# Επίσημη Εφημερίδα C 517/22 Δ

| | ISSN 1977-0901 |
| --- | --- |
| Επίσημη Εφημερίδα
  της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517 |
| | |
| Έκδοση στην ελληνική γλώσσα | Ανακοινώσεις και Πληροφορίες | 64ό έτος22 Δεκεμβρίου 2021 |

ISSN 1977-0901

Επίσημη Εφημερίδα

της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517

Έκδοση στην ελληνική γλώσσα

Ανακοινώσεις και Πληροφορίες

64ό έτος22 Δεκεμβρίου 2021

---

| Περιεχόμενα | Σελίδα |
| --- | --- |
| | I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις |
| | ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 563η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 22.9.2021 - 23.9.2021 |
| 2021/C 517/01 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της πολιτικής για τη συνοχή στην καταπολέμηση των ανισοτήτων κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού μετά την κρίση COVID-19. Συμπληρωματικότητα και πιθανές επικαλύψεις με τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) και τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 1 |
| 2021/C 517/02 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εξασφάλιση ελευθερίας και πολυφωνίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην Ευρώπη (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 9 |
| 2021/C 517/03 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη της απασχόλησης και του εισοδήματος κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας) | 16 |
| 2021/C 517/04 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ) | 23 |
| 2021/C 517/05 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς μια δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (διερευνητική γνωμοδότηση) | 38 |

Περιεχόμενα

Σελίδα

I   Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

563η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 22.9.2021 - 23.9.2021

2021/C 517/01

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ο ρόλος της πολιτικής για τη συνοχή στην καταπολέμηση των ανισοτήτων κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού μετά την κρίση COVID-19. Συμπληρωματικότητα και πιθανές επικαλύψεις με τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) και τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

1

2021/C 517/02

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Εξασφάλιση ελευθερίας και πολυφωνίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην Ευρώπη (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

9

2021/C 517/03

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη της απασχόλησης και του εισοδήματος κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

16

2021/C 517/04

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν (διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

23

2021/C 517/05

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Προς μια δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (διερευνητική γνωμοδότηση)

38

---

| | III   Προπαρασκευαστικές πράξεις |
| --- | --- |
| | Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή |
| | 563η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 22.9.2021 - 23.9.2021 |
| 2021/C 517/06 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Βελτίωση της νομοθεσίας: Συνένωση δυνάμεων για τη θέσπιση καλύτερων νόμων[COM(2021) 219 final] | 45 |
| 2021/C 517/07 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ, της οδηγίας 2004/109/ΕΚ, της οδηγίας 2006/43/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 537/2014, όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες[COM(2021) 189 final — 2021/104 (COD)] | 51 |
| 2021/C 517/08 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Προώθηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης για την τεχνητή νοημοσύνη[COM(2021) 205 final] | 56 |
| 2021/C 517/09 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (Πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη) και για την τροποποίηση ορισμένων νομοθετικών πράξεων της Ένωσης[COM(2021) 206 final — 2021/106 (COD)] | 61 |
| 2021/C 517/10 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα μηχανολογικά προϊόντα[COM(2021) 202 final — 2021/0105 (COD)] | 67 |
| 2021/C 517/11 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία[COM(2021) 188 final] | 72 |
| 2021/C 517/12 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025[COM(2021) 171 final] | 78 |
| 2021/C 517/13 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Η στρατηγική της ΕΕ για την οικειοθελή επιστροφή και την επανένταξη[COM(2021) 120 final] | 86 |
| 2021/C 517/14 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021- 2025[COM(2021) 170 final] | 91 |
| 2021/C 517/15 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών[COM(2021) 282 τελικό — 2021/0137 (NLE)] | 97 |
| 2021/C 517/16 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για μια πιο βιώσιμη και ανταγωνιστική υδατοκαλλιέργεια στην ΕΕ για την περίοδο 2021 έως 2030[COM(2021) 236 final] | 103 |
| 2021/C 517/17 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με μια νέα προσέγγιση για βιώσιμη γαλάζια οικονομία στην ΕΕ — Μετασχηματισμός της γαλάζιας οικονομίας της ΕΕ για ένα βιώσιμο μέλλον[COM(2021) 240 final] | 108 |
| 2021/C 517/18 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με το σχέδιο Δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ[COM(2021) 141 final] | 114 |
| 2021/C 517/19 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2020/2222 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη διασυνοριακή υποδομή που συνδέει την Ένωση με το Ηνωμένο Βασίλειο μέσω της σταθερής σύνδεσης της Μάγχης[COM(2021) 402 final — 2021/0228(COD)] | 120 |
| 2021/C 517/20 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της Περιφερειακής Διοικούσας Επιτροπής της Κοινότητας Μεταφορών όσον αφορά την έγκριση του προϋπολογισμού της Κοινότητας Μεταφορών για το 2022[COM(2021) 479 final — 2021/0272 (NLE)] | 121 |
| 2021/C 517/21 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ορισμένες διατάξεις περί αλιείας στην περιοχή της συμφωνίας ΓΕΑΜ (Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο) (αναδιατύπωση)[COM(2021) 434 final — 2021/0248 (COD)] | 122 |
| 2021/C 517/22 | Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, όσον αφορά περιορισμούς στην πρόσβαση στα ενωσιακά ύδατα[COM(2021) 356 final — 2021/0176 (COD)] | 123 |

III   Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

563η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 22.9.2021 - 23.9.2021

2021/C 517/06

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Βελτίωση της νομοθεσίας: Συνένωση δυνάμεων για τη θέσπιση καλύτερων νόμων[COM(2021) 219 final]

[COM(2021) 219 final]

45

2021/C 517/07

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ, της οδηγίας 2004/109/ΕΚ, της οδηγίας 2006/43/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 537/2014, όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες[COM(2021) 189 final — 2021/104 (COD)]

[COM(2021) 189 final — 2021/104 (COD)]

51

2021/C 517/08

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Προώθηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης για την τεχνητή νοημοσύνη[COM(2021) 205 final]

[COM(2021) 205 final]

56

2021/C 517/09

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (Πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη) και για την τροποποίηση ορισμένων νομοθετικών πράξεων της Ένωσης[COM(2021) 206 final — 2021/106 (COD)]

[COM(2021) 206 final — 2021/106 (COD)]

61

2021/C 517/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα μηχανολογικά προϊόντα[COM(2021) 202 final — 2021/0105 (COD)]

[COM(2021) 202 final — 2021/0105 (COD)]

67

2021/C 517/11

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία[COM(2021) 188 final]

[COM(2021) 188 final]

72

2021/C 517/12

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025[COM(2021) 171 final]

[COM(2021) 171 final]

78

2021/C 517/13

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Η στρατηγική της ΕΕ για την οικειοθελή επιστροφή και την επανένταξη[COM(2021) 120 final]

