# Dziennik Urzędowy C 486/2021

| | ISSN 1977-1002 |
| --- | --- |
| Dziennik Urzędowy
  Unii Europejskiej | C 486 |
| | |
| Wydanie polskie | Informacje i zawiadomienia | Rocznik 643 grudnia 2021 |

ISSN 1977-1002

Dziennik Urzędowy

Unii Europejskiej

C 486

Wydanie polskie

Informacje i zawiadomienia

Rocznik 643 grudnia 2021

---

| Spis treści | Strona |
| --- | --- |
| | II   Komunikaty |
| | KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Komisja Europejska |
| 2021/C 486/01 | Zawiadomienie Komisji dotyczące stosowania dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE, zmieniona dyrektywą 2014/52/UE) w odniesieniu do przypadków zmiany i poszerzenia przedsięwzięć – pkt 24 załącznika I i pkt 13 lit. a) załącznika II, z uwzględnieniem najważniejszych koncepcji i zasad powiązanych z tymi przypadkami | 1 |
| 2021/C 486/02 | Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.10247 – CVC / COOPER) (
  1
  ) | 20 |
| 2021/C 486/03 | Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.10449 – KIA / ALMAVIVA) (
  1
  ) | 21 |

Spis treści

Strona

II   Komunikaty

KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

2021/C 486/01

Zawiadomienie Komisji dotyczące stosowania dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE, zmieniona dyrektywą 2014/52/UE) w odniesieniu do przypadków zmiany i poszerzenia przedsięwzięć – pkt 24 załącznika I i pkt 13 lit. a) załącznika II, z uwzględnieniem najważniejszych koncepcji i zasad powiązanych z tymi przypadkami

1

2021/C 486/02

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.10247 – CVC / COOPER) (
  1
  )

1

20

2021/C 486/03

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji (Sprawa M.10449 – KIA / ALMAVIVA) (
  1
  )

1

21

---

| | IV   Informacje |
| --- | --- |
| | INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ |
| | Rada |
| 2021/C 486/04 | Ogłoszenie skierowane do osób objętych środkami ograniczającymi przewidzianymi w decyzji Rady 2012/642/WPZiB, wykonywanej decyzją wykonawczą Rady (WPZiB) 2021/2125, i w rozporządzeniu Rady (WE) nr 765/2006, wykonywanym rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2021/2124, dotyczących środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi | 22 |
| 2021/C 486/05 | Ogłoszenie skierowane do podmiotów danych, do których to podmiotów mają zastosowanie środki ograniczające przewidziane w decyzji Rady 2012/642/WPZiB i rozporządzeniu Rady (WE) nr 765/2006, dotyczących środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi | 23 |
| | Komisja Europejska |
| 2021/C 486/06 | Kursy walutowe euro — 2 grudnia 2021 r. | 25 |
| | INFORMACJE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH |
| 2021/C 486/07 | Aktualizacja kwot referencyjnych wymaganych przy przekraczaniu granic zewnętrznych, o których mowa w art. 6 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) | 26 |
| 2021/C 486/08 | Nota informacyjna Komisji na podstawie art. 16 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1008/2008 w sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty – Uchylenie obowiązku użyteczności publicznej w zakresie wykonywania regularnych przewozów lotniczych (
  1
  ) | 28 |

IV   Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Rada

2021/C 486/04

Ogłoszenie skierowane do osób objętych środkami ograniczającymi przewidzianymi w decyzji Rady 2012/642/WPZiB, wykonywanej decyzją wykonawczą Rady (WPZiB) 2021/2125, i w rozporządzeniu Rady (WE) nr 765/2006, wykonywanym rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2021/2124, dotyczących środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi

22

2021/C 486/05

Ogłoszenie skierowane do podmiotów danych, do których to podmiotów mają zastosowanie środki ograniczające przewidziane w decyzji Rady 2012/642/WPZiB i rozporządzeniu Rady (WE) nr 765/2006, dotyczących środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi

23

Komisja Europejska

2021/C 486/06

Kursy walutowe euro — 2 grudnia 2021 r.

25

INFORMACJE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

2021/C 486/07

Aktualizacja kwot referencyjnych wymaganych przy przekraczaniu granic zewnętrznych, o których mowa w art. 6 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen)

26

2021/C 486/08

Nota informacyjna Komisji na podstawie art. 16 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1008/2008 w sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty – Uchylenie obowiązku użyteczności publicznej w zakresie wykonywania regularnych przewozów lotniczych (
  1
  )

1

28

---

| | V   Ogłoszenia |
| --- | --- |
| | INNE AKTY |
| | Komisja Europejska |
| 2021/C 486/09 | Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 | 29 |
| 2021/C 486/10 | Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 | 39 |

V   Ogłoszenia

INNE AKTY

Komisja Europejska

2021/C 486/09

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

29

2021/C 486/10

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

39

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Tekst mający znaczenie dla EOG. |

---

(1)   Tekst mający znaczenie dla EOG.

1

| PL | |
| --- | --- |

PL

---

II Komunikaty

KOMUNIKATY INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Komisja Europejska

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/1 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/1

---

Zawiadomienie Komisji dotyczące stosowania dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE, zmieniona dyrektywą 2014/52/UE) w odniesieniu do przypadków zmiany i poszerzenia przedsięwzięć – pkt 24 załącznika I i pkt 13 lit. a) załącznika II, z uwzględnieniem najważniejszych koncepcji i zasad powiązanych z tymi przypadkami

(2021/C 486/01)

Spis treści

| 1 | Wprowadzenie | 3 |
| --- | --- | --- |

1

| 1.1. Dostępne źródła informacji | 3 |
| --- | --- |

| 2 | Najważniejsze zasady i definicje | 4 |
| --- | --- | --- |

2

| 2.1 | Ocena oddziaływania na środowisko – zakres | 4 |
| --- | --- | --- |

2.1

| 2.2 | Najważniejsze istotne definicje i przepisy dyrektywy OOŚ | 4 |
| --- | --- | --- |

2.2

| 2.2.1 | Przedsięwzięcie | 5 |
| --- | --- | --- |

2.2.1

| 2.2.2 | Zezwolenie na inwestycję | 5 |
| --- | --- | --- |

2.2.2

| 2.2.3 | Dzielenie przedsięwzięć | 7 |
| --- | --- | --- |

2.2.3

| 2.2.4 | Ocena ogólnych skutków przedsięwzięcia | 8 |
| --- | --- | --- |

2.2.4

| 2.2.5 | Działania naprawcze podejmowane w przypadku niewywiązania się z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko | 8 |
| --- | --- | --- |

2.2.5

| 3 | Zarządzanie zmianami i poszerzeniami przedsięwzięć | 8 |
| --- | --- | --- |

3

| 3.1 | Informacje ogólne | 9 |
| --- | --- | --- |

3.1

| 3.2 | Pojęcie zmiany/poszerzenia przedsięwzięcia | 10 |
| --- | --- | --- |

3.2

| 3.3 | Załącznik I do dyrektywy OOŚ – kategoria przedsięwzięcia, o której mowa w pkt 24 załącznika I | 10 |
| --- | --- | --- |

3.3

| 3.3.1 | Załącznik I – Przedsięwzięcia, dla których ustanowiono progi | 11 |
| --- | --- | --- |

3.3.1

| 3.3.2 | Załącznik I – Przedsięwzięcia, dla których nie ustanowiono progów | 11 |
| --- | --- | --- |

3.3.2

| 3.4 | Załącznik II do dyrektywy OOŚ – kategoria przedsięwzięcia, o której mowa w pkt 13 lit. a) załącznika II | 12 |
| --- | --- | --- |

3.4

| 4 | Stosowanie przepisów dyrektywy OOŚ w odniesieniu zmian i poszerzeń elektrowni jądrowych | 13 |
| --- | --- | --- |

4

| Wprowadzenie | 13 |
| --- | --- |

| 4.1 | Przykłady robót lub interwencji materialnych związanych ze zmianami lub przedłużeniami przedsięwzięcia należącego do kategorii „elektrownia jądrowa” | 14 |
| --- | --- | --- |

4.1

| 4.2 | Zezwolenie na dokonanie zmian lub poszerzeń w ramach przedsięwzięć dotyczących elektrowni jądrowych | 15 |
| --- | --- | --- |

4.2

| 4.2.1 Szczególne przypadki przedłużenia okresu eksploatacji (LTE) i długoterminowej eksploatacji (LTO) | 16 |
| --- | --- |

| 4.3 | Wytyczne dotyczące oceny zmian lub poszerzenia przedsięwzięć dotyczących elektrowni jądrowych w świetle orzeczenia w sprawie Doel | 16 |
| --- | --- | --- |

4.3

| 4.4 | Określenie ryzyka i konieczności przeprowadzenia OOŚ | 17 |
| --- | --- | --- |

4.4

| 4.5 | Analiza porównawcza w zakresie wdrażania dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w dziedzinie energii jądrowej | 18 |
| --- | --- | --- |

4.5

| 5 | Podsumowanie głównych punktów | 19 |
| --- | --- | --- |

5

1   WPROWADZENIE

Celem niniejszych wytycznych jest udzielenie właściwym organom i zainteresowanym stronom wyjaśnień w kwestii stosowania przepisów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (1), zmienionej dyrektywą 2014/52/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 kwietnia 2014 r. zmieniająca dyrektywę 2011/92/UE w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (2) (dyrektywa w sprawie oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ)) w kontekście najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Niniejsze wytyczne koncentrują się w szczególności na przypadkach zmiany i poszerzenia wymienionych w załącznikach I i II do dyrektywy OOŚ; zawarto w nich również odrębny rozdział poświęcony sektorowi jądrowemu.

Pkt 24 w załączniku I i pkt 13 lit. a) w załączniku II dotyczą przypadków zmiany i poszerzenia przedsięwzięć i mają szerokie zastosowanie, ponieważ obejmują modyfikacje wszystkich kategorii przedsięwzięć wchodzących w zakres dyrektywy OOŚ. Prawidłowe stosowanie przepisów dyrektywy OOŚ w odniesieniu do przypadków zmiany i poszerzenia przedsięwzięć ma kluczowe znaczenie dla ogólnie rozumianego wdrażania tej dyrektywy.

Niektóre z wydanych ostatnio orzeczeń, w szczególności orzeczenie Trybunału w sprawie C-411/17 (3) dotyczące przedłużenia okresu eksploatacji elektrowni jądrowej w Doel w Belgii (zwane dalej „orzeczeniem w sprawie Doel”), wprowadziły nowe elementy, które należy wziąć pod uwagę w kontekście dokonywania zmian w przedsięwzięciach zgodnie z załącznikiem I, i potwierdziły główne zasady regulujące kwestie związane ze stosowaniem przepisów dyrektywy OOŚ. Ponadto, z uwagi na ich ogólny charakter proceduralny, zarówno kategoria przedsięwzięć wiążących się z wprowadzeniem zmian w przedsięwzięciu, jak i kategoria przedsięwzięć wiążących się z poszerzeniem przedsięwzięcia były przedmiotem licznych wezwań do udzielenia informacji dotyczących stosowania powiązanych z nimi przepisów składanych przez właściwe organy krajowe i inne zainteresowane strony.

Dlatego też – mając na uwadze powyższe kwestie – Komisja postanowiła opublikować niniejsze wytyczne, aby opisać wspomniane pojęcia oraz omówić zasady ustanowione w dyrektywie OOŚ, uwzględniając przewidziane w niej definicje i przepisy. Dzięki przedstawieniu osadzonych w określonym kontekście przykładów wywiązywania się z zobowiązań ustanowionych w dyrektywie OOŚ, propagowaniu stosowania spójnego podejścia oraz ujęciu przepisów mających zastosowanie do przypadków zmiany i poszerzenia przedsięwzięć w określonych ramach wytyczne mają przyczynić się do usprawnienia wdrażania dyrektywy OOŚ.

Zważywszy na mnogość praktycznych sytuacji, które są niejednokrotnie złożone, a także fakt, że przepisy dyrektywy OOŚ mają zastosowanie do wielu różnych sektorów i rodzajów przedsięwzięć, przedstawienie wyczerpującego wykazu przykładów nie jest możliwe. Dlatego też właściwe organy krajowe mogą być zmuszone do stosowania wymogów przewidzianych w dyrektywie OOŚ w poszczególnych przypadkach oraz do przeprowadzania oceny w każdym indywidualnym przypadku, biorąc pod uwagę jego specyfikę. Aby zapewnić spójne wdrażanie dyrektywy OOŚ, Komisja zachęca państwa członkowskie do inicjowania – na zasadzie dobrowolności – analizy porównawczej zmian i poszerzeń przedsięwzięć. Taka analiza zapewniłaby możliwość zgromadzenia wiedzy fachowej i porównania przykładów z poszczególnych państw członkowskich, co mogłoby ostatecznie doprowadzić do opracowania wspólnej metodyki na szczeblu UE i usprawnienia praktycznego wdrażania przepisów dyrektywy w konkretnych przypadkach.

1.1.   Dostępne źródła informacji

Prawo do dokonywania wiążącej wykładni prawa Unii Europejskiej przysługuje wyłącznie Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dyrektywa OOŚ była niejednokrotnie przedmiotem postępowań wszczynanych przed Trybunałem, przy czym szereg spraw dotyczyło kwestii związanych z definicjami, opisem lub zakresem poszczególnych kategorii przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II.

Orzeczenia Trybunału zawierają kluczowe zasady ogólne ułatwiające dokonanie wykładni nie tylko kategorii przedsięwzięć wymienionych w dyrektywie OOŚ, ale również innych pojęć, uwzględniając wykładnię samego pojęcia „przedsięwzięcia”.

Poza niniejszymi wytycznymi służby Komisji opracowały również broszurę poświęconą orzeczeniom Trybunału Sprawiedliwości dotyczącym oceny oddziaływania przedsięwzięć na środowisko (4), która jest przez nie regularnie aktualizowana.

W dyrektywie OOŚ zawarto bezpośrednie odniesienia do innych umów międzynarodowych, takich jak Konwencja o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym (konwencja z Espoo) (5) i Konwencja o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus) (6). Wykładni przepisów dyrektywy OOŚ należy zatem dokonywać zgodnie z postanowieniami tych konwencji (7). Ponadto, zważywszy na szerokie spektrum sektorów objętych przepisami dyrektywy OOŚ, definicje terminów zawartych w załącznikach I i II lub odnoszących się do działań przewidzianych w tych załącznikach ustanowiono w wielu różnych instrumentach prawnych przyjętych na szczeblu UE (8).

Przygotowując niniejsze wytyczne, Komisja opierała się na wytycznych dotyczących stosowania postanowień konwencji z Espoo w odniesieniu do przypadków przedłużenia okresu eksploatacji elektrowni jądrowych opracowanych w ramach Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ (EKG ONZ) (9).

2   NAJWAŻNIEJSZE ZASADY I DEFINICJE

2.1   Ocena oddziaływania na środowisko – zakres

W dyrektywie OOŚ ustanowiono obowiązki proceduralne mające zastosowanie do objętych jej zakresem przedsięwzięć publicznych i prywatnych, które mogą wywierać znaczące skutki na środowisko. Wspomniane przedsięwzięcia muszą uzyskać zezwolenie na inwestycję i zostać poddane ocenie pod kątem ich wpływu na środowisko przed wydaniem takiego zezwolenia.

Przedsięwzięcia wchodzące w zakres dyrektywy OOŚ zostały podzielone na kategorie i wymienione w załącznikach I i II. Przedsięwzięcia wymienione w załączniku I to przedsięwzięcia, które uznaje się za wywierające znaczące skutki w środowisku i które – co do zasady – podlegają obowiązkowej ocenie (art. 4 ust. 1 dyrektywy OOŚ). Zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 1 dyrektywy OOŚ, z zastrzeżeniem wyjątkowych przypadków, o których mowa w art. 2 ust. 4 tej dyrektywy, wpływ na środowisko wywierany przez przedsięwzięcia objęte załącznikiem I do dyrektywy musi jako taki być poddawany systematycznej ocenie przed udzieleniem zezwolenia (10). Oznacza to, że państwa członkowskie nie dysponują żadną swobodą uznania w tym zakresie. Ponadto dla większości kategorii przedsięwzięć wymienionych w załączniku I ustanowiono progi, które są bezpośrednio powiązane z zakresem stosowania dyrektywy. Jeżeli w ustawodawstwie krajowym ustanowiono by progi dla kategorii przedsięwzięć wymienionych w załączniku I, w odniesieniu do których w załączniku tym nie ustanowiono żadnych progów, skutkowałoby to ograniczeniem zakresu stosowania dyrektywy OOŚ (11).

Przedsięwzięcia wymienione w załączniku II nie zawsze muszą wywierać znaczące skutki w środowisku. Tego rodzaju przedsięwzięcia powinny zostać poddane procesowi rozstrzygnięcia – określanego powszechnie jako „wstępna kontrola” – aby ustalić, czy mogą one potencjalnie wywrzeć znaczące skutki w środowisku. Zgodnie z art. 4 ust. 2 dyrektywy OOŚ rozstrzygnięcia służącego ustaleniu, czy przedsięwzięcie może potencjalnie wywierać znaczący wpływ na środowisko, można dokonać w ramach badania indywidualnego, poprzez ustanowienie progów lub kryteriów lub poprzez połączenie tych metod, biorąc pod uwagę odpowiednie kryteria wyboru przewidziane w załączniku III do dyrektywy (cechy przedsięwzięć, lokalizacja przedsięwzięć, rodzaj i cechy potencjalnego oddziaływania).

W art. 2 ust. 1 dyrektywy OOŚ – w którym ustanowiono kluczową zasadę przewodnią dyrektywy i wyznaczono jej podstawowy cel – ograniczono swobodę uznania państw członkowskich, w szczególności jeżeli chodzi o przedsięwzięcia wymienione w załączniku II, poprzez ustanowienie wymogu, zgodnie z którym przedsięwzięcia muszą zostać poddane ocenie oddziaływania na środowisko, jeżeli mogą one potencjalnie wywierać znaczące skutki w środowisku m.in. z racji swojego charakteru, wielkości lub lokalizacji (12).

2.2   Najważniejsze istotne definicje i przepisy dyrektywy OOŚ

W niniejszej sekcji omówiono główne istotne definicje i przepisy związane z przedsięwzięciami oraz z wprowadzaniem w nich zmian lub ich poszerzaniem.

2.2.1   Przedsięwzięcie

| W art. 1 ust. 2 lit. a) dyrektywy OOŚ zawarto następującą definicję „przedsięwzięcia”:






  „– | wykonanie prac budowlanych lub innych instalacji lub systemów, |
| --- | --- |

W art. 1 ust. 2 lit. a) dyrektywy OOŚ zawarto następującą definicję „przedsięwzięcia”:

„–

wykonanie prac budowlanych lub innych instalacji lub systemów,

| – | inne interwencje w otoczeniu naturalnym i krajobrazie, włącznie z wydobywaniem zasobów mineralnych”. |
| --- | --- |

–

inne interwencje w otoczeniu naturalnym i krajobrazie, włącznie z wydobywaniem zasobów mineralnych”.

Występowanie robót fizycznych

Trybunał spójnie potwierdził w szeregu orzeczeń (13), że pojęcie „przedsięwzięcie” odnosi się do robót lub interwencji materialnych. Odnowienie istniejącego pozwolenia (np. na eksploatację portu lotniczego, jak miało to miejsce w sprawie C-275/09 Brussels Hoofdstedelijk Gewest i in., pkt 24, lub na utworzenie składowiska odpadów, jak miało to miejsce w sprawie C-121/11 Pro-Braine i in., pkt 31) przy braku robót lub interwencji zmieniających stan fizyczny miejsca nie może być zakwalifikowane jako „przedsięwzięcie” w rozumieniu przepisów art. 1 ust. 2 lit. a). Dlatego też istnienie robót lub interwencji materialnej stanowi warunek wstępny uznania danej działalności za „przedsięwzięcie” w rozumieniu dyrektywy OOŚ.

W orzeczeniu w sprawie Doel Trybunał przypomniał, że: „[z] orzecznictwa Trybunału wynika, że pojęcie »przedsięwzięcia«, w szczególności w świetle brzmienia art. 1 ust. 2 lit. a) tiret pierwsze dyrektywy OOŚ, dotyczy robót lub interwencji zmieniających stan fizyczny miejsca” (pkt 62).

Zastosowanie tej samej zasady do pkt 24 w załączniku I i do pkt 13 lit. a) w załączniku II do dyrektywy oznacza, że aby zmiany lub poszerzenia istniejących przedsięwzięć można było uznać za wchodzące w zakres dyrektywy OOŚ i w zakres definicji przedsięwzięcia przedstawionej w jej art. 1 ust. 2 lit. a), muszą one wiązać się z przeprowadzeniem robót lub interwencji zmieniających stan fizyczny pierwotnych przedsięwzięć (14).

2.2.2   Zezwolenie na inwestycję

W art. 1 ust. 2 lit. c) dyrektywy OOŚ zawarto następującą definicję „zezwolenia na inwestycję”:

| c) | „zezwolenie na inwestycję” oznacza decyzję właściwego organu lub organów, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia. |
| --- | --- |

c)

„zezwolenie na inwestycję” oznacza decyzję właściwego organu lub organów, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia.

Konieczność uzyskania zezwolenia na inwestycję

Trybunał kilkukrotnie podkreślał, że „[p]aństwa członkowskie winny wykonywać dyrektywę OOŚ w sposób odpowiadający w pełni stawianym przez nią wymogom, z uwzględnieniem jej podstawowego celu, którym jest, zgodnie z jej art. 2 ust. 1, poddawanie, przed wydaniem zezwolenia na inwestycję, przedsięwzięć, które mogą powodować znaczące skutki dla środowiska naturalnego, w szczególności ze względu na ich charakter, rozmiar lub lokalizację, procedurze uzyskania zezwolenia na inwestycję oraz ocenie w zakresie ich oddziaływania na środowisko” (15).

W związku z powyższym zmiany lub poszerzenia przedsięwzięć w rozumieniu pkt 24 w załączniku I lub pkt 13 lit. a) w załączniku II do dyrektywy OOŚ, które mogą potencjalnie wywrzeć znaczące skutki w środowisku, muszą zostać objęte wymogiem uzyskania zezwolenia na inwestycję.

Forma zezwolenia na inwestycję

Zgodnie z definicją zawartą w dyrektywie OOŚ zezwolenie na inwestycję to decyzja właściwego organu lub organów, na podstawie której wykonawca otrzymuje prawo do wykonania przedsięwzięcia (16).

Termin „zezwolenie na inwestycję” obejmuje szerokie spektrum instrumentów (tj. decyzje, pozwolenia i innego rodzaju upoważnienia), w zależności od procedur krajowych mających zastosowanie w danym państwie członkowskim. W tym kontekście kluczowe znaczenie ma nie tytuł instrumentu ani procedura jego wydania zgodnie z odpowiednimi przepisami prawa krajowego danego państwa członkowskiego, ale wywoływany przez niego skutek prawny. Jak wskazał Trybunał, zakwalifikowanie danej decyzji jako „zezwolenie na inwestycję” w rozumieniu art. 1 ust. 2 lit. c) dyrektywy OOŚ powinno być dokonane na podstawie prawa krajowego w zgodzie z prawem Unii (17).

W dyrektywie OOŚ nie ustanowiono wymogu stosowania jednej procedury wydawania zezwoleń (18), przy czym zgodnie z art. 2 ust. 2 dyrektywy OOŚ ocena oddziaływania na środowisko „może być zintegrowana z istniejącymi procedurami udzielania zezwolenia na inwestycję w państwach członkowskich lub, jeżeli takie nie istnieją, z innymi procedurami albo z procedurami, które będą ustanowione do realizacji celów niniejszej dyrektywy”. Dlatego też w poszczególnych państwach członkowskich można zaobserwować różnice w terminologii stosowanej w kwestiach dotyczących zezwolenia na inwestycję. Obejmują one nie tylko różnice w tytułach (np. pozwolenie na budowę, decyzja, zgoda), ale również różnice w procedurze prowadzącej do wydania zezwolenia. Na przykład dopuszcza się możliwość wydania zezwolenia na inwestycję w ramach procedury administracyjnej na szczeblu lokalnym, regionalnym lub krajowym lub w ramach procedury ustawodawczej (19), o ile zapewniono zgodność z odpowiednimi przepisami dyrektywy OOŚ. Samo zezwolenie na inwestycję musi mieć formę wiążącej decyzji uprawniającej wykonawcę do przystąpienia do realizacji przedsięwzięcia (tę samą zasadę stosuje się w przypadku procedur wieloetapowych, zob. kolejna sekcja).

Jeżeli zmiany lub poszerzenia przedsięwzięć w rozumieniu pkt 24 w załączniku I lub pkt 13 lit. a) w załączniku II do dyrektywy OOŚ, które mogą potencjalnie wywrzeć znaczące skutki w środowisku, przyjmuje się w ramach procedury ustawodawczej, należy poddać je również ocenie oddziaływania na środowisko zgodnie z art. 2 ust. 1 (20).

W tym kontekście warto omówić również różnicę między zezwoleniem na inwestycję w rozumieniu dyrektywy OOŚ a pozwoleniem na eksploatację (instalacji/urządzenia/obiektu). Takie „pozwolenia”, zdefiniowane lub wykorzystywane w innych instrumentach prawnych, np. w dyrektywie w sprawie emisji przemysłowych (21) lub w dyrektywie w sprawie składowania odpadów (22), odgrywają istotną rolę w niektórych systemach prowadzenia działalności. Natomiast „zezwolenie na inwestycję” w rozumieniu dyrektywy OOŚ upoważnia wykonawcę – zgodnie z definicją ustanowioną w tej dyrektywie – do przystąpienia do realizacji przedsięwzięcia (np. do wykonania robót budowlanych, wzniesienia instalacji, wdrożenia systemów lub przeprowadzenia innych interwencji w otoczeniu naturalnym i krajobrazie (23)). Pozwolenie na eksploatację jest – zgodnie z obowiązującymi przepisami (24) – powiązane przede wszystkim ze zgodą na przystąpienie do realizacji przedsięwzięcia i często opiera się na wcześniejszej decyzji wydanej w kontekście procedury wieloetapowej oraz wdraża tę decyzję. Jak wspomniano w poprzednich sekcjach, odnowienie pozwolenia na eksploatację przy braku robót lub interwencji zmieniających stan fizyczny miejsca należy odróżnić od pojęcia „zezwolenia na inwestycję” (25).

