# Publicatieblad C 64/2009

| | ISSN 1725-2474 |
| --- | --- |
| Publicatieblad
  van de Europese Unie | C 64 |
| | |
| Uitgave in de Nederlandse taal | Mededelingen en bekendmakingen | 52e jaargang19 maart 2009 |

ISSN 1725-2474

Publicatieblad

van de Europese Unie

C 64

Uitgave in de Nederlandse taal

Mededelingen en bekendmakingen

52e jaargang19 maart 2009

---

| Nummer | Inhoud | Bladzijde |
| --- | --- | --- |
| | I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen |
| | ADVIEZEN |
| | Raad |
| 2009/C 064/01 | Advies van de Raad van 10 maart 2009 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2008-2012 | 1 |
| 2009/C 064/02 | Advies van de Raad van 10 maart 2009 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2008-2011 | 7 |

Nummer

Inhoud

Bladzijde

I   Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

2009/C 064/01

Advies van de Raad van 10 maart 2009 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2008-2012

1

2009/C 064/02

Advies van de Raad van 10 maart 2009 over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2008-2011

7

| | II   Mededelingen |
| --- | --- |
| | MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2009/C 064/03 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.5433 — Sanacorp/V.D. Linde) (
  1
  ) | 13 |
| 2009/C 064/04 | Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.5438 — NBC Universal/De Agostini Communications/IMI Investimenti/Cattleya) (
  1
  ) | 13 |

II   Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2009/C 064/03

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.5433 — Sanacorp/V.D. Linde) (
  1
  )

1

13

2009/C 064/04

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie (Zaak COMP/M.5438 — NBC Universal/De Agostini Communications/IMI Investimenti/Cattleya) (
  1
  )

1

13

| | IV   Informatie |
| --- | --- |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE |
| | Commissie |
| 2009/C 064/05 | Wisselkoersen van de euro | 14 |
| | INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN |
| 2009/C 064/06 | Bijwerking van de lijst van verblijfstitels bedoeld in artikel 2, punt 15, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 247 van 13.10.2006, blz. 1, PB C 153 van 6.7.2007, blz. 5, PB C 192 van 18.8.2007, blz. 11, PB C 271 van 14.11.2007, blz. 14, PB C 57 van 1.3.2008, blz. 31, PB C 134 van 31.5.2008, blz. 14, PB C 207 van 14.8.2008, blz. 12, PB C 331 van 21.12.2008, blz. 13, PB C 3 van 8.1.2009, blz. 5) | 15 |
| 2009/C 064/07 | Bijwerking van de modellen van de kaarten die door de ministeries van Buitenlandse Zaken van de lidstaten worden afgegeven aan geaccrediteerde leden van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen, alsmede hun familieleden, zoals bedoeld in artikel 19, lid 2, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 247 van 13.10.2006, blz. 85, PB C 153 van 6.7.2007, blz. 15) | 18 |
| 2009/C 064/08 | Bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, punt 8, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 316 van 28.12.2007, blz. 1; PB C 134 van 31.5.2008, blz. 16; PB C 177 van 12.7.2008, blz. 9; PB C 200 van 6.8.2008, blz. 10; PB C 331 van 31.12.2008, blz. 13; PB C 3 van 8.1.2009, blz. 10; PB C 37 van 14.2.2009, blz. 10) | 20 |
| | INFORMATIE OVER DE EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE |
| | Toezichthoudende Autoriteit van de EVA |
| 2009/C 064/09 | Uitnodiging om overeenkomstig artikel 1, lid 2, in deel I van Protocol nr. 3 bij de Overeenkomst betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie opmerkingen te maken over staatssteun ten behoeve van het IJslandse Fonds voor Woningfinanciering (HFF) in de vorm van een vrijstelling van betaling van een staatsgarantiepremie | 21 |
| 2009/C 064/10 | De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA heeft besloten geen bezwaar te maken tegen de aangemelde steunmaatregel | 37 |
| 2009/C 064/11 | Informatie van de EVA-staten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens het in punt 1 f) van bijlage XV van de EER-Overeenkomst genoemde besluit (Verordening (EG) nr. 70/2001 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen) | 38 |

IV   Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

2009/C 064/05

Wisselkoersen van de euro

14

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

2009/C 064/06

Bijwerking van de lijst van verblijfstitels bedoeld in artikel 2, punt 15, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 247 van 13.10.2006, blz. 1, PB C 153 van 6.7.2007, blz. 5, PB C 192 van 18.8.2007, blz. 11, PB C 271 van 14.11.2007, blz. 14, PB C 57 van 1.3.2008, blz. 31, PB C 134 van 31.5.2008, blz. 14, PB C 207 van 14.8.2008, blz. 12, PB C 331 van 21.12.2008, blz. 13, PB C 3 van 8.1.2009, blz. 5)

15

2009/C 064/07

Bijwerking van de modellen van de kaarten die door de ministeries van Buitenlandse Zaken van de lidstaten worden afgegeven aan geaccrediteerde leden van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen, alsmede hun familieleden, zoals bedoeld in artikel 19, lid 2, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 247 van 13.10.2006, blz. 85, PB C 153 van 6.7.2007, blz. 15)

18

2009/C 064/08

Bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, punt 8, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 316 van 28.12.2007, blz. 1; PB C 134 van 31.5.2008, blz. 16; PB C 177 van 12.7.2008, blz. 9; PB C 200 van 6.8.2008, blz. 10; PB C 331 van 31.12.2008, blz. 13; PB C 3 van 8.1.2009, blz. 10; PB C 37 van 14.2.2009, blz. 10)

20

INFORMATIE OVER DE EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE

Toezichthoudende Autoriteit van de EVA

2009/C 064/09

Uitnodiging om overeenkomstig artikel 1, lid 2, in deel I van Protocol nr. 3 bij de Overeenkomst betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie opmerkingen te maken over staatssteun ten behoeve van het IJslandse Fonds voor Woningfinanciering (HFF) in de vorm van een vrijstelling van betaling van een staatsgarantiepremie

21

2009/C 064/10

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA heeft besloten geen bezwaar te maken tegen de aangemelde steunmaatregel

37

2009/C 064/11

Informatie van de EVA-staten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens het in punt 1 f) van bijlage XV van de EER-Overeenkomst genoemde besluit (Verordening (EG) nr. 70/2001 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen)

38

| | V   Bekendmakingen |
| --- | --- |
| | BESTUURLIJKE PROCEDURES |
| | Commissie |
| 2009/C 064/12 | Oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van het werkprogramma van ENIAC Joint Undertaking | 39 |
| | PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID |
| | Commissie |
| 2009/C 064/13 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5347 — Mapfre/Salvador Caetano/JVS) (
  1
  ) | 40 |
| 2009/C 064/14 | Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5477 — Votorantim/Aracruz) (
  1
  ) | 41 |

V   Bekendmakingen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Commissie

2009/C 064/12

Oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van het werkprogramma van ENIAC Joint Undertaking

39

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

2009/C 064/13

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5347 — Mapfre/Salvador Caetano/JVS) (
  1
  )

1

40

2009/C 064/14

Voorafgaande aanmelding van een concentratie (Zaak COMP/M.5477 — Votorantim/Aracruz) (
  1
  )

1

41

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Voor de EER relevante tekst |

---

(1)   Voor de EER relevante tekst

1

| NL | |
| --- | --- |

NL

---

I Resoluties, aanbevelingen en adviezen

ADVIEZEN

Raad

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/1 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/1

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 10 maart 2009

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2008-2012

(2009/C 64/01)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 10 maart 2009 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2008-2012 behandeld. |
| --- | --- |

(1)

Op 10 maart 2009 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Frankrijk voor de periode 2008-2012 behandeld.

| (2) | In 2008 heeft de mondiale financiële crisis geleid tot een lager consumenten- en ondernemersvertrouwen en tot strengere kredietvoorwaarden waardoor de groeivertraging nog werd geaccentueerd. Verwacht wordt dat het BBP op jaarbasis, na een ineenstorting van de industriële productie in het vierde kwartaal van 2008, in 2009 scherp zal dalen. De beleidsmakers staan in deze tijden van economische neergang vooral voor de taak de financiële sector te stabiliseren, het consumenten- en ondernemersvertrouwen te herstellen en investeringen te bevorderen. De economische neergang zal aanzienlijke gevolgen hebben voor de overheidsfinanciën, aangezien het tekort in 2008 is gestegen tot meer dan 3 % van het BBP, zoals de Franse minister van Economische Zaken, Industrie en Werkgelegenheid op 6 februari 2009 in een brief aan de commissaris voor economische en monetaire zaken heeft aangegeven. Volgens de tussentijdse prognoses van de Commissiediensten van januari 2009 zal het tekort in 2009 boven 5 % van het BBP uitkomen. In deze prognoses is ook rekening gehouden met het in december aangenomen herstelplan, met als belangrijkste maatregelen het naar voren halen van overheidsinvesteringen en het geven van financiële steun aan ondernemingen, waarvan het effect op het begrotingssaldo op 0,8 % BBP wordt geraamd. De regering heeft een aantal structurele hervormingen doorgevoerd, die naar verwacht een positief effect op de potentiële economische groei zullen sorteren. |
| --- | --- |

(2)

In 2008 heeft de mondiale financiële crisis geleid tot een lager consumenten- en ondernemersvertrouwen en tot strengere kredietvoorwaarden waardoor de groeivertraging nog werd geaccentueerd. Verwacht wordt dat het BBP op jaarbasis, na een ineenstorting van de industriële productie in het vierde kwartaal van 2008, in 2009 scherp zal dalen. De beleidsmakers staan in deze tijden van economische neergang vooral voor de taak de financiële sector te stabiliseren, het consumenten- en ondernemersvertrouwen te herstellen en investeringen te bevorderen. De economische neergang zal aanzienlijke gevolgen hebben voor de overheidsfinanciën, aangezien het tekort in 2008 is gestegen tot meer dan 3 % van het BBP, zoals de Franse minister van Economische Zaken, Industrie en Werkgelegenheid op 6 februari 2009 in een brief aan de commissaris voor economische en monetaire zaken heeft aangegeven. Volgens de tussentijdse prognoses van de Commissiediensten van januari 2009 zal het tekort in 2009 boven 5 % van het BBP uitkomen. In deze prognoses is ook rekening gehouden met het in december aangenomen herstelplan, met als belangrijkste maatregelen het naar voren halen van overheidsinvesteringen en het geven van financiële steun aan ondernemingen, waarvan het effect op het begrotingssaldo op 0,8 % BBP wordt geraamd. De regering heeft een aantal structurele hervormingen doorgevoerd, die naar verwacht een positief effect op de potentiële economische groei zullen sorteren.

| (3) | Volgens het macro-economische scenario waarop het programma gefundeerd is, zal de BBP-groei gedurende de hele programmaperiode positief zijn. Na in 2008 te zijn gedaald tot circa 1 %, zal de groei verder afzwakken tot 0,2 % à 0,5 % in 2009 om weer te stijgen naar circa 2 % in 2010 en vervolgens naar 2,5 % in het resterende deel van de programmaperiode. Afgezet tegen de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario uit te gaan van uitgesproken optimistische groeihypothesen. Dit oordeel berust op de forse daling van het BBP in het vierde kwartaal van 2008, de sombere economische vooruitzichten op grond van lage vertrouwensindicatoren en de naar verwacht sterk krimpende investeringen en handel, maar houdt ook rekening met het effect dat het herstelplan en de wet op de modernisering van de economie (3) op de groei zullen hebben. Gelet op de jongste ontwikkelingen van de olieprijzen en de ernst van de wereldwijde economische neergang lijken de inflatievoorspellingen van het programma voor 2009 aan de hoge kant, maar kunnen ze daarna wel als realistisch worden beschouwd. De Franse autoriteiten hebben de Commissie in een brief d.d. 6 februari laten weten dat de macro-economische prognoses en de prognoses voor de overheidsfinanciën zullen worden bijgesteld. |
| --- | --- |

(3)

Volgens het macro-economische scenario waarop het programma gefundeerd is, zal de BBP-groei gedurende de hele programmaperiode positief zijn. Na in 2008 te zijn gedaald tot circa 1 %, zal de groei verder afzwakken tot 0,2 % à 0,5 % in 2009 om weer te stijgen naar circa 2 % in 2010 en vervolgens naar 2,5 % in het resterende deel van de programmaperiode. Afgezet tegen de thans beschikbare informatie (2) lijkt dit scenario uit te gaan van uitgesproken optimistische groeihypothesen. Dit oordeel berust op de forse daling van het BBP in het vierde kwartaal van 2008, de sombere economische vooruitzichten op grond van lage vertrouwensindicatoren en de naar verwacht sterk krimpende investeringen en handel, maar houdt ook rekening met het effect dat het herstelplan en de wet op de modernisering van de economie (3) op de groei zullen hebben. Gelet op de jongste ontwikkelingen van de olieprijzen en de ernst van de wereldwijde economische neergang lijken de inflatievoorspellingen van het programma voor 2009 aan de hoge kant, maar kunnen ze daarna wel als realistisch worden beschouwd. De Franse autoriteiten hebben de Commissie in een brief d.d. 6 februari laten weten dat de macro-economische prognoses en de prognoses voor de overheidsfinanciën zullen worden bijgesteld.

| (4) | Het overheidstekort voor 2008 wordt in de tussentijdse prognoses van de Commissiediensten geraamd op 3,2 % van het BBP, 0,3 % slechter dan het in het programma gehanteerde cijfer, maar bovengenoemde brief van 6 februari (4) bevestigt het nieuwe cijfer. Het verschil van 0,9 % BBP met het streefcijfer uit de vorige actualisering (2,3 % BBP) laat zich grotendeels verklaren door i) het resultaat van 2007, dat slechter was dan verwacht (0,3 % BBP), ii) een reële BBP-groei voor 2008 die duidelijk zwakker uitviel dan in de vorige actualisering werd verwacht, met als gevolg een belastinginkomstentegenvaller van 0,3 % BBP, en iii) hogere rentelasten door de weerslag van de hogere inflatie in 2008 op de schuldendienst van inflatiegeïndexeerde obligaties (0,2 % BBP). |
| --- | --- |

(4)

Het overheidstekort voor 2008 wordt in de tussentijdse prognoses van de Commissiediensten geraamd op 3,2 % van het BBP, 0,3 % slechter dan het in het programma gehanteerde cijfer, maar bovengenoemde brief van 6 februari (4) bevestigt het nieuwe cijfer. Het verschil van 0,9 % BBP met het streefcijfer uit de vorige actualisering (2,3 % BBP) laat zich grotendeels verklaren door i) het resultaat van 2007, dat slechter was dan verwacht (0,3 % BBP), ii) een reële BBP-groei voor 2008 die duidelijk zwakker uitviel dan in de vorige actualisering werd verwacht, met als gevolg een belastinginkomstentegenvaller van 0,3 % BBP, en iii) hogere rentelasten door de weerslag van de hogere inflatie in 2008 op de schuldendienst van inflatiegeïndexeerde obligaties (0,2 % BBP).

| (5) | De actualisering vermeldt voor het tekort van 2009 een streefcijfer van 3,9 % BBP, maar de Commissiediensten ramen het tekort in hun tussentijdse prognoses op 5,4 %. Het grotere tekort voor 2009 wordt veroorzaakt door de werking van de automatische stabilisatoren als gevolg van de economische neergang, maar ook door het effect van het fiscale stimuleringspakket van december 2008 (0,8 % BBP). Meer recentelijk heeft de regering een hoger streefcijfer voor het tekort bekendgemaakt van 4,4 % BBP (5). Het structurele tekort (dat wil zeggen het conjunctuurgezuiverde saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) zoals herberekend door de Commissiediensten op basis van de informatie van het geactualiseerde stabiliteitsprogramma, wordt voor 2009 geraamd op 3 % van het BBP, tegen 2,5 % in 2008. Dit begrotingsbeleid kan worden beschouwd als expansiegericht en laat zich volledig verklaren door de fiscale impuls die uitgaat van het stimuleringspakket. |
| --- | --- |

(5)

De actualisering vermeldt voor het tekort van 2009 een streefcijfer van 3,9 % BBP, maar de Commissiediensten ramen het tekort in hun tussentijdse prognoses op 5,4 %. Het grotere tekort voor 2009 wordt veroorzaakt door de werking van de automatische stabilisatoren als gevolg van de economische neergang, maar ook door het effect van het fiscale stimuleringspakket van december 2008 (0,8 % BBP). Meer recentelijk heeft de regering een hoger streefcijfer voor het tekort bekendgemaakt van 4,4 % BBP (5). Het structurele tekort (dat wil zeggen het conjunctuurgezuiverde saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) zoals herberekend door de Commissiediensten op basis van de informatie van het geactualiseerde stabiliteitsprogramma, wordt voor 2009 geraamd op 3 % van het BBP, tegen 2,5 % in 2008. Dit begrotingsbeleid kan worden beschouwd als expansiegericht en laat zich volledig verklaren door de fiscale impuls die uitgaat van het stimuleringspakket.

| (6) | Frankrijk beoogt met zijn in het programma uitgezette begrotingsstrategie voor de middellange termijn de middellangetermijndoelstelling (MTD) van een structureel evenwichtige begrotingssituatie in 2012 te bereiken. Volgens de prognoses van het programma als bijgesteld in bovengenoemde brief van 6 februari zal het overheidstekort in 2009 naar verwacht een piek bereiken van 4,4 % BBP (voorheen 3,9 % BBP) en vervolgens dalen naar 3,1 % BBP in 2010 (voorheen 2,7 % BBP) aangezien het budgettaire effect van het herstelplan dan uitgewerkt zou zijn. De Commissiediensten rekenen er in hun tussentijdse prognoses echter op dat het overheidstekort zal oplopen tot 5,4 % BBP in 2009 om in 2010 uit te komen op 5,0 % BBP. Volgens de prognoses als bijgesteld in bovengenoemde brief zal het tekort na 2010 verder dalen en in 2012 uitkomen op 1,5 % van het BBP. Het primaire saldo volgt een vergelijkbaar patroon. Verwacht wordt dat het structurele tekort in 2009 met 3 % van het BBP zijn diepste punt bereikt om in 2010 met ongeveer 1 % BBP en in de laatste programmajaren met 0,5 % BBP per jaar te verbeteren. Die verwachting is gefundeerd op het aflopen van het herstelplan, maar ook op een gespecificeerde uitgavenbeheersing. Volgens het geactualiseerde programma zou de schuldquote in 2009 toenemen tot 69,1 % en zich in 2010 rond 69,4 % stabiliseren om in de twee volgende jaren licht te dalen. Behalve op het begrotingsbeleid berusten die cijfers op het verwachte effect van de herkapitalisatie van de banken en de participatie in het Strategische Investeringsfonds (6) ten belope van circa 0,75 % BBP; er is evenwel geen rekening gehouden met potentiële voorwaardelijke verplichtingen die voortvloeien uit de garantieregeling. Volgens de tussentijdse prognoses van de Commissiediensten zou de schuldquote in 2009 72,4 % BBP en in 2010 76 % BBP bereiken. Het verschil met het geactualiseerde stabiliteitsprogramma ligt in de uiteenlopende cijfers voor de groei en het overheidstekort. |
| --- | --- |

(6)

Frankrijk beoogt met zijn in het programma uitgezette begrotingsstrategie voor de middellange termijn de middellangetermijndoelstelling (MTD) van een structureel evenwichtige begrotingssituatie in 2012 te bereiken. Volgens de prognoses van het programma als bijgesteld in bovengenoemde brief van 6 februari zal het overheidstekort in 2009 naar verwacht een piek bereiken van 4,4 % BBP (voorheen 3,9 % BBP) en vervolgens dalen naar 3,1 % BBP in 2010 (voorheen 2,7 % BBP) aangezien het budgettaire effect van het herstelplan dan uitgewerkt zou zijn. De Commissiediensten rekenen er in hun tussentijdse prognoses echter op dat het overheidstekort zal oplopen tot 5,4 % BBP in 2009 om in 2010 uit te komen op 5,0 % BBP. Volgens de prognoses als bijgesteld in bovengenoemde brief zal het tekort na 2010 verder dalen en in 2012 uitkomen op 1,5 % van het BBP. Het primaire saldo volgt een vergelijkbaar patroon. Verwacht wordt dat het structurele tekort in 2009 met 3 % van het BBP zijn diepste punt bereikt om in 2010 met ongeveer 1 % BBP en in de laatste programmajaren met 0,5 % BBP per jaar te verbeteren. Die verwachting is gefundeerd op het aflopen van het herstelplan, maar ook op een gespecificeerde uitgavenbeheersing. Volgens het geactualiseerde programma zou de schuldquote in 2009 toenemen tot 69,1 % en zich in 2010 rond 69,4 % stabiliseren om in de twee volgende jaren licht te dalen. Behalve op het begrotingsbeleid berusten die cijfers op het verwachte effect van de herkapitalisatie van de banken en de participatie in het Strategische Investeringsfonds (6) ten belope van circa 0,75 % BBP; er is evenwel geen rekening gehouden met potentiële voorwaardelijke verplichtingen die voortvloeien uit de garantieregeling. Volgens de tussentijdse prognoses van de Commissiediensten zou de schuldquote in 2009 72,4 % BBP en in 2010 76 % BBP bereiken. Het verschil met het geactualiseerde stabiliteitsprogramma ligt in de uiteenlopende cijfers voor de groei en het overheidstekort.

| (7) | De begrotingsresultaten zijn gedurende de hele programmaperiode aan neerwaartse risico's onderhevig. Ten eerste is in die resultaten nog niet het slechtere resultaat van 2008 verwerkt (0,3 % BBP zoals onlangs in de bovengenoemde brief is bevestigd). Die resultaten duiden er ook op dat de begroting in economisch goede/neutrale tijden in onvoldoende mate is geconsolideerd (7), en verklaren deels dat het nagestreefde tekortcijfer voor 2009 is opgetrokken tot 4,4 % BBP (in dit cijfer is ook een neerwaartse bijstelling van de vennootschapsbelasting verwerkt). Belangrijker is dat in de macro-economische vooruitzichten van het programma geen rekening is houden met de thans voor 2009 verwachte recessie. Dit brengt aanzienlijke budgettaire risico's mee, zelfs voor het meest recentelijk door de regering bekendgemaakte streefcijfer voor het tekort. Bovendien is er, naast de gevolgen van automatische stabilisatoren, nog het risico van bepaalde uitgavenoverschrijdingen in de gezondheidszorg (8). Gelet op de trackrecord van de decentrale overheden bestaat tot slot het risico dat de geplande uitgavencijfers niet worden nageleefd. Ook voor het schuldenscenario geldt een opwaarts risico, niet alleen als gevolg van risico's voor het begrotingssaldo maar ook wegens de mogelijke gevolgen van de maatregelen tot stabilisering van de financiële sector. |
| --- | --- |

(7)

De begrotingsresultaten zijn gedurende de hele programmaperiode aan neerwaartse risico's onderhevig. Ten eerste is in die resultaten nog niet het slechtere resultaat van 2008 verwerkt (0,3 % BBP zoals onlangs in de bovengenoemde brief is bevestigd). Die resultaten duiden er ook op dat de begroting in economisch goede/neutrale tijden in onvoldoende mate is geconsolideerd (7), en verklaren deels dat het nagestreefde tekortcijfer voor 2009 is opgetrokken tot 4,4 % BBP (in dit cijfer is ook een neerwaartse bijstelling van de vennootschapsbelasting verwerkt). Belangrijker is dat in de macro-economische vooruitzichten van het programma geen rekening is houden met de thans voor 2009 verwachte recessie. Dit brengt aanzienlijke budgettaire risico's mee, zelfs voor het meest recentelijk door de regering bekendgemaakte streefcijfer voor het tekort. Bovendien is er, naast de gevolgen van automatische stabilisatoren, nog het risico van bepaalde uitgavenoverschrijdingen in de gezondheidszorg (8). Gelet op de trackrecord van de decentrale overheden bestaat tot slot het risico dat de geplande uitgavencijfers niet worden nageleefd. Ook voor het schuldenscenario geldt een opwaarts risico, niet alleen als gevolg van risico's voor het begrotingssaldo maar ook wegens de mogelijke gevolgen van de maatregelen tot stabilisering van de financiële sector.

| (8) | De langetermijngevolgen van de vergrijzing op de begroting liggen iets onder het EU-gemiddelde. De pensioenuitgaven stijgen iets minder sterk door de reeds vastgestelde pensioenhervormingen, waaronder de hervorming van de zogeheten régimes speciaux (bijzondere pensioenregelingen) teneinde het voorgeschreven premietijdvak aan die van andere regelingen aan te passen. De in het programma geraamde begrotingssituatie in 2008, die ongunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma versterkt de budgettaire weerslag van de vergrijzing op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Als de door de Commissiediensten opgestelde tussentijdse prognoses voor de begrotingssituatie van 2009 als uitgangspunt worden genomen, zou het houdbaarheidstekort zelfs verslechteren. De huidige bruto schuld ligt boven de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde. De bovengenoemde door Frankrijk opgezette regelingen tot stabilisering van de financiële sector zouden de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën negatief kunnen beïnvloeden indien de kosten van de door de regering geboden ondersteuning in de toekomst niet volledig worden terugverdiend. De hogere primaire overschotten op de middellange termijn, waarin het programma reeds voorziet, zouden tot vermindering van de middellangetermijnrisico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën moeten bijdragen. |
| --- | --- |

(8)

De langetermijngevolgen van de vergrijzing op de begroting liggen iets onder het EU-gemiddelde. De pensioenuitgaven stijgen iets minder sterk door de reeds vastgestelde pensioenhervormingen, waaronder de hervorming van de zogeheten régimes speciaux (bijzondere pensioenregelingen) teneinde het voorgeschreven premietijdvak aan die van andere regelingen aan te passen. De in het programma geraamde begrotingssituatie in 2008, die ongunstiger is dan de uitgangssituatie van het vorige programma versterkt de budgettaire weerslag van de vergrijzing op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Als de door de Commissiediensten opgestelde tussentijdse prognoses voor de begrotingssituatie van 2009 als uitgangspunt worden genomen, zou het houdbaarheidstekort zelfs verslechteren. De huidige bruto schuld ligt boven de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde. De bovengenoemde door Frankrijk opgezette regelingen tot stabilisering van de financiële sector zouden de langetermijnhoudbaarheid van de overheidsfinanciën negatief kunnen beïnvloeden indien de kosten van de door de regering geboden ondersteuning in de toekomst niet volledig worden terugverdiend. De hogere primaire overschotten op de middellange termijn, waarin het programma reeds voorziet, zouden tot vermindering van de middellangetermijnrisico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën moeten bijdragen.

| (9) | Overschrijdingen van de overheidsuitgaven zijn in het afgelopen decennium in Frankrijk geen uitzondering geweest. Dit duidt op zwakke punten in de bestaande begrotingsregels. Bij de hervorming van de grondwet van 23 juli 2008 is voor overheidsdiensten de algemene doelstelling van sluitende begrotingen ingevoerd (9). Het niet-bindende karakter van de doelstelling van een sluitende begroting doet evenwel de vraag rijzen of de uitgaven doeltreffend kunnen worden beheerst. De hervorming behelst ook de invoering van een door het Parlement goed te keuren meerjarenbegroting, die in 2009 aanvangt voor de periode 2009-2012, dus met dezelfde looptijd als het stabiliteitsprogramma. Deze hervorming moet leiden tot een beter beheer van de overheidsfinanciën en moet de begrotingsdiscipline bevorderen.
  Na de start van de algemene evaluatie van het overheidsbeleid medio 2007 zijn voorts diverse maatregelen getroffen om de doelmatigheid van de overheidsuitgaven te vergroten, onder meer door het aantal ambtenaren te verminderen. In 2008 is een nieuwe schuldregel voor de subsector sociale zekerheid in werking getreden (10). |
| --- | --- |

(9)

Overschrijdingen van de overheidsuitgaven zijn in het afgelopen decennium in Frankrijk geen uitzondering geweest. Dit duidt op zwakke punten in de bestaande begrotingsregels. Bij de hervorming van de grondwet van 23 juli 2008 is voor overheidsdiensten de algemene doelstelling van sluitende begrotingen ingevoerd (9). Het niet-bindende karakter van de doelstelling van een sluitende begroting doet evenwel de vraag rijzen of de uitgaven doeltreffend kunnen worden beheerst. De hervorming behelst ook de invoering van een door het Parlement goed te keuren meerjarenbegroting, die in 2009 aanvangt voor de periode 2009-2012, dus met dezelfde looptijd als het stabiliteitsprogramma. Deze hervorming moet leiden tot een beter beheer van de overheidsfinanciën en moet de begrotingsdiscipline bevorderen.

