przedstawione w programie prognozy dotyczące inflacji wydają się realistyczne. Podobnie rzecz się ma z przewidywaniami dla deficytu zewnętrznego i konkurencyjności.

| (4) | W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 r. oszacowano na 6,3 % PKB, natomiast w poprzedniej aktualizacji programu stabilności zakładano, że wyniesie on 0,9 % PKB (4). Ten znacznie gorszy niż przewidywano wynik odzwierciedla istotny spadek wpływów podatkowych oraz przekraczanie wydatków (5). Cele dotyczące dochodów z podatków nie zostały zrealizowane w związku z trwałą utratą dochodów powiązanych z ożywieniem na rynku mieszkaniowym i ogólnie niższą od spodziewanej aktywnością gospodarczą. Wprawdzie w lipcu 2008 r. podjęto pewne środki w celu ograniczenia wzrostu wydatków, jednak ich wzrost był wyższy od planowanego, zwłaszcza w przypadku transferów socjalnych, wydatków z tytułu odsetek i inwestycji publicznych. Transfery socjalne spełniają swoją rolę automatycznych stabilizatorów, co znajduje odbicie w wyższych wydatkach powiązanych z bezrobociem. |
| --- | --- |

(4)

W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 r. deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 r. oszacowano na 6,3 % PKB, natomiast w poprzedniej aktualizacji programu stabilności zakładano, że wyniesie on 0,9 % PKB (4). Ten znacznie gorszy niż przewidywano wynik odzwierciedla istotny spadek wpływów podatkowych oraz przekraczanie wydatków (5). Cele dotyczące dochodów z podatków nie zostały zrealizowane w związku z trwałą utratą dochodów powiązanych z ożywieniem na rynku mieszkaniowym i ogólnie niższą od spodziewanej aktywnością gospodarczą. Wprawdzie w lipcu 2008 r. podjęto pewne środki w celu ograniczenia wzrostu wydatków, jednak ich wzrost był wyższy od planowanego, zwłaszcza w przypadku transferów socjalnych, wydatków z tytułu odsetek i inwestycji publicznych. Transfery socjalne spełniają swoją rolę automatycznych stabilizatorów, co znajduje odbicie w wyższych wydatkach powiązanych z bezrobociem.

| (5) | Zakłada się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zwiększy się do 9,5 % PKB w 2009 r., głównie wskutek załamania gospodarczego. Rząd przeprowadził uznaniowe zmniejszenie wydatków o blisko 3 % PKB. Przyjęto zarazem pakiet środków na poziomie 0,5 % PKB zapewniających wsparcie gospodarki w reakcji na recesję. Razem oznaczają one ogólne zmniejszenie wydatków o ok. 2,5 % PKB. Obejmuje ono pakiet ogłoszony w dodatku, jednak ponieważ nie podano bliższych informacji nie został on uwzględniony w śródokresowej prognozie służb Komisji. Komisja szacuje, że może on spowodować w roku 2009 oszczędności wynoszące 0,8 % PKB — nieco poniżej 1 % PKB zapowiedzianego przez rząd (6). Mimo zmniejszenia wydatków szacuje się, że deficyt strukturalny (zgodnie z obliczeniami przeprowadzonymi przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programie) zwiększy się o około 2 punkty procentowe PKB w związku z obecnym dostosowaniem na rynku nieruchomości, trudnościami w odpowiednio szybkim zmniejszeniu wzrostu wydatków w reakcji na zmienione warunki gospodarcze oraz znaczną korektę potencjalnego wzrostu w dół. |
| --- | --- |

(5)

Zakłada się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych zwiększy się do 9,5 % PKB w 2009 r., głównie wskutek załamania gospodarczego. Rząd przeprowadził uznaniowe zmniejszenie wydatków o blisko 3 % PKB. Przyjęto zarazem pakiet środków na poziomie 0,5 % PKB zapewniających wsparcie gospodarki w reakcji na recesję. Razem oznaczają one ogólne zmniejszenie wydatków o ok. 2,5 % PKB. Obejmuje ono pakiet ogłoszony w dodatku, jednak ponieważ nie podano bliższych informacji nie został on uwzględniony w śródokresowej prognozie służb Komisji. Komisja szacuje, że może on spowodować w roku 2009 oszczędności wynoszące 0,8 % PKB — nieco poniżej 1 % PKB zapowiedzianego przez rząd (6). Mimo zmniejszenia wydatków szacuje się, że deficyt strukturalny (zgodnie z obliczeniami przeprowadzonymi przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programie) zwiększy się o około 2 punkty procentowe PKB w związku z obecnym dostosowaniem na rynku nieruchomości, trudnościami w odpowiednio szybkim zmniejszeniu wzrostu wydatków w reakcji na zmienione warunki gospodarcze oraz znaczną korektę potencjalnego wzrostu w dół.

| (6) | Rządowa strategia budżetowa w średnim okresie ma przyczynić się do obniżenia deficytu nominalnego po poziomu poniżej 3 % PKB wartości referencyjnej do roku 2013. Deficyt zacząłby się obniżać w 2010 r., a następnie jeszcze szybciej zmniejszać, począwszy od roku 2011. W programie nie zawarto żadnych wskazówek co do tego, kiedy miałby zostać zrealizowany cel średniookresowy (7). Wprawdzie ogłoszono, że począwszy od 2010 r., realizowany będzie roczny cel dotyczący konsolidacji, przy czym łącznie działania będą opiewały na około 7 % PKB w ujęciu nominalnym, jednak nie określono konkretnych środków. Zgodnie z orientacyjnymi prognozami zawartymi w dodatku realizowana będzie strategia konsolidacji głównie opartej na wydatkach. W okresie objętych programem wskaźnik dochodów ma się nieznacznie zwiększyć (o 0,75 punktu procentowego PKB), natomiast wskaźnik wydatków pierwotnych ma wyraźnie się obniżyć (o około 5,25 punktu procentowego, w szczególności w obszarze transferów socjalnych i spożycia publicznego. Przewiduje się, że wydatki z tytułu odsetek jako procent PKB trzykrotnie się zwiększą do poziomu 3,5 % PKB. Czynniki, takie jak szybki wzrost deficytu, zmniejszający się nominalny PKB oraz znacząca korekta przepływów kapitału w 2008 r. w powiązaniu z celowym budowaniem rezerw płynności, powodują podwojenie wskaźnika zadłużenia w latach 2007–2009 oraz przekroczenie wartości referencyjnej wynoszącej 60 %, począwszy od 2010 r. |
| --- | --- |

(6)

Rządowa strategia budżetowa w średnim okresie ma przyczynić się do obniżenia deficytu nominalnego po poziomu poniżej 3 % PKB wartości referencyjnej do roku 2013. Deficyt zacząłby się obniżać w 2010 r., a następnie jeszcze szybciej zmniejszać, począwszy od roku 2011. W programie nie zawarto żadnych wskazówek co do tego, kiedy miałby zostać zrealizowany cel średniookresowy (7). Wprawdzie ogłoszono, że począwszy od 2010 r., realizowany będzie roczny cel dotyczący konsolidacji, przy czym łącznie działania będą opiewały na około 7 % PKB w ujęciu nominalnym, jednak nie określono konkretnych środków. Zgodnie z orientacyjnymi prognozami zawartymi w dodatku realizowana będzie strategia konsolidacji głównie opartej na wydatkach. W okresie objętych programem wskaźnik dochodów ma się nieznacznie zwiększyć (o 0,75 punktu procentowego PKB), natomiast wskaźnik wydatków pierwotnych ma wyraźnie się obniżyć (o około 5,25 punktu procentowego, w szczególności w obszarze transferów socjalnych i spożycia publicznego. Przewiduje się, że wydatki z tytułu odsetek jako procent PKB trzykrotnie się zwiększą do poziomu 3,5 % PKB. Czynniki, takie jak szybki wzrost deficytu, zmniejszający się nominalny PKB oraz znacząca korekta przepływów kapitału w 2008 r. w powiązaniu z celowym budowaniem rezerw płynności, powodują podwojenie wskaźnika zadłużenia w latach 2007–2009 oraz przekroczenie wartości referencyjnej wynoszącej 60 %, począwszy od 2010 r.

| (7) | Wyniki budżetowe mogą być gorsze w całym okresie objętym programem. Po pierwsze, znaczące zagrożenia wynikają z braku informacji o planowanej strategii konsolidacji po roku 2009, w szczególności w odniesieniu do ścieżki kształtowania się wydatków i dochodów, zwłaszcza w kontekście znaczenia, jakie ma ograniczenie wydatków (8). Po drugie, przewidywania dotyczące wzrostu zawarte w scenariuszu gospodarczym mogą się okazać optymistyczne, zwłaszcza w późniejszych latach programu. W świetle zagrożeń dla realizacji celów dotyczących deficytu ewolucja wskaźnika zadłużenia może również okazać się mniej korzystna niż przewidywana w programie. Ponadto istnieją konkretne zagrożenia w odniesieniu do zobowiązań warunkowych wynikające z kryzysu finansowego, w szczególności z możliwymi kolejnymi operacjami dokapitalizowania banków (długi) oraz z rządowymi gwarancjami na rzecz banków (deficyt i zadłużenie, w przypadku gdy będzie konieczne skorzystanie z takich gwarancji). |
| --- | --- |

(7)

Wyniki budżetowe mogą być gorsze w całym okresie objętym programem. Po pierwsze, znaczące zagrożenia wynikają z braku informacji o planowanej strategii konsolidacji po roku 2009, w szczególności w odniesieniu do ścieżki kształtowania się wydatków i dochodów, zwłaszcza w kontekście znaczenia, jakie ma ograniczenie wydatków (8). Po drugie, przewidywania dotyczące wzrostu zawarte w scenariuszu gospodarczym mogą się okazać optymistyczne, zwłaszcza w późniejszych latach programu. W świetle zagrożeń dla realizacji celów dotyczących deficytu ewolucja wskaźnika zadłużenia może również okazać się mniej korzystna niż przewidywana w programie. Ponadto istnieją konkretne zagrożenia w odniesieniu do zobowiązań warunkowych wynikające z kryzysu finansowego, w szczególności z możliwymi kolejnymi operacjami dokapitalizowania banków (długi) oraz z rządowymi gwarancjami na rzecz banków (deficyt i zadłużenie, w przypadku gdy będzie konieczne skorzystanie z takich gwarancji).

| (8) | Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet w Irlandii jest znacznie powyżej średniej UE, co wynika głównie ze stosunkowo dużego prognozowanego wzrostu wydatków na emerytury w nadchodzących dekadach. Zgodnie z oceną zamieszczoną w programie sytuacja budżetowa w 2008 r., która jest dużo gorsza niż wyjściowa sytuacja z poprzedniego programu, potęguje wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet, zwiększając niestabilność. Jeżeli sytuacja budżetowa na 2009 r. przewidywana w śródokresowej prognozie służb Komisji zostałaby uznana za punkt wyjścia, niestabilność byłaby znacznie większa. Wprawdzie gromadzone są aktywa w ramach krajowego funduszu rezerw emerytalnych (National Pension Reserve Fund) w celu wcześniejszego sfinansowania części przyszłych wydatków emerytalnych, jednak przewiduje się, że zadłużenie brutto przekroczy w okresie objętym programem wartość referencyjną określoną w Traktacie. Obniżenie wysokiego deficytu pierwotnego w perspektywie średniookresowej, jak przewiduje się w programie, i wdrożenie reform w celu ograniczenia znaczącego wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa przyczyniłoby się do zmniejszenia wysokiego ryzyka dla stabilności finansów publicznych. Wspomniane powyżej zagrożenia związane z wdrożonymi przez Irlandię programami stabilizacji sektora finansowego mogą mieć potencjalnie negatywny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych, głównie z racji ich wpływu na dług publiczny, jeżeli koszty udostępnionych przez rząd środków nie zostaną w przyszłości w pełni odzyskane. |
| --- | --- |

(8)

Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet w Irlandii jest znacznie powyżej średniej UE, co wynika głównie ze stosunkowo dużego prognozowanego wzrostu wydatków na emerytury w nadchodzących dekadach. Zgodnie z oceną zamieszczoną w programie sytuacja budżetowa w 2008 r., która jest dużo gorsza niż wyjściowa sytuacja z poprzedniego programu, potęguje wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet, zwiększając niestabilność. Jeżeli sytuacja budżetowa na 2009 r. przewidywana w śródokresowej prognozie służb Komisji zostałaby uznana za punkt wyjścia, niestabilność byłaby znacznie większa. Wprawdzie gromadzone są aktywa w ramach krajowego funduszu rezerw emerytalnych (National Pension Reserve Fund) w celu wcześniejszego sfinansowania części przyszłych wydatków emerytalnych, jednak przewiduje się, że zadłużenie brutto przekroczy w okresie objętym programem wartość referencyjną określoną w Traktacie. Obniżenie wysokiego deficytu pierwotnego w perspektywie średniookresowej, jak przewiduje się w programie, i wdrożenie reform w celu ograniczenia znaczącego wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa przyczyniłoby się do zmniejszenia wysokiego ryzyka dla stabilności finansów publicznych. Wspomniane powyżej zagrożenia związane z wdrożonymi przez Irlandię programami stabilizacji sektora finansowego mogą mieć potencjalnie negatywny wpływ na długoterminową stabilność finansów publicznych, głównie z racji ich wpływu na dług publiczny, jeżeli koszty udostępnionych przez rząd środków nie zostaną w przyszłości w pełni odzyskane.

| (9) | Średniookresowe ramy budżetowe Irlandii mają kilka słabych punktów. W szczególności cele budżetowe na lata późniejsze niż ujęte w budżecie, zwłaszcza poziomy wydatków, mogą być zmieniane w kolejnych budżetach. Jak pokazują ostatnie doświadczenia, utrudnia to decydentom, w obliczu (ciągle przybywających) dodatkowych dochodów, utrzymanie ostrożnego kursu polityki budżetowej. Jednocześnie może to też ograniczyć ich zdolność do wiarygodnego zaangażowania na rzecz realizacji strategii konsolidacji w trudnych czasach. Kwestii tych nie podjęto wprawdzie bezpośrednio w programie, jednak rząd utworzył Komisję ds. Opodatkowania oraz „Specjalną Grupę Kontroli ds. Wydatków i Zatrudnienia w Służbie Publicznej” (ang. Special Review Group on Public Service Expenditure and Numbers), które mają wydawać zalecenia dotyczące odpowiednio poprawy systemu opodatkowania i programów wydatków publicznych. Oczekuje się, że na przestrzeni 2009 r. grupy te przedstawią swoje sprawozdania, a władze ogłosiły, że zalecenia zostaną wzięte pod uwagę w procesie decyzyjnym dotyczącym budżetu na 2010 r. i budżetów na kolejne lata. |
| --- | --- |

(9)

Średniookresowe ramy budżetowe Irlandii mają kilka słabych punktów. W szczególności cele budżetowe na lata późniejsze niż ujęte w budżecie, zwłaszcza poziomy wydatków, mogą być zmieniane w kolejnych budżetach. Jak pokazują ostatnie doświadczenia, utrudnia to decydentom, w obliczu (ciągle przybywających) dodatkowych dochodów, utrzymanie ostrożnego kursu polityki budżetowej. Jednocześnie może to też ograniczyć ich zdolność do wiarygodnego zaangażowania na rzecz realizacji strategii konsolidacji w trudnych czasach. Kwestii tych nie podjęto wprawdzie bezpośrednio w programie, jednak rząd utworzył Komisję ds. Opodatkowania oraz „Specjalną Grupę Kontroli ds. Wydatków i Zatrudnienia w Służbie Publicznej” (ang. Special Review Group on Public Service Expenditure and Numbers), które mają wydawać zalecenia dotyczące odpowiednio poprawy systemu opodatkowania i programów wydatków publicznych. Oczekuje się, że na przestrzeni 2009 r. grupy te przedstawią swoje sprawozdania, a władze ogłosiły, że zalecenia zostaną wzięte pod uwagę w procesie decyzyjnym dotyczącym budżetu na 2010 r. i budżetów na kolejne lata.

| (10) | Irlandia przyjęła szereg środków mających chronić stabilność sektora finansowego. Podniesiono ustawowy pułap w systemie gwarantowania depozytów do kwoty 100 000 EUR na deponenta. Ustanowiono gwarancje dla uczestniczących banków na szacunkową kwotę 400 mld EUR. W grudniu ogłoszono program dokapitalizowania obejmujący kwotę 10 mld EUR (5 % PKB) dla trzech głównych banków, przy czym planuje się, że program ten zostanie przynajmniej częściowo sfinansowany z krajowego funduszu rezerw emerytalnych. Jednak później jeden z odnośnych banków został przejęty na własność publiczną. Dokapitalizowanie (7 mld EUR zapowiedziane 11 lutego w odniesieniu do pozostałych dwóch banków) ma zostać pokryte z krajowego funduszu rezerw emerytalnych (National Pension Reserve Fund) i przyszłych składek na ten fundusz. |
| --- | --- |

(10)

Irlandia przyjęła szereg środków mających chronić stabilność sektora finansowego. Podniesiono ustawowy pułap w systemie gwarantowania depozytów do kwoty 100 000 EUR na deponenta. Ustanowiono gwarancje dla uczestniczących banków na szacunkową kwotę 400 mld EUR. W grudniu ogłoszono program dokapitalizowania obejmujący kwotę 10 mld EUR (5 % PKB) dla trzech głównych banków, przy czym planuje się, że program ten zostanie przynajmniej częściowo sfinansowany z krajowego funduszu rezerw emerytalnych. Jednak później jeden z odnośnych banków został przejęty na własność publiczną. Dokapitalizowanie (7 mld EUR zapowiedziane 11 lutego w odniesieniu do pozostałych dwóch banków) ma zostać pokryte z krajowego funduszu rezerw emerytalnych (National Pension Reserve Fund) i przyszłych składek na ten fundusz.

| (11) | W świetle wysokiego deficytu i wyraźnie zwiększającego się zadłużenia polityka budżetowa w roku 2009 polega na ogólnej konsolidacji budżetu, zgodnie z „Europejskim planem naprawy gospodarczej” przyjętym w grudniu 2008 r. przez Radę Europejską. Ponadto zgodnie z tym planem Irlandia przyjęła szereg środków służących wsparciu aktywności gospodarczej i wzmocnieniu reform strukturalnych. Pakiet ten stanowi właściwą reakcję na sytuację makrobudżetową. Podjęte przez Irlandię środki ukierunkowane są na wsparcie siły nabywczej gospodarstw domowych oraz inwestycji, zostały zastosowane we właściwym momencie i mają charakter celowy. Konkretne środki zostały podjęte także na rzecz wsparcia procesu dostosowania na rynku nieruchomości, od którego zaczęło się obecne spowolnienie gospodarcze, natomiast inne środki — w tym pakiet świadczeń socjalnych i pomocy społecznej — zostały ukierunkowane szczególnie na najsłabsze społecznie grupy, które prawdopodobnie najbardziej mogły ucierpieć wskutek kryzysu. Środki mają charakter bardziej stały niż przejściowy, jednak należy to postrzegać w kontekście faktu, że ogólna strategia budżetowa ukierunkowana jest na zmniejszenie deficytu. Ponadto do poprawy sytuacji mogłyby przyczynić się środki strukturalne, takie jak w dalszym ciągu wysokie inwestycje publiczne w ramach irlandzkiego wieloletniego Krajowego Planu Rozwoju (około 4,5 % PKB rocznie w okresie objętym programem) oraz korzyści podatkowe dla działań w zakresie badań i rozwoju i dla małych rozpoczynających działalność przedsiębiorstw. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform i z zaleceniami dla Irlandii, przedstawionymi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

(11)

W świetle wysokiego deficytu i wyraźnie zwiększającego się zadłużenia polityka budżetowa w roku 2009 polega na ogólnej konsolidacji budżetu, zgodnie z „Europejskim planem naprawy gospodarczej” przyjętym w grudniu 2008 r. przez Radę Europejską. Ponadto zgodnie z tym planem Irlandia przyjęła szereg środków służących wsparciu aktywności gospodarczej i wzmocnieniu reform strukturalnych. Pakiet ten stanowi właściwą reakcję na sytuację makrobudżetową. Podjęte przez Irlandię środki ukierunkowane są na wsparcie siły nabywczej gospodarstw domowych oraz inwestycji, zostały zastosowane we właściwym momencie i mają charakter celowy. Konkretne środki zostały podjęte także na rzecz wsparcia procesu dostosowania na rynku nieruchomości, od którego zaczęło się obecne spowolnienie gospodarcze, natomiast inne środki — w tym pakiet świadczeń socjalnych i pomocy społecznej — zostały ukierunkowane szczególnie na najsłabsze społecznie grupy, które prawdopodobnie najbardziej mogły ucierpieć wskutek kryzysu. Środki mają charakter bardziej stały niż przejściowy, jednak należy to postrzegać w kontekście faktu, że ogólna strategia budżetowa ukierunkowana jest na zmniejszenie deficytu. Ponadto do poprawy sytuacji mogłyby przyczynić się środki strukturalne, takie jak w dalszym ciągu wysokie inwestycje publiczne w ramach irlandzkiego wieloletniego Krajowego Planu Rozwoju (około 4,5 % PKB rocznie w okresie objętym programem) oraz korzyści podatkowe dla działań w zakresie badań i rozwoju i dla małych rozpoczynających działalność przedsiębiorstw. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform i z zaleceniami dla Irlandii, przedstawionymi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

| (12) | Po dalszym pogorszeniu się deficytu w 2009 r. przewiduje się, że będzie następować jego stopniowe zmniejszenie. Zmniejszenie deficytu nominalnego do poziomu poniżej 3 % PKB do 2013 r., jak przewidziano w programie, wymagać będzie jednakże podjęcia działań w związku ze wspomnianymi powyżej znaczącymi zagrożeniami dla realizacji celów budżetowych i gotowości do przyjęcia — w razie konieczności — dodatkowych środków. Plany dotyczące konsolidacji finansów publicznych powinny zostać wsparte odpowiednimi środkami. |
| --- | --- |

(12)

Po dalszym pogorszeniu się deficytu w 2009 r. przewiduje się, że będzie następować jego stopniowe zmniejszenie. Zmniejszenie deficytu nominalnego do poziomu poniżej 3 % PKB do 2013 r., jak przewidziano w programie, wymagać będzie jednakże podjęcia działań w związku ze wspomnianymi powyżej znaczącymi zagrożeniami dla realizacji celów budżetowych i gotowości do przyjęcia — w razie konieczności — dodatkowych środków. Plany dotyczące konsolidacji finansów publicznych powinny zostać wsparte odpowiednimi środkami.

| (13) | Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie zanotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych (9). |
| --- | --- |

(13)

Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie zanotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych (9).

Podsumowując, należy stwierdzić, że po bardzo dużym pogłębieniu się deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 r. nastąpi jego dalsze zwiększenie do 9,5 % PKB w 2009 r. Działania na rzecz konsolidacji budżetowej oraz środki mające wspierać gospodarkę są zgodne z Europejskim planem naprawy gospodarczej i można je uznać za pożądane i adekwatne do sytuacji, biorąc pod uwagę wysoki deficyt i wyraźnie rosnące zadłużenie. W programie przewiduje się, że po pogorszeniu się sytuacji budżetowej w 2009 r. będzie następować obniżanie się deficytu do wartości poniżej wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB do 2013 r., natomiast w przypadku długu ma nastąpić przekroczenie wartości referencyjnej w wysokości 60 %, począwszy od 2010 r. Towarzyszyłoby temu szybkie ożywianie się działalności gospodarczej po roku 2010. Wyniki budżetowe mogą być gorsze w całym okresie objętym programem, głównie w związku z (i) brakiem informacji o przewidzianych środkach konsolidacji po 2009 r. oraz (ii) optymistyczną prognozą makroekonomiczną, zwłaszcza w późniejszych latach programu. Pozostałe zagrożenia powiązane są z środkami przyjętymi w celu wsparcia sektora finansowego. Istnieje potrzeba przywrócenia konkurencyjności za pomocą środków zwiększających wzrost produktywności oraz odpowiedniej polityki płac. Zmniejszenie deficytu nominalnego do poziomu poniżej 3 % PKB do 2013 r., jak przewidziano w programie, wymagać będzie podjęcia działań w związku ze znaczącymi zagrożeniami dla realizacji celów budżetowych i gotowości do przyjęcia — w razie konieczności — dodatkowych środków. Ponadto w celu poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych należy wesprzeć plany dotyczące konsolidacji odpowiednimi środkami.

W świetle powyższej oceny wzywa się Irlandię do:

| (i) | ograniczenia wzrostu deficytu w 2009 r. oraz określenia i rygorystycznego wdrożenia istotnych rocznych posunięć w ramach szeroko zakrojonego programu konsolidacji finansów publicznych na rok 2010 i lata następne; |
| --- | --- |

(i)

ograniczenia wzrostu deficytu w 2009 r. oraz określenia i rygorystycznego wdrożenia istotnych rocznych posunięć w ramach szeroko zakrojonego programu konsolidacji finansów publicznych na rok 2010 i lata następne;

| (ii) | wzmocnienia wiążącego charakteru średniookresowych ram budżetowych, a także ścisłego monitorowania przestrzegania celów budżetowych w ciągu roku, tak aby ograniczyć zagrożenia dla dostosowania; |
| --- | --- |

(ii)

wzmocnienia wiążącego charakteru średniookresowych ram budżetowych, a także ścisłego monitorowania przestrzegania celów budżetowych w ciągu roku, tak aby ograniczyć zagrożenia dla dostosowania;

| (iii) | poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych poprzez wdrożenie dalszych środków w ramach reformy systemu emerytalnego, obok działań na rzecz osiągnięcia konsolidacji budżetowej, w związku z przewidywanym znaczącym wzrostem wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa, a także przewidywanym w okresie objętym programem, jakkolwiek z niskiego poziomu wyjściowego, wzrostem zadłużenia. |
| --- | --- |

(iii)

poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych poprzez wdrożenie dalszych środków w ramach reformy systemu emerytalnego, obok działań na rzecz osiągnięcia konsolidacji budżetowej, w związku z przewidywanym znaczącym wzrostem wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa, a także przewidywanym w okresie objętym programem, jakkolwiek z niskiego poziomu wyjściowego, wzrostem zadłużenia.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

| | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Realny PKB
  (zmiana w %) | PS styczeń 2009 | 6,0 | – 1,4 | – 4,0 | – 0,9 | 2,3 | 3,4 | 3,0 |
| KOM styczeń 2009 | 6,0 | – 2,0 | – 5,0 | 0,0 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 4,8 | 3,0 | 3,5 | 4,1 | bd. | bd. | bd. |
| Inflacja HICP
  (%) | PS styczeń 2009 | 2,8 | 3,1 | 0,5 | 1,5 | 1,8 | 1,8 | 1,8 |
| KOM styczeń 2009 | 2,9 | 3,1 | 0,7 | 1,8 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 2,8 | 2,4 | 2,0 | 1,8 | bd. | bd. | bd. |
| Luka produktowa (10)

  (% potencjalnego PKB) | PS styczeń 2009 | 4,4 | 0,5 | – 3,5 | – 4,1 | – 3,4 | – 1,6 | – 0,5 |
| KOM styczeń 2009 (12) | 4,4 | 0,1 | – 4,5 | – 4,2 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | – 0,5 | – 1,3 | – 1,5 | – 0,7 | bd. | bd. | bd. |
| Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | – 5,4 | – 6,3 | – 4,2 | – 3,5 | – 3,4 | – 3,0 | – 2,8 |
| KOM styczeń 2009 | – 5,4 | – 5,7 | – 3,3 | – 3,2 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | – 4,4 | – 3,9 | – 3,5 | – 3,1 | bd. | bd. | bd. |
| Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 35,7 | 33,6 | 33,7 | 34,4 | 34,6 | 33,9 | 34,4 |
| KOM styczeń 2009 | 35,7 | 33,7 | 33,7 | 33,9 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 36,6 | 36,1 | 35,8 | 35,4 | bd. | bd. | bd. |
| Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 35,4 | 39,9 | 43,3 | 43,4 | 41,0 | 38,7 | 37,0 |
| KOM styczeń 2009 | 35,4 | 40,0 | 44,7 | 46,9 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 36,1 | 37,0 | 36,9 | 36,5 | bd. | bd. | bd. |
| Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 (11) | 0,2 | – 6,3 | – 9,5 | – 9,0 | – 6,4 | – 4,8 | – 2,6 |
| KOM styczeń 2009 | 0,2 | – 6,3 | – 11,0 | – 13,0 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 0,5 | – 0,9 | – 1,1 | – 1,0 | bd. | bd. | bd. |
| Saldo pierwotne
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 1,2 | – 5,2 | – 7,3 | – 6,4 | – 3,5 | – 1,7 | 0,7 |
| KOM styczeń 2009 | 1,2 | – 5,2 | – 8,7 | – 10,3 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 1,4 | 0,0 | – 0,1 | 0,0 | bd. | bd. | bd. |
| Saldo dostosowane cyklicznie (10)

  (% PKB) | PS styczeń 2009 | – 1,5 | – 6,5 | – 8,1 | – 7,4 | – 5,0 | – 4,1 | – 2,4 |
| KOM styczeń 2009 | – 1,5 | – 6,3 | – 9,1 | – 11,3 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 0,7 | – 0,4 | – 0,5 | – 0,7 | bd. | bd. | bd. |
| Saldo strukturalne (13)

  (% PKB) | PS styczeń 2009 | – 1,7 | – 6,2 | – 8,1 | – 7,4 | – 5,0 | – 4,1 | – 2,4 |
| KOM styczeń 2009 | – 1,5 | – 6,3 | – 9,4 | – 11,3 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 0,5 | – 0,4 | – 0,5 | – 0,7 | bd. | bd. | bd. |
| Dług publiczny brutto
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 24,8 | 40,6 | 52,7 | 62,3 | 65,7 | 66,2 | 64,5 |
| KOM styczeń 2009 | 24,8 | 40,8 | 54,8 | 68,2 | bd. | bd. | bd. |
| PS listopad 2007 | 25,1 | 25,9 | 27,6 | 28,7 | bd. | bd. | bd. |
| Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji. |

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

Realny PKB

(zmiana w %)

PS styczeń 2009

6,0

– 1,4

– 4,0

– 0,9

2,3

3,4

3,0

KOM styczeń 2009

6,0

– 2,0

– 5,0

0,0

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

4,8

3,0

3,5

4,1

bd.

bd.

bd.

Inflacja HICP

(%)

PS styczeń 2009

2,8

3,1

0,5

1,5

1,8

1,8

1,8

KOM styczeń 2009

2,9

3,1

0,7

1,8

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

2,8

2,4

2,0

1,8

bd.

bd.

bd.

Luka produktowa (10)

(% potencjalnego PKB)

PS styczeń 2009

4,4

0,5

– 3,5

– 4,1

– 3,4

– 1,6

– 0,5

KOM styczeń 2009 (12)

4,4

0,1

– 4,5

– 4,2

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

– 0,5

– 1,3

– 1,5

– 0,7

bd.

bd.

bd.

Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata

(% PKB)

PS styczeń 2009

– 5,4

– 6,3

– 4,2

– 3,5

– 3,4

– 3,0

– 2,8

KOM styczeń 2009

– 5,4

– 5,7

– 3,3

– 3,2

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

– 4,4

– 3,9

– 3,5

– 3,1

bd.

bd.

bd.

Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

35,7

33,6

33,7

34,4

34,6

33,9

34,4

KOM styczeń 2009

35,7

33,7

33,7

33,9

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

36,6

36,1

35,8

35,4

bd.

bd.

bd.

Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

35,4

39,9

43,3

43,4

41,0

38,7

37,0

KOM styczeń 2009

35,4

40,0

44,7

46,9

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

36,1

37,0

36,9

36,5

bd.

bd.

bd.

Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009 (11)

0,2

– 6,3

– 9,5

– 9,0

– 6,4

– 4,8

– 2,6

KOM styczeń 2009

0,2

– 6,3

– 11,0

– 13,0

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

0,5

– 0,9

– 1,1

– 1,0

bd.

bd.

bd.

Saldo pierwotne

(% PKB)

PS styczeń 2009

1,2

– 5,2

– 7,3

– 6,4

– 3,5

– 1,7

0,7

KOM styczeń 2009

1,2

– 5,2

– 8,7

– 10,3

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

1,4

0,0

– 0,1

0,0

bd.

bd.

bd.

Saldo dostosowane cyklicznie (10)

(% PKB)

PS styczeń 2009

– 1,5

– 6,5

– 8,1

– 7,4

– 5,0

– 4,1

– 2,4

KOM styczeń 2009

– 1,5

– 6,3

– 9,1

– 11,3

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

0,7

– 0,4

– 0,5

– 0,7

bd.

bd.

bd.

Saldo strukturalne (13)

(% PKB)

PS styczeń 2009

– 1,7

– 6,2

– 8,1

– 7,4

– 5,0

– 4,1

– 2,4

KOM styczeń 2009

– 1,5

– 6,3

– 9,4

– 11,3

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

0,5

– 0,4

– 0,5

– 0,7

bd.

bd.

bd.

Dług publiczny brutto

(% PKB)

PS styczeń 2009

24,8

40,6

52,7

62,3

65,7

66,2

64,5

KOM styczeń 2009

24,8

40,8

54,8

68,2

bd.

bd.

bd.

PS listopad 2007

25,1

25,9

27,6

28,7

bd.

bd.

bd.

Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

(2)  W tym także dodatek przedłożony w dniu 9 stycznia 2009 r.

(3)  Ocena uwzględnia w szczególności prognozę służb Komisji ze stycznia 2009 r., a także inne informacje, które uzyskano od tego czasu.

(4)  W dodatku ocenia się, że deficyt w 2008 r. wyniósł 6,3 % PKB. Biorąc pod uwagę przekroczenie określonej w Traktacie wartości referencyjnej, Komisja sporządziła w dniu 18 lutego 2009 r. sprawozdanie przewidziane w art. 104 ust. 3 Traktatu.

(5)  Wyższe od przewidywanych wydatki spowodowane były: (i) wyższymi od planowanych transferami socjalnymi, (ii) zwiększonymi wydatkami z tytułu odsetek oraz (iii) nieprzewidzianymi w budżecie inwestycjami kapitałowymi, w tym wykupem mostu z płatnym przejazdem Westlink po koszcie 0,3 % PKB.

(6)  Na początku lutego rząd podał szczegóły dotyczące pakietu, informując, że obejmuje on składkę emerytalną od wynagrodzeń w sektorze publicznym (według wstępnych szacunków 0,5 % PKB w skali roku, przy uwzględnieniu możliwości odliczenia tej składki od podstawy opodatkowania), dalsze ograniczenie inwestycji publicznych (0,2 % PKB) i inne mniej znaczące środki ograniczające wydatki (składające się na 0,2 % PKB w skali roku).

(7)  Program po raz pierwszy zawiera dane liczbowe dotyczące celu średniookresowego, którym ma być saldo strukturalne (tj. saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, bez uwzględnienia środków jednorazowych i innych środków tymczasowych) rzędu od — 0,5 % do 0 % PKB, przy czym dla porównania uprzednio wskazanie w tej pozycji brzmiało „poziom bliski równowagi”.

(8)  Władze krajowe ogłosiły, że decyzje polityczne dotyczące podziału planowanych środków na rzecz konsolidacji pomiędzy stroną wydatków i stroną dochodów zostaną przedstawione w kolejnych budżetach.