Zmiany i poszerzenia przedsięwzięć w ramach procedur wieloetapowych

Zgodę na realizację przedsięwzięć wydaje się niekiedy w toku złożonych procedur administracyjnych obejmujących różne etapy i procesy. W przypadku zidentyfikowania zmiany lub poszerzenia przedsięwzięcia (26) kluczowe znaczenie ma ustalenie, „kiedy” należy przeprowadzić OOŚ i „co” powinno być przedmiotem oceny na poszczególnych etapach procedury. W ramach procedury udzielenia zezwolenia składającej się z szeregu etapów ocena musi zasadniczo zostać przeprowadzona jak najszybciej, aby zidentyfikować i ocenić wszystkie skutki dla środowiska, z jakimi może wiązać się realizacja przedsięwzięcia (27).

W orzeczeniu w sprawie Doel Trybunał powołał się na istniejące orzecznictwo (28). Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy OOŚ w przypadku przedsięwzięć podlegających przepisom tej dyrektywy ocenę oddziaływania na środowisko należy przeprowadzić „przed udzieleniem zezwolenia” (pkt 82). Trybunał stwierdził również, że „gdy prawo krajowe przewiduje, że procedura udzielenia zezwolenia na inwestycję odbywa się w kilku etapach, ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko powinna co do zasady zostać dokonana już wtedy, gdy możliwe jest określenie i ocena wszystkich skutków, jakie przedsięwzięcie to może wywierać na środowisko naturalne” (pkt 85).

Trybunał zwrócił również uwagę na sytuacje, w których procedura udzielenia zezwolenia składa się z kilku etapów, a jednym z nich jest wydanie decyzji głównej zawierającej ustalenia o charakterze wiążącym dla pozostałych decyzji wykonawczych. W takich przypadkach ocena oddziaływania na środowisko musi być powiązana z decyzją główną, chyba że niektóre skutki dla środowiska wystąpią dopiero na dalszym etapie procedury i będą powiązane z decyzjami wykonawczymi. Wówczas ocenę poświęconą takim dodatkowym skutkom wykrytym na dalszym etapie można przeprowadzić na tym dalszym etapie (29). W opinii Trybunału „decyzja główna” to decyzja definiująca „zasadnicze cechy” przedsięwzięcia, które nie byłyby omawiane ani zmieniane na dalszym etapie (30). W takich przypadkach państwa członkowskie muszą zapewnić powiązanie oceny oddziaływania na środowisko z decyzją główną.

Ponadto Trybunał odniósł się również do potrzeby ocenienia skutków wynikających z realizacji takich przedsięwzięć rozumianych jako całość. Jeżeli procedura udzielenia zezwolenia składa się z więcej niż jednego etapu, przy czym jeden z tych etapów wiąże się z wydaniem decyzji głównej, natomiast inny – z wydaniem decyzji wykonawczej, która nie może wykraczać poza ustalenia przyjęte w decyzji głównej, właściwy organ jest, w określonych okolicznościach, zobowiązany do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko nawet po zatwierdzeniu projektu budowlanego, gdy doszło już do zatwierdzenia zastrzeżonych kwestii (31). Wspomniana ocena musi mieć kompleksowy charakter i obejmować wszystkie aspekty przedsięwzięcia, które nie zostały jeszcze poddane ocenie lub które wymagają ponownego ocenienia. Jak podkreślił Trybunał, w dyrektywie OOŚ przyjęto podejście zakładające przeprowadzanie ogólnej oceny skutków przedsięwzięć lub zmian w środowisku pojawiających się w następstwie ich realizacji, które nie mogą ograniczać się wyłącznie do bezpośrednich skutków samych zaplanowanych robót oraz do wpływu na środowisko, który może wynikać ze stosowania i eksploatacji produktu końcowego tych robót (32). Taką ocenę przeprowadza się również niezależnie od tego, czy dane przedsięwzięcie ma charakter transgraniczny, czy też nie (33).

2.2.3   Dzielenie przedsięwzięć

Celu leżącego u podstaw dyrektywy OOŚ nie można obchodzić poprzez dzielenie przedsięwzięć, a niespełnienie wymogu uwzględnienia łącznego wpływu wywieranego przez szereg przedsięwzięć nie może w praktyce oznaczać uchylenia się od obowiązku przeprowadzenia oceny w sytuacji, w której łączny wpływ takich przedsięwzięć może potencjalnie wywrzeć znaczące skutki w środowisku w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy OOŚ (34). Może mieć to znaczenie w szczególności w przypadku złożonych przedsięwzięć realizowanych w etapach, w odniesieniu do których konieczne może okazać się późniejsze wystąpienie o zezwolenie.

Jeżeli szereg przedsięwzięć ujmowanych łącznie może potencjalnie wywrzeć znaczące skutki w środowisku w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy OOŚ, ich skumulowany wpływ na środowisko należy ocenić, traktując je jako jedną całość. W swoim orzecznictwie Trybunał zaleca poddawanie przepisów dyrektywy OOŚ wykładni rozszerzającej i podkreśla, że celem dyrektywy jest „całościowa ocena skutków wywieranych na środowisko naturalne przez przedsięwzięcia lub ich zmianę” (35).

Na przykład, odnosząc się do kwestii długości, Trybunał stwierdził, że przedsięwzięcia obejmującego dalsze odległości nie można podzielić na kolejne krótkie odcinki, aby wyłączyć z przepisów dyrektywy zarówno przedsięwzięcie jako całość, jak i odcinki powstałe w wyniku tego podziału. Zapewnienie takiej możliwości mogłoby poważnie ograniczyć skuteczność dyrektywy, ponieważ zainteresowane organy mogłyby uniknąć konieczności spełnienia ustanowionych w niej wymogów po prostu poprzez podzielenie przedsięwzięcia obejmującego dalsze odległości na kolejne krótkie odcinki (36).

Trybunał podkreślił również, że przy ustalaniu, czy w danym przypadku zachodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, konieczne może okazać się uwzględnienie kumulatywnych skutków wywieranych przez przedsięwzięcia, aby nie dopuścić do obchodzenia przepisów Unii Europejskiej poprzez dzielenie przedsięwzięć, które – w przypadku ich łącznego rozpatrzenia – mogą potencjalnie wywierać znaczące skutki w środowisku. Zadaniem organów krajowych jest zbadanie w świetle tego orzecznictwa, czy i w jakim zakresie należy ocenić w sposób kompleksowy skutki wywierane na środowisko przez omawiane przedsięwzięcia oraz przez przedsięwzięcia, które zostały już zrealizowane (37).

2.2.4   Ocena ogólnych skutków przedsięwzięcia

W orzeczeniu w sprawie Doel potwierdzono inną istotną zasadę ustanowioną w dyrektywie OOŚ, mianowicie obowiązek ocenienia ogólnego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko i przeprowadzenia kompleksowej OOŚ. W pkt 64–72 Trybunał stwierdził, że środki przewidziane na potrzeby przedłużenia istniejącego przedsięwzięcia (środki służące wznowieniu działalności elektrowni jądrowej na okres 10 lat lub przesunięciu jej zamknięcia o 10 lat, o których mowa w pkt 59) nie mogą być postrzegane w oderwaniu od prac modernizacyjnych, z którymi są one nierozerwalnie powiązane, a zatem należy uznać, że stanowią one wspólnie jedno przedsięwzięcie. Tym samym środków przewidzianych w ustawie z 2015 r. (przedłużenie okresu eksploatacji) nie można sztucznie odseparować od prac, których wykonanie było konieczne z technicznego i finansowego punktu widzenia. Ustawodawca dysponował wiedzą na temat tych prac; były one również powiązane z ustawą (zob. pkt 67–69). Choć odpowiedzialność za zweryfikowanie zgodności z przedmiotową zasadą spoczywa na sędzim sądu krajowego, Trybunał uznał, że wspomniane środki i prace stanowiły część tego samego przedsięwzięcia (pkt 71).

Ponadto obowiązek ocenienia ogólnych skutków przedsięwzięcia postrzeganego jako całość ma szczególnie istotne znaczenie w przypadku wprowadzenia licznych zmian technicznych lub operacyjnych w trakcie eksploatacji instalacji. Choć poddawanie urządzenia regularnej konserwacji i wprowadzanie w nim różnego rodzaju usprawnień w zakresie bezpieczeństwa, które – w przypadku poddania ich indywidualnej ocenie – nie stwarzają żadnego poważnego zagrożenia dla środowiska, stanowi powszechną praktykę, to w przypadku gdyby tego rodzaju operacje można było wyraźnie powiązać ze sobą i uznać je za przedsięwzięcie w rozumieniu dyrektywy OOŚ, należałoby ocenić łączny wpływ wywierany przez nie na środowisko, traktując je jako jedną całość.

Dlatego też w przypadku istnienia nierozerwalnego związku między szeregiem drobnych zmian potwierdzającego, że tego rodzaju drobne zmiany stanowią część jednego złożonego działania (podejmowanego np. w możliwym do dowiedzenia celu polegającym na przedłużeniu okresu eksploatacji elektrowni jądrowej lub instalacji), zmiany te można uznać za przedsięwzięcie w rozumieniu dyrektywy OOŚ. Dokumenty techniczne, plany zarządzania, plany inwestycyjne, akty administracyjne lub ustawy, a także uzasadnienia powiązane z aktami administracyjnymi lub ustawami, mogą okazać się przydatne przy ustalaniu, czy szereg zmian jest ze sobą nierozerwalnie powiązanych i czy zmiany te stanowią część złożonego działania (podejmowanego w możliwym do dowiedzenia celu polegającym na przedłużeniu okresu eksploatacji elektrowni jądrowej).

Konieczność traktowania przedsięwzięcia jako całości (zarówno jeżeli chodzi o jego poszczególne elementy, jak i o wywierane przez nie skutki) została dodatkowo podkreślona w zmienionej dyrektywie OOŚ (38).

2.2.5   Działania naprawcze podejmowane w przypadku niewywiązania się z obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko

Państwa członkowskie muszą wdrażać dyrektywę OOŚ w sposób w pełni zgodny z ustanowionymi w niej wymogami, mając na uwadze jej podstawowy cel. Z art. 2 ust. 1 wynika jasno, że przed udzieleniem zezwolenia na inwestycję przedsięwzięcia, które mogą potencjalnie wywrzeć znaczące skutki w środowisku m.in. z uwagi na ich charakter, rozmiary lub lokalizację, powinny zostać objęte wymogiem uzyskania zezwolenia na inwestycję i poddane ocenie w odniesieniu do ich skutków (39). Zgodnie z podstawową zasadą ustanowioną w dyrektywie przedsięwzięcia wymienione w załącznikach I i II do dyrektywy należy poddać, odpowiednio, OOŚ lub wstępnej kontroli przed wydaniem w odniesieniu do nich zezwolenia na inwestycję.

W przeciwnym wypadku wykonawca „nie może rozpocząć prac dotyczących danego przedsięwzięcia, nie naruszając wymogów zmienionej dyrektywy” (40).

W dyrektywie OOŚ nie przewidziano możliwości przeprowadzenia OOŚ ani wstępnej kontroli ex post; przeprowadzenie OOŚ lub wstępnej kontroli nie stanowi również środka ochrony prawnej, z którego można skorzystać w przypadku niespełnienia wymogów dyrektywy OOŚ. Niepoddanie przedsięwzięć wymienionych w załączniku II wstępnej kontroli lub nieprzeprowadzenie procedury oceny oddziaływania na środowisko w odniesieniu do przedsięwzięć wymienionych w załączniku I stanowi naruszenie prawa Unii Europejskiej (41).

Zgodnie z zasadą lojalnej współpracy ustanowioną w art. 4 ust. 3 TUE państwa członkowskie są jednak zobowiązane do podjęcia działań naprawczych w celu wyeliminowania skutków naruszenia prawa Unii. Konieczność podjęcia działań naprawczych w przypadku niewywiązania się z obowiązku przeprowadzenia OOŚ wynika z zasady współpracy ustanowionej w pierwotnym prawie Unii i utrwalonym orzecznictwie (42). Właściwe organy są zatem zobowiązane do podejmowania – w zakresie przysługujących im uprawnień – działań niezbędnych do wyeliminowania skutków niewywiązania się z obowiązku przeprowadzenia OOŚ, np. cofając lub zawieszając już wydane zezwolenie na inwestycję w celu przeprowadzenia takiej oceny, w granicach autonomii proceduralnej państw członkowskich (43).

Choć w opinii Trybunału prawo Unii nie może stanąć na przeszkodzie temu, aby obowiązujące normy krajowe pozwoliły w pewnych wypadkach na konwalidację operacji lub działań nieprawidłowych w jego świetle, to jednak możliwość taka jest uwarunkowana tym, że nie będzie ona stwarzać zainteresowanym okazji do obejścia norm prawa Unii lub uchylenia się od ich stosowania i że pozostanie ona wyjątkiem (44).

Przeprowadzenie OOŚ ex post stanowi potencjalny środek naprawczy, który można zastosować w przypadku faktycznego niewywiązania się z obowiązku spełnienia wymogów dyrektywy OOŚ (np. w sytuacjach, w których zezwolenie na inwestycję zostało już wydane bez przeprowadzenia OOŚ, a stosowne prace albo zostały już zakończone, albo mają zostać wkrótce wykonane).

Trybunał stwierdził, że ocena przeprowadzana po zakończeniu realizacji przedsięwzięcia i rozpoczęciu jego eksploatacji nie może ograniczać się do jego przyszłego wpływu na środowisko, ale musi uwzględniać również wpływ na środowisko, jaki przedsięwzięcie to wywierało od chwili zakończenia jego realizacji. Dlatego też w przypadku niespełnienia przewidzianego w dyrektywie OOŚ wymogu przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przepisy prawa Unii – z jednej strony – zobowiązują państwa członkowskie do wyeliminowania skutków tej sytuacji, ale – z drugiej strony – nie uniemożliwiają konwalidacji poprzez przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko po zakończeniu realizacji danego przedsięwzięcia i rozpoczęciu jego eksploatacji, o ile:

| — | przepisy krajowe umożliwiające dokonanie takiej konwalidacji nie przyznają zainteresowanym stronom możliwości obchodzenia przepisów prawa Unii ani uchylania się od ich stosowania oraz |
| --- | --- |

—

przepisy krajowe umożliwiające dokonanie takiej konwalidacji nie przyznają zainteresowanym stronom możliwości obchodzenia przepisów prawa Unii ani uchylania się od ich stosowania oraz

| — | ocena dokonywana na potrzeby konwalidacji nie jest przeprowadzana wyłącznie w odniesieniu do przyszłego wpływu przedsięwzięcia na środowisko, ale uwzględnia również jego wpływ na środowisko od czasu zakończenia jego realizacji (45). |
| --- | --- |

—

ocena dokonywana na potrzeby konwalidacji nie jest przeprowadzana wyłącznie w odniesieniu do przyszłego wpływu przedsięwzięcia na środowisko, ale uwzględnia również jego wpływ na środowisko od czasu zakończenia jego realizacji (45).

Z procedur zakładających przeprowadzanie OOŚ ex post powinno się korzystać wyłącznie w wyjątkowych przypadkach – muszą mieć one charakter środka naprawczego służącego zapewnieniu osiągnięcia celu dyrektywy OOŚ, nawet jeżeli procedura nie została formalnie przeprowadzona, i nie powinny być stosowane przez państwa członkowskie do obchodzenia wymogów dyrektywy OOŚ (46).

Spoczywający na państwach członkowskich obowiązek podjęcia wszelkich możliwych działań, aby wyeliminować niezgodne z prawem skutki nieprzeprowadzenia OOŚ, ma również zastosowanie w przypadku niespełnienia wymogu przeprowadzenia OOŚ w odniesieniu do zmian lub poszerzeń przedsięwzięć.

3   ZARZĄDZANIE ZMIANAMI I POSZERZENIAMI PRZEDSIĘWZIĘĆ

3.1   Informacje ogólne

Początkowo Dyrektywa Rady 85/337/EWG (47) nie miała bezpośredniego zastosowania do zmian ani poszerzeń istniejących przedsięwzięć, z wyjątkiem zawartego w pkt 12 załącznika II odniesienia do „[zmian] przedsięwzięć rozwojowych wymienionych w załączniku I oraz przedsięwzięć wymienionych w załączniku II, realizowanych wyłącznie lub głównie w celu rozwoju i wypróbowania nowych metod lub produktów nieużywanych dłużej niż przez jeden rok” (pkt 12 w załączniku II).

Dwanaście lat po przyjęciu pierwotnej wersji dyrektywy w załączniku II dodano pkt 13 lit. a) dotyczący pierwszej kategorii przedsięwzięć obejmującej zmiany wprowadzane w przedsięwzięciach – brzmienie tej litery pozostało niezmienione do dziś. Mianowicie, Dyrektywa Rady 97/11/WE (48) zmieniono dyrektywę 85/337/EWG, wprowadzając pkt 13 w załączniku II do tej dyrektywy o następującym brzmieniu: „[w]szelkie zmiany bądź rozbudowa przedsięwzięć wymienionych w załączniku I lub II, już zatwierdzonych, zrealizowanych lub będących w trakcie realizacji, które mogą mieć znaczące niekorzystne oddziaływanie na środowisko naturalne” (49).

Sześć lat po dodaniu pierwszej kategorii przedsięwzięcia obejmującej zmiany wprowadzane w przedsięwzięciach w załączniku I dodano pkt 24. Celem zmian wprowadzonych na mocy dyrektywy 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (50), które służyły dostosowaniu prawodawstwa wspólnotowego do postanowień konwencji z Aarhus, było doprecyzowanie, że przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest obowiązkowe w przypadku „[j]akiejkolwiek zmiany lub poszerzenia przedsięwzięć wymienionych w niniejszym załączniku, gdy taka zmiana lub poszerzenie samo w sobie napotyka progi podane w niniejszym załączniku”.

Od chwili dodania pkt 24 w załączniku I do dyrektywy Trybunał wydał tylko jedno orzeczenie, w którym dokonał wykładni tej kategorii przedsięwzięć, tj. orzeczenie w sprawie C-411/17.

3.2   Pojęcie zmiany/poszerzenia przedsięwzięcia

W dyrektywie OOŚ nie ustanowiono definicji terminów „zmiana” ani „poszerzenie”; nie przedstawiono w niej również żadnych przykładów tego rodzaju działań. To, czy dane działanie można uznać za zmianę lub poszerzenie, będzie zależało od rodzaju przedsięwzięcia. W sekcjach 3.3.1 i 3.3.2 poniżej przedstawiono pewne przykłady takich zmian lub poszerzeń, bazując na orzecznictwie TSUE.

W pkt 24 załącznika I oraz w pkt 13 lit. a) załącznika II ustanowiono konkretne kategorie przedsięwzięć obejmujące zmiany i poszerzenia wszystkich kategorii przedsięwzięć wchodzących w zakres dyrektywy OOŚ, uwzględniając wszystkie ich specyficzne właściwości.

3.3   Załącznik I do dyrektywy OOŚ – kategoria przedsięwzięcia, o której mowa w pkt 24 załącznika I

| Pkt 24 załącznika I – Jakakolwiek zmiana lub poszerzenie przedsięwzięć wymienionych w niniejszym załączniku, gdy taka zmiana lub poszerzenie samo w sobie napotyka progi podane w niniejszym załączniku. |
| --- |

Pkt 24 załącznika I – Jakakolwiek zmiana lub poszerzenie przedsięwzięć wymienionych w niniejszym załączniku, gdy taka zmiana lub poszerzenie samo w sobie napotyka progi podane w niniejszym załączniku.

Pkt 24 załącznika I odnosi się wprost do wszelkich zmian lub poszerzeń przedsięwzięć objętych przepisami załącznika I, które – w stosownych przypadkach – osiągnęły progi ustanowione w tym załączniku (51).

W orzeczeniu w sprawie Doel Trybunał doprecyzował kluczową zasadę wprowadzającą obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w przypadku zmian lub poszerzeń przedsięwzięć wymienionych w załączniku I, która opiera się na ryzyku środowiskowym związanym z tego rodzaju zmianami.

Trybunał przypomniał, że oceny oddziaływania na środowisko muszą zostać przeprowadzone w odniesieniu do przedsięwzięć wymienionych w załączniku do dyrektywy, jeżeli przedsięwzięcia te mogą powodować znaczące skutki dla środowiska naturalnego ze względu na ich charakter, rozmiar lub lokalizację, po czym stwierdził, że:

| „78. | Odnośnie do pkt 24 załącznika I do dyrektywy OOŚ, z jego brzmienia i systematyki wynika, że dotyczy on zmian lub poszerzenia przedsięwzięcia, które – w szczególności z uwagi na ich charakter lub zakres – stwarzają podobne ryzyko oddziaływania na środowisko jak samo przedsięwzięcie. |
| --- | --- |

„78.

Odnośnie do pkt 24 załącznika I do dyrektywy OOŚ, z jego brzmienia i systematyki wynika, że dotyczy on zmian lub poszerzenia przedsięwzięcia, które – w szczególności z uwagi na ich charakter lub zakres – stwarzają podobne ryzyko oddziaływania na środowisko jak samo przedsięwzięcie.

| 79. | Otóż środki rozpatrywane w postępowaniu głównym, których skutkiem jest przedłużenie o znaczący okres dziesięciu lat czasu trwania, wcześniej ograniczonego ustawą z dnia 31 stycznia 2003 r. do 40 lat, zezwolenia na przemysłową produkcję energii elektrycznej w dwóch omawianych elektrowniach, należy uznać – w połączeniu z poważnymi pracami remontowymi, które stały się niezbędne ze względu na przestarzałość tych elektrowni i obowiązek dostosowania ich do norm bezpieczeństwa – za środki o skali porównywalnej pod względem ryzyka oddziaływania na środowisko do skali pierwszego uruchomienia wspomnianych elektrowni.” |
| --- | --- |

79.

Otóż środki rozpatrywane w postępowaniu głównym, których skutkiem jest przedłużenie o znaczący okres dziesięciu lat czasu trwania, wcześniej ograniczonego ustawą z dnia 31 stycznia 2003 r. do 40 lat, zezwolenia na przemysłową produkcję energii elektrycznej w dwóch omawianych elektrowniach, należy uznać – w połączeniu z poważnymi pracami remontowymi, które stały się niezbędne ze względu na przestarzałość tych elektrowni i obowiązek dostosowania ich do norm bezpieczeństwa – za środki o skali porównywalnej pod względem ryzyka oddziaływania na środowisko do skali pierwszego uruchomienia wspomnianych elektrowni.”

W pkt 78 orzeczenia w sprawie Doel Trybunał ustanowił kluczową zasadę wprowadzającą obowiązek przeprowadzenia OOŚ w przypadku zmiany lub poszerzenia przedsięwzięć wymienionych w załączniku I. Miarą oceny odpowiednich kryteriów jest ryzyko w zakresie skutków dla środowiska. Jeżeli ryzyko związane ze zmianą lub poszerzeniem przedsięwzięcia jest porównywalne z ryzykiem związanym z samą pierwotną kategorią przedsięwzięcia, przedsięwzięcie wchodzi w zakres pkt 24 załącznika I do dyrektywy OOŚ (52).

We wspomnianej sprawie Trybunał odniósł się zarówno do środków, których skutkiem jest przedłużenie czasu trwania zezwoleń na produkcję energii elektrycznej, jak i do zakresu prac. W pkt 79 Trybunał wspomniał o przedłużeniu okresu eksploatacji elektrowni jądrowych o znaczący okres (10 lat) oraz o konieczności przeprowadzenia poważnych prac remontowych (53). Trybunał stwierdził, że skala ryzyka środowiskowego, z jakim wiąże się realizacja przedsięwzięcia, jest porównywalna ze skalą ryzyka, które towarzyszyło pierwszemu uruchomieniu elektrowni jądrowych.

Zgodnie z treścią wyroku charakter lub zakres zmiany lub poszerzenia przedsięwzięcia stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów pozwalających ocenić, czy ryzyko środowiskowe jest zbliżone do ryzyka związanego z pierwotnym przedsięwzięciem. W wyroku nie stwierdzono również, że obydwa te kryteria muszą zostać spełnione łącznie. W tym kontekście kluczowym elementem wydaje się wykazanie w ramach ogólnej analizy danego przedsięwzięcia, że jego realizacja wiąże się z ryzykiem zbliżonym do ryzyka towarzyszącego pierwotnemu przedsięwzięciu (w omawianym przypadku ryzyka związanego z elektrowniami i reaktorami jądrowymi). Sugeruje to, że charakter i zakres zmiany/poszerzenia przedsięwzięcia nie muszą być jedynymi dopuszczalnymi kryteriami takiej oceny. Ponadto ryzyko niekoniecznie musi wynikać zarówno z charakteru, jak i z zakresu przedsięwzięcia, o ile jego charakter i zakres są zbliżone do charakteru i zakresu pierwotnego przedsięwzięcia. Wydaje się, że nie można wykluczyć, że ryzyko może również być spowodowane wyłącznie charakterem przedsięwzięcia albo wyłącznie jego zakresem („w szczególności z uwagi na ich charakter lub zakres” (54)).

3.3.1   Załącznik I – Przedsięwzięcia, dla których ustanowiono progi

Dla ponad połowy kategorii przedsięwzięć wymienionych w załączniku I ustanowiono progi. W związku z powyższym zmiany lub poszerzenia takich przedsięwzięć, które osiągają wspomniane progi lub je przekraczają, należy poddać ocenie OOŚ, ponieważ wiążą się one z ryzykiem zbliżonym do ryzyka towarzyszącego pierwotnej kategorii przedsięwzięcia (55).