[COM(2021) 120 final]

86

2021/C 517/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021- 2025[COM(2021) 170 final]

[COM(2021) 170 final]

91

2021/C 517/15

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών[COM(2021) 282 τελικό — 2021/0137 (NLE)]

[COM(2021) 282 τελικό — 2021/0137 (NLE)]

97

2021/C 517/16

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για μια πιο βιώσιμη και ανταγωνιστική υδατοκαλλιέργεια στην ΕΕ για την περίοδο 2021 έως 2030[COM(2021) 236 final]

[COM(2021) 236 final]

103

2021/C 517/17

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με μια νέα προσέγγιση για βιώσιμη γαλάζια οικονομία στην ΕΕ — Μετασχηματισμός της γαλάζιας οικονομίας της ΕΕ για ένα βιώσιμο μέλλον[COM(2021) 240 final]

[COM(2021) 240 final]

108

2021/C 517/18

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με το σχέδιο Δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ[COM(2021) 141 final]

[COM(2021) 141 final]

114

2021/C 517/19

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2020/2222 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη διασυνοριακή υποδομή που συνδέει την Ένωση με το Ηνωμένο Βασίλειο μέσω της σταθερής σύνδεσης της Μάγχης[COM(2021) 402 final — 2021/0228(COD)]

[COM(2021) 402 final — 2021/0228(COD)]

120

2021/C 517/20

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της Περιφερειακής Διοικούσας Επιτροπής της Κοινότητας Μεταφορών όσον αφορά την έγκριση του προϋπολογισμού της Κοινότητας Μεταφορών για το 2022[COM(2021) 479 final — 2021/0272 (NLE)]

[COM(2021) 479 final — 2021/0272 (NLE)]

121

2021/C 517/21

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ορισμένες διατάξεις περί αλιείας στην περιοχή της συμφωνίας ΓΕΑΜ (Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο) (αναδιατύπωση)[COM(2021) 434 final — 2021/0248 (COD)]

[COM(2021) 434 final — 2021/0248 (COD)]

122

2021/C 517/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, όσον αφορά περιορισμούς στην πρόσβαση στα ενωσιακά ύδατα[COM(2021) 356 final — 2021/0176 (COD)]

[COM(2021) 356 final — 2021/0176 (COD)]

123

---

| EL | |
| --- | --- |

EL

---

I Ψηφίσματα, συστάσεις και γνωμοδοτήσεις

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

563η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 22.9.2021 - 23.9.2021

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/1 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/1

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος της πολιτικής για τη συνοχή στην καταπολέμηση των ανισοτήτων κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού μετά την κρίση COVID-19. Συμπληρωματικότητα και πιθανές επικαλύψεις με τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) και τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2021/C 517/01)

| Εισηγητής: | ο κ. Ιωάννης ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ |
| --- | --- |
| Συνεισηγήτρια: | η κ. Judith VORBACH |

Εισηγητής:

ο κ. Ιωάννης ΒΑΡΔΑΚΑΣΤΑΝΗΣ

Συνεισηγήτρια:

η κ. Judith VORBACH

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 25.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 8.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 23.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 211/0/6 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