Na de start van de algemene evaluatie van het overheidsbeleid medio 2007 zijn voorts diverse maatregelen getroffen om de doelmatigheid van de overheidsuitgaven te vergroten, onder meer door het aantal ambtenaren te verminderen. In 2008 is een nieuwe schuldregel voor de subsector sociale zekerheid in werking getreden (10).

| (10) | Als reactie op de financiële crisis heeft de Franse regering een aantal maatregelen genomen om de stabiliteit van de financiële sector te waarborgen. Om de gevolgen van de financiële crisis voor het kredietverleningsvermogen van de Franse banken te temperen, heeft de regering besloten om ten belope van maximaal 40 mld EUR achtergesteld schuldpapier van banken te kopen zonder stemrechten te verkrijgen (11). In ruil daarvoor hebben de banken toegezegd meer leningen te verstrekken om in de financieringsbehoefte van de economische subjecten te voorzien. Voorts is er bij wet voorzien in een begrotingslijn van 320 mld EUR (12) om de passiva van banken te garanderen. Deze garantieregeling heeft tot doel banken een betere toegang tot financiering te geven, gezien de grote druk waaraan de markt voor interbancaire leningen sinds het begin van de financiële crisis onderhevig is. Banken zullen voor de overheidsgarantie op hun leningen een premie betalen en zekerheden verschaffen. |
| --- | --- |

(10)

Als reactie op de financiële crisis heeft de Franse regering een aantal maatregelen genomen om de stabiliteit van de financiële sector te waarborgen. Om de gevolgen van de financiële crisis voor het kredietverleningsvermogen van de Franse banken te temperen, heeft de regering besloten om ten belope van maximaal 40 mld EUR achtergesteld schuldpapier van banken te kopen zonder stemrechten te verkrijgen (11). In ruil daarvoor hebben de banken toegezegd meer leningen te verstrekken om in de financieringsbehoefte van de economische subjecten te voorzien. Voorts is er bij wet voorzien in een begrotingslijn van 320 mld EUR (12) om de passiva van banken te garanderen. Deze garantieregeling heeft tot doel banken een betere toegang tot financiering te geven, gezien de grote druk waaraan de markt voor interbancaire leningen sinds het begin van de financiële crisis onderhevig is. Banken zullen voor de overheidsgarantie op hun leningen een premie betalen en zekerheden verschaffen.

| (11) | In verband met de economische crisis heeft de Franse regering op 4 december een herstelplan bekendgemaakt, dat als een evenwichtige combinatie van inkomsten- en uitgaveninstrumenten kan worden beschreven en in overeenstemming is met het Europees economisch herstelplan. De maatregelen van het plan omvatten overheidsinvesteringen (voornamelijk in overheidsondernemingen, infrastructuur, onderzoek en defensie), arbeidsmarktmaatregelen (zoals een volledige ontheffing van socialezekerheidsbijdragen voor nieuw personeel dat werkgevers van kleine ondernemingen in dienst nemen), steun voor ondernemingen (zoals steun voor de woningbouw- en de automobielsector, alsook in hoger tempo uitgekeerde overheidsbetalingen aan ondernemingen, vooral kmo's) en koopkrachtondersteuning (voornamelijk in april 2009 aan de laagste inkomens te verstrekken toelagen van 200 EUR). Het pakket kan worden beschouwd als doelgericht en goed getimed. De aangekondigde maatregelen zijn tijdelijk, en brengen slechts tot 2010 kosten voor de overheidsfinanciën mee. De regering voert een aantal structurele hervormingen door, die naar verwacht een positief effect op de potentiële groei van de economie en daarmee op de langetermijnoverheidsfinanciën zullen hebben. Wat betreft de goederen- en de dienstenmarkt, heeft de bovengenoemde wet op de modernisering van de economie tot doel de potentiële groei te verhogen, met name door individueel ondernemerschap te bevorderen en bestaande belemmeringen voor de mededinging weg te nemen, ook in de detailhandelsector. Ook op het vlak van de arbeidsmarkt zijn nieuwe wetten vastgesteld, met name wat flexizekerheid betreft. De wet op de modernisering van de arbeidsmarkt, die in juni 2008 is vastgesteld en de omzetting is van het eerste interprofessionele akkoord van de sociale partners, beoogt het opstellen van contracten die zowel meer zekerheid als meer flexibiliteit bieden. Ook is een belangrijke hervorming van de procedures voor de sociale dialoog doorgevoerd om meerderheidsakkoorden te vergemakkelijken. Deze maatregelen hangen samen met de hervormingagenda voor de middellange termijn en de landenspecifieke aanbevelingen die de Commissie op 28 januari 2009 heeft gedaan in het kader van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(11)

In verband met de economische crisis heeft de Franse regering op 4 december een herstelplan bekendgemaakt, dat als een evenwichtige combinatie van inkomsten- en uitgaveninstrumenten kan worden beschreven en in overeenstemming is met het Europees economisch herstelplan. De maatregelen van het plan omvatten overheidsinvesteringen (voornamelijk in overheidsondernemingen, infrastructuur, onderzoek en defensie), arbeidsmarktmaatregelen (zoals een volledige ontheffing van socialezekerheidsbijdragen voor nieuw personeel dat werkgevers van kleine ondernemingen in dienst nemen), steun voor ondernemingen (zoals steun voor de woningbouw- en de automobielsector, alsook in hoger tempo uitgekeerde overheidsbetalingen aan ondernemingen, vooral kmo's) en koopkrachtondersteuning (voornamelijk in april 2009 aan de laagste inkomens te verstrekken toelagen van 200 EUR). Het pakket kan worden beschouwd als doelgericht en goed getimed. De aangekondigde maatregelen zijn tijdelijk, en brengen slechts tot 2010 kosten voor de overheidsfinanciën mee. De regering voert een aantal structurele hervormingen door, die naar verwacht een positief effect op de potentiële groei van de economie en daarmee op de langetermijnoverheidsfinanciën zullen hebben. Wat betreft de goederen- en de dienstenmarkt, heeft de bovengenoemde wet op de modernisering van de economie tot doel de potentiële groei te verhogen, met name door individueel ondernemerschap te bevorderen en bestaande belemmeringen voor de mededinging weg te nemen, ook in de detailhandelsector. Ook op het vlak van de arbeidsmarkt zijn nieuwe wetten vastgesteld, met name wat flexizekerheid betreft. De wet op de modernisering van de arbeidsmarkt, die in juni 2008 is vastgesteld en de omzetting is van het eerste interprofessionele akkoord van de sociale partners, beoogt het opstellen van contracten die zowel meer zekerheid als meer flexibiliteit bieden. Ook is een belangrijke hervorming van de procedures voor de sociale dialoog doorgevoerd om meerderheidsakkoorden te vergemakkelijken. Deze maatregelen hangen samen met de hervormingagenda voor de middellange termijn en de landenspecifieke aanbevelingen die de Commissie op 28 januari 2009 heeft gedaan in het kader van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid.

| (12) | Na een verslechtering van de overheidsfinanciën in 2007 en 2008, toen de economische omstandigheden gunstiger waren, wordt in 2009, in slechte tijden, een expansief begrotingsbeleid gevoerd (als reactie van de Franse regering op het Europees economisch herstelplan). Daarna zal volgens het programma een consolidatie van de overheidsfinanciën volgen; rekening houdend met de aanzienlijke risico's voor de begrotingsdoelstellingen, die een tekort van ruim 3 % in 2009 en 2010 inhouden, zal de MTD van een structureel evenwichtige begroting in 2012 niet worden gehaald.
  In dit verband kan Frankrijk het risico van uitgavenoverschrijdingen verkleinen door zijn kader voor de overheidsfinanciën ten uitvoer te leggen en verder te verbeteren, in het bijzonder wat betreft de uitgavenregels. Gelet op de bovengenoemde risico's voor de schuldprognoses zal de schuldquote als gevolg van het expansieve beleid in 2009 hoog uitvallen en zal er de komende jaren doortastend moeten worden opgetreden om deze trend te keren. |
| --- | --- |

(12)

Na een verslechtering van de overheidsfinanciën in 2007 en 2008, toen de economische omstandigheden gunstiger waren, wordt in 2009, in slechte tijden, een expansief begrotingsbeleid gevoerd (als reactie van de Franse regering op het Europees economisch herstelplan). Daarna zal volgens het programma een consolidatie van de overheidsfinanciën volgen; rekening houdend met de aanzienlijke risico's voor de begrotingsdoelstellingen, die een tekort van ruim 3 % in 2009 en 2010 inhouden, zal de MTD van een structureel evenwichtige begroting in 2012 niet worden gehaald.

In dit verband kan Frankrijk het risico van uitgavenoverschrijdingen verkleinen door zijn kader voor de overheidsfinanciën ten uitvoer te leggen en verder te verbeteren, in het bijzonder wat betreft de uitgavenregels. Gelet op de bovengenoemde risico's voor de schuldprognoses zal de schuldquote als gevolg van het expansieve beleid in 2009 hoog uitvallen en zal er de komende jaren doortastend moeten worden opgetreden om deze trend te keren.

| (13) | Wat betreft de gegevensvereisten die zijn gespecificeerd in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (13). |
| --- | --- |

(13)

Wat betreft de gegevensvereisten die zijn gespecificeerd in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's, bevat het programma alle verplichte en de meeste facultatieve gegevens (13).

De algemene conclusie luidt dat het tekort in 2008 iets boven 3 % van het BBP is uitgekomen doordat in economisch betere tijden onvoldoende vooruitgang is geboekt en de economische situatie met name in het laatste kwartaal van 2008 is verslechterd. Om de diepe economische inzinking het hoofd te bieden, is de regering conform het Europees economisch herstelplan met een doelgericht, tijdelijk en goed getimed herstelplan gekomen. Door deze tijdelijke budgettaire expansie in combinatie met de diepe economische inzinking zal het overheidstekort in 2009 verder oplopen. Voor de jaren daarna voorziet het programma in een consolidatie van de overheidsfinanciën middels een restrictief beleid, vooral in 2010. De risico's hangen vooral samen met de uitgesproken optimistische macro-economische aannames van het programma en met het huidige onzekere klimaat, maar ook met het niet-bindende karakter van de uitgavenregels. In de laatste programmajaren kunnen derhalve, naarmate de economie aantrekt, verdere consolidatie-inspanningen noodzakelijk zijn. Verwacht wordt dat de al vastgestelde structurele hervormingen zullen leiden tot een hogere potentiële groei, waardoor het concurrentievermogen kan verbeteren en het consolidatieproces kan worden volgehouden.

Gelet op de bovenstaande beoordeling wordt Frankrijk verzocht om:

| i) | de begrotingsmaatregelen in 2009 volgens plan uit te voeren, inclusief de conform het Europees economisch herstelplan en in het kader van het stabiliteits- en groeipact genomen stimuleringsmaatregelen, en tevens vast te houden aan de doelstelling een verdere verslechtering van de overheidsfinanciën te vermijden; |
| --- | --- |

i)

de begrotingsmaatregelen in 2009 volgens plan uit te voeren, inclusief de conform het Europees economisch herstelplan en in het kader van het stabiliteits- en groeipact genomen stimuleringsmaatregelen, en tevens vast te houden aan de doelstelling een verdere verslechtering van de overheidsfinanciën te vermijden;

| ii) | in 2010, in het licht van de voorspelde heropleving van de economische activiteit, naar consolidatie te streven en vervolgens het tempo van de aanpassingen op te voeren teneinde het tekort snel onder de referentiewaarde te brengen, zodat de schuldquote kan gaan dalen; |
| --- | --- |

ii)

in 2010, in het licht van de voorspelde heropleving van de economische activiteit, naar consolidatie te streven en vervolgens het tempo van de aanpassingen op te voeren teneinde het tekort snel onder de referentiewaarde te brengen, zodat de schuldquote kan gaan dalen;

| iii) | de bestaande uitgavenregels effectief toe te passen en verdere stappen te nemen om te waarborgen dat door alle subsectoren de hand wordt gehouden aan de ambitieuze meerjarendoelstellingen om de overheidsuitgaven terug te dringen en de uitvoering van de maatregelen in verband met de algemene evaluatie van het overheidsbeleid te blijven voortzetten; uitvoering te geven aan het programma voor structurele hervormingen, vooral met betrekking tot de houdbaarheid van het pensioenstelsel. |
| --- | --- |

iii)

de bestaande uitgavenregels effectief toe te passen en verdere stappen te nemen om te waarborgen dat door alle subsectoren de hand wordt gehouden aan de ambitieuze meerjarendoelstellingen om de overheidsuitgaven terug te dringen en de uitvoering van de maatregelen in verband met de algemene evaluatie van het overheidsbeleid te blijven voortzetten; uitvoering te geven aan het programma voor structurele hervormingen, vooral met betrekking tot de houdbaarheid van het pensioenstelsel.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel BBP
  (verandering in %) | SP dec 2008 | 2,2 | 1,0 | 0,2– 0,5 | 2,0 | 2,5 | 2,5 |
| COM jan 2009 | 2,2 | 0,7 | – 1,8 | 0,4 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | 2– 2,5 | 2– 2,5 | 2,5 | 2,5 | 2,5 | 2,5 |
| HICP-inflatie
  (%) | SP dec 2008 | 1,6 | 3,3 | 1,5 | 1 | 1 | 1 |
| COM jan 2009 | 1,6 | 3,2 | 0,8 | 1,5 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | 1,4 | 1,7 | 1,6 | 1,6 | 1,6 | 1,6 |
| Output gap (14)

  (% van het potentiële BBP) | SP dec 2008 | 0,4 | – 0,6 | – 1,8 | – 1,6 | – 1.1 | – 0.4 |
| COM jan 2009 (15) | 1,8 | 1,0 | – 1,7 | – 2,3 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | – 0,8 | – 0,8 | – 0,6 | – 0,5 | – 0,3 | 0,0 |
| Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het BBP) | SP dec 2008 | – 2,8 | – 3,4 | – 2,6 | – 2,5 | – 2,4 | – 2,4 |
| COM jan 2009 | – 2,8 | – 3,8 | – 4,0 | – 3,9 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | – 2,3 | – 2,5 | – 2,3 | – 2,2 | – 2,1 | – 2,0 |
| Overheidsontvangsten
  (% van het BBP) | SP dec 2008 | 49,7 | 49,8 | 49,6 | 50,0 | 50,0 | 50,2 |
| COM jan 2009 | 49,7 | 49,6 | 49,4 | 49,9 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | 50,7 | 50,4 | 50,1 | 50,0 | 50,0 | 50,0 |
| Overheidsuitgaven
  (% van het BBP) | SP dec 2008 | 52,4 | 52,7 | 53,5 | 52,7 | 52,0 | 51,3 |
| COM jan 2009 | 52,4 | 52,7 | 54,9 | 54,9 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | 53,2 | 52,6 | 51,9 | 51,2 | 50,6 | 49,9 |
| Overheidssaldo
  (% van het BBP) | SP dec 2008 | – 2,7 | – 2,9 | – 3,9 | – 2,7 | – 1,9 | – 1,1 |
| p.m. MvF | – 2,7 | – 3,2 | – 4,4 | – 3,1 | – 2,3 | – 1,5 |
| COM jan 2009 | – 2,7 | – 3,2 | – 5,4 | – 5,0 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | – 2,4 | – 2,3 | – 1,7 | – 1,2 | – 0,6 | 0,0 |
| Primair saldo
  (% van het BBP) | SP dec 2008 | 0,1 | 0,0 | – 1,1 | 0,1 | 0,9 | 1,7 |
| COM jan 2009 | 0,1 | – 0,3 | – 2,6 | – 2,1 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | 0,2 | 0,5 | 0,9 | 1,4 | 2,0 | 2,5 |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (14)

  (% van het BBP) | SP dec 2008 | – 2,9 | – 2,6 | – 3,0 | – 1,9 | – 1,4 | – 0,9 |
| COM jan 2009 | – 3,5 | – 3,7 | – 4,6 | – 3,8 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | – 2,0 | – 1,9 | – 1,4 | – 1,0 | – 0,4 | 0,0 |
| Structureel saldo (16)

  (% van het BBP) | SP dec 2008 | – 2,9 | – 2,6 | – 3,0 | – 1,9 | – 1,4 | – 0,9 |
| COM jan 2009 | – 3,6 | – 3,8 | – 4,6 | – 3,8 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | – 2,0 | – 1,9 | – 1,4 | – 1,0 | – 0,4 | 0,0 |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het BBP) | SP dec 2008 | 63,9 | 66,7 | 69,1 | 69,4 | 68,5 | 66,8 |
| COM jan 2009 | 63,9 | 67,1 | 72,4 | 76,0 | n.b. | n.b. |
| SP nov 2007 | 64,2 | 64,0 | 63,2 | 61,9 | 60,2 | 57,9 |
| Stabiliteitsprogramma (SP); tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2007

2008

2009

2010

2011

2012

Reëel BBP

(verandering in %)

SP dec 2008

2,2

1,0

0,2– 0,5

2,0

2,5

2,5

COM jan 2009

2,2

0,7

– 1,8

0,4

n.b.

n.b.

SP nov 2007

2– 2,5

2– 2,5

2,5

2,5

2,5

2,5

HICP-inflatie

(%)

SP dec 2008

1,6

3,3

1,5

Formula

Formula

Formula

COM jan 2009

1,6

3,2

0,8

1,5

n.b.

n.b.

SP nov 2007

1,4

1,7

1,6

1,6

1,6

1,6

Output gap (14)

(% van het potentiële BBP)

SP dec 2008

0,4

– 0,6

– 1,8

– 1,6

– 1.1

– 0.4

COM jan 2009 (15)

1,8

1,0

– 1,7

– 2,3

n.b.

n.b.

SP nov 2007

– 0,8

– 0,8

– 0,6

– 0,5

– 0,3

0,0

Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het BBP)

SP dec 2008

– 2,8

– 3,4

– 2,6

– 2,5

– 2,4

– 2,4

COM jan 2009

– 2,8

– 3,8

– 4,0

– 3,9

n.b.

n.b.

SP nov 2007

– 2,3

– 2,5

– 2,3

– 2,2

– 2,1

– 2,0

Overheidsontvangsten

(% van het BBP)

SP dec 2008

49,7

49,8

49,6

50,0

50,0

50,2

COM jan 2009

49,7

49,6

49,4

49,9

n.b.

n.b.

SP nov 2007

50,7

50,4

50,1

50,0

50,0

50,0

Overheidsuitgaven

(% van het BBP)

SP dec 2008

52,4

52,7

53,5

52,7

52,0

51,3

COM jan 2009

52,4

52,7

54,9

54,9

n.b.

n.b.

SP nov 2007

53,2

52,6

51,9

51,2

50,6

49,9

Overheidssaldo

(% van het BBP)

SP dec 2008

– 2,7

– 2,9

– 3,9

– 2,7

– 1,9

– 1,1

p.m. MvF

– 2,7

– 3,2

– 4,4

– 3,1

– 2,3

– 1,5

COM jan 2009

– 2,7

– 3,2

– 5,4

– 5,0

n.b.

n.b.

SP nov 2007

– 2,4

– 2,3

– 1,7

– 1,2

– 0,6

0,0

Primair saldo

(% van het BBP)

SP dec 2008

0,1

0,0

– 1,1

0,1

0,9

1,7

COM jan 2009

0,1

– 0,3

– 2,6

– 2,1

n.b.

n.b.

SP nov 2007

0,2

0,5

0,9

1,4

2,0

2,5

Conjunctuurgezuiverd saldo (14)

(% van het BBP)

SP dec 2008

– 2,9

– 2,6

– 3,0

– 1,9

– 1,4

– 0,9

COM jan 2009

– 3,5

– 3,7

– 4,6

– 3,8

n.b.

n.b.

SP nov 2007

– 2,0

– 1,9

– 1,4

– 1,0

– 0,4

0,0

Structureel saldo (16)

(% van het BBP)

SP dec 2008

– 2,9

– 2,6

– 3,0

– 1,9

– 1,4

– 0,9

COM jan 2009

– 3,6

– 3,8

– 4,6

– 3,8

n.b.

n.b.

SP nov 2007

– 2,0

– 1,9

– 1,4

– 1,0

– 0,4

0,0

Bruto overheidsschuld

(% van het BBP)

SP dec 2008

63,9

66,7

69,1

69,4

68,5

66,8

COM jan 2009

63,9

67,1

72,4

76,0

n.b.

n.b.

SP nov 2007

64,2

64,0

63,2

61,9

60,2

57,9

Stabiliteitsprogramma (SP); tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Bij deze beoordeling is met name rekening gehouden met de prognoses van de Commissiediensten van januari 2009, maar ook met andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen.

(3)  De tussentijdse prognose van de diensten van de Commissie voorspelt op basis daarvan dat het BBP in 2009 zal dalen met 1,8 %; verwacht wordt dat de groei van het BBP zich daarna herstelt naar 0,4 % in 2010, wanneer de situatie in de financiële sector en het vertrouwen zullen verbeteren en de mondiale vraag zich zal herstellen.

(4)  Gezien de gemelde overschrijding van de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde, als aangegeven in de brief van de Franse minister van Economische Zaken, Industrie en Werkgelegenheid, heeft de Commissie op 18 februari 2009 een verslag opgesteld uit hoofde van artikel 104, lid 3, van het Verdrag.

(5)  In de op 6 februari verzonden brief raamde de Franse minister van Economische Zaken, Industrie en Werkgelegenheid het overheidstekort op 3,1 % BBP in 2010.

(6)  Strategische investeringsfondsen zullen worden gebruikt om te participeren in het kapitaal van ondernemingen.

(7)  Om uit te maken of de tijden economisch goed of slecht zijn, wordt gekeken naar de output gap, die positief was in 2007 en in 2008 (hetgeen kan wijzen op goede economische tijden), maar ook naar de algemene economische situatie zoals deze onder meer blijkt uit de werkgelegenheid, particuliere consumptie, investeringen of externe onevenwichtigheden, op basis waarvan de oorspronkelijke conclusies kunnen worden bijgesteld. Frankrijk zou op grond van die gegevens in 2007 goede economische tijden en in 2008 neutrale tijden hebben gekend. Toch is het structureel saldo volgens de tussentijdse prognoses van de Commissiediensten in 2007 met 0,3 procentpunt BBP en in 2008 met 0,2 procentpunt BBP verslechterd (zie technische beoordeling).

(8)  Zodra de nominale groei van de uitgaven in de gezondheidszorg meer dan 0,75 procentpunt hoger uitvalt dan het in de wet op de financiering van de sociale zekerheid bepaalde groeicijfer (objectif national des dépenses d'assurance-maladie — ONDAM) wordt een alarmprocedure geactiveerd.

(9)  Artikel 34, lid 4, van de nieuwe grondwet bepaalt het volgende: „Des lois de programmation déterminent les objectifs de l'action de l'État. Les orientations pluriannuelles des finances publiques sont définies par des lois de programmation. Elles s'inscrivent dans l'objectif d'équilibre des comptes des administrations publiques”.