W tym miejscu warto jednak odnotować, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prace mające na celu zmodyfikowanie elementów istniejących przedsięwzięć, dla których w załączniku I wyznaczono progi, należy poddać starannej ocenie służącej ustaleniu, w jakich okolicznościach dochodzi do osiągnięcia tych progów. W wyroku w sprawie C-2/07 Abraham i in. Trybunał stwierdził, że „[...] robotami dotyczącymi zmiany portu lotniczego, którego pas startowy ma długość 2 100 metrów lub więcej, są nie tylko roboty, które mają na celu przedłużenie pasa, lecz wszystkie roboty (56) dotyczące budynków, instalacji lub wyposażenia tego portu lotniczego ze względu w szczególności na ich rodzaj, zakres i charakterystykę. Dzieje się tak zwłaszcza w przypadku robót mających na celu umożliwienie zwiększenia w znaczący sposób natężenia działalności portu lotniczego i ruchu lotniczego” (pkt 36) (57).

3.3.2   Załącznik I – Przedsięwzięcia, dla których nie ustanowiono progów

Podobnie jak w przypadku przedsięwzięć wymienionych w załączniku I, dla których ustanowiono progi, za podlegającą przepisom pkt 24 załącznika I należy uznać każdą zmianę lub każde poszerzenie przedsięwzięć wymienionych w załączniku I, dla których nie ustanowiono progów i które – w szczególności z uwagi na ich charakter lub zakres – stwarzają podobne ryzyko oddziaływania na środowisko jak samo przedsięwzięcie. Takie przedsięwzięcia wiążą się z nieodzownym ryzykiem spowodowania znaczących skutków w środowisku w rozumieniu art. 2 ust. 1 dyrektywy OOŚ, dlatego też powinny podlegać ocenie oddziaływania na środowisko zgodnie z jej art. 4 ust. 1 (58).

Ponieważ w dyrektywie OOŚ nie określono procedury ustalania poziomu ryzyka w zakresie skutków przedsięwzięcia dla środowiska, odpowiedzialność za zbadanie danego przedsięwzięcia spoczywa na wykonawcach i właściwych organach. Istotnym elementem z punktu widzenia wykonawców i właściwych organów odpowiedzialnych za przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko jest ustalenie, od którego momentu zmiana lub poszerzenie przedsięwzięcia wymaga przeprowadzenia takiej oceny. W wytycznych dotyczących ustalania zakresu (59) i w wytycznych poświęconych sporządzaniu sprawozdania z OOŚ (60) zawarto wskazówki dla praktyków zajmujących się problematyką OOŚ dotyczące różnych sposobów ustalania ryzyka wywołania znaczących skutków w środowisku.

Niezależnie jednak od specyfiki danego przypadku, jak wspomniano w sekcji 2.2.2 państwa członkowskie są zobowiązane zapewnić wykonywanie dyrektywy OOŚ w sposób odpowiadający w pełni stawianym przez nią wymogom, z uwzględnieniem jej podstawowego celu, którym jest, zgodnie z jej art. 2 ust. 1, poddawanie, przed wydaniem zezwolenia na inwestycję, przedsięwzięć, które mogą powodować znaczące skutki w środowisku, w szczególności ze względu na ich charakter, rozmiar lub lokalizację, procedurze uzyskania zezwolenia na inwestycję oraz ocenie w zakresie ich oddziaływania na środowisko (61).

W załączniku I wyszczególniono 16 rodzajów przedsięwzięć, dla których nie ustanowiono żadnych progów – można podzielić je na trzy grupy: przedsięwzięcia związane z energią jądrową (pkt 2 lit. b) i pkt 3 załącznika I), instalacje przemysłowe (pkt 4, pkt 6, pkt 9, pkt 18 lit. a) i pkt 22 załącznika I) oraz przedsięwzięcia liniowe takie jak budowa dalekobieżnych linii kolejowych, autostrad i dróg szybkiego ruchu (pkt 7 lit. a) załącznika I – dalekobieżne linie ruchu kolejowego (62) oraz pkt 7 lit. b) załącznika I).

W części 1 sentencji wyroku w sprawie C-411/17 Trybunał stwierdził, że wznowienie na okres niemal dziesięciu lat przemysłowej produkcji energii elektrycznej w zamkniętej elektrowni jądrowej, którego celem jest przesunięcie o dziesięć lat pierwotnie wyznaczonej przez ustawodawcę krajowego daty jej wyłączenia i zakończenia przez nią działalności, oraz przesunięcie również o dziesięć lat pierwotnie przewidzianego przez tego ustawodawcę terminu wyłączenia i zakończenia przemysłowej produkcji energii elektrycznej w działającej elektrowni jądrowej – środki, które wiążą się z poważnymi (63) pracami modernizacyjnymi w danych elektrowniach mogącymi wpłynąć na stan fizyczny miejsca – stanowią „przedsięwzięcie” w rozumieniu dyrektywy OOŚ, które należy co do zasady poddać ocenie oddziaływania na środowisko przed przyjęciem tych środków.

Na zasadzie analogii, ocenie należy poddać zmiany lub poszerzenia przedsięwzięć wymienionych w załączniku I, dla których nie ustanowiono progu i które – w szczególności z uwagi na ich charakter lub zakres – stwarzają podobne ryzyko oddziaływania na środowisko jak samo pierwotne przedsięwzięcie.

3.4   Załącznik II do dyrektywy OOŚ – kategoria przedsięwzięcia, o której mowa w pkt 13 lit. a) załącznika II

| Pkt 13 lit. a) załącznika II – Wszelkie zmiany bądź rozbudowa przedsięwzięć wymienionych w załączniku I lub niniejszym załączniku, już zatwierdzonych, zrealizowanych lub będących w trakcie realizacji, które mogą powodować znaczące niekorzystne skutki w środowisku (zmiany lub rozbudowa niewymienione w załączniku I). |
| --- |

Pkt 13 lit. a) załącznika II – Wszelkie zmiany bądź rozbudowa przedsięwzięć wymienionych w załączniku I lub niniejszym załączniku, już zatwierdzonych, zrealizowanych lub będących w trakcie realizacji, które mogą powodować znaczące niekorzystne skutki w środowisku (zmiany lub rozbudowa niewymienione w załączniku I).

Powyższy przepis odnosi się do wszelkich zmian lub przypadków rozbudowy, które mogą powodować znaczące niekorzystne skutki w środowisku.

Wstępną kontrolę przedsięwzięć należących do tej kategorii należy przeprowadzać zgodnie ze szczegółowymi wymogami i kryteriami zawartymi w art. 4 dyrektywy OOŚ oraz w załącznikach II.A i III do tej dyrektywy. Zgodnie z wymogiem ustanowionym w art. 4 ust. 3 dyrektywy właściwe organy są zobowiązane uwzględnić odpowiednie kryteria przy podejmowaniu decyzji w kwestii tego, czy należy przeprowadzić OOŚ, tj. cechy przedsięwzięć (w tym wielkość i projekt całego przedsięwzięcia), lokalizację przedsięwzięcia oraz rodzaj i cechy potencjalnego oddziaływania. Wspomniane kryteria wymieniono w załączniku III do dyrektywy OOŚ. Właściwy organ musi wydać decyzję wskazującą, czy proponowane przedsięwzięcie wymienione w załączniku II ma zostać poddane procedurze OOŚ, czy też nie, na podstawie informacji przekazanych przez wykonawcę zgodnie ze szczegółowymi wymogami ustanowionymi w załączniku II.A (uwzględniając opis cech fizycznych całego przedsięwzięcia). Właściwy organ jest również zobowiązany wziąć pod uwagę wyniki wszelkich innych stosownych ocen w zakresie oddziaływania na środowisko przewidzianych w przepisach UE innych niż przepisy dyrektywy OOŚ. Decyzja dotycząca wstępnej kontroli musi być uzasadniona, zostać podana do wiadomości publicznej (art. 4 ust. 5) i podlegać zaskarżeniu, na co zwrócono uwagę w orzecznictwie (64). Właściwy organ jest również zobowiązany podjąć decyzję co do tego, czy przeprowadzenie OOŚ jest konieczne, w terminie wyznaczonym w art. 4 ust. 6.

W dyrektywie OOŚ nie ustanowiono definicji „znaczących niekorzystnych” skutków. Ogólne znaczenie pojęcia „znaczące” odnosi się do potencjalnej istotności lub wagi tych skutków. Z kolei pojęcie „niekorzystne” wskazuje na niepożądany lub szkodliwy charakter tych skutków. W tym względzie kryteria wymienione w załączniku III do dyrektywy OOŚ dostarczają ogólnych wskazówek, które mogą posłużyć jako odpowiednie ramy do ustalenia znaczenia takich niekorzystnych skutków.

Jak już wspomniano w sekcji 2.1, przy ustalaniu, czy zmiany lub poszerzenia określonych przedsięwzięć wymienionych w załącznikach I i II należy poddać ocenie, właściwe organy powinny wziąć pod uwagę podstawowy cel dyrektywy OOŚ, zgodnie z którym przed udzieleniem zezwolenia na inwestycję przedsięwzięcia, które mogą potencjalnie spowodować znaczące skutki w środowisku m.in. z uwagi na ich charakter, rozmiary lub lokalizację, powinny zostać poddane uprzedniej ocenie w odniesieniu do ich skutków, jak również w odniesieniu do ich szeroko rozumianego zakresu i ogólnie ujmowanego celu.

4   STOSOWANIE PRZEPISÓW DYREKTYWY OOŚ W ODNIESIENIU ZMIAN I POSZERZEŃ ELEKTROWNI JĄDROWYCH

Wprowadzenie

W pkt 2 lit. b) załącznika I do dyrektywy OOŚ wymieniono przedsięwzięcia dotyczące elektrowni jądrowych (65) oraz innych reaktorów jądrowych, a także przedsięwzięcia w zakresie demontażu takich elektrowni lub reaktorów bądź ich wycofywania z eksploatacji. Dodatkowe kategorie przedsięwzięć wyszczególnione w pkt 3 lit. a) i b) załącznika I obejmują urządzenia przeznaczone do produkcji i wzbogacania paliw jądrowych lub urządzenia przeznaczone do przetwarzania, składowania lub unieszkodliwiania napromieniowanych paliw jądrowych lub odpadów radioaktywnych. W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału dotyczącego sektora jądrowego celem niniejszej sekcji jest zbadanie, kiedy i w jaki sposób należy stosować procedurę oceny oddziaływania na środowisko w odniesieniu do zmian lub poszerzeń istniejących przedsięwzięć należących do kategorii jądrowej.

W niniejszych wytycznych wzięto również pod uwagę najnowsze zmiany, jakie dokonały się w tym obszarze w ramach konwencji z Espoo o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, i zaprezentowano je w kontekście przepisów dyrektywy OOŚ i najnowszego orzecznictwa TSUE. W szczególności w grudniu 2020 r. strony konwencji z Espoo przyjęły wytyczne dotyczące możliwości stosowania postanowień konwencji z Espoo w przypadku dążenia do przedłużenia okresu eksploatacji elektrowni jądrowych (66). Ponieważ tego rodzaju przedłużenia mogą stanowić również zmiany lub poszerzenia przedsięwzięć w rozumieniu przepisów dyrektywy OOŚ, należy uznać je za istotne również w kontekście niniejszych wytycznych.

Terminologia

Choć część terminów stosowanych w dyrektywie OOŚ i konwencji z Espoo nie pokrywa się ze sobą, pojęcia leżące u podstaw tych terminów są ze sobą powiązane – dlatego też wykładni przepisów dyrektywy należy dokonywać na podstawie postanowień konwencji z Espoo. Na przykład, o ile w dyrektywie OOŚ zawarto definicję terminu „przedsięwzięcie”, w konwencji z Espoo z 1991 r. stosuje się termin „planowana działalność”. Jeżeli chodzi o pojęcia zmian i poszerzeń, o których mowa w dyrektywie OOŚ, w konwencji z Espoo wspomina się o nowej lub planowanej działalności, a także o „każdej większej zmianie działalności”. Jak wspomniano w sekcji 3.2, w dyrektywie OOŚ nie ustanowiono definicji terminów „zmiana” ani „poszerzenie” istniejących przedsięwzięć; podobnie w konwencji z Espoo nie określono, co oznacza „większa zmiana” działalności. Niezależnie jednak od różnic terminologicznych, przepisy dyrektywy i postanowienia konwencji są do siebie zbliżone pod względem merytorycznym.

Inna kwestia terminologiczna dotyczy zróżnicowanych terminów stosowanych w przypadku, gdy elektrownia kontynuuje działalność po zakończeniu pierwotnie wyznaczonego okresu eksploatacji, np. w zależności od przyjętego systemu udzielania koncesji lub obowiązujących ram regulacyjnych. W rezultacie możemy mówić o przedłużeniu okresu eksploatacji, dalszym prowadzeniu działalności lub długoterminowej eksploatacji (67) itp.

W wytycznych dotyczących stosowania konwencji z Espoo termin „przedłużenie okresu eksploatacji” elektrowni jądrowych wykorzystuje się w pragmatyczny sposób zgodny z uzgodnioną między stronami wykładnią tego pojęcia; w wytycznych zamieszczono ponadto opis najczęstszych sytuacji związanych z tym terminem. W niniejszych wytycznych wspomina się również o pojęciu „długoterminowej eksploatacji”, którym posługują się zasadniczo Komisja Europejska i TSUE (a także inne fora międzynarodowe, np. Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej (MAEA)).

Dyrektywa OOŚ i przepisy Euratom

Podstawę dyrektywy OOŚ stanowi Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Jak stwierdził TSUE w wydanym niedawno orzeczeniu „traktat EWEA i traktat FUE mają taką samą moc prawną, jak ilustruje to art. 106a ust. 3 traktatu EWEA, zgodnie z którym postanowienia traktatu UE i traktatu FUE nie wprowadzają odstępstw od postanowień traktatu EWEA. [...] [P]onieważ traktat EWEA jest traktatem sektorowym mającym na celu rozwój energii jądrowej, podczas gdy traktat FUE ma znacznie szersze cele i przyznaje Unii rozległe kompetencje w wielu dziedzinach i sektorach, postanowienia traktatu FUE mają zastosowanie do sektora energii jądrowej w sytuacji, w której traktat EWEA nie zawiera szczegółowych postanowień” (68). W związku z tym traktat EWEA nie stoi na przeszkodzie stosowaniu we wspomnianym sektorze przepisów prawa Unii w dziedzinie środowiska, a zatem przepisy dyrektywy OOŚ mają zastosowanie do elektrowni jądrowych i reaktorów jądrowych (69).

Reasumując, postanowienia traktatu EWEA i przepisy dyrektywy OOŚ obowiązują równolegle względem siebie. W art. 37 traktatu EWEA zawarto przepisy szczegółowe dotyczące bezpieczeństwa i ochrony przed promieniowaniem jonizującym, uwzględniając promieniotwórcze skażenie wód, gleby lub powietrza. Zgodnie z wymogiem ustanowionym w dyrektywie OOŚ przedsięwzięcie, które może potencjalnie spowodować znaczące skutki w środowisku i wywrzeć bezpośredni i pośredni znaczący wpływ na ludność, zdrowie ludzkie, różnorodność biologiczną, grunty, gleby, wody, powietrze, klimat, dobra materialne, dziedzictwo kulturowe i krajobraz, a także na oddziaływanie między tymi elementami, musi zostać właściwie określone, opisane i ocenione.

Stosując przepisy dyrektywy OOŚ, właściwe organy muszą wziąć pod uwagę skuteczność procedur przewidzianych w traktacie EWEA, a także określony zestaw praw przyznanych Komisji i państwom członkowskim oraz obowiązków spoczywających na Komisji i państwach członkowskich zgodnie z traktatem EWEA (70).

4.1   Przykłady robót lub interwencji materialnych związanych ze zmianami lub przedłużeniami przedsięwzięcia należącego do kategorii „elektrownia jądrowa”

W dyrektywie OOŚ nie zawarto żadnej szczegółowej definicji terminu „zmiany lub poszerzenia istniejących przedsięwzięć”; nie przedstawiono w niej również żadnych przykładów tego rodzaju działań. Jak wspomniano w poprzednich sekcjach, zgodnie z orzecznictwem Trybunału istnienie robót lub innych interwencji materialnych stanowi warunek wstępny dla określenia przedsięwzięcia w rozumieniu dyrektywy. Wobec braku bardziej szczegółowej definicji w niniejszych wytycznych przedstawiono i pogrupowano przykłady ilustrujące różne możliwe roboty lub interwencje materialne, jakie można przeprowadzić w elektrowni jądrowej, uwzględniając modernizację, modyfikację lub wymianę sprzętu i systemów.

Ponieważ w elektrowniach jądrowych instaluje się bardzo dużą liczbę systemów technicznych o bardzo wysokim stopniu złożoności, sporządzenie wykazu wszystkich możliwych interwencji byłoby niepraktyczne. Przykłady robót lub interwencji materialnych przeprowadzanych w elektrowniach jądrowych, które prowadzą do zmodyfikowania lub zastąpienia struktur, systemów i podzespołów elektrowni, można jednak podzielić na następujące trzy kategorie:

| — | Poprawa wydajności/ekonomiki działania elektrowni
  Ponieważ powodem wznoszenia i obsługi elektrowni jądrowych jest wytwarzanie energii elektrycznej i generowanie zysku z jej sprzedaży, podmioty, które uzyskały koncesję na prowadzenie elektrowni jądrowej, są zainteresowane poprawą wydajności działania elektrowni w postaci zwiększenia jej zdolności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej lub ograniczenia generowanych przez nią kosztów operacyjnych. Do obniżenia kosztów operacyjnych przyczyniają się m.in. wprowadzane w elektrowni udoskonalenia ograniczające konieczność przeprowadzania prac konserwacyjnych lub ręcznego dokonywania operacji. Ilość wytwarzanej energii elektrycznej można zwiększyć głównie poprzez zwiększenie zdolności reaktora do generowania energii lub poprzez skrócenie czasu trwania przestojów w jego działaniu. Powiązane przedsięwzięcia dotyczące modernizacji elektrowni mogą obejmować renowację lub wymianę turbiny, generatora, transformatora lub kondensatora; wprowadzenie zmian w procesie opracowywania paliwa (np. jego intensywniejsze wzbogacanie), aby zwiększyć moc cieplną rdzenia reaktora lub wydłużyć okres przebywania paliwa w rdzeniu reaktora (co przełożyłoby się na zmniejszenie liczby/skrócenie czasu przestojów spowodowanych koniecznością uzupełnienia paliwa); wprowadzenie zmian w systemie monitorowania składu chemicznego wody (np. zmniejszenie ilości wytwarzanych produktów korozji); renowację wybranych systemów instalacji pozablokowych, aby zwiększyć wydajność cyklu kalorycznego; modernizację systemów kontroli i interfejsów człowiek-maszyna (np. w głównej sterowni), aby zwiększyć poziom niezawodności i dostępności elektrowni itp. Tego rodzaju zmiany można wprowadzić w dowolnym momencie okresu eksploatacji elektrowni. |
| --- | --- |

—

Poprawa wydajności/ekonomiki działania elektrowni

Ponieważ powodem wznoszenia i obsługi elektrowni jądrowych jest wytwarzanie energii elektrycznej i generowanie zysku z jej sprzedaży, podmioty, które uzyskały koncesję na prowadzenie elektrowni jądrowej, są zainteresowane poprawą wydajności działania elektrowni w postaci zwiększenia jej zdolności w zakresie wytwarzania energii elektrycznej lub ograniczenia generowanych przez nią kosztów operacyjnych. Do obniżenia kosztów operacyjnych przyczyniają się m.in. wprowadzane w elektrowni udoskonalenia ograniczające konieczność przeprowadzania prac konserwacyjnych lub ręcznego dokonywania operacji. Ilość wytwarzanej energii elektrycznej można zwiększyć głównie poprzez zwiększenie zdolności reaktora do generowania energii lub poprzez skrócenie czasu trwania przestojów w jego działaniu. Powiązane przedsięwzięcia dotyczące modernizacji elektrowni mogą obejmować renowację lub wymianę turbiny, generatora, transformatora lub kondensatora; wprowadzenie zmian w procesie opracowywania paliwa (np. jego intensywniejsze wzbogacanie), aby zwiększyć moc cieplną rdzenia reaktora lub wydłużyć okres przebywania paliwa w rdzeniu reaktora (co przełożyłoby się na zmniejszenie liczby/skrócenie czasu przestojów spowodowanych koniecznością uzupełnienia paliwa); wprowadzenie zmian w systemie monitorowania składu chemicznego wody (np. zmniejszenie ilości wytwarzanych produktów korozji); renowację wybranych systemów instalacji pozablokowych, aby zwiększyć wydajność cyklu kalorycznego; modernizację systemów kontroli i interfejsów człowiek-maszyna (np. w głównej sterowni), aby zwiększyć poziom niezawodności i dostępności elektrowni itp. Tego rodzaju zmiany można wprowadzić w dowolnym momencie okresu eksploatacji elektrowni.

| — | Utrzymanie elektrowni w odpowiednim stanie zgodnie z jej specyfikacją techniczną/warunkami przyznania jej koncesji
  Roboty lub interwencje materialne przeprowadzane w elektrowni jądrowej w celu utrzymania jej w stanie zgodnym z jej specyfikacją techniczną lub warunkami przyznania jej koncesji mogą obejmować rutynowe prace konserwacyjne (na przykład montaż części zamiennych), poważniejszą renowację systemów, struktur i podzespołów i wymianę podzespołów, w tym głównych podzespołów takich jak wytwornice pary, głowice zbiornika ciśnieniowego reaktora, mechanizmy napędu pręta regulacyjnego lub elementy wewnętrznej części reaktora. Wymiana podzespołów może okazać się konieczna z uwagi na ich starzenie się, zużycie lub uszkodzenie bądź z uwagi na ich przestarzałość (np. wymiana starzejących się analogowych systemów oprzyrządowania i kontroli na nowoczesne systemy cyfrowe). Choć w wielu przypadkach taka wymiana jest wymianą na elementy podobne, może niekiedy wiązać się z poprawą bezpieczeństwa lub niezawodności z uwagi na udoskonalony projekt nowego elementu lub wykorzystanie w nim nowocześniejszej technologii.
  Konieczność przeprowadzenia tego rodzaju robót może wystąpić w dowolnym momencie okresu eksploatacji reaktora jądrowego (71). |
| --- | --- |

—

Utrzymanie elektrowni w odpowiednim stanie zgodnie z jej specyfikacją techniczną/warunkami przyznania jej koncesji

Roboty lub interwencje materialne przeprowadzane w elektrowni jądrowej w celu utrzymania jej w stanie zgodnym z jej specyfikacją techniczną lub warunkami przyznania jej koncesji mogą obejmować rutynowe prace konserwacyjne (na przykład montaż części zamiennych), poważniejszą renowację systemów, struktur i podzespołów i wymianę podzespołów, w tym głównych podzespołów takich jak wytwornice pary, głowice zbiornika ciśnieniowego reaktora, mechanizmy napędu pręta regulacyjnego lub elementy wewnętrznej części reaktora. Wymiana podzespołów może okazać się konieczna z uwagi na ich starzenie się, zużycie lub uszkodzenie bądź z uwagi na ich przestarzałość (np. wymiana starzejących się analogowych systemów oprzyrządowania i kontroli na nowoczesne systemy cyfrowe). Choć w wielu przypadkach taka wymiana jest wymianą na elementy podobne, może niekiedy wiązać się z poprawą bezpieczeństwa lub niezawodności z uwagi na udoskonalony projekt nowego elementu lub wykorzystanie w nim nowocześniejszej technologii.

Konieczność przeprowadzenia tego rodzaju robót może wystąpić w dowolnym momencie okresu eksploatacji reaktora jądrowego (71).

| — | Środki przyczyniające się do poprawy bezpieczeństwa
  Środki przyczyniające się do poprawy bezpieczeństwa służą wyeliminowaniu problemów wykrytych w ramach procesu ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego np. za pośrednictwem okresowej kontroli bezpieczeństwa lub poprzez przekazywanie informacji zwrotnych dotyczących doświadczeń eksploatacyjnych. Wdrożenie tego rodzaju środków może okazać się konieczne w dowolnym momencie okresu eksploatacji elektrowni.
  Typowe przykłady tego rodzaju środków przyczyniających się do poprawy bezpieczeństwa mogą obejmować wybudowanie dodatkowych, alternatywnych, nowych urządzeń służących zapewnieniu ciągłości działania elektrowni jądrowej; zasilacze/generatory energii elektrycznej; systemy odpowietrzania obudów bezpieczeństwa wyposażone w filtry; montaż systemów do zarządzania wodorem wytworzonym w trakcie poważnych wypadków (np. pasywne autokatalityczne rekombinatory wodoru lub palniki H2); wzmocnienie/sklasyfikowanie systemów, struktur i podzespołów pod kątem zwiększenia ich odporności sejsmicznej; dodatkowy wielokierunkowy obwód chłodzenia rdzenia reaktora lub inny system bezpieczeństwa; montaż alternatywnego ostatecznego odbiornika ciepła (np. chłodni kominowej) lub wprowadzenie dodatkowych metod pozyskiwania wody chłodzącej (np. wybudowanie studni); systemy chroniące obieg pierwotny przed przeciążeniem; udoskonalenie mechanizmów chroniących przed zalaniem (na przykład nowe wały przeciwpowodziowe, wprowadzenie zmian w układzie odprowadzania wody lub wykonanie podobnych robót zapewniających możliwość poradzenia sobie z wyższymi poziomami wód zalewowych); wprowadzenie zmian w systemach kontroli składu chemicznego wody; wprowadzenie dodatkowych środków wykrywania pożarów i ochrony przeciwpożarowej itd. |
| --- | --- |

—

Środki przyczyniające się do poprawy bezpieczeństwa

Środki przyczyniające się do poprawy bezpieczeństwa służą wyeliminowaniu problemów wykrytych w ramach procesu ciągłej poprawy bezpieczeństwa jądrowego np. za pośrednictwem okresowej kontroli bezpieczeństwa lub poprzez przekazywanie informacji zwrotnych dotyczących doświadczeń eksploatacyjnych. Wdrożenie tego rodzaju środków może okazać się konieczne w dowolnym momencie okresu eksploatacji elektrowni.