(9)  W szczególności, jeśli chodzi o wymagane dane, nie podano jedynie nominalnego efektywnego kursu walutowego, unijnego wzrostu PKB i wzrostu odnośnych rynków zagranicznych. W przypadku danych opcjonalnych brakuje między innymi danych dotyczących wyników poszczególnych sektorów oraz wydatków publicznych w układzie kalkulacyjnym.

(10)  odane w programie wartości luki produktowej oraz salda dostosowanego cyklicznie zostały przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programie.

(11)  Cele dla salda sektora instytucji rządowych i samorządowych obejmują niesprecyzowane jak dotąd roczne środki konsolidacji na poziomie 2,25 % PKB w 2010 r., 2 % w 2011 r., 1,75 % w 2012 r., i 1,5 % w 2013 r. Trwa proces określania dodatkowych środków konsolidacji na 2009 r. (1 % PKB).

(12)  W oparciu o szacowany potencjalny wzrost o: 4,0 %, 2,2 %, -0,4 % i -0,4 % odpowiednio w okresie 2007–2010.

(13)  Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne z wyłączeniem środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. Środki jednorazowe i inne środki tymczasowe wynoszą 0,3 % PKB w roku 2008 (przyczynią się do zwiększenia deficytu) zgodnie z najnowszym programem i 0,3 % w 2009 (przyczynią się do zmniejszenia deficytu) zgodnie ze śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia.

Źródło:

Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/12 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/12

---

OPINIA RADY

z dnia 10 marca 2009 r.

w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008–2011 przedstawionego przez Łotwę

(2009/C 68/03)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

| (1) | W dniu 10 marca 2009 r. Rada przeanalizowała zaktualizowany program konwergencji Łotwy na lata 2008-2011. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 10 marca 2009 r. Rada przeanalizowała zaktualizowany program konwergencji Łotwy na lata 2008-2011.

| (2) | Po trwającym od końca lat dziewięćdziesiątych okresie stabilnego, wysokiego wzrostu, opierającego się w dużym stopniu na popycie krajowym, w latach 2005-2007 realny PKB Łotwy rósł w tempie dwucyfrowym, znacznie powyżej produktu potencjalnego. Motorem wzrostu był głównie intensywny wzrost akcji kredytowej zwiększający istotnie spożycie prywatne i inwestycje w nieruchomości; trend ten zakończył się jednak w połowie 2007 roku w związku z niemożnością utrzymania na dotychczasowym poziomie zbyt wysokich cen nieruchomości. W latach tych wysoki popyt krajowy stał się źródłem poważnego przegrzania gospodarki, której struktura zmieniła się na korzyść sektora dóbr niewymiennych kosztem sektora dóbr wymiennych, osłabiając tym samym równowagę zewnętrzną gospodarki. Światowy kryzys finansowy spotęgował wstrząs, jakim było dla Łotwy załamanie hossy na jej krajowym rynku kredytów i nieruchomości, ograniczając jeszcze bardziej dostęp do kredytu oraz zaostrzając warunki jego przyznawania, co w trakcie roku 2008 przyczyniło się do znacznego spadku popytu krajowego. W kontekście powiązania kursu wymiany łotewskiego łata względem euro, w 2008 roku warunki monetarne i kredytowe uległy zaostrzeniu w sytuacji, gdy ryzyko tego kraju było postrzegane jako podwyższone i postępowała aprecjacja efektywnego realnego kursu walutowego. Towarzyszące tym zjawiskom pogorszenie koniunktury na rynkach eksportowych uderzyło we względnie niewielki sektor dóbr wymiennych, osłabiony już we wcześniejszych latach przez niezwykle intensywny wzrost kosztów krajowych. W związku z gwałtownym spowolnieniem gospodarczym, w 2008 roku znacznie zmniejszyły się dochody budżetowe, pociągając za sobą zmianę salda budżetowego szacowaną na 4 punkty procentowe PKB. Wraz z postępującym pogarszaniem się nastrojów w stosunku do rynków wschodzących, ograniczenia w zakresie możliwości finansowania skłoniły rząd do podjęcia decyzji o wystąpieniu do instytucji międzynarodowych o udzielenie pomocy finansowej. Łotwa otrzymała od UE, MFW i innych pożyczkodawców międzynarodową pomoc finansową na bardzo wysoką kwotę (w sumie do 7,5 mld EUR rozłożonych na okres sięgający pierwszego kwartału 2011 roku) (2), z zastrzeżeniem wdrożenia uzgodnionego programu w zakresie polityki. Zgodnie z zobowiązaniami przyjętymi w stosunku do podmiotów udzielających międzynarodowej pomocy, polityka budżetowa Łotwy jest nastawiona na dokonanie korekt niezbędnych w związku ze znacznymi zaburzeniami równowagi gospodarczej występującymi w tym kraju. |
| --- | --- |

(2)

Po trwającym od końca lat dziewięćdziesiątych okresie stabilnego, wysokiego wzrostu, opierającego się w dużym stopniu na popycie krajowym, w latach 2005-2007 realny PKB Łotwy rósł w tempie dwucyfrowym, znacznie powyżej produktu potencjalnego. Motorem wzrostu był głównie intensywny wzrost akcji kredytowej zwiększający istotnie spożycie prywatne i inwestycje w nieruchomości; trend ten zakończył się jednak w połowie 2007 roku w związku z niemożnością utrzymania na dotychczasowym poziomie zbyt wysokich cen nieruchomości. W latach tych wysoki popyt krajowy stał się źródłem poważnego przegrzania gospodarki, której struktura zmieniła się na korzyść sektora dóbr niewymiennych kosztem sektora dóbr wymiennych, osłabiając tym samym równowagę zewnętrzną gospodarki. Światowy kryzys finansowy spotęgował wstrząs, jakim było dla Łotwy załamanie hossy na jej krajowym rynku kredytów i nieruchomości, ograniczając jeszcze bardziej dostęp do kredytu oraz zaostrzając warunki jego przyznawania, co w trakcie roku 2008 przyczyniło się do znacznego spadku popytu krajowego. W kontekście powiązania kursu wymiany łotewskiego łata względem euro, w 2008 roku warunki monetarne i kredytowe uległy zaostrzeniu w sytuacji, gdy ryzyko tego kraju było postrzegane jako podwyższone i postępowała aprecjacja efektywnego realnego kursu walutowego. Towarzyszące tym zjawiskom pogorszenie koniunktury na rynkach eksportowych uderzyło we względnie niewielki sektor dóbr wymiennych, osłabiony już we wcześniejszych latach przez niezwykle intensywny wzrost kosztów krajowych. W związku z gwałtownym spowolnieniem gospodarczym, w 2008 roku znacznie zmniejszyły się dochody budżetowe, pociągając za sobą zmianę salda budżetowego szacowaną na 4 punkty procentowe PKB. Wraz z postępującym pogarszaniem się nastrojów w stosunku do rynków wschodzących, ograniczenia w zakresie możliwości finansowania skłoniły rząd do podjęcia decyzji o wystąpieniu do instytucji międzynarodowych o udzielenie pomocy finansowej. Łotwa otrzymała od UE, MFW i innych pożyczkodawców międzynarodową pomoc finansową na bardzo wysoką kwotę (w sumie do 7,5 mld EUR rozłożonych na okres sięgający pierwszego kwartału 2011 roku) (2), z zastrzeżeniem wdrożenia uzgodnionego programu w zakresie polityki. Zgodnie z zobowiązaniami przyjętymi w stosunku do podmiotów udzielających międzynarodowej pomocy, polityka budżetowa Łotwy jest nastawiona na dokonanie korekt niezbędnych w związku ze znacznymi zaburzeniami równowagi gospodarczej występującymi w tym kraju.

| (3) | Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że po przewidywanym spadku o 2 % w roku 2008, realny PKB skurczy się o 5 % w roku 2009 i o kolejne 3 % w roku 2010, po czym nastąpi nieznaczne ożywienie ze stopą wzrostu na poziomie 1,5 % w roku 2011. W świetle dostępnych obecnie informacji (3) scenariusz makroekonomiczny wydaje się być oparty na optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu w roku 2009, podczas gdy dla pozostałego okresu scenariusz dotyczący popytu i produktu jest prawdopodobny. Przedstawione w programie prognozy dotyczące inflacji wydają się realistyczne. Zawarte w programie prognozy dotyczące zadłużenia zagranicznego netto są dość ostrożne, lecz wydają się spójne z jego przewidywaniami dotyczącymi popytu i produktu. |
| --- | --- |

(3)

Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że po przewidywanym spadku o 2 % w roku 2008, realny PKB skurczy się o 5 % w roku 2009 i o kolejne 3 % w roku 2010, po czym nastąpi nieznaczne ożywienie ze stopą wzrostu na poziomie 1,5 % w roku 2011. W świetle dostępnych obecnie informacji (3) scenariusz makroekonomiczny wydaje się być oparty na optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu w roku 2009, podczas gdy dla pozostałego okresu scenariusz dotyczący popytu i produktu jest prawdopodobny. Przedstawione w programie prognozy dotyczące inflacji wydają się realistyczne. Zawarte w programie prognozy dotyczące zadłużenia zagranicznego netto są dość ostrożne, lecz wydają się spójne z jego przewidywaniami dotyczącymi popytu i produktu.

| (4) | W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 roku oszacowano na 3,5 % PKB, natomiast w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu konwergencji zakładano jeszcze nadwyżkę w wysokości 0,7 % PKB (4). Ten znacznie gorszy niż przewidywano wynik odzwierciedla istotny niedobór wpływów z podatków. W związku z wystąpieniem w gospodarce poważnych problemów z płynnością, pod koniec roku zmniejszyły się wpłaty z tytułu podatków od osób prawnych i fizycznych. |
| --- | --- |

(4)

W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 roku oszacowano na 3,5 % PKB, natomiast w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu konwergencji zakładano jeszcze nadwyżkę w wysokości 0,7 % PKB (4). Ten znacznie gorszy niż przewidywano wynik odzwierciedla istotny niedobór wpływów z podatków. W związku z wystąpieniem w gospodarce poważnych problemów z płynnością, pod koniec roku zmniejszyły się wpłaty z tytułu podatków od osób prawnych i fizycznych.

| (5) | W dniu 12 grudnia 2008 r. łotewski parlament przyjął zmieniony budżet na rok 2009, zgodny z warunkami udzielenia pomocy na rzecz wsparcia bilansu płatniczego przyznanej przez UE oraz z wymogami innych międzynarodowych pożyczkodawców. W budżecie tym uwzględniono zmienione działania na rzecz konsolidacji, których wysokość zgodnie z szacunkami wyniesie do 7 % PKB. Jednak z uwagi na to, że pierwotny budżet miał charakter ekspansywny, całkowita konsolidacja budżetowa na rok 2009 przyjmie mniejsze rozmiary. Działania na rzecz konsolidacji w roku 2009 nie są uwidocznione w saldzie strukturalnym z powodu dużych zmian w niestabilnych dochodach. Głównymi środkami przewidzianymi w zmienionym budżecie na 2009 r., w porównaniu z jego pierwotną wersją przyjętą 14 listopada 2008 r., są zwiększenie stawek podatku VAT i akcyzy oraz znaczne cięcia łącznych wydatków, w szczególności wynagrodzeń w sektorze publicznym. Pod koniec marca 2009 roku przewiduje się przedstawienie szczegółowego budżetu uzupełniającego oraz podjęcie działań na poziomie podsektora lokalnego w celu zmiany budżetów tworzących go podmiotów, tak aby w roku 2009 osiągnąć docelowy poziom deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Automatyczne stabilizatory odgrywają zwykle na Łotwie niewielką rolę, lecz obecna recesja wpłynęła w szczególny sposób na wysokość wpływów podatkowych. |
| --- | --- |

(5)

W dniu 12 grudnia 2008 r. łotewski parlament przyjął zmieniony budżet na rok 2009, zgodny z warunkami udzielenia pomocy na rzecz wsparcia bilansu płatniczego przyznanej przez UE oraz z wymogami innych międzynarodowych pożyczkodawców. W budżecie tym uwzględniono zmienione działania na rzecz konsolidacji, których wysokość zgodnie z szacunkami wyniesie do 7 % PKB. Jednak z uwagi na to, że pierwotny budżet miał charakter ekspansywny, całkowita konsolidacja budżetowa na rok 2009 przyjmie mniejsze rozmiary. Działania na rzecz konsolidacji w roku 2009 nie są uwidocznione w saldzie strukturalnym z powodu dużych zmian w niestabilnych dochodach. Głównymi środkami przewidzianymi w zmienionym budżecie na 2009 r., w porównaniu z jego pierwotną wersją przyjętą 14 listopada 2008 r., są zwiększenie stawek podatku VAT i akcyzy oraz znaczne cięcia łącznych wydatków, w szczególności wynagrodzeń w sektorze publicznym. Pod koniec marca 2009 roku przewiduje się przedstawienie szczegółowego budżetu uzupełniającego oraz podjęcie działań na poziomie podsektora lokalnego w celu zmiany budżetów tworzących go podmiotów, tak aby w roku 2009 osiągnąć docelowy poziom deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Automatyczne stabilizatory odgrywają zwykle na Łotwie niewielką rolę, lecz obecna recesja wpłynęła w szczególny sposób na wysokość wpływów podatkowych.

| (6) | Aby należycie przygotować kraj do wprowadzenia euro, głównym celem średniookresowej strategii budżetowej nakreślonej w programie jest sprowadzenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2011 poniżej określonej w traktacie z Maastricht dla deficytu budżetowego wartości referencyjnej równej 3 % PKB. Ostatnia aktualizacja programu nie przewiduje osiągnięcia w okresie objętym programem celu średniookresowego, którym jest deficyt strukturalny na poziomie 1 % PKB. Deficyt nominalny ma się poprawić z 5,3 % PKB w roku 2009 do 4,9 % PKB w roku 2010 i 2,9 % PKB w roku 2011. Konsolidacja ta ma zostać osiągnięta dzięki wzrostowi dochodów w relacji do PKB z 32,5 % w roku 2009 do 37,7 % w roku 2011; podstawą tego wzrostu będzie znaczne zwiększenie poziomu wpływów z podatków pośrednich w relacji do PKB w roku 2011 i istotny wzrost wskaźników innych dochodów w roku 2010 i 2011. Równocześnie planuje się wzrost, choć w mniejszym stopniu, poziomu wydatków w relacji do PKB z 37,7 % PKB w roku 2009 do 39,9 % w roku 2010 i 40,7 % w roku 2011. W roku 2008 dług sektora instytucji rządowych i samorządowych brutto kształtował się na poziomie 19,4 % PKB, czyli znacznie poniżej wartości referencyjnej równej 60 % PKB, choć wykazywał on tendencję wzrostową. Prognozy dotyczące długu w latach 2009-2010 zakładają pełne wykorzystanie międzynarodowej pomocy finansowej zgodnie z harmonogramem przyjętym przez zaangażowane strony. |
| --- | --- |

(6)

Aby należycie przygotować kraj do wprowadzenia euro, głównym celem średniookresowej strategii budżetowej nakreślonej w programie jest sprowadzenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2011 poniżej określonej w traktacie z Maastricht dla deficytu budżetowego wartości referencyjnej równej 3 % PKB. Ostatnia aktualizacja programu nie przewiduje osiągnięcia w okresie objętym programem celu średniookresowego, którym jest deficyt strukturalny na poziomie 1 % PKB. Deficyt nominalny ma się poprawić z 5,3 % PKB w roku 2009 do 4,9 % PKB w roku 2010 i 2,9 % PKB w roku 2011. Konsolidacja ta ma zostać osiągnięta dzięki wzrostowi dochodów w relacji do PKB z 32,5 % w roku 2009 do 37,7 % w roku 2011; podstawą tego wzrostu będzie znaczne zwiększenie poziomu wpływów z podatków pośrednich w relacji do PKB w roku 2011 i istotny wzrost wskaźników innych dochodów w roku 2010 i 2011. Równocześnie planuje się wzrost, choć w mniejszym stopniu, poziomu wydatków w relacji do PKB z 37,7 % PKB w roku 2009 do 39,9 % w roku 2010 i 40,7 % w roku 2011. W roku 2008 dług sektora instytucji rządowych i samorządowych brutto kształtował się na poziomie 19,4 % PKB, czyli znacznie poniżej wartości referencyjnej równej 60 % PKB, choć wykazywał on tendencję wzrostową. Prognozy dotyczące długu w latach 2009-2010 zakładają pełne wykorzystanie międzynarodowej pomocy finansowej zgodnie z harmonogramem przyjętym przez zaangażowane strony.

| (7) | Wyniki budżetowe mogą się okazać gorsze niż przewidziano w programie. Dotyczy to wszystkich lat objętych programem: główne zagrożenie w roku 2009 wiąże się z niższym niż przewidziano w programie poziomem PKB. Zmieniony budżet zostanie doprecyzowany w projektach, które mają zostać przedstawione parlamentowi pod koniec marca. Planowana na lata 2010 i 2011 konsolidacja budżetowa nie jest wsparta konkretnymi środkami. Ponadto może się okazać, iż w okresie obowiązywania programu konieczne będzie podjęcie mogących mieć duży wpływ na finanse publiczne działań na rzecz stabilizacji sektora finansowego. |
| --- | --- |

(7)

Wyniki budżetowe mogą się okazać gorsze niż przewidziano w programie. Dotyczy to wszystkich lat objętych programem: główne zagrożenie w roku 2009 wiąże się z niższym niż przewidziano w programie poziomem PKB. Zmieniony budżet zostanie doprecyzowany w projektach, które mają zostać przedstawione parlamentowi pod koniec marca. Planowana na lata 2010 i 2011 konsolidacja budżetowa nie jest wsparta konkretnymi środkami. Ponadto może się okazać, iż w okresie obowiązywania programu konieczne będzie podjęcie mogących mieć duży wpływ na finanse publiczne działań na rzecz stabilizacji sektora finansowego.

| (8) | Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet kształtuje się na poziomie niższym od średniej UE, co jest wynikiem uchwalonych już reform systemu emerytalnego. Jednakże zgodnie z prognozami zawartymi w programie sytuacja budżetowa Łotwy w roku 2008 pogorszyła się znacznie w porównaniu z pozycją wyjściową z poprzedniego programu, co potęguje wpływ starzenia się społeczeństwa na długoterminową stabilność finansów państwa. Przewidziane w programie zmniejszenie deficytu pierwotnego w średnim okresie przyczyniłoby się do zmniejszenia kształtujących się na średnim poziomie zagrożeń dla stabilności finansów publicznych i odegrałoby ważną rolę w poprawie nastawienia do Łotwy na rynkach. Środki wspierające stabilizację sektora finansowego na Łotwie mogłyby mieć negatywne skutki dla długoterminowej stabilności finansów publicznych, głównie z powodu ich oddziaływania na dług sektora instytucji rządowych i samorządowych. |
| --- | --- |

(8)

Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet kształtuje się na poziomie niższym od średniej UE, co jest wynikiem uchwalonych już reform systemu emerytalnego. Jednakże zgodnie z prognozami zawartymi w programie sytuacja budżetowa Łotwy w roku 2008 pogorszyła się znacznie w porównaniu z pozycją wyjściową z poprzedniego programu, co potęguje wpływ starzenia się społeczeństwa na długoterminową stabilność finansów państwa. Przewidziane w programie zmniejszenie deficytu pierwotnego w średnim okresie przyczyniłoby się do zmniejszenia kształtujących się na średnim poziomie zagrożeń dla stabilności finansów publicznych i odegrałoby ważną rolę w poprawie nastawienia do Łotwy na rynkach. Środki wspierające stabilizację sektora finansowego na Łotwie mogłyby mieć negatywne skutki dla długoterminowej stabilności finansów publicznych, głównie z powodu ich oddziaływania na dług sektora instytucji rządowych i samorządowych.

| (9) | Odnotowywane przez Łotwę na przestrzeni ostatnich kilku lat wyniki budżetowe można częściowo wytłumaczyć instytucjonalną słabością ram budżetowych tego państwa. W ramach międzynarodowej pomocy finansowej planuje się podjęcie w pierwszej połowie 2009 roku środków w celu wzmocnienia zarządzania budżetem, zwiększenia przejrzystości oraz poprawy zarządzania finansami publicznymi, między innymi poprzez udoskonalenie procedury konstruowania budżetu, umocnienie kontroli wydatków dokonywanej przez Ministerstwo Finansów oraz uruchomienie średniookresowych ram budżetowych. Ponadto w celu ulepszenia opracowywania i wdrażania procedur budżetowych zostanie zmieniona ustawa o zarządzaniu budżetem i finansami. W pierwszym kwartale 2009 roku przy międzynarodowym wsparciu technicznym zostanie przeprowadzony przegląd systemu zarządzania dochodami, po którym nastąpi kompleksowy przegląd zarządzania finansami publicznymi. |
| --- | --- |

(9)

Odnotowywane przez Łotwę na przestrzeni ostatnich kilku lat wyniki budżetowe można częściowo wytłumaczyć instytucjonalną słabością ram budżetowych tego państwa. W ramach międzynarodowej pomocy finansowej planuje się podjęcie w pierwszej połowie 2009 roku środków w celu wzmocnienia zarządzania budżetem, zwiększenia przejrzystości oraz poprawy zarządzania finansami publicznymi, między innymi poprzez udoskonalenie procedury konstruowania budżetu, umocnienie kontroli wydatków dokonywanej przez Ministerstwo Finansów oraz uruchomienie średniookresowych ram budżetowych. Ponadto w celu ulepszenia opracowywania i wdrażania procedur budżetowych zostanie zmieniona ustawa o zarządzaniu budżetem i finansami. W pierwszym kwartale 2009 roku przy międzynarodowym wsparciu technicznym zostanie przeprowadzony przegląd systemu zarządzania dochodami, po którym nastąpi kompleksowy przegląd zarządzania finansami publicznymi.

| (10) | Aby ustabilizować sektor finansowy Łotwa podniosła pułap gwarancji depozytów z kwoty 20 000 EUR do kwoty 50 000 EUR, wyrażonej w łotewskich łatach. W listopadzie 2008 r. rząd przejął pakiet kontrolny w banku Parex i zapewnił tej instytucji wsparcie w zakresie płynności. Łotwa opracowuje obecnie ramy prawne w zakresie wykorzystania publicznych zasobów finansowych do wspierania instytucji finansowych. |
| --- | --- |

(10)

Aby ustabilizować sektor finansowy Łotwa podniosła pułap gwarancji depozytów z kwoty 20 000 EUR do kwoty 50 000 EUR, wyrażonej w łotewskich łatach. W listopadzie 2008 r. rząd przejął pakiet kontrolny w banku Parex i zapewnił tej instytucji wsparcie w zakresie płynności. Łotwa opracowuje obecnie ramy prawne w zakresie wykorzystania publicznych zasobów finansowych do wspierania instytucji finansowych.

| (11) | Zgodnie z „Europejskim planem naprawy gospodarczej” uzgodnionym przez Radę Europejską w grudniu 2008 roku, Łotwa — jako kraj znajdujący się w stanie znacznej nierównowagi zewnętrznej i wewnętrznej — ukierunkowała swoją politykę budżetową na dokonanie korekty tych zaburzeń. Biorąc pod uwagę brak możliwości manewru na polu polityki budżetowej oraz potrzebę korekty nierównowagi gospodarczej, planowany na okres 2009-2011 restrykcyjny kurs polityki budżetowej wydaje się być właściwą odpowiedzią na obecną sytuację gospodarczą. Podjęto specjalne środki w celu wsparcia procesów dostosowawczych w gospodarce, w sektorze dóbr wymiennych. Wdrożono znaczne cięcia wynagrodzeń w sektorze publicznym, które powinny przyczynić się do dostosowania płac ogółem i do korekty nierównowagi zewnętrznej. Łotewskie władze planują przyjąć pakiet środków wspierających sektor przedsiębiorstw poprzez zmniejszenie obciążeń administracyjnych i ułatwienie dostępu do finansowania.
  Ożywienie koniunktury będzie dodatkowo wspierane przez dalsze inwestycje publiczne i prywatne w ramach projektów funduszy strukturalnych UE. Łotewskie władze zobowiązały się zapewnić terminowe i zdecydowane wdrożenie programów realizowanych w ramach funduszy strukturalnych. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform i z zaleceniami dla Łotwy, przedstawionymi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

(11)

Zgodnie z „Europejskim planem naprawy gospodarczej” uzgodnionym przez Radę Europejską w grudniu 2008 roku, Łotwa — jako kraj znajdujący się w stanie znacznej nierównowagi zewnętrznej i wewnętrznej — ukierunkowała swoją politykę budżetową na dokonanie korekty tych zaburzeń. Biorąc pod uwagę brak możliwości manewru na polu polityki budżetowej oraz potrzebę korekty nierównowagi gospodarczej, planowany na okres 2009-2011 restrykcyjny kurs polityki budżetowej wydaje się być właściwą odpowiedzią na obecną sytuację gospodarczą. Podjęto specjalne środki w celu wsparcia procesów dostosowawczych w gospodarce, w sektorze dóbr wymiennych. Wdrożono znaczne cięcia wynagrodzeń w sektorze publicznym, które powinny przyczynić się do dostosowania płac ogółem i do korekty nierównowagi zewnętrznej. Łotewskie władze planują przyjąć pakiet środków wspierających sektor przedsiębiorstw poprzez zmniejszenie obciążeń administracyjnych i ułatwienie dostępu do finansowania.

Ożywienie koniunktury będzie dodatkowo wspierane przez dalsze inwestycje publiczne i prywatne w ramach projektów funduszy strukturalnych UE. Łotewskie władze zobowiązały się zapewnić terminowe i zdecydowane wdrożenie programów realizowanych w ramach funduszy strukturalnych. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform i z zaleceniami dla Łotwy, przedstawionymi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

| (12) | Łotwa przyjęła program konsolidacji zgodny z celem, jakim jest zmniejszenie nierównowagi zewnętrznej i wewnętrznej i z wymogami pomocy na rzecz wsparcia bilansu płatniczego przyznanej przez UE, jak również z warunkami postawionymi przez innych międzynarodowych pożyczkodawców. Zmiana salda strukturalnego, obliczanego zgodnie z powszechnie przyjętą metodą, nie oddaje bardzo poważnych wysiłków na rzecz konsolidacji budżetowej w roku 2009 głównie z uwagi na niezwykle niestabilne dochody. Zgodnie w programem konwergencji kurs polityki budżetowej ma być restrykcyjny w późniejszym okresie. Biorąc pod uwagę brak możliwości manewru na polu polityki budżetowej oraz potrzebę korekty nierównowagi gospodarczej, plan ten wydaje się być właściwy, choć osiągnięcie docelowego poziomu deficytu nominalnego może się wiązać z potrzebą obrania bardziej restrykcyjnego kursu polityki budżetowej w roku 2009. W kontekście członkostwa Łotwy w ERM II oraz konieczności poprawy konkurencyjności kosztowej gospodarki, władze tego kraju ułatwiły dostosowanie płac w sektorze prywatnym do poziomu wydajności poprzez obniżenie poziomów wyrównań w sektorze publicznym, jak również trwającą redukcję liczby pracowników sektora publicznego. Mimo towarzyszących mu zagrożeń, zawarty w programie scenariusz budżetowy wydaje się spójny z zobowiązaniem do sprowadzenia deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do roku 2011, złożonym w kontekście pomocy na rzecz wsparcia bilansu płatniczego przyznanej przez UE. Program nie zawiera jednak wystarczająco szczegółowych informacji na temat środków niezbędnych do osiągnięcia docelowych wyników w roku 2010 i 2011. |
| --- | --- |

(12)

Łotwa przyjęła program konsolidacji zgodny z celem, jakim jest zmniejszenie nierównowagi zewnętrznej i wewnętrznej i z wymogami pomocy na rzecz wsparcia bilansu płatniczego przyznanej przez UE, jak również z warunkami postawionymi przez innych międzynarodowych pożyczkodawców. Zmiana salda strukturalnego, obliczanego zgodnie z powszechnie przyjętą metodą, nie oddaje bardzo poważnych wysiłków na rzecz konsolidacji budżetowej w roku 2009 głównie z uwagi na niezwykle niestabilne dochody. Zgodnie w programem konwergencji kurs polityki budżetowej ma być restrykcyjny w późniejszym okresie. Biorąc pod uwagę brak możliwości manewru na polu polityki budżetowej oraz potrzebę korekty nierównowagi gospodarczej, plan ten wydaje się być właściwy, choć osiągnięcie docelowego poziomu deficytu nominalnego może się wiązać z potrzebą obrania bardziej restrykcyjnego kursu polityki budżetowej w roku 2009. W kontekście członkostwa Łotwy w ERM II oraz konieczności poprawy konkurencyjności kosztowej gospodarki, władze tego kraju ułatwiły dostosowanie płac w sektorze prywatnym do poziomu wydajności poprzez obniżenie poziomów wyrównań w sektorze publicznym, jak również trwającą redukcję liczby pracowników sektora publicznego. Mimo towarzyszących mu zagrożeń, zawarty w programie scenariusz budżetowy wydaje się spójny z zobowiązaniem do sprowadzenia deficytu do poziomu poniżej 3 % PKB do roku 2011, złożonym w kontekście pomocy na rzecz wsparcia bilansu płatniczego przyznanej przez UE. Program nie zawiera jednak wystarczająco szczegółowych informacji na temat środków niezbędnych do osiągnięcia docelowych wyników w roku 2010 i 2011.

| (13) | Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie przedstawiono wszystkie dane obowiązkowe i większość opcjonalnych (5). |
| --- | --- |

(13)

Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie przedstawiono wszystkie dane obowiązkowe i większość opcjonalnych (5).

Podsumowując, należy stwierdzić, że po latach wzrostu kształtującego się powyżej potencjału jej gospodarki Łotwa znalazła się obecnie w fazie poważnego pogorszenia koniunktury gospodarczej, i w związku z tym w roku 2009 i w okresie do roku 2011 planuje ona obrać restrykcyjny kurs polityki budżetowej, który wydaje się być właściwą odpowiedzią na obecną sytuację gospodarczą, zważywszy na brak możliwości manewru na polu polityki budżetowej oraz potrzebę korekty zaburzeń równowagi gospodarczej. Światowy kryzys finansowy spotęgował wstrząs, jakim było dla Łotwy załamanie hossy na jej krajowym rynku kredytów i nieruchomości, ograniczając dostęp do kredytu oraz zaostrzając warunki jego przyznawania, co w trakcie roku 2008 przyczyniło się do znacznego spadku popytu krajowego. Towarzyszące tym zjawiskom pogorszenie koniunktury na rynkach eksportowych uderzyło we względnie niewielki sektor dóbr wymiennych, osłabiony już we wcześniejszych latach przez ogromny wzrost kosztów krajowych. Deficyt nominalny przekroczył w roku 2008 przewidzianą w traktacie z Maastricht referencyjną wartość wynoszącą 3 % PKB. Było to wynikiem prowadzenia ekspansywnej polityki budżetowej w latach, gdy wzrost kształtował się powyżej potencjału jej gospodarki, oraz bardzo gwałtownego spowolnienia gospodarczego w roku 2008. Program zakłada, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniesie około 5 % PKB w roku 2009 i 2010 i poniżej 3 % PKB w roku 2011. Biorąc pod uwagę fakt, że w roku 2009 popyt i produkt mogą być niższe niż zakładano, a także że brak informacji dotyczących opartej na dochodach konsolidacji w roku 2010 i 2011, wynik budżetowy może być gorszy niż przewidziano w programie.

W świetle powyższej oceny i zobowiązań przyjętych w ramach międzynarodowej pomocy finansowej, a także z uwagi na konieczność zapewnienia trwałej konwergencji i bezproblemowego uczestniczenia w ERM II, wzywa się Łotwę do:

| (i) | pełnego wdrożenia planowanej konsolidacji w budżecie uzupełniającym przyjętym w dniu 12 grudnia 2008 r.; przedstawienia parlamentowi do końca marca 2009 roku szczegółów dotyczących budżetu uzupełniającego; podjęcia odpowiednich dalszych środków w celu osiągnięcia w roku 2009 docelowego poziomu deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz kontynuowania planowanej konsolidacji budżetowej po tej dacie; |
| --- | --- |

(i)

pełnego wdrożenia planowanej konsolidacji w budżecie uzupełniającym przyjętym w dniu 12 grudnia 2008 r.; przedstawienia parlamentowi do końca marca 2009 roku szczegółów dotyczących budżetu uzupełniającego; podjęcia odpowiednich dalszych środków w celu osiągnięcia w roku 2009 docelowego poziomu deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych oraz kontynuowania planowanej konsolidacji budżetowej po tej dacie;

| (ii) | rygorystycznego wdrożenia obniżek płac nominalnych w sektorze publicznym w celu ułatwienia dostosowania płac do poziomu wydajności w całej gospodarce i poprawienia tym samym konkurencyjności kosztowej; |
| --- | --- |

(ii)

rygorystycznego wdrożenia obniżek płac nominalnych w sektorze publicznym w celu ułatwienia dostosowania płac do poziomu wydajności w całej gospodarce i poprawienia tym samym konkurencyjności kosztowej;

| (iii) | wzmocnienia zarządzania budżetem i zwiększenia przejrzystości dzięki ulepszeniu średniookresowych ram budżetowych, umocnieniu kontroli wydatków dokonywanej przez Ministerstwo Finansów oraz wzmocnieniu regulacji rynku finansowego i nadzoru nad nim; |
| --- | --- |

(iii)

wzmocnienia zarządzania budżetem i zwiększenia przejrzystości dzięki ulepszeniu średniookresowych ram budżetowych, umocnieniu kontroli wydatków dokonywanej przez Ministerstwo Finansów oraz wzmocnieniu regulacji rynku finansowego i nadzoru nad nim;

| (iv) | wzmocnienia podażowej strony gospodarki poprzez szeroko zakrojone reformy strukturalne i efektywne wykorzystanie dostępnych funduszy strukturalnych UE. |
| --- | --- |

(iv)

wzmocnienia podażowej strony gospodarki poprzez szeroko zakrojone reformy strukturalne i efektywne wykorzystanie dostępnych funduszy strukturalnych UE.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

| | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Realny PKB
  (zmiana w %) | PK styczeń 2009 | 10,3 | – 2,0 | – 5,0 | – 3,0 | 1,5 |
| KOM styczeń 2009 | 10,3 | – 2,3 | – 6,9 | – 2,4 | bd. |
| PK listopad 2007 | 10,5 | 7,5 | 7,0 | 6,8 | bd. |
| Inflacja HICP
  (%) | PK styczeń 2009 | 10,1 | 15,4 | 5,9 | 2,2 | 1,3 |
| KOM styczeń 2009 | 10,1 | 15,3 | 6,8 | 2,4 | bd. |
| PK listopad 2007 | 10,1 | 12,5 | 7,2 | 4,9 | bd. |
| Luka produktowa (6)

  (% potencjalnego PKB) | PK styczeń 2009 | 12,2 | 5,9 | – 1,6 | – 5,7 | – 5,3 |
| KOM styczeń 2009 (7) | 13,2 | 7,0 | – 1,8 | – 4,7 | bd. |
| PK listopad 2007 | 2,8 | 1,3 | – 0,3 | – 1,7 | bd. |
| Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata
  (% PKB) | PK styczeń 2009 | – 21,8 | – 13,4 | – 5,4 | – 2,6 | – 2,3 |
| KOM styczeń 2009 | – 20,8 | – 13,0 | – 4,6 | – 3,4 | bd. |
| PK listopad 2007 | – 23,5 | – 20,3 | – 18,3 | – 16,4 | bd. |
| Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK styczeń 2009 | 37,7 | 35,1 | 32,5 | 35,0 | 37,7 |
| KOM styczeń 2009 | 37,6 | 36,0 | 34,1 | 34,7 | bd. |
| PK listopad 2007 | 37,3 | 37,4 | 37,7 | 37,9 | bd. |
| Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK styczeń 2009 | 37,7 | 38,6 | 37,7 | 39,9 | 40,7 |
| KOM styczeń 2009 | 37,6 | 39,5 | 40,4 | 42,1 | bd. |
| PK listopad 2007 | 37,0 | 36,8 | 36,7 | 36,7 | bd. |
| Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK styczeń 2009 | 0,1 | – 3,5 | – 5,3 | – 4,9 | – 2,9 |
| KOM styczeń 2009 | 0,1 | – 3,5 | – 6,3 | – 7,4 | bd. |
| PK listopad 2007 | 0,3 | 0,7 | 1,0 | 1,2 | bd. |
| Saldo pierwotne
  (% PKB) | PK styczeń 2009 | 0,5 | – 2,9 | – 3,7 | – 3,5 | – 1,4 |
| KOM styczeń 2009 | 0,6 | – 2,9 | – 5,1 | – 5,5 | bd. |
| PK listopad 2007 | 0,7 | 1,0 | 1,2 | 1,5 | bd. |
| Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (6)

  (% PKB) | PK styczeń 2009 | – 3,3 | – 5,1 | – 4,9 | – 3,3 | – 1,4 |
| KOM styczeń 2009 | – 3,6 | – 5,4 | – 5,8 | – 6,1 | bd. |
| PK listopad 2007 | – 0,5 | 0,4 | 1,1 | 1,7 | bd. |
| Saldo strukturalne (8)

  (% PKB) | PK styczeń 2009 | – 3,3 | – 5,1 | – 4,9 | – 3,3 | – 1,4 |
| KOM styczeń 2009 | – 3,6 | – 5,4 | – 5,8 | – 6,1 | bd. |
| PK listopad 2007 | – 0,5 | 0,4 | 1,1 | 1,7 | bd. |
| Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK styczeń 2009 | 9,5 | 19,4 | 32,4 | 45,4 | 47,3 |
| KOM styczeń 2009 | 9,5 | 16,0 | 30,4 | 42,9 | bd. |
| PK listopad 2007 | 9,4 | 8,3 | 7,2 | 6,4 | bd. |
| Program konwergencji (PK); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji. |

2007

2008

2009

2010

2011

Realny PKB

(zmiana w %)

PK styczeń 2009

10,3

– 2,0

– 5,0

– 3,0

1,5

KOM styczeń 2009

10,3

– 2,3

– 6,9

– 2,4

bd.