(10)  De afbetaling van sociale schuld wordt afgehandeld door een speciaal fonds (Caisse d'Amortissement de la Dette Sociale). In 2008 is een nieuwe, in 2005 vastgestelde wet definitief in werking getreden op grond waarvan tegenover elke nieuwe schuldoverdracht aan het fonds nieuwe inkomsten moeten staan zodat de looptijd van het fonds niet wordt verlengd.

(11)  Van dat bedrag heeft de regering tot dusverre 21 mld EUR voorgelegd aan de Commissie, die daarvoor toestemming heeft verleend; er zijn voor een bedrag van 10,5 mld EUR verbintenissen angegaan.

(12)  Van dat bedrag heeft de regering tot dusverre 265 mld EUR voorgelegd aan de Commissie, die daarvoor toestemming heeft verleend.

(13)  Aannames betreffende de korte en de lange rente ontbreken.

(14)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(15)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 1,6 %, 1,4 %, 0,9 % en 1,0 % in de periode 2007-2010.

(16)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen zijn volgens het meest recente programma 0 gedurende de hele bestreken periode (2007-2012) en vertegenwoordigen 0,1 % van het BBP in 2007, 0,1 % in 2008 (in beide gevallen betreft het een tekortverminderend effect), en 0 in 2009 en 2010 volgens de tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie.

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/7 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/7

---

ADVIES VAN DE RAAD

van 10 maart 2009

over het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2008-2011

(2009/C 64/02)

DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE,

Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,

Gelet op Verordening (EG) nr. 1466/97 van de Raad van 7 juli 1997 over versterking van het toezicht op begrotingssituaties en het toezicht op en de coördinatie van het economisch beleid (1), en met name op artikel 5, lid 3,

Gezien de aanbeveling van de Commissie,

Na raadpleging van het Economisch en Financieel Comité,

BRENGT HET VOLGENDE ADVIES UIT:

| (1) | Op 10 maart 2009 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2008-2011 behandeld (2). |
| --- | --- |

(1)

Op 10 maart 2009 heeft de Raad het geactualiseerde stabiliteitsprogramma van Griekenland voor de periode 2008-2011 behandeld (2).

| (2) | Griekenland heeft dit decennium een krachtige economische groei gekend van 4 % per jaar. Tegelijkertijd zijn de interne en externe macro-economische onevenwichtigheden aanzienlijk toegenomen. Dit heeft geleid tot een snelle accumulatie van de buitenlandse schuld, terwijl de overheidsschuld hoog blijft. In het licht van de gevolgen van de huidige mondiale economische en financiële crisis voor de Griekse economie legt de impliciete herwaardering van risico's verdere druk op de schuldenlast.
  Volgens de tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie is de groei van het reële BBP in 2008 gedaald naar 2,9 % en zal deze groei naar verwachting in 2009 opnieuw sterk dalen, maar wel positief blijven. Het overheidstekort ligt sinds 2007 boven de drempel van 3 % van het BBP (3) en de quote van de overheidsschuld is een van de hoogste in de Europese Unie. Griekenland heeft daarmee geen ruimte voor een fiscale impuls als het de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn en de concurrentiepositie van het land niet verder in gevaar wil brengen. Daarom wordt geen fiscaal stimuleringspakket overwogen. De Griekse overheid heeft in de begrotingswet 2009 wel enkele maatregelen ingediend die tot doel hebben de sociale samenhang te waarborgen, waaronder uitkeringen voor huishoudens met een laag inkomen. Griekenland ziet zich voor de uitdaging geplaatst een aanzienlijke begrotingsconsolidatie te verwezenlijken en tegelijkertijd ook de kwaliteit van de overheidsfinanciën te verbeteren en de factoren achter de grote interne en externe onevenwichtigheden in de economie te corrigeren. |
| --- | --- |

(2)

Griekenland heeft dit decennium een krachtige economische groei gekend van 4 % per jaar. Tegelijkertijd zijn de interne en externe macro-economische onevenwichtigheden aanzienlijk toegenomen. Dit heeft geleid tot een snelle accumulatie van de buitenlandse schuld, terwijl de overheidsschuld hoog blijft. In het licht van de gevolgen van de huidige mondiale economische en financiële crisis voor de Griekse economie legt de impliciete herwaardering van risico's verdere druk op de schuldenlast.

Volgens de tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie is de groei van het reële BBP in 2008 gedaald naar 2,9 % en zal deze groei naar verwachting in 2009 opnieuw sterk dalen, maar wel positief blijven. Het overheidstekort ligt sinds 2007 boven de drempel van 3 % van het BBP (3) en de quote van de overheidsschuld is een van de hoogste in de Europese Unie. Griekenland heeft daarmee geen ruimte voor een fiscale impuls als het de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn en de concurrentiepositie van het land niet verder in gevaar wil brengen. Daarom wordt geen fiscaal stimuleringspakket overwogen. De Griekse overheid heeft in de begrotingswet 2009 wel enkele maatregelen ingediend die tot doel hebben de sociale samenhang te waarborgen, waaronder uitkeringen voor huishoudens met een laag inkomen. Griekenland ziet zich voor de uitdaging geplaatst een aanzienlijke begrotingsconsolidatie te verwezenlijken en tegelijkertijd ook de kwaliteit van de overheidsfinanciën te verbeteren en de factoren achter de grote interne en externe onevenwichtigheden in de economie te corrigeren.

| (3) | In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat de groei van het reële BBP zal dalen van 3 % in 2008 naar 1,1 % in 2009 en weer zal aantrekken tot gemiddeld 1,75 % over de rest van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (4), lijkt het macro-economische scenario gebaseerd op optimistische groeiverwachtingen voor 2009 en daarna. In het programma wordt met name aangenomen dat de particuliere consumptie en in mindere mate de investeringsgroei sterk blijven, tegen de achtergrond van een gunstige werkgelegenheidsgroei en een optimistische inschatting van de gevolgen van de recente initiatieven ter bevordering van de investeringen en ter verbetering van de besteding van middelen uit de structuurfondsen van de EU. De afname van de economische activiteit van de handelspartners van Griekenland en de verslechterende internationale handelsvooruitzichten brengen bovendien aanzienlijke neerwaartse risico's met zich mee voor het macro-economische scenario van het programma. Hierin komt vooral de kwetsbaarheid van de scheepvaart- en de toerismesector voor de huidige crisis tot uiting. De inflatieprognoses in het programma lijken realistisch te zijn, terwijl ook de ontwikkeling van de externe onevenwichtigheden op middellange termijn enigszins optimistisch is. |
| --- | --- |

(3)

In het macro-economische scenario dat aan het programma ten grondslag ligt, wordt ervan uitgegaan dat de groei van het reële BBP zal dalen van 3 % in 2008 naar 1,1 % in 2009 en weer zal aantrekken tot gemiddeld 1,75 % over de rest van de programmaperiode. Afgaande op de thans beschikbare informatie (4), lijkt het macro-economische scenario gebaseerd op optimistische groeiverwachtingen voor 2009 en daarna. In het programma wordt met name aangenomen dat de particuliere consumptie en in mindere mate de investeringsgroei sterk blijven, tegen de achtergrond van een gunstige werkgelegenheidsgroei en een optimistische inschatting van de gevolgen van de recente initiatieven ter bevordering van de investeringen en ter verbetering van de besteding van middelen uit de structuurfondsen van de EU. De afname van de economische activiteit van de handelspartners van Griekenland en de verslechterende internationale handelsvooruitzichten brengen bovendien aanzienlijke neerwaartse risico's met zich mee voor het macro-economische scenario van het programma. Hierin komt vooral de kwetsbaarheid van de scheepvaart- en de toerismesector voor de huidige crisis tot uiting. De inflatieprognoses in het programma lijken realistisch te zijn, terwijl ook de ontwikkeling van de externe onevenwichtigheden op middellange termijn enigszins optimistisch is.

| (4) | In de actualisering wordt uitgegaan van een overheidstekort voor 2008 van 3,7 % van het BBP (inclusief eenmalige tekortverminderende maatregelen ten belope van 0,4 % van het BBP), wat 0,25 procentpunt hoger is dan voorspeld in de tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie. Dit moet worden afgezet tegen het streefcijfer van 1,6 % van het BBP dat in de vorige actualisering werd genoemd. Deze afwijking van 2 procentpunten weerspiegelt zowel tegenvallende ontvangsten als uitgavenoverschrijdingen. Het is met name de verwachting dat de inkomsten ongeveer 1 procentpunt van het BBP lager zullen uitvallen dan begroot, met name door de tegenvallende opbrengst van de ontvangstenverhogende maatregelen die in 2008 ten uitvoer zijn gelegd. De uitgavenoverschrijdingen bedragen nog eens ongeveer 1 procentpunt van het BBP en zijn hoofdzakelijk het gevolg van het ontsporen van de primaire lopende uitgaven en in het bijzonder de hoger dan verwachte overheidsconsumptie en lonen. |
| --- | --- |

(4)

In de actualisering wordt uitgegaan van een overheidstekort voor 2008 van 3,7 % van het BBP (inclusief eenmalige tekortverminderende maatregelen ten belope van 0,4 % van het BBP), wat 0,25 procentpunt hoger is dan voorspeld in de tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie. Dit moet worden afgezet tegen het streefcijfer van 1,6 % van het BBP dat in de vorige actualisering werd genoemd. Deze afwijking van 2 procentpunten weerspiegelt zowel tegenvallende ontvangsten als uitgavenoverschrijdingen. Het is met name de verwachting dat de inkomsten ongeveer 1 procentpunt van het BBP lager zullen uitvallen dan begroot, met name door de tegenvallende opbrengst van de ontvangstenverhogende maatregelen die in 2008 ten uitvoer zijn gelegd. De uitgavenoverschrijdingen bedragen nog eens ongeveer 1 procentpunt van het BBP en zijn hoofdzakelijk het gevolg van het ontsporen van de primaire lopende uitgaven en in het bijzonder de hoger dan verwachte overheidsconsumptie en lonen.

| (5) | Volgens de actualisering is het streefcijfer voor het tekort voor 2009 vastgesteld op 3,7 % van het BBP (inclusief eenmalige tekortverminderende maatregelen ten belope van 0,5 % van het BBP), hetgeen in overeenstemming is met de tussentijdse prognoses van de diensten van de Commissie. Vergeleken met de begrotingsdoelstelling die is vastgesteld in de begrotingswet 2009, die op 21 december 2008 door het Parlement is aangenomen, is dit een opwaartse bijstelling met 1,75 procentpunt van het BBP. De nieuwe begrotingsdoelstelling houdt rekening met het tegenvallende begrotingsresultaat in 2008. Zij weerspiegelt ook een verstandigere prognose van de totale ontvangsten, die met 1 procentpunt van het BBP naar beneden zijn bijgesteld, terwijl de overheidsuitgaven naar boven zijn bijgesteld met 0,4 procentpunt van het BBP. Desondanks wordt nog steeds verwacht dat de inkomstenquote in 2009 zal groeien met bijna 1 procentpunt van het BBP, als gevolg van het maatregelenpakket ter verhoging van de belastingontvangsten dat in september 2008 is vastgesteld en is opgenomen in de begrotingswet 2009. Om te waarborgen dat de herziene streefcijfers worden gehaald, voorziet de actualisering in diverse maatregelen ter aanvulling van de maatregelen in de begrotingswet 2009, die tot doel hebben de primaire overheidsuitgaven te beperken en het beheer van de overheidsuitgaven te rationaliseren. Deze nieuwe maatregelen, die voor 2009 zijn gepland, zijn in het programma echter niet duidelijk gespecificeerd. Het totale begrotingsbeleid zal in 2009 ruwweg neutraal zijn. |
| --- | --- |

(5)

Volgens de actualisering is het streefcijfer voor het tekort voor 2009 vastgesteld op 3,7 % van het BBP (inclusief eenmalige tekortverminderende maatregelen ten belope van 0,5 % van het BBP), hetgeen in overeenstemming is met de tussentijdse prognoses van de diensten van de Commissie. Vergeleken met de begrotingsdoelstelling die is vastgesteld in de begrotingswet 2009, die op 21 december 2008 door het Parlement is aangenomen, is dit een opwaartse bijstelling met 1,75 procentpunt van het BBP. De nieuwe begrotingsdoelstelling houdt rekening met het tegenvallende begrotingsresultaat in 2008. Zij weerspiegelt ook een verstandigere prognose van de totale ontvangsten, die met 1 procentpunt van het BBP naar beneden zijn bijgesteld, terwijl de overheidsuitgaven naar boven zijn bijgesteld met 0,4 procentpunt van het BBP. Desondanks wordt nog steeds verwacht dat de inkomstenquote in 2009 zal groeien met bijna 1 procentpunt van het BBP, als gevolg van het maatregelenpakket ter verhoging van de belastingontvangsten dat in september 2008 is vastgesteld en is opgenomen in de begrotingswet 2009. Om te waarborgen dat de herziene streefcijfers worden gehaald, voorziet de actualisering in diverse maatregelen ter aanvulling van de maatregelen in de begrotingswet 2009, die tot doel hebben de primaire overheidsuitgaven te beperken en het beheer van de overheidsuitgaven te rationaliseren. Deze nieuwe maatregelen, die voor 2009 zijn gepland, zijn in het programma echter niet duidelijk gespecificeerd. Het totale begrotingsbeleid zal in 2009 ruwweg neutraal zijn.

| (6) | De in het programma beschreven begrotingsstrategie richt zich op vermindering van het structurele tekort van 4,5 % van het BBP in 2008 naar 4,3 % in 2009 en 2,2 % in 2011. Tegelijkertijd wordt niet verwacht dat de middellangetermijndoelstelling (MTD) van een structureel evenwichtige begroting (dat wil zeggen, als de cijfers worden gecorrigeerd voor conjunctuurinvloeden, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) binnen de programmaperiode wordt gehaald. Voor het nominale tekort is het streefcijfer 3,7 % van het BBP in 2009, waarna het in de loop van de programmaperiode zal dalen naar 3,2 % van het BBP in 2010 en 2,6 % in 2011. Evenzo zal het primaire saldo in 2011 uitkomen op een overschot van 1,7 % van het BBP, vergeleken met 0,8 % in 2009. In structureel opzicht zou dit neerkomen op een verbetering van gemiddeld 0,75 procentpunt van het BBP. De begrotingsconsolidatie in 2010 en 2011 is hoofdzakelijk gebaseerd op een ambitieuze bezuiniging op de uitgaven, die echter niet volledig wordt ingevuld met concrete maatregelen. De bruto overheidsschuld wordt voor 2008 geraamd op 94,6 % van het BBP en zal naar verwachting in 2009 en 2010 het niveau van 96 % van het BBP overschrijden en in 2011 weer dalen naar 94,75 %. Afgezien van de stijging van het tekort en de daling van de BBP-groei, draagt ook een aanzienlijke stock-flow adjustment bij aan de stijging van de schuldquote in 2009. |
| --- | --- |

(6)

De in het programma beschreven begrotingsstrategie richt zich op vermindering van het structurele tekort van 4,5 % van het BBP in 2008 naar 4,3 % in 2009 en 2,2 % in 2011. Tegelijkertijd wordt niet verwacht dat de middellangetermijndoelstelling (MTD) van een structureel evenwichtige begroting (dat wil zeggen, als de cijfers worden gecorrigeerd voor conjunctuurinvloeden, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen) binnen de programmaperiode wordt gehaald. Voor het nominale tekort is het streefcijfer 3,7 % van het BBP in 2009, waarna het in de loop van de programmaperiode zal dalen naar 3,2 % van het BBP in 2010 en 2,6 % in 2011. Evenzo zal het primaire saldo in 2011 uitkomen op een overschot van 1,7 % van het BBP, vergeleken met 0,8 % in 2009. In structureel opzicht zou dit neerkomen op een verbetering van gemiddeld 0,75 procentpunt van het BBP. De begrotingsconsolidatie in 2010 en 2011 is hoofdzakelijk gebaseerd op een ambitieuze bezuiniging op de uitgaven, die echter niet volledig wordt ingevuld met concrete maatregelen. De bruto overheidsschuld wordt voor 2008 geraamd op 94,6 % van het BBP en zal naar verwachting in 2009 en 2010 het niveau van 96 % van het BBP overschrijden en in 2011 weer dalen naar 94,75 %. Afgezien van de stijging van het tekort en de daling van de BBP-groei, draagt ook een aanzienlijke stock-flow adjustment bij aan de stijging van de schuldquote in 2009.

| (7) | De begrotingsresultaten zijn onderhevig aan forse neerwaartse risico's. Met name is het onderliggende macro-economische scenario gebaseerd op optimistische groeiverwachtingen. De risico's hangen in 2009 ook samen met mogelijke ontsporingen van de tenuitvoerlegging van de herziene begrotingsdoelstelling voor 2009, vooral gezien de terugkerende uitgavenoverschrijdingen en tegenvallende ontvangsten in het verleden. Vanaf 2010 zijn er risico's door het ontbreken van informatie over de maatregelen die de beoogde consolidatie moeten ondersteunen, in het bijzonder aan de uitgavenzijde. Voorts lijken de voorziene bezuinigingen op sommige uitgavenposten op het eerste gezicht ambitieus. Bovendien lijkt de voorziene ontwikkeling van de schuldquote aan opwaartse risico's onderhevig, gelet op de risico's van de tekortprognoses. Deze risico's kunnen nog groter worden door onzekerheid over de stock-flow adjustments, aangezien het programma net als in het verleden geen informatie bevat over de componenten daarvan. Daarnaast kunnen mogelijke schuldverhogende financiële transacties in het kader van het steunpakket voor de financiële sector de opwaartse druk op de schuldquote nog verhogen. Het programma houdt geen rekening met de mogelijke gevolgen van dit financiële pakket voor de ontwikkeling van de schuldenlast. |
| --- | --- |

(7)

De begrotingsresultaten zijn onderhevig aan forse neerwaartse risico's. Met name is het onderliggende macro-economische scenario gebaseerd op optimistische groeiverwachtingen. De risico's hangen in 2009 ook samen met mogelijke ontsporingen van de tenuitvoerlegging van de herziene begrotingsdoelstelling voor 2009, vooral gezien de terugkerende uitgavenoverschrijdingen en tegenvallende ontvangsten in het verleden. Vanaf 2010 zijn er risico's door het ontbreken van informatie over de maatregelen die de beoogde consolidatie moeten ondersteunen, in het bijzonder aan de uitgavenzijde. Voorts lijken de voorziene bezuinigingen op sommige uitgavenposten op het eerste gezicht ambitieus. Bovendien lijkt de voorziene ontwikkeling van de schuldquote aan opwaartse risico's onderhevig, gelet op de risico's van de tekortprognoses. Deze risico's kunnen nog groter worden door onzekerheid over de stock-flow adjustments, aangezien het programma net als in het verleden geen informatie bevat over de componenten daarvan. Daarnaast kunnen mogelijke schuldverhogende financiële transacties in het kader van het steunpakket voor de financiële sector de opwaartse druk op de schuldquote nog verhogen. Het programma houdt geen rekening met de mogelijke gevolgen van dit financiële pakket voor de ontwikkeling van de schuldenlast.

| (8) | Momenteel worden de langetermijnprognoses voor de pensioenuitgaven volgens de algemeen aanvaarde methode opgesteld; de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing zullen waarschijnlijk ruim boven het gemiddelde van de EU liggen. De in het programma geraamde begrotingssituatie voor 2008, die slechter is dan de uitgangssituatie van de vorige actualisering, zou de gevolgen van een vergrijzende bevolking voor de begroting op lange termijn verergeren. De brutoschuld is bovendien ruim hoger dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde. Voor de terugdringing van de brutoschuld zijn langdurig hoge primaire overschotten vereist. Door op middellange termijn hoge primaire overschotten te blijven realiseren en het pensioenstelsel verder te hervormen om de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven in de hand te houden, kunnen de hoge risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn deels worden opgevangen. De bovengenoemde risico's van de door Griekenland ingestelde stabilisatieprogramma's voor de financiële sector zouden een negatief effect kunnen hebben op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, hoofdzakelijk door hun effect op de overheidsschuld, alhoewel sommige kosten van de overheidssteun in de toekomst zouden kunnen worden terugverdiend. |
| --- | --- |

(8)

Momenteel worden de langetermijnprognoses voor de pensioenuitgaven volgens de algemeen aanvaarde methode opgesteld; de budgettaire langetermijngevolgen van de vergrijzing zullen waarschijnlijk ruim boven het gemiddelde van de EU liggen. De in het programma geraamde begrotingssituatie voor 2008, die slechter is dan de uitgangssituatie van de vorige actualisering, zou de gevolgen van een vergrijzende bevolking voor de begroting op lange termijn verergeren. De brutoschuld is bovendien ruim hoger dan de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde. Voor de terugdringing van de brutoschuld zijn langdurig hoge primaire overschotten vereist. Door op middellange termijn hoge primaire overschotten te blijven realiseren en het pensioenstelsel verder te hervormen om de verwachte forse stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven in de hand te houden, kunnen de hoge risico's voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn deels worden opgevangen. De bovengenoemde risico's van de door Griekenland ingestelde stabilisatieprogramma's voor de financiële sector zouden een negatief effect kunnen hebben op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn, hoofdzakelijk door hun effect op de overheidsschuld, alhoewel sommige kosten van de overheidssteun in de toekomst zouden kunnen worden terugverdiend.

| (9) | Het begrotingskader voor de middellange termijn blijft zwak en wordt gekenmerkt door een slechte staat van dienst. De begrotingsontwikkelingen in Griekenland weerspiegelen een ontoereikende beheersing van de overheidsuitgaven, terwijl de ontvangstenprognoses systematisch optimistisch blijken. Bovendien zijn, ondanks enige vooruitgang in de voorbije jaren, ook de structurele en endemische problemen met de boekhouding van de Griekse regering schadelijk voor de tijdige en doeltreffende beheersing van de ontvangsten en uitgaven. Het programma voorziet in de voorzetting van de aan de gang zijnde begrotingshervorming en de tenuitvoerlegging van de programmabudgettering, met het oog op verbetering van het toezicht op en het beheer van de overheidsuitgaven, vergroting van de transparantie en de invoering van een meerjarenplanning in het begrotingsproces. De hervorming van het begrotingsproces zal volgens de planning echter pas in 2012 zijn voltooid. |
| --- | --- |

(9)

Het begrotingskader voor de middellange termijn blijft zwak en wordt gekenmerkt door een slechte staat van dienst. De begrotingsontwikkelingen in Griekenland weerspiegelen een ontoereikende beheersing van de overheidsuitgaven, terwijl de ontvangstenprognoses systematisch optimistisch blijken. Bovendien zijn, ondanks enige vooruitgang in de voorbije jaren, ook de structurele en endemische problemen met de boekhouding van de Griekse regering schadelijk voor de tijdige en doeltreffende beheersing van de ontvangsten en uitgaven. Het programma voorziet in de voorzetting van de aan de gang zijnde begrotingshervorming en de tenuitvoerlegging van de programmabudgettering, met het oog op verbetering van het toezicht op en het beheer van de overheidsuitgaven, vergroting van de transparantie en de invoering van een meerjarenplanning in het begrotingsproces. De hervorming van het begrotingsproces zal volgens de planning echter pas in 2012 zijn voltooid.

| (10) | Als reactie op de financiële crisis heeft de Griekse regering een aantal maatregelen genomen om de stabiliteit van de financiële sector te waarborgen, waaronder een depositogarantiemaatregel tot een bedrag van 100 000 EUR. Het pakket maatregelen bestaat uit een herkapitalisatieregeling, die nieuw kapitaal beschikbaar stelt voor kredietinstellingen in ruil voor preferente aandelen, een garantieregeling die nieuwe schulden dekt met een looptijd van drie maanden tot drie jaar, en een effectenprogramma, dat staatsobligaties verstrekt aan daarvoor in aanmerking komende kredietinstellingen en hun toegang tot liquide middelen vergroot, in het bijzonder bij de ECB. Het betreft een pakket van in totaal 28 mld EUR (circa 10 % van het BBP). |
| --- | --- |

(10)

Als reactie op de financiële crisis heeft de Griekse regering een aantal maatregelen genomen om de stabiliteit van de financiële sector te waarborgen, waaronder een depositogarantiemaatregel tot een bedrag van 100 000 EUR. Het pakket maatregelen bestaat uit een herkapitalisatieregeling, die nieuw kapitaal beschikbaar stelt voor kredietinstellingen in ruil voor preferente aandelen, een garantieregeling die nieuwe schulden dekt met een looptijd van drie maanden tot drie jaar, en een effectenprogramma, dat staatsobligaties verstrekt aan daarvoor in aanmerking komende kredietinstellingen en hun toegang tot liquide middelen vergroot, in het bijzonder bij de ECB. Het betreft een pakket van in totaal 28 mld EUR (circa 10 % van het BBP).

| (11) | Volgens het programma is het begrotingsbeleid gericht op herstel van het vertrouwen onder investeerders en de aanpak van de macro-economische onevenwichtigheden. De Griekse regering heeft vanwege het gebrek aan budgettaire manoeuvreerruimte en gezien de grote economische onevenwichtigheden, geen stimuleringpakket voor de korte termijn aangenomen als antwoord op de vertraging van de economische groei, hetgeen in overeenstemming zou zijn met het Europees economisch herstelplan. Het programma voorziet in een aantal structurele maatregelen, waaronder sectorspecifieke maatregelen in de toerismesector, die geen directe gevolgen hebben voor de begroting, zoals maatregelen gericht op behoud van werkgelegenheid, vergroting van de bedrijfsinvesteringen, onder meer via publiek-private partnerschappen, stimulering van leningen aan KMO's en verbetering van de besteding van EU-middelen. De actualisering bevat ook een reeks andere structurele hervormingsmaatregelen, die deel uitmaken van de langetermijnstrategie ter verbetering van de kwaliteit en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zoals de hervorming van het beheer van de overheidsuitgaven en de controle en tenuitvoerlegging van de onlangs aangenomen pensioenhervorming. Deze maatregelen houden verband met de hervormingsagenda voor de middellange termijn en de landenspecifieke aanbevelingen voor Griekenland die de Commissie op 28 januari 2009 heeft uitgebracht in het kader van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid. |
| --- | --- |