Typowe przykłady tego rodzaju środków przyczyniających się do poprawy bezpieczeństwa mogą obejmować wybudowanie dodatkowych, alternatywnych, nowych urządzeń służących zapewnieniu ciągłości działania elektrowni jądrowej; zasilacze/generatory energii elektrycznej; systemy odpowietrzania obudów bezpieczeństwa wyposażone w filtry; montaż systemów do zarządzania wodorem wytworzonym w trakcie poważnych wypadków (np. pasywne autokatalityczne rekombinatory wodoru lub palniki H2); wzmocnienie/sklasyfikowanie systemów, struktur i podzespołów pod kątem zwiększenia ich odporności sejsmicznej; dodatkowy wielokierunkowy obwód chłodzenia rdzenia reaktora lub inny system bezpieczeństwa; montaż alternatywnego ostatecznego odbiornika ciepła (np. chłodni kominowej) lub wprowadzenie dodatkowych metod pozyskiwania wody chłodzącej (np. wybudowanie studni); systemy chroniące obieg pierwotny przed przeciążeniem; udoskonalenie mechanizmów chroniących przed zalaniem (na przykład nowe wały przeciwpowodziowe, wprowadzenie zmian w układzie odprowadzania wody lub wykonanie podobnych robót zapewniających możliwość poradzenia sobie z wyższymi poziomami wód zalewowych); wprowadzenie zmian w systemach kontroli składu chemicznego wody; wprowadzenie dodatkowych środków wykrywania pożarów i ochrony przeciwpożarowej itd.

Przykładowe roboty lub interwencje materialne wymienione w trzech powyższych kategoriach mogą być przeprowadzane indywidualnie lub w połączeniu z innymi robotami lub interwencjami i powinny być poddawane ocenie indywidualnie dla każdego przypadku, zgodnie z przepisami dyrektywy OOŚ i orzecznictwem TSUE. W zależności od ich charakteru lub zakresu w danym przypadku, jeżeli wspomniane interwencje kwalifikują się jako zmiany lub poszerzenia „przedsięwzięcia” w rozumieniu dyrektywy OOŚ, mogą one wiązać się z koniecznością przeprowadzenia OOŚ (pkt 24 załącznika I) albo wstępnej kontroli (zgodni z pkt 13 lit. a) załącznika II); w niektórych przypadkach stosowne interwencje mogą wykraczać poza zakres dyrektywy OOŚ. Właściwe organy są odpowiedzialne za ustalenie, czy roboty stanowią przedsięwzięcie w rozumieniu dyrektywy OOŚ, oraz za określenie trybu oceny ich zgodności z zasadami ustanowionymi w dyrektywie OOŚ.

4.2   Zezwolenie na dokonanie zmian lub poszerzeń w ramach przedsięwzięć dotyczących elektrowni jądrowych

Wszystkie elektrownie jądrowe podlegają systemowi udzielania zezwoleń, a ich wybudowanie i eksploatacja są możliwe wyłącznie na podstawie decyzji wydanej przez właściwy organ. Państwa członkowskie stosują różne podejścia do udzielania zezwoleń na eksploatację elektrowni jądrowych, w szczególności biorąc pod uwagę fakt, że tego rodzaju zezwolenia wydaje się albo na ściśle określony czas (np. 10 lat) albo na czas nieokreślony.

Po rozpoczęciu ich eksploatacji elektrownie jądrowe poddaje się regularnym ocenom bezpieczeństwa; ponadto są one objęte mechanizmem monitoringu (uwzględniając monitoring środowiska), a w całym okresie ich eksploatacji przewidzianym przez odpowiedni właściwy organ lub odpowiednie właściwe organy przeprowadza się w nich inspekcje. Właściwe organy są również odpowiedzialne za potwierdzenie, że elektrownie jądrowe są eksploatowane zgodnie z warunkami określonymi w stosownym zezwoleniu oraz że ich operatorzy podejmują wszelkie działania niezbędne do zapewnienia zgodności z tymi warunkami i zagwarantowania bezpieczeństwa jądrowego (72). W zależności od specyfiki procedury obowiązującej na szczeblu krajowym operator podlegający kontroli sprawowanej przez właściwy organ jest zobowiązany do przeprowadzania dodatkowych ocen oraz do dokonywania analizy funkcjonowania elektrowni jądrowej na różnych etapach, m.in. przy okazji okresowej kontroli bezpieczeństwa, przeglądów tematycznych (zagrożenia zewnętrzne, informacje zwrotne dotyczące konkretnych doświadczeń eksploatacyjnych) lub przedłużenia okresu eksploatacji (73). Rozważania takie obejmowałyby najprawdopodobniej kwestię, czy elektrownia będzie mogła kontynuować działalność w niezmienionej formie (lub bez większych zmian); czy w celu kontynuowania działalności wymagana jest interwencja, taka jak środki związane z poprawą bezpieczeństwa jądrowego; czy elektrownia musi zostać ostatecznie zamknięta (np. jeśli ostatecznie nie można wdrożyć niezbędnych ulepszeń w zakresie bezpieczeństwa lub jeśli operator uzna, że wdrożenie takich środków nie jest uzasadnione w oparciu o jego przyszłą strategię eksploatacji).

W związku z pełnymi ramami inspekcji, ocen bezpieczeństwa i zasady ciągłej poprawy na mocy dyrektywy o bezpieczeństwie jądrowym, regularnie identyfikowane są ulepszenia w zakresie bezpieczeństwa, a ich wdrożenie planowane jest w odpowiednim czasie. Zazwyczaj modernizacje w zakresie bezpieczeństwa są zgodne z warunkami istniejącego zezwolenia na eksploatację elektrowni jądrowej (zwykle zgrupowanymi w licencji dla elektrowni jądrowej).

Jeżeli wymagane zmiany stanowią przedsięwzięcie w rozumieniu dyrektywy OOŚ i zostały już poddane ocenie w ramach wcześniejszej OOŚ, ocena ta nie będzie musiała być powtarzana, chyba że w międzyczasie zmieniły się okoliczności (zob. poniżej pkt 4.4).

Organy państw członkowskich są odpowiedzialne za ocenę, które akty prawa krajowego stanowią zezwolenie na inwestycję dotyczące zmiany lub przedłużenia okresu eksploatacji elektrowni jądrowych, tj. decyzję dającą operatorowi prawo do realizacji przedsięwzięcia, w celu zapewnienia spełnienia/przestrzegania przepisów dyrektywy OOŚ (w tym celu zob. sekcja 2.2.2).

Przy określaniu, co jest takim zezwoleniem na inwestycję, nie liczy się tytuł (np. „licencja” lub „pozwolenie”), ale raczej funkcja upoważniająca w odniesieniu do praw lub obowiązków operatora. Na przykład wewnętrzne procedury lub rozważania właściwego organu, po których nie następuje zezwolenie na rozpoczęcie prac, nie byłyby zatem uznawane za zezwolenie na inwestycję w rozumieniu dyrektywy OOŚ.

4.2.1   Szczególne przypadki przedłużenia okresu eksploatacji (LTE) i długoterminowej eksploatacji (LTO)

Niniejsze wytyczne odnoszą się do wszystkich rodzajów zmian i przedłużeń. Przedłużanie okresu eksploatacji i długoterminowa eksploatacja są przypadkami szczególnymi. Teoretycznie oba mogą być realizowane bez robót, ale w praktyce, w państwach członkowskich UE, można oczekiwać, że towarzyszą im roboty.

Wytyczne dotyczące stosowania konwencji z Espoo w odniesieniu do przedłużenia okresu eksploatacji elektrowni jądrowych zawierają przydatne przykłady i czynniki, które należy wziąć pod uwagę.

Przykład okresowej kontroli bezpieczeństwa

Operatorzy mogą korzystać z bieżących procesów w celu stwierdzenia istnienia przedsięwzięcia i potrzeby uzyskania zezwolenia na inwestycję w rozumieniu dyrektywy OOŚ. Elektrownie jądrowe w UE podlegają specjalnemu systemowi kontroli bezpieczeństwa jądrowego, zgodnie z odpowiednimi przepisami Euratomu, zwanemu również okresową kontrolą bezpieczeństwa. W art. 8c Dyrektywa Rady 2009/71/Euratom (74) wymaga się, aby operator „systematycznie i regularnie, a co najmniej raz na dziesięć lat, poddawał ponownej ocenie bezpieczeństwo obiektu jądrowego”. Okresowa kontrola bezpieczeństwa „ma na celu zapewnienie zgodności z aktualnymi warunkami projektowymi i wskazuje dalsze możliwości podniesienia poziomu bezpieczeństwa, uwzględniając kwestie starzenia się, doświadczenie eksploatacyjne, najnowsze wyniki badań naukowych i postępy w dziedzinie standardów międzynarodowych”. Okresowa kontrola bezpieczeństwa jest zatem szczegółową kontrolą, w ramach której określa się i ocenia znaczenie dla bezpieczeństwa odstępstw od obowiązujących aktualnych norm bezpieczeństwa i uznanych w skali międzynarodowej dobrych praktyk, z uwzględnieniem doświadczeń eksploatacyjnych, odpowiednich wyników badań i aktualnego stanu technologii. Proces ten przyczynia się do oceny zdolności elektrowni jądrowej do kontynuowania działalności w bezpieczny sposób, a następnie do poprawy poziomu bezpieczeństwa. Na podstawie analizy wyników kontroli przeprowadzonej przez operatora właściwy organ może na przykład zezwolić na dalszą eksploatację elektrowni do końca następnego cyklu okresowej kontroli bezpieczeństwa (zazwyczaj 10 lat).

Należy zauważyć, że ze względu na swój charakter i cel okresowa kontrola bezpieczeństwa nie stanowi sama w sobie decyzji o przedłużeniu lub zmianie systemu prowadzenia działalności (np. długoterminowa eksploatacja). W niektórych przypadkach ustalenia kontroli mogą jednak prowadzić do wydania decyzji przez właściwy organ w celu wdrożenia ustaleń tej kontroli (np. konieczność poprawy bezpieczeństwa w obiekcie przed jego dalszą eksploatacją lub równolegle z jego dalszą eksploatacją). Ponadto w niektórych przypadkach okresową kontrolę bezpieczeństwa wykorzystuje się jako wsparcie procesu podejmowania decyzji o przedłużeniu lub odnowieniu zezwolenia lub może stanowić część wieloetapowej procedury decyzyjnej (zob. także sekcja 2.2.2). Okresowa kontrola bezpieczeństwa jako taka nie wymaga jednak przeprowadzenia OOŚ.

Jeżeli w wyniku okresowej kontroli bezpieczeństwa prowadzone są roboty budowlane, mogą one wymagać OOŚ i zezwolenia na inwestycję, jeżeli stanowią zmianę lub poszerzenie w rozumieniu pkt 24 załącznika I do dyrektywy OOŚ lub jeżeli stanowią zmianę lub rozbudowę w rozumieniu pkt 13 lit. a) załącznika II do dyrektywy OOŚ, a państwa członkowskie ustaliły, zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 4 ust. 2 dyrektywy OOŚ, że konieczne jest przeprowadzenie OOŚ.

4.3   Wytyczne dotyczące oceny zmian lub poszerzenia przedsięwzięć dotyczących elektrowni jądrowych w świetle orzeczenia w sprawie Doel

Jak wskazano w pkt 3.3, Trybunał uznał, że dyrektywę OOŚ należy interpretować w ten sposób, że wznowienie działalności lub odroczenie zamknięcia elektrowni jądrowej (75), każde na okres 10 lat („środki”), środki, które wiążą się z pracami modernizacyjnymi o wartości około 700 mln EUR (76) w danych elektrowniach mogącymi wpłynąć na stan fizyczny miejsca, stanowią „przedsięwzięcie” w rozumieniu tej dyrektywy i w odniesieniu do tego przedsięwzięcia należy co do zasady przeprowadzić ocenę oddziaływania na środowisko przed przyjęciem tych środków (77). Aby dojść do tego wniosku, Trybunał stwierdził, że charakter prac (78) jest taki, że zmienia stan fizyczny przedmiotowych obiektów w rozumieniu orzecznictwa Trybunału, a zatem nie można sztucznie oddzielać środków od nierozerwalnie z nimi związanych prac do celów oceny istnienia przedsięwzięcia w rozumieniu dyrektywy. Trybunał orzekł zatem, że środki i prace stanowią razem część tego samego przedsięwzięcia w rozumieniu tego przepisu (79).

W pkt 78 orzeczenia w sprawie Doel ustanowiono kluczową zasadę powodującą obowiązek przeprowadzenia OOŚ w przypadku zmiany lub poszerzenia przedsięwzięć wymienionych w załączniku I. Miarą oceny odpowiednich kryteriów jest ryzyko w zakresie skutków dla środowiska. Jeżeli ryzyko związane ze zmianą lub poszerzeniem przedsięwzięcia jest porównywalne z ryzykiem związanym z samą pierwotną kategorią przedsięwzięcia, przedsięwzięcie wchodzi w zakres pkt 24 załącznika I do dyrektywy OOŚ. Brzmienie orzeczenia sugeruje, że charakter lub zakres zmiany lub poszerzenia przedsięwzięcia stanowią niewyczerpujące przykłady kryteriów oceny, czy ryzyko środowiskowe jest podobne do ryzyka związanego z pierwotnym przedsięwzięciem, i nie muszą być spełnione łącznie.

W związku z tym z orzeczenia można wywnioskować, że środki, których skutkiem jest przedłużenie o znaczny okres czasu obowiązywania zezwoleń na produkcję energii elektrycznej przez elektrownie jądrowe i które wiążą się z poważnymi pracami remontowymi nierozerwalnie związanymi ze środkami mającymi na celu modernizację/modyfikację przedmiotowych elektrowni w taki sposób, że zmieniają one stan fizyczny tych miejsc, wchodzą w zakres stosowania pkt 24 załącznika I do dyrektywy OOŚ, ponieważ pod względem ryzyka oddziaływania na środowisko są podobne do tych, które istniały w momencie pierwszego uruchomienia elektrowni. Dotyczy to w szczególności przypadku, gdy długoterminowe przedłużenie okresu eksploatacji i prace remontowe mają podobne znaczenie jak w sprawie C-411/17.

Oprócz wspomnianej wyżej zasady przewodniej orzeczenie w sprawie Doel potwierdziło inne ważne zasady dyrektywy OOŚ, które są również istotne przy stosowaniu dyrektywy w odniesieniu do zmian i rozbudowy elektrowni (zob. powyżej sekcje dotyczące oceny ogólnych skutków przedsięwzięcia i wieloetapowego procesu decyzyjnego).

4.4   Określenie ryzyka i konieczności przeprowadzenia OOŚ

Dyrektywa OOŚ nie zawiera wprawdzie kryteriów oceny ryzyka związanego z pracami kwalifikującymi się jako zmiany lub poszerzanie przedsięwzięć ani nie podaje przykładów takich prac kwalifikujących się jako zmiany lub poszerzenie w przypadku przedsięwzięć z załącznika II, ale zawiera kryteria pozwalające określić, czy powinny one podlegać ocenie oddziaływania na środowisko (kryteria wyboru, o których mowa w art. 4 ust. 3 dyrektywy OOŚ, oraz wymogi określone w załączniku II.A i załączniku III do dyrektywy, przedstawione w pkt 3.4). Te kryteria wyboru można zatem wykorzystać do określenia ewentualnego ryzyka, a następnie potrzeby przeprowadzenia OOŚ. W przypadku gdy skala prac lub interwencji materialnych nie stanowi podobnego zagrożenia dla środowiska jak sama działalność, ale stanowią one zmiany lub rozbudowę elektrowni jądrowej już zatwierdzone, wykonane lub będące w trakcie wykonywania, które mogą mieć znaczące niekorzystne skutki, wchodzą one w zakres pkt 13 lit. a) załącznika II do dyrektywy OOŚ i podlegają wstępnej kontroli.

W tym względzie należy również uwzględnić wytyczne z Espoo dotyczące przedłużenia okresu eksploatacji elektrowni jądrowych. Zgodnie z konwencją z Espoo jednym z parametrów, które należy rozważyć w celu poddania modyfikacji działalności ocenie oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym, jest zaklasyfikowanie jej jako większej zmiany działalności. W związku z tym w wytycznych Espoo przedstawiono niewyczerpujący wykaz przykładowych czynników (80), które mogą być istotne do rozważenia przez właściwe organy przy ustalaniu, czy przedłużenie okresu eksploatacji stanowi większą zmianę działalności. Czynniki te są następujące:

| — | zwiększone wykorzystanie zasobów naturalnych w porównaniu z limitami przewidzianymi w pierwotnym zezwoleniu; |
| --- | --- |

—

zwiększone wykorzystanie zasobów naturalnych w porównaniu z limitami przewidzianymi w pierwotnym zezwoleniu;

| — | zwiększona produkcja odpadów lub wypalonego paliwa jądrowego w porównaniu z limitami przewidzianymi w pierwotnym zezwoleniu; |
| --- | --- |

—

zwiększona produkcja odpadów lub wypalonego paliwa jądrowego w porównaniu z limitami przewidzianymi w pierwotnym zezwoleniu;

| — | zwiększona emisja, w tym emisja nuklidów promieniotwórczych i zrzuty wody chłodzącej, w porównaniu z limitami przewidzianymi w pierwotnym zezwoleniu; |
| --- | --- |

—

zwiększona emisja, w tym emisja nuklidów promieniotwórczych i zrzuty wody chłodzącej, w porównaniu z limitami przewidzianymi w pierwotnym zezwoleniu;

| — | zakres prac modernizacyjnych lub ulepszeń, lub poprawy bezpieczeństwa, w szczególności tych, które mogą znacząco wpływać na stan fizyczny miejsca lub mogą wymagać znacznych ulepszeń wynikających ze starzenia się elementów lub ich przestarzałości; |
| --- | --- |

—

zakres prac modernizacyjnych lub ulepszeń, lub poprawy bezpieczeństwa, w szczególności tych, które mogą znacząco wpływać na stan fizyczny miejsca lub mogą wymagać znacznych ulepszeń wynikających ze starzenia się elementów lub ich przestarzałości;

| — | zmiany w otaczającym środowisku, takie jak zmiany wynikające ze zmiany klimatu; |
| --- | --- |

—

zmiany w otaczającym środowisku, takie jak zmiany wynikające ze zmiany klimatu;

| — | przystosowanie się do zmiany klimatu i działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu. |
| --- | --- |

—

przystosowanie się do zmiany klimatu i działania na rzecz łagodzenia zmiany klimatu.

Innym ważnym czynnikiem, który należy rozważyć, jest to, czy dane przedłużenie okresu eksploatacji, biorąc pod uwagę jego szczególne cechy, może spowodować znaczące szkodliwe transgraniczne oddziaływanie na środowisko (81).

Ewentualny wpływ prac lub interwencji materialnych na czynniki środowiskowe jest kolejnym kryterium wyboru służącym do określenia ewentualnego ryzyka i potrzeby przeprowadzenia OOŚ. Zgodnie z art. 3 dyrektywy OOŚ, gdy przedsięwzięcie podlega wstępnej kontroli lub OOŚ, należy wziąć pod uwagę różnorodne czynniki środowiskowe (82). Oddziaływanie na różne czynniki środowiskowe może mieć różną skalę i czas trwania, w zależności od ewentualnych zmian lub rozbudowy elektrowni jądrowej w celu umożliwienia jej eksploatacji (w tym celu – zob. kategorie prac opisane w pkt 4.1).

Poprawa bezpieczeństwa elektrowni jądrowych oraz prace mające na celu utrzymanie stanu elektrowni zgodnie z jej specyfikacją techniczną/podstawą licencyjną w większości przypadków mają mieć ogólnie pozytywne skutki dla środowiska, ponieważ powodem ich wprowadzenia jest zmniejszenie ryzyka wypadku, ograniczenie normalnych emisji operacyjnych lub zmniejszenie wytwarzania odpadów promieniotwórczych. Większość z tych ulepszeń podejmuje się w celu zmniejszenia emisji radiologicznych lub innych emisji do środowiska w trakcie normalnej eksploatacji lub w razie wypadku, lub w obu tych sytuacjach, lub w celu zmniejszenia dawki zawodowej przyjmowanej przez pracowników w perspektywie długoterminowej (83).

Ulepszenia mogą jednak mieć również niekorzystny wpływ na środowisko podczas normalnej eksploatacji zakładu, np. zwiększone zużycie zasobów, takich jak woda lub energia, lub emisje konwencjonalne, np. w wyniku testów lub okazjonalnej eksploatacji dodatkowych awaryjnych zapasowych generatorów dieslowych. Inne ulepszenia w zakresie bezpieczeństwa mogą również potencjalnie oddziaływać na środowisko w określonych warunkach, np. ulepszenie mające na celu zwiększenie ochrony przeciwpowodziowej (np. nowe wały przeciwpowodziowe, modyfikacje systemu odwadniania lub podobne prace) może potencjalnie zmienić naturalny przepływ cieków wodnych w czasie powodzi, co może wpłynąć na zasięg powodzi w dolnym biegu rzeki, w przypadku gdy ciek wodny może przebiegać przez obszary zaludnione lub w ich pobliżu, lub oddziaływać na miejsca o szczególnym znaczeniu. Ponadto nie można wykluczyć, że niektóre ulepszenia w zakresie bezpieczeństwa mogą mieć niekorzystny wpływ na środowisko w fazie budowy lub instalacji (np. hałas, uciążliwość hałasu, czasowo zwiększone wytwarzanie odpadów radiologicznych lub konwencjonalnych, emisje przemysłowe/radiologiczne, zużycie zasobów takich jak materiały budowlane, woda, energia).

Zmiany w kontroli składu chemicznego wody (84) w reaktorach jądrowych są ważne z co najmniej sześciu różnych punktów widzenia: integralności materiału, poziomu promieniowania w elektrowni, odkładania się osadów, wydajności paliwa, wpływu na środowisko i bezpieczeństwa. Zmiany takie mogą przynieść poprawę, np. w zakresie bezpieczeństwa, degradacji starzeniowej komponentów lub mogą pozwolić na lepszą kontrolę lub zmniejszenie szybkości korozji (co może również poprawić absorpcję dawki radiologicznej przez pracowników i uprościć konserwację). Zmiana jednego parametru opartego na chemii w celu poprawy bezpieczeństwa może mieć negatywny wpływ na inne zagrożenie lub ryzyko, w związku z czym wymagana jest ostrożna równowaga. W związku z tym, mimo podjęcia działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa w celu uzyskania ogólnego pozytywnego wpływu na środowisko, możliwe są również pewne negatywne skutki dla środowiska.

Prace lub wszelkie interwencje materialne związane z poprawą wydajności bloków energetycznych mają większy potencjał niż poprawa bezpieczeństwa w zakresie znaczącego oddziaływania elektrowni na środowisko, zarówno radiologicznego (np. ze względu na inne pomiary radiologiczne rdzenia reaktora), jak i innego (np. zwiększony przepływ lub temperatura zrzutów wody chłodzącej).

4.5   Analiza porównawcza w zakresie wdrażania dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko w dziedzinie energii jądrowej

Ponad 20 lat temu regularnie przeprowadzano analizy porównawcze w dziedzinie bezpieczeństwa jądrowego i przyniosły one pozytywne rezultaty w zakresie harmonizacji praktycznego wdrażania zasad bezpieczeństwa. Ich kluczową rolę w zapewnieniu wysokiego poziomu bezpieczeństwa, zharmonizowanego na poziomie UE, potwierdzono w dyrektywie o bezpieczeństwie jądrowym (85), w szczególności poprzez przepisy dotyczące wzajemnych ocen tematycznych.

Aby zapewnić wdrożenie tych wytycznych oraz dyrektywy OOŚ, państwa członkowskie mogłyby zainicjować – na zasadzie dobrowolności – taką analizę porównawczą w odniesieniu do zmian i rozbudowy elektrowni jądrowej. Analiza porównawcza mogłaby zaowocować wspólną metodyką na poziomie UE i ułatwić praktyczne zastosowanie w konkretnych przypadkach. Na przykład przy rozważaniu zmian lub rozbudowy elektrowni jądrowej oraz w świetle sekcji 4.2 analiza porównawcza może być istotna w celu oceny, czy uwolnienia radiologiczne podczas normalnej eksploatacji lub w przypadku awarii uległy zmianie oraz w jakim stopniu oznacza to potrzebę dokonania przeglądu istniejącej OOŚ (jeżeli taka OOŚ została przeprowadzona). Taka analiza porównawcza może również pomóc w ocenie, czy zmiany i poszerzenia przedsięwzięć spowodowałyby dodatkowe ryzyko wpływu na sąsiadujące państwa członkowskie, oraz w określeniu tych państw członkowskich.