PK listopad 2007

10,5

7,5

7,0

6,8

bd.

Inflacja HICP

(%)

PK styczeń 2009

10,1

15,4

5,9

2,2

1,3

KOM styczeń 2009

10,1

15,3

6,8

2,4

bd.

PK listopad 2007

10,1

12,5

7,2

4,9

bd.

Luka produktowa (6)

(% potencjalnego PKB)

PK styczeń 2009

12,2

5,9

– 1,6

– 5,7

– 5,3

KOM styczeń 2009 (7)

13,2

7,0

– 1,8

– 4,7

bd.

PK listopad 2007

2,8

1,3

– 0,3

– 1,7

bd.

Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata

(% PKB)

PK styczeń 2009

– 21,8

– 13,4

– 5,4

– 2,6

– 2,3

KOM styczeń 2009

– 20,8

– 13,0

– 4,6

– 3,4

bd.

PK listopad 2007

– 23,5

– 20,3

– 18,3

– 16,4

bd.

Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK styczeń 2009

37,7

35,1

32,5

35,0

37,7

KOM styczeń 2009

37,6

36,0

34,1

34,7

bd.

PK listopad 2007

37,3

37,4

37,7

37,9

bd.

Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK styczeń 2009

37,7

38,6

37,7

39,9

40,7

KOM styczeń 2009

37,6

39,5

40,4

42,1

bd.

PK listopad 2007

37,0

36,8

36,7

36,7

bd.

Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK styczeń 2009

0,1

– 3,5

– 5,3

– 4,9

– 2,9

KOM styczeń 2009

0,1

– 3,5

– 6,3

– 7,4

bd.

PK listopad 2007

0,3

0,7

1,0

1,2

bd.

Saldo pierwotne

(% PKB)

PK styczeń 2009

0,5

– 2,9

– 3,7

– 3,5

– 1,4

KOM styczeń 2009

0,6

– 2,9

– 5,1

– 5,5

bd.

PK listopad 2007

0,7

1,0

1,2

1,5

bd.

Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (6)

(% PKB)

PK styczeń 2009

– 3,3

– 5,1

– 4,9

– 3,3

– 1,4

KOM styczeń 2009

– 3,6

– 5,4

– 5,8

– 6,1

bd.

PK listopad 2007

– 0,5

0,4

1,1

1,7

bd.

Saldo strukturalne (8)

(% PKB)

PK styczeń 2009

– 3,3

– 5,1

– 4,9

– 3,3

– 1,4

KOM styczeń 2009

– 3,6

– 5,4

– 5,8

– 6,1

bd.

PK listopad 2007

– 0,5

0,4

1,1

1,7

bd.

Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK styczeń 2009

9,5

19,4

32,4

45,4

47,3

KOM styczeń 2009

9,5

16,0

30,4

42,9

bd.

PK listopad 2007

9,4

8,3

7,2

6,4

bd.

Program konwergencji (PK); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Rozporządzenie zmienione rozporządzeniem (WE) nr 1055/2005 (Dz.U. L 174 z 7.7.2005, s. 1). Dokumenty wymienione w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

(2)  Zob. decyzja Rady z dnia 20 stycznia 2009 r. w sprawie udzielenia Łotwie średnioterminowej pomocy finansowej Wspólnoty.

(3)  Ocena uwzględnia w szczególności prognozę służb Komisji ze stycznia 2009 roku, a także inne informacje, które uzyskano od tego czasu.

(4)  W aktualizacji programu ocenia się, że deficyt w 2008 roku wyniósł 3,5 % PKB. W świetle tej oceny Komisja opracowała sprawozdanie na mocy art. 104 ust. 3 Traktatu.

(5)  Brak zwłaszcza danych dotyczących składników korekty przepływów kapitału oraz niektórych elementów w tabeli dotyczącej długoterminowej stabilności finansów publicznych.

(6)  Podane w programie wartości luki produktowej oraz salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne zostały przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programie.

(7)  W oparciu o szacowany potencjalny wzrost w wysokości — odpowiednio — 5,5 %, 3,4 %, 1,4 % i 0,5 % w latach 2007-2010.

(8)  Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne po skorygowaniu o działania jednorazowe i inne działania tymczasowe. W najnowszym programie oraz w styczniowej śródokresowej prognozie służb Komisji nie uwzględniono żadnych działań jednorazowych ani tymczasowych.

Źródło:

Program konwergencji (PK); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/17 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/17

---

OPINIA RADY

z dnia 10 marca 2009 r.

w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2011 przedstawionego przez Hiszpanię

(2009/C 68/04)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

| (1) | W dniu 10 marca 2009 r. Rada przeanalizowała zaktualizowany program stabilności na lata 2008–2011 przedstawiony przez Hiszpanię. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 10 marca 2009 r. Rada przeanalizowała zaktualizowany program stabilności na lata 2008–2011 przedstawiony przez Hiszpanię.

| (2) | Zgodnie ze śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia 2009 roku wzrost realnego PKB w Hiszpanii obniży się w 2008 roku do 1,25 %. Hiszpania stoi obecnie przed wyzwaniami w sferze wewnętrznej i zewnętrznej, które wymagają odpowiednich dostosowań. W odniesieniu do sytuacji wewnętrznej kurczy się sektor budownictwa mieszkaniowego, a ceny mieszkań spadają. Co do sytuacji zewnętrznej utrzymujący się deficyt obrotów bieżących doprowadził do szybko rosnącego zadłużenia, co z kolei spowodowało wzrost płatności odsetkowych na rzecz zagranicy. Od pierwszej połowy 2008 roku władze Hiszpanii podejmują wiele środków w celu ożywienia działalności gospodarczej. Obejmują one tymczasowe i trwałe obniżenie podatków oraz plany inwestycyjne, o wartości ok. 2 % PKB w 2009 roku, a także szereg reform strukturalnych. Poza tymi działaniami dyskrecjonalnymi na pogorszenie stanu finansów publicznych dotkliwie wpłynęło również spowolnienie gospodarcze, co ogranicza możliwość wprowadzania dalszych bodźców fiskalnych bez szkody dla dobrego stanu finansów publicznych w perspektywie długoterminowej. Hiszpania stoi zatem przed wyzwaniem polegającym na zwiększeniu potencjalnego wzrostu w sytuacji przedłużającego się spowolnienia gospodarczego, przy jednoczesnym ułatwieniu bieżącej korekty istniejącej nierównowagi makroekonomicznej. |
| --- | --- |

(2)

Zgodnie ze śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia 2009 roku wzrost realnego PKB w Hiszpanii obniży się w 2008 roku do 1,25 %. Hiszpania stoi obecnie przed wyzwaniami w sferze wewnętrznej i zewnętrznej, które wymagają odpowiednich dostosowań. W odniesieniu do sytuacji wewnętrznej kurczy się sektor budownictwa mieszkaniowego, a ceny mieszkań spadają. Co do sytuacji zewnętrznej utrzymujący się deficyt obrotów bieżących doprowadził do szybko rosnącego zadłużenia, co z kolei spowodowało wzrost płatności odsetkowych na rzecz zagranicy. Od pierwszej połowy 2008 roku władze Hiszpanii podejmują wiele środków w celu ożywienia działalności gospodarczej. Obejmują one tymczasowe i trwałe obniżenie podatków oraz plany inwestycyjne, o wartości ok. 2 % PKB w 2009 roku, a także szereg reform strukturalnych. Poza tymi działaniami dyskrecjonalnymi na pogorszenie stanu finansów publicznych dotkliwie wpłynęło również spowolnienie gospodarcze, co ogranicza możliwość wprowadzania dalszych bodźców fiskalnych bez szkody dla dobrego stanu finansów publicznych w perspektywie długoterminowej. Hiszpania stoi zatem przed wyzwaniem polegającym na zwiększeniu potencjalnego wzrostu w sytuacji przedłużającego się spowolnienia gospodarczego, przy jednoczesnym ułatwieniu bieżącej korekty istniejącej nierównowagi makroekonomicznej.

| (3) | Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że realny PKB obniży się w 2009 roku o 1,6 %, a następnie w latach 2010 i 2011 wzrośnie odpowiednio o 1,2 % i 2,6 %. Ożywienie wzrostu byłoby spowodowane głównie popytem krajowym; przewiduje się zarazem, że deficyt bilansu płatniczego obniży się z ponad 9 % PKB w roku 2008 do 5,5 % w roku 2011. W programie uwzględniono również środki stymulacyjne przyjęte w odpowiedzi na spowolnienie gospodarcze, ale nie przedstawiono konkretnych założeń co do ich wpływu na wzrost realnego PKB. Z oceny dostępnych obecnie informacji wynika (2), że scenariusz ten jest oparty na nieco optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego na rok 2009 i na wyraźnie optymistycznych założeniach w odniesieniu do kolejnych lat. W związku z ograniczeniem deficytu bilansu towarów i usług w programie przewiduje się spadek deficytu bilansu płatniczego z 9,2 % PKB w 2008 roku do 5,4 % PKB w 2011 roku. |
| --- | --- |

(3)

Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że realny PKB obniży się w 2009 roku o 1,6 %, a następnie w latach 2010 i 2011 wzrośnie odpowiednio o 1,2 % i 2,6 %. Ożywienie wzrostu byłoby spowodowane głównie popytem krajowym; przewiduje się zarazem, że deficyt bilansu płatniczego obniży się z ponad 9 % PKB w roku 2008 do 5,5 % w roku 2011. W programie uwzględniono również środki stymulacyjne przyjęte w odpowiedzi na spowolnienie gospodarcze, ale nie przedstawiono konkretnych założeń co do ich wpływu na wzrost realnego PKB. Z oceny dostępnych obecnie informacji wynika (2), że scenariusz ten jest oparty na nieco optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego na rok 2009 i na wyraźnie optymistycznych założeniach w odniesieniu do kolejnych lat. W związku z ograniczeniem deficytu bilansu towarów i usług w programie przewiduje się spadek deficytu bilansu płatniczego z 9,2 % PKB w 2008 roku do 5,4 % PKB w 2011 roku.

| (4) | W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 roku oszacowano na 3,4 % PKB (3), co odpowiada wartości zakładanej w zaktualizowanej wersji programu stabilności. Poziom ten znajduje się jednakże znacznie poniżej nadwyżki w wysokości 1,2 % PKB zakładanej w poprzedniej aktualizacji. Pogorszenie sytuacji budżetowej wynika zarówno z działań dyskrecjonalnych, jak i ze znacznego osłabienia działalności gospodarczej. Zmniejszenie dochodów z tytułu podatków bezpośrednich wynika z obniżenia podatków od osób fizycznych i prawnych, oraz ze znacznego spadku zysków przedsiębiorstw, w związku ze złą sytuacją na rynkach aktywów, w tym nieruchomości.
  Spadek dochodów z tytułu podatków pośrednich jest skutkiem zmniejszenia wydatków konsumpcyjnych, a w szczególności ograniczenia transakcji na rynku mieszkaniowym, a także jednorazowych środków zmniejszających dochody, takich jak zmiany wprowadzone do zasad płatności VAT i jego zwrotu. Przekroczenie wydatków odzwierciedla w szczególności działanie automatycznych mechanizmów stabilizujących w postaci wyższych transferów społecznych, w tym świadczeń dla bezrobotnych. |
| --- | --- |

(4)

W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 roku oszacowano na 3,4 % PKB (3), co odpowiada wartości zakładanej w zaktualizowanej wersji programu stabilności. Poziom ten znajduje się jednakże znacznie poniżej nadwyżki w wysokości 1,2 % PKB zakładanej w poprzedniej aktualizacji. Pogorszenie sytuacji budżetowej wynika zarówno z działań dyskrecjonalnych, jak i ze znacznego osłabienia działalności gospodarczej. Zmniejszenie dochodów z tytułu podatków bezpośrednich wynika z obniżenia podatków od osób fizycznych i prawnych, oraz ze znacznego spadku zysków przedsiębiorstw, w związku ze złą sytuacją na rynkach aktywów, w tym nieruchomości.

Spadek dochodów z tytułu podatków pośrednich jest skutkiem zmniejszenia wydatków konsumpcyjnych, a w szczególności ograniczenia transakcji na rynku mieszkaniowym, a także jednorazowych środków zmniejszających dochody, takich jak zmiany wprowadzone do zasad płatności VAT i jego zwrotu. Przekroczenie wydatków odzwierciedla w szczególności działanie automatycznych mechanizmów stabilizujących w postaci wyższych transferów społecznych, w tym świadczeń dla bezrobotnych.

| (5) | W zaktualizowanej wersji programu zakłada się, że deficyt w 2009 roku wyniesie 5,8 % PKB w porównaniu ze śródokresową prognozą służb Komisji przewidującą 6,2 %. Pogorszenie równowagi budżetowej wynika z zastosowania wielu działań dyskrecjonalnych o wartości około 2 % PKB, a także z działania automatycznych mechanizmów stabilizujących w odpowiedzi na spowolnienie gospodarcze (szacowanego na około 1 % PKB). Działania dyskrecjonalne obejmują pakiet środków stymulacyjnych z listopada 2008 roku (nieznacznie powyżej 1 % PKB). W pakiecie przewidziano stworzenie krajowego rządowego funduszu na rzecz lokalnych inwestycji publicznych, dysponującego środkami w wysokości 0,75 % PKB, w celu przeprowadzenia nowych robót publicznych. Jednorazowe środki zmniejszające dochody wynoszą około 0,75 % PKB i obejmują zmianę systemu zwrotu VAT i obniżenie podatku potrącanego od dochodów osobistych w przypadku podatników spłacających kredyt hipoteczny. Generalnie kurs polityki budżetowej w 2009 roku będzie ekspansywny i zgodny z zaleceniem europejskiego planu naprawy gospodarczej. |
| --- | --- |

(5)

W zaktualizowanej wersji programu zakłada się, że deficyt w 2009 roku wyniesie 5,8 % PKB w porównaniu ze śródokresową prognozą służb Komisji przewidującą 6,2 %. Pogorszenie równowagi budżetowej wynika z zastosowania wielu działań dyskrecjonalnych o wartości około 2 % PKB, a także z działania automatycznych mechanizmów stabilizujących w odpowiedzi na spowolnienie gospodarcze (szacowanego na około 1 % PKB). Działania dyskrecjonalne obejmują pakiet środków stymulacyjnych z listopada 2008 roku (nieznacznie powyżej 1 % PKB). W pakiecie przewidziano stworzenie krajowego rządowego funduszu na rzecz lokalnych inwestycji publicznych, dysponującego środkami w wysokości 0,75 % PKB, w celu przeprowadzenia nowych robót publicznych. Jednorazowe środki zmniejszające dochody wynoszą około 0,75 % PKB i obejmują zmianę systemu zwrotu VAT i obniżenie podatku potrącanego od dochodów osobistych w przypadku podatników spłacających kredyt hipoteczny. Generalnie kurs polityki budżetowej w 2009 roku będzie ekspansywny i zgodny z zaleceniem europejskiego planu naprawy gospodarczej.

| (6) | Przewiduje się, że deficyt nominalny po osiągnięciu rekordowego poziomu w 2009 roku spadnie do poziomu poniżej 4 % PKB w 2011 roku. Podobnie saldo pierwotne poprawi się: deficyt wynoszący w 2009 roku 4,1 % PKB w 2011 roku osiągnie poziom 1,9 % PKB. W kategoriach strukturalnych deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrośnie z 3,5 % PKB w 2008 roku do 4,75 % PKB w 2009 roku, odzwierciedlając wpływ na budżet działań dyskrecjonalnych, a także spadek dochodów w związku z bieżącym dostosowaniem w sektorze nieruchomości. Nie obejmuje to 0,75 % punktu procentowego PKB wynikającego z jednorazowych środków zmniejszających dochody przewidzianych w budżecie na rok 2009.
  W zawartej w zaktualizowanej wersji programu ścieżce dostosowania fiskalnego przewiduje się polepszenie salda strukturalnego o 1,25 % PKB w 2010 roku i o nieznacznie powyżej 0,5 % PKB w 2011 roku. W konsekwencji w programie zakłada się obniżenie deficytu strukturalnego do 2,75 % w 2011 roku (4). Zgodnie z programem celem tego dostosowania jest osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego polegającego na równowadze budżetowej, jednak nie przewiduje się, by cel ten został zrealizowany w okresie objętym programem. Polepszenie sytuacji w 2010 roku można częściowo wytłumaczyć tymczasowym charakterem pakietu środków stymulacyjnych przyjętych w listopadzie 2008 roku. Poza tym w programie nie sprecyzowano środków, które mają przyczynić się do spodziewanej poprawy salda strukturalnego. Przewiduje się, że dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych, szacowany na poziomie 39,5 % PKB w 2008 roku, zwiększy się o około 14 punktów procentowych w okresie objętym programem. Wraz ze zwiększeniem deficytu i mniejszym wzrostem PKB również przejmowanie aktywów bankowych w ramach ratunkowego pakietu finansowego przyczynia się do wzrostu wskaźnika zadłużenia, zwłaszcza w roku 2009. |
| --- | --- |

(6)

Przewiduje się, że deficyt nominalny po osiągnięciu rekordowego poziomu w 2009 roku spadnie do poziomu poniżej 4 % PKB w 2011 roku. Podobnie saldo pierwotne poprawi się: deficyt wynoszący w 2009 roku 4,1 % PKB w 2011 roku osiągnie poziom 1,9 % PKB. W kategoriach strukturalnych deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrośnie z 3,5 % PKB w 2008 roku do 4,75 % PKB w 2009 roku, odzwierciedlając wpływ na budżet działań dyskrecjonalnych, a także spadek dochodów w związku z bieżącym dostosowaniem w sektorze nieruchomości. Nie obejmuje to 0,75 % punktu procentowego PKB wynikającego z jednorazowych środków zmniejszających dochody przewidzianych w budżecie na rok 2009.

W zawartej w zaktualizowanej wersji programu ścieżce dostosowania fiskalnego przewiduje się polepszenie salda strukturalnego o 1,25 % PKB w 2010 roku i o nieznacznie powyżej 0,5 % PKB w 2011 roku. W konsekwencji w programie zakłada się obniżenie deficytu strukturalnego do 2,75 % w 2011 roku (4). Zgodnie z programem celem tego dostosowania jest osiągnięcie średniookresowego celu budżetowego polegającego na równowadze budżetowej, jednak nie przewiduje się, by cel ten został zrealizowany w okresie objętym programem. Polepszenie sytuacji w 2010 roku można częściowo wytłumaczyć tymczasowym charakterem pakietu środków stymulacyjnych przyjętych w listopadzie 2008 roku. Poza tym w programie nie sprecyzowano środków, które mają przyczynić się do spodziewanej poprawy salda strukturalnego. Przewiduje się, że dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych, szacowany na poziomie 39,5 % PKB w 2008 roku, zwiększy się o około 14 punktów procentowych w okresie objętym programem. Wraz ze zwiększeniem deficytu i mniejszym wzrostem PKB również przejmowanie aktywów bankowych w ramach ratunkowego pakietu finansowego przyczynia się do wzrostu wskaźnika zadłużenia, zwłaszcza w roku 2009.

| (7) | Wyniki budżetowe mogą być gorsze w całym okresie objętym programem. Po pierwsze, scenariusz makroekonomiczny zakładany w aktualizacji programu oparty jest na optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu, zwłaszcza w końcowych latach okresu objętego programem. Po drugie, cele budżetowe na lata 2010 i 2011 nie zostały wsparte odpowiednimi środkami, innymi niż zapowiedziane zaprzestanie realizacji pakietu z listopada 2008 roku. Ponadto samorządy regionalne i lokalne mają prawo doprowadzić w 2009 roku do deficytu bez konieczności przedstawienia obowiązkowego zazwyczaj planu odzyskania równowagi budżetowej, zgodnie z aktem stabilności budżetowej, który zezwala na to odstępstwo w przypadku, gdy realna działalność gospodarcza znacznie rozmija się ze wstępnymi prognozami. Zmiany wskaźnika zadłużenia mogą być mniej korzystne niż przewidziano w aktualizacji programu, biorąc pod uwagę zagrożenia związane ze scenariuszem makroekonomicznym i celami budżetowymi oraz niepewność co do wpływu gwarancji udzielonych w ramach ratunkowego pakietu finansowego. Jednak wzrost zadłużenia związany ze środkami podjętymi w ramach wsparcia sektora finansowego mógłby zostać odwrócony, jeżeli związane z tym system wsparcia i operacje finansowe okażą się udane. |
| --- | --- |

(7)

Wyniki budżetowe mogą być gorsze w całym okresie objętym programem. Po pierwsze, scenariusz makroekonomiczny zakładany w aktualizacji programu oparty jest na optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu, zwłaszcza w końcowych latach okresu objętego programem. Po drugie, cele budżetowe na lata 2010 i 2011 nie zostały wsparte odpowiednimi środkami, innymi niż zapowiedziane zaprzestanie realizacji pakietu z listopada 2008 roku. Ponadto samorządy regionalne i lokalne mają prawo doprowadzić w 2009 roku do deficytu bez konieczności przedstawienia obowiązkowego zazwyczaj planu odzyskania równowagi budżetowej, zgodnie z aktem stabilności budżetowej, który zezwala na to odstępstwo w przypadku, gdy realna działalność gospodarcza znacznie rozmija się ze wstępnymi prognozami. Zmiany wskaźnika zadłużenia mogą być mniej korzystne niż przewidziano w aktualizacji programu, biorąc pod uwagę zagrożenia związane ze scenariuszem makroekonomicznym i celami budżetowymi oraz niepewność co do wpływu gwarancji udzielonych w ramach ratunkowego pakietu finansowego. Jednak wzrost zadłużenia związany ze środkami podjętymi w ramach wsparcia sektora finansowego mógłby zostać odwrócony, jeżeli związane z tym system wsparcia i operacje finansowe okażą się udane.

| (8) | Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet jest znacznie większy niż średni wpływ w UE, co wynika głównie ze stosunkowo dużego wzrostu wydatków na emerytury w relacji do PKB w nadchodzących dekadach. O ile dobra sytuacja budżetowa do 2007 roku przyczyniała się do częściowego zrównoważenia przewidywanego długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet, to w przypadku urzeczywistnienia się prognoz budżetowych zakładanych w programie nastąpiłoby odwrócenie sytuacji. Ponadto, jeżeli za punkt wyjścia przyjąć sytuację budżetową przewidzianą na rok 2009 w śródokresowej prognozie służb Komisji, niestabilność w dłuższym okresie byłaby znacznie większa niż według ostatniej aktualizacji. Do zmniejszenia poważnych zagrożeń dla stabilności finansów publicznych w długim okresie przyczyniłaby się poprawa salda pierwotnego w perspektywie średnioterminowej oraz wdrożenie kolejnych środków strukturalnych służących ograniczeniu znacznego wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa. |
| --- | --- |

(8)

Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet jest znacznie większy niż średni wpływ w UE, co wynika głównie ze stosunkowo dużego wzrostu wydatków na emerytury w relacji do PKB w nadchodzących dekadach. O ile dobra sytuacja budżetowa do 2007 roku przyczyniała się do częściowego zrównoważenia przewidywanego długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet, to w przypadku urzeczywistnienia się prognoz budżetowych zakładanych w programie nastąpiłoby odwrócenie sytuacji. Ponadto, jeżeli za punkt wyjścia przyjąć sytuację budżetową przewidzianą na rok 2009 w śródokresowej prognozie służb Komisji, niestabilność w dłuższym okresie byłaby znacznie większa niż według ostatniej aktualizacji. Do zmniejszenia poważnych zagrożeń dla stabilności finansów publicznych w długim okresie przyczyniłaby się poprawa salda pierwotnego w perspektywie średnioterminowej oraz wdrożenie kolejnych środków strukturalnych służących ograniczeniu znacznego wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa.

| (9) | Średniookresowe ramy budżetowe odegrały zasadniczą rolę we wspieraniu właściwego planowania budżetowego i przyniosły ogólnie dobre wyniki, mimo że pogarszały się one od 2008 roku. W odniesieniu do tych ram nie przewidziano żadnych reform. W aktualizacji programu zaplanowano jednak kilka reform mających na celu poprawę jakości finansów publicznych. Po stronie dochodów do reform tych należy zmniejszenie obciążeń podatkowych od wypracowanych dochodów poprzez wprowadzenie ulgi podatkowej od dochodów osób fizycznych w wysokości do 400 EUR na podatnika, przyjęcie mechanizmu przyspieszającego ulgę podatkową związaną ze spłatą kredytu hipotecznego, zlikwidowanie podatku majątkowego i przeprowadzenie drugiego etapu reformy podatku dochodowego od osób prawnych, a także przyjęcie środków mających na celu poprawę funkcjonowania systemu podatkowego, w tym możliwość otrzymania comiesięcznego zwrotu VAT. Po stronie wydatków priorytetowe znaczenie przypisuje się wydatkom produkcyjnym oraz konieczności ograniczenia pośredniego spożycia publicznego. W programie podkreślono rolę krajowej agencji ds. oceny jakości polityki publicznej i służb publicznych jako kroku naprzód w zakresie promowania kultury przeprowadzania ocen, co powinno podnieść wydajność i jakość służb publicznych. |
| --- | --- |

(9)

Średniookresowe ramy budżetowe odegrały zasadniczą rolę we wspieraniu właściwego planowania budżetowego i przyniosły ogólnie dobre wyniki, mimo że pogarszały się one od 2008 roku. W odniesieniu do tych ram nie przewidziano żadnych reform. W aktualizacji programu zaplanowano jednak kilka reform mających na celu poprawę jakości finansów publicznych. Po stronie dochodów do reform tych należy zmniejszenie obciążeń podatkowych od wypracowanych dochodów poprzez wprowadzenie ulgi podatkowej od dochodów osób fizycznych w wysokości do 400 EUR na podatnika, przyjęcie mechanizmu przyspieszającego ulgę podatkową związaną ze spłatą kredytu hipotecznego, zlikwidowanie podatku majątkowego i przeprowadzenie drugiego etapu reformy podatku dochodowego od osób prawnych, a także przyjęcie środków mających na celu poprawę funkcjonowania systemu podatkowego, w tym możliwość otrzymania comiesięcznego zwrotu VAT. Po stronie wydatków priorytetowe znaczenie przypisuje się wydatkom produkcyjnym oraz konieczności ograniczenia pośredniego spożycia publicznego. W programie podkreślono rolę krajowej agencji ds. oceny jakości polityki publicznej i służb publicznych jako kroku naprzód w zakresie promowania kultury przeprowadzania ocen, co powinno podnieść wydajność i jakość służb publicznych.

| (10) | Władze Hiszpanii przyjęły wiele środków w celu stabilizacji sektora finansowego. Środki te obejmują zwiększenie wysokości funduszu gwarancji dla depozytów i inwestycji (z 20 000 do 100 000 EUR na posiadacza rachunku i bank) oraz stworzenie funduszu nabywania aktywów finansowych w celu wspierania akcji kredytowej dla przedsiębiorstw i osób fizycznych, dysponującego środkami wynoszącymi 30 mld EUR (blisko 3 % PKB), których wysokość może zostać podwyższona do 50 mld EUR. Ponadto władze podjęły decyzję o przyznaniu nadzwyczajnych uprawnień Ministerstwu Gospodarki i Finansów w zakresie przyznawania w 2009 roku państwowych gwarancji w wysokości do 100 mld EUR (10 % PKB) na przeprowadzane przez banki posiadające siedzibę w Hiszpanii emisje nowych papierów wartościowych o okresie zapadalności wynoszącym od trzech miesięcy do trzech lat oraz w zakresie nabywania papierów wartościowych wyemitowanych przez banki posiadające swoją siedzibę w Hiszpanii celem wzmocnienia ich środków własnych. |
| --- | --- |

(10)

Władze Hiszpanii przyjęły wiele środków w celu stabilizacji sektora finansowego. Środki te obejmują zwiększenie wysokości funduszu gwarancji dla depozytów i inwestycji (z 20 000 do 100 000 EUR na posiadacza rachunku i bank) oraz stworzenie funduszu nabywania aktywów finansowych w celu wspierania akcji kredytowej dla przedsiębiorstw i osób fizycznych, dysponującego środkami wynoszącymi 30 mld EUR (blisko 3 % PKB), których wysokość może zostać podwyższona do 50 mld EUR. Ponadto władze podjęły decyzję o przyznaniu nadzwyczajnych uprawnień Ministerstwu Gospodarki i Finansów w zakresie przyznawania w 2009 roku państwowych gwarancji w wysokości do 100 mld EUR (10 % PKB) na przeprowadzane przez banki posiadające siedzibę w Hiszpanii emisje nowych papierów wartościowych o okresie zapadalności wynoszącym od trzech miesięcy do trzech lat oraz w zakresie nabywania papierów wartościowych wyemitowanych przez banki posiadające swoją siedzibę w Hiszpanii celem wzmocnienia ich środków własnych.

| (11) | W ramach reakcji na spowolnienie gospodarcze rząd Hiszpanii przedsięwziął istotne budżetowe działania dyskrecjonalne. Pakiet środków stymulacyjnych na 2009 rok jest zgodny z europejskim planem naprawy gospodarczej zatwierdzonym w grudniu 2008 roku przez Radę Europejską i stanowi adekwatną reakcję na spowolnienie gospodarcze, wspierającą tymczasowo działalność gospodarczą w 2009 roku. W pakiecie skoncentrowano się przede wszystkim na inwestycjach, sile nabywczej gospodarstw domowych oraz działalności przedsiębiorstw i MŚP. W specjalnych pakietach z kwietnia i sierpnia 2008 roku przewidziano już środki w wysokości około 1 % PKB, podczas gdy reszta obejmuje nowe działania przyjęte w pakiecie budżetowych środków stymulacyjnych przedstawionym w listopadzie 2008 roku (nieznacznie powyżej 1 % PKB). Pakiet z listopada 2008 roku został przyjęty w odpowiednim czasie, jest ukierunkowany i ma charakter tymczasowy. Zasadniczo działania te stanowią właściwą reakcję na główne cele polityki w perspektywie krótkoterminowej. W aktualizacji programu przewiduje się także wiele środków strukturalnych będących częścią programu reform politycznych obejmującego dłuższy okres, ale również przyczyniających się do rozwiązania bieżących problemów powiązanych ze spowolnieniem gospodarczym. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform i z zaleceniami dla Hiszpanii przedstawionymi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Mają one na celu zwiększenie potencjału wzrostu, wzmocnienie konkurencyjności i zwiększenie zatrudnienia, a także wsparcie dochodów grup w niekorzystnej sytuacji oraz transpozycję dyrektywy usługowej. |
| --- | --- |

(11)

W ramach reakcji na spowolnienie gospodarcze rząd Hiszpanii przedsięwziął istotne budżetowe działania dyskrecjonalne. Pakiet środków stymulacyjnych na 2009 rok jest zgodny z europejskim planem naprawy gospodarczej zatwierdzonym w grudniu 2008 roku przez Radę Europejską i stanowi adekwatną reakcję na spowolnienie gospodarcze, wspierającą tymczasowo działalność gospodarczą w 2009 roku. W pakiecie skoncentrowano się przede wszystkim na inwestycjach, sile nabywczej gospodarstw domowych oraz działalności przedsiębiorstw i MŚP. W specjalnych pakietach z kwietnia i sierpnia 2008 roku przewidziano już środki w wysokości około 1 % PKB, podczas gdy reszta obejmuje nowe działania przyjęte w pakiecie budżetowych środków stymulacyjnych przedstawionym w listopadzie 2008 roku (nieznacznie powyżej 1 % PKB). Pakiet z listopada 2008 roku został przyjęty w odpowiednim czasie, jest ukierunkowany i ma charakter tymczasowy. Zasadniczo działania te stanowią właściwą reakcję na główne cele polityki w perspektywie krótkoterminowej. W aktualizacji programu przewiduje się także wiele środków strukturalnych będących częścią programu reform politycznych obejmującego dłuższy okres, ale również przyczyniających się do rozwiązania bieżących problemów powiązanych ze spowolnieniem gospodarczym. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform i z zaleceniami dla Hiszpanii przedstawionymi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. Mają one na celu zwiększenie potencjału wzrostu, wzmocnienie konkurencyjności i zwiększenie zatrudnienia, a także wsparcie dochodów grup w niekorzystnej sytuacji oraz transpozycję dyrektywy usługowej.

| (12) | Ogólny, przedstawiony w programie kurs polityki budżetowej jest ekspansywny w 2009 roku i umiarkowanie restrykcyjny w 2010 roku. W szczególności celem programu na 2010 rok jest odwrócenie ekspansji budżetowej charakteryzującej rok 2009 oraz dalsza poprawa strukturalna w 2011 roku. Jednak ze względu na zagrożenia dla realizacji celów budżetowych odwrócenie tendencji w 2010 roku wymaga dalszych skutecznych działań. W programie zakłada się, że deficyt nominalny pozostanie na poziomie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB. Przewidziane w programie zmniejszenie deficytu w 2010 roku i później nie jest wsparte wystarczającymi środkami. |
| --- | --- |

(12)

Ogólny, przedstawiony w programie kurs polityki budżetowej jest ekspansywny w 2009 roku i umiarkowanie restrykcyjny w 2010 roku. W szczególności celem programu na 2010 rok jest odwrócenie ekspansji budżetowej charakteryzującej rok 2009 oraz dalsza poprawa strukturalna w 2011 roku. Jednak ze względu na zagrożenia dla realizacji celów budżetowych odwrócenie tendencji w 2010 roku wymaga dalszych skutecznych działań. W programie zakłada się, że deficyt nominalny pozostanie na poziomie powyżej wartości referencyjnej wynoszącej 3 % PKB. Przewidziane w programie zmniejszenie deficytu w 2010 roku i później nie jest wsparte wystarczającymi środkami.

| (13) | Co do wymagań w zakresie danych określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie odnotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych (5). |
| --- | --- |

(13)

Co do wymagań w zakresie danych określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie odnotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych (5).