(11)

Volgens het programma is het begrotingsbeleid gericht op herstel van het vertrouwen onder investeerders en de aanpak van de macro-economische onevenwichtigheden. De Griekse regering heeft vanwege het gebrek aan budgettaire manoeuvreerruimte en gezien de grote economische onevenwichtigheden, geen stimuleringpakket voor de korte termijn aangenomen als antwoord op de vertraging van de economische groei, hetgeen in overeenstemming zou zijn met het Europees economisch herstelplan. Het programma voorziet in een aantal structurele maatregelen, waaronder sectorspecifieke maatregelen in de toerismesector, die geen directe gevolgen hebben voor de begroting, zoals maatregelen gericht op behoud van werkgelegenheid, vergroting van de bedrijfsinvesteringen, onder meer via publiek-private partnerschappen, stimulering van leningen aan KMO's en verbetering van de besteding van EU-middelen. De actualisering bevat ook een reeks andere structurele hervormingsmaatregelen, die deel uitmaken van de langetermijnstrategie ter verbetering van de kwaliteit en de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, zoals de hervorming van het beheer van de overheidsuitgaven en de controle en tenuitvoerlegging van de onlangs aangenomen pensioenhervorming. Deze maatregelen houden verband met de hervormingsagenda voor de middellange termijn en de landenspecifieke aanbevelingen voor Griekenland die de Commissie op 28 januari 2009 heeft uitgebracht in het kader van de Lissabonstrategie voor groei en werkgelegenheid.

| (12) | Griekenland heeft een consolidatieprogramma aangenomen dat tot doel heeft de budgettaire verslechtering in 2009 te beperken en het overheidstekort terug te dringen tot onder de drempel van 3 % van het BBP in 2011. Afgaande op het gewijzigde (herberekende) structurele saldo kan het totale begrotingsbeleid in 2009 ruwweg neutraal en in 2010 restrictief worden genoemd. Meer in het bijzonder streeft het programma voor 2010 naar een structurele aanpassing van 1,5 procentpunt van het BBP en een verdere structurele verbetering van circa 0,5 procentpunt in 2011. Rekening houdend met de risico's voor de begrotingsplannen, is het echter mogelijk dat de voorziene consolidatie de doelstellingen niet haalt en dat het nominale tekort boven de referentiewaarde van 3 % van het BBP blijft. In het licht van de grote interne en externe onevenwichtigheden in de Griekse economie is het tempo van de begrotingsaanpassing onvoldoende en wordt de aanpassing onvoldoende ondersteund door concrete, blijvende maatregelen in 2010 en 2011, in het bijzonder aan de uitgavenzijde. Wanneer, tot slot, rekening wordt gehouden met de bovengenoemde risico's voor de schuldprognoses, kan de schuldquote over de gehele programmaperiode toenemen, vooral als gevolg van onvoldoende vooruitgang bij het terugdringen van het overheidstekort. |
| --- | --- |

(12)

Griekenland heeft een consolidatieprogramma aangenomen dat tot doel heeft de budgettaire verslechtering in 2009 te beperken en het overheidstekort terug te dringen tot onder de drempel van 3 % van het BBP in 2011. Afgaande op het gewijzigde (herberekende) structurele saldo kan het totale begrotingsbeleid in 2009 ruwweg neutraal en in 2010 restrictief worden genoemd. Meer in het bijzonder streeft het programma voor 2010 naar een structurele aanpassing van 1,5 procentpunt van het BBP en een verdere structurele verbetering van circa 0,5 procentpunt in 2011. Rekening houdend met de risico's voor de begrotingsplannen, is het echter mogelijk dat de voorziene consolidatie de doelstellingen niet haalt en dat het nominale tekort boven de referentiewaarde van 3 % van het BBP blijft. In het licht van de grote interne en externe onevenwichtigheden in de Griekse economie is het tempo van de begrotingsaanpassing onvoldoende en wordt de aanpassing onvoldoende ondersteund door concrete, blijvende maatregelen in 2010 en 2011, in het bijzonder aan de uitgavenzijde. Wanneer, tot slot, rekening wordt gehouden met de bovengenoemde risico's voor de schuldprognoses, kan de schuldquote over de gehele programmaperiode toenemen, vooral als gevolg van onvoldoende vooruitgang bij het terugdringen van het overheidstekort.

| (13) | Wat betreft de gegevensvereisten die zijn gespecificeerd in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's, vertoont het programma enige hiaten in de verplichte en de facultatieve gegevens (5). |
| --- | --- |

(13)

Wat betreft de gegevensvereisten die zijn gespecificeerd in de gedragscode voor stabiliteits- en convergentieprogramma's, vertoont het programma enige hiaten in de verplichte en de facultatieve gegevens (5).

De algemene conclusie luidt dat het programma weliswaar beoogt het begrotingstekort op middellange termijn te verlagen, maar dat het ontoereikend is om tijdig en doeltreffend de structurele onevenwichtigheden in de Griekse economie aan te pakken en de opwaartse trend van de overheidsschuld om te keren. Hoewel de consolidatiestrategie na 2009 berust op een blijvende beperking van de uitgaven en verhoging van de belastingontvangsten, worden in het programma geen concrete maatregelen genoemd om de voor 2010 en 2011 geplande begrotingsaanpassing volledig te ondersteunen. Tegen de achtergrond van de abrupte verslechtering van de wereldeconomie is de begrotingsstrategie bovendien onderhevig aan grote neerwaartse risico's, aangezien de groeihypothesen die aan het macro-economische scenario van het programma ten grondslag liggen, optimistisch zijn.

De consolidatie berust in zekere mate op de resultaten van de strijd tegen de belastingontwijking, die slechts gedeeltelijk wordt ondersteund door de hervormingen van de belastinginning, terwijl de geplande bezuinigingen op sommige uitgavenposten ten dele worden geneutraliseerd door plannen voor hogere lonen en sociale overdrachten. Het is van het grootste belang dat een degelijk budgettair consolidatietraject wordt doorlopen, gebaseerd op blijvende maatregelen om de lopende primaire uitgaven te beheersen, met inbegrip van de lonen in de openbare sector, teneinde in Griekenland te komen tot gezonde en houdbare overheidsfinanciën. De in het programma voorziene aanpassing wordt bovendien slechts gedeeltelijk ondersteund door structureel beleid ter verbetering van de overheidsfinanciën. Aangezien het verlies aan concurrentievermogen en de toename van de externe onevenwichtigheden door structurele factoren worden veroorzaakt, moeten dringend doortastende structurele hervormingen worden doorgevoerd. Op lange termijn zal ook het schuldniveau, dat nog altijd tot de hoogste van de EU behoort, in combinatie met de verwachte toename van de leeftijdsgerelateerde uitgaven een negatief effect sorteren op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn.

Gelet op de bovenstaande beoordeling wordt Griekenland verzocht om:

| i) | al in 2009 het budgettair consolidatietraject aanzienlijk te versterken door middel van goed gespecificeerde blijvende maatregelen die de lopende uitgaven beteugelen, met inbegrip van een verstandig loonbeleid voor de overheidssector, om zo bij te dragen aan de noodzakelijke verlaging van de schuldquote; |
| --- | --- |

i)

al in 2009 het budgettair consolidatietraject aanzienlijk te versterken door middel van goed gespecificeerde blijvende maatregelen die de lopende uitgaven beteugelen, met inbegrip van een verstandig loonbeleid voor de overheidssector, om zo bij te dragen aan de noodzakelijke verlaging van de schuldquote;

| ii) | ervoor te zorgen dat budgettaire consolidatiemaatregelen ook zijn gericht op verbetering van de overheidsfinanciën, in het kader van een uitgebreid hervormingsprogramma, in het licht van de noodzakelijke aanpassing van de economie, met het oog op het herstel van het concurrentievermogen en de aanpak van de bestaande externe onevenwichtigheden; |
| --- | --- |

ii)

ervoor te zorgen dat budgettaire consolidatiemaatregelen ook zijn gericht op verbetering van de overheidsfinanciën, in het kader van een uitgebreid hervormingsprogramma, in het licht van de noodzakelijke aanpassing van de economie, met het oog op het herstel van het concurrentievermogen en de aanpak van de bestaande externe onevenwichtigheden;

| iii) | de hervorming van de belastingdiensten snel door te voeren en het functioneren van het begrotingsproces verder te verbeteren door de transparantie ervan te vergroten, de begrotingsstrategie op langere termijn te specificeren en toezicht-, controle- en beheersingsmechanismen voor het verhogen van de efficiëntie van de primaire uitgaven op te zetten; |
| --- | --- |

iii)

de hervorming van de belastingdiensten snel door te voeren en het functioneren van het begrotingsproces verder te verbeteren door de transparantie ervan te vergroten, de begrotingsstrategie op langere termijn te specificeren en toezicht-, controle- en beheersingsmechanismen voor het verhogen van de efficiëntie van de primaire uitgaven op te zetten;

| iv) | gezien het stijgende schuldniveau en de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven, de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door de aan de gang zijnde hervormingen in de gezondheidszorg en het pensioenstelsel voort te zetten. |
| --- | --- |

iv)

gezien het stijgende schuldniveau en de verwachte stijging van de leeftijdsgerelateerde uitgaven, de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op lange termijn te verbeteren door de aan de gang zijnde hervormingen in de gezondheidszorg en het pensioenstelsel voort te zetten.

Griekenland wordt ook dringend gevraagd de statistische governance en de kwaliteit van zijn statistische gegevens te verbeteren, en verzocht zich beter te houden aan de in de gedragscode gespecificeerde gegevensvereisten.

Vergelijking van de belangrijkste macro-economische en budgettaire prognoses

| | | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Reëel GDP
  (verandering in %) | SP jan 2009 | 4,0 | 3,0 | 1,1 | 1,6 | 2,3 |
| COM jan 2009 | 4,0 | 2,9 | 0,2 | 0,7 | n.b. |
| SP dec 2007 | 4,1 | 4,0 | 4,0 | 4,0 | n.b. |
| HICP-inflatie
  (%) | SP jan 2009 | 3,0 | 4,3 | 2,6 | 2,5 | 2,4 |
| COM jan 2009 | 3,0 | 4,3 | 2,5 | 2,7 | n.b. |
| SP dec 2007 | 2,9 | 2,8 | 2,7 | 2,6 | n.b. |
| Output gap (6)

  (% van het potentiële BBP) | SP jan 2009 | 2,2 | 1,9 | 0,3 | – 0,8 | – 1,0 |
| COM jan 2009 (7) | 3,0 | 2,8 | 0,5 | – 1,2 | n.b. |
| SP dec 2007 | 1,3 | 1,2 | 1,2 | n.b. | n.b. |
| Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland
  (% van het BBP) | SP jan 2009 | – 12,1 | – 12,8 | – 11,4 | – 10,8 | – 10,0 |
| COM jan 2009 | – 12,1 | – 11,7 | – 11,2 | – 11,6 | n.b. |
| SP dec 2007 | – 12,8 | – 12,7 | – 12,5 | – 12,2 | n.b. |
| Overheidsontvangsten
  (% van het BBP) | SP jan 2009 | 39,9 | 40,0 | 41,0 | 41,1 | 41,2 |
| COM jan 2009 | 40,0 | 39,9 | 40,8 | 40,0 | n.b. |
| SP dec 2007 | 39,9 | 41,1 | 41,7 | 42,3 | n.b. |
| Overheidsuitgaven
  (% van het BBP) | SP jan 2009 | 43,4 | 43,7 | 44,7 | 44,3 | 43,8 |
| COM jan 2009 | 43,4 | 43,4 | 44,5 | 44,2 | n.b. |
| SP dec 2007 | 42,6 | 42,7 | 42,5 | 42,3 | n.b. |
| Overheidssaldo
  (% van het BBP) | SP jan 2009 | – 3,5 | – 3,7 | – 3,7 | – 3,2 | – 2,6 |
| COM jan 2009 | – 3,5 | – 3,4 | – 3,7 | – 4,2 | n.b. |
| SP dec 2007 | – 2,7 | – 1,6 | – 0,8 | 0,0 | n.b. |
| Primair saldo
  (% van het BBP) | SP jan 2009 | 0,6 | 0,3 | 0,8 | 1,2 | 1,7 |
| COM jan 2009 | 0,6 | 0,6 | 0,6 | 0,0 | n.b. |
| SP dec 2007 | 1,2 | 2,4 | 3,1 | 3,8 | n.b. |
| Conjunctuurgezuiverd saldo (6)

  (% van het BBP) | SP jan 2009 | – 4,4 | – 4,5 | – 3,8 | – 2,8 | – 2,2 |
| COM jan 2009 | – 4,8 | – 4,7 | – 3,9 | – 3,7 | n.b. |
| SP dec 2007 | – 3,4 | – 2,4 | – 2,3 | n.b. | n.b. |
| Structureel saldo (8)

  (% van het BBP) | SP jan 2009 | – 4,4 | – 4,5 | – 4,3 | – 2,8 | – 2,2 |
| COM jan 2009 | – 4,6 | – 5,0 | – 4,7 | – 3,7 | n.b. |
| SP dec 2007 | – 3,1 | – 2,4 | – 2,3 | n.b. | n.b. |
| Bruto overheidsschuld
  (% van het BBP) | SP jan 2009 | 94,8 | 94,6 | 96,3 | 96,1 | 94,7 |
| COM jan 2009 | 94,8 | 94,0 | 96,2 | 98,4 | n.b. |
| SP dec 2007 | 93,4 | 91,0 | 87,3 | 82,9 | n.b. |
| Stabiliteitsprogramma (SP); tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie. |

2007

2008

2009

2010

2011

Reëel GDP

(verandering in %)

SP jan 2009

4,0

3,0

1,1

1,6

2,3

COM jan 2009

4,0

2,9

0,2

0,7

n.b.

SP dec 2007

4,1

4,0

4,0

4,0

n.b.

HICP-inflatie

(%)

SP jan 2009

3,0

4,3

2,6

2,5

2,4

COM jan 2009

3,0

4,3

2,5

2,7

n.b.

SP dec 2007

2,9

2,8

2,7

2,6

n.b.

Output gap (6)

(% van het potentiële BBP)

SP jan 2009

2,2

1,9

0,3

– 0,8

– 1,0

COM jan 2009 (7)

3,0

2,8

0,5

– 1,2

n.b.

SP dec 2007

1,3

1,2

1,2

n.b.

n.b.

Netto financieringsoverschot/-tekort t.o.v. het buitenland

(% van het BBP)

SP jan 2009

– 12,1

– 12,8

– 11,4

– 10,8

– 10,0

COM jan 2009

– 12,1

– 11,7

– 11,2

– 11,6

n.b.

SP dec 2007

– 12,8

– 12,7

– 12,5

– 12,2

n.b.

Overheidsontvangsten

(% van het BBP)

SP jan 2009

39,9

40,0

41,0

41,1

41,2

COM jan 2009

40,0

39,9

40,8

40,0

n.b.

SP dec 2007

39,9

41,1

41,7

42,3

n.b.

Overheidsuitgaven

(% van het BBP)

SP jan 2009

43,4

43,7

44,7

44,3

43,8

COM jan 2009

43,4

43,4

44,5

44,2

n.b.

SP dec 2007

42,6

42,7

42,5

42,3

n.b.

Overheidssaldo

(% van het BBP)

SP jan 2009

– 3,5

– 3,7

– 3,7

– 3,2

– 2,6

COM jan 2009

– 3,5

– 3,4

– 3,7

– 4,2

n.b.

SP dec 2007

– 2,7

– 1,6

– 0,8

0,0

n.b.

Primair saldo

(% van het BBP)

SP jan 2009

0,6

0,3

0,8

1,2

1,7

COM jan 2009

0,6

0,6

0,6

0,0

n.b.

SP dec 2007

1,2

2,4

3,1

3,8

n.b.

Conjunctuurgezuiverd saldo (6)

(% van het BBP)

SP jan 2009

– 4,4

– 4,5

– 3,8

– 2,8

– 2,2

COM jan 2009

– 4,8

– 4,7

– 3,9

– 3,7

n.b.

SP dec 2007

– 3,4

– 2,4

– 2,3

n.b.

n.b.

Structureel saldo (8)

(% van het BBP)

SP jan 2009

– 4,4

– 4,5

– 4,3

– 2,8

– 2,2

COM jan 2009

– 4,6

– 5,0

– 4,7

– 3,7

n.b.

SP dec 2007

– 3,1

– 2,4

– 2,3

n.b.

n.b.

Bruto overheidsschuld

(% van het BBP)

SP jan 2009

94,8

94,6

96,3

96,1

94,7

COM jan 2009

94,8

94,0

96,2

98,4

n.b.

SP dec 2007

93,4

91,0

87,3

82,9

n.b.

Stabiliteitsprogramma (SP); tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

(1)  PB L 209 van 2.8.1997, blz. 1. Alle documenten waarnaar in deze tekst wordt verwezen, zijn te vinden op de volgende website:

http://ec.europa.eu/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

(2)  Op 6 februari 2009 hebben de Griekse autoriteiten een addendum bij het programma ingediend, waarin uitleg is gegeven over wijzigingen in de in de begroting opgenomen belastingverhogende maatregelen en de geplande hervorming van het begrotingsproces. Het addendum brengt geen wijzigingen aan in de begrotingsstrategie als uiteengezet in het stabiliteitsprogramma, terwijl ook het macro-economische scenario en de begrotingsprognoses ongewijzigd blijven.

(3)  Volgens de gegevens die de Griekse autoriteiten in oktober 2008 hebben doorgegeven en die door Eurostat zijn gevalideerd, heeft het overheidstekort in 2007 een niveau bereikt van 3,5 % van het BBP, waarmee de referentiewaarde van 3 % van het BBP is overschreden. Gezien de gemelde overschrijding van de in het Verdrag vastgestelde referentiewaarde heeft de Commissie op 18 februari 2009 een verslag opgesteld uit hoofde van artikel 104, lid 3, van het Verdrag.

(4)  Bij de beoordeling wordt met name rekening gehouden met de prognoses van de diensten van de Commissie uit januari 2009, maar ook met andere informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen.

(5)  Met name ontbreken de gegevens over de overheidsuitgaven naar functie, de schuldontwikkeling en de componenten van stock-flow adjustment (verschil tussen liquide middelen en transitorische posten, de netto-accumulatie van financiële activa, waarderingseffecten e.a.), liquide financiële activa en netto financiële schulden.

(6)  In de programma's vermelde output gaps en conjunctuurgezuiverde saldi, zoals herberekend door de diensten van de Commissie op basis van de in de programma's voorkomende informatie.

(7)  Op basis van een geraamde potentiële groei van achtereenvolgens 3,2 %, 2,7 %, 2,8 % en 2,5 % in de periode 2008-2011.

(8)  Conjunctuurgezuiverd saldo, ongerekend eenmalige en andere tijdelijke maatregelen. De eenmalige en andere tijdelijke maatregelen vertegenwoordigen volgens het meest recente programma 0,4 % van het BBP in 2008 en 0,5 % van het BBP in 2009 (in alle gevallen betreft het een tekortverminderend effect) en volgens de tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie 0,4 % van het BBP in 2008 en 0,8 % van het BBP in 2009 (in alle gevallen betreft het een tekortverminderend effect).

Bronnen:

Stabiliteitsprogramma (SP); tussentijdse prognoses van januari 2009 van de diensten van de Commissie (COM); berekeningen van de diensten van de Commissie.

---

II Mededelingen

MEDEDELINGEN VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/13 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/13

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak COMP/M.5433 — Sanacorp/V.D. Linde)

(Voor de EER relevante tekst)

(2009/C 64/03)

Op 4 maart 2009 heeft de Commissie besloten geen bezwaar aan te tekenen tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad. De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Duits en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32009M5433. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu). |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32009M5433. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu).

---

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/13 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/13

---

Besluit om geen bezwaar aan te tekenen tegen een aangemelde concentratie

(Zaak COMP/M.5438 — NBC Universal/De Agostini Communications/IMI Investimenti/Cattleya)

(Voor de EER relevante tekst)

(2009/C 64/04)

Op 2 maart 2009 heeft de Commissie besloten geen bezwaar aan te tekenen tegen bovenvermelde aangemelde concentratie en deze verenigbaar met de gemeenschappelijke markt te verklaren. Deze beschikking is gebaseerd op artikel 6, lid 1, onder b), van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad. De volledige tekst van de beschikking is slechts beschikbaar in het Engels en zal openbaar worden gemaakt na verwijdering van eventuele bedrijfsgeheimen. De tekst is beschikbaar:

| — | op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector; |
| --- | --- |

—

op de website „concurrentie” van de Europese Commissie (http://ec.europa.eu/comm/competition/mergers/cases/). Deze website biedt verschillende mogelijkheden om individuele concentratiebeschikkingen op te zoeken, onder meer op bedrijfsnaam, nummer van de zaak, datum en sector;

| — | in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32009M5438. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu). |
| --- | --- |

—

in elektronische vorm op de EUR-Lex website onder documentnummer 32009M5438. EUR-Lex is het geïnformatiseerde documentatiesysteem voor de communautaire wetgeving (http://eur-lex.europa.eu).

---

IV Informatie

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE INSTELLINGEN EN ORGANEN VAN DE EUROPESE UNIE

Commissie

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/14 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/14

---

Wisselkoersen van de euro (1)

18 maart 2009

(2009/C 64/05)

1 euro=

| | Munteenheid | Koers |
| --- | --- | --- |
| USD | US-dollar | 1,3130 |
| JPY | Japanse yen | 128,94 |
| DKK | Deense kroon | 7,4508 |
| GBP | Pond sterling | 0,93910 |
| SEK | Zweedse kroon | 10,9630 |
| CHF | Zwitserse frank | 1,5332 |
| ISK | IJslandse kroon | |
| NOK | Noorse kroon | 8,8090 |
| BGN | Bulgaarse lev | 1,9558 |
| CZK | Tsjechische koruna | 26,988 |
| EEK | Estlandse kroon | 15,6466 |
| HUF | Hongaarse forint | 301,70 |
| LTL | Litouwse litas | 3,4528 |
| LVL | Letlandse lat | 0,7075 |
| PLN | Poolse zloty | 4,5427 |
| RON | Roemeense leu | 4,2965 |
| TRY | Turkse lira | 2,2459 |
| AUD | Australische dollar | 1,9840 |
| CAD | Canadese dollar | 1,6563 |
| HKD | Hongkongse dollar | 10,1787 |
| NZD | Nieuw-Zeelandse dollar | 2,4753 |
| SGD | Singaporese dollar | 2,0004 |
| KRW | Zuid-Koreaanse won | 1 859,60 |
| ZAR | Zuid-Afrikaanse rand | 12,9205 |
| CNY | Chinese yuan renminbi | 8,9740 |
| HRK | Kroatische kuna | 7,4395 |
| IDR | Indonesische roepia | 15 677,22 |
| MYR | Maleisische ringgit | 4,8351 |
| PHP | Filipijnse peso | 63,480 |
| RUB | Russische roebel | 45,1795 |
| THB | Thaise baht | 47,025 |
| BRL | Braziliaanse real | 2,9982 |
| MXN | Mexicaanse peso | 18,5133 |
| INR | Indiase roepie | 67,3440 |

Munteenheid

Koers

USD

US-dollar

1,3130

JPY

Japanse yen

128,94

DKK

Deense kroon

7,4508

GBP

Pond sterling

0,93910

SEK

Zweedse kroon

10,9630

CHF

Zwitserse frank

1,5332

ISK

IJslandse kroon

NOK

Noorse kroon

8,8090

BGN

Bulgaarse lev

1,9558

CZK

Tsjechische koruna

26,988

EEK

Estlandse kroon

15,6466

HUF

Hongaarse forint

301,70

LTL

Litouwse litas

3,4528

LVL

Letlandse lat

0,7075

PLN

Poolse zloty

4,5427

RON

Roemeense leu

4,2965

TRY

Turkse lira

2,2459

AUD

Australische dollar

1,9840

CAD

Canadese dollar

1,6563

HKD

Hongkongse dollar

10,1787

NZD

Nieuw-Zeelandse dollar

2,4753

SGD

Singaporese dollar

2,0004

KRW

Zuid-Koreaanse won

1 859,60

ZAR

Zuid-Afrikaanse rand

12,9205

CNY

Chinese yuan renminbi

8,9740

HRK

Kroatische kuna

7,4395

IDR

Indonesische roepia

15 677,22

MYR

Maleisische ringgit

4,8351

PHP

Filipijnse peso

63,480

RUB

Russische roebel

45,1795

THB

Thaise baht

47,025

BRL

Braziliaanse real

2,9982

MXN

Mexicaanse peso

18,5133

INR

Indiase roepie

67,3440

---

(1)

Bron: door de Europese Centrale Bank gepubliceerde referentiekoers.

---

INFORMATIE AFKOMSTIG VAN DE LIDSTATEN

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/15 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/15

---

Bijwerking van de lijst van verblijfstitels bedoeld in artikel 2, punt 15, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 247 van 13.10.2006, blz. 1, PB C 153 van 6.7.2007, blz. 5, PB C 192 van 18.8.2007, blz. 11, PB C 271 van 14.11.2007, blz. 14, PB C 57 van 1.3.2008, blz. 31, PB C 134 van 31.5.2008, blz. 14, PB C 207 van 14.8.2008, blz. 12, PB C 331 van 21.12.2008, blz. 13, PB C 3 van 8.1.2009, blz. 5)

(2009/C 64/06)

De publicatie van de lijst van verblijfstitels bedoeld in artikel 2, punt 15, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) is gebaseerd op de informatie die door de lidstaten aan de Commissie is verstrekt overeenkomstig artikel 34 van de Schengengrenscode.

Naast de publicatie in het Publicatieblad is een maandelijkse actualisering beschikbaar op de website van het directoraat-generaal Justitie, vrijheid en veiligheid.