5   PODSUMOWANIE GŁÓWNYCH PUNKTÓW

| — | W przypadku gdy prace budowlane lub interwencje, które wiążą się ze zmianą fizycznych aspektów pierwotnych przedsięwzięć wymienionych w załączniku I lub II do dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, spełniają wymogi pkt 24 załącznika I lub pkt 13 lit. a) załącznika II do tej dyrektywy, stanowią one „przedsięwzięcia” w rozumieniu dyrektywy OOŚ i podlegają wstępnej kontroli lub OOŚ. |
| --- | --- |

—

W przypadku gdy prace budowlane lub interwencje, które wiążą się ze zmianą fizycznych aspektów pierwotnych przedsięwzięć wymienionych w załączniku I lub II do dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, spełniają wymogi pkt 24 załącznika I lub pkt 13 lit. a) załącznika II do tej dyrektywy, stanowią one „przedsięwzięcia” w rozumieniu dyrektywy OOŚ i podlegają wstępnej kontroli lub OOŚ.

| — | Te przedsięwzięcia, które mogą potencjalnie wywrzeć znaczące skutki w środowisku, muszą zostać objęte wymogiem uzyskania zezwolenia na inwestycję. |
| --- | --- |

—

Te przedsięwzięcia, które mogą potencjalnie wywrzeć znaczące skutki w środowisku, muszą zostać objęte wymogiem uzyskania zezwolenia na inwestycję.

| — | Zmiana lub poszerzenie przedsięwzięcia w rozumieniu pkt 24 załącznika I do dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko zakłada z góry, że istnieją zagrożenia podobne, pod względem skutków w środowisku, do pierwotnego przedsięwzięcia. W tym względzie wydłużenie czasu obowiązywania zezwoleń na realizację pierwotnych przedsięwzięć o znaczące okresy, a także znaczenie prac budowlanych nierozerwalnie związane ze skalą zmian lub poszerzeń przedsięwzięć stanowią kluczowe kryteria, które powinny być stosowane przez właściwe organy. |
| --- | --- |

—

Zmiana lub poszerzenie przedsięwzięcia w rozumieniu pkt 24 załącznika I do dyrektywy w sprawie oceny oddziaływania na środowisko zakłada z góry, że istnieją zagrożenia podobne, pod względem skutków w środowisku, do pierwotnego przedsięwzięcia. W tym względzie wydłużenie czasu obowiązywania zezwoleń na realizację pierwotnych przedsięwzięć o znaczące okresy, a także znaczenie prac budowlanych nierozerwalnie związane ze skalą zmian lub poszerzeń przedsięwzięć stanowią kluczowe kryteria, które powinny być stosowane przez właściwe organy.

---

(1)  Dz.U. L 26 z 28.1.2012, s. 1.

(2)  Dz.U. L 124 z 25.4.2014, s. 1.

(3)  C-411/17, Inter-Environnement Wallonie i Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, ECLI:EU:C:2019:622.

(4)  https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_rulings_web.pdfhttps://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_rulings_web.pdf (dokument ten nie zawiera oficjalnego stanowiska Komisji ani nie jest wiążący dla Komisji; w niniejszym zawiadomieniu nie zatwierdza się również jego treści).

(5)  Dz.U. C 104 z 24.4.1992, s. 7.

(6)  Dz.U. L 124 z 17.5.2005, s. 4.

(7)  Zob. w tym względzie opinia rzecznik generalnej Juliane Kokott dotycząca sprawy C-411/17, pkt 105 („Ponieważ dyrektywa OOŚ ma w znacznym stopniu dokonać transpozycji konwencji [z Espoo], pożądane jest jednak dokonanie jej wykładni zgodnie z konwencjami. Ponadto kompetencje Unii muszą być wykonywane w poszanowaniu prawa międzynarodowego, tak że wykładnia prawa wtórnego Unii powinna zasadniczo następować w zgodnie z jej zobowiązaniami międzynarodowymi”).

(8)  Różne akty ustawodawcze mogą służyć realizacji różnych celów, co z kolei może wywierać wpływ na zakres i znaczenie klasyfikacji przedsięwzięć oraz zawartych w nich definicji. Z tego względu określony sposób sklasyfikowania przedsięwzięcia w jednej dyrektywie niekoniecznie musi precyzyjnie określać sposób, w jaki należy dokonać wykładni tego rodzaju przedsięwzięcia w kontekście przepisów innej dyrektywy. Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału (zob. np. sprawa C-227/01 Komisja/Hiszpania) wykładni prawa Unii należy dokonywać poprzez odniesienie się do celu i ogólnych cech systemu przepisów, których część stanowi to prawo.

(9)  https://unece.org/sites/default/files/2021-02/Guidance_on_Conventions%20applicability_to_LTE%20of%20NPPs_As%20endorsed%20and%20edited.pdf

(10)  Zob. w tym względzie sprawa C-486/04 Komisja/Włochy, pkt 45, oraz sprawa C-255/05 Komisja/Włochy, pkt 52.

(11)  Zob. C-435/09 Komisja/Belgia, pkt 86 i 88.

(12)  C-72/95 Kraaijeveld i in., pkt 50; C-2/07 Abraham i in., pkt 37; C-75/08 Mellor, pkt 50; C-427/07 Komisja/Irlandia, pkt 41.

(13)  Sprawa C-2/07 Abraham i in., pkt 23; Sprawa C-275/09 Brussels Hoofdstedelijk Gewest i in., pkt 24; C-121/11 Pro-Braine i in., pkt 31.

(14)  Na zasadzie analogii zob. sprawa C-275/09 Brussels Hoofdstedelijk Gewest i in., pkt 24; sprawa C-121/11 Pro-Braine i in., pkt 32.

(15)  C-287/98 Linster, pkt 52; C-486/04 Komisja/Włochy, pkt 36; C-215/06 Komisja/Irlandia, pkt 49; C-329/17 Prenninger i in., pkt 35.

(16)  W dyrektywie nie przewidziano wymogu uzyskania dodatkowej „zgody” na wydanie „zezwolenia na inwestycję”, zob. C-332/04 Komisja/Hiszpania, pkt 53.

(17)  C-290/03 Barker – Crystal Palace, pkt 40–41.

(18)  C-50/09 Komisja/Irlandia, pkt 73–75. „Z przepisu [art. 2 ust. 2] wynika, że swoboda decyzyjna przysługująca państwom członkowskim obejmuje określenie przepisów proceduralnych i warunków udzielenia rozpatrywanego zezwolenia. Jednakże ze swobody tej można korzystać jedynie w granicach ustalonych we wspomnianej dyrektywie i o ile wybory dokonane przez państwa członkowskie gwarantują pełne przestrzeganie ustanowionych w niej celów”.

(19)  Aby uzyskać dodatkowe, bardziej szczegółowe informacje na ten temat, zob. sekcja 4 wytycznych Komisji dotyczących stosowania zwolnień na podstawie dyrektywy OOŚ (EUR-Lex - 52019XC1114(02) - PL - EUR-Lex (europa.eu)).

(20)  Zob. sprawa Doel, pkt 103–114.

(21)  Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (zintegrowane zapobieganie zanieczyszczeniom i ich kontrola) (Dz.U. L 334 z 17.12.2010, s. 17), art. 3 pkt 7 – „pozwolenie” oznacza pisemne zezwolenie na eksploatację całości lub części instalacji, obiektu energetycznego spalania, spalarni odpadów lub współspalarni odpadów.

(22)  Dyrektywa Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów (Dz.U. L 182 z 16.7.1999, s. 1).

(23)  To, czy dany instrument można uznać za „zezwolenie na inwestycję” w rozumieniu art. 1 ust. 2 lit. c) dyrektywy, nie zależy od jego nazwy (na szczeblu krajowym stosuje się np. terminy „pozwolenie na budowę”, „decyzja o warunkach zabudowy”, „pozwolenie na zagospodarowanie terenu”, „(zintegrowana) decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach”, „zezwolenie budowlane”, „pozwolenie lokalizacyjne”), ale od tego, czy spełnia on warunki określone w dyrektywie.

(24)  Poza dyrektywą w sprawie emisji przemysłowych systemy wydawania pozwoleń ustanowiono również np. w prawodawstwie w zakresie odpadów – w przepisach dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów lub w przepisach dyrektywy 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów. Przykład systemu udzielania koncesji można znaleźć na przykład w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/30/UE z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa działalności związanej ze złożami ropy naftowej i gazu ziemnego na obszarach morskich oraz zmiany dyrektywy 2004/35/WE itp.

(25)  C-275/09 Brussels Hoofdstedelijk Gewest i in.

(26)  Zasadę ustanowioną w niniejszej sekcji stosuje się również do nowych przedsięwzięć.

(27)  C-201/02, Wells, pkt 52–53, pkt 1 sentencji.

(28)  Sprawa C-201/02 Wells; sprawa C-508/03 Komisja/Zjednoczone Królestwo; sprawa C-290/03 Barker.

(29)  C-201/02 Wells oraz C-2/07 Abraham i in.

(30)  Zob. pkt 88 orzeczenia w sprawie Doel: „88. Z powyższego wynika, że nawet jeśli wdrożenie tych środków wymaga przyjęcia późniejszych aktów w ramach skomplikowanego i ujętego w ramy procesu w celu zapewnienia zgodności z normami zabezpieczeń i bezpieczeństwa mającymi zastosowanie do wspomnianej przemysłowej produkcji energii elektrycznej pochodzącej ze źródeł jądrowych i nawet jeśli środki te wymagają w szczególności, jak wynika z uzasadnienia ustawy z dnia 28 czerwca 2015 r., uprzedniej zgody AFCN, to niemniej jednak środki te, po przyjęciu ich przez ustawodawcę krajowego, definiują zasadnicze cechy przedsięwzięcia i nie mogą już być a priori przedmiotem dyskusji czy być podawane w wątpliwość.”

(31)  W wyroku w sprawie C-50/09 Trybunał stwierdził, że „[w] celu spełnienia zobowiązania ciążącego na [nim] zgodnie z omawianym art. 3 właściwy organ środowiskowy nie może ograniczyć się do określenia i opisania bezpośrednich i pośrednich skutków przedsięwzięcia dla niektórych elementów, lecz musi również ocenić je w odpowiedni sposób dla każdego indywidualnego przypadku” (pkt 37). Zob. również sprawa C-508/03 Komisja/Zjednoczone Królestwo, pkt 103–106.

(32)  C-2/07 Abraham i in. – port lotniczy w Liège, pkt 42–43; C-142/07 Ecologistas en Acción-CODA, pkt 39.

(33)  C-205/08 Umweltanwalt von Kärnten, pkt 51.

(34)  C-392/96 Komisja/Irlandia, pkt 76 i 82; C-142/07 Ecologistas en Acción-CODA, pkt 44; C-205/08 Umweltanwalt von Kärnten, pkt 53; C-2/07 Abraham i in. port lotniczy w Liège, pkt 27; C-275/09 Brussels Hoofdstedelijk Gewest i in., pkt 36; Sprawa C-244/12 Salzburger Flughafen, pkt 37.

(35)  Sprawa C-2/07 Abraham i in. – port lotniczy w Liège, pkt 42.

(36)  Sprawa C-227/01 Komisja/Hiszpania, pkt 53.

(37)  Sprawa C-244/12 Salzburger Flughafen, pkt 37. Przedsięwzięcia, których dotyczyła przedmiotowa sprawa, były związane z budową dodatkowych obiektów na potrzeby portu lotniczego (tj. magazynów, poszerzenia powierzchni parkingowych oraz powierzchni dla miejsc postojowych samolotów), którą należało ocenić w połączeniu z innymi przedsięwzięciami zatwierdzonymi wcześniej (tj. budową nowego terminalu).

(38)  Zob. załącznik II.A pkt 1 lit. a), załącznik III pkt 1 lit. a) i załącznik IV pkt 1 lit. b), a także motyw 22 dyrektywy 2014/52/UE („Aby zapewnić wysoki poziom ochrony środowiska naturalnego i zdrowia ludzkiego, procedury preselekcji oraz oceny oddziaływania na środowisko powinny uwzględniać wpływ całości danego przedsięwzięcia, w tym – w stosownych przypadkach – jego ingerencję w struktury podpowierzchniowe i w podziemie na etapie budowy, eksploatacji oraz – w stosownych przypadkach – rozbiórki”).

(39)  C-287/98 Linster, pkt 52; C-486/04 Komisja/Włochy, pkt 36; C-215/06 Komisja/Irlandia, pkt 49.

(40)  Sprawa C-215/06 Komisja/Irlandia, pkt 51. „[...] art. 2 ust. 1 wspomnianej dyrektywy należy interpretować bezwzględnie jako oznaczający, że jeżeli wnioskodawca nie ubiegał się o wymagane zezwolenie i następnie go nie uzyskał i nie przeprowadził wcześniej oceny oddziaływania na środowisko, jeżeli jest ona wymagana, nie może rozpocząć prac dotyczących danego przedsięwzięcia, nie naruszając wymogów zmienionej dyrektywy”.

(41)  Ponadto w przypadku zaniechania przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko lub wstępnej kontroli zadaniem sądów krajowych jest zbadanie, czy spełnione są wymogi prawa Unii dotyczące powstania uprawnienia do odszkodowania, w tym w szczególności czy istnieje bezpośredni związek przyczynowy między zarzucanym naruszeniem a poniesioną szkodą (sprawa C-420/11 Leth, pkt 48).

(42)  Sprawa C-201/02 Wells, pkt 66–70.

(43)  Sprawa C-215/06 Komisja/Irlandia, pkt 59 „[...] Właściwe władze są zatem zobowiązane do podjęcia środków, które są niezbędne, by zapobiec unikaniu oceny skutków dla środowiska, na przykład cofając lub zawieszając wydane już zezwolenia w celu przeprowadzenia takiej oceny, w granicach autonomii proceduralnej państw członkowskich”.

(44)  Sprawy C-215/06 Komisja/Irlandia, pkt 57; C-416/10 Križan i in., pkt 87; C-348/15 Stadt WienerNeustadt, pkt 36; C-411/17 Inter-Environnement Wallonie i Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, pkt 174.

(45)  Sprawy C-196/16 i C-197/16 Comune di Corridonia, pkt 35–41 i 43; C-117/17 Castelbellino, pkt 30; C-411/17 Inter-Environnement Wallonie i Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, pkt 175.

(46)  C-215/06 Komisja/Irlandia, pkt 57; C-416/10 Križan i in., pkt 87; C-348/15 Stadt WienerNeustadt, pkt 36.

(47)  Dyrektywa Rady z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne 85/337/EWG (Dz.U. L 175 z 5.7.1985, s. 40).

(48)  Dyrektywa Rady 97/11/WE z dnia 3 marca 1997 r. zmieniająca dyrektywę 85/337/EWG w sprawie oceny wpływu wywieranego przez niektóre publiczne i prywatne przedsięwzięcia na środowisko(Dz.U. L 73 z 14.3.1997, s. 5).

(49)  Zdarzeniem poprzedzającym dodanie kategorii przedsięwzięć, o której mowa w pkt 13 lit. a), do załącznika II do dyrektywy było wydanie wyroku w sprawie C-72/95 Kraaijeveld i in., w którym Trybunał orzekł, że przepisy dyrektywy mają również zastosowanie do zmian wprowadzanych w przedsięwzięciach. Trybunał stwierdził, że sformułowanie „prace kanalizacyjne i przeciwpowodziowe” zawarte w pkt 10 lit. e) w załączniku II do dyrektywy 85/337/EWG (przed wprowadzeniem zmian na mocy dyrektywy 97/11/WE) należy interpretować jako obejmujące nie tylko budowę nowego wału, ale również modyfikację istniejącego wału, w tym jego przeniesienie, wzmocnienie lub poszerzenie, a także zastąpienie wału poprzez wzniesienie nowego wału w jego miejsce, niezależnie od tego, czy taki nowy wał będzie wytrzymalszy lub szerszy niż poprzedni, lub jako obejmujące połączenie tego rodzaju prac (pkt 42).

(50)  Dyrektywa 2003/35/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 maja 2003 r. przewidująca udział społeczeństwa w odniesieniu do sporządzania niektórych planów i programów w zakresie środowiska oraz zmieniająca w odniesieniu do udziału społeczeństwa i dostępu do wymiaru sprawiedliwości dyrektywy Rady 85/337/EWG i 96/61/WE (Dz.U. L 156 z 25.6.2003, s. 17).

(51)  Jeżeli chodzi o zmiany/poszerzenia przedsięwzięć objętych przepisami załącznika I, które – choć znajdują się poniżej wyznaczonego progu – mogą powodować znaczące niekorzystne skutki w środowisku, zob. pkt 13 lit. a) załącznika II.

(52)  Sprawa C-411/17, pkt 79–80.

(53)  Zakres prac remontowych ustalono na podstawie budżetu inwestycyjnego przeznaczonego na potrzeby wspomnianych elektrowni, który opiewał na 700 mln EUR – zob. sprawa C-411/17, pkt 64.

(54)  Ibid., pkt 78.

(55)  Na podstawie pkt 24 załącznika I OOŚ należy przeprowadzić również w odniesieniu do „[j]akiejkolwiek zmiany lub poszerzenia przedsięwzięć wymienionych w niniejszym załączniku, gdy taka zmiana lub poszerzenie samo w sobie napotyka progi podane w niniejszym załączniku”.

(56)  Proponowane przedsięwzięcie dotyczyło zmiany infrastruktury portu lotniczego, budowy wieży kontroli lotów, nowych dróg dojazdowych do pasów i miejsc parkingowych oraz robót służących rozbudowaniu i poszerzeniu pasów startowych bez zmieniania ich długości.

(57)  Słuszność tego podejścia potwierdzono również w orzeczeniu w sprawie C-275/09 Brussels Hoofdstedelijk Gewest i in. oraz w orzeczeniu w sprawie C-244/12 Salzburger Flughafen/

(58)  Na zasadzie analogii, zob. sprawa C-411/17 Doel, pkt 78.

(59)  https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_guidance_Scoping_final.pdf (dokument ten nie zawiera oficjalnego stanowiska Komisji ani nie jest wiążący dla Komisji; w niniejszym zawiadomieniu nie zatwierdza się również jego treści).

(60)  https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_guidance_EIA_report_final.pdf (dokument ten nie zawiera oficjalnego stanowiska Komisji ani nie jest wiążący dla Komisji; w niniejszym zawiadomieniu nie zatwierdza się również jego treści).

(61)  Sprawy C-287/98 Linster, pkt 52; C-486/04 Komisja/Włochy, pkt 36; C-215/06 Komisja/Irlandia, pkt 49.

(62)  Ta kategoria obejmuje zarówno przedsięwzięcia, dla których ustanowiono progi, jak i przedsięwzięcia, dla których nie ustanowiono progów.

(63)  Sprawa C-411/17 Doel, pkt 79.

(64)  Sprawa C-570/13, pkt 44 i 50.

(65)  Na potrzeby niniejszych wytycznych termin „elektrownie jądrowe” uznaje się za równoważny terminowi „elektrownie atomowe”.

(66)  https://unece.org/sites/default/files/2021-02/Guidance_on_Conventions%20applicability_to_LTE%20of%20NPPs_As%20endorsed%20and%20edited.pdf

(67)  Długoterminowa eksploatacja elektrowni jądrowej oznacza eksploatację wykraczającą poza okres wyznaczony w warunkach udzielenia koncesji, pierwotnym projekcie elektrowni, mających zastosowanie normach lub obowiązujących przepisach krajowych (Zarządzanie starzeniem się elektrowni jądrowych i opracowanie programu na rzecz ich długoterminowej eksploatacji, specjalny przewodnik bezpieczeństwa MAEA SSG-48, MAEA, 2018 r.).

(68)  Zob. pkt 32 wyroku z dnia 22 września 2020 r. w sprawie C-594/18 P Austria/Komisja (ECLI:EU:C:2020:742).

(69)  Zob. pkt 41 i 43 wyroku z dnia 22 września 2020 r. w sprawie C-594/18 P Austria/Komisja (ECLI:EU:C:2020:742).

(70)  Zob. m.in. rozdział 3 „Ochrona zdrowia i bezpieczeństwo” traktatu EWEA, a także pkt 40–41 i 43 wyroku Trybunału z dnia 22 września 2020 r. w sprawie C-594/18 P Austria/Komisja (ECLI:EU:C:2020:742).

(71)  Tego rodzaju interwencje niekoniecznie muszą być powiązane z procesem długoterminowej eksploatacji, nawet jeżeli wydłużenie okresu eksploatacji nie byłoby możliwe, gdyby stosowne podzespoły nie zostały wymienione (na przykład podjęcie decyzji o wydłużeniu okresu eksploatacji elektrowni jądrowej po upływie jej zakładanego okresu eksploatacji wynoszącego 40 lat mogłoby okazać się niemożliwe w przypadku, gdyby po 30 latach działania nie wymieniono wytwornic pary).

(72)  Dyrektywa 2009/71/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. (Dz.U. L 172 z 2.7.2009, s. 18) zmieniona dyrektywą 2014/87/Euratom z dnia 8 lipca 2014 r. (Dz.U. L 219 z 25.7.2014, s. 42) ustanawiająca wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych. Ogólna zasada wymogu ciągłej poprawy polega na tym, że operator, pod nadzorem krajowych organów ds. bezpieczeństwa, wdraża w sposób ciągły wszystkie zidentyfikowane racjonalne usprawnienia w zakresie bezpieczeństwa. Podejście to uzupełniają inspekcje, regularne analizy bezpieczeństwa (takie jak test wytrzymałościowy, interwencja człowieka...) lub okresowe kontrole bezpieczeństwa, w ramach których dokonuje się dogłębnej kontroli przypadków bezpieczeństwa.

(73)  Pierwotnie elektrownie jądrowe były zazwyczaj projektowane na określony okres eksploatacji (np. 30–40 lat w przypadku działających obecnie elektrowni jądrowych tzw. drugiej generacji, z których wiele zbliża się do pierwotnie zaprojektowanego okresu eksploatacji lub już go przekroczyło). Na ten początkowy okres eksploatacji może wpływać wiele czynników (np. ciągła konserwacja i wymiana komponentów) i często zdarza się, że obiekt jest eksploatowany po upływie tego początkowego okresu eksploatacji, w oparciu o systematyczne i kompleksowe wykazywanie, że jest to bezpieczne.

(74)  Dyrektywa Rady 2009/7/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. ustanawiająca wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych (Dz.U. L 172 z 2.7.2009, s. 18) zmieniona dyrektywą Rady 2014/87/Euratom z dnia 8 lipca 2014 r. (Dz.U. L 219 z 25.7.2014, s. 42).

(75)  Zgodnie z ustawą belgijską elektrownie jądrowe musiały zostać wyłączone po 40 latach od daty ich uruchomienia do celów przemysłowych.

(76)  Jeżeli chodzi o kwoty, warto przypomnieć, że w sprawie Doel chodziło o inwestycje w wysokości około 700 mln EUR. Ponadto Trybunał podkreślił, że decydujące znaczenie ma skala lub charakter prac.

(77)  C-411/17, Inter-Environnement Wallonie i Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, EU:C:2019:622, pkt 94.

(78)  Ibid, pkt 66 – [...] prace te mają polegać między innymi na modernizacji kopuł elektrowni Doel 1 i Doel 2, a także na renowacji basenów ze zużytym paliwem jądrowym, na instalacji nowej pompowni oraz na adaptacji podwalin w celu lepszej ochrony tych elektrowni przed powodzią; [...] prace te wiążą się nie tylko z poprawieniem istniejących konstrukcji, ale także z budową trzech budynków, z których dwa miałyby pomieścić systemy wentylacyjne, a trzeci instalację przeciwpożarową.

(79)  Ibid, pkt 71.

(80)  Wytyczne z Espoo, załącznik II.

(81)  Wytyczne z Espoo, część C, przedłużenie okresu eksploatacji jako głównej działalności.

(82)  Ludność i zdrowie ludzkie, różnorodność biologiczna, grunty, gleby, wody, powietrze, klimat, dobra materialne, dziedzictwo kulturowe, krajobraz, a także oddziaływanie między nimi.

(83)  Należy zauważyć, że każda zmiana lub rozbudowa elektrowni jądrowej, która może spowodować zwiększenie emisji radiologicznych, wymagałaby powiadomienia Komisji Europejskiej na mocy art. 37 traktatu EWEA, zgodnie z którym każde państwo członkowskie ma obowiązek dostarczyć Komisji takie ogólne dane dotyczące każdego planu składowania odpadów promieniotwórczych w dowolnej formie, tak aby umożliwić ustalenie, czy realizacja tego planu może spowodować promieniotwórcze skażenie wód, gleby lub powietrza w innym państwie członkowskim.

(84)  Kontrola składu chemicznego wody jest niezbędna do bezpiecznej pracy elektrowni jądrowej i może być stosowana w celu zminimalizowania szkodliwego wpływu chemikaliów, zanieczyszczeń chemicznych i korozji na struktury i komponenty elektrowni w celu przedłużenia jej eksploatacji.

(85)  Dyrektywa Rady 2009/71/Euratom z dnia 25 czerwca 2009 r. ustanawiająca wspólnotowe ramy bezpieczeństwa jądrowego obiektów jądrowych (Dz.U. L 172 z 2.7.2009, s. 18) zmieniona dyrektywą Rady 2014/87/Euratom z dnia 8 lipca 2014 r. (Dz.U. L 219 z 25.7.2014, s. 42).

---

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/20 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/20

---

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa M.10247 – CVC / COOPER)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2021/C 486/02)

W dniu 22 października 2021 r. Komisja podjęła decyzję o niewyrażaniu sprzeciwu wobec powyższej zgłoszonej koncentracji i uznaniu jej za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Decyzja ta została oparta na art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1). Pełny tekst decyzji dostępny jest wyłącznie w języku angielskim i zostanie podany do wiadomości publicznej po uprzednim usunięciu ewentualnych informacji stanowiących tajemnicę handlową. Tekst zostanie udostępniony:

| — | w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora, |
| --- | --- |

—

w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora,

| — | w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32021M10247. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

—

w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32021M10247. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

---

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/21 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/21

---

Brak sprzeciwu wobec zgłoszonej koncentracji

(Sprawa M.10449 – KIA / ALMAVIVA)

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2021/C 486/03)

W dniu 19 listopada 2021 r. Komisja podjęła decyzję o niewyrażaniu sprzeciwu wobec powyższej zgłoszonej koncentracji i uznaniu jej za zgodną z rynkiem wewnętrznym. Decyzja ta została oparta na art. 6 ust. 1 lit. b) rozporządzenia Rady (WE) nr 139/2004 (1). Pełny tekst decyzji dostępny jest wyłącznie w języku angielskim i zostanie podany do wiadomości publicznej po uprzednim usunięciu ewentualnych informacji stanowiących tajemnicę handlową. Tekst zostanie udostępniony:

| — | w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora, |
| --- | --- |

—

w dziale dotyczącym połączeń przedsiębiorstw na stronie internetowej Komisji poświęconej konkurencji (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Powyższa strona została wyposażona w różne funkcje pomagające odnaleźć konkretną decyzję w sprawie połączenia, w tym indeksy wyszukiwania według nazwy przedsiębiorstwa, numeru sprawy, daty i sektora,

| — | w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32021M10449. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej. |
| --- | --- |

—

w formie elektronicznej na stronie internetowej EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=pl) jako dokument nr 32021M10449. Strona EUR-Lex zapewnia internetowy dostęp do prawa Unii Europejskiej.