25.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

8.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

23.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

211/0/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Το σχέδιο ανάκαμψης «NextGenerationEU» (Ευρωπαϊκό Μέσο Ανάκαμψης) δεν βασίζεται μόνο στην αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών, αλλά συμβολίζει επίσης το γεγονός ότι τα κράτη μέλη έχουν ένα κοινό όραμα για το μέλλον. Το αποτέλεσμα της ενίσχυσης της εμπιστοσύνης του έχει ήδη συμβάλει στη μείωση της πιθανότητας μιας βαθιάς κρίσης σε ορισμένες χώρες, και ο θετικός του αντίκτυπος θα γίνει πλήρως αισθητός, όταν αρχίσουν οι πραγματικές δαπάνες. Μολονότι η ΕΟΚΕ εκτιμά ιδιαίτερα ότι η ΕΕ κατάφερε να καταρτίσει και να υιοθετήσει έναν τόσο ευρύ μηχανισμό σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, η ΕΟΚΕ απαιτεί επίσης να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για την περαιτέρω βελτίωσή του και για την αντιμετώπιση πιθανών ελλείψεων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Γενικά, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής με γνώμονα την ευημερία, όπου δίνεται προτεραιότητα στην ευημερία των πολιτών, και κανείς δεν μένει στο περιθώριο. Στην παρούσα γνωμοδότηση, εστιάζουμε στους τρόπους με τους οποίους η πολιτική συνοχής και το NextGenerationEU, πρωτίστως μέσω του εμβληματικού του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) (1), προτείνουν την εξάλειψη αυτών των ανισοτήτων. Στην πραγματικότητα, το NextGenerationEU θα συμβάλει στην ανοδική σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών και μπορεί επίσης να ενισχύσει τον δημοσιονομικό χώρο για μέτρα κοινωνικής πολιτικής. Εν τέλει, ωστόσο, η έκταση και ο τρόπος αντιμετώπισης των ανισοτήτων μεταξύ των χωρών και των ανισορροπιών μεταξύ των περιφερειών μέσω του NextGenerationEU αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση για τα επόμενα χρόνια. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Υπήρχε ήδη ένα τεράστιο πρόβλημα ανισοτήτων πριν από την πανδημία COVID-19. Η κρίση έχει αναδείξει περαιτέρω και επιδεινώσει αυτά τα μακροχρόνια κενά στις κοινωνίες μας, συμπεριλαμβανομένης της άνισης κατανομής εισοδήματος και πλούτου και πρόσβασης στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και στην εκπαίδευση. Οι ανισότητες αυτές ποικίλλουν ανάλογα με το φύλο, την ηλικία, το εκπαιδευτικό υπόβαθρο και την αναπηρία, καθώς και μεταξύ περιφερειών, τομέων και επαγγελμάτων. Η πανδημία έχει επηρεάσει δυσανάλογα τις γυναίκες και τους νέους. Η συχνότητα των λοιμώξεων από τη νόσο COVID-19 ήταν η υψηλότερη για τους απόρους, γεγονός που με τη σειρά του μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς το εισόδημά τους. Οι φτωχότεροι άνθρωποι έχουν επίσης λιγότερες πιθανότητες να μπορούν να τηλεργαστούν, και τούτο έχει αποδειχθεί σημαντικός παράγοντας απώλειας της εργασίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΕ θα πρέπει να εκμεταλλευτεί τη μοναδική ευκαιρία που εκπροσωπεί το NextGenerationEU προκειμένου να καλύψει τις ελλείψεις στις κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές πολιτικές και να εφαρμόσει μια προσέγγιση που να εστιάζει στην ευημερία. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι οι κοινωνικοί στόχοι, και ιδίως ο στόχος της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, ενσωματώνονται στους έξι πυλώνες του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και ότι τα κριτήρια αξιολόγησης για τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) περιλαμβάνουν τον κοινωνικό τους αντίκτυπο. Δικαίως, τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να εξηγήσουν πώς τα ΕΣΑΑ συμβάλλουν στην ισότητα των φύλων και στις ίσες ευκαιρίες για όλους. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εστίαση στη δίκαιη κατανομή εντός των ΕΣΑΑ και του NextGenerationEU στο σύνολό της πρέπει να ενισχυθεί σε μεγάλο βαθμό και να γίνει πιο συγκεκριμένη. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα ΕΣΑΑ έχουν ισχυρότερη κοινωνική διάσταση, η ΕΟΚΕ προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει όχι μόνο μια μεθοδολογία για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις κοινωνικές δαπάνες, όπως προβλέπεται στο άρθρο 29 παράγραφος 4 του κανονισμού για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, αλλά επίσης να αναπτύξει μεθοδολογία αξιολόγησης του κοινωνικού αντίκτυπου των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που προτείνονται στα ΕΣΑΑ. Σε αυτό το πλαίσιο, το γεγονός ότι η κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, η οποία θα παρέχει προδιαγραφές σχετικά με την κοινωνική διάσταση, θα διατίθεται μόνο μετά την κατάρτιση των ΕΣΑΑ και ακόμη και μετά την έγκρισή τους, αποτελεί αντικείμενο έντονων συζητήσεων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Μια μεγάλη πρόκληση είναι η διασφάλιση συνεκτικότητας και συνεργειών μεταξύ της πολιτικής συνοχής και του NextGenerationEU, ιδίως του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και του REACT-EU. Ενώ είναι σημαντικό να αποφευχθούν οι επικαλύψεις και η σύγχυση κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων, είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι τα προγράμματα δεν έρχονται σε αντίθεση ή δεν υπονομεύουν το ένα το άλλο. Επιπλέον, η προτεραιότητα που δίνεται πιθανώς στη χρηματοδότηση στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας σε σχέση με την πολιτική συνοχής λόγω της πίεσης για ταχεία απορρόφηση μπορεί να μειώσει την προσοχή και την ικανότητα ενασχόλησης με τον προγραμματισμό και την υλοποίηση της χρηματοδότησης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027, επιφέροντας περαιτέρω καθυστερήσεις και εγείροντας θέματα απορρόφησης των πόρων συνοχής. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ότι, λόγω της διαφορετικής νομικής βάσης της (βλέπε σημείο 3.4), οι διατάξεις για τη μείωση των ανισοτήτων που κατοχυρώνονται στην πολιτική συνοχής δεν αντικατοπτρίζονται επαρκώς στους κανόνες που διέπουν τη χρήση του NextGenerationEU και του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Είναι σημαντικό η έκταση και η σαφήνεια της κοινωνικής διάστασης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής να χρησιμεύσουν ως πρότυπο για το NextGenerationEU και τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Επιπλέον, οι αυστηροί κανόνες της πολιτικής συνοχής σχετικά με τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και ιδίως με την αρχή της εταιρικής σχέσης θα πρέπει να ληφθούν τουλάχιστον ως προσχέδιο για τις διαδικασίες του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας προκειμένου να κατευθύνονται αποτελεσματικά οι επενδύσεις προς μέτρα κοινωνικής ένταξης και για την καταπολέμηση των ανισοτήτων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Λαμβάνοντας υπόψη την προϋπόθεση της εκταμίευσης κονδυλίων για την υλοποίηση των συστάσεων ανά χώρα, είναι ακόμη πιο σημαντικό να αναμορφωθεί το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, συμπεριλαμβανομένων ελάχιστων προτύπων για τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών, όπως περιγράφεται στο ψήφισμα της ΕΟΚΕ για τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) (2). Στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, του NextGenerationEU και των ειδικών ανά χώρα συστάσεων, η ΕΟΚΕ συνιστά σθεναρά να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση σε όλες τις διαφορετικές πτυχές της ανισότητας και να καταβληθούν προσπάθειες για βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, καθώς και στενή παρακολούθηση του τρόπου με τον οποίο έχουν δαπανηθεί τα κεφάλαια. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητά τη συστηματική ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων στο NextGenerationEU, καθώς και στην αξιολόγηση των ΕΣΑΑ. Στο πλαίσιο της ενσωμάτωσης, πρέπει να εξακριβωθεί ότι το NextGenerationEU ευθυγραμμίζεται με τον στόχο της δημιουργίας αξιοπρεπών θέσεων εργασίας. Ως εκ τούτου, η εκταμίευση κονδυλίων του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας σε εταιρείες θα πρέπει να πραγματοποιείται βάσει ορισμένων κριτηρίων, όπως η εφαρμογή συλλογικών συμβάσεων ή η προσφορά θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας βάσει των εθνικών νόμων και κανονισμών που απορρέουν από τις εθνικές συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι τα οφέλη τόσο της ανάκαμψης όσο και της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης θα είναι κοινά για όλους τους ανθρώπους που ζουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΕ έχει βασιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα στην πολιτική της για τη συνοχή και, ιδίως, σε ταμεία όπως το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Κοινωνικό Ταμείο, προκειμένου να μειώσει τις ανισότητες τόσο μεταξύ όσο και στο εσωτερικό των κρατών μελών. Το 2020, η πανδημία COVID-19 προκάλεσε πρωτόγνωρους συστημικούς και οικονομικούς κλυδωνισμούς και επιδείνωσε τις υφιστάμενες ανισορροπίες μεταξύ κρατών μελών κατά τρόπο που τα ταμεία συνοχής να αδυνατούν να τις αντιμετωπίσουν από μόνα τους. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία μιας νέας χρηματοδοτικής πρωτοβουλίας, γνωστής ως «Next Generation EU» (Ευρωπαϊκό Μέσο Ανάκαμψης), μιας δέσμης μέτρων για την ανάκαμψη ύψους 750 δισεκατ. EUR, που επρόκειτο να κατανεμηθεί μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Το NextGenerationEU δεν βασίζεται μόνο στην αλληλεγγύη μεταξύ κρατών μελών, αλλά σηματοδοτεί επίσης μια μεγάλη πρόοδο στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, συμπεριλαμβανομένης, για παράδειγμα, της αμοιβαιοποίησης χρέους, δηλαδή της έκδοσης ομολόγων και της ανάληψης δανείων από κοινού. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης που επιτελείται μέσω του NextGenerationEU έχει ήδη συμβάλει στη μείωση της πιθανότητας βαθιάς κρίσης σε ορισμένες χώρες, και ο θετικός του αντίκτυπος θα γίνει πλήρως αισθητός, όταν αρχίσουν οι πραγματικές δαπάνες. Λόγω της ενισχυτικής επίδρασης στην οικονομική ανάπτυξη, θα συμβάλει στη μείωση της ανεργίας. Μακροπρόθεσμα, το NextGenerationEU αναμένεται να συμβάλει σημαντικά στην περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική βιωσιμότητα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το NextGenerationEU αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία ενίσχυσης του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου και οικοδόμησης μιας ανταγωνιστικής και ολοκληρωμένης ΕΕ συμβάλλοντας σε μια ταχεία, δίκαιη και βιώσιμη οικονομική ανάκαμψη. Εν τέλει, είναι πιθανό όλα τα κράτη μέλη να γίνουν καθαροί αποδέκτες (3). Τέλος, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ευρωπαϊκά κονδύλια δεν είναι απλώς αριθμοί, στόχοι και προθεσμίες, αλλά συμβολίζουν το γεγονός ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν ένα κοινό όραμα για το μέλλον. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αποτελεί το επίκεντρο του NextGenerationEU, με δάνεια και επιχορηγήσεις ύψους 672,5 δισεκατ. EUR που χορηγούνται για τη στήριξη μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων οι οποίες αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη της ΕΕ. Στόχος είναι ο μετριασμός του οικονομικού και του κοινωνικού αντικτύπου της πανδημίας κορονοϊού και η ενίσχυση της βιωσιμότητας, της συμμετοχικότητας, της ανθεκτικότητας και της ετοιμότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών και κοινωνιών απέναντι στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | Ο μηχανισμός διαρθρώνεται γύρω από έξι «πυλώνες», στους οποίους περιλαμβάνονται η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, η υγεία και η κοινωνική ανθεκτικότητα, καθώς και οι πολιτικές για την επόμενη γενιά, τα παιδιά και τους νέους. Τα κράτη μέλη καλούνται να διευκολύνουν συνέργειες και να προωθήσουν τον στενό συντονισμό μεταξύ των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) και του προγραμματισμού της πολιτικής συνοχής. Επιπλέον, τα ΕΣΑΑ θα πρέπει να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά προκλήσεις που προκαλούνται από ολοένα και πιο αποκλίνουσες οικονομικές εξελίξεις και διαφορετικές πορείες προς την ανάκαμψη, οι οποίες δεν προσδιορίζονται άμεσα στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι ειδικές ανά χώρα συστάσεις των ετών 2019 και 2020. |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.4. | Εκτός από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, το NextGenerationEU περιλαμβάνει επίσης τη Συνδρομή στην ανάκαμψη για τη συνοχή και τις περιοχές της Ευρώπης (REACT-EU), ύψους 47,5 δισεκατ. EUR. Πρόκειται για μια νέα πρωτοβουλία που έχει ως στόχο την επέκταση των μέτρων αντιμετώπισης της κρίσης και ανασύνταξης μετά την κρίση που έχουν εφαρμοστεί μέσω της Πρωτοβουλίας επενδύσεων για την αντιμετώπιση του κορονοϊού και της Πρωτοβουλίας επενδύσεων για την αντιμετώπιση του κορονοϊού+. Ωστόσο, σε σύγκριση με άλλα μέτρα, ο διαθέσιμος προϋπολογισμός είναι αρκετά μικρός. Επομένως, μπορεί να συμβάλει μόνο με περιορισμένο τρόπο στην πράσινη, ψηφιακή, βιώσιμη, ανθεκτική και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη της οικονομίας. Οι πόροι από το REACT-EU θα διατεθούν στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) και στο Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας προς τους Απόρους (FEAD). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Επιπλέον, μέσω των προγραμμάτων συνοχής για την περίοδο προγραμματισμού 2021-2027, συνολικά 377,8 δισεκατ. EUR θα χορηγηθούν στα κράτη μέλη. Το ποσό αυτό θα κατανεμηθεί μέσω των ακόλουθων ταμείων:






  — | Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το οποίο έχει ως στόχο τη διόρθωση των αναπτυξιακών ανισορροπιών μεταξύ των περιφερειών του· |
| --- | --- | --- |

2.5.

—

Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το οποίο έχει ως στόχο τη διόρθωση των αναπτυξιακών ανισορροπιών μεταξύ των περιφερειών του·

| — | Ταμείο Συνοχής, το οποίο υποστηρίζει έργα της ΕΕ στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και σε περιβαλλοντικές υποδομές, καθώς και έργα στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή της βιώσιμης αστικής κινητικότητας· |
| --- | --- |

—

Ταμείο Συνοχής, το οποίο υποστηρίζει έργα της ΕΕ στα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και σε περιβαλλοντικές υποδομές, καθώς και έργα στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή της βιώσιμης αστικής κινητικότητας·

| — | Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), και |
| --- | --- |

—

Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ), και

| — | το νεοσυσταθέν «Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης» |
| --- | --- |

—

το νεοσυσταθέν «Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης»

3.   Συμπληρωματικότητα, συνέργειες και κενά μεταξύ του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και της πολιτικής για τη συνοχή

| 3.1. | Γενικά, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας οικονομικής και μιας κοινωνικής πολιτικής με γνώμονα την ευημερία, όπου δίνεται προτεραιότητα στην ευημερία των πολιτών, και κανείς δεν μένει στο περιθώριο. Μεταξύ άλλων, βασικοί στόχοι πολιτικής πρέπει να είναι η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, η ποιότητα ζωής και η μείωση των ανισοτήτων. Η ΕΟΚΕ ζητεί οι στόχοι αυτοί να ενσωματωθούν σε διάφορους τομείς πολιτικής, όπως η φορολογική, η βιομηχανική και η νομισματική πολιτική, καθώς και η πολιτική για την αγορά εργασίας. Στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, στο πλαίσιο οικονομικής διακυβέρνησης και στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, παρέχονται σθεναρές συστάσεις για μεγαλύτερη έμφαση στην επίλυση του προβλήματος της αύξησης των ανισοτήτων. Στην παρούσα γνωμοδότηση, εστιάζουμε στους τρόπους με τους οποίους η πολιτική για τη συνοχή και το NextGenerationEU, πρωτίστως μέσω του εμβληματικού μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, προτείνουν την εξάλειψη αυτών των ανισοτήτων. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Οι ακαθάριστες πληρωμές του NextGenerationEU δεν βασίζονται σε πολύ σαφή κριτήρια. Ως εκ τούτου, το NextGenerationEU είναι πολύ πιθανό να επιτρέψει στις πιο αδύναμες οικονομίες της ΕΕ να ανακάμψουν γρηγορότερα και να συμβάλουν στην ανοδική πραγματική σύγκλιση, μια πολύ θετική προοπτική σύμφωνα με την ΕΟΚΕ. Ωστόσο, ο βαθμός και ο τρόπος που μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω του NextGenerationEU οι ανισότητες τόσο μεταξύ χωρών όσο και μεταξύ περιφερειών είναι λιγότερο σαφείς. Σε κάθε περίπτωση, οι επικαλύψεις μεταξύ της πολιτικής συνοχής και του NextGenerationEU συνεπάγονται ότι ακόμη και δυσμενείς επιπτώσεις είναι πολύ πιθανές. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.2.1. | Οι ίσοι όροι ανταγωνισμού στις κοινωνικές πολιτικές και τις πολιτικές απασχόλησης έχουν καίρια σημασία και οι διατάξεις NextGenerationEU θα πρέπει να απαιτούν τέτοιες μεταρρυθμίσεις. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τις διάφορες προτάσεις της για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων μεταξύ χωρών, για παράδειγμα μέσω της σύνδεσης του συστήματος δημοσίων συμβάσεων με ορισμένα κριτήρια και προγράμματα για την υποστήριξη ευάλωτων ομάδων (π.χ. σχέδιο παροχής εγγυήσεων για τη νεολαία). Θα πρέπει επίσης, εν προκειμένω, να προωθηθεί η ποιότητα των θέσεων εργασίας και των συστημάτων συλλογικών διαπραγματεύσεων. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η στήριξη που παρέχεται μέσω των κονδυλίων του NextGenerationEU μπορεί να ελαφρύνει την πίεση που ασκείται στους δημόσιους προϋπολογισμούς και να ενισχύσει τα δημοσιονομικά περιθώρια, ιδίως των πιο χρεωμένων χωρών, γεγονός που θα μπορούσε επίσης να συμβάλει στη βελτίωση των μέτρων κοινωνικής πολιτικής με στόχο την άμβλυνση των ανισοτήτων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά να αναλυθούν οι παράγοντες που συνέβαλαν σημαντικά στην επιδείνωση των δημόσιων οικονομικών σε ορισμένα κράτη μέλη στο πλαίσιο της κρίσης COVID-19. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.3. | Μια μεγάλη πρόκληση είναι η διασφάλιση συνεκτικότητας και συνεργειών μεταξύ της πολιτικής συνοχής και του NextGenerationEU, ιδίως του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και του REACT-EU. Από τα ΕΣΑΑ που υποβλήθηκαν και δημοσιοποιήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, ο μηχανισμός και τα προγράμματα της πολιτικής συνοχής φαίνονται εκ πρώτης όψεως να έχουν ορισμένους κοινούς στόχους (4). Ωστόσο, οι διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για να καθοριστεί πού διοχετεύονται οι επενδύσεις φαίνεται να διαφέρουν σημαντικά, εγείροντας το ερώτημα εάν οι δύο αυτές διαδικασίες μπορούν να λειτουργήσουν αρμονικά. Ενώ είναι σημαντικό να αποφευχθούν οι επικαλύψεις και η σύγχυση κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων, είναι επίσης σημαντικό να διασφαλιστεί ότι τα προγράμματα δεν έρχονται σε αντίθεση ή δεν υπονομεύουν το ένα το άλλο. Οι αρχές της πολιτικής συνοχής, με τους αυστηρούς κανόνες της σχετικά με τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, θα πρέπει να υιοθετηθούν από τις διαδικασίες του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας προκειμένου να κατευθύνουν τις επενδύσεις αποτελεσματικά σε μέτρα κοινωνικής ένταξης. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η πολιτική συνοχής έχει μακρά παράδοση όσον αφορά τη στρατηγική διάθεση πόρων και πόρων για κοινωνικούς στόχους, καθώς και την εταιρική σχέση και την υποχρεωτική σύσταση επιτροπών παρακολούθησης που εκπροσωπούν ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων και κοινωνικών εταίρων στην επιλογή έργων. Η αποτελεσματικότητα των αρχών αυτών, αν και δεν είναι αδιαπέραστη όσον αφορά τη διασφάλιση ποιοτικών επενδύσεων, έχει γενικότερα αποδείξει την αξία της με την πάροδο του χρόνου από ελέγχους και εκ των υστέρων αξιολογήσεις. Δυστυχώς, αυτές οι αποδεδειγμένες πρακτικές χρησιμοποιήθηκαν εν μέρει μόνο κατά το σχεδιασμό των ΕΣΑΑ. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν πρακτικές, όπως η σύσταση επιτροπών παρακολούθησης, κατά τη φάση εφαρμογής των ΕΣΑΑ. Στις επιτροπές παρακολούθησης θα πρέπει να συμμετέχουν εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Εάν εξετάσουμε τον πιο πρόσφατο κανονισμό περί κοινών διατάξεων (5), ο οποίος διέπει τον τρόπο χρήσης των ταμείων συνοχής, οι κανόνες που καθορίζουν εάν οι δράσεις είναι επιλέξιμες για χρηματοδότηση είναι αρκετά σαφείς. Για παράδειγμα, το άρθρο 73 ορίζει ότι «για την επιλογή των πράξεων, η διαχειριστική αρχή καταρτίζει και εφαρμόζει κριτήρια και διαδικασίες που δεν εισάγουν διακρίσεις, είναι διαφανή, εξασφαλίζουν την πρόσβαση από άτομα με αναπηρία, την ισότητα των φύλων». Η ΕΟΚΕ ανησυχεί ότι, λόγω της διαφορετικής νομικής βάσης του (βλέπε σημείο 3.4), οι διατάξεις για τη μείωση των ανισοτήτων που κατοχυρώνονται στην πολιτική συνοχής δεν αντικατοπτρίζονται επαρκώς στους κανόνες που διέπουν τη χρήση του NextGenerationEU και του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Είναι σημαντικό η έκταση και η σαφήνεια της κοινωνικής διάστασης στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής να χρησιμεύσει ως πρότυπο για το NextGenerationEU και τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Σχετικά με την εταιρική σχέση, το άρθρο 8 ορίζει ότι «για τη συμφωνία εταιρικής σχέσης και για κάθε πρόγραμμα, κάθε κράτος μέλος οργανώνει και εφαρμόζει ολοκληρωμένη εταιρική σχέση», η οποία περιλαμβάνει «σχετικούς φορείς που εκπροσωπούν την κοινωνία των πολιτών, όπως περιβαλλοντικούς εταίρους, μη κυβερνητικές οργανώσεις, και φορείς που είναι υπεύθυνοι για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, των θεμελιωδών δικαιωμάτων, των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, της ισότητας των φύλων και της καταπολέμησης των διακρίσεων». Οι αναγκαίοι πρόσφοροι όροι που προβλέπονται στο παράρτημα του κανονισμού ορίζουν επίσης ρητά ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ δεν πρέπει να συμβάλλει στον διαχωρισμό των ατόμων που βρίσκονται σε δομές ιδρυματικής φροντίδας. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Όπως και στην πολιτική για τη συνοχή, η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή αναφέρονται ρητά στο πεδίο εφαρμογής και τους στόχους του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Ωστόσο, λόγω του γεγονότος ότι το NextGenerationEU βασίζεται στο επείγον άρθρο 122 της ΣΛΕΕ για απρόβλεπτες, σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, η κύρια αρχή είναι η αλληλεγγύη. Εξάλλου, ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας βασίζεται στο άρθρο 175 της ΣΛΕΕ, πράγμα που σημαίνει ότι η συνοχή πρέπει να είναι ένας στόχος που να αντικατοπτρίζεται στα ΕΣΑΑ (6). Μια αδύναμη εδαφική διάσταση στα ΕΣΑΑ μπορεί να έχει επιπτώσεις στην πολιτική συνοχής και την εδαφική συνοχή, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης των εσωτερικών ανισοτήτων, του ρόλου των υποεθνικών επιπέδων και της αρχής της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η επικάλυψη μεταξύ της πολιτικής συνοχής και του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας σε ορισμένους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, εγείρει ιδιαίτερες ανησυχίες όσον αφορά τις επικαλύψεις. Επιπλέον, η ευρεία κάλυψη από το μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας διαφορετικών θεματικών πεδίων καθιστά πιο δύσκολο τον καθορισμό σαφούς εστίασης και τη διασφάλιση του συντονισμού με τις παρεμβάσεις της πολιτικής για τη συνοχή όσον αφορά την οριοθέτηση των διαφόρων πηγών από την πολιτική για τη συνοχή, η οποία είναι ύψιστης σημασίας για τους λόγους που εκτίθενται κατωτέρω. Αυτός είναι ένας άλλος λόγος για τον οποίο η παρακολούθηση και η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών είναι τόσο σημαντική. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η προτεραιότητα που δίνεται πιθανώς στη χρηματοδότηση στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας σε σχέση με την πολιτική για τη συνοχή λόγω της πίεσης για ταχεία υλοποίηση/απορρόφηση (π.χ. χαρακτήρας έκτακτης ανάγκης, βραχύτερη διάρκεια και αυστηρό χρονοδιάγραμμα για τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας) μπορεί να μειώσει την προσοχή και την ικανότητα ενασχόλησης με τον προγραμματισμό και την υλοποίηση της χρηματοδότησης στο πλαίσιο της πολιτικής για τη συνοχή για την περίοδο 2021-2027, επιφέροντας περαιτέρω καθυστερήσεις και εγείροντας θέματα απορρόφησης των πόρων συνοχής. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι εργάστηκαν ακούραστα για να διασφαλίσουν ισχυρή διατύπωση στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων, ο οποίος διέπει τη χρήση των ταμείων συνοχής καθώς και άλλων χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ. Ο κανονισμός για την περίοδο 2021-2027 ορίζει σαφώς τον τρόπο με τον οποίο οι πόροι θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης των περιθωριοποιημένων ομάδων και όχι για τον περαιτέρω διαχωρισμό τους. Καθορίζει επίσης σαφείς κανόνες για τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στην επιλογή, τη διακυβέρνηση και την παρακολούθηση των δράσεων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ. Αυτό έρχεται σε έντονη αντίθεση με τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Το άρθρο 18 παράγραφος 4 στοιχείο ιζ) απαιτεί μόνον από τις εθνικές αρχές να παρέχουν περίληψη της διαδικασίας διαβούλευσης. Στην πράξη, η έλλειψη πιο λεπτομερών νομικών διατάξεων σχετικά με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών οδήγησε σε εντελώς ανεπαρκή δημόσια διαβούλευση από πλευράς των κρατών μελών και σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα διαφάνειας, ενώ πολλά κράτη μέλη δεν δημοσιοποιούν καθόλου τα προκαταρκτικά ΕΣΑΑ τους. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.10.1. | Η ΕΟΚΕ κατανοεί ότι το χρονικό πλαίσιο μεταξύ της έγκρισης του NextGenerationEU και της προθεσμίας για την υποβολή των ΕΣΑΑ ήταν σύντομο. Πιστεύει, ωστόσο, ότι η πλήρης και ουσιαστική διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών και τους κοινωνικούς εταίρους θα έπρεπε να είχε αξιοποιηθεί από τα κράτη μέλη ως ευκαιρία να συνδράμουν στην πιο εύκολη κατάρτιση ποιοτικών ΕΣΑΑ, αντί να θεωρηθεί ως βάρος στο οποίο πολλά κράτη μέλη επέλεξαν να εναντιωθούν. |
| --- | --- |