OOSTENRIJK

Vervanging van de lijst die is gepubliceerd in PB C 192 van 18.8.2007

| — | Gewöhnlicher Sichtvermerk gemäß § 6 Abs. 1 Z. 1 FrG 1992 (von Inlandsbehörden sowie Vertretungsbehörden bis 31 Dezember 1992 in Form eines Stempels ausgestellt)
  (Gewoon visum overeenkomstig § 6, lid 1, eerste zin, van de Vreemdelingenwet van 1992 (tot 31 december 1992 door de binnenlandse autoriteiten en ook door vertegenwoordigende autoriteiten in de vorm van een stempel afgegeven)) |
| --- | --- |

—

Gewöhnlicher Sichtvermerk gemäß § 6 Abs. 1 Z. 1 FrG 1992 (von Inlandsbehörden sowie Vertretungsbehörden bis 31 Dezember 1992 in Form eines Stempels ausgestellt)

(Gewoon visum overeenkomstig § 6, lid 1, eerste zin, van de Vreemdelingenwet van 1992 (tot 31 december 1992 door de binnenlandse autoriteiten en ook door vertegenwoordigende autoriteiten in de vorm van een stempel afgegeven))

| — | Aufenthaltstitel in Form einer grünen Vignette bis Nr. 790.000
  (Verblijfstitel in de vorm van een groene zelfklever tot nr. 790.000) |
| --- | --- |

—

Aufenthaltstitel in Form einer grünen Vignette bis Nr. 790.000

(Verblijfstitel in de vorm van een groene zelfklever tot nr. 790.000)

| — | Aufenthaltstitel in Form einer grün-weißen Vignette ab Nr. 790.001
  (Verblijfstitel in de vorm van een groen/witte zelfklever vanaf nr. 790.001) |
| --- | --- |

—

Aufenthaltstitel in Form einer grün-weißen Vignette ab Nr. 790.001

(Verblijfstitel in de vorm van een groen/witte zelfklever vanaf nr. 790.001)

| — | Aufenthaltstitel in Form der Vignette entsprechend der Gemeinsamen Maßnahme 97/11/JI des Rates vom 16. Dezember 1996, Amtsblatt L 7 vom 10. Januar 1997 zur einheitlichen Gestaltung der Aufenthaltstitel (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 1998 bis 31. Dezember 2004)
  (Verblijfstitel in de vorm van de zelfklever bedoeld in Gemeenschappelijk Optreden 97/11/JBZ van de Raad van 16 december 1996 inzake een uniform model voor verblijfstitels, PB L 7 van 10.1.1997 (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 1998 en 31 december 2004)) |
| --- | --- |

—

Aufenthaltstitel in Form der Vignette entsprechend der Gemeinsamen Maßnahme 97/11/JI des Rates vom 16. Dezember 1996, Amtsblatt L 7 vom 10. Januar 1997 zur einheitlichen Gestaltung der Aufenthaltstitel (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 1998 bis 31. Dezember 2004)

(Verblijfstitel in de vorm van de zelfklever bedoeld in Gemeenschappelijk Optreden 97/11/JBZ van de Raad van 16 december 1996 inzake een uniform model voor verblijfstitels, PB L 7 van 10.1.1997 (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 1998 en 31 december 2004))

| — | Aufenthaltstitel „Niederlassungsnachweis“ im Kartenformat ID1 entsprechend der Gemeinsamen Maßnahmen aufgrund der Verordnung (EG) Nr. 1030/2002 des Rates vom 13. Juni 2002 zur einheitlichen Gestaltung des Aufenthaltstitels für Drittstaatsangehörige (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 2003 bis 31. Dezember 2005)
  (Verblijfstitel „Bewijs van vestiging” in kaartvorm ID1 overeenkomstig de gemeenschappelijke optredens op grond van Verordening (EG) nr. 1030/2002 van de Raad van 13 juni 2002 betreffende de invoering van een uniform model voor verblijfstitels voor onderdanen van derde landen (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 2003 en 31 december 2005)) |
| --- | --- |

—

Aufenthaltstitel „Niederlassungsnachweis“ im Kartenformat ID1 entsprechend der Gemeinsamen Maßnahmen aufgrund der Verordnung (EG) Nr. 1030/2002 des Rates vom 13. Juni 2002 zur einheitlichen Gestaltung des Aufenthaltstitels für Drittstaatsangehörige (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 2003 bis 31. Dezember 2005)

(Verblijfstitel „Bewijs van vestiging” in kaartvorm ID1 overeenkomstig de gemeenschappelijke optredens op grond van Verordening (EG) nr. 1030/2002 van de Raad van 13 juni 2002 betreffende de invoering van een uniform model voor verblijfstitels voor onderdanen van derde landen (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 2003 en 31 december 2005))

| — | Aufenthaltstitel in Form der Vignette entsprechend der Gemeinsamen Maßnahmen aufgrund der Verordnung (EG) Nr. 1030/2002 des Rates vom 13. Juni 2002 zur einheitlichen Gestaltung des Aufenthaltstitels für Drittstaats-angehörige (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 2005 bis 31. Dezember 2005)
  (Verblijfstitel in de vorm van de zelfklever bedoeld in de gemeenschappelijke optredens op grond van Verordening (EG) nr. 1030/2002 van de Raad van 13 juni 2002 betreffende de invoering van een uniform model voor verblijfstitels voor onderdanen van derde landen (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 2005 en 31 december 2005)) |
| --- | --- |

—

Aufenthaltstitel in Form der Vignette entsprechend der Gemeinsamen Maßnahmen aufgrund der Verordnung (EG) Nr. 1030/2002 des Rates vom 13. Juni 2002 zur einheitlichen Gestaltung des Aufenthaltstitels für Drittstaats-angehörige (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 2005 bis 31. Dezember 2005)

(Verblijfstitel in de vorm van de zelfklever bedoeld in de gemeenschappelijke optredens op grond van Verordening (EG) nr. 1030/2002 van de Raad van 13 juni 2002 betreffende de invoering van een uniform model voor verblijfstitels voor onderdanen van derde landen (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 2005 en 31 december 2005))

| — | Aufenthaltstitel „Niederlassungsbewilligung“, „Familienangehöriger“, „Daueraufenthalt-EG“, „Daueraufenthalt-Familienangehöriger“ und „Aufenthaltsbewilligung“ im Kartenformat ID1 entsprechend der Gemeinsamen Maßnahmen aufgrund der Verordnung (EG) Nr. 1030/2002 des Rates vom 13. Juni 2002 zur einheitlichen Gestaltung des Aufenthaltstitels für Drittstaatsangehörige (in Österreich ausgegeben seit 1. Januar 2006)
  (Verblijfstitel „Vestigingsvergunning”, „Gezinslid”, „Permanent verblijf EG”, „Permanent verblijf-gezinslid” en „Verblijfsvergunning” in kaartvorm ID1 overeenkomstig de gemeenschappelijke optredens op grond van Verordening (EG) nr. 1030/2002 van de Raad van 13 juni 2002 betreffende de invoering van een uniform model voor verblijfstitels voor onderdanen van derde landen (in Oostenrijk afgegeven vanaf 1 januari 2006)
  Der Bezeichnung der Aufenthaltstitel „Niederlassungsbewilligung“ und „Aufenthaltsbewilligung“ sind der jeweilige Aufenthaltszweck beigefügt. Eine „Niederlassungsbewilligung“ kann nur für folgende Zwecke erteilt werden: „Schlüsselkraft“, „ausgenommen Erwerbstätigkeit“, „unbeschränkt“, „beschränkt“ sowie „Angehöriger“.
  Bij de vermelding „Vestigingsvergunning” en „Verblijfsvergunning” wordt telkens de bedoeling van het verblijf aangegeven. Eine „Niederlassungsbewilligung” kann nur für folgende Zwecke erteilt werden: „Schlüsselkraft”, „ausgenommen Erwerbstätigkeit”, „unbeschränkt”, „beschränkt” sowie „Angehöriger”. (Een „Vestigingsvergunning” kan alleen voor de volgende doeleinden worden verleend: „buitenlandse werknemer met bijzondere kennis of bekwaamheden”, „uitgezonderd beroepsactiviteit”, „onbeperkt”, „beperkt”, alsook „familielid”).
  Eine „Aufenthaltsbewilligung“ kann für folgende Zwecke erteilt werden: „Rotationsarbeitskraft“, „Betriebsentsandter“, „Selbständiger“, „Künstler“, „Sonderfälle unselbständiger Erwerbstätigkeit“, „Schüler“, „Studierender“, „Sozialdienstleistender“, „Forscher“, „Familiengemeinschaft“ sowie „Humanitäre Gründe“.
  (Een „Verblijfsvergunning” kan voor de volgende doeleinden worden verleend: „buitenlandse werknemer met wisselende standplaats”, „gedetacheerde werknemer”, „zelfstandige”, „kunstenaar”, „bijzondere gevallen van arbeid in loondienst”, „scholier”, „student”, „medewerker sociale dienst”, „onderzoeker”, „gezinsband”, alsook „humanitaire redenen”)) |
| --- | --- |

—

Aufenthaltstitel „Niederlassungsbewilligung“, „Familienangehöriger“, „Daueraufenthalt-EG“, „Daueraufenthalt-Familienangehöriger“ und „Aufenthaltsbewilligung“ im Kartenformat ID1 entsprechend der Gemeinsamen Maßnahmen aufgrund der Verordnung (EG) Nr. 1030/2002 des Rates vom 13. Juni 2002 zur einheitlichen Gestaltung des Aufenthaltstitels für Drittstaatsangehörige (in Österreich ausgegeben seit 1. Januar 2006)

(Verblijfstitel „Vestigingsvergunning”, „Gezinslid”, „Permanent verblijf EG”, „Permanent verblijf-gezinslid” en „Verblijfsvergunning” in kaartvorm ID1 overeenkomstig de gemeenschappelijke optredens op grond van Verordening (EG) nr. 1030/2002 van de Raad van 13 juni 2002 betreffende de invoering van een uniform model voor verblijfstitels voor onderdanen van derde landen (in Oostenrijk afgegeven vanaf 1 januari 2006)

Der Bezeichnung der Aufenthaltstitel „Niederlassungsbewilligung“ und „Aufenthaltsbewilligung“ sind der jeweilige Aufenthaltszweck beigefügt. Eine „Niederlassungsbewilligung“ kann nur für folgende Zwecke erteilt werden: „Schlüsselkraft“, „ausgenommen Erwerbstätigkeit“, „unbeschränkt“, „beschränkt“ sowie „Angehöriger“.

Bij de vermelding „Vestigingsvergunning” en „Verblijfsvergunning” wordt telkens de bedoeling van het verblijf aangegeven. Eine „Niederlassungsbewilligung” kann nur für folgende Zwecke erteilt werden: „Schlüsselkraft”, „ausgenommen Erwerbstätigkeit”, „unbeschränkt”, „beschränkt” sowie „Angehöriger”. (Een „Vestigingsvergunning” kan alleen voor de volgende doeleinden worden verleend: „buitenlandse werknemer met bijzondere kennis of bekwaamheden”, „uitgezonderd beroepsactiviteit”, „onbeperkt”, „beperkt”, alsook „familielid”).

Eine „Aufenthaltsbewilligung“ kann für folgende Zwecke erteilt werden: „Rotationsarbeitskraft“, „Betriebsentsandter“, „Selbständiger“, „Künstler“, „Sonderfälle unselbständiger Erwerbstätigkeit“, „Schüler“, „Studierender“, „Sozialdienstleistender“, „Forscher“, „Familiengemeinschaft“ sowie „Humanitäre Gründe“.

(Een „Verblijfsvergunning” kan voor de volgende doeleinden worden verleend: „buitenlandse werknemer met wisselende standplaats”, „gedetacheerde werknemer”, „zelfstandige”, „kunstenaar”, „bijzondere gevallen van arbeid in loondienst”, „scholier”, „student”, „medewerker sociale dienst”, „onderzoeker”, „gezinsband”, alsook „humanitaire redenen”))

| — | „Daueraufenthaltskarte“ zur Dokumentation des gemeinschaftsrechtlichen Aufenthalts- und Niederlassungsrechtes für Angehörige von freizügigkeits-berechtigten EWR-Bürgern gem. § 54 NAG 2005
  („Permanente verblijfskaart” als bewijs van een communautair verblijfs- en vestigingsrecht voor familieleden van EER-burgers die het recht op vrij verkeer genieten op grond van § 54 van de Vestigings- en verblijfswet van 2005) |
| --- | --- |

—

„Daueraufenthaltskarte“ zur Dokumentation des gemeinschaftsrechtlichen Aufenthalts- und Niederlassungsrechtes für Angehörige von freizügigkeits-berechtigten EWR-Bürgern gem. § 54 NAG 2005

(„Permanente verblijfskaart” als bewijs van een communautair verblijfs- en vestigingsrecht voor familieleden van EER-burgers die het recht op vrij verkeer genieten op grond van § 54 van de Vestigings- en verblijfswet van 2005)

| — | „Bestätigung über den Antrag auf Verlängerung des Aufenthaltstitels“ in Form einer Vignette aufgrund § 24/1 NAG 2005
  („Bevestiging van het verzoek om verlenging van de verblijfstitel” op grond van § 24/1 van de Vestigings- en verblijfswet van 2005) |
| --- | --- |

—

„Bestätigung über den Antrag auf Verlängerung des Aufenthaltstitels“ in Form einer Vignette aufgrund § 24/1 NAG 2005

(„Bevestiging van het verzoek om verlenging van de verblijfstitel” op grond van § 24/1 van de Vestigings- en verblijfswet van 2005)

| — | Lichtbildausweis im Kartenformat für Träger von Privilegien und Immunitäten in den Farben rot, gelb, blau, grün, braun, grau und orange, ausgestellt vom Bundesministerium für auswärtige Angelegenheiten.
  (Identiteitsbewijs met foto voor dragers van privileges en immuniteiten, in de kleuren rood, geel en blauw, afgegeven door het federale ministerie van Buitenlandse Zaken) |
| --- | --- |

—

Lichtbildausweis im Kartenformat für Träger von Privilegien und Immunitäten in den Farben rot, gelb, blau, grün, braun, grau und orange, ausgestellt vom Bundesministerium für auswärtige Angelegenheiten.

(Identiteitsbewijs met foto voor dragers van privileges en immuniteiten, in de kleuren rood, geel en blauw, afgegeven door het federale ministerie van Buitenlandse Zaken)

| — | Lichtbildausweis im Kartenformat für Träger von Privilegien und Immunitäten in den Farben rot, gelb, blau, grün, braun, grau und orange, ausgestellt vom Bundesministerium für auswärtige Angelegenheiten.
  (Identiteitsbewijs met foto in kaartvorm voor dragers van privileges en immuniteiten, in de kleuren rood, geel, blauw, groen, bruin, grijs en oranje, afgegeven door het federale ministerie van Buitenlandse Zaken) |
| --- | --- |

—

Lichtbildausweis im Kartenformat für Träger von Privilegien und Immunitäten in den Farben rot, gelb, blau, grün, braun, grau und orange, ausgestellt vom Bundesministerium für auswärtige Angelegenheiten.

(Identiteitsbewijs met foto in kaartvorm voor dragers van privileges en immuniteiten, in de kleuren rood, geel, blauw, groen, bruin, grijs en oranje, afgegeven door het federale ministerie van Buitenlandse Zaken)

| — | Konventionsreisepass in Buchform im Format ID 3 (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 1996 bis 27. August 2006)
  (Verdragspaspoort in boekvorm in het formaat ID 3 (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 1996 en 27 augustus 2006)) |
| --- | --- |

—

Konventionsreisepass in Buchform im Format ID 3 (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 1996 bis 27. August 2006)

(Verdragspaspoort in boekvorm in het formaat ID 3 (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 1996 en 27 augustus 2006))

| — | Konventionsreisepass in Buchform im Format ID 3 mit integriertem elektronischen Mikrochip (in Österreich ausgegeben seit 28. August 2006)
  (Verdragspaspoort in boekvorm in het formaat ID 3 met geïntegreerde elektronische microchip (in Oostenrijk afgegeven vanaf 28 augustus 2006)) |
| --- | --- |

—

Konventionsreisepass in Buchform im Format ID 3 mit integriertem elektronischen Mikrochip (in Österreich ausgegeben seit 28. August 2006)

(Verdragspaspoort in boekvorm in het formaat ID 3 met geïntegreerde elektronische microchip (in Oostenrijk afgegeven vanaf 28 augustus 2006))

| — | Fremdenpass in Buchform im Format ID 3 (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 1996 bis 27. August 2006)
  (Vreemdelingenpaspoort in boekvorm in het formaat ID 3 (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 1996 en 27 augustus 2006)) |
| --- | --- |

—

Fremdenpass in Buchform im Format ID 3 (in Österreich ausgegeben im Zeitraum 1. Januar 1996 bis 27. August 2006)

(Vreemdelingenpaspoort in boekvorm in het formaat ID 3 (in Oostenrijk afgegeven tussen 1 januari 1996 en 27 augustus 2006))

| — | Fremdenpass in Buchform im Format ID 3 mit integriertem elektronischen Mikrochip (in Österreich ausgegeben seit 28. August 2006)
  (Vreemdelingenpaspoort in boekvorm in het formaat ID 3 met geïntegreerde elektronische microchip (in Oostenrijk afgegeven vanaf 28 augustus 2006))
  Sonstige Dokumente, die zum Aufenthalt in Österreich oder zur Wiedereinreise nach Österreich berechtigen:
  (Andere documenten die recht geven op verblijf of wedertoelating in Oostenrijk)
  Liste der Reisenden für Schülerreisen innerhalb der Europäischen Union im Sinne des Beschlusses des Rates vom 30. November 1994 über die gemeinsame Maßnahme über Reiseerleichterungen für Schüler von Drittstaaten mit Wohnsitz in einem Mitgliedstaat
  (Reizigerslijst voor schoolreizen binnen de Europese Unie in de zin van het besluit van de Raad van 30 november 1994 betreffende het gemeenschappelijk optreden ter vereenvoudiging van het reizen voor scholieren uit derde landen die in een lidstaat verblijven) |
| --- | --- |

—

Fremdenpass in Buchform im Format ID 3 mit integriertem elektronischen Mikrochip (in Österreich ausgegeben seit 28. August 2006)

(Vreemdelingenpaspoort in boekvorm in het formaat ID 3 met geïntegreerde elektronische microchip (in Oostenrijk afgegeven vanaf 28 augustus 2006))

Sonstige Dokumente, die zum Aufenthalt in Österreich oder zur Wiedereinreise nach Österreich berechtigen:

(Andere documenten die recht geven op verblijf of wedertoelating in Oostenrijk)

Liste der Reisenden für Schülerreisen innerhalb der Europäischen Union im Sinne des Beschlusses des Rates vom 30. November 1994 über die gemeinsame Maßnahme über Reiseerleichterungen für Schüler von Drittstaaten mit Wohnsitz in einem Mitgliedstaat

(Reizigerslijst voor schoolreizen binnen de Europese Unie in de zin van het besluit van de Raad van 30 november 1994 betreffende het gemeenschappelijk optreden ter vereenvoudiging van het reizen voor scholieren uit derde landen die in een lidstaat verblijven)

---

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/18 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/18

---

Bijwerking van de modellen van de kaarten die door de ministeries van Buitenlandse Zaken van de lidstaten worden afgegeven aan geaccrediteerde leden van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen, alsmede hun familieleden, zoals bedoeld in artikel 19, lid 2, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 247 van 13.10.2006, blz. 85, PB C 153 van 6.7.2007, blz. 15)

(2009/C 64/07)

De publicatie van de modellen van de kaarten die door de ministeries van Buitenlandse Zaken van de lidstaten worden afgegeven aan geaccrediteerde leden van diplomatieke en consulaire vertegenwoordigingen, alsmede hun familieleden, zoals bedoeld in artikel 19, lid 2, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) is gebaseerd op de informatie die door de lidstaten aan de Commissie wordt verstrekt overeenkomstig artikel 34 van de Schengengrenscode.

Naast de publicatie in het Publicatieblad is een maandelijkse actualisering beschikbaar op de website van het directoraat-generaal Justitie, vrijheid en veiligheid.

MALTA

| 1. | Afgegeven aan hoofden van diplomatieke missies, aan leden van diplomatieke missies met diplomatieke rang, hun echtgenoten en kinderen in de leeftijd tussen 18 en 21 jaar die deel uitmaken van hun gezin |
| --- | --- |

1.

Image

Afgegeven aan hoofden van diplomatieke missies, aan leden van diplomatieke missies met diplomatieke rang, hun echtgenoten en kinderen in de leeftijd tussen 18 en 21 jaar die deel uitmaken van hun gezin

| 2. | Afgegeven aan administratief en technisch personeel van diplomatieke missies, aan hun echtgenoten en kinderen in de leeftijd tussen 18 en 21 jaar die deel uitmaken van hun gezin |
| --- | --- |

2.

Image

Afgegeven aan administratief en technisch personeel van diplomatieke missies, aan hun echtgenoten en kinderen in de leeftijd tussen 18 en 21 jaar die deel uitmaken van hun gezin

| 3. | Afgegeven aan leden van internationale organisaties die door de regering van Malta zijn erkend, aan hun echtgenoten en kinderen in de leeftijd tussen 18 en 21 jaar die deel uitmaken van hun gezin |
| --- | --- |

3.

Image

Afgegeven aan leden van internationale organisaties die door de regering van Malta zijn erkend, aan hun echtgenoten en kinderen in de leeftijd tussen 18 en 21 jaar die deel uitmaken van hun gezin

| 4. | Afgegeven aan honoraire consulaire ambtenaren van vreemde landen in Malta |
| --- | --- |

4.

Image

Afgegeven aan honoraire consulaire ambtenaren van vreemde landen in Malta

| 5. | Afgegeven aan Maltese honoraire consuls |
| --- | --- |

5.

Image

Afgegeven aan Maltese honoraire consuls

---

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/20 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/20

---

Bijwerking van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, punt 8, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) (PB C 316 van 28.12.2007, blz. 1; PB C 134 van 31.5.2008, blz. 16; PB C 177 van 12.7.2008, blz. 9; PB C 200 van 6.8.2008, blz. 10; PB C 331 van 31.12.2008, blz. 13; PB C 3 van 8.1.2009, blz. 10; PB C 37 van 14.2.2009, blz. 10)

(2009/C 64/08)

De publicatie van de lijst van grensdoorlaatposten bedoeld in artikel 2, punt 8, van Verordening (EG) nr. 562/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 15 maart 2006 tot vaststelling van een communautaire code betreffende de overschrijding van de grenzen door personen (Schengengrenscode) is gebaseerd op de informatie die door de lidstaten aan de Commissie is verstrekt overeenkomstig artikel 34 van de Schengengrenscode.

Naast de publicatie in het Publicatieblad is een maandelijkse actualisering beschikbaar op de website van het directoraat-generaal Justitie, vrijheid en veiligheid.

ZWEDEN

Wijziging van de informatie die is gepubliceerd in PB C 316 van 28.12.2007

Luchthavens

Nieuwe grensdoorlaatpost (geopend op 1 februari 2009):

Luchthaven Pajala-Ylläs (gemeente Pajala)

---

INFORMATIE OVER DE EUROPESE ECONOMISCHE RUIMTE

Toezichthoudende Autoriteit van de EVA

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/21 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/21

---

Uitnodiging om overeenkomstig artikel 1, lid 2, in deel I van Protocol nr. 3 bij de Overeenkomst betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie opmerkingen te maken over staatssteun ten behoeve van het IJslandse Fonds voor Woningfinanciering (HFF) in de vorm van een vrijstelling van betaling van een staatsgarantiepremie

(2009/C 64/09)

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA heeft bij Besluit nr. 406/08/COL van 27 juni 2008, dat na deze samenvatting in de authentieke taal is weergegeven, de procedure ingeleid van artikel 1, lid 2, in deel I van Protocol nr. 3 bij de Overeenkomst tussen de EVA-staten betreffende de oprichting van een Toezichthoudende Autoriteit en een Hof van Justitie (hierna „de Toezichtovereenkomst” genoemd). De IJslandse autoriteiten zijn hiervan in kennis gesteld door middel van een afschrift van het betrokken besluit.

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA verzoekt bij dezen de EVA-staten, de EU-lidstaten en andere belanghebbenden hun opmerkingen over de betrokken maatregel binnen één maand na publicatie van deze bekendmaking te maken, door deze te zenden aan:

| Toezichthoudende Autoriteit van de EVA |
| --- |
| Griffie |
| Belliardstraat 35 |
| 1040 Brussel |
| BELGIQUE/BELGIUM |

Toezichthoudende Autoriteit van de EVA

Griffie

Belliardstraat 35

1040 Brussel

BELGIQUE/BELGIUM

Deze opmerkingen zullen ter kennis van de IJslandse autoriteiten worden gebracht. Een belanghebbende die opmerkingen maakt, kan, met opgave van redenen, schriftelijk verzoeken om vertrouwelijke behandeling van zijn identiteit.

SAMENVATTING

Het Fonds voor Woningfinanciering (hierna „HFF”), dat actief is op de IJslandse hypotheekmarkt, is een publiekrechtelijke overheidsinstelling. In die hoedanigheid kan het, volgens de algemene principes van het IJslandse publieke recht, een beroep doen op een staatsgarantie voor al zijn verplichtingen, zonder dat daarvoor speciale rechtsvoorschriften nodig zijn.

Deze garantie bestond reeds vóór de EER-Overeenkomst op 1 januari 1994 in werking trad. De garantie als zodanig zal niet overeenkomstig de huidige procedures betreffende nieuwe steun behandeld worden maar overeenkomstig de procedures voor bestaande steun. De huidige procedure betreft het feit dat het HFF vrijgesteld is van betaling van een garantiepremie die andere ondernemingen met een soortgelijke structuur als het HFF, wel moeten betalen. Op grond van wet nr. 121/1997, en daaropvolgende wijzigingen (wet nr. 70/2000 en wet nr. 180/2000) worden dergelijke instellingen garantiepremies aangerekend. De huidige premie bedraagt 0,0625 % per kwartaal op de uitstaande verplichtingen.