---

(1)  Dz.U. L 24 z 29.1.2004, s. 1.

---

IV Informacje

INFORMACJE INSTYTUCJI, ORGANÓW I JEDNOSTEK ORGANIZACYJNYCH UNII EUROPEJSKIEJ

Rada

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/22 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/22

---

Ogłoszenie skierowane do osób objętych środkami ograniczającymi przewidzianymi w decyzji Rady 2012/642/WPZiB, wykonywanej decyzją wykonawczą Rady (WPZiB) 2021/2125, i w rozporządzeniu Rady (WE) nr 765/2006, wykonywanym rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2021/2124, dotyczących środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi

(2021/C 486/04)

Poniższe informacje skierowane są do osób wymienionych w załączniku do decyzji Rady 2012/642/WPZiB (1), wykonywanej decyzją wykonawczą Rady (WPZiB) 2021/2125 (2), oraz w załączniku I do rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 (3), wykonywanego rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2021/2124 (4), dotyczących środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi.

Rada Unii Europejskiej zdecydowała, że te osoby powinny znaleźć się w wykazie osób, wobec których stosuje się środki ograniczające przewidziane w decyzji 2012/642/WPZiB i rozporządzeniu (WE) nr 765/2006. Uzasadnienie umieszczenia tych osób w wykazie podano w odnośnych wpisach zawartych w tych załącznikach.

Zwraca się uwagę zainteresowanych osób na możliwość złożenia wniosku do właściwych organów w odpowiednim państwie członkowskim lub w odpowiednich państwach członkowskich, wskazanych na stronach internetowych wymienionych w załączniku II do rozporządzenia (WE) nr 765/2006, by otrzymać zezwolenie na użycie zamrożonych środków finansowych w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb lub dokonania określonych płatności (por. art. 3 rozporządzenia).

Zwraca się również uwagę odnośnych osób na to, że mogą one wystąpić do Rady o ponowne rozpatrzenie decyzji o umieszczeniu ich w wyżej wspomnianym wykazie; wniosek w tej sprawie wraz z dokumentami uzupełniającymi należy złożyć przed dniem 31 grudnia 2021 r. na następujący adres:

| Council of the European Union |
| --- |
| General Secretariat |
| RELEX.1.C |
| Rue de la Loi/Wetstraat 175 |
| 1048 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

Council of the European Union

General Secretariat

RELEX.1.C

Rue de la Loi/Wetstraat 175

1048 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

Adres poczty elektronicznej: sanctions@consilium.europa.eu

Wszelkie otrzymane uwagi zostaną uwzględnione do celów okresowego przeglądu wspomnianego wykazu wskazanych osób i podmiotów przeprowadzanego przez Radę zgodnie z art. 8 ust. 2 decyzji 2012/642/WPZiB oraz art. 8a ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 765/2006.

---

(1)  Dz.U. L 285 z 17.10.2012, s. 1.

(2)  Dz.U. L 430 I z 2.12.2021, s. 16.

(3)  Dz.U. L 134 z 20.5.2006, s. 1.

(4)  Dz.U. L 430 I z 2.12.2021, s. 1.

---

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/23 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/23

---

Ogłoszenie skierowane do podmiotów danych, do których to podmiotów mają zastosowanie środki ograniczające przewidziane w decyzji Rady 2012/642/WPZiB i rozporządzeniu Rady (WE) nr 765/2006, dotyczących środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi

(2021/C 486/05)

Uwagę podmiotów danych zwraca się na następujące informacje zgodnie z art. 16 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2018/1725 (1).

Podstawą prawną przedmiotowej operacji przetwarzania są: decyzja Rady 2012/642/WPZiB (2), wykonywana decyzją wykonawczą Rady (WPZiB) 2021/2125 (3), i rozporządzenie Rady (WE) nr 765/2006 (4), wykonywane rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) 2021/2124 (5).

Administratorem na potrzeby przedmiotowej operacji przetwarzania jest Rada Unii Europejskiej, reprezentowana przez dyrektora generalnego DG RELEX (stosunki zewnętrzne) Sekretariatu Generalnego Rady, a działem, któremu powierzono operację przetwarzania danych, jest RELEX.1.C, którego dane kontaktowe są następujące:

| Council of the European Union |
| --- |
| General Secretariat |
| RELEX.1.C |
| Rue de la Loi/Wetstraat 175 |
| 1048 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

Council of the European Union

General Secretariat

RELEX.1.C

Rue de la Loi/Wetstraat 175

1048 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

Adres poczty elektronicznej: sanctions@consilium.europa.eu

Dane kontaktowe inspektora ochrony danych (Data Protection Officer) w Sekretariacie Generalnym Rady:

Inspektor ochrony danych

data.protection@consilium.europa.eu

Celem operacji przetwarzania jest ustanowienie i aktualizacja wykazu osób objętych środkami ograniczającymi zgodnie z decyzją 2012/642/WPZiB, wykonywaną decyzją wykonawczą (WPZiB) 2021/2124, i z rozporządzeniem (WE) nr 765/2006, wykonywanym rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2021/2125.

Podmiotami danych są osoby fizyczne, które spełniają kryteria umieszczenia w wykazie, określone w decyzji 2012/642/WPZiB i w rozporządzeniu (WE) nr 765/2006.

Gromadzone dane osobowe obejmują: dane niezbędne do prawidłowej identyfikacji danej osoby, uzasadnienie oraz wszelkie inne dane z nim związane.

Gromadzone dane osobowe mogą być w razie potrzeby udostępniane Europejskiej Służbie Działań Zewnętrznych i Komisji.

Bez uszczerbku dla ograniczeń określonych w art. 25 rozporządzenia (UE) 2018/1725 wykonywanie praw przysługujących podmiotom danych, takich jak prawo dostępu, jak również prawo do sprostowania lub prawo do sprzeciwu, będzie zapewnione zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725.

Dane osobowe będą zatrzymywane przez pięć lat od momentu, gdy podmiot danych zostanie usunięty z wykazu osób objętych środkami ograniczającymi lub gdy ważność danego środka wygaśnie, lub też przez okres trwania postępowania sądowego, w przypadku gdy zostało ono wszczęte.

Bez uszczerbku dla środków ochrony prawnej, administracyjnej lub pozasądowej każdy podmiot danych może wnieść skargę do Europejskiego Inspektora Ochrony Danych zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725 (edps@edps.europa.eu).

---

(1)  Dz.U. L 295 z 21.11.2018, s. 39.

(2)  Dz.U. L 285 z 17.10.2012, s. 1.

(3)  Dz.U. L 430 I z 2.12.2021, s. 16.

(4)  Dz.U. L 134 z 20.5.2006, s. 1.

(5)  Dz.U. L 430 I z 2.12.2021, s. 1.

---

Komisja Europejska

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/25 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/25

---

Kursy walutowe euro (1)

2 grudnia 2021 r.

(2021/C 486/06)

1 euro =

| | Waluta | Kurs wymiany |
| --- | --- | --- |
| USD | Dolar amerykański | 1,1339 |
| JPY | Jen | 127,94 |
| DKK | Korona duńska | 7,4362 |
| GBP | Funt szterling | 0,85135 |
| SEK | Korona szwedzka | 10,2658 |
| CHF | Frank szwajcarski | 1,0414 |
| ISK | Korona islandzka | 146,80 |
| NOK | Korona norweska | 10,2962 |
| BGN | Lew | 1,9558 |
| CZK | Korona czeska | 25,420 |
| HUF | Forint węgierski | 362,44 |
| PLN | Złoty polski | 4,5953 |
| RON | Lej rumuński | 4,9488 |
| TRY | Lir turecki | 15,2937 |
| AUD | Dolar australijski | 1,5975 |
| CAD | Dolar kanadyjski | 1,4526 |
| HKD | Dolar Hongkongu | 8,8375 |
| NZD | Dolar nowozelandzki | 1,6662 |
| SGD | Dolar singapurski | 1,5501 |
| KRW | Won | 1 333,57 |
| ZAR | Rand | 17,9652 |
| CNY | Yuan renminbi | 7,2297 |
| HRK | Kuna chorwacka | 7,5245 |
| IDR | Rupia indonezyjska | 16 342,16 |
| MYR | Ringgit malezyjski | 4,7964 |
| PHP | Peso filipińskie | 57,320 |
| RUB | Rubel rosyjski | 83,5138 |
| THB | Bat tajlandzki | 38,413 |
| BRL | Real | 6,3935 |
| MXN | Peso meksykańskie | 24,1963 |
| INR | Rupia indyjska | 85,0520 |

Waluta

Kurs wymiany

USD

Dolar amerykański

1,1339

JPY

Jen

127,94

DKK

Korona duńska

7,4362

GBP

Funt szterling

0,85135

SEK

Korona szwedzka

10,2658

CHF

Frank szwajcarski

1,0414

ISK

Korona islandzka

146,80

NOK

Korona norweska

10,2962

BGN

Lew

1,9558

CZK

Korona czeska

25,420

HUF

Forint węgierski

362,44

PLN

Złoty polski

4,5953

RON

Lej rumuński

4,9488

TRY

Lir turecki

15,2937

AUD

Dolar australijski

1,5975

CAD

Dolar kanadyjski

1,4526

HKD

Dolar Hongkongu

8,8375

NZD

Dolar nowozelandzki

1,6662

SGD

Dolar singapurski

1,5501

KRW

Won

1 333,57

ZAR

Rand

17,9652

CNY

Yuan renminbi

7,2297

HRK

Kuna chorwacka

7,5245

IDR

Rupia indonezyjska

16 342,16

MYR

Ringgit malezyjski

4,7964

PHP

Peso filipińskie

57,320

RUB

Rubel rosyjski

83,5138

THB

Bat tajlandzki

38,413

BRL

Real

6,3935

MXN

Peso meksykańskie

24,1963

INR

Rupia indyjska

85,0520

---

(1)  Źródło: referencyjny kurs wymiany walut opublikowany przez EBC.

---

INFORMACJE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/26 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/26

---

Aktualizacja kwot referencyjnych wymaganych przy przekraczaniu granic zewnętrznych, o których mowa w art. 6 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen)

(2021/C 486/07)

Publikacja kwot referencyjnych wymaganych przy przekraczaniu granic zewnętrznych, o których mowa w art. 6 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen), opiera się na informacjach przekazanych Komisji przez państwa członkowskie zgodnie z art. 39 kodeksu granicznego Schengen.

Oprócz publikacji w Dzienniku Urzędowym, aktualizowane co miesiąc informacje dostępne są na stronie internetowej Dyrekcji Generalnej ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych.

KWOTY REFERENCYJNE WYMAGANE PRZY PRZEKRACZANIU GRANICY ZEWNĘTRZNEJ WEDŁUG USTALEŃ ORGANÓW KRAJOWYCH

HISZPANIA

Nowe informacje zastępujące informacje opublikowane w Dz.U. C 102 z 24.3.2021, s. 8.

W art. 1 zarządzenia PRE/1282/2007 z dnia 10 maja 2007 r. w sprawie udowadniania przez cudzoziemców zamierzających wjechać na terytorium Hiszpanii dysponowania wystarczającymi środkami finansowymi określono, że cudzoziemcy są obowiązani do „wykazania dysponowania środkami finansowymi w euro w kwocie 10 % minimalnego wynagrodzenia międzybranżowego brutto lub jego równowartości w walucie obcej, pomnożonej przez liczbę planowanych dni pobytu w Hiszpanii i liczbę osób podróżujących z zainteresowanym członkiem rodziny, będących na jego utrzymaniu”.

W dekrecie królewskim nr 817/2021 z dnia 28 września 2021 r. ustanawiającym minimalne wynagrodzenie międzybranżowe, opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Hiszpanii nr 233 z dnia 29 września 2021 r., określono wysokość minimalnego wynagrodzenia międzybranżowego obowiązującego od dnia 1 września 2021 r. i ustalono ją na 32,17 EUR/dzień lub 965 EUR/miesiąc, w zależności od tego, czy wynagrodzenie jest ustalane w dniach czy miesiącach.

Zgodnie z aktualizacją kwoty minimalnego wynagrodzenia międzybranżowego określonej w dekrecie królewskim nr 817/2021 z dnia 28 września 2021 r. cudzoziemcy, którzy zamierzają wjechać na terytorium Hiszpanii, są nadal obowiązani do udowodnienia, że dysponują minimalną kwotą 96,50 EUR na osobę dziennie, przy czym każda osoba zamierzająca przebywać w Hiszpanii powinna dysponować minimalną kwotą 868,50 EUR lub jej równowartością w walucie obcej, pod warunkiem że z takim żądaniem zwrócą się do nich urzędnicy odpowiedzialni za kontrolę wjazdu na terytorium Hiszpanii i na warunkach określonych we wskazanym zarządzeniu.

Wykaz wcześniejszych publikacji

Dz.U. C 247 z 13.10.2006, s. 19

Dz.U. C 77 z 5.4.2007, s. 11

Dz.U. C 153 z 6.7.2007, s. 22

Dz.U. C 164 z 18.7.2007, s. 45

Dz.U. C 182 z 4.8.2007, s. 18

Dz.U. C 57 z 1.3.2008, s. 38

Dz.U. C 134 z 31.5.2008, s. 19

Dz.U. C 331 z 31.12.2008, s. 13

Dz.U. C 33 z 10.2.2009, s. 1

Dz.U. C 36 z 13.2.2009, s. 100

Dz.U. C 37 z 14.2.2009, s. 8

Dz.U. C 98 z 29.4.2009, s. 11

Dz.U. C 35 z 12.2.2010, s. 7

Dz.U. C 304 z 10.11.2010, s. 5

Dz.U. C 24 z 26.1.2011, s. 6

Dz.U. C 157 z 27.5.2011, s. 8

Dz.U. C 203 z 9.7.2011, s. 16

Dz.U. C 11 z 13.1.2012, s. 13

Dz.U. C 72 z 10.3.2012, s. 44

Dz.U. C 199 z 7.7.2012, s. 8

Dz.U. C 298 z 4.10.2012, s. 3

Dz.U. C 56 z 26.2.2013, s. 13

Dz.U. C 98 z 5.4.2013, s. 3

Dz.U. C 269 z 18.9.2013, s. 2

Dz.U. C 57 z 28.2.2014, s. 2

Dz.U. C 152 z 20.5.2014, s. 25

Dz.U. C 224 z 15.7.2014, s. 31

Dz.U. C 434 z 4.12.2014, s. 3

Dz.U. C 447 z 13.12.2014, s. 32

Dz.U. C 38 z 4.2.2015, s. 20

Dz.U. C 96 z 11.3.2016, s. 7

Dz.U. C 146 z 26.4.2016, s. 12

Dz.U. C 248 z 8.7.2016, s. 12

Dz.U. C 111 z 8.4.2017, s. 11

Dz.U. C 21 z 20.1.2018, s. 3

Dz.U. C 93 z 12.3.2018, s. 4

Dz.U. C 153 z 2.5.2018, s. 8

Dz.U. C 186 z 31.5.2018, s. 10

Dz.U. C 264 z 26.7.2018, s. 6

Dz.U. C 366 z 10.10.2018, s. 12

Dz.U. C 459 z 20.12.2018, s. 38

Dz.U. C 140 z 16.4.2019, s. 7

Dz.U. C 178 z 28.5.2020, s. 3

Dz.U. C 102 z 24.3.2021, s. 8

---

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/28 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/28

---

Nota informacyjna Komisji na podstawie art. 16 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1008/2008 w sprawie wspólnych zasad wykonywania przewozów lotniczych na terenie Wspólnoty

Uchylenie obowiązku użyteczności publicznej w zakresie wykonywania regularnych przewozów lotniczych

(Tekst mający znaczenie dla EOG)

(2021/C 486/08)

| Państwo członkowskie | Włochy |
| --- | --- |
| Trasy | Comiso – Rzym Fiumicino i z powrotem
  Comiso – Mediolan Linate i z powrotem
  (nałożenie obowiązku użyteczności publicznej na trasach Comiso – Mediolan Malpensa i z powrotem oraz Comiso – Bergamo Orio al Serio i z powrotem utraciło ważność) |
| Pierwotna data wejścia w życie obowiązku użyteczności publicznej | Dz.U. C 69 z 3.3.2020


  Dz.U. C 204 z 18.6.2020 |
| Data uchylenia | 18 października 2021 r. |
| Adres, pod którym udostępnia się tekst oraz wszelkie istotne informacje lub dokumentację dotyczące obowiązku użyteczności publicznej | Ministerstwo Zrównoważonej Infrastruktury i Mobilności
  Departament Zrównoważonej Mobilności





  Dyrekcja Generalna ds. Portów Lotniczych, Transportu Lotniczego i Usług Satelitarnych |
| Via Giuseppe Caraci, 36 |
| 00157 Roma |
| WŁOCHY |

Państwo członkowskie

Włochy

Trasy

Comiso – Rzym Fiumicino i z powrotem

Comiso – Mediolan Linate i z powrotem

(nałożenie obowiązku użyteczności publicznej na trasach Comiso – Mediolan Malpensa i z powrotem oraz Comiso – Bergamo Orio al Serio i z powrotem utraciło ważność)

Pierwotna data wejścia w życie obowiązku użyteczności publicznej

Dz.U. C 69 z 3.3.2020

Dz.U. C 204 z 18.6.2020

Data uchylenia

18 października 2021 r.

Adres, pod którym udostępnia się tekst oraz wszelkie istotne informacje lub dokumentację dotyczące obowiązku użyteczności publicznej

Ministerstwo Zrównoważonej Infrastruktury i Mobilności

Departament Zrównoważonej Mobilności

Dyrekcja Generalna ds. Portów Lotniczych, Transportu Lotniczego i Usług Satelitarnych

Via Giuseppe Caraci, 36

00157 Roma

WŁOCHY

Tel. +39 0644127190

E-mail: dg.ta@pec.mit.gov.it

Strona internetowa: http://www.mit.gov.it

---

V Ogłoszenia

INNE AKTY

Komisja Europejska

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/29 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/29

---

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

(2021/C 486/09)

Niniejsza informacja zostaje opublikowana zgodnie z art. 17 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 (1).

INFORMACJA DOTYCZĄCA ZATWIERDZENIA ZMIANY STANDARDOWEJ W JEDNOLITYM DOKUMENCIE

„Murfatlar”

PDO-RO-A0030-AM01

Data przekazania informacji: 14 września 2021

OPIS I UZASADNIENIE ZATWIERDZONEJ ZMIANY

1.   Wprowadzenie nowych odmian winorośli jako głównych odmian produkcyjnych

W specyfikacji wprowadzono zmiany polegające na włączeniu następujących odmian winorośli: Traminer roz dla win białych i Mamaia dla win czerwonych.

Dzięki warunkom glebowo-klimatycznym panującym na obszarze ChNP „Murfatlar”, uwarunkowanym jakością gleby i obfitym promieniowaniem słonecznym, winogrona odmiany Traminer roz gromadzą duże ilości cukru, co wpływa na poprawę jakości aromatów charakterystycznych dla tej odmiany.

Wino jest intensywnie aromatyczne, o zapachu płatków róży, kremowe i aksamitne, o lekko pikantnym smaku przypominającym różne przyprawy. Wino jest zrównoważone, o wyraźnej mineralności, może mieć odcień od żółtobiałego do różowego.

Odmiana Mamaia, nowsza odmiana winorośli zatwierdzona w 1991 r. w SCDVV Murfatlar, charakteryzuje się dużym nagromadzeniem cukru (210–230 g/l), średnią kwasowością i dobrą intensywnością koloru.

Dzięki interakcji między temperaturą/wilgotnością/promieniowaniem słonecznym a ukształtowaniem terenu/glebą (węglanowe czarnoziemy na podłożu lessowym) odmiana Mamaia daje aromatyczne, aksamitne, złożone wino o lekko pikantnym smaku przypominającym różne przyprawy.

Wprowadzenie tych dwóch odmian na obszarze Murfatlar rozszerza gamę produktów, urozmaica produkcję win uzyskiwanych na tym obszarze z rodzimych odmian winorośli dobrze dostosowanych do klimatu oraz umacnia renomę obszaru Murfatlar.

Zmieniono rozdział IV specyfikacji produktu oraz punkty 5.2 i 7 jednolitego dokumentu.

2.   Zmiana geograficznego obszaru produkcji, zgodność z organizacją administracyjną

Wnosimy o włączenie do wyznaczonego obszaru, na którym produkowane są wina o chronionej nazwie pochodzenia Murfatlar, gminy Cobadin i miejscowości Viișoara, położonych w okręgu Konstanca.

Gmina Cobadin i miejscowość Viișoara graniczą od północy z miejscowościami Peștera i Ciocârlia, a od południa z miejscowością Chirnogeni (miejscowości należące do obszaru Murfatlar).

Warunki klimatyczne panujące w miejscowościach Cobadin i Viișoara: morze, sól, promieniowanie słoneczne, energia świetlna (główne źródło syntezy substancji organicznych) powodują wysokie stężenie cukrów w winogronach, a tym samym w moszczu, dzięki czemu powstają wina niemusujące pełne i bogate w smaku, a jednocześnie świeże, okrągłe i aksamitne, o złożonym aromacie i cechach organoleptycznych podobnych do win niemusujących objętych ChNP „Murfatlar”.

Winnice położone są na terenach eksponowanych, w większości na zboczach, o bardzo dobrej ekspozycji na słońce, dzięki czemu winogrona są muskane promieniami słonecznymi.

Warunki glebowo-klimatyczne w miejscowościach Cobadin i Viișoara są identyczne z warunkami panującymi na wyznaczonym obszarze objętym ChNP Murfatlar i są charakterystyczne dla produkcji świeżych win niemusujących o zróżnicowanych aromatach, owocowych lub kwiatowych, pełnych, z nutami charakterystycznymi dla odmian aromatycznych.

W odniesieniu do wyznaczonego obszaru geograficznego należy wprowadzić korektę dotyczącą miejscowości Cuza Vodă, która należy do gminy Cuza Vodă, a nie do gminy Castelu. Wynika to z faktu, że w wyniku reorganizacji administracyjnej podziałów regionalnych miejscowość Cuza Vodă należy obecnie do gminy o tej samej nazwie, która składa się wyłącznie z tej jednej miejscowości.

Zmieniono rozdział III specyfikacji produktu oraz pkt 6 jednolitego dokumentu.

3.   Dodatkowe informacje dotyczące związku produktu z obszarem geograficznym

Specyfikacja produktu została uzupełniona o informacje dotyczące związku z obszarem geograficznym. Konieczne było uzupełnienie informacji o szczegóły dotyczące obszaru, produktu oraz zależności przyczynowej między produktem a obszarem, tak aby zostały one odpowiednio przedstawione.

Zmieniono rozdział II specyfikacji produktu oraz pkt 8 jednolitego dokumentu.

4.   Wprowadzenie nowego rodzaju wina, które można uzyskać – wina lodowego

Specyfikacja produktu została uzupełniona o nowy rodzaj wina – wino lodowe, które może być produkowane w ramach ChNP „Murfatlar”: jest to wino niemusujące otrzymywane w wyniku dużego nagromadzenia cukru podczas późnego zbioru winogron, w przypadku odmian o wyraźnym profilu aromatycznym, przy czym warunki klimatyczne (wilgotność, przejrzewanie) na danym obszarze sprzyjają nagromadzeniu cukru w okresie późnego zbioru.

Zmieniono rozdziały V, VI, X i XI specyfikacji produktu; w jednolitym dokumencie nie wprowadzono żadnych zmian.

5.   Wskazanie cech analitycznych/organoleptycznych wina lodowego

Wraz z wprowadzeniem tego rodzaju wina niemusującego do specyfikacji produktu wyszczególniono również jego cechy analityczne i organoleptyczne w celu zapewnienia zgodności z przepisami w przypadku ChNP.

Zmieniono rozdział XI specyfikacji produktu.

6.   Dodanie szczególnych praktyk technologicznych dla niektórych win

Do specyfikacji produktu wprowadzono warunki odnoszące się do niektórych procedur (praktyk) technologicznych – w przypadku produkcji win różowych, win pomarańczowych z białych winogron, win białych uzyskiwanych w procesie maceracji, win czerwonych uzyskiwanych w procesie białej winifikacji oraz wina lodowego.

Zmieniono rozdział X specyfikacji produktu, natomiast jednolity dokument pozostaje bez zmian.

7.   Wyjaśnienie niektórych aspektów warunków w zakresie wprowadzania do obrotu

W celu dostosowania do przepisów prawa usystematyzowano/wyjaśniono niektóre aspekty specyfikacji produktu dotyczące warunków etykietowania i butelkowania wina (w odniesieniu do produkcji winogron na obszarze).

Zmieniono rozdział XII specyfikacji produktu, natomiast jednolity dokument pozostaje bez zmian.

8.   Wyraźne wskazanie warunków produkcji w przypadku niezgodności

W specyfikacji produktu wprowadzono zmiany w odniesieniu do warunków produkcji wina, które mogą stanowić niezgodność. Wyraźnie wskazano sytuacje, w których może zostać przyznana odpowiednia klasyfikacja.

Zmieniono rozdział XIV specyfikacji produktu, natomiast jednolity dokument pozostaje bez zmian.

JEDNOLITY DOKUMENT

1.   Nazwa lub nazwy

Murfatlar

2.   Rodzaj oznaczenia geograficznego

ChNP – chroniona nazwa pochodzenia

3.   Kategorie produktów sektora wina

| 1. | Wino |
| --- | --- |

1.