Podsumowując, należy stwierdzić, że po długim okresie, w którym hiszpańskie finanse publiczne charakteryzował stan bliski równowadze lub nadwyżka, gwałtowne osłabienie działalności gospodarczej i niektóre działania dyskrecjonalne doprowadziły do deficytu powyżej 3 % PKB w 2008 roku. Celem zaktualizowanego programu stabilności jest uruchomienie znacznych budżetowych środków stymulacyjnych w 2009 roku zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej, tak by przeciwdziałać stałemu osłabieniu działalności gospodarczej. Doprowadzi to do zwiększenia deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, przy czym wskaźnik zadłużenia pozostanie na poziomie znacznie poniżej 60 % PKB. Poprawa długoterminowej stabilności budżetowej powinna być priorytetem. Zgodnie z optymistycznymi założeniami makroekonomicznymi może okazać się, że wzrost gospodarczy przyczyni się do konsolidacji budżetowej w mniejszym zakresie niż zakładano w programie, natomiast ścieżka dostosowania nie jest w pełni wsparta konkretnymi środkami. Poprawa jakości finansów publicznych ma istotne znaczenie również dla wsparcia płynnego dostosowania gospodarki w kontekście występującej nierównowagi.

W świetle powyższej oceny wzywa się Hiszpanię do:

| (i) | realizacji polityki budżetowej w roku 2009 zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej i w ramach paktu stabilności i wzrostu, przy uniknięciu dalszego pogorszenia stanu finansów publicznych w roku 2009, oraz do zdecydowanego przeprowadzenia w 2010 roku i później istotnej konsolidacji strukturalnej ze wsparciem odpowiednich środków; |
| --- | --- |

(i)

realizacji polityki budżetowej w roku 2009 zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej i w ramach paktu stabilności i wzrostu, przy uniknięciu dalszego pogorszenia stanu finansów publicznych w roku 2009, oraz do zdecydowanego przeprowadzenia w 2010 roku i później istotnej konsolidacji strukturalnej ze wsparciem odpowiednich środków;

| (ii) | poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych przez wdrożenie dalszych środków, które mają na celu ograniczenie wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa; |
| --- | --- |

(ii)

poprawy długoterminowej stabilności finansów publicznych przez wdrożenie dalszych środków, które mają na celu ograniczenie wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa;

| (iii) | zapewnienia, by środki konsolidacji budżetowej były również ukierunkowane na podniesienie jakości finansów publicznych, jak zaplanowano w kontekście koniecznej korekty istniejącej nierównowagi. |
| --- | --- |

(iii)

zapewnienia, by środki konsolidacji budżetowej były również ukierunkowane na podniesienie jakości finansów publicznych, jak zaplanowano w kontekście koniecznej korekty istniejącej nierównowagi.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

| | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Realny PKB
  (zmiana w %) | PS styczeń 2009 | 3,7 | 1,2 | – 1,6 | 1,2 | 2,6 |
| KOM styczeń 2009 | 3,7 | 1,2 | – 2,0 | – 0,2 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 3,8 | 3,1 | 3,0 | 3,2 | bd. |
| Inflacja HICP
  (%) | PS styczeń 2009 | bd. | bd. | bd. | bd. | bd. |
| KOM styczeń 2009 | 2,8 | 4,1 | 0,6 | 2,4 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 2,7 | 3,3 | 2,7 | 2,8 | bd. |
| Luka produktowa (6)

  (% potencjalnego PKB) | PS styczeń 2009 | 1,4 | 0,3 | – 2,6 | – 3,2 | – 2,7 |
| KOM styczeń 2009 (7) | 1,5 | 0,8 | – 2,3 | – 3,4 | bd. |
| PS grudzień 2007 | – 0,9 | – 1,4 | – 1,9 | – 1,6 | bd. |
| Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | – 9,7 | – 9,2 | – 6,6 | – 5,8 | – 5,4 |
| KOM styczeń 2009 | – 9,7 | – 9,0 | – 6,7 | – 6,2 | bd. |
| PS grudzień 2007 | – 9,0 | – 8,9 | – 8,8 | – 8,7 | bd. |
| Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 41,0 | 37,0 | 37,5 | 38,3 | 38,7 |
| KOM styczeń 2009 | 41,0 | 36,8 | 36,4 | 36,9 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 40,800 | 40,4 | 40,4 | 40,3 | bd. |
| Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 38,8 | 40,4 | 43,3 | 43,1 | 42,6 |
| KOM styczeń 2009 | 38,8 | 40,2 | 42,6 | 42,5 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 39,0 | 39,2 | 39,2 | 39,1 | bd. |
| Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 2,2 | – 3,4 | – 5,8 | – 4,8 | – 3,9 |
| KOM styczeń 2009 | 2,2 | – 3,4 | – 6,2 | – 5,7 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 1,8 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | bd. |
| Saldo pierwotne
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 3,8 | – 1,9 | – 4,1 | – 2,9 | – 1,9 |
| KOM styczeń 2009 | 3,8 | – 1,8 | – 4,6 | – 4,0 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 3,4 | 2,7 | 2,6 | 2,6 | bd. |
| Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (6)

  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 1,6 | – 3,5 | – 4,7 | – 3,4 | – 2,8 |
| KOM styczeń 2009 | 1,6 | – 3,7 | – 5,2 | – 4,2 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 2,2 | 1,8 | 2,0 | 1,9 | bd. |
| Saldo strukturalne (8)
   (9)

  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 1,6 | – 3,5 | – 4,7 | – 3,4 | – 2,8 |
| KOM styczeń 2009 | 1,6 | – 3,3 | – 4,6 | – 4,2 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 2,2 | 1,8 | 2,0 | 1,9 | bd. |
| Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS styczeń 2009 | 36,2 | 39,5 | 47,3 | 51,6 | 53,7 |
| KOM styczeń 2009 | 36,2 | 39,8 | 46,9 | 53,0 | bd. |
| PS grudzień 2007 | 36,2 | 34,0 | 32,0 | 30,0 | bd. |
| Program stabilności (PS); prognoza śródokresowa służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji. |

2007

2008

2009

2010

2011

Realny PKB

(zmiana w %)

PS styczeń 2009

3,7

1,2

– 1,6

1,2

2,6

KOM styczeń 2009

3,7

1,2

– 2,0

– 0,2

bd.

PS grudzień 2007

3,8

3,1

3,0

3,2

bd.

Inflacja HICP

(%)

PS styczeń 2009

bd.

bd.

bd.

bd.

bd.

KOM styczeń 2009

2,8

4,1

0,6

2,4

bd.

PS grudzień 2007

2,7

3,3

2,7

2,8

bd.

Luka produktowa (6)

(% potencjalnego PKB)

PS styczeń 2009

1,4

0,3

– 2,6

– 3,2

– 2,7

KOM styczeń 2009 (7)

1,5

0,8

– 2,3

– 3,4

bd.

PS grudzień 2007

– 0,9

– 1,4

– 1,9

– 1,6

bd.

Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata

(% PKB)

PS styczeń 2009

– 9,7

– 9,2

– 6,6

– 5,8

– 5,4

KOM styczeń 2009

– 9,7

– 9,0

– 6,7

– 6,2

bd.

PS grudzień 2007

– 9,0

– 8,9

– 8,8

– 8,7

bd.

Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

41,0

37,0

37,5

38,3

38,7

KOM styczeń 2009

41,0

36,8

36,4

36,9

bd.

PS grudzień 2007

40,800

40,4

40,4

40,3

bd.

Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

38,8

40,4

43,3

43,1

42,6

KOM styczeń 2009

38,8

40,2

42,6

42,5

bd.

PS grudzień 2007

39,0

39,2

39,2

39,1

bd.

Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

2,2

– 3,4

– 5,8

– 4,8

– 3,9

KOM styczeń 2009

2,2

– 3,4

– 6,2

– 5,7

bd.

PS grudzień 2007

1,8

1,2

1,2

1,2

bd.

Saldo pierwotne

(% PKB)

PS styczeń 2009

3,8

– 1,9

– 4,1

– 2,9

– 1,9

KOM styczeń 2009

3,8

– 1,8

– 4,6

– 4,0

bd.

PS grudzień 2007

3,4

2,7

2,6

2,6

bd.

Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (6)

(% PKB)

PS styczeń 2009

1,6

– 3,5

– 4,7

– 3,4

– 2,8

KOM styczeń 2009

1,6

– 3,7

– 5,2

– 4,2

bd.

PS grudzień 2007

2,2

1,8

2,0

1,9

bd.

Saldo strukturalne (8)
   (9)

(% PKB)

PS styczeń 2009

1,6

– 3,5

– 4,7

– 3,4

– 2,8

KOM styczeń 2009

1,6

– 3,3

– 4,6

– 4,2

bd.

PS grudzień 2007

2,2

1,8

2,0

1,9

bd.

Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS styczeń 2009

36,2

39,5

47,3

51,6

53,7

KOM styczeń 2009

36,2

39,8

46,9

53,0

bd.

PS grudzień 2007

36,2

34,0

32,0

30,0

bd.

Program stabilności (PS); prognoza śródokresowa służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Dokumenty wymienione w niniejszym tekście są dostępne pod adresem:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

(2)  Ocena uwzględnia w szczególności śródokresową prognozę służb Komisji ze stycznia 2009 roku, a także inne informacje, które uzyskano od tego czasu.

(3)  Biorąc pod uwagę przekroczenie określonej w Traktacie wartości referencyjnej, Komisja sporządziła w dniu 18 lutego 2009 r. sprawozdanie przewidziane w art. 104 ust. 3 Traktatu.

(4)  Biorąc za podstawę saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne przeliczone na podstawie informacji zawartych w programie oraz definicję działań jednorazowych i innych działań tymczasowych stosowaną przez służby Komisji, saldo strukturalne wyniosłoby -3,1 % PKB w 2008 roku, -4,1 % PKB w 2009 roku i -3,4 % PKB w 2010 roku.

(5)  W szczególności nie przedstawiono obowiązkowych danych dotyczących działań jednorazowych i innych działań tymczasowych (tabela 2) oraz danych opcjonalnych dotyczących inflacji HICP (tabela 1b), wydajności pracy mierzonej liczbą przepracowanych godzin (tabela 1c), wydatków sektora instytucji rządowych i samorządowych z podziałem na funkcje (tabela 3), salda strukturalnego (tabela 5) i szczegółowych informacji dotyczących zmian zadłużenia (tabela 4), takich jak różnice między obliczeniami w oparciu o metodę kasową i memoriałową w odniesieniu do zmian zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych, akumulacji netto aktywów finansowych, dochodów z prywatyzacji, skutku wyceny i innych skutków, płynnych aktywów finansowych, zadłużenia finansowego netto.

(6)  Podane w programie wartości luki produktowej oraz salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne zostały przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programach.

(7)  W oparciu o przewidywany potencjalny wzrost w wysokości odpowiednio: 3,0 %, 1,8 %, 1,0 % i 0,9 % w latach 2007-2010.

(8)  Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe. Najnowszy program nie zawiera żadnych działań jednorazowych. Działania jednorazowe i inne działania tymczasowe wynoszą poniżej 0,5 % PKB w 2008 roku i powyżej 0,5 % PKB w 2009 roku; wszystkie te działania zwiększają deficyt i zawarte są w śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 roku.

(9)  Biorąc za podstawę saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne przeliczone na podstawie informacji zawartych w programie oraz definicję działań jednorazowych i innych działań tymczasowych stosowaną przez służby Komisji, saldo strukturalne wyniosłoby -3,1 % PKB w 2008 roku, -4,1 % PKB w 2009 roku i -3,4 % PKB w 2010 roku.

Źródło:

Program stabilności (PS); prognoza śródokresowa służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/23 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/23

---

OPINIA RADY

z dnia 10 marca 2009 r.

w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008–2011 przedstawionego przez Szwecję

(2009/C 68/05)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

| (1) | W dniu 10 marca 2009 r. Rada przeanalizowała zaktualizowany program konwergencji na lata 2008–2011 przedstawiony przez Szwecję. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 10 marca 2009 r. Rada przeanalizowała zaktualizowany program konwergencji na lata 2008–2011 przedstawiony przez Szwecję.

| (2) | Po wielu latach stosunkowo silnego wzrostu gospodarczego gospodarka szwedzka znacząco wyhamowała w 2008 r. w wyniku światowego spowolnienia gospodarczego będącego przyczyną osłabienia popytu zewnętrznego. Popyt krajowy utrzymywał się na dość dobrym poziomie do lata, kiedy to uległ znacznemu osłabieniu w świetle spadków głównych indeksów giełdowych, które doprowadziły do erozji zaufania konsumentów i podmiotów gospodarczych. Wydaje się, że w ostatnich miesiącach 2008 r. spowolnienie gospodarcze pogłębiło się, a bezrobocie zaczęło wzrastać. Częściowo ze względu na ogólnie dobre ramy makroekonomiczne Szwecja weszła w okres spowolnienia gospodarczego ze stosunkowo stabilnymi finansami publicznym i dzięki temu może zapewnić pole działania automatycznym stabilizatorom, a także podejmować uznaniowe środki stymulacyjne bez uszczerbku dla stabilności finansów w perspektywie długoterminowej. Ponieważ szwedzkie finanse publiczne były w przeszłości stosunkowo wrażliwe na zmiany koniunkturalne i zmiany na rynku pracy, głównym wyzwaniem w nadchodzących latach jest zapewnienie powrotu do pełnego zatrudnienia tak, aby zagwarantować, że oczekiwany nagły wzrost bezrobocia nie będzie miał trwałego niekorzystnego wpływu na finanse publiczne. Po trwającej do września 2008 r. serii podwyżek stóp procentowych, o których zadecydowano z powodu niepokojów związanych z inflacją, Riksbank złagodził politykę pieniężną, kilkakrotnie obniżając stopy procentowe (z poziomu 4,75 % do 1,00 % obecnie). Nominalny efektywny kurs korony spadł w 2008 roku o ok. 10 %. |
| --- | --- |

(2)

Po wielu latach stosunkowo silnego wzrostu gospodarczego gospodarka szwedzka znacząco wyhamowała w 2008 r. w wyniku światowego spowolnienia gospodarczego będącego przyczyną osłabienia popytu zewnętrznego. Popyt krajowy utrzymywał się na dość dobrym poziomie do lata, kiedy to uległ znacznemu osłabieniu w świetle spadków głównych indeksów giełdowych, które doprowadziły do erozji zaufania konsumentów i podmiotów gospodarczych. Wydaje się, że w ostatnich miesiącach 2008 r. spowolnienie gospodarcze pogłębiło się, a bezrobocie zaczęło wzrastać. Częściowo ze względu na ogólnie dobre ramy makroekonomiczne Szwecja weszła w okres spowolnienia gospodarczego ze stosunkowo stabilnymi finansami publicznym i dzięki temu może zapewnić pole działania automatycznym stabilizatorom, a także podejmować uznaniowe środki stymulacyjne bez uszczerbku dla stabilności finansów w perspektywie długoterminowej. Ponieważ szwedzkie finanse publiczne były w przeszłości stosunkowo wrażliwe na zmiany koniunkturalne i zmiany na rynku pracy, głównym wyzwaniem w nadchodzących latach jest zapewnienie powrotu do pełnego zatrudnienia tak, aby zagwarantować, że oczekiwany nagły wzrost bezrobocia nie będzie miał trwałego niekorzystnego wpływu na finanse publiczne. Po trwającej do września 2008 r. serii podwyżek stóp procentowych, o których zadecydowano z powodu niepokojów związanych z inflacją, Riksbank złagodził politykę pieniężną, kilkakrotnie obniżając stopy procentowe (z poziomu 4,75 % do 1,00 % obecnie). Nominalny efektywny kurs korony spadł w 2008 roku o ok. 10 %.

| (3) | Program zawiera trzy różne scenariusze prognoz makroekonomicznych i budżetowych:„scenariusz podstawowy” oraz dwa „scenariusze alternatywne”, w których rozwój sytuacji makroekonomicznej i budżetowej przedstawiono z większą dozą ostrożności. Za scenariusz referencyjny w ocenie prognoz budżetowych przyjęto scenariusz podstawowy, ponieważ jest jedynym w pełni opracowanym scenariuszem zawierającym prognozy budżetowe o wystarczającym stopniu szczegółowości. W scenariuszu referencyjnym, uwzględniającym większość planowanych środków stymulacyjnych na rok 2009, przewidziano, że wzrost realnego PKB obniży się z poziomu 1,5 % w 2008 r. do 1,3 % w 2009 r., a następnie będzie się umacniał do poziomu wynoszącego średnio 3,3 % w pozostałych latach okresu objętego programem. Wobec szybkiego pogarszania się perspektyw makroekonomicznych w ostatnich miesiącach (2) wydaje się, że ten sfinalizowany we wrześniu scenariusz oparty jest na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, zwłaszcza w odniesieniu do lat 2009–2010. Znajduje to również odzwierciedlenie w wyraźnie optymistycznych prognozach dotyczących bezrobocia. Struktura wzrostu jest bardziej prawdopodobna niż ogólne perspektywy wzrostu PKB, natomiast zawarte w programie prognozy dotyczące inflacji wydają się realistyczne. Oczekiwany spadek inflacji znacznie poniżej wyznaczonego przez Riksbank docelowego poziomu 2 % w 2009 roku ma być wynikiem spadku cen surowców i powiększenia luki produktowej osłabiającej presję cenową ze strony popytu. |
| --- | --- |

(3)

Program zawiera trzy różne scenariusze prognoz makroekonomicznych i budżetowych:„scenariusz podstawowy” oraz dwa „scenariusze alternatywne”, w których rozwój sytuacji makroekonomicznej i budżetowej przedstawiono z większą dozą ostrożności. Za scenariusz referencyjny w ocenie prognoz budżetowych przyjęto scenariusz podstawowy, ponieważ jest jedynym w pełni opracowanym scenariuszem zawierającym prognozy budżetowe o wystarczającym stopniu szczegółowości. W scenariuszu referencyjnym, uwzględniającym większość planowanych środków stymulacyjnych na rok 2009, przewidziano, że wzrost realnego PKB obniży się z poziomu 1,5 % w 2008 r. do 1,3 % w 2009 r., a następnie będzie się umacniał do poziomu wynoszącego średnio 3,3 % w pozostałych latach okresu objętego programem. Wobec szybkiego pogarszania się perspektyw makroekonomicznych w ostatnich miesiącach (2) wydaje się, że ten sfinalizowany we wrześniu scenariusz oparty jest na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, zwłaszcza w odniesieniu do lat 2009–2010. Znajduje to również odzwierciedlenie w wyraźnie optymistycznych prognozach dotyczących bezrobocia. Struktura wzrostu jest bardziej prawdopodobna niż ogólne perspektywy wzrostu PKB, natomiast zawarte w programie prognozy dotyczące inflacji wydają się realistyczne. Oczekiwany spadek inflacji znacznie poniżej wyznaczonego przez Riksbank docelowego poziomu 2 % w 2009 roku ma być wynikiem spadku cen surowców i powiększenia luki produktowej osłabiającej presję cenową ze strony popytu.

| (4) | W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 r. nadwyżkę sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 r. oszacowano na 2,3 % PKB, podczas gdy w poprzedniej aktualizacji programu konwergencji zakładano, że wyniesie ona 2,8 % PKB. Pomimo korzystnej sytuacji wyjściowej (w postaci lepszego wyniku za 2007 r. niż zakładano w poprzednim programie), gorszy od zakładanego wynik za 2008 r. jest w dużej mierze skutkiem niższych niż oczekiwano dochodów z podatków konsumpcyjnych oraz podatków od dochodów kapitałowych, które skutecznie niwelują pozytywny wpływ niższego niż oczekiwano wzrostu wydatków. Jest to odzwierciedleniem wolniejszego tempa wzrostu spożycia i inwestycji, a także znacznych spadków indeksów giełdowych w drugiej połowie 2008 r. |
| --- | --- |

(4)

W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 r. nadwyżkę sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2008 r. oszacowano na 2,3 % PKB, podczas gdy w poprzedniej aktualizacji programu konwergencji zakładano, że wyniesie ona 2,8 % PKB. Pomimo korzystnej sytuacji wyjściowej (w postaci lepszego wyniku za 2007 r. niż zakładano w poprzednim programie), gorszy od zakładanego wynik za 2008 r. jest w dużej mierze skutkiem niższych niż oczekiwano dochodów z podatków konsumpcyjnych oraz podatków od dochodów kapitałowych, które skutecznie niwelują pozytywny wpływ niższego niż oczekiwano wzrostu wydatków. Jest to odzwierciedleniem wolniejszego tempa wzrostu spożycia i inwestycji, a także znacznych spadków indeksów giełdowych w drugiej połowie 2008 r.

| (5) | W zaktualizowanym programie zakłada się, że w 2009 r. nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszy się o 1,7 punktu procentowego do poziomu 1,1 % PKB, natomiast w śródokresowej prognozie służb Komisji przewiduje się deficyt na poziomie 1,3 % PKB. Podana w aktualizacji programu docelowa wartość nadwyżki na 2009 r. uwzględnia już budżetowe środki stymulacyjne o wartości około 1 % PKB, określone w projekcie ustawy budżetowej na ten rok — głównie w postaci obniżenia podatku dochodowego i składek na ubezpieczenie społeczne. Szacuje się, że wpływ automatycznych stabilizatorów na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych polegać będzie na zmniejszeniu nadwyżki o 0,6 % PKB. Przewiduje się, że w 2009 r. kurs polityki budżetowej stanie się ekspansywny, a saldo strukturalne obniży się o ok. 1 punkt procentowy PKB. Prognozowane przez Komisję stosunkowo wyraźne — a wynoszące około 2 punktów procentowych PKB — pogorszenie salda strukturalnego jest konsekwencją przede wszystkim środków, których zastosowanie zostało ogłoszone po przyjęciu programu konwergencji oraz utraty dochodów pochodzących z podatków. |
| --- | --- |

(5)

W zaktualizowanym programie zakłada się, że w 2009 r. nadwyżka sektora instytucji rządowych i samorządowych zmniejszy się o 1,7 punktu procentowego do poziomu 1,1 % PKB, natomiast w śródokresowej prognozie służb Komisji przewiduje się deficyt na poziomie 1,3 % PKB. Podana w aktualizacji programu docelowa wartość nadwyżki na 2009 r. uwzględnia już budżetowe środki stymulacyjne o wartości około 1 % PKB, określone w projekcie ustawy budżetowej na ten rok — głównie w postaci obniżenia podatku dochodowego i składek na ubezpieczenie społeczne. Szacuje się, że wpływ automatycznych stabilizatorów na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych polegać będzie na zmniejszeniu nadwyżki o 0,6 % PKB. Przewiduje się, że w 2009 r. kurs polityki budżetowej stanie się ekspansywny, a saldo strukturalne obniży się o ok. 1 punkt procentowy PKB. Prognozowane przez Komisję stosunkowo wyraźne — a wynoszące około 2 punktów procentowych PKB — pogorszenie salda strukturalnego jest konsekwencją przede wszystkim środków, których zastosowanie zostało ogłoszone po przyjęciu programu konwergencji oraz utraty dochodów pochodzących z podatków.

| (6) | Głównym celem nakreślonej w programie średniookresowej strategii budżetowej jest osiągnięcie średniej nadwyżki budżetowej na poziomie 1 % PKB na przestrzeni cyklu koniunkturalnego, czemu towarzyszyć ma ustalenie wieloletnich pułapów wydatków podsektora centralnego oraz zobowiązanie samorządów lokalnych do utrzymywania równowagi budżetowej na szczeblu lokalnym. Powyższa docelowa nadwyżka jest zgodna ze średniookresowym celem budżetowym Szwecji, jakim jest osiągnięcie nadwyżki strukturalnej na poziomie 1 % PKB. Pomimo znacznego pogorszenia się salda sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2009 r., w programie przewidziano osiągnięcie z dużym zapasem średniookresowego celu budżetowego na przestrzeni całego okresu objętego programem, w oparciu o założenie niezmiennego kursu polityki w latach 2010–2011. W programie przewiduje się również poprawę salda nominalnego i pierwotnego począwszy od roku 2010, przy wzroście nadwyżki nominalnej do poziomu odpowiednio 1,6 % PKB w roku 2010 i 2,5 % PKB w roku 2011. |
| --- | --- |

(6)

Głównym celem nakreślonej w programie średniookresowej strategii budżetowej jest osiągnięcie średniej nadwyżki budżetowej na poziomie 1 % PKB na przestrzeni cyklu koniunkturalnego, czemu towarzyszyć ma ustalenie wieloletnich pułapów wydatków podsektora centralnego oraz zobowiązanie samorządów lokalnych do utrzymywania równowagi budżetowej na szczeblu lokalnym. Powyższa docelowa nadwyżka jest zgodna ze średniookresowym celem budżetowym Szwecji, jakim jest osiągnięcie nadwyżki strukturalnej na poziomie 1 % PKB. Pomimo znacznego pogorszenia się salda sektora instytucji rządowych i samorządowych w 2009 r., w programie przewidziano osiągnięcie z dużym zapasem średniookresowego celu budżetowego na przestrzeni całego okresu objętego programem, w oparciu o założenie niezmiennego kursu polityki w latach 2010–2011. W programie przewiduje się również poprawę salda nominalnego i pierwotnego począwszy od roku 2010, przy wzroście nadwyżki nominalnej do poziomu odpowiednio 1,6 % PKB w roku 2010 i 2,5 % PKB w roku 2011.

| (7) | Wyniki budżetowe mogą być gorsze od przewidywanych. Główne zagrożenie dla prognoz budżetowych przedstawionych w programie wynika ze scenariusza makroekonomicznego. Uznając to zagrożenie, w programie przedstawiono dwa alternatywne scenariusze oparte na mniej optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego dla sytuacji, w której międzynarodowy kryzys finansowy okazał się być głębszy i bardziej długotrwały niż zakładano w scenariuszu referencyjnym. W świetle dostępnych informacji wydaje się jednak, że nawet w mniej optymistycznym z dwóch alternatywnych scenariuszy nie doszacowano wpływu spowolnienia gospodarczego przewidzianego w tym scenariuszu na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych. Potwierdza to, że obecnie istnieje znaczna niepewność co do stopnia wrażliwości salda sektora instytucji rządowych i samorządowych na zmiany aktywności gospodarczej. Wprawdzie niepewność dotyczy zarówno strony dochodów, jak i wydatków, jednak prawdopodobnie jest wyższa po stronie dochodów, uwzględniając zanotowaną w ostatnim czasie niestabilność niektórych składników dochodów, w szczególności wpływów z podatków od dochodów kapitałowych. Po stronie wydatków niepewność dotyczy wpływu ostatnich reform systemu ubezpieczeń zdrowotnych i systemu ubezpieczeń na wypadek bezrobocia na wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych, a także ewentualnego wpływu wyraźnych i dorozumianych gwarancji dla sektora finansowego na finanse publiczne. |
| --- | --- |

(7)

Wyniki budżetowe mogą być gorsze od przewidywanych. Główne zagrożenie dla prognoz budżetowych przedstawionych w programie wynika ze scenariusza makroekonomicznego. Uznając to zagrożenie, w programie przedstawiono dwa alternatywne scenariusze oparte na mniej optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego dla sytuacji, w której międzynarodowy kryzys finansowy okazał się być głębszy i bardziej długotrwały niż zakładano w scenariuszu referencyjnym. W świetle dostępnych informacji wydaje się jednak, że nawet w mniej optymistycznym z dwóch alternatywnych scenariuszy nie doszacowano wpływu spowolnienia gospodarczego przewidzianego w tym scenariuszu na saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych. Potwierdza to, że obecnie istnieje znaczna niepewność co do stopnia wrażliwości salda sektora instytucji rządowych i samorządowych na zmiany aktywności gospodarczej. Wprawdzie niepewność dotyczy zarówno strony dochodów, jak i wydatków, jednak prawdopodobnie jest wyższa po stronie dochodów, uwzględniając zanotowaną w ostatnim czasie niestabilność niektórych składników dochodów, w szczególności wpływów z podatków od dochodów kapitałowych. Po stronie wydatków niepewność dotyczy wpływu ostatnich reform systemu ubezpieczeń zdrowotnych i systemu ubezpieczeń na wypadek bezrobocia na wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych, a także ewentualnego wpływu wyraźnych i dorozumianych gwarancji dla sektora finansowego na finanse publiczne.

| (8) | Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet jest niższy niż średnia UE. Przedstawiona w programie sytuacja budżetowa w 2008 r., charakteryzująca się dużą nadwyżką pierwotną, przyczynia się do ograniczenia zadłużenia brutto, a znaczne środki zgromadzone w publicznych programach emerytalnych pomogą częściowo sfinansować wzrost wydatków na świadczenia emerytalne. Jeżeli jednak za punkt wyjścia przyjąć sytuację budżetową przewidzianą na 2009 r. w śródokresowej prognozie służb Komisji, wystąpiłoby niewielkie zaburzenie równowagi. Utrzymanie wysokich nadwyżek pierwotnych w perspektywie średnioterminowej przyczyniłoby się do zmniejszenia zagrożeń dla stabilności finansów publicznych, które obecnie kształtują się na niskim poziomie. |
| --- | --- |

(8)

Długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet jest niższy niż średnia UE. Przedstawiona w programie sytuacja budżetowa w 2008 r., charakteryzująca się dużą nadwyżką pierwotną, przyczynia się do ograniczenia zadłużenia brutto, a znaczne środki zgromadzone w publicznych programach emerytalnych pomogą częściowo sfinansować wzrost wydatków na świadczenia emerytalne. Jeżeli jednak za punkt wyjścia przyjąć sytuację budżetową przewidzianą na 2009 r. w śródokresowej prognozie służb Komisji, wystąpiłoby niewielkie zaburzenie równowagi. Utrzymanie wysokich nadwyżek pierwotnych w perspektywie średnioterminowej przyczyniłoby się do zmniejszenia zagrożeń dla stabilności finansów publicznych, które obecnie kształtują się na niskim poziomie.

| (9) | Szwedzkie ramy budżetowe, które przyczyniły się do znacznej redukcji zadłużenia odnotowanej po ich wprowadzeniu, można zasadniczo uznać za stabilne. W trosce o zwiększenie przejrzystości w ostatnich latach rząd podjął szereg działań zmierzających do dopracowania tych ram i zobowiązał się do dalszego dokonywania przeglądów ich funkcjonowania w celu uwzględnienia nadal istniejących słabych punktów. W ramach ostatniego przeglądu powołano radę budżetową, której zadaniem jest ocena tego, w jakim stopniu rządowi udało się osiągnąć cele polityki budżetowej. Rada przedstawiła swoje pierwsze roczne sprawozdanie w 2008 r. Utrzymujące się słabe punkty związane są z zagrożeniem w postaci niewydolności tych ram w zakresie zapobiegania ekspansywnej polityce w okresie dobrej koniunktury, gdy nie ma zastosowania obowiązek dążenia do nadwyżki lub zrównoważenia budżetu na szczeblu lokalnym. Może to ograniczać pole manewru w czasie spowolnienia gospodarczego. Ostatnio rząd wzmocnił również zasady dotyczące pułapów wydatków i wyraźnie dąży do stopniowego zmniejszenia obciążeń podatkowych dla gospodarki. |
| --- | --- |

(9)

Szwedzkie ramy budżetowe, które przyczyniły się do znacznej redukcji zadłużenia odnotowanej po ich wprowadzeniu, można zasadniczo uznać za stabilne. W trosce o zwiększenie przejrzystości w ostatnich latach rząd podjął szereg działań zmierzających do dopracowania tych ram i zobowiązał się do dalszego dokonywania przeglądów ich funkcjonowania w celu uwzględnienia nadal istniejących słabych punktów. W ramach ostatniego przeglądu powołano radę budżetową, której zadaniem jest ocena tego, w jakim stopniu rządowi udało się osiągnąć cele polityki budżetowej. Rada przedstawiła swoje pierwsze roczne sprawozdanie w 2008 r. Utrzymujące się słabe punkty związane są z zagrożeniem w postaci niewydolności tych ram w zakresie zapobiegania ekspansywnej polityce w okresie dobrej koniunktury, gdy nie ma zastosowania obowiązek dążenia do nadwyżki lub zrównoważenia budżetu na szczeblu lokalnym. Może to ograniczać pole manewru w czasie spowolnienia gospodarczego. Ostatnio rząd wzmocnił również zasady dotyczące pułapów wydatków i wyraźnie dąży do stopniowego zmniejszenia obciążeń podatkowych dla gospodarki.

| (10) | W celu stabilizacji sektora finansowego władze Szwecji przyjęły szereg środków, obejmujących podwojenie (do kwoty 500 000 SEK dla każdego rachunku) górnej granicy wartości gwarantowanych depozytów, stworzenie systemu gwarancji kredytowych dla zaciąganych przez banki kredytów średnioterminowych (do wysokości 1 500 mld SEK, czyli niemal 50 % PKB) oraz opracowanie programu mającego na celu ułatwienie dokapitalizowania wypłacalnych banków (do wysokości 50 mld SEK, czyli ok. 1,5 % PKB). |
| --- | --- |

(10)

W celu stabilizacji sektora finansowego władze Szwecji przyjęły szereg środków, obejmujących podwojenie (do kwoty 500 000 SEK dla każdego rachunku) górnej granicy wartości gwarantowanych depozytów, stworzenie systemu gwarancji kredytowych dla zaciąganych przez banki kredytów średnioterminowych (do wysokości 1 500 mld SEK, czyli niemal 50 % PKB) oraz opracowanie programu mającego na celu ułatwienie dokapitalizowania wypłacalnych banków (do wysokości 50 mld SEK, czyli ok. 1,5 % PKB).

| (11) | Zgodnie z Europejskim planem naprawy gospodarczej, zatwierdzonym w grudniu przez Radę Europejską, Szwecja przyjęła szereg budżetowych środków stymulacyjnych i reform strukturalnych. Pakiety budżetowych środków stymulacyjnych przyjęte przez Szwecję na rok 2009 są adekwatną reakcją na spowolnienie gospodarcze. Wprawdzie realizowane lub proponowane środki są wprowadzane w odpowiednim momencie i właściwie ukierunkowane, mają one jednak zasadniczo charakter trwały. Dotyczy to zwłaszcza obniżenia podatków dochodowych i składek na ubezpieczenia społeczne, co wchodzi w skład rządowego programu strukturalnego mającego na celu zachęcanie do aktywizacji zawodowej. Środki te związane są z programem reform strukturalnych strategii lizbońskiej dla Szwecji, którego przeglądu dokonała Komisja w dniu 28 stycznia 2009 r. Natomiast środki przedstawione w projekcie ustawy uzupełniającej mają głównie charakter tymczasowy i zostały zaproponowane w ramach bezpośredniej reakcji na spowolnienie gospodarcze. |
| --- | --- |

(11)

Zgodnie z Europejskim planem naprawy gospodarczej, zatwierdzonym w grudniu przez Radę Europejską, Szwecja przyjęła szereg budżetowych środków stymulacyjnych i reform strukturalnych. Pakiety budżetowych środków stymulacyjnych przyjęte przez Szwecję na rok 2009 są adekwatną reakcją na spowolnienie gospodarcze. Wprawdzie realizowane lub proponowane środki są wprowadzane w odpowiednim momencie i właściwie ukierunkowane, mają one jednak zasadniczo charakter trwały. Dotyczy to zwłaszcza obniżenia podatków dochodowych i składek na ubezpieczenia społeczne, co wchodzi w skład rządowego programu strukturalnego mającego na celu zachęcanie do aktywizacji zawodowej. Środki te związane są z programem reform strukturalnych strategii lizbońskiej dla Szwecji, którego przeglądu dokonała Komisja w dniu 28 stycznia 2009 r. Natomiast środki przedstawione w projekcie ustawy uzupełniającej mają głównie charakter tymczasowy i zostały zaproponowane w ramach bezpośredniej reakcji na spowolnienie gospodarcze.

| (12) | W oparciu o środki budżetowe zawarte w zaktualizowanym programie oczekuje się, że saldo strukturalne spadnie o ok. 1 % PKB, co sugeruje ekspansywny kurs polityki budżetowej. Uwzględniając dodatkowe środki przedstawione w projekcie ustawy uzupełniającej, ekspansywny kurs tej polityki nieco bardziej się uwydatnia. W świetle pogorszenia się perspektyw gospodarczych w ostatnich miesiącach jest to właściwe. Przy założeniu niezmiennego kursu polityki w zaktualizowanym programie przewidziano nieznaczny wzrost salda strukturalnego w 2010 r., natomiast w 2011 r. wzrost ten ma wynieść ok. 0,5 punktu procentowego, co sugeruje umiarkowanie restrykcyjny kurs polityki w tym okresie. |
| --- | --- |

(12)

W oparciu o środki budżetowe zawarte w zaktualizowanym programie oczekuje się, że saldo strukturalne spadnie o ok. 1 % PKB, co sugeruje ekspansywny kurs polityki budżetowej. Uwzględniając dodatkowe środki przedstawione w projekcie ustawy uzupełniającej, ekspansywny kurs tej polityki nieco bardziej się uwydatnia. W świetle pogorszenia się perspektyw gospodarczych w ostatnich miesiącach jest to właściwe. Przy założeniu niezmiennego kursu polityki w zaktualizowanym programie przewidziano nieznaczny wzrost salda strukturalnego w 2010 r., natomiast w 2011 r. wzrost ten ma wynieść ok. 0,5 punktu procentowego, co sugeruje umiarkowanie restrykcyjny kurs polityki w tym okresie.

| (13) | Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie zanotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych (3). |
| --- | --- |

(13)

Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie zanotowano brak pewnych danych obowiązkowych i opcjonalnych (3).