Volgens de voorlopige beoordeling van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA (hierna „Autoriteit”) komt de maatregel waarbij het HFF vrijgesteld is van betaling van een garantiepremie neer op staatssteun in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst. Bovendien betwijfelt de Autoriteit dat deze vrijstelling verenigbaar is met de overeenkomst. De uitzonderingen van artikel 61, leden 2 en 3, lijken niet van toepassing te zijn. De Autoriteit meent evenmin dat artikel 59, lid 2, van de EER-Overeenkomst van toepassing zou zijn op de algemene leningsregeling van het HFF.

Terwijl het verstrekken van leningen voor woningfinanciering ten dele beschouwd kan worden als een dienst van algemeen economisch belang in de zin van artikel 59, lid 2, en derhalve eventueel voor steun in aanmerking kan komen, is de Autoriteit voorlopig van mening dat de algemene leningsregeling van het HFF té ruim is opgezet om te voldoen aan de voorwaarden van artikel 59, lid 2. De Autoriteit heeft geen informatie ontvangen waaruit blijkt dat de markt niet in staat zou zijn woningfinanciering tegen algemeen passende voorwaarden te verstrekken. Volgens de algemene leningsregeling van het HFF zijn de leningen voor iedereen beschikbaar, ongeacht inkomen en vermogen en ongeacht kosten en waarde van de te financieren woningen. De leningen kunnen ook overal worden verstrekt, ongeacht of lokale woningfinanciering beschikbaar is of niet.

Voor zover de voorlopige beoordeling van de Autoriteit in het eindbesluit bevestigd wordt, zal onrechtmatig verleende steun teruggevorderd moeten worden.

Het besluit tot inleiding van de procedure doet niets af aan het eindbesluit van de Autoriteit.

Belanghebbenden worden verzocht hun opmerkingen in te dienen bij de Autoriteit binnen één maand na publicatie van het besluit in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen en het EER-Supplement.

EFTA SURVEILLANCE AUTHORITY DECISION

No 406/08/COL

of 27 June 2008

to initiate the formal investigation procedure with regard to the relief of the Icelandic Housing Financing Fund from payment of a State guarantee premium

(Iceland)

THE EFTA SURVEILLANCE AUTHORITY (1),

Having regard to the Agreement on the European Economic Area (2), in particular to Articles 59, 61 to 63 and Protocol 26 thereof,

Having regard to the Agreement between the EFTA States on the establishment of a Surveillance Authority and a Court of Justice (3), in particular to Article 24 thereof,

Having regard to Article 1(2) of Part I and Articles 4(4) and 6 of Part II of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement (4),

Having regard to the Authority's Guidelines (5) on the application and interpretation of Articles 61 and 62 of the EEA Agreement,

Having regard to the Authority's Decision No 195/04/COL of 14 July 2004 on the implementing provisions referred to under Article 27 of Part II of Protocol 3 (6),

Having regard to the Authority's Decision No 405/08/COL of 27 June 2008 close the formal investigation procedure with regard to the Icelandic Housing Financing Fund (7),

Whereas:

I.   FACTS

1.   Procedure

By letter dated 28 September 2007 (Event No 442805), the Authority requested information from the Icelandic authorities regarding State guarantees and the obligation to pay a State guarantee premium under the Act on State Guarantees. By letter from the Icelandic Mission to the European Union dated 24 October 2007, forwarding the letter from the Icelandic Ministry of Finance of the same date, received and registered by the Authority on 25 October 2007 (Events No 448739 and 449598), the Icelandic authorities responded to this request.

The case was subject to discussions between the representatives of the Authority and the Icelandic Government on 7 September 2007 in Brussels and on 29 October 2007 in Reykjavik as well as between the representatives of the Authority and the complainant, the Icelandic Financial Services Association, in a meeting on 6 March 2008 in Brussels.

2.   Description of the relevant Icelandic law provisions

2.1.   Introduction

The Housing Financing Fund (hereafter referred to as the HFF) is a State institution governed by public law, cf. Article 4 of the Housing Act No 44/1998 (lög um húsnæðismál). As such, it enjoys, under the general principles of Icelandic public law, a State guarantee on all its obligations without any special legal provision to that effect. The same applied to its predecessor, the State Housing Agency, and the State Building Fund and the Workers' Housing Fund operated by the Agency as well as the State Housing Board, cf. Act No 97/1993 on the State Housing Agency (lög um Húsnæðisstofnun ríkisins).

On 1 January 1999, the Housing Act No 44/1998 entered into force. Under the terms of the Housing Act, the Housing Financing Fund replaced the former State Housing Agency and took over its predecessor's obligations. Furthermore, the State Building Fund and the Workers' Housing Fund were merged and taken over by the HFF (8).

2.2.   Act No 37/1961 on State Guarantees, as amended by Act No 65/1988

Act No 68/1987 introduced an obligation to pay a guarantee premium to the State for State guarantees that were not subject to the risk premium. Article 8 of the Act No 37/1961 on State Guarantees (lög um ríkisábyrgðir), as subsequently amended by Act No 65/1988 on State Guarantees, (lög um breyting á lögum nr. 37/1961, um ríkisábyrgðir, með síðari breytingum) required banks, credit funds, financial institutions, enterprises and other such entities that, according to law, enjoy a State guarantee whether through the ownership of the State or other reasons, to pay a guarantee premium to the State as regards their commitments towards foreign entities. In contrast, no similar premium was imposed on domestic commitments at the time of the entry into force of the EEA Agreement in Iceland on 1 January 1994.

The premium was set at 0,0625 % per quarter on the principal of foreign commitments based on their average for each period, cf. paragraph 2 of Article 8. Loans for which a risk premium had been paid, certain export guarantees and commitments due to credit balance in domestic currency accounts did not constitute basis for calculation of the guarantee premium, cf. paragraph 2 of Article 9 of the Act.

In its submission of 24 October 2007, the Icelandic Government has claimed that the State Housing Agency was not liable to pay a guarantee premium under the terms of the Act No 37/1961 on State Guarantees. The Government did not, however, present arguments as to why the general obligation should not also cover the State Housing Agency. The Authority does not dispute the statement of the Icelandic Government that the Agency in fact never paid any premium as it did not have any foreign commitments. However, this does not change the fact that according to the Act, the Agency would have been liable for the premium in the event of undertaking foreign commitments. Hence, the Authority is of the preliminary opinion that the obligation to pay a guarantee premium did indeed apply to any foreign financial commitments that the State Housing Agency might have had.

2.3.   Act No 121/1997 on State Guarantees

On 22 December 1997, a new Act on State Guarantees No 121/1997 was adopted. This Act, which entered into force on 1 January 1998, extended the obligation to pay a premium also to cover domestic commitments. Paragraphs 1 and 2 of Article 6 of the Act stated:

‘Banks, credit funds, financial institutions, enterprises and other such entities that according to law enjoy or have enjoyed the guarantee of the Treasury, whether through the ownership of the State or for other reasons shall pay a guarantee premium on their State-guaranteed commitments. ...

The guarantee premium according to paragraph 1 shall amount to 0,0625 % per quarter on the principal of foreign commitments subject to the premium and 0,0375 % per quarter on the principal of the average of domestic commitments during each payment period, cf. Article 8. The proceeds shall accrue to the Treasury.’ (9).

Article 7 of Act No 121/1997 provides for an exemption from the general obligation to pay a premium pursuant to Article 6 of the Act. In its original form paragraph 1 of Article 7 read as follows:

‘Credits on which a risk premium has been paid cf. Article 4,

  housing bonds issued by the Housing Bond Division of the State Housing Agency

  , commitments in lieu of deposits in deposit accounts of deposit money banks and government-guaranteed export guarantees as well as the Central Bank of Iceland are exempt from payment of the guarantee premium cf. Article 6.’ (emphasis added)

The State Housing Agency had other commitments than those relating to housing bonds issued by the Housing Bond Division of the Agency. It therefore seems to follow from an a contrario interpretation of Article 7 that the main rule on the payment of a fee was applicable to such activities. The same goes for the other public bodies operating on the basis of Act No 97/1993: the State Housing Board, the State Building Fund and the Workers' Housing Fund.

The Icelandic Government has, however, in its letter of 24 October 2007, submitted that as regards commitments other than housing bonds, the levying of the guarantee fee ‘was based on questionable legal basis’. According to the Government, due to their social character, the State Building Fund and the Workers' Housing Fund, operated by the Agency, were never intended to pay a guarantee premium under the Act. In this respect, the Government refers to a memorandum of 16 October 1998 by the Minister of Social Affairs as well as a report of a working group of June 1999 on the collection of a guarantee premium of the debts of the State Building Fund and the Workers' Housing Fund and the HFF (10). The conclusion of the working group's report was that it was arguable that the commitments of the State Building Fund and Workers' Housing Funds fell outside the scope of Article 6 of Act No 121/1997. In arriving at that conclusion, the working group stated that the funds were of a social character which justified that they were operated under the responsibility of the State and were dependant on State contributions as well as always having been operated with a negative interest margin. Furthermore, the report referred to the general comments to the bill, which became Act No 121/1997, whereby distinction was made between funds in ‘commercial’ operation and those with a social role.

For the reasons set out below, the Authority questions this legal reasoning:

| — | first, according to Article 6 of the Act: ‘Banks, credit funds, financial institutions, enterprises and other such entities that according to law enjoy or have enjoyed the guarantee of the Treasury, whether through the ownership of the State or for other reasons shall pay a guarantee premium on their State-guaranteed commitments’. Even assuming, hypothetically, that HFF was not considered a ‘bank, credit fund, financial institution or enterprise’ the wording ‘any other entities’ seems to indicate that the provision covers all bodies enjoying a State guarantee, irrespective of operating form. Furthermore, it was considered necessary to explicitly exempt the commitments related to the Housing Bond Division, cf. Article 7 of the Act, |
| --- | --- |

—

first, according to Article 6 of the Act: ‘Banks, credit funds, financial institutions, enterprises and other such entities that according to law enjoy or have enjoyed the guarantee of the Treasury, whether through the ownership of the State or for other reasons shall pay a guarantee premium on their State-guaranteed commitments’. Even assuming, hypothetically, that HFF was not considered a ‘bank, credit fund, financial institution or enterprise’ the wording ‘any other entities’ seems to indicate that the provision covers all bodies enjoying a State guarantee, irrespective of operating form. Furthermore, it was considered necessary to explicitly exempt the commitments related to the Housing Bond Division, cf. Article 7 of the Act,

| — | second, as will be shown below in point 2.4, the preparatory works to Act No 70/2000 contain several statements which indicate that the Act was based on the premise that the HFF was indeed, at that time, subject to the guarantee premium on other commitments than those related to the housing bonds, |
| --- | --- |

—

second, as will be shown below in point 2.4, the preparatory works to Act No 70/2000 contain several statements which indicate that the Act was based on the premise that the HFF was indeed, at that time, subject to the guarantee premium on other commitments than those related to the housing bonds,

| — | third, a specific provision in the 2001 Supplementary Budget Act was inserted to cancel the debts relating to unpaid premiums the HFF had accrued under Act No 121/1997 until the entry into force of Act No 70/2000 (11). Such a provision would hardly have been necessary if the HFF and its predecessors had never been subject to the premium, |
| --- | --- |

—

third, a specific provision in the 2001 Supplementary Budget Act was inserted to cancel the debts relating to unpaid premiums the HFF had accrued under Act No 121/1997 until the entry into force of Act No 70/2000 (11). Such a provision would hardly have been necessary if the HFF and its predecessors had never been subject to the premium,

| — | fourth and finally, as far as the Authority can understand, the comments referred to by Iceland concerning the distinction between funds in commercial operation on the one hand, and those with a social role on the other, did not relate to the issue of whether or not a guarantee premium should be collected for commitments enjoying a State guarantee. Rather, they indicate that the legislator was of the opinion, that when it came to granting a Fund a State guarantee, it was of importance whether the Fund in question was operated on a commercial or social basis. |
| --- | --- |

—

fourth and finally, as far as the Authority can understand, the comments referred to by Iceland concerning the distinction between funds in commercial operation on the one hand, and those with a social role on the other, did not relate to the issue of whether or not a guarantee premium should be collected for commitments enjoying a State guarantee. Rather, they indicate that the legislator was of the opinion, that when it came to granting a Fund a State guarantee, it was of importance whether the Fund in question was operated on a commercial or social basis.

In any event, as already indicated, in the 2001 Supplementary Budget Act, a provision was inserted to cancel the debts related to unpaid premiums the HFF had accrued until the entry into force of Act No 70/2000. It therefore seems that the HFF, either was never liable to pay the fee or retroactively was exempted from it. Thus, in either situation the HFF was from the start, or with retroactive effect, exempted from the main rule in Act No 121/1997 on State Guarantees that State bodies enjoying a guarantee should pay a premium for it.

2.4.   Act No 70/2000 amending Act No 121/1997

By Article 1 of Act No 70/2000 which entered into force on 26 May 2000, Article 7 of the Act No 121/1997 was amended and is currently as follows:

‘Credits on which a risk premium has been paid cf. Article 4, commitments in lieu of deposits in deposit accounts of deposit money banks and government-guaranteed export guarantees as well as the ... the Housing Financing Fund ... are exempt from payment of the guarantee premium cf. Article 6.’

The bill, which subsequently became Act No 70/2000 did not originally include a proposal to exempt all obligations of the HFF guaranteed by the State from the guarantee premium. It was originally foreseen only to exempt the HFF's obligations taken over from the State Building Fund and the Workers' Housing Fund upon the entry into force of Act No 44/1998. Indeed, in the bill, it was stated that the exemption for the obligations deriving from the housing bonds (cf. Article 7 of the Act) was based on the fact that the Housing Bonds Division collected an interest margin of 0,35 % of mortgage instruments guaranteeing commitments relating to housing bonds. Other commitments of the HFF were not supposed to be exempted from the payment obligation of the guarantee premium as no money was put aside in a reserve fund to meet losses connected with lending on that basis (12).

12

However, during the Parliamentary procedure, the bill was changed so that the exemption covered all the obligations of the HFF:

‘During the procedure before the Committee it was specifically examined that the bill presupposes that a

  premium will still be paid

  on some of the loans taken by the Housing Financing Fund such as loans, which the Fund takes to finance additional loans and loans for rental apartments. ... Having regard to the above, the Committee proposes to

  amend

  the bill so that all the obligation of the Housing Financing Fund will be exempt from the premium.’ (13) (emphasis added)

Therefore, as approved by Alþingi, the Act No 70/2000 amending Act No 121/1997 extended the exemption from the payment of a guarantee premium and covered all the obligations of the HFF. As a consequence, the HFF has not been paying a guarantee premium on its commitments, foreign as well as domestic, to the State Treasury.

2.5.   Act No 180/2000 amending Act No 121/1997

In its judgment in State Debt Management Agency, the EFTA Court held that the difference in the amount of the State guarantee premium due under the provisions of the Act on State Guarantees was in breach of Article 40 EEA, as it was made dependant on whether the obligations were of domestic or foreign character (14). Following this judgment, the Act on State Guarantees was amended. By Act No 180/2000, which entered into force on 11 January 2001, the difference between foreign and domestic commitments was abolished for the purpose of calculation of the State guarantee premium. As from Act No 180/2000, the premium has been set at 0,0625 % per quarter irrespective of the origin of the commitments. Due to the above-mentioned exceptions pertaining to HFF, these changes did not apply to HFF.

State Debt Management Agency

14

II.   ASSESSMENT

3.   State aid within the meaning of Article 61(1) EEA and the classification of such aid as new or existing

3.1.   The aid elements of the Icelandic system of implicit State guarantees

Article 61(1) of the EEA Agreement reads as follows:

‘Save as otherwise provided in this Agreement, any aid granted by EC Member States, EFTA States or through State resources in any form whatsoever which distorts or threatens to distort competition by favouring certain undertakings or the production of certain goods shall, in so far as it affects trade between Contracting Parties, be incompatible with the functioning of this Agreement.’

For a measure to be classified as State aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement, it must be granted by the State or through State resources, confer an advantage on the recipient undertaking, be selective and thereby distort or threaten to distort competition and be liable to affect trade between the Contracting Parties. Before examining each of these conditions in turn, the Authority makes the following remarks concerning the scope of the present decision to open the formal investigation procedure:

As any other undertaking organised as a public institution, the HFF enjoys an implicit State guarantee in the same manner as did the predecessors of the HFF from the start of their operations in the 1950's, cf. Act No 42/1957. The HFF pays neither a market based premium for the guarantee, nor the premium laid down in Act No 121/1997 on State Guarantees.

The implicit State guarantee for this type of public undertaking was at the outset granted without any obligation to pay a premium. However, Icelandic system for implicit State guarantees was changed in 1987. From this point in time, a guarantee premium was to be paid for foreign commitments, but not for domestic ones. The original State guarantee scheme, with the changes introduced in 1987, thus predates the EEA Agreement.

The Icelandic system relating to implicit guarantees was changed again as of 1 January 1998 when a general obligation to pay a guarantee premium was also introduced as regards domestic commitments. Considering the size of the premium the Authority finds it unlikely that the guarantee premium removed aid contained in the original guarantee scheme. Therefore, in the Authority's preliminary opinion, the original guarantee scheme still contains State aid. The State aid element will generally be the difference between the appropriate market price for the guarantee provided and the price paid for that measure according to Act No 121/1997 on State Guarantees (15). This possible aid element will follow from the implicit guarantee in force since before the entry into force of the EEA Agreement, and would constitute existing aid. It will therefore be assessed separately following the procedures regarding existing aid.

15

Hence, the present decision to open the formal investigation procedure only relates to severable changes to the Icelandic system of implicit guarantees made after 1994 which would give a particular advantage to HFF (16). Indeed, only such changes could be classified as new aid (17).

16

17

With Act No 121/1997, Iceland introduced a premium for banks, credit funds, financial institutions, enterprises and other such entities that enjoy a State guarantee in respect of domestic commitments. The activities of the Housing Bonds Division were exempted from a guarantee premium both on domestic and foreign commitments from the entry into force of the Act. As regards other operations of the HFF, they were exempted from the premium by Act No 70/2000. In the 2001 Supplementary Budget Act the accrued unpaid premium for these activities was cancelled. Therefore, either from the beginning, or retroactively, the other operations of the HFF were exempted from this generally applicable guarantee premium. Indeed, according to Iceland itself, HFF has never paid any premium under the Act.

As HFF has, as a matter of fact, never paid any premium for the guarantee it enjoys, Iceland has in its letter of 24 October 2007 argued that the factual situation for HFF has remained the same over the years regardless of the introduction of the general premium with effect for other undertakings. Moreover, as the exemptions in the Act pertaining to HFF merely maintained the status quo in relation to that particular undertaking, Iceland is of the opinion that exemptions cannot constitute new aid.

status quo

In the Authority's view, it is not relevant for the assessment of the classification of the aid as new or existing whether or not the Act, as a matter of fact, changed the situation of HFF as regards the payment of guarantee premium. What is decisive is that the new Act introduced a new system where, for the first time, the HFF was being treated more favourably than provided for under the general rule for undertakings benefiting from the implicit State guarantee. It is therefore the Authority's preliminary opinion that any advantage to HFF following from the exemption granted to the Housing Bond Division introduced by Article 7 of Act No 121/1997 would constitute new aid. The same would apply to the exemption/relief from paying the premium relating to other operations of the HFF, cf. Act No 70/2000 amending Act No 121/1997, as well the 2001 Supplementary Budget Act (18).

18

3.2.   Economic advantage

Exempting the HFF from payment of the guarantee premium provides a financial advantage to that undertaking as the corresponding costs of the premium are not covered by the HFF. This advantage amounts to what the HFF would have had to pay each time on its commitments under the applicable rate of the guarantee premium.

The advantage following from the non-payment of the State guarantee premium can be determined as follows:

| 1; | exemption (either originally or ex post facto) from payment of State guarantee premium amounting to 0,0625 % per quarter of the value of foreign commitments relating both to housing bonds and other commitments in the period from 1 January 1998 to date; |
| --- | --- |

1;

exemption (either originally or ex post facto) from payment of State guarantee premium amounting to 0,0625 % per quarter of the value of foreign commitments relating both to housing bonds and other commitments in the period from 1 January 1998 to date;

ex post facto

| 2. | exemption (either originally or ex post facto) from payment of State guarantee premium amounting to 0,0375 % per quarter of the value of domestic commitments relating both to housing bonds and other commitments in the period from 1 January 1998-10 January 2001; |
| --- | --- |

2.

exemption (either originally or ex post facto) from payment of State guarantee premium amounting to 0,0375 % per quarter of the value of domestic commitments relating both to housing bonds and other commitments in the period from 1 January 1998-10 January 2001;

ex post facto

| 3. | exemption from payment of State guarantee premium amounting to 0,0625 % per quarter of the value of all HFF's domestic commitments in the period from 11 January 2001 to date. |
| --- | --- |

3.

exemption from payment of State guarantee premium amounting to 0,0625 % per quarter of the value of all HFF's domestic commitments in the period from 11 January 2001 to date.

In its letter of 24 October 2007, Iceland seems to be of the opinion that the HFF does not enjoy any real advantage as it levies a margin on the general loans it issues. Iceland submits that the Housing Bonds Division of the State Housing Agency and subsequently the HFF were subject to a special regime which entailed paying a ‘special State guarantee fee’, raised in the form of an interest margin, into a special reserve fund. According to Article 21 of the Act No 97/1993 (see subsequently Article 28 of the Housing Act), the Housing Bonds Division was permitted to claim an interest margin to cover its operating expenses and estimated losses from outstanding loans (19). On that basis, the Icelandic Government has stated that the exclusion of the housing bonds from the general system of Act No 121/1997 was based on the fact that the risk associated with the guarantee was no longer borne by the State.

special State guarantee fee

19

The Authority has doubts about this reasoning. The system provided for by the levying of an interest margin does not entail that the HFF pays a premium for the State guarantee it has on commitments related to housing bonds. Rather, it required the borrowers to pay higher interest rates to the HFF. The money raised by the levying of the interest margin was set aside in a special reserve fund. As far as the Authority has been able to ascertain, this fund is merely a part of the HFF. The Authority cannot see that charging borrowers higher interest rates and setting that aside in an in-house fund can be equated with paying a State guarantee premium pursuant to Act No 121/1997.

In conclusion, the Authority takes the preliminary view that the exemption from the guarantee premium does give the HFF an advantage in the sense of Article 61(1) EEA. Whether any advantages could be offset by public service obligations imposed on HFF will be addressed below.

3.3.   Presence of State resources

HFF is exempted from the payment of a guarantee premium to the State Treasury otherwise applicable to all undertakings pursuant to Article 6 of Act No 121/1997. By exempting the HFF from paying a guarantee premium to it, the State foregoes revenues which would have normally to be paid to the State. The exemption therefore contains State resources. Similarly, to the extent HFF was originally liable to pay a guarantee premium, but later relieved of that obligation with retroactive effect, such ex post facto exemption would also imply a drain of State resources.

ex post facto

3.4.   Selectivity

As outlined above, the HFF is according to Article 7 of Act No 121/1997 exempted from paying a guarantee premium pursuant to Article 6 of the Act. The main rule according to Act No 121/1997 is that every entity enjoying a State guarantee is subject to the guarantee premium provided for in Article 6. Those exempted are obligations that are subject to the higher risk premium pursuant to Article 4 of the Act, the HFF, the Central Bank of the Iceland and the Student Loan Fund.

Consequently, under Article 7 of the Act, it is only the HFF and the two other public institutions that are exempt from paying a premium to the State for being granted State guarantees. The aid measure therefore appears to be selective.

The State Guarantees Act links the payment of a premium to the existence of a guarantee issued by the State. Moreover, it seems to be intended to (partly) compensate the State for the risk it undertakes by being the guarantor. On that basis, the Authority does not view the Act on State guarantees as a tax measure. The Authority has therefore not found it necessary to discuss whether the exemption pertaining to HFF would have been within the logic or nature of a tax system.

3.5.   Effect on trade between Contracting Parties

The HFF provides services on the market for housing mortgage loans, i.e. long-term house financing for residential accommodation. Aid granted to HFF may make it more difficult for banks in the EEA to enter the Icelandic housing mortgage market. Also markets related to the mortgage market, such as other financial markets may be affected (20). The aid therefore seems to affect trade between the Contracting Parties.

20

3.6.   Altmark conditions

In the Altmark judgment, the European Court of Justice held that provided that the following conditions are cumulatively fulfilled, a measure does not confer an advantage on the beneficiary and, thus, does not qualify as state aid in the meaning of Article 87(1) of the EC Treaty, corresponding to the provision of Article 61(1) of the EEA Agreement:

Altmark

| — | first, the recipient undertaking must actually have public service obligations to discharge, and the obligations must be clearly defined, |
| --- | --- |

—

first, the recipient undertaking must actually have public service obligations to discharge, and the obligations must be clearly defined,

| — | second, the parameters on the basis of which the compensation is calculated must be established in advance in an objective and transparent manner, to avoid conferring an economic advantage which may favour the recipient undertaking over competing undertakings, |
| --- | --- |

—

second, the parameters on the basis of which the compensation is calculated must be established in advance in an objective and transparent manner, to avoid conferring an economic advantage which may favour the recipient undertaking over competing undertakings,

| — | third, the compensation cannot exceed what is necessary to cover all or part of the costs incurred in the discharge of public service obligations, taking into account the relevant receipts and a reasonable profit for discharging those obligations, |
| --- | --- |

—

third, the compensation cannot exceed what is necessary to cover all or part of the costs incurred in the discharge of public service obligations, taking into account the relevant receipts and a reasonable profit for discharging those obligations,

| — | fourth, where the undertaking which is to discharge public service obligations in a specific case, is not chosen pursuant to a public procurement procedure which would allow for the selection of the tenderer capable of providing those services at the least cost to the community, the level of compensation needed must be determined on the basis of an analysis of the costs which a typical undertaking, well run and adequately provided with means so as to be able to meet the necessary public service requirements, would have incurred in discharging those obligations, taking into account the relevant receipts and a reasonable profit for discharging the obligations (21). |
| --- | --- |

—

fourth, where the undertaking which is to discharge public service obligations in a specific case, is not chosen pursuant to a public procurement procedure which would allow for the selection of the tenderer capable of providing those services at the least cost to the community, the level of compensation needed must be determined on the basis of an analysis of the costs which a typical undertaking, well run and adequately provided with means so as to be able to meet the necessary public service requirements, would have incurred in discharging those obligations, taking into account the relevant receipts and a reasonable profit for discharging the obligations (21).