Wino

4.   Opis wina lub win

1.   Cechy analityczne i organoleptyczne – wina białe/różowe

KRÓTKI OPIS TEKSTOWY

Wina niemusujące Murfatlar są pełne i kremowe; te otrzymane z aromatycznych i półaromatycznych odmian białych mają wyraźne cechy odmian, podczas gdy wina czerwone zawierają aksamitne taniny, które łagodzą surowość i cierpkość typową dla tych odmian.

Wina przyjemne, z dużą ilością dojrzałych (żółtych lub czerwonych) owoców, gęste i mięsiste, odważnie wyraziste, niemal „ekshibicjonistyczne”, o dobrze zintegrowanej kwasowości i glicerynowej objętości alkoholu, nadającej winu lekko słodkie odczucia.

Wina białe niemusujące mają barwę od żółtozielonkawej do złotożółtej, aromaty zapachowe owoców egzotycznych, cytrusów, aromaty kwiatowe kwiatów winorośli, skoszonego siana, jaśminu i robinii akacjowej (Robinia pseudoacacia). Smak win jest świeży, owocowy, aksamitny, a podczas dojrzewania aromat niektórych odmian przekształca się w złożony bukiet.

Wina różowe niemusujące, o barwie różowej (stonowanej lub intensywnej), o aromatach owoców egzotycznych, cytrusowych, o smaku świeżym, orzeźwiającym, zrównoważonym, z owocowym posmakiem.

OGÓLNE CECHY ANALITYCZNE

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości):

15,00

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości):

11,00

Minimalna kwasowość ogólna:

3,5 grama na litr, wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr):

18

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr):

350

2.   Cechy analityczne i organoleptyczne – wina czerwone

KRÓTKI OPIS TEKSTOWY

Wina czerwone niemusujące są aksamitne, złożone, o kolorach od rubinowoczerwonego do jasnoczerwonego. Zidentyfikowane aromaty obejmują aromaty dojrzałych czerwonych owoców, śliwek, czarnych owoców leśnych; smak win jest pełny, bogaty; kwasowość i smak tanin są dobrze zintegrowane. Podczas dojrzewania wina nabierają niuansów zapachowych przypraw i czekolady.

OGÓLNE CECHY ANALITYCZNE

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości):

15,00

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości):

11,00

Minimalna kwasowość ogólna:

3,5 grama na litr, wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr):

20

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr):

200

3.   Cechy analityczne i organoleptyczne – wino lodowe

KRÓTKI OPIS TEKSTOWY

Białe wino lodowe jest klarowne, z krystalicznym połyskiem, o złoto-żółtej barwie, charakteryzuje się świeżym zapachem, zapachem przejrzałych i soczystych owoców o białym miąższu oraz kremowym smakiem pomarańczy, moreli, kandyzowanych owoców egzotycznych i ananasa.

Różowe wino lodowe jest klarowne, z jasnym krystalicznym połyskiem, o różowej barwie, charakteryzuje się świeżym zapachem jagód, dojrzałych jabłek i kremowym smakiem.

Czerwone wino lodowe jest klarowne, z krystalicznym połyskiem, o barwie czerwonofioletowej, charakteryzuje się zapachem dojrzałych owoców leśnych i pełnym kremowym smakiem.

OGÓLNE CECHY ANALITYCZNE

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości):

15,00

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości):

11,00

Minimalna kwasowość ogólna:

4,5 grama na litr, wyrażona jako kwas winowy

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr):

20

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr):

350

5.   Praktyki winiarskie

5.1.   Szczególne praktyki winiarskie

Szczególna praktyka winiarska

Produkcja win białych z odmian czerwonych

Zróżnicowanie technologiczne – otrzymywanie win białych z czerwonych winogron, efekt nazywany „blanc de noirs” – technologia białej winifikacji czerwonych winogron, wykorzystująca potencjał czerwonych odmian winorośli, dająca wina pełne, charakteryzujące się delikatnym, lekko roślinnym, eleganckim smakiem z nutami kwiatowymi i owocowymi. Kwasowość win podkreśla ich świeżość, a mineralny ton czyni je bardziej złożonymi.

Wina białe niemusujące produkowane metodą maceracji; wina różowe z białych winogron.

Z winogron Pinot Gris i Traminer Roz, o skórkach w odcieniach fioletowym, fioletowoszarym i szaroniebieskim (Pinot Gris) oraz perłowo różowych i szaroróżowych (Traminer Roz), otrzymuje się wina niemusujące o krystalicznym wyglądzie, w odcieniach od żółtawobiałego, przez słomkowożółty do różowego. W zależności od wyboru winiarza można uzyskać zarówno białe wina niemusujące, jak i wina różowe.

Wino pomarańczowe niemusujące z białych winogron – o atrakcyjnej barwie, od żółtopomarańczowej do bursztynowej, o złożonej strukturze, świeżym i wyrazistym bukiecie aromatycznym, z akcentami orzecha włoskiego, miodu, plastra miodu, znacznie bogatsze w taniny niż wina białe niemusujące.

Technologia otrzymywania tych win różni się od zwykłej technologii otrzymywania win białych niemusujących procesem maceracji moszczu białych winogron na skórkach, przy czym okres maceracji zależy od intensywności barwy wina pożądanej przez winiarza.

Szczególna praktyka winiarska

Wino lodowe

Warunki glebowo-klimatyczne panujące na tym obszarze (duża ilość promieniowania słonecznego, różnica temperatur między nocą a dniem, późne mgły, wysoka wilgotność) prowadzą do dużego nagromadzenia cukrów w winogronach, a nawet do przejrzewania, i są optymalne dla produkcji wina lodowego. Wino produkowane jest bez dodatków, ze zdrowych winogron niedotkniętych chorobami ani szlachetną pleśnią, pozostawionych na winorośli do zamrożenia przez kilka kolejnych dni i zbieranych na przełomie listopada i grudnia.

Jeżeli warunki klimatyczne nie pozwalają na naturalne zamrożenie winogron na winorośli bez narażenia ich na działanie grzybów, mogą być zbierane ręcznie do skrzynek i przechowywane w temperaturach ujemnych w chłodni.

Winogrona Chardonnay, Pinot Gris, Riesling Italian, Muscat Ottonel, Tămâioasă Românească, Traminer Roz i czerwone Pinot Noir są znane w ramach ChNP „Murfatlar” ze swojego dużego nagromadzenia cukrów i profilu aromatycznego, dlatego też można je wykorzystywać do produkcji wina lodowego.

W wyniku odwodnienia, zamrożenia i rozmrożenia winogron (w sposób naturalny na winorośli lub sztuczny w chłodni) następuje utrata wody i wzrost stężenia cukru. W wyniku mrożenia i rozmrażania winogrona nabierają aromatów jabłek, moreli, mango, owoców cytrusowych, fig, malin i jagód oraz gromadzą więcej słodyczy, którą zachowują, jeżeli są wyciskane w stanie zamrożonym.

5.2.   Maksymalna wydajność

1.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Sauvignon, Riesling italian, Riesling de Rhin, Fetească regală, Fetească albă

15 000 kg winogron z hektara

2.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Tămâioasă românească, Crâmpoșie, Columna, Traminer roz

15 000 kg winogron z hektara

3.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Muscat Ottonel, Pinoit noir, Syrah, Burgund mare

14 300 kg winogron z hektara

4.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Chardonnay, Pinot gris

13 600 kg winogron z hektara

5.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Cabernet Sauvignon

12 900 kg winogron z hektara

6.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Mamaia

12 000 kg winogron z hektara

7.   wino lodowe

6 000 kg winogron z hektara

8.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Sauvignon, Riesling Italian, Riesling de Rhin, Fetească regală, Fetească albă

105 hektolitrów z hektara

9.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Tămâioasă românească, Crâmpoșie, Columna, Traminer roz

105 hektolitrów z hektara

10.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Merlot, Fetească neagră

105 hektolitrów z hektara

11.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Muscat Ottonel, Pinot noir, Syrah, Burgund mare

100 hektolitrów z hektara

12.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Chardonnay, Pinot gris

95 hektolitrów z hektara

13.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Cabernet Sauvignon

90 hektolitrów z hektara

14.   przy pełnej dojrzałości zbiorów – Mamaia

84 hektolitry z hektara

15.   wino lodowe

18 hektolitrów z hektara

6.   Wyznaczony obszar geograficzny

Obszar wyznaczony do uprawy winorośli, przetwarzania i butelkowania win o kontrolowanej nazwie pochodzenia Murfatlar obejmuje następujące miejscowości położone w okręgu Konstanca:

kontrolowana nazwa pochodzenia „Murfatlar”:

| — | miasto Murfatlar – wsie Murfatlar, Siminoc; |
| --- | --- |

—

miasto Murfatlar – wsie Murfatlar, Siminoc;

| — | gmina Valu lui Traian – wieś Valu lui Traian; |
| --- | --- |

—

gmina Valu lui Traian – wieś Valu lui Traian;

| — | gmina Poarta Albă – wsie Poarta Albă, Nazarcea; |
| --- | --- |

—

gmina Poarta Albă – wsie Poarta Albă, Nazarcea;

| — | miasto Ovidiu – gmina Ovidiu, wieś Poiana; |
| --- | --- |

—

miasto Ovidiu – gmina Ovidiu, wieś Poiana;

| — | gmina Ciocârlia – wieś Ciocârlia; |
| --- | --- |

—

gmina Ciocârlia – wieś Ciocârlia;

| — | gmina Cobadin – wieś Viișoara. |
| --- | --- |

—

gmina Cobadin – wieś Viișoara.

Podnazwa pochodzenia „Medgidia”, która może, ale nie musi towarzyszyć kontrolowanej nazwie pochodzenia:

| — | miasto Medgidia – miejscowości Medgidia, Remus Opreanu, Valea Dacilor; |
| --- | --- |

—

miasto Medgidia – miejscowości Medgidia, Remus Opreanu, Valea Dacilor;

| — | gmina Castelu – wsie Castelu, Nisipari; |
| --- | --- |

—

gmina Castelu – wsie Castelu, Nisipari;

| — | gmina Cuza Vodă – wieś Cuza Vodă; |
| --- | --- |

—

gmina Cuza Vodă – wieś Cuza Vodă;

| — | gmina Siliştea – wieś Siliştea; |
| --- | --- |

—

gmina Siliştea – wieś Siliştea;

| — | gmina Tortoman – wieś Tortoman; |
| --- | --- |

—

gmina Tortoman – wieś Tortoman;

| — | gmina Peștera – wsie Peștera, Ivrinezu Mic; |
| --- | --- |

—

gmina Peștera – wsie Peștera, Ivrinezu Mic;

| — | gmina Mircea Vodă – wsie Mircea Vodă, Satu Nou, Ţibrinu, Gherghina; |
| --- | --- |

—

gmina Mircea Vodă – wsie Mircea Vodă, Satu Nou, Ţibrinu, Gherghina;

| — | gmina Saligny – wsie Saligny, Ștefan Cel Mare. |
| --- | --- |

—

gmina Saligny – wsie Saligny, Ștefan Cel Mare.

Podnazwa pochodzenia „Cernavodă”, która może, ale nie musi towarzyszyć kontrolowanej nazwie pochodzenia:

| — | miasto Cernavodă – gmina Cernavodă; |
| --- | --- |

—

miasto Cernavodă – gmina Cernavodă;

| — | gmina Seimeni – wsie Seimeni, Seimenii Mici; |
| --- | --- |

—

gmina Seimeni – wsie Seimeni, Seimenii Mici;

| — | gmina Rasova – Rasova, Cochirleni. |
| --- | --- |

—

gmina Rasova – Rasova, Cochirleni.

7.   Główne odmiany winorośli

Burgund Mare N – Grosser burgunder, Grossburgunder, Blaufrankisch, Kekfrankos, Frankovka, Limberger

Cabernet Sauvignon N – Petit Vidure, Burdeos tinto

Chardonnay B – Gentil blanc, Pinot blanc Chardonnay

Columna B

Crâmpoșie B

Fetească albă B – Păsărească albă, Poama fetei, Mädchentraube, Leanyka, Leanka

Fetească neagră N – Schwarze Mädchentraube, Poama fetei neagră, Păsărească neagră, Coada rândunicii

Fetească regală B – Königliche Mädchentraube, Königsast, Kiralyleanka, Dănășană, Galbenă de Ardeal

Mamaia N

Merlot N – Bigney rouge

Muscat Ottonel B – Muscat Ottonel blanc

Pinot Gris G – Affumé, Grauer Burgunder, Grauburgunder, Grauer Mönch, Pinot cendré, Pinot Grigio, Ruländer

Pinot Noir N – Blauer Spätburgunder, Burgund mic, Burgunder roter, Klävner Morillon Noir

Riesling de Rhin B – Weisser Riesling, White Riesling

Riesling italian B – Olasz Riesling, Olaszriesling, Welschriesling

Sauvignon B – Green sauvignon

Syrah N – Shiraz, Petit Syrah

Traminer Rose Rs – Rosetraminer, Savagnin Rose, Gewürztraminer

Tămâioasă românească B – Rumänische Weihrauchtraube, Tamianka

8.   Opis związku lub związków

8.1.   Informacje na temat obszaru geograficznego

Obszar Murfatlar położony jest na płaskowyżu Dobrudży Południowej, po obu stronach doliny Carasu i równoleżnika 44o15’ szerokości geograficznej północnej. Z geograficznego punktu widzenia wyznaczony obszar geograficzny Murfatlar znajduje się w południowo-wschodniej Rumunii, między Dunajem a Morzem Czarnym, w centrum Płaskowyżu Dobrudży.

Obszar ten korzysta z dużej ilości promieniowania słonecznego i bogatych zasobów heliotermicznych, podczas gdy średnia opadów jest najniższa w państwie. Gleba, składająca się głównie z wapieni muszlowych, bogatych w węglan wapnia, jest ważnym czynnikiem wpływającym na jakość win.

Wszystkie warunki występujące w środowisku naturalnym, w szczególności warunki glebowe i heliotermiczne, są niezwykle sprzyjające dla uprawy winorośli i produkcji wysokiej jakości produktów. Niedobór wilgoci może zostać zniwelowany dzięki dobrze zorganizowanemu systemowi nawadniania.

Podłoże geologiczne składa się z lessów i osadów lessowych, które pokrywają powstałe w mezozoiku i trzeciorzędzie wapienie i wapienne piaskowce płaskowyżu Dobrudży Południowej, a także z materiałów dyluwialno-koluwialnych.

Rzeźba terenu jest tabularno-strukturalna, z wysokościami bezwzględnymi 100–130 m, składająca się głównie z wapieni kredowych i sarmackich spoczywających na prekambryjskiej podstawie i przykrytych 400-metrową warstwą czwartorzędowego lessu, podzielona dolinami o bardzo stromych zboczach (15°–30°) typu cuesta (lewe zbocze asymetrycznej doliny Carasu) lub względnie symetrycznych zboczach kanionowych, dotkniętych intensywnymi procesami stokowymi, lokalnie powstrzymywanymi przez tarasowanie i inne przeciwerozyjne działania antropogeniczne mające na celu rozwój rolnictwa (zwłaszcza uprawy winorośli).

Klimat jest kontynentalny, z upalnymi i suchymi latami, umiarkowanymi zimami, wczesnymi wiosnami i późnymi jesieniami, idealny dla dojrzewania i przejrzewania winogron. Potencjał heliotermiczny jest jednym z najwyższych w Rumunii, wyrażony promieniowaniem słonecznym 130 kcal/cm2, nasłonecznieniem 2 220–2 300 godzin i dodatnimi temperaturami 4 200 °C/rok.

Na subklimat wpływa głównie kanał Dunaj-Morze Czarne, który przecina winnicę w kierunku zachodnio-wschodnim i odbija promienie słoneczne, oraz bezwładność termiczna przekazywana na sąsiednie obszary. Nachylenie kanału Dunaj-Morze Czarne oraz różnice temperatur między glebą a masą wodną powodują przepływy powietrza, które nakładają się na ruch wiatrów ze środkowej Dobrudży. Średnie roczne maksymalne temperatury dzienne wynoszą około 0 °C w zimie i około 28 °C w lecie.

Gleby reprezentatywne to mollisole czarnoziemów stepowych (czarnoziemy węglanowe, czarnoziemy typowe) na podłożu lessowym, rędziny typowe i litowe, regosole i erodisole na stokach silnie zdegradowanych naturalnie lub w wyniku działań antropogenicznych i zoogenicznych.

8.2.   Szczegółowe informacje o produkcie

W zależności od odmiany, specyficznych warunków roku winiarskiego i momentu zbioru winogron, w ramach chronionej nazwy pochodzenia Murfatlar można uzyskać różne wina, od wytrawnych po słodkie, co daje obraz jakościowej różnorodności produkcji wina. Wina objęte kontrolowaną nazwą pochodzenia „Murfatlar” mogą być białe, czerwone lub różowe.

Wina białe mają przejrzysty, błyszczący wygląd i kolor od zielonkawożółtego do złotożółtego. Cechuje je aksamitny smak i bukiet typowy dla odmian, z których są produkowane.

Wina czerwone mają przejrzysty, błyszczący wygląd, kolor od rubinowoczerwonego do intensywnie purpurowego. Cechuje je pełny smak i bukiet typowy dla odmian, z których są produkowane. W zależności od zawartości cukru w momencie zbioru winogron, w odniesieniu do win można stosować określenia tradycyjne dopuszczone przez przepisy (winogrona zebrane przy pełnej dojrzałości, późne zbiory, winogrona zbierane w momencie pojawienia się szlachetnej pleśni).

Specyfika wina objętego ChNP „Murfatlar” wynika z właściwości moszczu winogronowego, z którego jest ono wytwarzane. Cechy te związane są z odmianami winorośli, które korzystają z długich okresów nasłonecznienia, z zasobami heliotermicznymi należącymi do najwyższych w państwie oraz z niewielką ilością opadów. Czynniki te przyczyniają się do lepszego dojrzewania winogron, czego efektem jest moszcz bogaty w cukier. Na tym obszarze odczuwalny jest wpływ morza. Morze przynosi duże korzyści szczególnie jesienią, ponieważ działa jako regulator termiczny. Dunaj również wywiera wpływ na Cernavodă, w szczególności na sąsiednie plantacje. Gleba, bogata w węglan wapnia, jest ważnym czynnikiem wpływającym na jakość win.

8.3.   Związki przyczynowe

Na obszarze objętym ChNP „Murfatlar” odmiany są starannie dobierane w celu produkcji win wysokiej jakości. Metody uprawy mają na celu maksymalne wykorzystanie światła słonecznego dzięki przerzedzaniu gron oraz skuteczne zarządzanie jakością zbiorów poprzez kontrolę poziomu cukru, kwasowości i aromatu. Stosowane praktyki winiarskie i umiejętności winiarza, w połączeniu z glebą i klimatem, umożliwiają produkcję win wysokiej jakości. Powstałe wina są pełne, owocowe i łatwo rozpoznawalne – szczególnie wina białe o aromatach dojrzałych owoców, świeżych cytrusów, a także bladoróżowe wina różowe oraz wina czerwone z łagodnie wyczuwalnymi taninami.

Połączenie klimatu (świeżość i dojrzewanie), gleby (czarnoziemy węglanowe i czarnoziemy typowe na podłożu lessowym, zapewniające dobrą równowagę składników odżywczych), uprawy (dobór odmian, gęstość obsady, zarządzanie liśćmi, decyzje o zbiorach), praktyk enologicznych i umiejętności winiarza zapewnia: świeżość i pełny, owocowy aromat win białych i różowych oraz łagodne taniny i pełny, aksamitny aromat win czerwonych.

Suche gleby powstałe na wapieniu (który jest widoczny w wielu miejscach), klimat wyraźnie kontynentalny, z bardzo gorącymi latami, długimi jesieniami, skąpymi i nierównomiernie rozłożonymi opadami (opady występujące wiosną i późną jesienią), ale przede wszystkim ze słońcem promieniującym obficie ciepłem i światłem, czynią ten obszar rajem dla uprawy szlachetnych odmian winorośli. W niektórych latach pozwala to nawet na przejrzewanie winogron i wzmocnienie ich za pomocą szlachetnej pleśni (Botrytis cinerea).

8.4.   Czynnik ludzki

Słynny rzymski poeta Publiusz Owidiusz Nazo, który żył na wygnaniu w Tomis w latach 9–17 n.e., pozostawił dokumenty pisemne dotyczące tradycji produkcji wina Murfatlar.

Vasile Pârvan stwierdził, że „...wiele świeckich i religijnych zabytków znalezionych na tym obszarze przedstawia mityczne postacie ukoronowane kiełkami i winogronami, co wskazuje na istnienie kultu Dionizosa (Bachusa)”.

W średniowieczu winnice nadal były dużym i bezcennym dobrem dla krajów rumuńskich, a plantatorzy winorośli i zarządcy piwnic winnych byli uważani za najwyższą kategorię rolników, jak opisano w dokumentach z tego okresu. Wyjaśnia to szczególną uwagę, jaką dwory szlacheckie poświęcały winorośli i przygotowaniu wina, karząc plantatorów winorośli, którzy pozostawiali winnice nieobrobione.

Winorośl została ponownie zasadzona we wsi Viișoara jako nagroda dla dobrej miejscowej ludności, która dobrze wyrażała się o szlachetnym zawodzie plantatora winorośli, o którym nie zapomnieli i który rozwijał się przed okresem komunizmu. Viișoara stała się zatem ponownie tym, czym była dawniej: wioską wśród winorośli. Nazwę „Viișoara” nadano miejscowości w 1926 r. Do tego czasu nosiła ona nazwę „Valea Caceamac”, która pochodzi z czasów, gdy Dobrudża znajdowała się pod panowaniem osmańskim. Istnieją dwa możliwe tłumaczenia tej nazwy w języku tureckim, w zależności od dialektu.

Po I wojnie światowej państwo rumuńskie zarządziło remont dróg w całym kraju, ale szczególnie w Dobrudży, która została zniszczona i wciąż nosi krwawe blizny wojennej przemocy. W czasie renowacji odnowiono również rzymską drogę prowadzącą z miasta Tomis (obecnie Konstanca) do Tropaeum Traiani (w Adamclisi). Z powodu nowej drogi mieszkańcy Caceamac przenieśli się o 2 kilometry dalej na wschód, po obu stronach rzymskiej drogi. Przez pewien czas wioska była znana również jako Satul dintre Vii (wioska wśród winorośli), stąd też wzięła się nowa nazwa Viișoara, ponieważ uprawa winorośli była głównym zajęciem mieszkańców wioski.

W regionie Murfatlar, w 1907 r., z inicjatywy dwóch rumuńskich producentów wina, Gheorghe’a Nicoleanu i Vasile’a Brezeanu, zasadzono w celach eksperymentalnych kilka odmian winorośli, takich jak Chardonnay, Pinot Gris, Pinot Noir i Muscat Ottonel. Wyniki okazały się nadzwyczajne.

Ponadto rodzime rumuńskie odmiany (takie jak Fetească Regală i Fetească Neagră) zasadzono również w winnicach w późniejszym okresie, po tym jak eksperymentalne instytuty badawcze wyselekcjonowały i rozwinęły wytrzymałe hybrydy o potencjale wysokiej jakości ze szczepów rumuńskich odmian. Na tym obszarze odmiany te znalazły optymalne warunki do rozwoju, z mniejszą ilością opadów i większą liczbą słonecznych dni, co zapewniało lepsze gromadzenie cukrów i aromatów. Założenie Stacji Badań i Rozwoju Wina Murfatlar w 1927 r. spowodowało znaczną ekspansję odmian: Sauvignon, Muscat Ottonel, Traminer Rose, Riesling Italian, Cabernet Sauvignon i Merlot.

9.   Dodatkowe wymogi zasadnicze (pakowanie, etykietowanie i inne wymogi)

Warunki w zakresie wprowadzania do obrotu

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

przepisy dodatkowe dotyczące etykietowania

Opis wymogu

W zależności od życzenia producentów do chronionej nazwy pochodzenia „Murfatlar” można dodać jedną z następujących nazw pojedynczych winnic:

| a) | w przypadku kontrolowanej nazwy pochodzenia „Murfatlar”: BASARABI, VALUL ROMAN, BISERICA VECHE, POARTA ALBĂ, SIMINOC, CIOCÂRLIA, PIATRA ROŞIE, NAZARCEA; |
| --- | --- |

a)

w przypadku kontrolowanej nazwy pochodzenia „Murfatlar”: BASARABI, VALUL ROMAN, BISERICA VECHE, POARTA ALBĂ, SIMINOC, CIOCÂRLIA, PIATRA ROŞIE, NAZARCEA;

| b) | w przypadku podnazwy pochodzenia „Medgidia”: VALEA DACILOR, CETATE, MIRCEA VODĂ, SATU NOU, CUZA VODĂ, TORTOMAN, SILIŞTEA, ŢIBRINU; |
| --- | --- |

b)

w przypadku podnazwy pochodzenia „Medgidia”: VALEA DACILOR, CETATE, MIRCEA VODĂ, SATU NOU, CUZA VODĂ, TORTOMAN, SILIŞTEA, ŢIBRINU;

| c) | w przypadku podnazwy pochodzenia „Cernavodă”: DEALU VIFORUL, DEALU HINOG, COCHIRLENI, RASOVA, SEIMENI. |
| --- | --- |

c)

w przypadku podnazwy pochodzenia „Cernavodă”: DEALU VIFORUL, DEALU HINOG, COCHIRLENI, RASOVA, SEIMENI.

LINK DO SPECYFIKACJI PRODUKTU

https://www.onvpv.ro/sites/default/files/caiet_de_sarcini_doc_murfatlar_modif_cf_cererii_683_19.04.2021_no_track_changes_4.pdf

---

(1)  Dz.U. L 9 z 11.1.2019, s. 2.