Podsumowując należy stwierdzić, że sytuacja budżetowa w perspektywie średnioterminowej jest stabilna. Duże nadwyżki powstałe w okresie dobrej koniunktury umożliwiają polityce budżetowej odegranie aktywnej roli w obliczu obecnego spowolnienia gospodarczego, nie tylko poprzez zwiększenie popytu w perspektywie krótkoterminowej, ale także poprzez wzmocnienie potencjału wzrostu gospodarki w perspektywie długoterminowej. Nadanie polityce budżetowej ekspansywnego kursu w 2009 r. było właściwym posunięciem. Jednakże w perspektywie krótkoterminowej występują zagrożenia dla równowagi finansów publicznych oraz istnieje potrzeba wzmocnienia ram budżetowych, aby zagwarantować, że saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych poprawi się, gdy tylko gospodarka ponownie przyspieszy.

W świetle powyższej oceny wzywa się Szwecję do wprowadzenia w 2009 r. w życie planowanej polityki budżetowej, w tym środków stymulacyjnych zgodnie z Europejskim planem naprawy gospodarczej i w ramach paktu stabilności i wzrostu, a następnie do dalszej realizacji średniookresowego celu budżetowego.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

| | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Realny PKB
  (zmiana w %) | PK grudzień 2008 | 2,7 | 1,5 | 1,3 | 3,1 | 3,5 |
| KOM styczeń 2009 | 2,5 | 0,5 | – 1,4 | 1,2 | bd. |
| PK listopad 2007 | 3,2 | 3,2 | 2,5 | 2,2 | bd. |
| Inflacja HICP
  (%) | PK grudzień 2008 | 2,5 | 3,6 | 1,5 | bd, | bd. |
| KOM styczeń 2009 | 1,7 | 3,3 | 0,7 | 1,0 | bd. |
| PK listopad 2007 | 1,7 | 2,7 | 2,5 | 2,1 | bd. |
| Luka produktowa (4)

  (procent potencjalnego PKB) | PK grudzień 2008 | 1,0 | – 0,5 | – 1,6 | – 1,0 | – 0,2 |
| KOM styczeń 2009 (5) | 2,5 | 0,7 | – 1,9 | – 2,0 | bd. |
| PK listopad 2007 | 0,6 | 0,9 | 0,6 | 0,0 | bd. |
| Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 8,4 | 8,2 | 8,2 | 8,3 | 8,1 |
| KOM styczeń 2009 | 8,3 | 6,1 | 6,5 | 6,6 | bd. |
| PK listopad 2007 | 7,1 | 7,2 | 7,4 | 7,7 | bd. |
| Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 56,2 | 55,4 | 54,1 | 53,8 | 53,3 |
| KOM styczeń 2009 | 56,4 | 55,1 | 53,0 | 52,7 | bd. |
| PK listopad 2007 | 56,300 | 55,5 | 54,9 | 54,6 | bd. |
| Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 52,6 | 52,5 | 53,1 | 52,2 | 50,8 |
| KOM styczeń 2009 | 52,8 | 52,8 | 54,3 | 54,1 | bd. |
| PK listopad 2007 | 53,3 | 52,6 | 51,8 | 51,1 | bd. |
| Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 3,6 | 2,8 | 1,1 | 1,6 | 2,5 |
| KOM styczeń 2009 | 3,6 | 2,3 | – 1,3 | – 1,4 | bd. |
| PK listopad 2007 | 3,0 | 2,8 | 3,1 | 3,6 | bd. |
| Saldo pierwotne
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 5,4 | 4,7 | 2,6 | 3,0 | 3,8 |
| KOM styczeń 2009 | 5,4 | 4,1 | 0,2 | 0,1 | bd. |
| PK listopad 2007 | 4,6 | 4,4 | 4,5 | 4,8 | bd. |
| Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (4)

  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 3,0 | 3,1 | 2,0 | 2,2 | 2,6 |
| KOM styczeń 2009 | 2,1 | 1,9 | – 0,2 | – 0,2 | bd. |
| PK listopad 2007 | 2,7 | 2,3 | 2,8 | 3,6 | bd. |
| Saldo strukturalne (6)

  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 2,2 | 2,8 | 1,9 | 2,1 | 2,5 |
| KOM styczeń 2009 | 2,1 | 1,6 | – 0,3 | – 0,2 | bd. |
| PK listopad 2007 | 2,3 | 2,0 | 2,8 | 3,6 | bd. |
| Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 40,6 | 35,5 | 32,2 | 28,3 | 23,8 |
| KOM styczeń 2009 | 40,6 | 34,8 | 36,2 | 36,0 | bd. |
| PK listopad 2007 | 39,7 | 34,8 | 29,8 | 24,5 | bd. |
| Program konwergencji (PK); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji. |

2007

2008

2009

2010

2011

Realny PKB

(zmiana w %)

PK grudzień 2008

2,7

1,5

1,3

3,1

3,5

KOM styczeń 2009

2,5

0,5

– 1,4

1,2

bd.

PK listopad 2007

3,2

3,2

2,5

2,2

bd.

Inflacja HICP

(%)

PK grudzień 2008

2,5

3,6

1,5

bd,

bd.

KOM styczeń 2009

1,7

3,3

0,7

1,0

bd.

PK listopad 2007

1,7

2,7

2,5

2,1

bd.

Luka produktowa (4)

(procent potencjalnego PKB)

PK grudzień 2008

1,0

– 0,5

– 1,6

– 1,0

– 0,2

KOM styczeń 2009 (5)

2,5

0,7

– 1,9

– 2,0

bd.

PK listopad 2007

0,6

0,9

0,6

0,0

bd.

Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata

(% PKB)

PK grudzień 2008

8,4

8,2

8,2

8,3

8,1

KOM styczeń 2009

8,3

6,1

6,5

6,6

bd.

PK listopad 2007

7,1

7,2

7,4

7,7

bd.

Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK grudzień 2008

56,2

55,4

54,1

53,8

53,3

KOM styczeń 2009

56,4

55,1

53,0

52,7

bd.

PK listopad 2007

56,300

55,5

54,9

54,6

bd.

Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK grudzień 2008

52,6

52,5

53,1

52,2

50,8

KOM styczeń 2009

52,8

52,8

54,3

54,1

bd.

PK listopad 2007

53,3

52,6

51,8

51,1

bd.

Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK grudzień 2008

3,6

2,8

1,1

1,6

2,5

KOM styczeń 2009

3,6

2,3

– 1,3

– 1,4

bd.

PK listopad 2007

3,0

2,8

3,1

3,6

bd.

Saldo pierwotne

(% PKB)

PK grudzień 2008

5,4

4,7

2,6

3,0

3,8

KOM styczeń 2009

5,4

4,1

0,2

0,1

bd.

PK listopad 2007

4,6

4,4

4,5

4,8

bd.

Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (4)

(% PKB)

PK grudzień 2008

3,0

3,1

2,0

2,2

2,6

KOM styczeń 2009

2,1

1,9

– 0,2

– 0,2

bd.

PK listopad 2007

2,7

2,3

2,8

3,6

bd.

Saldo strukturalne (6)

(% PKB)

PK grudzień 2008

2,2

2,8

1,9

2,1

2,5

KOM styczeń 2009

2,1

1,6

– 0,3

– 0,2

bd.

PK listopad 2007

2,3

2,0

2,8

3,6

bd.

Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK grudzień 2008

40,6

35,5

32,2

28,3

23,8

KOM styczeń 2009

40,6

34,8

36,2

36,0

bd.

PK listopad 2007

39,7

34,8

29,8

24,5

bd.

Program konwergencji (PK); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Dokumenty, do których odniesienie znajduje się w niniejszym tekście, są dostępne na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Ocena uwzględnia w szczególności prognozę służb Komisji ze stycznia 2009 r., a także inne informacje, które uzyskano od tego czasu.

(3)  W szczególności brakuje danych na temat nominalnego wzrostu PKB i dochodów z prywatyzacji.

(4)  Podane w programie wartości luki produktowej oraz salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne zostały przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programie.

(5)  W oparciu o szacowany potencjalny wzrost w wysokości — odpowiednio — 2,6 %, 2,3 %, 1,3 % i 1,2 % w latach 2007–2010.

(6)  Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne, po skorygowaniu o działania jednorazowe i tymczasowe. Zgodnie z najnowszą aktualizacją programu działania jednorazowe i inne działania tymczasowe wynoszą 0,3 % PKB w 2008 r. i 0,1 % PKB w latach 2009–2011 (wszystkie przyczynią się do zmniejszenia deficytu); oraz 0,3 % PKB w 2008 r. i 0,1 % w 2009 r. (wszystkie przyczynią się do zmniejszenia deficytu) zgodnie ze śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia.

Źródło:

Program konwergencji (PK); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/28 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/28

---

OPINIA RADY

z dnia 10 marca 2009 r.

w sprawie zaktualizowanego programu stabilności na lata 2008–2011 przedstawionego przez Niderlandy

(2009/C 68/06)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 5 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

| (1) | W dniu 10 marca 2009 r. Rada przeanalizowała zaktualizowany program stabilności przedstawiony przez Niderlandy, obejmujący lata 2008–2011. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 10 marca 2009 r. Rada przeanalizowała zaktualizowany program stabilności przedstawiony przez Niderlandy, obejmujący lata 2008–2011.

| (2) | W roku 2008 r. odnotowano znaczne osłabienie aktywności gospodarczej, ponieważ globalne spowolnienie gospodarcze i kryzys finansowy odbiły się zarówno na popycie zewnętrznym, jak i krajowym. Roczny wzrost osiągnął wprawdzie poziom 1,9 %, jednak było to spowodowane głównie znacznym efektem przeniesienia silnego popytu krajowego w drugiej połowie 2007 r., związanego z wysokim wzrostem spożycia prywatnego. W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 r. przewiduje się, że w roku 2009 aktywność gospodarcza zmniejszy się gwałtownie o 2 %. Bardzo otwarta gospodarka Niderlandów względnie mocno ucierpi wskutek przewidywanego spadku wymiany handlowej na świecie. Zasadnicze wyzwania polityczne w okresie spowolnienia odnoszą się zarówno do sektora finansowego, w przypadku którego związane są z podjęciem działań w reakcji na bardzo niski poziom zaufania i zmniejszającą się wartość aktywów funduszy emerytalnych, jak i do gospodarki realnej, w przypadku której dotyczą wsparcia dla inwestycji i konkurencyjności. Spowolnienie wywrze znaczny wpływ na finanse publiczne, ponieważ należy się spodziewać, że prognozowana nadwyżka w roku 2008 zamieni się w deficyt w roku 2009, który pogłębi się jeszcze w roku 2010. Uwzględniono przy tym skutki przedstawionego w listopadzie pakietu wsparcia koniunktury, w ramach którego przewidziano między innymi wsparcie dla inwestycji prywatnych. |
| --- | --- |

(2)

W roku 2008 r. odnotowano znaczne osłabienie aktywności gospodarczej, ponieważ globalne spowolnienie gospodarcze i kryzys finansowy odbiły się zarówno na popycie zewnętrznym, jak i krajowym. Roczny wzrost osiągnął wprawdzie poziom 1,9 %, jednak było to spowodowane głównie znacznym efektem przeniesienia silnego popytu krajowego w drugiej połowie 2007 r., związanego z wysokim wzrostem spożycia prywatnego. W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 r. przewiduje się, że w roku 2009 aktywność gospodarcza zmniejszy się gwałtownie o 2 %. Bardzo otwarta gospodarka Niderlandów względnie mocno ucierpi wskutek przewidywanego spadku wymiany handlowej na świecie. Zasadnicze wyzwania polityczne w okresie spowolnienia odnoszą się zarówno do sektora finansowego, w przypadku którego związane są z podjęciem działań w reakcji na bardzo niski poziom zaufania i zmniejszającą się wartość aktywów funduszy emerytalnych, jak i do gospodarki realnej, w przypadku której dotyczą wsparcia dla inwestycji i konkurencyjności. Spowolnienie wywrze znaczny wpływ na finanse publiczne, ponieważ należy się spodziewać, że prognozowana nadwyżka w roku 2008 zamieni się w deficyt w roku 2009, który pogłębi się jeszcze w roku 2010. Uwzględniono przy tym skutki przedstawionego w listopadzie pakietu wsparcia koniunktury, w ramach którego przewidziano między innymi wsparcie dla inwestycji prywatnych.

| (3) | W dniu 19 grudnia 2008 r. Niderlandy przedłożyły dodatek do programu stabilności zawierający plan naprawy gospodarczej oraz częściową aktualizację scenariusza makroekonomicznego. Dane liczbowe przedstawione w dodatku są znacznie mniej optymistyczne niż zawarte w programie, wskazując na wzrost PKB na poziomie -0,75 % w roku 2009 i 1 % w roku 2010 oraz deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych odpowiednio na poziomie 1,2 % i 2,4 % PKB. Niemniej te nowe dane liczbowe nie będą wykorzystane jako podstawa oceny, jako że scenariusz makroekonomiczny nie był kompletny, a przedstawione dane o finansach publicznych służyły raczej celom informacyjnym i nie były oficjalnie zatwierdzone przez ministerstwo finansów. |
| --- | --- |

(3)

W dniu 19 grudnia 2008 r. Niderlandy przedłożyły dodatek do programu stabilności zawierający plan naprawy gospodarczej oraz częściową aktualizację scenariusza makroekonomicznego. Dane liczbowe przedstawione w dodatku są znacznie mniej optymistyczne niż zawarte w programie, wskazując na wzrost PKB na poziomie -0,75 % w roku 2009 i 1 % w roku 2010 oraz deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych odpowiednio na poziomie 1,2 % i 2,4 % PKB. Niemniej te nowe dane liczbowe nie będą wykorzystane jako podstawa oceny, jako że scenariusz makroekonomiczny nie był kompletny, a przedstawione dane o finansach publicznych służyły raczej celom informacyjnym i nie były oficjalnie zatwierdzone przez ministerstwo finansów.

| (4) | Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że tempo wzrostu realnego PKB obniży się z poziomu 2,25 % w roku 2008 do 1,25 % w roku 2009, a następnie podniesie się do poziomu wynoszącego średnio 2 % w pozostałych latach okresu objętego programem. Wobec szybkiego pogarszania się perspektyw makroekonomicznych w ostatnich miesiącach wydaje się obecnie, że ten sfinalizowany we wrześniu (2) scenariusz oparty jest na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, jeśli porównać go ze śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia. Nawet przedstawiona w dodatku liczba wyrażająca wzrost PKB w roku 2009 (-0,75 %) jest mimo wszystko optymistyczna w porównaniu z prognozą służb Komisji, która uwzględnia gwałtowne pogorszenie się perspektyw gospodarczych. W szczególności najnowsze dostępne informacje wskazują na wyraźne zmniejszenie inwestycji spowodowane zaostrzeniem warunków udzielania kredytów, jak również na gwałtowny spadek eksportu w związku ze słabym popytem zewnętrznym. W scenariuszu makroekonomicznym nie uwzględniono (ograniczonego) wpływu pakietu wsparcia koniunktury na budżet ani na gospodarkę. Zawarte w programie przewidywania dotyczące inflacji wydają się zawyżone dla roku 2009, natomiast dla następnych lat wydają się realistyczne. |
| --- | --- |

(4)

Scenariusz makroekonomiczny będący podstawą programu przewiduje, że tempo wzrostu realnego PKB obniży się z poziomu 2,25 % w roku 2008 do 1,25 % w roku 2009, a następnie podniesie się do poziomu wynoszącego średnio 2 % w pozostałych latach okresu objętego programem. Wobec szybkiego pogarszania się perspektyw makroekonomicznych w ostatnich miesiącach wydaje się obecnie, że ten sfinalizowany we wrześniu (2) scenariusz oparty jest na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, jeśli porównać go ze śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia. Nawet przedstawiona w dodatku liczba wyrażająca wzrost PKB w roku 2009 (-0,75 %) jest mimo wszystko optymistyczna w porównaniu z prognozą służb Komisji, która uwzględnia gwałtowne pogorszenie się perspektyw gospodarczych. W szczególności najnowsze dostępne informacje wskazują na wyraźne zmniejszenie inwestycji spowodowane zaostrzeniem warunków udzielania kredytów, jak również na gwałtowny spadek eksportu w związku ze słabym popytem zewnętrznym. W scenariuszu makroekonomicznym nie uwzględniono (ograniczonego) wpływu pakietu wsparcia koniunktury na budżet ani na gospodarkę. Zawarte w programie przewidywania dotyczące inflacji wydają się zawyżone dla roku 2009, natomiast dla następnych lat wydają się realistyczne.

| (5) | W prognozie śródokresowej służb Komisji ze stycznia 2009 r. nadwyżkę sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2008 oszacowano na 1,1 % PKB, natomiast w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu stabilności zakładano, że wyniesie ona 0,5 % PKB. Przyczyną tej poprawy jest przede wszystkim lepszy od zakładanego wynik w 2007 r. Oprócz tego również wzrost dochodów w 2008 r. był nieco wyższy od przewidywanego, co wiąże się z faktem, że wyższe dochody z gazu zostały tylko częściowo skompensowane niższymi, wskutek kryzysu finansowego, dochodami z podatków. Wzrost wydatków w roku 2008 był również nieznacznie wyższy, co w dużej mierze spowodowane było wyższymi od przewidywanych płatnościami z tytułu odsetek i wydatkami na opiekę nad dziećmi. |
| --- | --- |

(5)

W prognozie śródokresowej służb Komisji ze stycznia 2009 r. nadwyżkę sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2008 oszacowano na 1,1 % PKB, natomiast w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu stabilności zakładano, że wyniesie ona 0,5 % PKB. Przyczyną tej poprawy jest przede wszystkim lepszy od zakładanego wynik w 2007 r. Oprócz tego również wzrost dochodów w 2008 r. był nieco wyższy od przewidywanego, co wiąże się z faktem, że wyższe dochody z gazu zostały tylko częściowo skompensowane niższymi, wskutek kryzysu finansowego, dochodami z podatków. Wzrost wydatków w roku 2008 był również nieznacznie wyższy, co w dużej mierze spowodowane było wyższymi od przewidywanych płatnościami z tytułu odsetek i wydatkami na opiekę nad dziećmi.

| (6) | W aktualizacji programu cel budżetowy na rok 2009 ustalono jako nadwyżkę na poziomie 1,2 % PKB, natomiast w śródokresowej prognozie służb Komisji przewiduje się deficyt na poziomie 1,4 %. Saldo strukturalne, zgodnie z informacjami przedstawionymi w aktualizacji programu stabilności i przeliczone przez służby Komisji, ma osiągnąć nadwyżkę na poziomie około 1 % PKB w 2009 r., w porównaniu do nadwyżki na poziomie około 0,75 % w roku 2008. Przedstawiony w programie kurs polityki budżetowej można uznać za nieco restrykcyjny. Jednakże w prognozie śródokresowej służb Komisji przewidziano na rok 2009 ekspansywny kurs polityki budżetowej, w którym saldo strukturalne obniża się o 1 punkt procentowy PKB w wyniku oddziaływania budżetowego działań uznaniowych podjętych w reakcji na spowolnienie gospodarcze (co może spowodować przyrost o wielkość sięgającą 0,5 % PKB), a także w wyniku utraconych dochodów z gazu i dochodów podatkowych związanych z niższym wzrostem i większą elastycznością podatkową. |
| --- | --- |

(6)

W aktualizacji programu cel budżetowy na rok 2009 ustalono jako nadwyżkę na poziomie 1,2 % PKB, natomiast w śródokresowej prognozie służb Komisji przewiduje się deficyt na poziomie 1,4 %. Saldo strukturalne, zgodnie z informacjami przedstawionymi w aktualizacji programu stabilności i przeliczone przez służby Komisji, ma osiągnąć nadwyżkę na poziomie około 1 % PKB w 2009 r., w porównaniu do nadwyżki na poziomie około 0,75 % w roku 2008. Przedstawiony w programie kurs polityki budżetowej można uznać za nieco restrykcyjny. Jednakże w prognozie śródokresowej służb Komisji przewidziano na rok 2009 ekspansywny kurs polityki budżetowej, w którym saldo strukturalne obniża się o 1 punkt procentowy PKB w wyniku oddziaływania budżetowego działań uznaniowych podjętych w reakcji na spowolnienie gospodarcze (co może spowodować przyrost o wielkość sięgającą 0,5 % PKB), a także w wyniku utraconych dochodów z gazu i dochodów podatkowych związanych z niższym wzrostem i większą elastycznością podatkową.

| (7) | Głównym celem strategii budżetowej określonej w programie jest osiągnięcie nadwyżki strukturalnej, tj. nadwyżki w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne po skorygowaniu o działania jednorazowe i inne działania tymczasowe, w wysokości 1 % PKB na koniec okresu objętego programem. Tym samym przez cały okres objęty programem Niderlandy osiągałyby swój średniookresowy cel budżetowy, tzn. deficyt strukturalny wynoszący między 0,5 % a 1 % PKB. W programie zakłada się, że nominalna nadwyżka budżetowa zmniejszy się z poziomu 1,2 % w roku 2009 do poziomu 0,8 % PKB w roku 2010, by następnie wzrosnąć do 1,1 % PKB w roku 2011. Podobnie będzie się kształtowało saldo pierwotne. Przewiduje się, że dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych, którego wysokość szacuje się w programie na 42,1 % PKB w roku 2008, zmniejszy się o 6 punktów procentowych w okresie objętym programem. Niemniej prognozy te zostały sporządzone przed podjęciem działań rządowych ukierunkowanych na stabilizację rynków finansowych, i tym samym nie uwzględniają tych działań. Wspomniane działania, takie jak zakup banku Fortis Bank Netherlands i operacje dokapitalizowania banków, przyczyniły się w roku 2008 do wzrostu wskaźnika długu w relacji do PKB o około 15 punktów procentowych. W szczególności, zgodnie ze śródokresową prognozą służb Komisji, wskaźnik zadłużenia osiągnął poziom 57,3 % w roku 2008, natomiast w roku 2009 spadnie do 53,2 % w związku ze spłatą pożyczki, by w roku 2010 ponownie wzrosnąć do poziomu 55,2 %. Stosownie do sugestii zawartych w dodatku z grudnia 2008 r. obecnie oczekuje się, że saldo nominalne w latach 2009–2010 osiągnie poziom znacznie niższy od wartości docelowych założonych w programie (przewidującym deficyt na poziomie — odpowiednio — 1,2 % i 2,4 %). Sugeruje to, że dane dotyczące planowanego salda na rok w 2011 mogą być również nieaktualne. |
| --- | --- |

(7)

Głównym celem strategii budżetowej określonej w programie jest osiągnięcie nadwyżki strukturalnej, tj. nadwyżki w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne po skorygowaniu o działania jednorazowe i inne działania tymczasowe, w wysokości 1 % PKB na koniec okresu objętego programem. Tym samym przez cały okres objęty programem Niderlandy osiągałyby swój średniookresowy cel budżetowy, tzn. deficyt strukturalny wynoszący między 0,5 % a 1 % PKB. W programie zakłada się, że nominalna nadwyżka budżetowa zmniejszy się z poziomu 1,2 % w roku 2009 do poziomu 0,8 % PKB w roku 2010, by następnie wzrosnąć do 1,1 % PKB w roku 2011. Podobnie będzie się kształtowało saldo pierwotne. Przewiduje się, że dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych, którego wysokość szacuje się w programie na 42,1 % PKB w roku 2008, zmniejszy się o 6 punktów procentowych w okresie objętym programem. Niemniej prognozy te zostały sporządzone przed podjęciem działań rządowych ukierunkowanych na stabilizację rynków finansowych, i tym samym nie uwzględniają tych działań. Wspomniane działania, takie jak zakup banku Fortis Bank Netherlands i operacje dokapitalizowania banków, przyczyniły się w roku 2008 do wzrostu wskaźnika długu w relacji do PKB o około 15 punktów procentowych. W szczególności, zgodnie ze śródokresową prognozą służb Komisji, wskaźnik zadłużenia osiągnął poziom 57,3 % w roku 2008, natomiast w roku 2009 spadnie do 53,2 % w związku ze spłatą pożyczki, by w roku 2010 ponownie wzrosnąć do poziomu 55,2 %. Stosownie do sugestii zawartych w dodatku z grudnia 2008 r. obecnie oczekuje się, że saldo nominalne w latach 2009–2010 osiągnie poziom znacznie niższy od wartości docelowych założonych w programie (przewidującym deficyt na poziomie — odpowiednio — 1,2 % i 2,4 %). Sugeruje to, że dane dotyczące planowanego salda na rok w 2011 mogą być również nieaktualne.

| (8) | Wyniki budżetowe mogą być, ze względu na różne zagrożenia, (znacznie) gorsze niż przewidziano w programie. Co najistotniejsze, przewidywania makroekonomiczne są oparte na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, czego dowodzą ostatnie słabe dane gospodarcze np. dotyczące produkcji przemysłowej. Dane dotyczące wzrostu gospodarczego w roku 2009 różnią się w stosunku do śródokresowej prognozy służb Komisji o 3,25 % PKB, co oznacza znaczne zagrożenia dla budżetu, jak również znajduje odzwierciedlenie w pogarszającym się saldzie sektora instytucji rządowych i samorządowych, o którym mowa w dodatku. Ponadto w określonych w programie celach budżetowych nie zostały jeszcze uwzględnione budżetowe środki stymulacyjne, aczkolwiek ich wpływ jest bardzo mały. Oprócz bezpośredniego wpływu na budżet środki obejmujące udzielenie gwarancji stanowią znaczne zagrożenie pośrednie, jeżeli gwarancje te zostaną faktycznie w dużym stopniu wykorzystane. Zagrożenie dla wyniku budżetowego mogą stanowić również dochody z gazu, ponieważ w programie oszacowano je przy bardziej optymistycznych założeniach dotyczących cen ropy niż w śródokresowej prognozie służb Komisji. W związku z tymi zagrożeniami dla celów budżetowych oraz znacznymi gwarancjami udzielonymi sektorowi bankowemu istnieje wysokie ryzyko, że wskaźnik zadłużenia będzie się kształtował mniej korzystnie niż przewidziano w programie. |
| --- | --- |

(8)

Wyniki budżetowe mogą być, ze względu na różne zagrożenia, (znacznie) gorsze niż przewidziano w programie. Co najistotniejsze, przewidywania makroekonomiczne są oparte na wyraźnie optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu gospodarczego, czego dowodzą ostatnie słabe dane gospodarcze np. dotyczące produkcji przemysłowej. Dane dotyczące wzrostu gospodarczego w roku 2009 różnią się w stosunku do śródokresowej prognozy służb Komisji o 3,25 % PKB, co oznacza znaczne zagrożenia dla budżetu, jak również znajduje odzwierciedlenie w pogarszającym się saldzie sektora instytucji rządowych i samorządowych, o którym mowa w dodatku. Ponadto w określonych w programie celach budżetowych nie zostały jeszcze uwzględnione budżetowe środki stymulacyjne, aczkolwiek ich wpływ jest bardzo mały. Oprócz bezpośredniego wpływu na budżet środki obejmujące udzielenie gwarancji stanowią znaczne zagrożenie pośrednie, jeżeli gwarancje te zostaną faktycznie w dużym stopniu wykorzystane. Zagrożenie dla wyniku budżetowego mogą stanowić również dochody z gazu, ponieważ w programie oszacowano je przy bardziej optymistycznych założeniach dotyczących cen ropy niż w śródokresowej prognozie służb Komisji. W związku z tymi zagrożeniami dla celów budżetowych oraz znacznymi gwarancjami udzielonymi sektorowi bankowemu istnieje wysokie ryzyko, że wskaźnik zadłużenia będzie się kształtował mniej korzystnie niż przewidziano w programie.

| (9) | Długoterminowy wpływ na budżet związany ze starzeniem się społeczeństwa jest w Niderlandach wyższy niż średnia UE. Prognozowany przyszły wzrost dochodów z podatków wyrażonych w proporcji do PKB, wynikający głównie z odroczonego opodatkowania prywatnych systemów emerytalnych, częściowo skompensowałby wzrost wydatków publicznych w perspektywie długoterminowej. Oszacowana w programie sytuacja budżetowa w roku 2008, która jest lepsza niż sytuacja wyjściowa z poprzedniego programu, przyczynia się do zrównoważenia przewidywanego długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet, ale nadal nie jest wystarczająco dobra, aby w pełni sprostać presji wydatkowej w przyszłości. Wyższe nadwyżki pierwotne w perspektywie średniookresowej i wdrożenie reform w celu ograniczenia prognozowanego wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa przyczyniłyby się do zmniejszenia zagrożenia dla stabilności finansów publicznych, które kształtuje się na średnim poziomie. Kryzys finansowy może mieć negatywny wpływ również na długoterminową stabilność finansów publicznych w związku z wdrażanymi przez Niderlandy programami stabilizacji sektora finansowego (jak np. dokapitalizowanie, gwarancje), głównie z racji ich wpływu na dług publiczny, gdyby koszty wsparcia rządowego nie zostały w pełni odzyskane w przyszłości. |
| --- | --- |

(9)

Długoterminowy wpływ na budżet związany ze starzeniem się społeczeństwa jest w Niderlandach wyższy niż średnia UE. Prognozowany przyszły wzrost dochodów z podatków wyrażonych w proporcji do PKB, wynikający głównie z odroczonego opodatkowania prywatnych systemów emerytalnych, częściowo skompensowałby wzrost wydatków publicznych w perspektywie długoterminowej. Oszacowana w programie sytuacja budżetowa w roku 2008, która jest lepsza niż sytuacja wyjściowa z poprzedniego programu, przyczynia się do zrównoważenia przewidywanego długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet, ale nadal nie jest wystarczająco dobra, aby w pełni sprostać presji wydatkowej w przyszłości. Wyższe nadwyżki pierwotne w perspektywie średniookresowej i wdrożenie reform w celu ograniczenia prognozowanego wzrostu wydatków związanych ze starzeniem się społeczeństwa przyczyniłyby się do zmniejszenia zagrożenia dla stabilności finansów publicznych, które kształtuje się na średnim poziomie. Kryzys finansowy może mieć negatywny wpływ również na długoterminową stabilność finansów publicznych w związku z wdrażanymi przez Niderlandy programami stabilizacji sektora finansowego (jak np. dokapitalizowanie, gwarancje), głównie z racji ich wpływu na dług publiczny, gdyby koszty wsparcia rządowego nie zostały w pełni odzyskane w przyszłości.

| (10) | W roku 1994 Niderlandy zaczęły stosować ramy budżetowe oparte na bieżących tendencjach, co okazało się bardzo udanym rozwiązaniem (3). Obecny rząd potwierdził te ramy, chociaż na początku kadencji rządu w roku 2007 wprowadzono kilka drobnych dostosowań (4). Zasady budżetowe zostały zmienione ostatnio w listopadzie 2008 r. w ten sposób, że wszystkie ewentualne wydatki oraz dochody inne niż podatkowe wynikające z interwencji w sektorze finansowym nie będą objęte pułapami wydatków (5). Ponadto jeżeli wskutek tych działań rządowych zostanie osiągnięta wartość alarmowa (6) deficytu w wysokości 2 % PKB, nie będą podejmowane żadne środki korygujące. Ta dodatkowa zasada budżetowa ma zminimalizować wpływ środków, które zostały podjęte w reakcji na kryzys finansowy, na normalny proces kształtowania polityki budżetowej. Nie wskazano daty, do której mają obowiązywać te zmienione zasady. Rząd ogłosił także reformę metod ujmowania w budżecie innych niż podatkowe dochodów z gazu, począwszy od 2012 r. Na lata 2008–2011 określono maksymalną kwotę dochodów z gazu, jaką można przeznaczać na wydatki. |
| --- | --- |

(10)