3.10.1.

| 3.11. | Η έλλειψη δημόσιου ελέγχου κατά την περίοδο κατάρτισης οδηγεί σε ανησυχία ότι τα κράτη μέλη θα χρησιμοποιήσουν τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για να παρακάμψουν κανόνες που τα εμποδίζουν να χρησιμοποιούν τα ταμεία συνοχής για ορισμένα είδη επενδύσεων. Αυτό έχει ήδη αποδειχθεί ότι ισχύει για ορισμένα από τα λίγα προκαταρκτικά εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας που έχουν δημοσιοποιηθεί, ιδίως όσον αφορά τους κανόνες για τις επενδύσεις στην κοινωνική ένταξη. Οι κανόνες που ορίζονται στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων, ιδίως στους αναγκαίους πρόσφορους όρους του, θεσπίστηκαν κατόπιν αιτήματος της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Εάν δεν χρειάζεται να αποδειχθεί ότι οι δράσεις που χρηματοδοτούνται παράλληλα από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα σέβονται τις αυστηρές αρχές που τηρούνται στον κανονισμό περί κοινών διατάξεων προκειμένου να εγκριθούν, είναι πολύ λιγότερο βέβαιο ότι οι εν λόγω αρχές θα τηρούνται. Παρόλο που πρέπει να παραδεχτεί κανείς ότι ο ίδιος ο κανονισμός περί κοινών διατάξεων δεν καταφέρνει πάντα να αποτρέψει την κατάχρηση κονδυλίων, προσφέρει, ωστόσο, τουλάχιστον μια βάση για να αμφισβητηθεί ή να ζητηθεί η διακοπή της χρηματοδότησης που δεν πληροί τις προϋποθέσεις. Με τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, η ικανότητα αμφισβήτησης ή διακοπής της κατάχρησης κονδυλίων παραμένει αβέβαιη. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ επικρίνει το γεγονός ότι η αρχή της εταιρικής σχέσης δεν τηρήθηκε κατά τον σχεδιασμό πολλών ΕΣΑΑ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αρχή της εταιρικής σχέσης και η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών είναι καίριας σημασίας για αποτελεσματικές πολιτικές και την ανάληψη ευθύνης. Η αρχή της εταιρικής σχέσης αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της πολιτικής για τη συνοχή. Έχουμε δει καλά παραδείγματα ενεργού συμμετοχής των πολιτών, των τοπικών κοινοτήτων και της κοινωνίας των πολιτών. Για την υλοποίηση και τον πιθανό επανασχεδιασμό των ΕΣΑΑ πρέπει να εφαρμοστεί ένα πιο φιλόδοξο σύστημα διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη, ακολουθώντας την αρχή της εταιρικής σχέσης σαν οδηγό. Όσον αφορά τα τοπικά θέματα, οι στρατηγικές ανάπτυξης με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων (CLLD), οι ολοκληρωμένες εδαφικές επενδύσεις σε πόλεις, οι αστικές καινοτόμες δράσεις και η διασυνοριακή συνεργασία στο πλαίσιο του προγράμματος Interreg παρέχουν πολλά παραδείγματα έργων σε ολόκληρη την ΕΕ, και αυτό θα πρέπει επίσης να αντικατοπτριστεί στην εφαρμογή των ΕΣΑΑ. |
| --- | --- |