---

| 3.12.2021 | PL | Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej | C 486/39 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

PL

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej

C 486/39

---

Publikacja informacji dotyczącej zatwierdzenia zmiany standardowej w specyfikacji produktu objętego nazwą pochodzenia w sektorze winorośli i wina, o której to zmianie mowa w art. 17 ust. 2 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33

(2021/C 486/10)

Niniejsza informacja zostaje opublikowana zgodnie z art. 17 ust. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2019/33 (1).

POWIADOMIENIE O ZMIANIE STANDARDOWEJ W JEDNOLITYM DOKUMENCIE

„Côtes de Duras”

PDO-FR-A0165-AM01

Data przekazania informacji: 1 października 2021

OPIS I UZASADNIENIE ZATWIERDZONEJ ZMIANY

1.   Oficjalny kod geograficzny

Zaktualizowano gminy obszaru geograficznego oraz obszaru bezpośredniego sąsiedztwa według oficjalnego kodu geograficznego.

Granice obszaru geograficznego pozostają niezmienione.

Zmieniono pkt 6 i 9 jednolitego dokumentu.

2.   Wina różowe

Odmiany sémillon B, sauvignon B, sauvignon gris G i muscadelle B dodaje się do wykazu zatwierdzonych odmian do produkcji win różowych.

Drugorzędne odmiany winorośli ogranicza się do 20 % gospodarstwa.

Udział wszystkich odmian drugorzędnych jest mniejszy lub równy 20 %, z czego maksymalnie 10 % to odmiany sauvignon B i sauvignon gris G łącznie a 10 % muscadelle B.

Wprowadzenie białych odmian do win różowych umożliwia zachowanie świeżości i właściwości organoleptycznych, które mogą być trudne do uzyskania ze względu na pewne wahania pogodowe (w szczególności wysokie temperatury po fazie przebarwienia).

Dodatek ten nie ma wpływu na jakość produktu.

Zmiana ta nie wymaga zmiany jednolitego dokumentu.

3.   Średnia dopuszczalna maksymalna ilość winogron z danej działki

Średnią dopuszczalną maksymalną ilość winogron z danej działki zmniejszono w przypadku win białych wytrawnych do poziomu przewidzianego dla win czerwonych i różowych, aby ułatwić działania kontrolne.

Zmiana ta nie wymaga zmiany jednolitego dokumentu.

4.   Węgiel do celów enologicznych

W sposób uregulowany i ograniczony dopuszcza się wykorzystanie do celów enologicznych węgla, co wcześniej było zabronione: „W produkcji win różowych, wykorzystywanie węgla do celów enologicznych jest dopuszczone w moszczu, w granicach 20 % objętości win różowych wyprodukowanych przez danego winiarza z danego zbioru.”. Zasada ta ma przede wszystkim służyć zastosowaniu węgla do partii o gorszych właściwościach organoleptycznych i analitycznych (zmiana aromatu związana w szczególności ze zjawiskiem utleniania), ale bez zmiany cech charakterystycznych produktu.

Przedmiotowa zmiana powoduję zmianę w pkt 5.1 jednolitego dokumentu.

5.   Odniesienie do organu kontrolnego

Brzmienie odniesienia do organu kontrolnego zmieniono w celu ujednolicenia brzmienia z innymi specyfikacjami nazw pochodzenia. Przedmiotowa zmiana ma charakter wyłącznie redakcyjny.

Zmiana ta nie wymaga zmiany jednolitego dokumentu.

JEDNOLITY DOKUMENT

1.   Nazwa lub nazwy

Côtes de Duras

2.   Rodzaj oznaczenia geograficznego:

ChNP – chroniona nazwa pochodzenia

3.   Kategorie produktów sektora wina

| 1. | Wino |
| --- | --- |

1.

Wino

4.   Opis wina lub win

1.   Wina czerwone i różowe

KRÓTKI OPIS

Wina czerwone i różowe to wina wytrawne niemusujące. Zawartość kwasu jabłkowego w winach czerwonych na etapie pakowania nie przekracza 0,4 grama na litr. Zawartość cukrów fermentacyjnych (glukozy i fruktozy) w winach czerwonych i różowych nie przekracza 3 gramów na litr.

Całkowita objętościowa zawartość alkoholu w winach czerwonych i różowych po wzbogacaniu nie przekracza 13 %. Kwasowość lotna oraz całkowita zawartość dwutlenku siarki są zgodne z wartościami określonymi w przepisach wspólnotowych. Minimalna naturalna objętościowa zawartość alkoholu w winach czerwonych i różowych wynosi 10,5 %. Wina czerwone charakteryzuje zazwyczaj sprężystość i krągłość odmiany cépage merlot N i dodatkowo odmiany cot N, w połączeniu z taninową mocą odmian cabernet franc N i cabernet sauvignon N. Aby ograniczyć ich naturalną kwasowość, przed pakowaniem należy przeprowadzić fermentację jabłkowo-mlekową.

Wina różowe, zazwyczaj wytwarzane z mieszanek, są wytrawne, mają przyjemny owocowy smak i ciekawą świeżość. W celu zachowania winogron przed winifikacją lub uniknięcia ekstrakcji cierpkich tanin, stosowanie niektórych urządzeń jest zakazane.

OGÓLNE ANALITYCZNE CECHY CHARAKTERYSTYCZNE

| Ogólne analityczne cechy charakterystyczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne analityczne cechy charakterystyczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

2.   Wina białe

KRÓTKI OPIS

Wina białe niemusujące obejmują wina wytrawne, półsłodkie i słodkie.

W przypadku win białych wytrawnych zawartość cukrów fermentacyjnych nie przekracza 3 g/l. W pozostałych winach białych zawartość cukrów fermentacyjnych przekracza 12 g/l, a rzeczywista objętościowa zawartość alkoholu jest wyższa lub równa 10,5 % objętości. W winach białych wytrawnych całkowita objętościowa zawartość alkoholu wynosi po wzbogacaniu 13 %, a w pozostałych winach białych 14 %.

W winach białych wytrawnych naturalna objętościowa zawartość alkoholu wynosi 10,5 % a w pozostałych winach białych 11,5 %.

Kwasowość lotna oraz całkowita zawartość dwutlenku siarki są zgodne z wartościami określonymi w przepisach wspólnotowych.

W przypadku win białych wytrawnych, różnorodność odmian i zasady mieszania sprzyjają wykształcaniu się win o dwojakim stylu: białego wytrawnego, bardzo owocowego i świeżego, o dominujących aromatach bukszpanu lub pączków czarnej porzeczki, zazwyczaj produkowanego z odmiany sauvignon B, oraz wina białego wytrawnego, bardziej złożonego i mięsistego, któremu odrobiny krągłości i soczystości dodają odmiany takie jak muscadelle B i sémillon B. W przypadku tych obu rodzajów win, na etykiecie należy obowiązkowo umieścić wzmiankę „wytrawne”.

Wina białe półsłodkie są w znacznej większości produkowane z odmiany sémillon B i dodatkowo z muscadelle B. Są zazwyczaj tłuste, nie zawierają nadmiernego stężenia alkoholu i posiadają aromaty owoców dojrzałych, a niekiedy owoców kandyzowanych. Pozostałe odmiany dodają świeżości w ustach i sprawiają, że wina dobrze się starzeją.

OGÓLNE ANALITYCZNE CECHY CHARAKTERYSTYCZNE

| Ogólne analityczne cechy charakterystyczne |
| --- |
| Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości) | |
| Minimalna kwasowość ogólna | |
| Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr) | |
| Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr) | |

Ogólne analityczne cechy charakterystyczne

Maksymalna całkowita zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna rzeczywista zawartość alkoholu (w % objętości)

Minimalna kwasowość ogólna

Maksymalna kwasowość lotna (w miliekwiwalentach na litr)

Maksymalna całkowita zawartość dwutlenku siarki (w miligramach na litr)

5.   Praktyki winiarskie

5.1.   Szczególne praktyki enologiczne

1.   Szczególne praktyki enologiczne

W przypadku win czerwonych dopuszcza się substraktywne techniki wzbogacania, przy czym próg stężenia wynosi maksymalnie 10 %. Wzrost naturalnej objętościowej zawartości alkoholu dla partii poddanej obróbce jest mniejszy lub równy 1 % objętości. W produkcji win różowych, wykorzystywanie węgla do celów enologicznych jest dopuszczone w moszczu, w granicach 20 % objętości win różowych wyprodukowanych przez danego winiarza z danego zbioru. Całkowita objętościowa zawartość alkoholu w winie po wzbogaceniu nie przekracza 13 % w przypadku win czerwonych, różowych i białych wytrawnych oraz 14 % w przypadku innych win białych. Poza wymienionymi powyżej zakazami w praktykach enologicznych towarzyszących produkcji wina należy przestrzegać wymogów obowiązujących na poziomie wspólnotowym oraz zawartych w kodeksie rolnictwa i rybołówstwa morskiego.

2.   Praktyka uprawy

Minimalna gęstość obsady winnicy wynosi 4 000 roślin na hektar. Odstęp między rzędami wynosi 2,50 m lub mniej. Każda roślina ma do dyspozycji maksymalnie 2,50 m2 powierzchni. Powierzchnię tę oblicza się, mnożąc odległości między rzędami i odległość między roślinami w tym samym rzędzie. Gęstość obsady można zmniejszyć do 3 300 roślin na hektar w przypadku plantacji winorośli przeznaczonych do produkcji białego wina wytrawnego. W takim przypadku odstęp między rzędami winorośli musi wynosić najwyżej 3 metry, zaś odstęp między roślinami w tym samym rzędzie musi przekraczać niż 0,85 metra.

Cięcia winorośli dokonuje się z zastosowaniem następujących technik:

| — | jednoramienny lub dwuramienny sznur Guyota; |
| --- | --- |

—

jednoramienny lub dwuramienny sznur Guyota;

| — | cięcie krótkie (przy pniu) w formie sznura skośnego Royat lub w formie wachlarza; |
| --- | --- |

—

cięcie krótkie (przy pniu) w formie sznura skośnego Royat lub w formie wachlarza;

| — | cięcie długie (długie łozy). |
| --- | --- |

—

cięcie długie (długie łozy).

Po usunięciu pączków liściowych każda roślina posiada maksymalnie 15 oczek w przypadku odmiany sauvignon B i odmiany sauvignon gris G, oraz 13 oczek w przypadku pozostałych odmian.

W przypadku winorośli prowadzonej w obsadzie o gęstości poniżej 4 000 roślin na hektar, po usunięciu pączków liściowych każda roślina posiada maksymalnie 18 oczek w przypadku odmiany sauvignon B i odmiany sauvignon gris G, oraz 15 oczek w przypadku pozostałych odmian.

Nawadnianie jest zabronione.

5.2.   Maksymalna wydajność

1.   wina czerwone i różowe

66 hektolitrów z hektara

2.   białe wina wytrawne

72 hektolitry z hektara

3.   wina białe inne niż wina wytrawne

66 hektolitrów z hektara

6.   Wyznaczony obszar geograficzny

Zbiór winogron, produkcja wina i jego dojrzewanie odbywają się na obszarze następujących gmin w departamencie Lot-et-Garonne określonych na podstawie oficjalnego kodu geograficznego z dnia 26 lutego 2020 r.: Auriac-sur-Dropt, Baleyssagues, Duras, Esclottes, Loubès-Bernac, Moustier, Pardaillan, Saint-Astier, Saint-Jean-de-Duras, Saint-Sernin, Sainte-Colombe-de-Duras, Sauvetat-du-Dropt (La), Savignac-de-Duras, Soumensac i Villeneuve-de-Duras.

7.   Główne odmiany winorośli

| | Cabernet franc N |
| --- | --- |

Cabernet franc N

| | Cabernet-Sauvignon N |
| --- | --- |

Cabernet-Sauvignon N

| | Chenin B |
| --- | --- |

Chenin B

| | Colombard B |
| --- | --- |

Colombard B

| | Mauzac B |
| --- | --- |

Mauzac B

| | Merlot N |
| --- | --- |

Merlot N

| | Muscadelle B |
| --- | --- |

Muscadelle B

| | Ondenc B |
| --- | --- |

Ondenc B

| | Semillon B |
| --- | --- |

Semillon B

| | Ugni blanc B |
| --- | --- |

Ugni blanc B

8.   Opis związku lub związków

8.1.   Opis czynników naturalnych mających wpływ na związek z obszarem

Obszar geograficzny jest ograniczony od południa doliną rzeki Dropt i stanowi przedłużenie płaskowyżu „Entre-Deux-Mers”, położonego 70 km na wschód od Bordeaux i w połowie drogi między dolinami rzek Garonny i Dordogne. Północ obszaru geograficznego wyznacza dział wodny dorzeczy Dordogne i Garonny. Płaskowyż, z pełną wystawą na południe, został głęboko pocięty przez sieć hydrograficzną, którą tworzą strumienie Dousset na zachodzie, Dourdèze w części środkowej oraz Malromé i Escourrou na wschodzie. Obszar geograficzny odpowiada terytorium 15 gmin kantonu Duras.

Krajobraz charakteryzuje się ciągiem wzgórz oraz dość głęboko wydrążonych dolin. Niejednorodna topografia wynika z kruchości odsłoniętych molas oraz z krasowienia znajdujących się pod nią wapieni. W połowie wysokości zbocza a także w najwyższej partii wzgórz twarde wapienne wychodnie tworzą niewielkie, wyraźnie uwidaczniające się w krajobrazie urwiska.

Najbardziej kruchymi formacjami geologicznymi są położone w dolnej części wzgórz molasy z Fronsac oraz znajdujące się w części szczytowej grzbietów molasy z Agenais. W połowie wysokości zbocza pojawia się wapień z Castillon, który jest biały, kredowy i dość spękany. Na szczycie molas z Agenais punktowo wystaje biały wapień z Agenais. Ten biały, twardy i jamisty wapień w najwyższym punkcie przechodzi w płaskowyż położony na terytorium gmin Loubès-Bernac i Soumensac i zawiera odwapnione iły. Molasy z Fronsac dały początek brunatnym, gliniastym, a niekiedy gliniasto-żwirowym glebom, i są wykorzystywane pod uprawę winorośli wyłącznie w tych częściach doliny Dropt, w których nie występuje mróz. Wapień z Castillon posiada, w odsłoniętej części, bardzo cienkie rędziny, na których trudno prowadzi się uprawę. To przede wszystkim obszar porośniętych jałowcami torfowisk. Tam, gdzie warstwa gleby staje się grubsza, winorośl będzie mogła korzystać z jałowej i idealnie drenowanej gleby. Molasę z Agenais pokrywają gleby odwęglone i często bardzo wyługowane. W wyniku działania procesów eolicznych powstają gleby piaszczysto-ilaste (tzw. boulbènes). Wyznaczony obszar działki o powierzchni 9 871 ha zajmuje zaledwie połowę obszaru geograficznego.

Klimat oceaniczny sprawia, że opady rozkładają się na cały rok, z jednym szczytem w okresie zimy i kolejnym w maju. Wiosną temperatury są łagodne i sprzyjają wczesnemu owocowaniu winorośli. Późny sezon jest słoneczny, czasami po deszczowym epizodzie w czasie równonocy. Tradycyjne dla Akwitanii odmiany winorośli rozwinęły się na tym obszarze naturalnie, dzięki adaptacji do podłoża.

8.2.   Opis czynników ludzkich mających wpływ na związek z obszarem

W czasach angielskiego panowania w Gujennie, od XI do XIV w., gospodarka winiarska odnotowuje pewien rozkwit dzięki wysyłanym do Anglii winom z „Haut-Pays” – nazwa ta obejmuje wszystkie winnice położone powyżej Bordeaux i prowadzące handel z wykorzystaniem rzek Dordogne i Garonny. Wprowadzony przez mieszkańców Bordeaux protekcjonizm w okresie Ancien Régime’u nieco złagodniał. Dlatego też od win z „Haut-Pays” uiszcza się opłatę z tytułu „podwójnego oznaczenia” (tzw. double marque), natomiast na wina z regionu Duras nakłada się opłatę za „oznaczenie połówkowe” (tzw. demi-marque). W XVII w. książę Duras otrzymuje nawet zezwolenie na umieszczanie każdego roku zawartości 1 000 beczek wina „Duras” w bordoskich baryłkach.

Na początku XX w. produkcja win „Côtes de Duras” ukierunkowuje się głównie na półsłodkie wina białe, takie jak „Bergerac”, szczególnie pożądane w regionie paryskim. Jednak kiedy po drugiej wojnie światowej konsumenci zniechęcają się do tego rodzaju produktu, społeczność zmuszona jest wprowadzić zmiany do prowadzonej produkcji.

W 1924 r. powstaje związek obrońców win z kantonu Duras, który za cel obiera sobie uznanie nazwy pochodzenia „Vin du canton de Duras” (wino z kantonu Duras). Ponieważ nazwę tę kwestionuje jeden z pośredników, sprawę rozstrzyga sąd cywilny w Agen w dniu 28 czerwca 1927 r. W orzeczeniu stwierdza się, że: „Co prawda region obejmujący zbocza kantonu Duras nie nadaje produkowanym tam winom bukietów właściwych winom klasy grands crus, pozwala jednak wytwarzać wina o pierwszorzędnej jakości, jednogłośnie cenione przez konsumentów”. Sąd określa wina z „Duras” jako „wina owocowe i pełne, noszące ślad swojego pochodzenia”. Kontrolowana nazwa pochodzenia „Côtes de Duras” zostaje uznana w dniu 16 lutego 1937 r. dla win białych i czerwonych. Na początku lat sześćdziesiątych XX w. region Bordeaux zaczyna się przestawiać na odmiany czerwone i odmianę sauvignon B, a w obliczu szybko rozwijających się perspektyw gospodarczych gospodarka Duras idzie w jego ślady. Począwszy od 1970 r. wina białe wytrawne wytwarzane z odmiany sauvignon B stają się flagowymi produktami regionu. Postęp w kontrolowaniu temperatur winifikacji, w szczególności dzięki inwestycjom spółdzielni, pozwala na produkcję win ze szczepu sauvignon B o tak charakterystycznych i łatwo rozpoznawalnych przez konsumenta aromatach.

Powstaje wówczas wytwórnia spółdzielcza w Duras, a sąsiednia wytwórnia z Gironde produkuje już 20 % win objętych kontrolowaną nazwą pochodzenia. W 1985 r. promocją wina zajmuje się Związek międzybranżowy, a w 1998 r. obie wytwórnie łączą się. Równocześnie osiągnięta przez enologów bordoskich biegłość w produkcji wina czerwonego przynosi korzyści przedsiębiorcom sąsiadujących z regionem Duras, i w naturalny sposób rozwija się produkcja win różowych.

W 2009 r. średnia wielkość produkcji win czerwonych wynosi 65 000 hektolitrów, a win różowych 5 000 hektolitrów. Produkcja win białych wytrawnych wynosi 40 000 hektolitrów, natomiast produkcja win białych półsłodkich, sprzedawanych bezpośrednio w butelkach, nie przekracza 2 000 hektolitrów. W przypadku win białych wytrawnych, różnorodność odmian, zasady dotyczące proporcji odmian winorośli w winnicy i zasady mieszania sprzyjają wykształcaniu się win o dwojakim stylu: białego wytrawnego, bardzo owocowego i świeżego, o dominujących aromatach bukszpanu lub pączków czarnej porzeczki, zazwyczaj produkowanego z odmiany sauvignon B, oraz wina białego wytrawnego, bardziej złożonego i mięsistego, któremu odrobiny krągłości i soczystości dodają takie odmiany jak muscadelle B i sémillon B. W przypadku tych obu rodzajów win, na etykiecie należy obowiązkowo umieścić wzmiankę „wytrawne”.

Wina białe półsłodkie są w znacznej większości produkowane z odmiany sémillon B i dodatkowo z muscadelle B. Są zazwyczaj tłuste, nie zawierają nadmiernego stężenia alkoholu i posiadają aromaty owoców dojrzałych, a niekiedy owoców kandyzowanych. Pozostałe odmiany w kupażu dodają świeżości w ustach i sprawiają, że wina dobrze się starzeją.

Wina czerwone charakteryzuje zazwyczaj sprężystość i krągłość odmiany cépage merlot N i dodatkowo odmiany cot N, w połączeniu z taninową mocą odmian cabernet franc N i cabernet sauvignon N. Aby ograniczyć ich naturalną kwasowość, przed pakowaniem należy przeprowadzić fermentację jabłkowo-mlekową.

8.3.   czynnik

Wina różowe, zazwyczaj wytwarzane z mieszanek, są wytrawne, mają przyjemny owocowy smak i ciekawą świeżość. W celu zachowania winogron przed winifikacją lub uniknięcia ekstrakcji cierpkich tanin, stosowanie niektórych urządzeń jest zakazane. Rzeka Dropt i doliny jej dopływów pocięły grzbiety i uwidoczniły stoki z dobrą wystawą. Wyznaczona powierzchnia działki uwzględnia zatem kryteria topograficzne, a najlepsze działki często konkurują z rozpowszechnioną tam uprawą drzew. Produkcję półsłodkiego białego wina uzasadnia uprawa odmiany sémillon B w klimacie oceanicznym, w którym jesienna, poranna wilgoć i słoneczne popołudnia sprzyjają przejrzałości winogron i możliwemu rozwojowi szlachetnej pleśni pod wpływem działania botrytis cinerea.

Poszczególne, dość wyługowane poziomy molasy oraz zmienna zawartość gliny występującej w glebach piaszczysto-gliniastych (tzw. boulbènes), sprzyjają uprawie odmiany sauvignon B, która rozwija na nich swój aromatyczny potencjał, niezbędny do produkcji wyrazistych wytrawnych win białych.

Odwapnione gleby gliniaste i korzystne warunki panujące w słonecznym późnym sezonie sprzyjają dojrzewaniu czarnych odmian winorośli, którym w ten sposób wina czerwone zawdzięczają dobrą, taninową podstawę.

Producenci potrafili wykorzystać potencjał własnego obszaru, wybierając działki najlepiej nadające się pod uprawę winorośli, a także opracowując techniki kontrolowania temperatury fermentacji w produkcji win białych oraz techniki ekstrakcji garbników w produkcji win czerwonych.

Na początku XVI w. tak zwane „wina z Bordeaux” obejmują zarówno wina z „Graves”, „Médoc”, „Blayais” itd., jak i wina z „krainy nowego podboju”. Wspomniany „podbój” dotyczy nawrócenia nikczemnych dusz i opiera się na szeregu wpływowych parafii oraz i jurysdykcji, takich jak jurysdykcje Montravel, Sainte-Foy czy Księstwo Duras. Franciszek I zachęca do obsadzania winoroślą wzgórz regionu Duras, a dwór Walezjuszy raczy się tymi winami jak „nektarem”.

Regionu Duras nie oszczędzają kolejne kryzysy (wojny, przeszkody w sprzedaży, filoksera, wykluczenie win z „Haut-Pays”), ale uprawa winorośli umiała im się oprzeć i potrafiła się dostosować. Produkcja niemal po równo rozkłada się między spółdzielnie i niezależne wytwórnie. Rozwój agroturystyki sprawia, że sprzedaż bezpośrednia staje się dominującą metodą handlu, obejmującą 60 % sprzedawanego wolumenu. Ponieważ 15 % produkcji jest sprzedawane w Europie Północnej, popularność produktów wykracza daleko poza regiony Akwitanii i Ile-de-France, na których zbudowano reputację win objętych kontrolowaną nazwą pochodzenia „Duras”.

9.   Dodatkowe wymogi zasadnicze (pakowanie, etykietowanie i inne wymogi)

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

przepisy dodatkowe dotyczące etykietowania

Opis wymogu:

Na etykietach win białych o zawartości cukrów fermentacyjnych (glukozy + fruktozy) do 3 gramów na litr musi znajdować się określenie „wytrawne”.

Na etykiecie wina objętego kontrolowaną nazwą pochodzenia „Côtes de Duras” można umieścić nazwę większej jednostki geograficznej: „Sud-Ouest”. Nazwa przedmiotowej większej jednostki geograficznej może również występować na ulotkach lub na dowolnych pojemnikach. Czcionka, którą zapisana jest nazwa większej jednostki geograficznej, nie może być większa (pod względem wysokości i szerokości) niż czcionka, którą zapisano kontrolowaną nazwę pochodzenia.

Ramy prawne:

przepisy krajowe

Rodzaj wymogów dodatkowych:

odstępstwo dotyczące produkcji na wyznaczonym obszarze geograficznym

Opis wymogu:

Obszar bezpośredniego sąsiedztwa, określony na zasadzie odstępstwa w odniesieniu do produkcji wina i jego dojrzewania, stanowi obszar następujących gmin, określonych na podstawie oficjalnego kodu geograficznego z dnia 26 lutego 2020 r.:

| — | w departamencie Dordogne: |
| --- | --- |

—

w departamencie Dordogne:

całe gminy: Sadillac, Thénac;

części gmin: Saint-Julien-Innocence-Eulalie jedynie w odniesieniu do obszaru dawnej gminy Sainte-Eulalie-d’Eymet, która w dniu 1 stycznia 2019 r. stała się gminą delegowaną w Saint-Julien-Innocence-Eulalie.

| — | w departamencie Gironde: Dieulivol, Landerrouat, Lèves-et-Thoumeyragues (Les), Margueron, Monségur, Pellegrue, Riocaud, Saint-Avit-Saint-Nazaire. |
| --- | --- |

—

w departamencie Gironde: Dieulivol, Landerrouat, Lèves-et-Thoumeyragues (Les), Margueron, Monségur, Pellegrue, Riocaud, Saint-Avit-Saint-Nazaire.

| — | w departamencie Lot-et-Garonne: Lévignac-de-Guyenne, Mauvezin-sur-Gupie, Monteton, Roumagne. |
| --- | --- |

—

w departamencie Lot-et-Garonne: Lévignac-de-Guyenne, Mauvezin-sur-Gupie, Monteton, Roumagne.

Link do specyfikacji produktu

http://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-918e1e36-8c05-4755-8ea3-a2acdf360f18

---

(1)  Dz.U. L 9 z 11.1.2019, s. 2.

---