W roku 1994 Niderlandy zaczęły stosować ramy budżetowe oparte na bieżących tendencjach, co okazało się bardzo udanym rozwiązaniem (3). Obecny rząd potwierdził te ramy, chociaż na początku kadencji rządu w roku 2007 wprowadzono kilka drobnych dostosowań (4). Zasady budżetowe zostały zmienione ostatnio w listopadzie 2008 r. w ten sposób, że wszystkie ewentualne wydatki oraz dochody inne niż podatkowe wynikające z interwencji w sektorze finansowym nie będą objęte pułapami wydatków (5). Ponadto jeżeli wskutek tych działań rządowych zostanie osiągnięta wartość alarmowa (6) deficytu w wysokości 2 % PKB, nie będą podejmowane żadne środki korygujące. Ta dodatkowa zasada budżetowa ma zminimalizować wpływ środków, które zostały podjęte w reakcji na kryzys finansowy, na normalny proces kształtowania polityki budżetowej. Nie wskazano daty, do której mają obowiązywać te zmienione zasady. Rząd ogłosił także reformę metod ujmowania w budżecie innych niż podatkowe dochodów z gazu, począwszy od 2012 r. Na lata 2008–2011 określono maksymalną kwotę dochodów z gazu, jaką można przeznaczać na wydatki.

| (11) | Rząd Niderlandów przyjął szereg środków w celu ustabilizowania sektora finansowego. Po pierwsze, zwiększono do 100 000 EUR kwotę objętą systemem gwarantowania depozytów. Po drugie, wprowadzono system gwarantowania kredytów, w ramach którego udostępniono kwotę 200 mld EUR (33 % PKB) na zabezpieczenie bankowych średnioterminowych instrumentów dłużnych. System ten ma poprawić dostęp banków do finansowania. Po trzecie, utworzono fundusz w wysokości 20 mld EUR (3,3 % PKB) przeznaczony na dokapitalizowanie instytucji finansowych. Oprócz tego rząd przeprowadził nacjonalizację jednego z głównych banków i udostępnił instrument wsparcia dużej instytucji finansowej. |
| --- | --- |

(11)

Rząd Niderlandów przyjął szereg środków w celu ustabilizowania sektora finansowego. Po pierwsze, zwiększono do 100 000 EUR kwotę objętą systemem gwarantowania depozytów. Po drugie, wprowadzono system gwarantowania kredytów, w ramach którego udostępniono kwotę 200 mld EUR (33 % PKB) na zabezpieczenie bankowych średnioterminowych instrumentów dłużnych. System ten ma poprawić dostęp banków do finansowania. Po trzecie, utworzono fundusz w wysokości 20 mld EUR (3,3 % PKB) przeznaczony na dokapitalizowanie instytucji finansowych. Oprócz tego rząd przeprowadził nacjonalizację jednego z głównych banków i udostępnił instrument wsparcia dużej instytucji finansowej.

| (12) | Zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej, zatwierdzonym w grudniu przez Radę Europejską, Niderlandy przyjęły środki służące wsparciu inwestycji prywatnych za pomocą obniżek podatków i gwarancji kredytów, ochronie miejsc pracy przez wprowadzenie możliwości czasowego zmniejszenia liczby godzin pracy, zwiększeniu podaży kredytów wskutek gwarancji, a także obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne. Środki te są podejmowane w odpowiednim momencie, przewidują konkretne cele, są zgodne z europejskim planem naprawy gospodarczej i częściowo mają charakter czasowy. W związku z tym nie powinny wywrzeć znacznego skutku na stabilność finansów publicznych w długim okresie. Biorąc pod uwagę znaczne zobowiązania w związku z programami pomocy finansowej, pomimo dobrej wyjściowej sytuacji w odniesieniu do salda budżetu i poziomu długu publicznego oraz przewidywanej dotkliwości spowolnienia gospodarczego, zakres programu wsparcia budżetowego jest niewielki (0,5 % PKB). W aktualizacji programu stabilności przewiduje się także szereg środków strukturalnych, które pobudzają popyt, ale są również zgodne z programem reform polityki w dłuższej skali czasowej. Obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne ma pobudzić popyt i równocześnie zwiększyć podaż siły roboczej. Oprócz tego w celu ograniczenia zwolnień pracowników oraz ułatwienia przemian na rynku pracy tworzone są ośrodki mobilności, oparte na partnerstwach publiczno-prywatnych. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform i z zaleceniami dla Niderlandów, przedstawionymi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia. |
| --- | --- |

(12)

Zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej, zatwierdzonym w grudniu przez Radę Europejską, Niderlandy przyjęły środki służące wsparciu inwestycji prywatnych za pomocą obniżek podatków i gwarancji kredytów, ochronie miejsc pracy przez wprowadzenie możliwości czasowego zmniejszenia liczby godzin pracy, zwiększeniu podaży kredytów wskutek gwarancji, a także obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne. Środki te są podejmowane w odpowiednim momencie, przewidują konkretne cele, są zgodne z europejskim planem naprawy gospodarczej i częściowo mają charakter czasowy. W związku z tym nie powinny wywrzeć znacznego skutku na stabilność finansów publicznych w długim okresie. Biorąc pod uwagę znaczne zobowiązania w związku z programami pomocy finansowej, pomimo dobrej wyjściowej sytuacji w odniesieniu do salda budżetu i poziomu długu publicznego oraz przewidywanej dotkliwości spowolnienia gospodarczego, zakres programu wsparcia budżetowego jest niewielki (0,5 % PKB). W aktualizacji programu stabilności przewiduje się także szereg środków strukturalnych, które pobudzają popyt, ale są również zgodne z programem reform polityki w dłuższej skali czasowej. Obniżenie składek na ubezpieczenia społeczne ma pobudzić popyt i równocześnie zwiększyć podaż siły roboczej. Oprócz tego w celu ograniczenia zwolnień pracowników oraz ułatwienia przemian na rynku pracy tworzone są ośrodki mobilności, oparte na partnerstwach publiczno-prywatnych. Środki te związane są ze średniookresowym programem reform i z zaleceniami dla Niderlandów, przedstawionymi przez Komisję w dniu 28 stycznia 2009 r. w ramach strategii lizbońskiej na rzecz wzrostu gospodarczego i zatrudnienia.

| (13) | Sądząc po zmianach salda strukturalnego i biorąc pod uwagę zagrożenia dla prognoz budżetowych, kurs polityki budżetowej w roku 2009 ma charakter ekspansywny. Jest to zasadniczo zgodne z paktem stabilności i wzrostu, w którym wskazuje się, że dostosowanie powinno być większe w okresach dobrej koniunktury gospodarczej, natomiast w okresach gorszej koniunktury może być mniejsze. Niemniej w świetle znacznych zagrożeń w odniesieniu do kształtowania się salda oraz długu publicznego istnieje ryzyko, że pogorszenie stanu finansów publicznych będzie miało negatywny wpływ na ich długookresową stabilność. Z drugiej strony oczekuje się, że pewien pozytywny wpływ na długoterminową stabilność będą miały planowane środki mające dalej zwiększać wskaźnik zatrudnienia, takie jak stopniowe znoszenie możliwości przenoszenia ogólnego kredytu podatkowego i wprowadzenie ulgi podatkowej powiązanej z uzyskiwanymi dochodami z pracy, co ma spowodować, że podjęcie zatrudnienia stanie się opłacalne dla osób niskowykwalifikowanych. Mając na uwadze zagrożenia dla wspomnianych wyżej prognoz dotyczących poziomu długu, w okresie objętym programem wskaźnik zadłużenia może przekraczać wartość referencyjną. |
| --- | --- |

(13)

Sądząc po zmianach salda strukturalnego i biorąc pod uwagę zagrożenia dla prognoz budżetowych, kurs polityki budżetowej w roku 2009 ma charakter ekspansywny. Jest to zasadniczo zgodne z paktem stabilności i wzrostu, w którym wskazuje się, że dostosowanie powinno być większe w okresach dobrej koniunktury gospodarczej, natomiast w okresach gorszej koniunktury może być mniejsze. Niemniej w świetle znacznych zagrożeń w odniesieniu do kształtowania się salda oraz długu publicznego istnieje ryzyko, że pogorszenie stanu finansów publicznych będzie miało negatywny wpływ na ich długookresową stabilność. Z drugiej strony oczekuje się, że pewien pozytywny wpływ na długoterminową stabilność będą miały planowane środki mające dalej zwiększać wskaźnik zatrudnienia, takie jak stopniowe znoszenie możliwości przenoszenia ogólnego kredytu podatkowego i wprowadzenie ulgi podatkowej powiązanej z uzyskiwanymi dochodami z pracy, co ma spowodować, że podjęcie zatrudnienia stanie się opłacalne dla osób niskowykwalifikowanych. Mając na uwadze zagrożenia dla wspomnianych wyżej prognoz dotyczących poziomu długu, w okresie objętym programem wskaźnik zadłużenia może przekraczać wartość referencyjną.

| (14) | Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie przedstawiono wszystkie dane obowiązkowe i większość danych opcjonalnych. |
| --- | --- |

(14)

Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie przedstawiono wszystkie dane obowiązkowe i większość danych opcjonalnych.

Ogólnie można stwierdzić, że wyjściowa sytuacja budżetowa Niderlandów jest stabilna. Jednak w związku z przewidywanym gwałtownym spowolnieniem gospodarczym saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych może, po kilku latach nadwyżki, ponownie przyjąć wartości ujemne. Wskaźnik długu brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych znacznie wzrósł w rezultacie przyjęcia środków służących wsparciu sektora finansowego. Istnieją poważne zagrożenia dla określonych w programie celów budżetowych, począwszy od roku 2009, głównie w związku z wyraźnie optymistycznym scenariuszem ekonomicznym, co już potwierdzają najnowsze dane (7).

W związku z powyższą oceną wzywa się Niderlandy do realizacji w roku 2009 zaplanowanej polityki budżetowej zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej i w ramach paktu stabilności i wzrostu, aby ograniczyć ryzyko dalszego pogorszenia się salda budżetowego w roku 2010 w stosunku do najnowszych prognoz, a następnie, począwszy od roku 2011 — do realizacji celu średniookresowego.

Porównanie głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

| | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Realny PKB
  (zmiana w %) | PS grudzień 2008 | 3,5 | 2,25 | 1,25 | 2 | 2 |
| KOM styczeń 2009 | 3,5 | 1,9 | – 2,0 | 0,2 | bd. |
| PS listopad 2007 | 2,75 | 2,5 | 1,75 | 1,75 | bd. |
| Inflacja HICP
  (%) | PS grudzień 2008 | 1,6 | 2,5 | 3,25 | 2 | 2 |
| KOM styczeń 2009 | 1,6 | 2,2 | 1,9 | 1,8 | bd. |
| PS listopad 2007 | 1,5 | 2,25 | 2 | 2 | bd. |
| Luka produktowa (8)

  (% potencjalnego PKB) | PS grudzień 2008 | 0,9 | 0,7 | – 0,1 | – 0,5 | – 0,6 |
| KOM styczeń 2009 (9) | 2,1 | 2,1 | – 1,2 | – 2,2 | bd. |
| PS listopad 2007 | 1,6 | 2,3 | 2,7 | bd. | bd. |
| Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata
  (% PKB) | PS grudzień 2008 | 9,5 | 8,5 | 9,5 | 7,5 | 8,0 |
| KOM styczeń 2009 | 9,4 | 7,7 | 5,9 | 5,4 | bd. |
| PS listopad 2007 | 6,6 | 6,5 | 7,2 | 7,5 | bd. |
| Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS grudzień 2008 | 45,6 | 46,6 | 46,3 | 46,1 | 46,3 |
| KOM styczeń 2009 | 45,6 | 46,8 | 46,1 | 45,6 | bd. |
| PS listopad 2007 | 45,9 | 46,9 | 46,9 | 47,2 | bd. |
| Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS grudzień 2008 | 45,3 | 45,4 | 45,1 | 45,3 | 45,2 |
| KOM styczeń 2009 | 45,3 | 45,7 | 47,4 | 48,3 | bd. |
| PS listopad 2007 | 46,3 | 46,4 | 46,3 | 46,5 | bd. |
| Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS grudzień 2008 | 0,3 | 1,2 | 1,2 | 0,8 | 1,1 |
| KOM styczeń 2009 | 0,3 | 1,1 | – 1,4 | – 2,7 | bd. |
| PS listopad 2007 | – 0,4 | 0,5 | 0,6 | 0,7 | bd. |
| Saldo pierwotne
  (% PKB) | PS grudzień 2008 | 2,6 | 3,4 | 3,30 | 2,9 | 3,1 |
| KOM styczeń 2009 | 2,6 | 3,5 | 1,2 | – 0,2 | bd. |
| PS listopad 2007 | 1,8 | 2,7 | 2,7 | 2,7 | bd. |
| Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (8)

  (% PKB) | PS grudzień 2008 | – 0,1 | 0,8 | 1,3 | 1,1 | 1,5 |
| KOM styczeń 2009 | – 0,8 | 0,0 | – 0,7 | – 1,5 | bd. |
| PS listopad 2007 | – 0,2 | 0,5 | 1,1 | bd. | bd. |
| Saldo strukturalne (10)

  (% PKB) | PS grudzień 2008 | – 0,1 | 0,8 | 1,0 | 1,1 | 1,5 |
| KOM styczeń 2009 | – 0,8 | 0,0 | – 1,0 | – 1,5 | bd. |
| PS listopad 2007 | – 0,2 | 0,5 | 0,7 | bd. | bd. |
| Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PS grudzień 2008 | 45,7 | 42,1 | 39,6 | 38,0 | 36,2 |
| KOM styczeń 2009 | 45,7 | 57,3 | 53,2 | 55,2 | bd. |
| PS listopad 2007 | 46,8 | 45 | 43 | 41,2 | bd. |
| Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji. |

2007

2008

2009

2010

2011

Realny PKB

(zmiana w %)

PS grudzień 2008

3,5

2,25

1,25

2

2

KOM styczeń 2009

3,5

1,9

– 2,0

0,2

bd.

PS listopad 2007

2,75

2,5

1,75

1,75

bd.

Inflacja HICP

(%)

PS grudzień 2008

1,6

2,5

3,25

2

2

KOM styczeń 2009

1,6

2,2

1,9

1,8

bd.

PS listopad 2007

1,5

2,25

2

2

bd.

Luka produktowa (8)

(% potencjalnego PKB)

PS grudzień 2008

0,9

0,7

– 0,1

– 0,5

– 0,6

KOM styczeń 2009 (9)

2,1

2,1

– 1,2

– 2,2

bd.

PS listopad 2007

1,6

2,3

2,7

bd.

bd.

Wierzytelności/zadłużenie netto wobec reszty świata

(% PKB)

PS grudzień 2008

9,5

8,5

9,5

7,5

8,0

KOM styczeń 2009

9,4

7,7

5,9

5,4

bd.

PS listopad 2007

6,6

6,5

7,2

7,5

bd.

Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS grudzień 2008

45,6

46,6

46,3

46,1

46,3

KOM styczeń 2009

45,6

46,8

46,1

45,6

bd.

PS listopad 2007

45,9

46,9

46,9

47,2

bd.

Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS grudzień 2008

45,3

45,4

45,1

45,3

45,2

KOM styczeń 2009

45,3

45,7

47,4

48,3

bd.

PS listopad 2007

46,3

46,4

46,3

46,5

bd.

Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS grudzień 2008

0,3

1,2

1,2

0,8

1,1

KOM styczeń 2009

0,3

1,1

– 1,4

– 2,7

bd.

PS listopad 2007

– 0,4

0,5

0,6

0,7

bd.

Saldo pierwotne

(% PKB)

PS grudzień 2008

2,6

3,4

3,30

2,9

3,1

KOM styczeń 2009

2,6

3,5

1,2

– 0,2

bd.

PS listopad 2007

1,8

2,7

2,7

2,7

bd.

Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (8)

(% PKB)

PS grudzień 2008

– 0,1

0,8

1,3

1,1

1,5

KOM styczeń 2009

– 0,8

0,0

– 0,7

– 1,5

bd.

PS listopad 2007

– 0,2

0,5

1,1

bd.

bd.

Saldo strukturalne (10)

(% PKB)

PS grudzień 2008

– 0,1

0,8

1,0

1,1

1,5

KOM styczeń 2009

– 0,8

0,0

– 1,0

– 1,5

bd.

PS listopad 2007

– 0,2

0,5

0,7

bd.

bd.

Dług brutto sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PS grudzień 2008

45,7

42,1

39,6

38,0

36,2

KOM styczeń 2009

45,7

57,3

53,2

55,2

bd.

PS listopad 2007

46,8

45

43

41,2

bd.

Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na następującej stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Ocena uwzględnia w szczególności śródokresową prognozę służb Komisji ze stycznia 2009 r., ale również inne informacje, które uzyskano od tego czasu.

(3)  Świadczy o tym fakt, że od roku 1994 średni deficyt budżetowy kształtował się na poziomie 1,1 % PKB, tj. na znacznie lepszym poziomie niż średni deficyt w strefie euro, wynoszący 2,3 % PKB. Ponadto cel budżetowy wytyczony w odnośnych memorandach budżetowych nie został osiągnięty jedynie w 3 latach.

(4)  Zob. opis tych środków zamieszczony w ocenie makroekonomicznej programu stabilności przedstawionego przez Niderlandy (aktualizacja z listopada 2007 r.), rozdział 6.

(5)  Pułapy wydatków w Niderlandach obejmują wydatki i dochody inne niż podatkowe.

(6)  Wartość alarmowa salda sektora instytucji rządowych i samorządowych ma na celu uniknięcie przekroczenia progu dla deficytu wynoszącego 3 % PKB. Kiedy jest prawdopodobne, że deficyt budżetowy przekroczy tę wartość, konieczne jest podjęcie środków korygujących, aby zapobiec pojawieniu się nadmiernego deficytu. Wartość alarmową wprowadzono w 2004 r. w reakcji na nadmierny deficyt w 2003 r. Początkowo wartość alarmową deficytu poziomie 2,5 % PKB. W roku 2007 obniżono ją do poziomu 2,0 % PKB.

(7)  17 lutego 2009 r. Krajowy Urząd Analiz Polityki Ekonomicznej opublikował nową prognozę przewidującą spadek wzrostu gospodarczego do poziomu -3,5 % w roku 2009 i -0,25 % w roku 2010, a także spadek salda sektora instytucji rządowych i samorządowych do -2,9 % PKB w roku 2009 i do -5,4 % PKB w roku 2010.

(8)  Podane w programie wartości luki produktowej oraz salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne zostały przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji przedstawionych w programie.

(9)  W oparciu o szacunkowy potencjalny wzrost w wysokości odpowiednio 1,7 %, 1,8 %, 1,3 % i 1,2 % w latach 2007–2010.

(10)  Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne skorygowane o działania jednorazowe i inne działania tymczasowe. Działania jednorazowe i inne działania tymczasowe wynoszą 0,3 % PKB w roku 2009; zgodnie z najnowszym programem i śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia środki te przyczyniają się do zmniejszenia deficytu.

Źródło:

Program stabilności (PS); prognozy śródokresowe służb Komisji ze stycznia 2009 r. (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/33 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/33

---

OPINIA RADY

z dnia 10 marca 2009 r.

w sprawie zaktualizowanego programu konwergencji na lata 2008/09–2013/14 przedstawionego przez Zjednoczone Królestwo

(2009/C 68/07)

RADA UNII EUROPEJSKIEJ,

uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską,

uwzględniając rozporządzenie Rady (WE) nr 1466/97 z dnia 7 lipca 1997 r. w sprawie wzmocnienia nadzoru pozycji budżetowych oraz nadzoru i koordynacji polityk gospodarczych (1), w szczególności jego art. 9 ust. 3,

uwzględniając zalecenie Komisji,

po zasięgnięciu opinii Komitetu Ekonomiczno-Finansowego,

PRZEDSTAWIA NINIEJSZĄ OPINIĘ:

| (1) | W dniu 10 marca 2009 r. Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji przedstawiony przez Zjednoczone Królestwo na lata 2008/09–2013/14. |
| --- | --- |

(1)

W dniu 10 marca 2009 r. Rada zbadała zaktualizowany program konwergencji przedstawiony przez Zjednoczone Królestwo na lata 2008/09–2013/14.

| (2) | Po kilku latach silnego wzrostu napędzanego przez popyt krajowy, w 2008 roku nastąpiło w Zjednoczonym Królestwie gwałtowne spowolnienie gospodarcze. Skutki światowego kryzysu finansowego oraz ostra korekta na krajowym rynku nieruchomości miały wzajemnie pogłębiające się recesyjne oddziaływanie na gospodarkę tego kraju. Rząd Zjednoczonego Królestwa w odpowiedzi na kryzys gospodarczy i finansowy przyjął wiele środków w celu zapewnienia stabilności sektora finansowego i zwiększenia dostępności kredytu dla gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw. W listopadzie 2008 roku rząd przyjął również, zgodnie z zaleceniami europejskiego planu naprawy gospodarczej uzgodnionego w grudniu 2008 roku przez Radę Europejską, budżetowe środki stymulujące gospodarkę równe mniej więcej 0,25 % PKB w 2008 i 1,5 % PKB w 2009 roku, co ma wspomagać działanie automatycznych stabilizatorów. Bank Anglii złagodził politykę monetarną przez kolejne obniżki stóp procentowych (z 5,75 % w lipcu 2007 roku do aktualnego 1,00 %) i zwiększenie sumy bilansowej. W 2008 roku nominalny efektywny kurs wymiany funta uległ deprecjacji o ponad 20 %. Pogorszenie koniunktury, spadek cen aktywów oraz ekspansywny kurs polityki budżetowej doprowadziły łącznie do wyraźnego pogorszenia stanu finansów publicznych Zjednoczonego Królestwa. Szybkie pogorszenie salda pierwotnego sektora instytucji rządowych i samorządowych, wykazującego deficyt już w okresie poprzedzającym kryzys, miało wpływ na możliwości Zjednoczonego Królestwa w zakresie przyjmowania łagodniejszego kursu polityki budżetowej i zapewniania stabilności budżetowej. W swoim budżecie z marca 2008 roku Zjednoczone Królestwo odnotowało, że planowany deficyt budżetowy na rok 2008/09 przekroczy referencyjną wartość 3 % PKB, co spowodowało uruchomienie procedury nadmiernego deficytu w czerwcu 2008 roku. |
| --- | --- |

(2)

Po kilku latach silnego wzrostu napędzanego przez popyt krajowy, w 2008 roku nastąpiło w Zjednoczonym Królestwie gwałtowne spowolnienie gospodarcze. Skutki światowego kryzysu finansowego oraz ostra korekta na krajowym rynku nieruchomości miały wzajemnie pogłębiające się recesyjne oddziaływanie na gospodarkę tego kraju. Rząd Zjednoczonego Królestwa w odpowiedzi na kryzys gospodarczy i finansowy przyjął wiele środków w celu zapewnienia stabilności sektora finansowego i zwiększenia dostępności kredytu dla gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw. W listopadzie 2008 roku rząd przyjął również, zgodnie z zaleceniami europejskiego planu naprawy gospodarczej uzgodnionego w grudniu 2008 roku przez Radę Europejską, budżetowe środki stymulujące gospodarkę równe mniej więcej 0,25 % PKB w 2008 i 1,5 % PKB w 2009 roku, co ma wspomagać działanie automatycznych stabilizatorów. Bank Anglii złagodził politykę monetarną przez kolejne obniżki stóp procentowych (z 5,75 % w lipcu 2007 roku do aktualnego 1,00 %) i zwiększenie sumy bilansowej. W 2008 roku nominalny efektywny kurs wymiany funta uległ deprecjacji o ponad 20 %. Pogorszenie koniunktury, spadek cen aktywów oraz ekspansywny kurs polityki budżetowej doprowadziły łącznie do wyraźnego pogorszenia stanu finansów publicznych Zjednoczonego Królestwa. Szybkie pogorszenie salda pierwotnego sektora instytucji rządowych i samorządowych, wykazującego deficyt już w okresie poprzedzającym kryzys, miało wpływ na możliwości Zjednoczonego Królestwa w zakresie przyjmowania łagodniejszego kursu polityki budżetowej i zapewniania stabilności budżetowej. W swoim budżecie z marca 2008 roku Zjednoczone Królestwo odnotowało, że planowany deficyt budżetowy na rok 2008/09 przekroczy referencyjną wartość 3 % PKB, co spowodowało uruchomienie procedury nadmiernego deficytu w czerwcu 2008 roku.

| (3) | Program zawiera dwa różne scenariusze makroekonomiczne: scenariusz główny i ostrożniejszy scenariusz alternatywny, oparty na założeniu wzrostu niższego o 0,25 punktu procentowego niż w scenariuszu głównym. Prognozy dotyczące finansów publicznych są oparte na scenariuszu alternatywnym, który na potrzeby oceny zaktualizowanego programu uznaje się za scenariusz referencyjny. Scenariusz ten zakłada, że recesja, która rozpoczęła się w drugiej połowie 2008 roku, obejmie również pierwszą połowę roku 2009, a w związku z tym w programie przewiduje się spadek realnego PKB o 0,25 % w roku 2008/09 i o dalsze 0,5 % w roku 2009/10. Następnie PKB będzie znowu wzrastać na poziomie 2 % w roku 2010/11 i 3 % rocznie od roku 2011/12. W kontekście szybkiego pogarszania się perspektyw makroekonomicznych na przestrzeni ostatnich miesięcy wydaje się obecnie, że nawet ten bardziej ostrożny, sfinalizowany w listopadzie 2008 roku scenariusz bazuje na optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu, w szczególności w odniesieniu do lat 2009/10 i 2010/11 (2). Przewidywania programu zakładające, że budżetowy pakiet stymulacyjny wpłynie na wzrost PKB o dodatkowe 0,5 punktu procentowego w 2009 roku, są zgodne z prognozami służb Komisji. W porównaniu ze śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia 2009 roku przewiduje się nieznacznie wyższy poziom inflacji. |
| --- | --- |

(3)

Program zawiera dwa różne scenariusze makroekonomiczne: scenariusz główny i ostrożniejszy scenariusz alternatywny, oparty na założeniu wzrostu niższego o 0,25 punktu procentowego niż w scenariuszu głównym. Prognozy dotyczące finansów publicznych są oparte na scenariuszu alternatywnym, który na potrzeby oceny zaktualizowanego programu uznaje się za scenariusz referencyjny. Scenariusz ten zakłada, że recesja, która rozpoczęła się w drugiej połowie 2008 roku, obejmie również pierwszą połowę roku 2009, a w związku z tym w programie przewiduje się spadek realnego PKB o 0,25 % w roku 2008/09 i o dalsze 0,5 % w roku 2009/10. Następnie PKB będzie znowu wzrastać na poziomie 2 % w roku 2010/11 i 3 % rocznie od roku 2011/12. W kontekście szybkiego pogarszania się perspektyw makroekonomicznych na przestrzeni ostatnich miesięcy wydaje się obecnie, że nawet ten bardziej ostrożny, sfinalizowany w listopadzie 2008 roku scenariusz bazuje na optymistycznych założeniach dotyczących wzrostu, w szczególności w odniesieniu do lat 2009/10 i 2010/11 (2). Przewidywania programu zakładające, że budżetowy pakiet stymulacyjny wpłynie na wzrost PKB o dodatkowe 0,5 punktu procentowego w 2009 roku, są zgodne z prognozami służb Komisji. W porównaniu ze śródokresową prognozą służb Komisji ze stycznia 2009 roku przewiduje się nieznacznie wyższy poziom inflacji.

| (4) | W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2008/09 oszacowano na 5,7 % PKB, wobec 5,5 % zakładanych w programie, podczas gdy w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu konwergencji zakładano, że osiągnie on 2,9 % PKB. Nieoczekiwany wzrost deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych jest spowodowany głównie korektą w dół prognoz dotyczących wzrostu dochodów w związku z dramatycznym pogorszeniem warunków makroekonomicznych oraz działaniem automatycznych stabilizatorów. Ostry spadek liczby transakcji na rynku mieszkaniowym i spadające ceny nieruchomości przyczyniły się do rewizji w dół o około 0,5 % PKB prognoz dotyczących dochodów z podatku od kupna nieruchomości w 2008/09 roku, podczas gdy dochody z podatków od osób prawnych, które na przestrzeni pięciu lat poprzedzających rok 2007/08 generowały jedną czwartą wzrostu dochodów podatkowych, gwałtownie spadły w związku z pogorszeniem rentowności sektora finansowego. Po stronie wydatków w aktualizacji przewiduje się wzrost państwowych wydatków kapitałowych o 0,2 % PKB w porównaniu z poprzednim programem, co wynika z podjętych działań na rzecz wsparcia gospodarki, przy jednoczesnym założeniu, że płatności odsetkowe będą wyższe niż prognozowane w związku z wpływem wyższej inflacji na koszty obsługi długu z tytułu państwowych obligacji powiązanych z jej wskaźnikiem. Ponadto zapowiedziane przez rząd Zjednoczonego Królestwa już po opublikowaniu zaktualizowanej wersji programu z 2007 roku działania dyskrecjonalne przyczynią się do zwiększenia deficytu prognozowanego na rok 2008/09 o około 0,5 punktu procentowego, między innymi poprzez cięcia podatku dochodowego od osób fizycznych zapowiedziane w maju 2008 roku, obniżenie podstawowej stawki VAT oraz dodatkowe płatności na rzecz emerytów i rencistów. Zadłużenie sektora instytucji rządowych i samorządowych brutto w 2008/09 roku ma wzrosnąć o prawie 10 punktów procentowych, do około 53 % PKB, przy czym połowa tej sumy jest odzwierciedleniem rządowych interwencji na rzecz sektora finansowego, nie mających bezpośredniego wpływu na deficyt. |
| --- | --- |

(4)

W śródokresowej prognozie służb Komisji ze stycznia 2009 roku deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2008/09 oszacowano na 5,7 % PKB, wobec 5,5 % zakładanych w programie, podczas gdy w poprzedniej zaktualizowanej wersji programu konwergencji zakładano, że osiągnie on 2,9 % PKB. Nieoczekiwany wzrost deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych jest spowodowany głównie korektą w dół prognoz dotyczących wzrostu dochodów w związku z dramatycznym pogorszeniem warunków makroekonomicznych oraz działaniem automatycznych stabilizatorów. Ostry spadek liczby transakcji na rynku mieszkaniowym i spadające ceny nieruchomości przyczyniły się do rewizji w dół o około 0,5 % PKB prognoz dotyczących dochodów z podatku od kupna nieruchomości w 2008/09 roku, podczas gdy dochody z podatków od osób prawnych, które na przestrzeni pięciu lat poprzedzających rok 2007/08 generowały jedną czwartą wzrostu dochodów podatkowych, gwałtownie spadły w związku z pogorszeniem rentowności sektora finansowego. Po stronie wydatków w aktualizacji przewiduje się wzrost państwowych wydatków kapitałowych o 0,2 % PKB w porównaniu z poprzednim programem, co wynika z podjętych działań na rzecz wsparcia gospodarki, przy jednoczesnym założeniu, że płatności odsetkowe będą wyższe niż prognozowane w związku z wpływem wyższej inflacji na koszty obsługi długu z tytułu państwowych obligacji powiązanych z jej wskaźnikiem. Ponadto zapowiedziane przez rząd Zjednoczonego Królestwa już po opublikowaniu zaktualizowanej wersji programu z 2007 roku działania dyskrecjonalne przyczynią się do zwiększenia deficytu prognozowanego na rok 2008/09 o około 0,5 punktu procentowego, między innymi poprzez cięcia podatku dochodowego od osób fizycznych zapowiedziane w maju 2008 roku, obniżenie podstawowej stawki VAT oraz dodatkowe płatności na rzecz emerytów i rencistów. Zadłużenie sektora instytucji rządowych i samorządowych brutto w 2008/09 roku ma wzrosnąć o prawie 10 punktów procentowych, do około 53 % PKB, przy czym połowa tej sumy jest odzwierciedleniem rządowych interwencji na rzecz sektora finansowego, nie mających bezpośredniego wpływu na deficyt.

| (5) | W najnowszej aktualizacji zakłada się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2009/10 zwiększy się o 2,75 punktu procentowego do 8,2 % PKB, w porównaniu z 9,5 % PKB zakładanymi w śródokresowej prognozie służb Komisji. Przewiduje się, że dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych w ujęciu nominalnym spadną o 2 %, podczas gdy wydatki wzrosną o prawie 5 %. W programie przewiduje się, że spowolnienie działalności w sektorze finansowym i na rynku mieszkaniowym spowoduje zmniejszenie dochodów publicznych, w tym wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych uzyskujących dochody z sektora finansowego, o 1,5 punktu procentowego PKB łącznie w okresie od roku 2007/08 do roku 2009/10. Prognozy budżetowe uwzględniają również budżetowe środki stymulacyjne o wartości około 1 % PKB w roku 2009/10, w tym tymczasowe obniżenie podstawowej stawki VAT — stanowiące połowę pakietu stymulacyjnego z listopada 2008 roku — oraz przyśpieszenie wydatków inwestycyjnych. Ocenia się, że w roku 2009/10 deficyt strukturalny, definiowany jako dostosowane cyklicznie saldo budżetowe obliczane zgodnie ze wspólnie przyjętą metodyką, nie uwzględniające środków jednorazowych ani innych środków tymczasowych, zwiększy się o 2 punkty procentowe. Pogłębienie deficytu strukturalnego jest w prawie równej mierze spowodowane równoczesnym oddziaływaniem ekspansywnych środków budżetowych oraz elastyczności podatkowej w związku z kurczeniem się rynku nieruchomości i sektora finansowego, generujących dotychczas wysokie dochody podatkowe. |
| --- | --- |

(5)

W najnowszej aktualizacji zakłada się, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w roku 2009/10 zwiększy się o 2,75 punktu procentowego do 8,2 % PKB, w porównaniu z 9,5 % PKB zakładanymi w śródokresowej prognozie służb Komisji. Przewiduje się, że dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych w ujęciu nominalnym spadną o 2 %, podczas gdy wydatki wzrosną o prawie 5 %. W programie przewiduje się, że spowolnienie działalności w sektorze finansowym i na rynku mieszkaniowym spowoduje zmniejszenie dochodów publicznych, w tym wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych uzyskujących dochody z sektora finansowego, o 1,5 punktu procentowego PKB łącznie w okresie od roku 2007/08 do roku 2009/10. Prognozy budżetowe uwzględniają również budżetowe środki stymulacyjne o wartości około 1 % PKB w roku 2009/10, w tym tymczasowe obniżenie podstawowej stawki VAT — stanowiące połowę pakietu stymulacyjnego z listopada 2008 roku — oraz przyśpieszenie wydatków inwestycyjnych. Ocenia się, że w roku 2009/10 deficyt strukturalny, definiowany jako dostosowane cyklicznie saldo budżetowe obliczane zgodnie ze wspólnie przyjętą metodyką, nie uwzględniające środków jednorazowych ani innych środków tymczasowych, zwiększy się o 2 punkty procentowe. Pogłębienie deficytu strukturalnego jest w prawie równej mierze spowodowane równoczesnym oddziaływaniem ekspansywnych środków budżetowych oraz elastyczności podatkowej w związku z kurczeniem się rynku nieruchomości i sektora finansowego, generujących dotychczas wysokie dochody podatkowe.