21

With regard to the first condition, i.e. the definition of public service obligations discharged to the HFF, it is highly doubtful, in light of the EFTA Court's judgment, that the general loans system of the HFF as defined today fulfils the criteria for qualifying as a service of general economic interest (22).

22

Concerning the second condition, the Court of First Instance of the European Communities (hereinafter ‘the CFI’) recalled in BUPA
   (23) that the Member States have wide discretion not only when defining a public service mission but also when determining the compensation for the costs, which calls for an assessment of complex economic facts. In the same ruling, the CFI also held that the second Altmark condition requires that the Community institutions must be in a position to verify the existence of objective and transparent parameters, which must be defined in such a way as to preclude any abusive recourse to the concept of a public service on the part of the Member State. The Icelandic Government has so far not demonstrated to the Authority that a methodology exists for calculation of public service compensation to the HFF. Moreover, to the Authority's knowledge, the Icelandic Government did not establish in advance the criteria on the basis of which the compensation for public service activities of the HFF was to be determined.

BUPA

23

Altmark

With regard to the third Altmark condition, the CFI found in BUPA that a public service compensation system which operates independently of receipts does not require a strict interpretation of this criterion, in particular as regards taking into account the relevant receipts for discharging public services (24). Nevertheless, as the aid measure in question benefits the entirety of the operations of the HFF, it cannot be established at this stage whether the level of compensation is limited to what is necessary to cover all or part of the costs incurred in the discharge of properly limited public service obligations.

Altmark

BUPA

24

Furthermore, with regard to the fourth condition set forth in Altmark, the HFF has neither been chosen by way of a public procurement procedure nor did the Icelandic authorities determine the level of compensation by way of a comparison between the HFF and a privately run efficient operator as a reference undertaking. As held by the CFI in BUPA, the purpose of the fourth Altmark condition is to ensure that the compensation does not entail the possibility of offsetting any costs that might result from inefficiency on the part of the beneficiary undertaking (25).

Altmark

BUPA

Altmark

25

In conclusion, it cannot be established, in the Authority's view, that the four cumulative Altmark conditions are fulfilled.

Altmark

3.7.   Conclusion with regard to state aid character of the measure in question

In light of the above, it is the Authority's preliminary conclusion that exempting HFF from paying a guarantee premium pursuant to Article 7 of Act No 121/1997 on State Guarantees, with subsequent amendments, involves State aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement. Furthermore, it is the Authority's preliminary opinion that any such aid would constitute new aid.

4.   Procedural requirements

Pursuant to Article 1(3) of Part I of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement, ‘the EFTA Surveillance Authority shall be informed, in sufficient time to enable it to submit its comments, of any plans to grant or alter aid. [...]. The State concerned shall not put its proposed measures into effect until the procedure has resulted in a final decision’.

the EFTA Surveillance Authority shall be informed, in sufficient time to enable it to submit its comments, of any plans to grant or alter aid. [...]. The State concerned shall not put its proposed measures into effect until the procedure has resulted in a final decision

The Icelandic authorities did not notify the Authority of the above-mentioned measures in the form of exemption of the HFF from payment of the guarantee premium. The Authority therefore concludes that Iceland has not respected its obligations pursuant to Article 1(3) of Part I of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement.

5.   Compatibility of the aid

5.1.   Possibilities to declare aid for housing purposes compatible

Article 61(1) of the EEA Agreement sets out that state aid as a principle is prohibited. Article 61(2) and 61(3) provide, however, for certain exceptions from this general prohibition.

The derogations in Article 61(2) of the EEA Agreement do not seem to be applicable to the aid in question, which is not designed to achieve any of the aims listed in this provision. In particular, the aid measure involved cannot be considered to fulfil the conditions of derogation specified in Article 61(2)(a) of the EEA Agreement, namely aid having a social character, granted to individual consumers and without discrimination related to the origin of the product concerned.

Likewise, the derogations in Article 61(3) of the EEA Agreement do not apply to the aid measure under investigation. In particular, the aid measure is not granted with the aim of promoting or facilitating the economic development of certain areas or of certain economic activities. Thus, the derogations in Article 61(3)(a) and (c) of the EEA Agreement in conjunction with the Regional Aid Guidelines are not applicable in this case.

Furthermore, the aid measure under investigation is not given to promote the execution of an important project of common European interest or to remedy a serious disturbance in the economy of Iceland, therefore Article 61(3)(b) of the EEA Agreement does not apply.

The aid in question is not linked to any investment, but reduces the costs which HFF would normally have to bear in the course of pursuing its day-to-day business activities and is consequently to be classified as operating aid. Operating aid is normally not considered suitable to facilitate the development of certain economic activities or of certain regions as provided for in Article 61(3)(c) of the EEA Agreement, unless it is specifically envisaged by the Authority's Guidelines, which is not the case here.

Aid for housing purposes may, however, be declared compatible with the EEA Agreement on the basis of Article 59(2). That would be the case if the aid would be limited to provision of services of general economic interest and if the other conditions of Article 59(2) of the EEA Agreement would be fulfilled.

Article 59(2) of the EEA Agreement reads:

‘Undertakings entrusted with the operation of services of general economic interest or having the character of a revenue-producing monopoly shall be subject to the rules contained in this Agreement, in particular to the rules on competition, in so far as the application of such rules does not obstruct the performance, in law or in fact, of the particular tasks assigned to them. The development of trade must not be affected to such an extent as would be contrary to the interests of the Contracting Parties.’

Compliance with Article 59(2) of the EEA Agreement requires the fulfilment of the following conditions:

| — | that the aid is a compensation for the provision of services of general economic interest, |
| --- | --- |

—

that the aid is a compensation for the provision of services of general economic interest,

| — | that the undertaking receiving the aid is entrusted to provide such services, |
| --- | --- |

—

that the undertaking receiving the aid is entrusted to provide such services,

| — | that the aid is necessary, and not more than necessary, to carry out the entrusted tasks, and |
| --- | --- |

—

that the aid is necessary, and not more than necessary, to carry out the entrusted tasks, and

| — | that the aid does not affect trade against the interest of the Contracting Parties to the Agreement. |
| --- | --- |

—

that the aid does not affect trade against the interest of the Contracting Parties to the Agreement.

5.2.   General remarks with regard to the concept of services of general economic interest

The concept of service in the general economic interest means, among other things, that the State assigns ‘particular tasks’ to an undertaking (26). In order to qualify for classification as service of general economic interest, a service must have certain characteristics, the most important of which is that the service in question cannot be provided in the same manner on the market and that the service should be clearly defined (27). States may take account of objectives pertaining to their national policy when defining the service of general economic interest which they entrust to certain undertakings (28).

26

27

28

As an exception to the main rule in Article 59(1) of the EEA Agreement, the concept of ‘services of general economic interest’ must be interpreted restrictively (29) and applies only to activities of direct benefit to the public. Still, States remain free, in principle and where no common policy is established, to designate which services they consider to be of general economic interest and to organize these services as they see fit, subject to the rules of the EEA Agreement and the specific conditions laid down in Article 59(2) of the EEA Agreement (30). Thus, the competence to define such services lies with the States, subject to scrutiny by the Authority. This scrutiny must essentially be conducted on a case-by-case basis. In such an assessment, the nature of the undertaking entrusted with the service is not of decisive importance, nor whether the undertaking is entrusted with exclusive rights, but rather the essence of the service deemed to be of general economic interest and the special characteristics of this interest that distinguish it from the general economic interest of other economic activities (31).

29

30

31

5.3.   Services of general economic interest in the field of social housing

The EFTA Court gave some guidance on how to assess the extent of the HFF's activities in light of the requirements of Article 59(2) of the EEA Agreement. The Court primarily addressed the issue of whether the Authority should have been in doubt whether the general loans scheme of HFF was operated in compliance with Article 59(2) of the EEA Agreement. The Court ruled that the Authority should have been in doubt and consequently should have opened the formal State aid investigation procedure. (This was based on the implicit, but non-verified, assumption that the aid in question was new aid.) While the Court did not address whether the general loan category fulfilled the conditions of Article 59(2) of the EEA Agreement, the Court's judgment raised issues of doubt in relation to:

| — | whether the HFF scheme fulfilled all conditions relating to services of general economic interest in Article 59(2), |
| --- | --- |

—

whether the HFF scheme fulfilled all conditions relating to services of general economic interest in Article 59(2),

| — | whether the derogation from the State aid rules was proportionate, and |
| --- | --- |

—

whether the derogation from the State aid rules was proportionate, and

| — | whether the scheme affected the development of trade contrary to the interest of the Contracting Parties. |
| --- | --- |

—

whether the scheme affected the development of trade contrary to the interest of the Contracting Parties.

In relation to the first issue the Court stated inter alia:

inter alia

‘[...] The HFF general loans system is intended to promote security and equal rights as regards housing in Iceland by providing loans on manageable terms to the general public throughout the territory of Iceland and thereby foster private home ownership. This goes beyond the normal economic interest of operators in the financial sector. A service with this objective may qualify as a service of general economic interest justifying State aid, provided that the service fulfils the requirements laid down in Article 59(2) EEA.’ (32).

[...] The HFF general loans system is intended to promote security and equal rights as regards housing in Iceland by providing loans on manageable terms to the general public throughout the territory of Iceland and thereby foster private home ownership. This goes beyond the normal economic interest of operators in the financial sector. A service with this objective may qualify as a service of general economic interest justifying State aid, provided that the service fulfils the requirements laid down in Article 59(2) EEA.

32

When the EFTA Court later turned to the questions on proportionality, it held, inter alia, that:

inter alia

‘[...] as long as it is not established that the effect of the low interest rate on HFF general loans is completely neutralised by an increase in housing prices, the HFF general loan scheme must be considered suitable to meet its aim.’ (33).

[...] as long as it is not established that the effect of the low interest rate on HFF general loans is completely neutralised by an increase in housing prices, the HFF general loan scheme must be considered suitable to meet its aim.

33

And moreover:

‘The Court does not find it doubtful that the State aid provided to the HFF system did not go beyond what is necessary in the case at hand to allow the HFF to cover expected losses and operate the general loans system under economically acceptable conditions [ ...] This does not mean, however, that the general loans system as operated by the HFF is necessarily compatible with the EEA Agreement.’ (34).

The Court does not find it doubtful that the State aid provided to the HFF system did not go beyond what is necessary in the case at hand to allow the HFF to cover expected losses and operate the general loans system under economically acceptable conditions [ ...] This does not mean, however, that the general loans system as operated by the HFF is necessarily compatible with the EEA Agreement.

34

Then the Court went on to, inter alia, state that:

inter alia

‘[...] it is necessary to address the question of whether the conditions under which the loans were granted did not go beyond what was necessary for HFF to perform the tasks entrusted to it. The Court recalls that the ultimate aim of the State's intervention in lending services through the general loans scheme is to foster private home ownership in Iceland through lending on “manageable terms”. A service rendered with such an objective may, as has been stated above, be considered legitimate under Article 59(2) EEA. However, ESA has to make sure that public intervention does not, in reality, pursue other goals than those defined by Icelandic law or exceed what is necessary to achieve the defined goal.

‘[...] it is necessary to address the question of whether the conditions under which the loans were granted did not go beyond what was necessary for HFF to perform the tasks entrusted to it. The Court recalls that the ultimate aim of the State's intervention in lending services through the general loans scheme is to foster private home ownership in Iceland through lending on “manageable terms”. A service rendered with such an objective may, as has been stated above, be considered legitimate under Article 59(2) EEA. However, ESA has to make sure that public intervention does not, in reality, pursue other goals than those defined by Icelandic law or exceed what is necessary to achieve the defined goal.

In that regard, the Court notes that unlike the cost and size limitations practiced by the Norwegian Husbanken in Case E-4/97 Husbanken II, the HFF's relative and absolute lending caps do not limit the subsidised lending scheme to dwellings which fulfil certain criteria. They only limit the amount one may borrow from the HFF for any dwelling, regardless of the value or size of that dwelling. There is no limit as to how big or valuable a dwelling may be and still be eligible for a general loan under the HFF scheme; there are only limits to how much the HFF may grant as a general loan.

In that regard, the Court notes that unlike the cost and size limitations practiced by the Norwegian Husbanken in Case E-4/97 Husbanken II, the HFF's relative and absolute lending caps do not limit the subsidised lending scheme to dwellings which fulfil certain criteria. They only limit the amount one may borrow from the HFF for any dwelling, regardless of the value or size of that dwelling. There is no limit as to how big or valuable a dwelling may be and still be eligible for a general loan under the HFF scheme; there are only limits to how much the HFF may grant as a general loan.

Moreover, the HFF general loans scheme is not limited to the financing of one unit of residential housing for each borrower. This means that in principle the system may provide financing for houses or apartments built or purchased for investment purposes. In 2004, a general limit of two units was introduced. As the Government of Iceland has pointed out, there may be social policy reasons why certain persons need to own more than one unit. The provision of more than one loan to the same person has not, however, been made dependent on that person fulfilling any criteria relating to such reasons.

Moreover, the HFF general loans scheme is not limited to the financing of one unit of residential housing for each borrower. This means that in principle the system may provide financing for houses or apartments built or purchased for investment purposes. In 2004, a general limit of two units was introduced. As the Government of Iceland has pointed out, there may be social policy reasons why certain persons need to own more than one unit. The provision of more than one loan to the same person has not, however, been made dependent on that person fulfilling any criteria relating to such reasons.

These features mean that in principle the HFF general loans scheme provides subsidised financing, up to a certain limit, for any house or apartment regardless of size and value, and also for construction or purchase of residential units for investment purposes. The scheme is not formally limited to assisting the average citizen in financing his or her own dwelling. Even if it may be so that few people have in fact exploited these features of the system, they raise questions under Article 59(2) EEA. The Court recalls in this context that the HFF scheme is intended to promote security and equal rights as regards housing by providing loans on manageable terms.’ (35).

These features mean that in principle the HFF general loans scheme provides subsidised financing, up to a certain limit, for any house or apartment regardless of size and value, and also for construction or purchase of residential units for investment purposes. The scheme is not formally limited to assisting the average citizen in financing his or her own dwelling. Even if it may be so that few people have in fact exploited these features of the system, they raise questions under Article 59(2) EEA. The Court recalls in this context that the HFF scheme is intended to promote security and equal rights as regards housing by providing loans on manageable terms.

35

(a)   Manageable terms

The EFTA Court did not rule out per se that State intervention in lending services through general loans, which pursues the objective of fostering private home ownership through lending on ‘manageable terms’ might be considered legitimate under Article 59(2) of the EEA Agreement. In this respect, the EFTA Court clarified that the Contracting Parties enjoy a margin of discretion in deciding what ‘manageable terms’ should mean in relation to a housing financing scheme which qualifies as a service of general economic interest (36).

per se

36

In the view of the Authority, the concept of ‘manageable terms’ cannot be understood in any absolute or isolated manner. While noting the Court's view that there should be a margin of discretion to decide what is manageable, the concept has to relate to certain general parameters of the national economy. What is manageable in a rich country may not be manageable in a less prosperous one. In a well-functioning market without a particular skewed distribution of income, it would appear reasonable to assume that the market interest rates on mortgages would be ‘manageable’ for the population at large. Excluding that public activity itself is distorting the market, to the extent the market is not well functioning there could be a reason for government measures to provide for loans on ‘manageable terms’.

It was confirmed in the EFTA Court's judgment that the commercial banks were only able to match the interest rate of HFF's general loans from August 2004 onwards (37). In its Decision No 185/06/COL, the Authority requested up-dated information on the development on the Icelandic mortgage market, in order to assess to what extent commercial banks had offered mortgage secured loans on terms the Icelandic State would consider as manageable. While some information has been provided the Authority would require up-dated information in this respect as there are indications that the state of the market has changed recently. The amount of mortgage loans, especially from the commercial banks has fallen considerably (38).

37

38

A connected, but separate, issue is whether the market would be able to develop satisfactorily if it would operate under conditions without any State aid distorting the competitive situation of the respective lenders. Up till now, the Authority has not been presented with any arguments or factual information that give it reason to believe that this should be the case.

(b)   Social element

The general loan scheme of the HFF is not limited to those below certain income and/or assets thresholds but is available to everyone irrespective of those elements and as the EFTA Court has pointed out, without any cost and size limitations on the dwellings. Furthermore, the general lending system is also open to others than individuals, for example building contractors may qualify for loans under that system.

In the Court's words, the ‘lending caps do not limit the subsidised lending scheme to dwellings which fulfil certain criteria’ and ‘there is no limit as to how big or valuable a dwelling may be and still be eligible for a general loan under the HFF scheme; there are only limits to how much the HFF may grant as a general loan’ (39).

lending caps do not limit the subsidised lending scheme to dwellings which fulfil certain criteria

there is no limit as to how big or valuable a dwelling may be and still be eligible for a general loan under the HFF scheme; there are only limits to how much the HFF may grant as a general loan

39

Moreover, the EFTA Court pointed out that the scheme provided for construction or purchase of individual units for investment purposes, and it was not formally limited to assisting the average citizen in financing of his or her house. The rules have now been changed and Article 21 of the Regulation No 522/2004, as subsequently amended, provides that lending from the HFF is limited so that an individual can only own one property carrying a mortgage from the Fund. However, the Board of the Fund may set rules providing for exemption from this requirement. On 10 August 2006, the Board passed such rules. The Icelandic authorities are requested to explain these exemptions and their application and how the HFF monitors that residential housing financed by the HFF's loans is actually used for purposes of being the applicant's own dwelling.

In a letter received by the Authority on 14 June 2007, the Icelandic Government argued that there were no grounds for questioning the compatibility of the general lending scheme with the EEA Agreement. In light of the observations of the EFTA Court, quoted above, the Authority is of the preliminary opinion that the Icelandic Government has not demonstrated that the current general loan scheme is in compliance with Article 59(2) of the EEA Agreement. Moreover, the Commission's practice regarding social housing shows that the Commission has only accepted systems of social housing, which contained limitations as to who could qualify for loans under the system.

In 2001, the Commission adopted a decision with regard to a guarantee for borrowings of the Irish Housing Finance Agency (hereinafter referred to as the HFA) (40). At the time of this decision, the HFA was itself not empowered to extend loans. Its objective was to raise funds at the best rate on the capital markets which were then advanced to local authorities to be used by them for social housing financing. In this case, social housing was defined as provision of housing for the most socially disadvantaged households, and in particular those which due to their economic circumstances were unable to fund their own housing requirement at socially acceptable conditions through recourse to commercial lenders. This objective was entrusted to local authorities who operated social housing programmes such as general mortgage finance, the operation of a share ownership scheme, and affordable housing schemes aimed at providing low cost housing, a rental subsidy scheme and miscellaneous grant schemes for elderly and disabled persons. The eligibility for social housing loan finance was assessed according to the following limitations: (i) need must be established; (ii) income and loan ceilings; (iii) households which seek to avail of schemes unavailable in the private sector (this had to be proved by the applicant by attaching letters of rejection from two private sector mortgage lenders); and (iv) only households which are mentioned on local authority housing lists. Thus, the Commission accepted that the operations of the Agency could be regarded as services of general economic interest for the purposes Article 86(2) of the EC Treaty.

40

The Authority also refers to a case concerning the financing of activities of Dutch Housing Corporations which is still pending before the Commission. In 2005, DG Competition sent an Article 17(2) letter, inviting the Dutch authorities to make appropriate changes to the system. DG Competition has, inter alia, criticised the broad scope of definition of services of general economic interest provided by the Housing Corporations. In particular, it was not considered acceptable that, whereas the priority to rental housing is given to persons that have difficulties in finding suitable housing, the activities in question are not restricted to socially disadvantaged persons. Therefore, DG Competition was of the opinion that the possibility to let dwellings to persons with a higher income or to enterprises must be regarded as a manifest error in the definition of a service of general economic interest. Moreover, this concern was not removed by the proposed solution of the Dutch authorities to limit the maximum value of the dwellings to be rented out which would be then defined as ‘social housing’. In the preliminary view of DG Competition, the definition of public service activities of Housing Corporations was to have a direct relation to socially disadvantaged households and not only be linked to the maximum value of the property (41).

inter alia

41

Furthermore, the Icelandic Government referred to the fact that the Authority, in its decision in the Norwegian Husbanken case, accepted loans that were not limited to those qualifying under certain income and assets criteria but limited the size of the of house/apartment being acquired. Iceland has argued that the Norwegian limit should not be regarded as being universal and that the situation in Iceland would justify a higher limit. The Authority will, at this stage, not pass judgment on whether only imposing a size limitations would be sufficient to ensure compliance with Article 59(2) of the EEA Agreement as it observes that currently the HFF system operates without any limitations as to the size of house/apartment that may qualify for loans under the general system.

In light of all of the above, it is the preliminary view of the Authority that the general loan scheme of the HFF does not pursue a sufficiently restricted social objective.

(c)   Territorial cohesion

As regards the element of territorial cohesion, the Authority is aware of the particular situation of certain regions in Iceland, where the market for mortgage loans might be of such a nature that commercial providers do not have incentives to offer mortgage loans. Such a situation might justify exceptional treatment of certain territories as regards the conditions for eligibility of loans (42). Currently, the general loans scheme of the HFF is operated without any criteria related to territorial cohesion.

42

In its Decision No 185/06/COL it was the Authority's opinion that SFF had not submitted any tangible evidence during the EFTA Court proceedings, which demonstrated that the commercial banks had offered loans on ‘manageable terms’ outside the Reykjavik area during the period between 1999 and August 2004. In response to the Authority's request for information the SFF and the Icelandic Government submitted conflicting evidence as to the extent the commercial banks had offered mortgage loans outside the Reykjavík area and other more densely populated areas after August 2004. In light of the currently available information the Authority cannot conclude that the loans provided by the commercial banks have not been offered in rural areas as well, as far as the period after August 2004 is concerned.

5.4.   Development of trade and the interest of the Contracting Parties

Article 59(2) of the EEA Agreement further requires an assessment of whether the specific service in question affects the development of trade to an extent contrary to the interests of the Contracting Parties. The Authority is charged with striking a balance between the right of Iceland to invoke the derogation and the interest of the Contracting Parties to avoid distortions of competition and restrictions to the ‘four freedoms’ (43).

43

This entails that it must be established that the performance of the service of general economic interest does not disproportionately affect competition and the internal market. In light of the EFTA Court's conclusions on this point (44), the Authority will have to assess to what extent the aid granted to the HFF could affect other parts of the EEA internal market, in particular other financial markets, such as, for example, the private lending market. However, as outlined above, the Authority is of the preliminary opinion that the current lending scheme is not compatible with Article 59(2) as it is too widely defined. In light of that, the Authority does not consider it necessary to assess whether the service affects the development of trade to an extent contrary to the interest of the Contracting Parties. In any event, an amended scheme will have to strike the right balance between the interests at stake.

44

Against the background of the various points referred to above, the preliminary view of Authority is that the general loan scheme of HFF does not comply with all the conditions laid down in Article 59(2) of the EEA Agreement.

5.5.   Other loan categories of the HFF

In the discussion above regarding the compatibility of the aid, only the general loans category of the HFF has been referred to. However, the exemption in Article 7 of Act No 121/1997, as amended, covers entire operations of the HFF. Currently, the HFF is also providing loans for rental housing to municipalities, etc. pursuant to Chapter VIII of the Housing Act. Furthermore, the Minister of Social Affairs has, on the basis of Article 16 of the Housing Act, issued Regulation No 458/1999, with subsequent amendments, which lists the other loan categories offered by the HFF, cf. Article 2 of the Regulation (45).

45

As outlined above, the Authority is of the preliminary opinion that the general loans scheme of the HFF is incompatible with Article 59(2) EEA. Since the exemption from the guarantee premium benefits all the operations of the HFF, it follows that this measure cannot be regarded as compatible aid on the basis of Article 59(2). This is so even though the individual loan categories referred to above examined in isolation might comply with the conditions laid down in that provision.

5.6.   Conclusion with regard to compatibility

On the basis of the foregoing considerations, the Authority has doubts as to whether the guarantee premium exemption in favour of the HFF can be regarded as compatible with the functioning of the EEA Agreement.

6.   Recovery

According to Article 14(1) in Part II of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement, ‘[w]here negative decisions are taken in cases of unlawful aid, the EFTA Surveillance Authority shall decide that the EFTA State concerned shall take all necessary measures to recover the aid from the beneficiary (hereinafter referred to as a “recovery decision”). The EFTA Surveillance Authority shall not require recovery of the aid if this would be contrary to a general principle of EEA law’.

here negative decisions are taken in cases of unlawful aid, the EFTA Surveillance Authority shall decide that the EFTA State concerned shall take all necessary measures to recover the aid from the beneficiary (hereinafter referred to as a “recovery decision”). The EFTA Surveillance Authority shall not require recovery of the aid if this would be contrary to a general principle of EEA law

In other words, any unlawful aid which cannot be declared compatible with the State aid rules will be subject to recovery. In case of recovery, it is the Authority's preliminary view that, in the case at hand, no legitimate expectations could be invoked, which would preclude the recovery.

According to settled case-law, ‘[...] undertakings to which an aid has been granted may not, in principle, entertain a legitimate expectation that the aid is lawful unless it has been granted in compliance with the procedure laid down in that article. A diligent businessman should normally be able to determine whether that procedure has been followed’ (46).

undertakings to which an aid has been granted may not, in principle, entertain a legitimate expectation that the aid is lawful unless it has been granted in compliance with the procedure laid down in that article. A diligent businessman should normally be able to determine whether that procedure has been followed

46

Consequently, any unlawful aid which will ultimately be declared incompatible with the State aid rules will be subject to recovery.

7.   Conclusion

The Authority is of the preliminary opinion that the exemption from the guarantee premium in favour of the HFF constitutes aid within the meaning of Article 61(1) of the EEA Agreement. Furthermore, the Authority has doubts that this measure can be regarded as complying with Article 61(2) and (3) of the EEA Agreement or with Article 59(2) of the EEA Agreement. Any unlawful aid which ultimately will be declared incompatible with the State aid rules will be subject to recovery.

Consequently, and in accordance with Article 4(4) of Part II of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement, the Authority is obliged to open the procedure provided for in Article 1(2) of Part I of Protocol 3 of the Surveillance and Court Agreement. The decision to open proceedings is without prejudice to the final decision of the Authority, which may conclude that the measure in question is compatible with the functioning of the EEA Agreement.

In light of the foregoing considerations, the Authority, acting under the procedure laid down in Article 1(2) of Part I of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement, requests the Icelandic authorities to submit their comments within one month of the date of receipt of this Decision.

In light of the foregoing consideration, the Authority requires that, within one month of receipt of this decision, the Icelandic authorities provide all documents, information and data needed for assessment of the compatibility of the exemption from the payment of the guarantee premium in favour of the HFF. It requests the Icelandic authorities to forward a copy of this decision to the potential aid recipient of the aid immediately.

HAS ADOPTED THIS DECISION:

Article 1

The EFTA Surveillance Authority has decided to initiate the formal investigation procedure provided for in Article 1(2) in Part I of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement against Iceland regarding the exemption of the Housing Financing Fund contained in the Act on State Guarantees to pay a premium on the guarantee provided by the Icelandic State in its favour.

Article 2

The Icelandic authorities are requested, pursuant to Article 6(1) in Part II of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement, to submit their comments on the opening of the formal investigation procedure within one month from the notification of this Decision.

Article 3

The Icelandic authorities are required to provide within one month from the notification of this Decision all documents, information and data needed for the assessment of the compatibility of the aid measure.

Article 4

The Icelandic Government is requested to forward a copy of this Decision to the recipient of the potential aid immediately.

Article 5

The EC Commission shall be informed, in accordance with Protocol 27(d) of the EEA Agreement, by means of a copy of this Decision.

Article 6

Other EFTA States, EC Member States, and interested parties shall be informed by the publishing of this Decision in its authentic language version, accompanied by a meaningful summary in languages other than the authentic language version, in the EEA Section of the Official Journal of the European Union and the EEA Supplement thereto, inviting them to submit comments within one month from the date of publication.

Official Journal of the European Union

Article 7

This Decision is addressed to the Republic of Iceland.

Article 8

Only the English version is authentic.

Done at Brussels, 27 June 2008.

For the EFTA Surveillance Authority

Per SANDERUD

President

Kurt JAEGER

College Member

---

(1)  Hereinafter referred to as the Authority.

1

(2)  Hereinafter referred to as the EEA Agreement.

2

(3)  Hereinafter referred to as the Surveillance and Court Agreement.

3

(4)  Hereinafter referred to as Protocol 3.

4

(5)  Guidelines on the application and interpretation of Articles 61 and 62 of the EEA Agreement and Article 1 of Protocol 3 to the Surveillance and Court Agreement, adopted and issued by the Authority on 19 January 1994, published in the Official Journal of the European Union (hereinafter referred to as OJ) L 231 and EEA Supplement No 32 of 3 September 1994. The Guidelines were last amended on 19 December 2007. Hereinafter referred to as the State Aid Guidelines. The updated version of the State Aid Guidelines is published on the Authority's website:

5

Official Journal of the European Union

http://www.eftasurv.int/fieldsofwork/fieldstateaid/guidelines/

(6)  Published in OJ C 139, 25.5.2006, p. 57 and EEA Supplements No 26 of 25 May 2006.

6

(7)  Not published yet. The non-confidential full text of the Decision will be available at:

7

www.eftasurv.int/fieldof work/fieldstateaid/stateaidregistry/

(8)  For more information on this aspect and the continuity of activities, see the Authority's Decision No 405/08/COL.

8

(9)  Translation of the Act available at the website of the Ministry of Finance.

9

(10)  Skýrsla starfshóps um innheimtu ábyrgðargjalds af skuldum Byggingarsjóðs ríkisins, Byggingarsjóðs verkamanna og Íbúðalánasjóðs.

10

(11)  Item 1.4 of Article 4 of the Supplementary Budget Act amending Article 7 of the Budget Act, which grants various permissions to the Minister of Finance provided as follows: ‘To abolish guarantee premiums pursuant to Article 6 of Act No 121/1997 on State Guarantees levied on the House Financing Fund until the entry into force of Act No 70/2000 which exempts the Fund from the payment of the premium.’.

11

To abolish guarantee premiums pursuant to Article 6 of Act No 121/1997 on State Guarantees levied on the House Financing Fund until the entry into force of Act No 70/2000 which exempts the Fund from the payment of the premium.

(12)  The original Icelandic text is as follows: ‘Aðrar skuldbindingar Íbúðalánasjóðs eru hins vegar ekki undanþegnar gjaldskyldu þar sem ekki er lagt fé í varasjóð til að mæta útlánatöpum vegna lánveitinga á grundvelli þeirra.’.

12

Aðrar skuldbindingar Íbúðalánasjóðs eru hins vegar ekki undanþegnar gjaldskyldu þar sem ekki er lagt fé í varasjóð til að mæta útlánatöpum vegna lánveitinga á grundvelli þeirra.

(13)  Opinion of the Economic and Commerce Committee of Alþingi, the Authority's unofficial translation.

13

(14)  Case E-1/00 State Debt Management Agency [2000-2001] EFTA Court Report, p. 8.

14

State Debt Management Agency

(15)  It could be questioned whether a guarantee covering the totality of a company's financial obligations exists on the market. It might therefore be difficult to establish a market premium for the guarantee in the present case.

15

(16)  Joined Cases T-195/01 and T-207/01 Government of Gibraltar v Commission [2002] ECR II-2309, paragraph 111.

16

Government of Gibraltar v Commission

(17)  Hence, these changes are not dealt with in the context of Decision No 185/06/COL to open the formal investigation procedure, partly because the rules in the State Guarantees Act were only briefly discussed in that opening decision, partly because the Icelandic authorities, in the above-mentioned letter of 24 October 2007, did not answer in the affirmative that the aid questions pertaining to HFF's exemption from the premium should be dealt with within that procedure.

17

(18)  In any event, the argumentation of the Icelandic authorities builds on the premise that HFF was never subject to a premium de jure. In contrast, it would not be sufficient that HFF never actually paid the fee, and that the legal obligation to do so was later cancelled, as such cancelling of a debt would in itself constitute aid. As illustrated above under point I.2.3, the Authority is not convinced that this premise is fulfilled in the case at hand.

18

de jure

(19)  The Minister of Social Affairs was to determine the level of the interest margin having obtained the proposal of the State Housing Board. On the basis of that Article, the Minister decided by Regulation No 540/1993 of 28 December 1993, amending Regulation No 467/1991, to charge an interest margin of up to 0,25 %. By Regulation of 11 October 1994, the Minister raised the ceiling of the interest margin to 0,35 %.

19

(20)  See also, Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, [2006] EFTA Court Report, page 42, paragraphs 80-81. Furthermore, in its recent Concluding Report on the Retail Banking Sector Inquiry (page 67) the Authority concluded that tying of different retail banking products is a common practice of financial institutions across EEA. In particular, in the above-mentioned report, the Authority underlined bundling of current accounts and other products such as mortgages or loans.

20

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority

Concluding Report on the Retail Banking Sector Inquiry

(21)  Case C-280/00 Altmark Trans GmbH [2003] ECR I-7747, paragraphs 89-93.

21

Altmark Trans GmbH

(22)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, page 42, paragraph 79.

22

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(23)  Case T-289/03 BUPA v Commission, judgment of 12 February 2008, not yet reported, paragraph 214.

23

BUPA

Commission

(24)  Case T-289/03 BUPA v Commission, cited above, paragraph 241.

24

BUPA

Commission

(25)  Case T-289/03 BUPA v Commission, cited above, paragraph 249.

25

BUPA

Commission

(26)  See for example: Case 10/71 Muller [1971] ECR 723; Case 127/73 BRT [1974] ECR 313; Case 7/82 GVL [1983] ECR 483; Case C-393/92 Almelo [1994] ECR I-1520; Case C-266/96 Corsica Ferries [1998] ECR I-3949.

26

Muller

BRT

GVL

Almelo

Corsica Ferries

(27)  Communication from the Commission — Services of General Interest in Europe (OJ C 17, 19.1.2001, p. 7), see paragraph 14.

27

(28)  Case E-9/04, The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraph 67.

28

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(29)  See Case C-242/95 GT-Link A/S [1997] ECR I-4449, paragraph 50; Case T-260/94 Air Inter [1997] ECR II-147, paragraph 135; Case C-159/94 Commission v France [1997] ECR I-5815, paragraph 53.

29

95 GT-Link A/S

Air Inter

Commission

France

(30)  See in this context for example: Services of General Interest, cited above, paragraph 22; Case T-106/95 FFSA [1997] ECR II-229, paragraph 192. As stated by Advocate General Léger in his opinion in Case C-438/02 Krister Hanner [2005] ECR I-4551, paragraph 139: ‘... it falls to the Member States to define the content of their services of general economic interest and, in so doing, they enjoy considerable leeway since the Court and the Commission will intervene only in order to penalise manifest errors of assessment’.

30

FFSA

Krister Hanner

... it falls to the Member States to define the content of their services of general economic interest and, in so doing, they enjoy considerable leeway since the Court and the Commission will intervene only in order to penalise manifest errors of assessment

(31)  Case E-4/97 Norwegian Bankers' Association v the Authority, [1998] EFTA Court Report page 38, paragraph 47.

31

Norwegian Bankers' Association

the Authority

(32)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraph 68.

32

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(33)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraph 71.

33

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(34)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraph 73.

34

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(35)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraphs 76 to 79.

35

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(36)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraph 71.

36

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(37)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraph 74.

37

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(38)  See e.g.

38

http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2006/04/27/samdrattur_i_ibudalanum_bankanna/ and

http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/05/26/verulegur_samdrattur_i_ibudalanum_bankanna/

(39)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraph 77.

39

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland

the Authority

(40)  Decision of 3 July 2001 in State aid N 209/01 — Ireland — Guarantee for borrowings of the Housing Finance Agency, SG(2001) D/289528. The Commission has also dealt with two Swedish schemes regarding social housing which it considered compatible aid on the basis of Article 87(3)(c) of the EC Treaty. In the first case (Commission Decision of 24 June 2003 in State aid N 40/03 — Sweden — Measures to promote certain house building, C(2003) 1762 fin) a State support in the form of a VAT tax exemption was granted to constructions in certain areas of Stockholm, Gothenburg and Malmö. The scheme was restricted to rented dwellings measuring up to 70 m2 and student accommodation at college and university sites with a maximum size of 25 m2 with additional ceilings on the aid level per dwelling. The rent for both types of dwellings was regulated. In the second case (Commission Decision of 7 March 2007 in State aid N 798/06 — Sweden — Support for construction of special housing for elderly people, C(2007) 652 fin) the scheme was targeted to benefit elderly people who were not able to continue living independently. The scheme provided direct grant support to special housing for elderly. According to the conditions of the scheme, the size of the apartment could not exceed 35 m2 per one-person apartment and 50 m2 per two-persons apartment with additional support to 15-20 m2 for common space (used for example for meals, hobbies, group activities). The maximum aid intensity was 10 % of actual construction costs.

40

2

2

2

2

2

(41)  Letter dated 14 July 2005 from DG Competition to the Dutch authorities, 0/55413.

41

(42)  See for example the differentiation of ceiling for the level of aid per dwelling according to the area in the Swedish Case N 40/03, referred to above.

42

(43)  See similar Case E-4/97 Norwegian Bankers' Association v the Authority, cited above, paragraph 70.

43

Norwegian Bankers' Association

the Authority,

(44)  Case E-9/04 The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority, cited above, paragraph 81.

44

The Bankers' and Securities' Dealers Association of Iceland v the Authority

(45)  Article of Regulation No 458/1999, as amended, provides for the following categories: ‘1. Loans for the construction or purchase of day-care institutions, service centres, homes and apartments specially designed for the needs of the elderly; 2. Loans for the construction or purchase of communal housing for the disabled; 3. Special loans — loans to those with special needs; 4. Maintenance loans; 5. Loans for major outdoor maintenance of redeemed apartments; 6. Loans or grants for technical innovations and other reforms in the construction industry; 7. Loans for rental housing; 8. Loans for the construction or purchase of homes and day-care institutions for children and young people.’.

45

1. Loans for the construction or purchase of day-care institutions, service centres, homes and apartments specially designed for the needs of the elderly; 2. Loans for the construction or purchase of communal housing for the disabled; 3. Special loans

loans to those with special needs; 4. Maintenance loans; 5. Loans for major outdoor maintenance of redeemed apartments; 6. Loans or grants for technical innovations and other reforms in the construction industry; 7. Loans for rental housing; 8. Loans for the construction or purchase of homes and day-care institutions for children and young people.

(46)  Case C-5/89 Commission v Germany [1990] ECR I-3437, paragraph 14; Case C-169/95 Spain v Commission [1997] ECR I-135, paragraph 51.

46

Commission

Germany

Spain

Commission

---

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/37 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/37

---

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA heeft besloten geen bezwaar te maken tegen de aangemelde steunmaatregel

(2009/C 64/10)

Besluit van de Toezichthoudende Autoriteit van de EVA inzake vermeende staatssteun verleend door de gemeente Tromsø aan Sommarøy Arctic Hotel AS in verband met de geplande verkoop van het eigendom onder de naam „Hillesøyfyllinga” [eigendomsnummer 189/196].

De Toezichthoudende Autoriteit van de EVA is van mening dat er, in de zin van artikel 61, lid 1, van de EER-Overeenkomst, geen staatssteun werd verleend aan Sommarøy Arctic Hotel A/S in verband met de geplande verkoop van het eigendom.

| Datum van inwerkingtreding: | 1 oktober 2008 |
| --- | --- |
| EVA-staat: | Noorwegen |
| Nummer van de steunmaatregel: | 62527 |
| Benaming: | Verkoop van eigendom in Tromsø |
| Doelstelling: | — |
| Rechtsgrond: | — |
| Looptijd: | — |

Datum van inwerkingtreding:

1 oktober 2008

EVA-staat:

Noorwegen

Nummer van de steunmaatregel:

62527

Benaming:

Verkoop van eigendom in Tromsø

Doelstelling:

—

Rechtsgrond:

—

Looptijd:

—

De tekst van de beschikking in de authentieke ta(a)l(en), waaruit de vertrouwelijke gegevens zijn geschrapt, is beschikbaar op:

http://www.eftasurv.int/fieldsofwork/fieldstateaid/stateaidregistry/

---

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/38 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/38

---

Informatie van de EVA-staten betreffende overheidssteun die wordt verleend krachtens het in punt 1 f) van bijlage XV van de EER-Overeenkomst genoemde besluit (Verordening (EG) nr. 70/2001 van de Commissie betreffende de toepassing van de artikelen 87 en 88 van het EG-Verdrag op staatssteun voor kleine en middelgrote ondernemingen)

(2009/C 64/11)

| Nummer van de steunmaatregel | Steun voor KMO's 1/08 |
| --- | --- |
| EVA-staat | Noorwegen |
| Regio | Alle regio's |
| Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt | Regeling inzake bio-energie |
| Rechtsgrondslag | Jaarlijkse overeenkomst inzake landbouw, staatsbegroting, jaarlijkse toewijzingsbrief van het Koninklijk ministerie van Landbouw en Voedselvoorziening |
| Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun | Steunregeling | Totaal jaarlijks bedrag | Ongeveer 15 % van de totale jaarlijkse begroting of 4,3 mln EUR |
| Gegarandeerde leningen | — |
| Individuele steun | Totaal steunbedrag | — |
| Gegarandeerde leningen | — |
| Maximale steunintensiteit | In overeenstemming met artikel 4, de leden 2 tot en met 6, en artikel 5 van de verordening | Ja |
| Datum van tenuitvoerlegging | 1 januari 2008 |
| Duur van de regeling of individuele steunverlening | Tot 31 december 2014 |
| Doel van de steun | Steun voor KMO's | Ja |
| Economische sectoren | Alle sectoren die in aanmerking komen voor KMO-steun | Ja |
| Beperkt tot specifieke sectoren






  — | Kolenwinning |

Nummer van de steunmaatregel

Steun voor KMO's 1/08

EVA-staat

Noorwegen

Regio

Alle regio's

Benaming van de steunregeling of naam van de onderneming die individuele steun ontvangt

Regeling inzake bio-energie

Rechtsgrondslag

Jaarlijkse overeenkomst inzake landbouw, staatsbegroting, jaarlijkse toewijzingsbrief van het Koninklijk ministerie van Landbouw en Voedselvoorziening

Voorziene jaarlijkse uitgaven krachtens de regeling of totaalbedrag van de aan de onderneming verleende individuele steun

Steunregeling

Totaal jaarlijks bedrag

Ongeveer 15 % van de totale jaarlijkse begroting of 4,3 mln EUR

Gegarandeerde leningen

—

Individuele steun

Totaal steunbedrag

—

Gegarandeerde leningen

—

Maximale steunintensiteit

In overeenstemming met artikel 4, de leden 2 tot en met 6, en artikel 5 van de verordening

Ja

Datum van tenuitvoerlegging

1 januari 2008

Duur van de regeling of individuele steunverlening

Tot 31 december 2014

Doel van de steun

Steun voor KMO's

Ja

Economische sectoren

Alle sectoren die in aanmerking komen voor KMO-steun

Ja

Beperkt tot specifieke sectoren

—

Kolenwinning

Alle productie

waarvan

Staal

Scheepsbouw

Synthetische vezels

Motorvoertuigen

Andere productiesectoren

Diensten

waarvan

Vervoersdiensten

Financiële diensten

Andere diensten

Ja

Naam en adres van de steunverlenende autoriteit

| Ministerie van Landbouw en Voedselvoorziening |
| --- |
| Postbus 8007 |
| N-0030 Oslo |
| NOORWEGEN |

Ministerie van Landbouw en Voedselvoorziening

Postbus 8007

N-0030 Oslo

NOORWEGEN

Individuele verlening van aanzienlijke steun

In overeenstemming met artikel 6 van de verordening

Ja

---

V Bekendmakingen

BESTUURLIJKE PROCEDURES

Commissie

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/39 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/39

---

Oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van het werkprogramma van ENIAC Joint Undertaking

(2009/C 64/12)

Hierbij wordt de lancering aangekondigd van een oproep tot het indienen van voorstellen in het kader van het werkprogramma van ENIAC Joint Undertaking.

Er worden voorstellen ingewacht voor de volgende uitnodiging: ENIAC-2009-1.

Meer informatie over de uitnodiging, waaronder termijn en budget, is te vinden in de uitnodigingstekst die is gepubliceerd op de volgende website: http://eniac.eu

---

PROCEDURES IN VERBAND MET DE UITVOERING VAN HET GEMEENSCHAPPELIJK MEDEDINGINGSBELEID

Commissie

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/40 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/40

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5347 — Mapfre/Salvador Caetano/JVS)

(Voor de EER relevante tekst)

(2009/C 64/13)

| 1. | Op 11 maart 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Mapfre S.A. („Mapfre”, Spanje) en Grupo Salvador Caetano SGPS, S.A. („Salvador Caetano”, Portugal), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, gezamenlijke zeggenschap verkrijgen over Choice Car-Comércio de Automóveis, S.A. („Choice Car”, Portugal), Finlog-Aluguer e Comércio de Automóveis, S.A. („Finlog”, Portugal), Guerin-Rent-A-Car (Dois), Lda („Guerin”, Portugal), en Luso Assistência — Gestâo de Acidentes, S.A. („Luso”, Portugal), die momenteel eigendom zijn van Salvador Caetano, door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 11 maart 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Mapfre S.A. („Mapfre”, Spanje) en Grupo Salvador Caetano SGPS, S.A. („Salvador Caetano”, Portugal), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, gezamenlijke zeggenschap verkrijgen over Choice Car-Comércio de Automóveis, S.A. („Choice Car”, Portugal), Finlog-Aluguer e Comércio de Automóveis, S.A. („Finlog”, Portugal), Guerin-Rent-A-Car (Dois), Lda („Guerin”, Portugal), en Luso Assistência — Gestâo de Acidentes, S.A. („Luso”, Portugal), die momenteel eigendom zijn van Salvador Caetano, door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | voor Mapfre: concern dat voornamelijk actief is op het gebied van verzekeringsproducten, waaronder wereldwijde autoverzekeringen; |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

voor Mapfre: concern dat voornamelijk actief is op het gebied van verzekeringsproducten, waaronder wereldwijde autoverzekeringen;

| — | voor Salvador Caetano: concern dat actief is op het gebied van kleinhandel in auto's en reparatiediensten in Portugal en Spanje; |
| --- | --- |

—

voor Salvador Caetano: concern dat actief is op het gebied van kleinhandel in auto's en reparatiediensten in Portugal en Spanje;

| — | voor Choice Car: kleinhandel in auto's in Portugal; |
| --- | --- |

—

voor Choice Car: kleinhandel in auto's in Portugal;

| — | voor Finlog: beheer van wagenparken in Portugal; |
| --- | --- |

—

voor Finlog: beheer van wagenparken in Portugal;

| — | voor Guerin: autoverhuur in Portugal; |
| --- | --- |

—

voor Guerin: autoverhuur in Portugal;

| — | voor Luso: ondersteunende diensten voor car accident management in Portugal. |
| --- | --- |

—

voor Luso: ondersteunende diensten voor car accident management in Portugal.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax (+32 22964301 of 22967244) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5347 — Mapfre/Salvador Caetano/JVS, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| 1049 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax (+32 22964301 of 22967244) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5347 — Mapfre/Salvador Caetano/JVS, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---

| 19.3.2009 | NL | Publicatieblad van de Europese Unie | C 64/41 |
| --- | --- | --- | --- |

19.3.2009

NL

Publicatieblad van de Europese Unie

C 64/41

---

Voorafgaande aanmelding van een concentratie

(Zaak COMP/M.5477 — Votorantim/Aracruz)

(Voor de EER relevante tekst)

(2009/C 64/14)

| 1. | Op 12 maart 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Votorantim Group („Votorantim”, Brazilië), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, de uitsluitende zeggenschap verkrijgt over Aracruz Celulose S.A. („Aracruz”, Brazilië), momenteel onder de gezamenlijke zeggenschap van The Votorantim Group, Arapar en Arainvest, door de verwerving van aandelen. |
| --- | --- |

1.

Op 12 maart 2009 heeft de Commissie een aanmelding van een voorgenomen concentratie in de zin van artikel 4 van Verordening (EG) nr. 139/2004 van de Raad (1) ontvangen. Hierin is meegedeeld dat Votorantim Group („Votorantim”, Brazilië), in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), van genoemde verordening, de uitsluitende zeggenschap verkrijgt over Aracruz Celulose S.A. („Aracruz”, Brazilië), momenteel onder de gezamenlijke zeggenschap van The Votorantim Group, Arapar en Arainvest, door de verwerving van aandelen.

| 2. | De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:






  — | voor The Votorantim Group: cement en beton, mijnbouw en metallurgie (aluminium, staal, nikkel en zink), pulp en papier, geconcentreerd sinaasappelsap, speciale chemicaliën, opwekking van elektrische energie en financiële activiteiten; |
| --- | --- | --- |

2.

De bedrijfswerkzaamheden van de betrokken ondernemingen zijn:

—

voor The Votorantim Group: cement en beton, mijnbouw en metallurgie (aluminium, staal, nikkel en zink), pulp en papier, geconcentreerd sinaasappelsap, speciale chemicaliën, opwekking van elektrische energie en financiële activiteiten;

| — | voor Aracruz: pulp- en papierproductie. |
| --- | --- |

—

voor Aracruz: pulp- en papierproductie.

| 3. | Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden. |
| --- | --- |

3.

Op grond van een voorlopig onderzoek is de Commissie van oordeel dat de aangemelde transactie binnen het toepassingsgebied van Verordening (EG) nr. 139/2004 kan vallen. Ten aanzien van dit punt wordt de definitieve beslissing echter aangehouden.

| 4. | De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.
  Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax (+32 22964301 of 22967244) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5477 — Votorantim/Aracruz, aan onderstaand adres worden toegezonden:





  Europese Commissie |
| --- | --- |
| Directoraat-generaal Concurrentie |
| Griffie voor concentraties |
| J-70 |
| 1049 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

4.

De Commissie verzoekt belanghebbenden haar hun eventuele opmerkingen over de voorgenomen concentratie kenbaar te maken.

Deze opmerkingen moeten de Commissie uiterlijk tien dagen na dagtekening van deze bekendmaking hebben bereikt. Zij kunnen per fax (+32 22964301 of 22967244) of per post, onder vermelding van zaaknummer COMP/M.5477 — Votorantim/Aracruz, aan onderstaand adres worden toegezonden:

Europese Commissie

Directoraat-generaal Concurrentie

Griffie voor concentraties

J-70

1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

---

(1)  PB L 24 van 29.1.2004, blz. 1.

---