| (6) | W aktualizacji nie przedstawiono średniookresowego celu budżetowego. Prognozy budżetowe zawarte w programie przewidują redukcję deficytu strukturalnego średnio o niemal 1 punkt procentowy rocznie w latach od 2010/11 do 2013/14. W programie, którego prognozy średniookresowe były tworzone przy założeniu niezmiennego kursu polityki, przewiduje się trwałe obniżanie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Zgodnie z programem przewiduje się, że w okresie od roku 2010/11 do roku 2013/14 deficyt nominalny będzie się poprawiał średnio o około 1,25 punktu procentowego w relacji do PKB rocznie — aby pod koniec okresu objętego programem osiągnąć poziom 3,4 % PKB. Około trzy piąte planowanego dostosowania salda nominalnego w latach 2010/11–2013/14 ma być spowodowane zmniejszeniem wskaźnika wydatków. Zakłada się, że roczna nominalna stopa wzrostu wydatków w okresie od roku 2011/12 do roku 2013/14 zmniejszy się do 4 % wobec średniej na poziomie 5,25 % w okresie trzech wcześniejszych lat, mimo iż gwałtowne spowolnienie tempa wzrostu wydatków nie ma jeszcze podstaw w szczegółowych planach wydatków poszczególnych resortów, odzwierciedlając uzgodniony proces przeglądu wydatków z trzech lat. Rząd zapowiedział podniesienie podatków oraz zwiększenie składek na ubezpieczenia społeczne, jak również zwiększenie planowanych oszczędności związanych ze wzrostem wydajności usług publicznych począwszy od roku 2010/11. Przewiduje się, że w okresie objętym programem zadłużenie sektora instytucji rządowych i samorządowych brutto wzrośnie o 15,5 punktu procentowego i wyniesie 68,5 % PKB w roku 2013/14. Celem programu jest obniżenie zadłużenia jako procentu PKB po zakończeniu okresu objętego programem, do roku 2015/16. |
| --- | --- |

(6)

W aktualizacji nie przedstawiono średniookresowego celu budżetowego. Prognozy budżetowe zawarte w programie przewidują redukcję deficytu strukturalnego średnio o niemal 1 punkt procentowy rocznie w latach od 2010/11 do 2013/14. W programie, którego prognozy średniookresowe były tworzone przy założeniu niezmiennego kursu polityki, przewiduje się trwałe obniżanie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych. Zgodnie z programem przewiduje się, że w okresie od roku 2010/11 do roku 2013/14 deficyt nominalny będzie się poprawiał średnio o około 1,25 punktu procentowego w relacji do PKB rocznie — aby pod koniec okresu objętego programem osiągnąć poziom 3,4 % PKB. Około trzy piąte planowanego dostosowania salda nominalnego w latach 2010/11–2013/14 ma być spowodowane zmniejszeniem wskaźnika wydatków. Zakłada się, że roczna nominalna stopa wzrostu wydatków w okresie od roku 2011/12 do roku 2013/14 zmniejszy się do 4 % wobec średniej na poziomie 5,25 % w okresie trzech wcześniejszych lat, mimo iż gwałtowne spowolnienie tempa wzrostu wydatków nie ma jeszcze podstaw w szczegółowych planach wydatków poszczególnych resortów, odzwierciedlając uzgodniony proces przeglądu wydatków z trzech lat. Rząd zapowiedział podniesienie podatków oraz zwiększenie składek na ubezpieczenia społeczne, jak również zwiększenie planowanych oszczędności związanych ze wzrostem wydajności usług publicznych począwszy od roku 2010/11. Przewiduje się, że w okresie objętym programem zadłużenie sektora instytucji rządowych i samorządowych brutto wzrośnie o 15,5 punktu procentowego i wyniesie 68,5 % PKB w roku 2013/14. Celem programu jest obniżenie zadłużenia jako procentu PKB po zakończeniu okresu objętego programem, do roku 2015/16.

| (7) | Istnieje ryzyko niezrealizowania celów budżetowych. Prognoza służb Komisji ze stycznia 2009 roku dotycząca wzrostu gospodarczego w latach 2009/10 i 2010/11 zakłada, że będzie się on kształtował na o wiele niższym poziomie niż przewidziano w programie, co doprowadzi do zwiększenia deficytu w roku 2010/11 o około 2 punkty procentowe w porównaniu z założeniami programu. Ponadto prawdopodobieństwo, że koniunktura gospodarcza w 2010 roku będzie gorsza niż zakładano w programie, niesie za sobą ryzyko, że środki stymulacyjne, zaplanowane jako środki tymczasowe, nie zostaną wycofane w 2010 roku. Program zakłada, że w perspektywie średniookresowej wkład sektora finansowego w działalność gospodarczą będzie mniejszy niż wcześniej przewidywano i że udział składnika podatkowego w popycie globalnym może być mniejszy. Jednak zakładany w programie poziom elastyczności dochodów po roku 2010/11 wydaje się optymistyczny, a udział składnika podatkowego w popycie globalnym może być mniejszy niż przyjęto w programie. W świetle tych zagrożeń od roku 2009/10 wskaźnik zadłużenia może kształtować się mniej korzystnie niż przewidziano w programie, niosąc za sobą zagrożenie dla poziomu kosztów obsługi długu. Ponadto rządowe interwencje na rzecz sektora finansowego są również obarczone ryzykiem wyższego niż przewidziano w programie poziomu deficytu lub długu (3). Przewiduje się jednak, że przeważająca część wzrostu długu sektora instytucji rządowych i samorządowych, wynikająca z operacji wsparcia sektora finansowego, która stanowi według programu około 5 punktów procentowych w relacji do PKB, nie będzie miała charakteru stałego. Po ponownym ożywieniu gospodarki i ustabilizowaniu sytuacji w sektorze finansowym władze Zjednoczonego Królestwa powinny przynajmniej częściowo zredukować wzrost zadłużenia spowodowany interwencjami w sektorze finansowym dzięki odsprzedaży udziałów kapitałowych w instytucjach finansowych sektorowi prywatnemu oraz zażądaniu spłaty pożyczek. |
| --- | --- |

(7)

Istnieje ryzyko niezrealizowania celów budżetowych. Prognoza służb Komisji ze stycznia 2009 roku dotycząca wzrostu gospodarczego w latach 2009/10 i 2010/11 zakłada, że będzie się on kształtował na o wiele niższym poziomie niż przewidziano w programie, co doprowadzi do zwiększenia deficytu w roku 2010/11 o około 2 punkty procentowe w porównaniu z założeniami programu. Ponadto prawdopodobieństwo, że koniunktura gospodarcza w 2010 roku będzie gorsza niż zakładano w programie, niesie za sobą ryzyko, że środki stymulacyjne, zaplanowane jako środki tymczasowe, nie zostaną wycofane w 2010 roku. Program zakłada, że w perspektywie średniookresowej wkład sektora finansowego w działalność gospodarczą będzie mniejszy niż wcześniej przewidywano i że udział składnika podatkowego w popycie globalnym może być mniejszy. Jednak zakładany w programie poziom elastyczności dochodów po roku 2010/11 wydaje się optymistyczny, a udział składnika podatkowego w popycie globalnym może być mniejszy niż przyjęto w programie. W świetle tych zagrożeń od roku 2009/10 wskaźnik zadłużenia może kształtować się mniej korzystnie niż przewidziano w programie, niosąc za sobą zagrożenie dla poziomu kosztów obsługi długu. Ponadto rządowe interwencje na rzecz sektora finansowego są również obarczone ryzykiem wyższego niż przewidziano w programie poziomu deficytu lub długu (3). Przewiduje się jednak, że przeważająca część wzrostu długu sektora instytucji rządowych i samorządowych, wynikająca z operacji wsparcia sektora finansowego, która stanowi według programu około 5 punktów procentowych w relacji do PKB, nie będzie miała charakteru stałego. Po ponownym ożywieniu gospodarki i ustabilizowaniu sytuacji w sektorze finansowym władze Zjednoczonego Królestwa powinny przynajmniej częściowo zredukować wzrost zadłużenia spowodowany interwencjami w sektorze finansowym dzięki odsprzedaży udziałów kapitałowych w instytucjach finansowych sektorowi prywatnemu oraz zażądaniu spłaty pożyczek.

| (8) | Chociaż na początku okresu objętego programem dług publiczny Zjednoczonego Królestwa jest względnie niski, a długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet bliski średniej UE, jednak zgodnie z oceną zamieszczoną w programie sytuacja budżetowa w 2008 roku — znacznie gorsza niż wyjściowa sytuacja z poprzedniego programu — stanowi podwyższone zagrożenie dla stabilności finansów publicznych, nawet bez uwzględnienia długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet. Kryzys finansowy może mieć również negatywny wpływ na długookresową stabilność finansów publicznych, jeśli koszty pomocy państwa nie zwrócą się w pełni. Jeśli za punkt wyjścia przyjąć sytuację budżetową w 2009 roku przewidywaną w śródokresowej prognozie służb Komisji, okaże się że finanse publiczne Zjednoczonego Królestwa są jeszcze mniej stabilne. Ponadto przed końcem okresu objętego programem wskaźnik zadłużenia brutto ma przekroczyć wyznaczoną w Traktacie wartość referencyjną. Zmniejszenie deficytu pierwotnego przyczyniłoby się do ograniczenia zagrożenia dla długoterminowej stabilności finansów publicznych, które, wyliczone na podstawie wspólnie uzgodnionej metodyki, jest obecnie wysokie z uwagi na wysoki deficyt strukturalny. |
| --- | --- |

(8)

Chociaż na początku okresu objętego programem dług publiczny Zjednoczonego Królestwa jest względnie niski, a długoterminowy wpływ starzenia się społeczeństwa na budżet bliski średniej UE, jednak zgodnie z oceną zamieszczoną w programie sytuacja budżetowa w 2008 roku — znacznie gorsza niż wyjściowa sytuacja z poprzedniego programu — stanowi podwyższone zagrożenie dla stabilności finansów publicznych, nawet bez uwzględnienia długoterminowego wpływu starzenia się społeczeństwa na budżet. Kryzys finansowy może mieć również negatywny wpływ na długookresową stabilność finansów publicznych, jeśli koszty pomocy państwa nie zwrócą się w pełni. Jeśli za punkt wyjścia przyjąć sytuację budżetową w 2009 roku przewidywaną w śródokresowej prognozie służb Komisji, okaże się że finanse publiczne Zjednoczonego Królestwa są jeszcze mniej stabilne. Ponadto przed końcem okresu objętego programem wskaźnik zadłużenia brutto ma przekroczyć wyznaczoną w Traktacie wartość referencyjną. Zmniejszenie deficytu pierwotnego przyczyniłoby się do ograniczenia zagrożenia dla długoterminowej stabilności finansów publicznych, które, wyliczone na podstawie wspólnie uzgodnionej metodyki, jest obecnie wysokie z uwagi na wysoki deficyt strukturalny.

| (9) | Istotne pogorszenie stanu finansów publicznych Zjednoczonego Królestwa, jakie miało miejsce w ostatnim czasie, zrodziło znaczną presję na ramy polityki budżetowej tego kraju. W sprawozdaniu przedbudżetowym z 2008 roku zawieszono dwie obowiązujące reguły budżetowe Zjednoczonego Królestwa i zastąpiono je tymczasową regułą operacyjną. Celem nowej reguły, która ma być stosowana, gdy gospodarka wyjdzie z recesji, jest coroczna poprawa dostosowanego cyklicznie salda budżetu bieżącego do czasu osiągnięcia równowagi i obniżenia poziomu długu w relacji do PKB. Została ona zaprojektowana tak, by umożliwić rządowi wyższe tempo zadłużania się w celu wsparcia gospodarki w krótkim okresie, nakładając przy tym ilościowo niesprecyzowane wymogi w zakresie minimalnej konsolidacji budżetowej po wyjściu gospodarki Zjednoczonego Królestwa z trwającej recesji. Przewiduje się, że nowe ramy zostaną wprowadzone przed rokiem 2015/16, lecz brak jest pewności co do dokładnego terminu. Skuteczne i wiarygodne zrewidowane ramy polityki budżetowej będą ważnym czynnikiem umożliwiającym Zjednoczonemu Królestwu zapewnienie niezbędnej konsolidacji budżetowej w średnim okresie. Nowy program na rzecz efektywności, wprowadzony w ramach kompleksowej prognozy wydatków (Comprehensive Spending Review) z 2007 roku i rozwinięty w budżecie i sprawozdaniu przedbudżetowym z 2008 roku dowodzi, że władze Zjednoczonego Królestwa zamierzają kontynuować starania na rzecz maksymalizacji korzyści z poniesionych wydatków w sektorze publicznym, w tym poprzez ustalanie ambitnych celów w zakresie oszczędności dzięki zwiększaniu efektywności, jak również poprzez wprowadzanie nowych ram monitorowania i sprawozdawczości. W aktualizacji określono kilka konkretnych środków wspierających, lecz nie sprecyzowano, do jakiego stopnia zostaną nimi objęte poszczególne resorty i obszary polityki. |
| --- | --- |

(9)

Istotne pogorszenie stanu finansów publicznych Zjednoczonego Królestwa, jakie miało miejsce w ostatnim czasie, zrodziło znaczną presję na ramy polityki budżetowej tego kraju. W sprawozdaniu przedbudżetowym z 2008 roku zawieszono dwie obowiązujące reguły budżetowe Zjednoczonego Królestwa i zastąpiono je tymczasową regułą operacyjną. Celem nowej reguły, która ma być stosowana, gdy gospodarka wyjdzie z recesji, jest coroczna poprawa dostosowanego cyklicznie salda budżetu bieżącego do czasu osiągnięcia równowagi i obniżenia poziomu długu w relacji do PKB. Została ona zaprojektowana tak, by umożliwić rządowi wyższe tempo zadłużania się w celu wsparcia gospodarki w krótkim okresie, nakładając przy tym ilościowo niesprecyzowane wymogi w zakresie minimalnej konsolidacji budżetowej po wyjściu gospodarki Zjednoczonego Królestwa z trwającej recesji. Przewiduje się, że nowe ramy zostaną wprowadzone przed rokiem 2015/16, lecz brak jest pewności co do dokładnego terminu. Skuteczne i wiarygodne zrewidowane ramy polityki budżetowej będą ważnym czynnikiem umożliwiającym Zjednoczonemu Królestwu zapewnienie niezbędnej konsolidacji budżetowej w średnim okresie. Nowy program na rzecz efektywności, wprowadzony w ramach kompleksowej prognozy wydatków (Comprehensive Spending Review) z 2007 roku i rozwinięty w budżecie i sprawozdaniu przedbudżetowym z 2008 roku dowodzi, że władze Zjednoczonego Królestwa zamierzają kontynuować starania na rzecz maksymalizacji korzyści z poniesionych wydatków w sektorze publicznym, w tym poprzez ustalanie ambitnych celów w zakresie oszczędności dzięki zwiększaniu efektywności, jak również poprzez wprowadzanie nowych ram monitorowania i sprawozdawczości. W aktualizacji określono kilka konkretnych środków wspierających, lecz nie sprecyzowano, do jakiego stopnia zostaną nimi objęte poszczególne resorty i obszary polityki.

| (10) | W odpowiedzi na kryzys finansowy władze Zjednoczonego Królestwa przyjęły wiele środków politycznych mających na celu stabilizację sektora finansowego i zwiększenie dostępności kredytu. W ramach programu gwarancji kredytowych gwarantowane są komercyjne papiery dłużne emitowane przez banki w celu refinansowania zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej dobiegającego terminu zapadalności. Ponadto specjalny program wspierania płynności, prowadzony przez Bank Anglii do stycznia 2009 roku, umożliwiał uczestniczącym w nim bankom wymianę ich niepłynnych aktywów na bony skarbowe Zjednoczonego Królestwa. Po zakończeniu tego programu wprowadzono tzw. mechanizm okna dyskontowego (discount window facility) prowadzony przez Bank Anglii, który nadal zapewnia bankom dostęp do płynności długoterminowej, wykorzystując przy tym szerszą gamę zabezpieczeń. Oprócz nacjonalizacji dwóch instytucji finansowych — Northern Rock w lutym 2008 roku i Bradford & Bingley we wrześniu 2008 roku — rząd dostarczył kilku bankom zastrzyków państwowego kapitału w kwocie 37 mld GBP (2,5 % PKB). Od lutego 2009 roku Bank Anglii został również upoważniony przez skarb państwa do skupu papierów wartościowych sektora prywatnego do kwoty 50 mld GBP (3,5 % PKB). W styczniu 2009 roku rząd zapowiedział również program wsparcia, oferujący bankom możliwość zawarcia ubezpieczenia od strat na aktywach, które zostały w największym stopniu dotknięte obecnym spowolnieniem gospodarczym, podczas gdy w swoim oświadczeniu poświęconym uregulowaniom prawnym w zakresie wymogów kapitałowych Financial Services Authority wyjaśniła, że w okresach spowolnienia gospodarczego banki mogą zmniejszać swój bufor kapitałowy, wspierając tym samym ciągłość akcji kredytowej. |
| --- | --- |

(10)

W odpowiedzi na kryzys finansowy władze Zjednoczonego Królestwa przyjęły wiele środków politycznych mających na celu stabilizację sektora finansowego i zwiększenie dostępności kredytu. W ramach programu gwarancji kredytowych gwarantowane są komercyjne papiery dłużne emitowane przez banki w celu refinansowania zadłużenia zaciągniętego na rynku bankowości hurtowej dobiegającego terminu zapadalności. Ponadto specjalny program wspierania płynności, prowadzony przez Bank Anglii do stycznia 2009 roku, umożliwiał uczestniczącym w nim bankom wymianę ich niepłynnych aktywów na bony skarbowe Zjednoczonego Królestwa. Po zakończeniu tego programu wprowadzono tzw. mechanizm okna dyskontowego (discount window facility) prowadzony przez Bank Anglii, który nadal zapewnia bankom dostęp do płynności długoterminowej, wykorzystując przy tym szerszą gamę zabezpieczeń. Oprócz nacjonalizacji dwóch instytucji finansowych — Northern Rock w lutym 2008 roku i Bradford & Bingley we wrześniu 2008 roku — rząd dostarczył kilku bankom zastrzyków państwowego kapitału w kwocie 37 mld GBP (2,5 % PKB). Od lutego 2009 roku Bank Anglii został również upoważniony przez skarb państwa do skupu papierów wartościowych sektora prywatnego do kwoty 50 mld GBP (3,5 % PKB). W styczniu 2009 roku rząd zapowiedział również program wsparcia, oferujący bankom możliwość zawarcia ubezpieczenia od strat na aktywach, które zostały w największym stopniu dotknięte obecnym spowolnieniem gospodarczym, podczas gdy w swoim oświadczeniu poświęconym uregulowaniom prawnym w zakresie wymogów kapitałowych Financial Services Authority wyjaśniła, że w okresach spowolnienia gospodarczego banki mogą zmniejszać swój bufor kapitałowy, wspierając tym samym ciągłość akcji kredytowej.

| (11) | Zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej uzgodnionym na forum Rady Europejskiej w grudniu 2008 roku Zjednoczone Królestwo zapowiedziało w listopadzie 2008 roku budżetowe środki stymulacyjne na kwotę równą w 2009 roku około 1,5 % PKB, które mają zamortyzować o około 0,5 punktu procentowego zmniejszenie PKB w 2009 roku. Pakiet ten ma charakter tymczasowy i przyjęty został w odpowiednim czasie, jako że środki te mają na celu podtrzymanie popytu krajowego w 2009 roku. Jednak przewidywane zwiększenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, spotęgowane brakiem możliwości manewru na polu polityki budżetowej, oraz brak wiarygodnych ram budżetowych w średnim okresie oznaczają konieczność wzmocnienia środków dzięki trwałej konsolidacji w średnim okresie. Przeważająca część budżetowych środków stymulacyjnych ma wspierać siłę nabywczą gospodarstw domowych i faworyzuje raczej jednostki o względnie wyższej skłonności do spożycia. Inne środki, w tym o charakterze strukturalnym, mają wspierać działalność gospodarczą i inwestycje, jak również zwiększyć wydajność publicznych służb zatrudnienia oraz możliwości w zakresie szkoleń dla bezrobotnych. Na podstawie pakietu wsparcia dla właścicieli mieszkań (Homeowners Support Package) z września 2008 roku zapowiedziano także dalsze środki wspierające procesy dostosowań na rynku mieszkaniowym. Środki te są zgodne z krótkookresowym celem polityki, jakim jest stabilizacja produktu, i spójne z programem reform strukturalnych strategii lizbońskiej dla Zjednoczonego Królestwa. |
| --- | --- |

(11)

Zgodnie z europejskim planem naprawy gospodarczej uzgodnionym na forum Rady Europejskiej w grudniu 2008 roku Zjednoczone Królestwo zapowiedziało w listopadzie 2008 roku budżetowe środki stymulacyjne na kwotę równą w 2009 roku około 1,5 % PKB, które mają zamortyzować o około 0,5 punktu procentowego zmniejszenie PKB w 2009 roku. Pakiet ten ma charakter tymczasowy i przyjęty został w odpowiednim czasie, jako że środki te mają na celu podtrzymanie popytu krajowego w 2009 roku. Jednak przewidywane zwiększenie deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, spotęgowane brakiem możliwości manewru na polu polityki budżetowej, oraz brak wiarygodnych ram budżetowych w średnim okresie oznaczają konieczność wzmocnienia środków dzięki trwałej konsolidacji w średnim okresie. Przeważająca część budżetowych środków stymulacyjnych ma wspierać siłę nabywczą gospodarstw domowych i faworyzuje raczej jednostki o względnie wyższej skłonności do spożycia. Inne środki, w tym o charakterze strukturalnym, mają wspierać działalność gospodarczą i inwestycje, jak również zwiększyć wydajność publicznych służb zatrudnienia oraz możliwości w zakresie szkoleń dla bezrobotnych. Na podstawie pakietu wsparcia dla właścicieli mieszkań (Homeowners Support Package) z września 2008 roku zapowiedziano także dalsze środki wspierające procesy dostosowań na rynku mieszkaniowym. Środki te są zgodne z krótkookresowym celem polityki, jakim jest stabilizacja produktu, i spójne z programem reform strukturalnych strategii lizbońskiej dla Zjednoczonego Królestwa.

| (12) | Po okresie ekspansywnej polityki budżetowej ostatnich lat, prowadzonej przeważnie w okresie dobrej koniunktury gospodarczej, oraz po wdrożeniu pakietu stymulacyjnego w 2009 roku, w średnim okresie władze Zjednoczonego Królestwa zamierzają prowadzić konsolidację budżetową w postaci poprawy salda strukturalnego w tempie około 1 punktu procentowego rocznie. Zgodnie z zasadami takiej konsolidacji środki stymulacyjne mają być tymczasowe. Istnieje jednak zagrożenie, że środki stymulacyjne, zaplanowane jako środki tymczasowe, nie zostaną wycofane w 2010 roku, jeśli zgodnie ze śródokresową prognozą służb Komisji nie spełnią się przewidywania władz Zjednoczonego Królestwa co do powrotu dobrej koniunktury w 2010 roku. Oczekuje się również, że w okresie objętym programem wskaźnik długu znacznie wzrośnie i że od roku 2009/10 przekroczy on referencyjną wartość 60 % PKB. |
| --- | --- |

(12)

Po okresie ekspansywnej polityki budżetowej ostatnich lat, prowadzonej przeważnie w okresie dobrej koniunktury gospodarczej, oraz po wdrożeniu pakietu stymulacyjnego w 2009 roku, w średnim okresie władze Zjednoczonego Królestwa zamierzają prowadzić konsolidację budżetową w postaci poprawy salda strukturalnego w tempie około 1 punktu procentowego rocznie. Zgodnie z zasadami takiej konsolidacji środki stymulacyjne mają być tymczasowe. Istnieje jednak zagrożenie, że środki stymulacyjne, zaplanowane jako środki tymczasowe, nie zostaną wycofane w 2010 roku, jeśli zgodnie ze śródokresową prognozą służb Komisji nie spełnią się przewidywania władz Zjednoczonego Królestwa co do powrotu dobrej koniunktury w 2010 roku. Oczekuje się również, że w okresie objętym programem wskaźnik długu znacznie wzrośnie i że od roku 2009/10 przekroczy on referencyjną wartość 60 % PKB.

| (13) | Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie odnotowano znaczne braki w zakresie udostępnionych danych obowiązkowych i opcjonalnych (4). |
| --- | --- |

(13)

Co do wymagań odnośnie do danych, określonych w kodeksie postępowania dotyczącym programów stabilności i konwergencji, w programie odnotowano znaczne braki w zakresie udostępnionych danych obowiązkowych i opcjonalnych (4).

Podsumowując należy stwierdzić, że program potwierdza szybkie pogorszenie sytuacji budżetowej Zjednoczonego Królestwa, która nadwyrężyła stabilność finansów publicznych tego kraju. Prawdopodobnie znacznie gorsza niż przewidywano sytuacja makroekonomiczna w bliskiej przyszłości niesie ze sobą niebezpieczeństwo wyższego deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych w całym okresie objętym programem. Po ekspansywnych środkach polityki budżetowej przewidzianych na rok 2009/10 w programie zakłada się trwałe zacieśnienie polityki fiskalnej od roku 2010/11. Istnieją jednak zagrożenia związane z osiągnięciem tej konsolidacji. Wynikają one z możliwości przedłużenia stosowania środków stymulacyjnych do 2010 roku w przypadku braku znaczącej poprawy koniunktury, słabszej elastyczności dochodów i ryzyka niewykonania celów wydatkowych. Biorąc pod uwagę możliwość znaczniejszego niż przewidywano pogorszenia sytuacji budżetowej Zjednoczonego Królestwa w najbliższym okresie i zwiększone zagrożenia dla stabilności finansów publicznych, w średnim okresie istnieje potrzeba podjęcia bardziej ambitnych wysiłków na rzecz konsolidacji. Poziom długu w relacji do PKB ma wzrosnąć z 43,25 % w roku 2007/08 do 65 % w roku 2010/11, stabilizując się na poziomie bliskim 70 % pod koniec okresu objętego programem.

W świetle powyższej oceny wzywa się Zjednoczone Królestwo do:

| (i) | realizacji planów budżetowych, w tym środków stymulacyjnych zgodnych z europejskim planem naprawy gospodarczej i w ramach paktu na rzecz stabilności i wzrostu, unikając przy tym dalszego pogarszania stanu finansów publicznych; |
| --- | --- |

(i)

realizacji planów budżetowych, w tym środków stymulacyjnych zgodnych z europejskim planem naprawy gospodarczej i w ramach paktu na rzecz stabilności i wzrostu, unikając przy tym dalszego pogarszania stanu finansów publicznych;

| (ii) | realizacji w roku 2010/11 i później znacznej konsolidacji budżetowej oraz dalszego przygotowywania środków wspierających dostosowania, by zapewnić szybkie zmniejszenie deficytu do wartości niższej od referencyjnej; |
| --- | --- |

(ii)

realizacji w roku 2010/11 i później znacznej konsolidacji budżetowej oraz dalszego przygotowywania środków wspierających dostosowania, by zapewnić szybkie zmniejszenie deficytu do wartości niższej od referencyjnej;

| (iii) | określenia, jak ramy polityki budżetowej będą stosowane w przyszłości zgodnie z poprawą długoterminowej stabilności finansów publicznych. |
| --- | --- |

(iii)

określenia, jak ramy polityki budżetowej będą stosowane w przyszłości zgodnie z poprawą długoterminowej stabilności finansów publicznych.

Wzywa się również Zjednoczone Królestwo do dokładniejszego przestrzegania zawartych w kodeksie postępowania wymogów dotyczących danych.

Przegląd głównych prognoz makroekonomicznych i budżetowych

| | | 2007/8 | 2008/9 | 2009/10 | 2010/11 | 2011/12 | 2012/13 | 2013/14 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Realny PKB
  (zmiana w %) | PK grudzień 2008 | 3 | – 0,25 | – 0,5 | 2 | 3 | 3 | 3 |
| KOM styczeń 2009 | 3,0 | – 0,6 | – 2,3 | 0,9 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | 3 | 3 | 2 | 2,75 | 2,5 | 2,5 | bd. |
| Inflacja HICP
  (%) | PK grudzień 2008 | 2,25 | 3,75 | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 |
| KOM styczeń 2009 | 2,2 | 3,4 | – 0,3 | 1,3 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | 2,25 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 | bd. |
| Luka produktowa (5)

  (% potencjalnego PKB) | PK grudzień 2008 | 1,0 | – 0,5 | – 2,4 | – 2,1 | – 1,2 | – 0,4 | 0,2 |
| KOM styczeń 2009 | 2,0 | 0,5 | – 2,4 | – 2,8 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | 0,0 | – 0,5 | – 0,3 | – 0,4 | – 0,4 | – 0,3 | bd. |
| Zadłużenie/wierzytelności netto wobec reszty świata
  (% PKB) (6) | PK grudzień 2008 | bd. | bd. | bd. | bd. | bd. | bd. | bd. |
| KOM styczeń 2009 | – 2,6 | – 2,0 | – 5,5 | – 5,7 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | bd. | bd. | bd. | bd. | bd. | bd. | bd. |
| Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) (7) | PK grudzień 2008 | 37,9 | 36,7 | 35,5 | 36,6 | 37,3 | 37,7 | 38,0 |
| KOM styczeń 2009 | 42,1 | 41,4 | 41,2 | 41,6 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | 38,6 | 38,8 | 39,0 | 39,2 | 39,3 | 39,5 | bd. |
| Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) (7) | PK grudzień 2008 | 40,7 | 42,2 | 43,7 | 43,7 | 42,9 | 42,1 | 41,4 |
| KOM styczeń 2009 | 44,9 | 47,2 | 50,8 | 50,8 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | 41,6 | 41,7 | 41,4 | 41,3 | 41,1 | 41,1 | bd. |
| Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | – 2,8 | – 5,5 | – 8,2 | – 7,1 | – 5,6 | – 4,4 | – 3,4 |
| KOM styczeń 2009 | – 2,8 | – 5,7 | – 9,5 | – 9,2 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | – 3,0 | – 2,9 | – 2,4 | – 2,1 | – 1,8 | – 1,6 | bd. |
| Saldo pierwotne
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | – 0,6 | – 3,4 | – 6,4 | – 4,5 | – 2,6 | – 1,4 | – 0,3 |
| KOM styczeń 2009 | – 0,6 | – 3,5 | – 7,1 | – 6,4 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | – 0,8 | – 0,9 | – 0,3 | 0,0 | 0,3 | 0,5 | bd. |
| Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (5)

  (% PKB) | PK grudzień 2008 | – 3,2 | – 5,3 | – 7,2 | – 6,2 | – 5,1 | – 4,2 | – 3,5 |
| KOM styczeń 2009 | – 3,7 | – 5,9 | – 8,5 | – 8,0 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | – 3,0 | – 2,7 | – 2,3 | – 1,9 | – 1,6 | – 1,5 | bd. |
| Saldo strukturalne (8)

  (% PKB) | PK grudzień 2008 | – 3,2 | – 5,3 | – 7,2 | – 6,2 | – 5,1 | – 4,2 | – 3,5 |
| KOM styczeń 2009 | – 3,7 | – 5,9 | – 8,5 | – 8,0 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | – 3 | – 2,7 | – 2,3 | – 1,9 | – 1,6 | – 1,5 | bd. |
| Dług publiczny brutto
  (% PKB) | PK grudzień 2008 | 43,2 | 52,9 | 60,5 | 65,1 | 67,5 | 68,6 | 68,5 |
| KOM styczeń 2009 | 43,2 | 53,7 | 64,6 | 71,9 | bd. | bd. | bd. |
| PK listopad 2007 | 43,9 | 44,8 | 45,1 | 45,3 | 45,2 | 44,9 | bd. |
| Program konwergencji (PK); gospodarcze śródokresowe prognozy służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji. |

2007/8

2008/9

2009/10

2010/11

2011/12

2012/13

2013/14

Realny PKB

(zmiana w %)

PK grudzień 2008

3

– 0,25

– 0,5

2

3

3

3

KOM styczeń 2009

3,0

– 0,6

– 2,3

0,9

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

3

3

2

2,75

2,5

2,5

bd.

Inflacja HICP

(%)

PK grudzień 2008

2,25

3,75

1

2

2

2

2

KOM styczeń 2009

2,2

3,4

– 0,3

1,3

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

2,25

2

2

2

2

2

bd.

Luka produktowa (5)

(% potencjalnego PKB)

PK grudzień 2008

1,0

– 0,5

– 2,4

– 2,1

– 1,2

– 0,4

0,2

KOM styczeń 2009

2,0

0,5

– 2,4

– 2,8

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

0,0

– 0,5

– 0,3

– 0,4

– 0,4

– 0,3

bd.

Zadłużenie/wierzytelności netto wobec reszty świata

(% PKB) (6)

PK grudzień 2008

bd.

bd.

bd.

bd.

bd.

bd.

bd.

KOM styczeń 2009

– 2,6

– 2,0

– 5,5

– 5,7

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

bd.

bd.

bd.

bd.

bd.

bd.

bd.

Dochody sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB) (7)

PK grudzień 2008

37,9

36,7

35,5

36,6

37,3

37,7

38,0

KOM styczeń 2009

42,1

41,4

41,2

41,6

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

38,6

38,8

39,0

39,2

39,3

39,5

bd.

Wydatki sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB) (7)

PK grudzień 2008

40,7

42,2

43,7

43,7

42,9

42,1

41,4

KOM styczeń 2009

44,9

47,2

50,8

50,8

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

41,6

41,7

41,4

41,3

41,1

41,1

bd.

Saldo sektora instytucji rządowych i samorządowych

(% PKB)

PK grudzień 2008

– 2,8

– 5,5

– 8,2

– 7,1

– 5,6

– 4,4

– 3,4

KOM styczeń 2009

– 2,8

– 5,7

– 9,5

– 9,2

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

– 3,0

– 2,9

– 2,4

– 2,1

– 1,8

– 1,6

bd.

Saldo pierwotne

(% PKB)

PK grudzień 2008

– 0,6

– 3,4

– 6,4

– 4,5

– 2,6

– 1,4

– 0,3

KOM styczeń 2009

– 0,6

– 3,5

– 7,1

– 6,4

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

– 0,8

– 0,9

– 0,3

0,0

0,3

0,5

bd.

Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne (5)

(% PKB)

PK grudzień 2008

– 3,2

– 5,3

– 7,2

– 6,2

– 5,1

– 4,2

– 3,5

KOM styczeń 2009

– 3,7

– 5,9

– 8,5

– 8,0

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

– 3,0

– 2,7

– 2,3

– 1,9

– 1,6

– 1,5

bd.

Saldo strukturalne (8)

(% PKB)

PK grudzień 2008

– 3,2

– 5,3

– 7,2

– 6,2

– 5,1

– 4,2

– 3,5

KOM styczeń 2009

– 3,7

– 5,9

– 8,5

– 8,0

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

– 3

– 2,7

– 2,3

– 1,9

– 1,6

– 1,5

bd.

Dług publiczny brutto

(% PKB)

PK grudzień 2008

43,2

52,9

60,5

65,1

67,5

68,6

68,5

KOM styczeń 2009

43,2

53,7

64,6

71,9

bd.

bd.

bd.

PK listopad 2007

43,9

44,8

45,1

45,3

45,2

44,9

bd.

Program konwergencji (PK); gospodarcze śródokresowe prognozy służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

(1)  Dz.U. L 209 z 2.8.1997, s. 1. Dokumenty przytoczone w niniejszym tekście są dostępne na stronie internetowej:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Ocena uwzględnia w szczególności śródokresową prognozę służb Komisji ze stycznia 2009 roku, jak również inne informacje, które pojawiły się od tego czasu.

(3)  Zakup pakietów akcji instytucji finansowych może doprowadzić do jednorazowego zwiększenia deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych, w zależności od tego, czy cena zakupu akcji będzie odpowiadała obowiązującej cenie rynkowej czy ich wartości godziwej. Eurostat analizuje aktualnie kwestię sposobu traktowania do celów statystycznych rządowych papierów dłużnych emitowanych w celu finansowania programów wsparcia płynności i mechanizmów zakupu aktywów, które nie są traktowane w programie jako dług sektora instytucji rządowych i samorządowych.

(4)  Problematyczny był w szczególności brak danych dotyczących rynku pracy, który znacznie utrudnił przeliczenie luki produktowej przy użyciu wspólnie przyjętej metodyki.

(5)  Podane w programie wartości luki produktowej oraz salda w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne zostały przeliczone przez służby Komisji na podstawie informacji zawartych w programach z wykorzystaniem wspólnie uzgodnionej metodyki.

(6)  Prognozy służb Komisji zostały sformułowane w oparciu o szacowany wzrost potencjalny w wysokości — odpowiednio — 1,5 %, 0,9 % i 1,0 % w okresie 2008–2010. Dane odnoszą się do lat kalendarzowych.

(7)  Dane dotyczące sumy dochodów i wydatków nie zostały przedstawione w programie w wersji zharmonizowanej ESA 95. Nie można ich więc bezpośrednio porównać z danymi służb Komisji ze stycznia 2009 roku zawartymi w prognozie śródokresowej. Dane dotyczące dochodów i wydatków instytucji rządowych i samorządowych na okres 2012/13 i 2013/14 zostały ekstrapolowane z prognoz sektora publicznego.

(8)  Saldo w ujęciu uwzględniającym zmiany cykliczne z wyłączeniem środków jednorazowych i innych środków tymczasowych. W okresie objętym programem nie uwzględniono żadnych działań jednorazowych ani tymczasowych.

Źródło:

Program konwergencji (PK); gospodarcze śródokresowe prognozy służb Komisji ze stycznia 2009 roku (KOM); obliczenia służb Komisji.

---

II Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI I ORGANÓW UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/39 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/39

---

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa COMP/M.5456 — Antin Infrastructure Partners/BBEIF/BBI EUROPE/Euroports)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2009/C 68/08)

W dniu 16 marca 2009 r. Komisja podjęła decyzję o nie sprzeciwianiu się wyżej wymienionej koncentracji oraz uznaniu jej za zgodną z regułami wspólnego rynku. Powyższa decyzja zostaje wydana na mocy art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) Nr. 139/2004. Pełny tekst decyzji jest dostępny wyłącznie w języku angielskim i będzie opublikowany po uprzednim usunięciu ewentualnych tajemnic handlowych przedsiębiorstw. Tekst decyzji będzie dostępny:

| — | na stronie internetowej: Europa — Dyrekcja Generalna do spraw Konkurencji (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Strona ta została wyposażona w różnorodne opcje wyszukiwania, takie jak spis firm, numerów spraw, dat oraz spis sektorów przemysłowych, które mogą być pomocne w znalezieniu poszczególnych decyzji w sprawach połączeń, |
| --- | --- |

—

na stronie internetowej: Europa — Dyrekcja Generalna do spraw Konkurencji (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Strona ta została wyposażona w różnorodne opcje wyszukiwania, takie jak spis firm, numerów spraw, dat oraz spis sektorów przemysłowych, które mogą być pomocne w znalezieniu poszczególnych decyzji w sprawach połączeń,

| — | w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex, pod numerem dokumentu 32009M5456. EUR-Lex pozwala na dostęp on-line do dokumentacji prawa Europejskiego (http://eur-lex.europa.eu). |
| --- | --- |

—

w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex, pod numerem dokumentu 32009M5456. EUR-Lex pozwala na dostęp on-line do dokumentacji prawa Europejskiego (http://eur-lex.europa.eu).

---

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/39 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/39

---

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa COMP/M.5474 — Lagardere/Sumitomo/HFG)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2009/C 68/09)

W dniu 16 marca 2009 r. Komisja podjęła decyzję o nie sprzeciwianiu się wyżej wymienionej koncentracji oraz uznaniu jej za zgodną z regułami wspólnego rynku. Powyższa decyzja zostaje wydana na mocy art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004. Pełny tekst decyzji jest dostępny wyłącznie w języku angielskim i będzie opublikowany po uprzednim usunięciu ewentualnych tajemnic handlowych przedsiębiorstw. Tekst decyzji będzie dostępny:

| — | na stronie internetowej: Europa — Dyrekcja Generalna do spraw Konkurencji (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Strona ta została wyposażona w różnorodne opcje wyszukiwania, takie jak spis firm, numerów spraw, dat oraz spis sektorów przemysłowych, które mogą być pomocne w znalezieniu poszczególnych decyzji w sprawach połączeń, |
| --- | --- |

—

na stronie internetowej: Europa — Dyrekcja Generalna do spraw Konkurencji (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Strona ta została wyposażona w różnorodne opcje wyszukiwania, takie jak spis firm, numerów spraw, dat oraz spis sektorów przemysłowych, które mogą być pomocne w znalezieniu poszczególnych decyzji w sprawach połączeń,

| — | w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex, pod numerem dokumentu 32009M5474. EUR-Lex pozwala na dostęp on-line do dokumentacji prawa Europejskiego (http://eur-lex.europa.eu). |
| --- | --- |

—

w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex, pod numerem dokumentu 32009M5474. EUR-Lex pozwala na dostęp on-line do dokumentacji prawa Europejskiego (http://eur-lex.europa.eu).

---

IV Zawiadomienia

ZAWIADOMIENIA INSTYTUCJI I ORGANÓW UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/40 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/40

---

Kursy walutowe euro (1)

20 marca 2009 r.

(2009/C 68/10)

1 euro=

| | Waluta | Kurs wymiany |
| --- | --- | --- |
| USD | Dolar amerykański | 1,3549 |
| JPY | Jen | 129,87 |
| DKK | Korona duńska | 7,4515 |
| GBP | Funt szterling | 0,93950 |
| SEK | Korona szwedzka | 11,0560 |
| CHF | Frank szwajcarski | 1,5291 |
| ISK | Korona islandzka | |
| NOK | Korona norweska | 8,6500 |
| BGN | Lew | 1,9558 |
| CZK | Korona czeska | 26,628 |
| EEK | Korona estońska | 15,6466 |
| HUF | Forint węgierski | 298,36 |
| LTL | Lit litewski | 3,4528 |
| LVL | Łat łotewski | 0,7083 |
| PLN | Złoty polski | 4,5662 |
| RON | Lej rumuński | 4,2972 |
| TRY | Lir turecki | 2,2872 |
| AUD | Dolar australijski | 1,9685 |
| CAD | Dolar kanadyjski | 1,6770 |
| HKD | Dolar hong kong | 10,5008 |
| NZD | Dolar nowozelandzki | 2,4240 |
| SGD | Dolar singapurski | 2,0535 |
| KRW | Won | 1 901,81 |
| ZAR | Rand | 13,0680 |
| CNY | Juan renminbi | 9,2509 |
| HRK | Kuna chorwacka | 7,4511 |
| IDR | Rupia indonezyjska | 15 974,27 |
| MYR | Ringgit malezyjski | 4,9352 |
| PHP | Peso filipińskie | 65,360 |
| RUB | Rubel rosyjski | 45,4920 |
| THB | Bat tajlandzki | 47,848 |
| BRL | Real | 3,0519 |
| MXN | Peso meksykańskie | 19,1995 |
| INR | Rupia indyjska | 68,5170 |

Waluta

Kurs wymiany

USD

Dolar amerykański

1,3549

JPY

Jen

129,87

DKK

Korona duńska

7,4515

GBP

Funt szterling

0,93950

SEK

Korona szwedzka

11,0560

CHF

Frank szwajcarski

1,5291

ISK

Korona islandzka

NOK

Korona norweska

8,6500

BGN

Lew

1,9558

CZK

Korona czeska

26,628

EEK

Korona estońska

15,6466

HUF

Forint węgierski

298,36

LTL

Lit litewski

3,4528

LVL

Łat łotewski

0,7083

PLN

Złoty polski

4,5662

RON

Lej rumuński

4,2972

TRY

Lir turecki

2,2872

AUD

Dolar australijski

1,9685

CAD

Dolar kanadyjski

1,6770

HKD

Dolar hong kong

10,5008

NZD

Dolar nowozelandzki

2,4240

SGD

Dolar singapurski

2,0535

KRW

Won

1 901,81

ZAR

Rand

13,0680

CNY

Juan renminbi

9,2509

HRK

Kuna chorwacka

7,4511

IDR

Rupia indonezyjska

15 974,27

MYR

Ringgit malezyjski

4,9352

PHP

Peso filipińskie

65,360

RUB

Rubel rosyjski

45,4920

THB

Bat tajlandzki

47,848

BRL

Real

3,0519

MXN

Peso meksykańskie

19,1995

INR

Rupia indyjska

68,5170

---

(1)

Źródło: referencyjny kurs wymiany walut opublikowany przez ECB.

---

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/41 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/41

---

Zawiadomienie Komisji w sprawie bieżących stóp procentowych od zwracanej pomocy państwa oraz stóp referencyjnych/dyskontowych obowiązujących 27 państw członkowskich od dnia 1 kwietna 2009 r.

(Opublikowano zgodnie z art. 10 rozporządzenia Komisji (WE) 794/2004 (Dz.U. L 140 z 30.4.2004, s. 1))

(2009/C 68/11)

Stopy bazowe obliczone zgodnie z Komunikatem Komisji w sprawie zmiany metody ustalania stóp referencyjnych i dyskontowych (Dz.U. C 14 z 19.1.2008, s 6). W zależności od zastosowania stopy referencyjnej, nadal należy dodawać odpowiednie marże, tak jak określono w komunikacie. W przypadku stosowania stopy referencyjnej jako stopy dyskontowej oznacza to, że do stopy bazowej należy dodać marżę 100 punktów bazowych. Rozporządzenie Komisji (WE) nr 271/2008 z dnia 30 stycznia 2008 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 794/2004 przewiduje że, o ile nie przewidziano inaczej w odrębnej decyzji, także stopę od zwracanej pomocy oblicza się dodając 100 punktów bazowych do stopy bazowej.

| Od | Do | AT | BE | BG | CY | CZ | DE | DK | EE | EL | ES | FI | FR | HU | IE | IT | LT | LU | LV | MT | NL | PL | PT | RO | SE | SI | SK | UK |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.4.2009 | ... | 2,74 | 2,74 | 7,63 | 2,74 | 2,96 | 2,74 | 4,57 | 7,34 | 2,74 | 2,74 | 2,74 | 2,74 | 10,01 | 2,74 | 2,74 | 9,53 | 2,74 | 13,20 | 2,74 | 2,74 | 5,62 | 2,74 | 17,29 | 2,30 | 2,74 | 2,74 | 2,84 |
| 1.3.2009 | 31.3.2009 | 3,47 | 3,47 | 7,63 | 3,47 | 3,74 | 3,47 | 6,00 | 7,34 | 3,47 | 3,47 | 3,47 | 3,47 | 10,01 | 3,47 | 3,47 | 9,53 | 3,47 | 13,20 | 3,47 | 3,47 | 6,78 | 3,47 | 17,29 | 3,31 | 3,47 | 3,47 | 3,58 |
| 1.2.2009 | 28.2.2009 | 4,99 | 4,99 | 7,63 | 4,99 | 4,53 | 4,99 | 6,00 | 7,34 | 4,99 | 4,99 | 4,99 | 4,99 | 10,01 | 4,99 | 4,99 | 7,81 | 4,99 | 13,20 | 4,99 | 4,99 | 6,78 | 4,99 | 17,29 | 4,31 | 4,99 | 4,99 | 4,81 |
| 1.1.2009 | 31.1.2009 | 4,99 | 4,99 | 7,63 | 4,99 | 4,53 | 4,99 | 6,00 | 7,34 | 4,99 | 4,99 | 4,99 | 4,99 | 10,01 | 4,99 | 4,99 | 7,81 | 4,99 | 11,05 | 4,99 | 4,99 | 6,78 | 4,99 | 17,29 | 5,18 | 4,99 | 4,99 | 5,70 |
| 1.12.2008 | 31.12.2008 | 5,36 | 5,36 | 6,70 | 5,36 | 4,20 | 5,36 | 5,55 | 6,43 | 5,36 | 5,36 | 5,36 | 5,36 | 8,58 | 5,36 | 5,36 | 7,10 | 5,36 | 9,44 | 5,36 | 5,36 | 6,42 | 5,36 | 15,87 | 5,49 | 5,36 | 5,00 | 5,66 |
| 1.11.2008 | 30.11.2008 | 5,36 | 5,36 | 6,70 | 5,36 | 4,20 | 5,36 | 5,55 | 6,43 | 5,36 | 5,36 | 5,36 | 5,36 | 8,58 | 5,36 | 5,36 | 6,10 | 5,36 | 9,44 | 5,36 | 5,36 | 6,42 | 5,36 | 11,02 | 5,49 | 5,36 | 5,00 | 5,66 |
| 1.10.2008 | 31.10.2008 | 5,36 | 5,36 | 6,70 | 5,36 | 4,20 | 5,36 | 5,55 | 6,43 | 5,36 | 5,36 | 5,36 | 5,36 | 8,58 | 5,36 | 5,36 | 6,10 | 5,36 | 9,44 | 5,36 | 5,36 | 6,42 | 5,36 | 11,02 | 5,49 | 5,36 | 4,34 | 5,66 |
| 1.9.2008 | 30.9.2008 | 4,59 | 4,59 | 6,70 | 4,59 | 4,20 | 4,59 | 5,55 | 6,43 | 4,59 | 4,59 | 4,59 | 4,59 | 8,58 | 4,59 | 4,59 | 6,10 | 4,59 | 9,44 | 4,59 | 4,59 | 6,42 | 4,59 | 11,02 | 5,49 | 4,59 | 4,34 | 5,66 |
| 1.7.2008 | 31.8.2008 | 4,59 | 4,59 | 6,70 | 4,59 | 4,20 | 4,59 | 4,81 | 6,43 | 4,59 | 4,59 | 4,59 | 4,59 | 8,58 | 4,59 | 4,59 | 6,10 | 4,59 | 9,44 | 4,59 | 4,59 | 6,42 | 4,59 | 11,02 | 4,75 | 4,59 | 4,34 | 5,66 |

Od

Do

AT

BE

BG

CY

CZ

DE

DK

EE

EL

ES

FI

FR

HU

IE

IT

LT

LU

LV

MT

NL

PL

PT

RO

SE

SI

SK

UK

1.4.2009

...

2,74

2,74

7,63

2,74

2,96

2,74

4,57

7,34

2,74

2,74

2,74

2,74

10,01

2,74

2,74

9,53

2,74

13,20

2,74

2,74

5,62

2,74

17,29

2,30

2,74

2,74

2,84

1.3.2009

31.3.2009

3,47

3,47

7,63

3,47

3,74

3,47

6,00

7,34

3,47

3,47

3,47

3,47

10,01

3,47

3,47

9,53

3,47

13,20

3,47

3,47

6,78

3,47

17,29

3,31

3,47

3,47

3,58

1.2.2009

28.2.2009

4,99

4,99

7,63

4,99

4,53

4,99

6,00

7,34

4,99

4,99

4,99

4,99

10,01

4,99

4,99

7,81

4,99

13,20

4,99

4,99

6,78

4,99

17,29

4,31

4,99

4,99

4,81

1.1.2009

31.1.2009

4,99

4,99

7,63

4,99

4,53

4,99

6,00

7,34

4,99

4,99

4,99

4,99

10,01

4,99

4,99

7,81

4,99

11,05

4,99

4,99

6,78

4,99

17,29

5,18

4,99

4,99

5,70

1.12.2008

31.12.2008

5,36

5,36

6,70

5,36

4,20

5,36

5,55

6,43

5,36

5,36

5,36

5,36

8,58

5,36

5,36

7,10

5,36

9,44

5,36

5,36

6,42

5,36

15,87

5,49

5,36

5,00

5,66

1.11.2008

30.11.2008

5,36

5,36

6,70

5,36

4,20

5,36

5,55

6,43

5,36

5,36

5,36

5,36

8,58

5,36

5,36

6,10

5,36

9,44

5,36

5,36

6,42

5,36

11,02

5,49

5,36

5,00

5,66

1.10.2008

31.10.2008

5,36

5,36

6,70

5,36

4,20

5,36

5,55

6,43

5,36

5,36

5,36

5,36

8,58

5,36

5,36

6,10

5,36

9,44

5,36

5,36

6,42

5,36

11,02

5,49

5,36

4,34

5,66

1.9.2008

30.9.2008

4,59

4,59

6,70

4,59

4,20

4,59

5,55

6,43

4,59

4,59

4,59

4,59

8,58

4,59

4,59

6,10

4,59

9,44

4,59

4,59

6,42

4,59

11,02

5,49

4,59

4,34

5,66

1.7.2008

31.8.2008

4,59

4,59

6,70

4,59

4,20

4,59

4,81

6,43

4,59

4,59

4,59

4,59

8,58

4,59

4,59

6,10

4,59

9,44

4,59

4,59

6,42

4,59

11,02

4,75

4,59

4,34

5,66

---

V Ogłoszenia

PROCEDURY ZWIĄZANE Z REALIZACJĄ POLITYKI KONKURENCJI

Komisja

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/42 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/42

---

Zgłoszenie zamiaru koncentracji

(Sprawa COMP/M.5493 — RBSK/DZ Bank/RZB/RBL JV)

Sprawa, która może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury uproszczonej

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2009/C 68/12)

| 1. | W dniu 16 marca 2009 r. zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1), Komisja otrzymała zgłoszenie koncentracji, w wyniku której przedsiębiorstwo Raiffeisen Bausparkasse G.m.b.H, należące do grupy RBSK Group („RBSK”, Austria), przedsiębiorstwo Bausparkasse Schwäbisch Hall A.G., kontrolowane przez grupę banku Deutsche Zentral-Genossenschaftsbank („DZ” Niemcy) i przedsiębiorstwo Raiffeisen Bank S.A. („RBRO”, Rumunia), kontrolowane przez grupę Raiffeisen Zentralbank Österreich Aktiengesellschaft („RZB”, Austria), przejmuje w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady wspólną kontrolę nad przedsiębiorstwem Raiffeisen Banca pentru Locuinte S.A. („RBL”, Rumunia) w drodze zakupu akcji w nowo utworzonej spółce będącej wspólnym przedsiębiorcą. |
| --- | --- |

1.

W dniu 16 marca 2009 r. zgodnie z art. 4 rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1), Komisja otrzymała zgłoszenie koncentracji, w wyniku której przedsiębiorstwo Raiffeisen Bausparkasse G.m.b.H, należące do grupy RBSK Group („RBSK”, Austria), przedsiębiorstwo Bausparkasse Schwäbisch Hall A.G., kontrolowane przez grupę banku Deutsche Zentral-Genossenschaftsbank („DZ” Niemcy) i przedsiębiorstwo Raiffeisen Bank S.A. („RBRO”, Rumunia), kontrolowane przez grupę Raiffeisen Zentralbank Österreich Aktiengesellschaft („RZB”, Austria), przejmuje w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady wspólną kontrolę nad przedsiębiorstwem Raiffeisen Banca pentru Locuinte S.A. („RBL”, Rumunia) w drodze zakupu akcji w nowo utworzonej spółce będącej wspólnym przedsiębiorcą.

| 2. | Przedmiotem działalności gospodarczej przedsiębiorstw biorących udział w koncentracji jest:






  — | w przypadku RBSK: działalność oszczędnościowo-pożyczkowa na cele mieszkaniowe; |
| --- | --- | --- |

2.

Przedmiotem działalności gospodarczej przedsiębiorstw biorących udział w koncentracji jest:

—

w przypadku RBSK: działalność oszczędnościowo-pożyczkowa na cele mieszkaniowe;

| — | w przypadku DZ: usługi w zakresie bankowości, ubezpieczeń i zarządzania aktywami; |
| --- | --- |

—

w przypadku DZ: usługi w zakresie bankowości, ubezpieczeń i zarządzania aktywami;

| — | w przypadku RZB: bank komercyjny i inwestycyjny; |
| --- | --- |

—

w przypadku RZB: bank komercyjny i inwestycyjny;

| — | w przypadku RBRO: bank uniwersalny w Rumunii, należący do RZB; |
| --- | --- |

—

w przypadku RBRO: bank uniwersalny w Rumunii, należący do RZB;

| — | w przypadku RBL: działalność oszczędnościowo-pożyczkowa na cele mieszkaniowe w Rumunii. |
| --- | --- |

—

w przypadku RBL: działalność oszczędnościowo-pożyczkowa na cele mieszkaniowe w Rumunii.

| 3. | Po wstępnej analizie Komisja uznała, że zgłoszona koncentracja może wchodzić w zakres rozporządzenia (WE) nr 139/2004. Jednocześnie Komisja zastrzega sobie prawo do podjęcia ostatecznej decyzji w tej kwestii. Należy zauważyć, iż zgodnie z obwieszczeniem Komisji w sprawie uproszczonej procedury stosowanej do niektórych koncentracji na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (2), sprawa ta może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury określonej w tym obwieszczeniu. |
| --- | --- |

3.

Po wstępnej analizie Komisja uznała, że zgłoszona koncentracja może wchodzić w zakres rozporządzenia (WE) nr 139/2004. Jednocześnie Komisja zastrzega sobie prawo do podjęcia ostatecznej decyzji w tej kwestii. Należy zauważyć, iż zgodnie z obwieszczeniem Komisji w sprawie uproszczonej procedury stosowanej do niektórych koncentracji na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (2), sprawa ta może kwalifikować się do rozpatrzenia w ramach procedury określonej w tym obwieszczeniu.

| 4. | Komisja zwraca się do zainteresowanych osób trzecich o zgłaszanie ewentualnych uwag na temat planowanej koncentracji.
  Komisja musi otrzymać takie uwagi w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od daty niniejszej publikacji. Można je przesyłać do Komisji faksem (nr faksu: (32-2) 296 43 01 lub 296 72 44) lub listownie, podając numer referencyjny: COMP/M.5493 — RBSK/DZ Bank/RZB/RBL JV, na poniższy adres Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w Komisji Europejskiej:





  European Commission |
| --- | --- |
| Directorate-General for Competition |
| Merger Registry |
| J-70 |
| B-1049 Brussels |

4.

Komisja zwraca się do zainteresowanych osób trzecich o zgłaszanie ewentualnych uwag na temat planowanej koncentracji.

Komisja musi otrzymać takie uwagi w nieprzekraczalnym terminie dziesięciu dni od daty niniejszej publikacji. Można je przesyłać do Komisji faksem (nr faksu: (32-2) 296 43 01 lub 296 72 44) lub listownie, podając numer referencyjny: COMP/M.5493 — RBSK/DZ Bank/RZB/RBL JV, na poniższy adres Dyrekcji Generalnej ds. Konkurencji w Komisji Europejskiej:

European Commission

Directorate-General for Competition

Merger Registry

J-70

B-1049 Brussels

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

(2)  Dz.U. C 56 z 5.3.2005, s. 32.

---

INNE AKTY

Komisja

| 21.3.2009 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 68/43 |
| --- | --- | --- | --- |

21.3.2009

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 68/43

---

Zawiadomienie dla osób oraz podmiotów umieszczonych w wykazie, o którym mowa w art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1183/2005 wprowadzającego niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko osobom naruszającym embargo na broń w odniesieniu do Demokratycznej Republiki Konga, na mocy rozporządzenia Komisji (WE) nr 242/2009

(2009/C 68/13)

| 1. | We wspólnym stanowisku 2008/369/WPZiB (1) wzywa się Wspólnotę do zamrożenia funduszy oraz innych zasobów gospodarczych osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów naruszających embargo na broń w odniesieniu do Demokratycznej Republiki Konga, zgodnie z wykazem sporządzonym na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa nr ONZ 1533(2004), 1596(2005), 1807(2008) oraz 1857(2008) systematycznie aktualizowanym przez komitet ONZ powołany na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1533(2004).
  Wykaz sporządzony przez komitet ONZ obejmuje:






  — | osoby lub podmioty naruszające embargo na broń i podobne środki, o których mowa w art. 1, |
| --- | --- | --- |

1.

We wspólnym stanowisku 2008/369/WPZiB (1) wzywa się Wspólnotę do zamrożenia funduszy oraz innych zasobów gospodarczych osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów naruszających embargo na broń w odniesieniu do Demokratycznej Republiki Konga, zgodnie z wykazem sporządzonym na mocy rezolucji Rady Bezpieczeństwa nr ONZ 1533(2004), 1596(2005), 1807(2008) oraz 1857(2008) systematycznie aktualizowanym przez komitet ONZ powołany na podstawie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 1533(2004).

Wykaz sporządzony przez komitet ONZ obejmuje:

—

osoby lub podmioty naruszające embargo na broń i podobne środki, o których mowa w art. 1,

| — | przywódców politycznych i wojskowych zagranicznych ugrupowań zbrojnych działających w DRK, utrudniających rozbrojenie i dobrowolną repatriację lub przesiedlenie bojowników należących do tych ugrupowań, |
| --- | --- |

—

przywódców politycznych i wojskowych zagranicznych ugrupowań zbrojnych działających w DRK, utrudniających rozbrojenie i dobrowolną repatriację lub przesiedlenie bojowników należących do tych ugrupowań,

| — | przywódców politycznych i wojskowych, milicji kongijskich otrzymujących wsparcie spoza DRK, utrudniających swoim członkom rozbrojenie, demobilizację i reintegrację, |
| --- | --- |

—

przywódców politycznych i wojskowych, milicji kongijskich otrzymujących wsparcie spoza DRK, utrudniających swoim członkom rozbrojenie, demobilizację i reintegrację,

| — | działających w DRK przywódców politycznych i wojskowych, którzy rekrutują lub wykorzystują dzieci w konfliktach zbrojnych, naruszając obowiązujące prawo międzynarodowe, |
| --- | --- |

—

działających w DRK przywódców politycznych i wojskowych, którzy rekrutują lub wykorzystują dzieci w konfliktach zbrojnych, naruszając obowiązujące prawo międzynarodowe,

| — | działające w DRK osoby, które dopuszczają się poważnych naruszeń prawa międzynarodowego, w tym naruszeń związanych z działaniami skierowanymi przeciwko dzieciom i kobietom w przypadku konfliktów zbrojnych, w tym zabijania i okaleczania, przemocy seksualnej, uprowadzania i przymusowych przesiedleń, |
| --- | --- |

—

działające w DRK osoby, które dopuszczają się poważnych naruszeń prawa międzynarodowego, w tym naruszeń związanych z działaniami skierowanymi przeciwko dzieciom i kobietom w przypadku konfliktów zbrojnych, w tym zabijania i okaleczania, przemocy seksualnej, uprowadzania i przymusowych przesiedleń,

| — | osoby utrudniające dostęp do pomocy humanitarnej lub dystrybucję tej pomocy we wschodniej części DRK, |
| --- | --- |

—

osoby utrudniające dostęp do pomocy humanitarnej lub dystrybucję tej pomocy we wschodniej części DRK,

| — | osoby lub podmioty wspierające — poprzez nielegalny handel zasobami naturalnymi —nielegalne ugrupowania zbrojne we wschodniej części DRK. |
| --- | --- |

—

osoby lub podmioty wspierające — poprzez nielegalny handel zasobami naturalnymi —nielegalne ugrupowania zbrojne we wschodniej części DRK.

| 2. | W dniu 3 marca 2009 r. Komitet ONZ zdecydował o wpisaniu czterech osób fizycznych do właściwego wykazu. Zainteresowane osoby fizyczne mogą w każdym momencie złożyć w Komitecie ONZ wniosek o ponowną weryfikację decyzji o wpisaniu ich do wymienionego wyżej wykazu ONZ wraz z dokumentami uzupełniającymi. Taki wniosek należy przesłać na poniższy adres biura ONZ odpowiedzialnego za skreślanie z wykazu:





  United Nations — Focal point for delisting |
| --- | --- |
| Security Council Subsidiary Organs Branch |
| Room S-3055 E |
| New York, NY 10017 |
| United States of America |

2.

W dniu 3 marca 2009 r. Komitet ONZ zdecydował o wpisaniu czterech osób fizycznych do właściwego wykazu. Zainteresowane osoby fizyczne mogą w każdym momencie złożyć w Komitecie ONZ wniosek o ponowną weryfikację decyzji o wpisaniu ich do wymienionego wyżej wykazu ONZ wraz z dokumentami uzupełniającymi. Taki wniosek należy przesłać na poniższy adres biura ONZ odpowiedzialnego za skreślanie z wykazu:

United Nations — Focal point for delisting

Security Council Subsidiary Organs Branch

Room S-3055 E

New York, NY 10017

United States of America

Więcej informacji można znaleźć na stronie: http://www.un.org/sc/committees/dfp.shtml

| 3. | W następstwie decyzji ONZ wymienionych w ust. 2 Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 242/2009 (2), które zmienia załącznik I do rozporządzenia Rady (WE) nr 1183/2005 wprowadzającego niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko osobom naruszającym embargo na broń w odniesieniu do Demokratycznej Republiki Konga (3).
  Do osób fizycznych, których dotyczy powyższe, mają w związku z tym zastosowanie następujące środki zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 1183/2005:






  a) | zamrożenie funduszy i zasobów gospodarczych, będących ich własnością lub znajdujących się w ich posiadaniu, a także zakaz udostępniania im lub na ich rzecz, bezpośrednio lub pośrednio, funduszy lub zasobów gospodarczych (art. 2); oraz |
| --- | --- | --- |

3.

W następstwie decyzji ONZ wymienionych w ust. 2 Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 242/2009 (2), które zmienia załącznik I do rozporządzenia Rady (WE) nr 1183/2005 wprowadzającego niektóre szczególne środki ograniczające skierowane przeciwko osobom naruszającym embargo na broń w odniesieniu do Demokratycznej Republiki Konga (3).

Do osób fizycznych, których dotyczy powyższe, mają w związku z tym zastosowanie następujące środki zawarte w rozporządzeniu (WE) nr 1183/2005:

a)

zamrożenie funduszy i zasobów gospodarczych, będących ich własnością lub znajdujących się w ich posiadaniu, a także zakaz udostępniania im lub na ich rzecz, bezpośrednio lub pośrednio, funduszy lub zasobów gospodarczych (art. 2); oraz

| b) | zakaz świadomego i celowego udziału w działaniach, których przedmiotem lub celem jest obejście w sposób bezpośredni lub pośredni środków określonych w lit. a) powyżej. |
| --- | --- |

b)

zakaz świadomego i celowego udziału w działaniach, których przedmiotem lub celem jest obejście w sposób bezpośredni lub pośredni środków określonych w lit. a) powyżej.

| 4. | Osoby fizyczne umieszczone w załączniku I do rozporządzenia Rady (WE) nr 1183/2005 na mocy rozporządzenia (WE) nr 242/2009 oraz w następstwie decyzji ONZ z dnia 3 marca 2009 r. mogą przedstawić Komisji swoje opinie dotyczące umieszczenia ich w wykazie. Takie opinie należy przesłać na poniższy adres Dyrekcji Generalnej ds. Stosunków Zewnętrznych Komisji Europejskiej:





  European Commission |
| --- | --- |
| DG External Relations |
| Directorate A Crisis Platform — Policy Coordination in Common Foreign and Security Policy |
| Unit A2 — CHAR 12/45 |
| rue de la Loi/Wetstraat 200 |
| 1049 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

4.

Osoby fizyczne umieszczone w załączniku I do rozporządzenia Rady (WE) nr 1183/2005 na mocy rozporządzenia (WE) nr 242/2009 oraz w następstwie decyzji ONZ z dnia 3 marca 2009 r. mogą przedstawić Komisji swoje opinie dotyczące umieszczenia ich w wykazie. Takie opinie należy przesłać na poniższy adres Dyrekcji Generalnej ds. Stosunków Zewnętrznych Komisji Europejskiej:

European Commission

DG External Relations

Directorate A Crisis Platform — Policy Coordination in Common Foreign and Security Policy

Unit A2 — CHAR 12/45

rue de la Loi/Wetstraat 200

1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

| 5. | Ponadto zwraca się uwagę zainteresowanych osób fizycznych na fakt, że istnieje możliwość zaskarżenia rozporządzenia (WE) nr 242/2009 do Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich, zgodnie z przepisami zawartymi w art. 230 ust. 4 oraz ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. |
| --- | --- |

5.

Ponadto zwraca się uwagę zainteresowanych osób fizycznych na fakt, że istnieje możliwość zaskarżenia rozporządzenia (WE) nr 242/2009 do Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich, zgodnie z przepisami zawartymi w art. 230 ust. 4 oraz ust. 5 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.

| 6. | Dane osobowe osób fizycznych, których dotyczy wykaz sporządzony na mocy rozporządzenia (WE) nr 242/2009, będą przetwarzane zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 45/2001 o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (4). Wszelkie wnioski np. z prośbą o dodatkowe informacje lub niezbędne dla skorzystania z praw przysługujących na mocy rozporządzenia nr 45/2001 (np. dostęp do danych osobowych lub ich korygowanie) należy przesłać do Komisji, na adres wymieniony w punkcie 4 powyżej. |
| --- | --- |

6.

Dane osobowe osób fizycznych, których dotyczy wykaz sporządzony na mocy rozporządzenia (WE) nr 242/2009, będą przetwarzane zgodnie z przepisami rozporządzenia (WE) nr 45/2001 o ochronie osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje i organy wspólnotowe i o swobodnym przepływie takich danych (4). Wszelkie wnioski np. z prośbą o dodatkowe informacje lub niezbędne dla skorzystania z praw przysługujących na mocy rozporządzenia nr 45/2001 (np. dostęp do danych osobowych lub ich korygowanie) należy przesłać do Komisji, na adres wymieniony w punkcie 4 powyżej.

| 7. | Dla zachowania należytego porządku zwraca się uwagę osób fizycznych, wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik I, że istnieje możliwość zwrócenia się z wnioskiem do właściwych władz odpowiedniego państwa członkowskiego (państw członkowskich), zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia (WE) nr 1183/2005, w celu uzyskania zezwolenia na wykorzystanie zamrożonych funduszy i zasobów gospodarczych na podstawowe potrzeby lub szczególne płatności zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia. |
| --- | --- |

7.

Dla zachowania należytego porządku zwraca się uwagę osób fizycznych, wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik I, że istnieje możliwość zwrócenia się z wnioskiem do właściwych władz odpowiedniego państwa członkowskiego (państw członkowskich), zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia (WE) nr 1183/2005, w celu uzyskania zezwolenia na wykorzystanie zamrożonych funduszy i zasobów gospodarczych na podstawowe potrzeby lub szczególne płatności zgodnie z art. 3 tego rozporządzenia.

---

(1)  Dz.U. L 127 z 15.5.2008, s. 84.

(2)  Dz.U. L 75 z 21.3.2009.

(3)  Dz.U. L 193 z 23.7.2005, s. 1.

(4)  Dz.U. L 8 z 12.1.2001, s. 1.

---