3.12.

4.   Καταπολέμηση των ανισοτήτων μέσω της πολιτικής για τη συνοχή, του Next Generation EU και του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας

| 4.1. | Οι αρμόδιοι για τη χάραξη πολιτικής συνεχίζουν να βρίσκονται αντιμέτωποι με υψηλά επίπεδα αβεβαιότητας όσον αφορά την εξέλιξη της πανδημίας. Οι προβλέψεις ανάπτυξης για την περίοδο 2019-2023 αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω σε πολλές χώρες. Θα υπάρξει σημαντική και αυξημένη απόκλιση στην ανάπτυξη εντός της ΕΕ, η οποία μπορεί να εξηγηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις διαφορετικές επιπτώσεις της πανδημίας στους διάφορους οικονομικούς τομείς. Για παράδειγμα, οι χώρες με μεγάλο τουριστικό τομέα υπέφεραν σε μεγάλο βαθμό, ενώ οι τέχνες και η ψυχαγωγία, το εμπόριο, τα ταξίδια και τα καταλύματα, ο τομέας του λιανικού εμπορίου και οι μεταφορές επλήγησαν επίσης σκληρά (7). |
| --- | --- |

4.1.

| 4.1.1. | Επιπλέον, η πανδημία επιδείνωσε τα μακροχρόνια χάσματα στις κοινωνίες μας, συμπεριλαμβανομένης της άνισης κατανομής του εισοδήματος και του πλούτου, της άνισης πρόσβασης στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την εκπαίδευση και της διαφορετικής έκθεσης σε περιβαλλοντικές ζημίες και συνέτεινε στον κοινωνικό και οικονομικό αποκλεισμό. Για παράδειγμα, στη Γερμανία ο αριθμός των μακροχρόνια ανέργων αυξήθηκε σε πάνω από 1 εκατομμύριο. Ειδικότερα, οι εργαζόμενοι σε επισφαλείς θέσεις απασχόλησης έχασαν τη δουλειά τους, καθώς ο αριθμός των ανέργων εργαζομένων σε επισφαλείς θέσεις απασχόλησης αυξήθηκε κατά 40 %, με τους περισσότερους από αυτούς να είναι νέοι και γυναίκες. Σε γενικές γραμμές, οι ανισότητες ποικίλλουν ανάλογα με το φύλο, την ηλικία και το εκπαιδευτικό υπόβαθρο, καθώς και μεταξύ περιφερειών, τομέων και επαγγελμάτων. Οι ευάλωτες ομάδες, όπως, για παράδειγμα, τα άτομα με αναπηρία και οι μετανάστες, πλήττονται περισσότερο από τις επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.2. | Σε γενικές γραμμές, οι περίοδοι οικονομικής ύφεσης είναι πιθανό να προκαλέσουν περισσότερα δεινά από την απώλεια εισοδήματος για τους φτωχότερους ανθρώπους από ό,τι για τους πλουσιότερους. Ωστόσο, όταν έρχεται η οικονομική ανάκαμψη, οι φτωχότεροι άνθρωποι δεν είναι οι πρώτοι που ανακάμπτουν, γεγονός που σημαίνει ότι οι κοινωνικές ανισότητες που προκαλούνται, για παράδειγμα, από μια χρηματοπιστωτική κρίση μπορούν να είναι αισθητές για δεκαετίες. Η αύξηση των ανισοτήτων που οφείλεται στην τρέχουσα κρίση θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο απότομη λόγω των δυσμενών επιπτώσεων της πανδημίας. Είδαμε ότι η συχνότητα των λοιμώξεων από τη νόσο COVID-19 είναι υψηλότερη στον φτωχότερο πληθυσμό, γεγονός που με τη σειρά του μπορεί να επηρεάσει δυσμενώς το εισόδημά τους. Οι φτωχότεροι άνθρωποι έχουν επίσης λιγότερες πιθανότητες να μπορούν να τηλεργαστούν, και τούτο έχει αποδειχθεί σημαντικός παράγοντας απώλειας της εργασίας. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.2.1. | Επιπλέον, οι τομείς στους οποίους κυριαρχούν οι εργαζόμενοι με χαμηλό εισόδημα (π.χ. εστίαση, ταξίδια, ψυχαγωγία) επλήγησαν ιδιαίτερα σκληρά (8). Καθώς η πανδημία επιτάχυνε την αυτοματοποίηση και την ψηφιοποίηση, συμπεριλαμβανομένης της τεχνητής νοημοσύνης, η ζήτηση για εργατικό δυναμικό υψηλής ειδίκευσης αυξήθηκε, ενώ οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης εγκατέλειψαν την αγορά εργασίας (9). Είναι επίσης πιθανό ότι η μακροχρόνια ανεργία θα έχει μακροχρόνιες επιπτώσεις, όπως απώλεια δεξιοτήτων, και θα μπορούσε να παρεμποδίσει την επανένταξή τους στην απασχόληση. Επιπλέον, το κλείσιμο των σχολείων και των πανεπιστημίων επηρέασε περισσότερο τα ευάλωτα τμήματα της κοινωνίας. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.3. | Πέρα από τις επιπτώσεις που είχε η πανδημία στην υλική ευημερία, η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να υπογραμμίσει τον δυσανάλογο αντίκτυπο που είχε στην ασφάλεια των πολιτών και την άσκηση των βασικών τους δικαιωμάτων. Δεν είναι μυστικό ότι οι εγκαταστάσεις υγείας και φροντίδας έγιναν εστίες λοιμώξεων με μεγάλο αριθμό θανάτων, ιδίως ηλικιωμένων και ατόμων με αναπηρία. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.3.1. | Σε ορισμένα κράτη μέλη, τα νοσοκομεία που κατακλύζονταν εφάρμοζαν επίσης ένα σύστημα διαλογής για να καθορίσουν ποιος θα επιτρεπόταν ή όχι να λάβει θεραπεία έκτακτης ανάγκης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, προέκυπταν σοβαρές διακρίσεις. Η ηλικία και η αναπηρία χρησιμοποιήθηκαν για να δικαιολογήσουν την απομάκρυνση των ασθενών, εκθέτοντας σαφώς τις προτεραιότητες βάσει των οποίων οι κυβερνήσεις μετρούν την αξία των διαφόρων πολιτών τους. Είναι ύψιστης σημασίας αυτό να μην επαναληφθεί ποτέ, και τα ευάλωτα άτομα να μην αντιμετωπίζονται ως πολίτες δεύτερης κατηγορίας. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης την έλλειψη δεδομένων υψηλής ποιότητας σχετικά με την κατανομή του πλούτου. Ωστόσο, ήδη από το 2016, η ΕΚΤ συμπέρανε στην «Έρευνα για τα οικονομικά και την κατανάλωση των νοικοκυριών» (Household Finance and Consumption Survey) ότι η κατανομή του καθαρού πλούτου των νοικοκυριών είναι «εξαιρετικά δυσανάλογη» στη ζώνη του ευρώ, καθώς οι πλουσιότεροι, που αντιπροσωπεύουν το 10 %, κατέχουν το 51,2 % του συνολικού καθαρού πλούτου (10). Σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις, η κατανομή του πλούτου είναι ακόμη πιο άνιση, καθώς τα πλουσιότερα νοικοκυριά, που αντιπροσωπεύουν το 1 %, κατέχουν έως και το 32 % του συνολικού πλούτου. Η κρίση COVID-19 είναι πολύ πιθανό να οξύνει ακόμη περισσότερο την ανισότητα του πλούτου. Γενικά, φαίνεται ότι οδήγησε σε αύξηση των αποταμιεύσεων. Ωστόσο, τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα μείωσαν τις δαπάνες τους σε μικρότερο βαθμό από ό,τι οι εργαζόμενοι με υψηλό εισόδημα. Λόγω του γεγονότος ότι ήταν αναγκαίο να καλυφθούν οι ανάγκες διαβίωσης, τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα επέστρεψαν ταχύτερα στα προ της κρίσης επίπεδα από ό,τι οι εργαζόμενοι με υψηλότερο εισόδημα (11). |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η πανδημία έπληξε δυσανάλογα τις γυναίκες. Οι γυναίκες είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να απολυθούν, να τεθούν σε καθεστώς προσωρινής αργίας ή να αναγκαστούν να μειώσουν το επίσημο ωράριο εργασίας τους για διάφορους λόγους. Οι γυναίκες εκπροσωπούνται περισσότερο σε ορισμένα επαγγέλματα που επλήγησαν πιο σκληρά από τα περιοριστικά μέτρα, και ένα μεγαλύτερο ποσοστό είχε συμβάσεις μερικής απασχόλησης ή εκ περιτροπής εργασίας. Οι επιχειρήσεις είχαν μάλλον την τάση να προστατεύουν τους εργαζομένους με συμβάσεις εργασίας αορίστου χρόνου. Επιπλέον, οι γυναίκες εγκατέλειψαν την εργασία τους ή μείωσαν το ωράριο εργασίας τους λόγω της αύξησης των υποχρεώσεων φροντίδας των παιδιών που προκλήθηκε από το κλείσιμο των σχολείων. Επιπλέον, η πανδημία διεύρυνε το χάσμα μεταξύ των φύλων στην άμισθη εργασία στο σπίτι (12). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Το NextGenerationEU έχει σχεδιαστεί για να αποτελέσει ένα από τα κύρια εργαλεία της ΕΕ για το μετριασμό του δυσμενούς κοινωνικού αντικτύπου της κρίσης, την ενίσχυση της κοινωνικής ανθεκτικότητας και την αύξηση της απασχόλησης. Ωστόσο, η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από τον τρόπο εφαρμογής του. Είναι σημαντικό οι διάφοροι πόροι να δαπανηθούν αποτελεσματικά και έγκαιρα, ώστε να μπορέσει να επιτευχθεί η ανάκαμψη. Επιπλέον, η αποτελεσματική χρήση πόρων θα δημιουργήσει επίσης ένα κλίμα εμπιστοσύνης μεταξύ των κρατών μελών. Συνολικά, θα είναι σημαντικό το NextGenerationEU να μην χρησιμοποιηθεί απλώς για τη συνέχιση των επενδύσεων που προγραμματίστηκαν ήδη πριν από την πανδημία, αλλά για να αντιδράσει σαφέστατα για την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων που θα συμβάλουν στην πρόληψη της επανεμφάνισης των χειρότερων επιπτώσεων που είχε η νόσος COVID-19 στις κοινωνίες μας. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι οι κοινωνικοί στόχοι, και ιδίως ο στόχος της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, ενσωματώνονται στους έξι πυλώνες της και ότι τα κριτήρια αξιολόγησης για τα σχέδια αποκατάστασης και ανθεκτικότητας περιλαμβάνουν τον κοινωνικό τους αντίκτυπο, και ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εξηγήσουν πώς τα ΣΑΑ συμβάλλουν στην ισότητα των φύλων και στις ίσες ευκαιρίες για όλους. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ανησυχεί ότι η κοινωνική διάσταση ενδέχεται να μην εκπροσωπείται επαρκώς στα ΕΣΑΑ ή ότι ορισμένα μέτρα χαρακτηρίζονται «κοινωνικά», παρόλο που δεν συμβάλλουν στην επίτευξη των κοινωνικών στόχων, όπως ορίζεται στον κανονισμό. Μέχρι στιγμής, φαίνεται απίθανο οι κοινωνικές ανισότητες να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά από τα ΕΣΑΑ. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι κάθε ΕΣΑΑ διαθέτει μια ισχυρή κοινωνική διάσταση, η ΕΟΚΕ προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει όχι μόνο μια μεθοδολογία για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις κοινωνικές δαπάνες, όπως προβλέπεται στο άρθρο 29 παράγραφος 4 του κανονισμού για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, αλλά επίσης να αναπτύξει μια μεθοδολογία αξιολόγησης του κοινωνικού αντίκτυπου των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που προτείνονται στο ΕΣΑΑ. Επιπλέον, η εστίαση στη δίκαιη διανομή πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω και να αποσαφηνιστεί περισσότερο. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για μεταρρυθμίσεις που θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη να ανακάμψουν από τις επιπτώσεις της πανδημίας. Η ΕΟΚΕ ζητεί οι επενδύσεις να διοχετευθούν πρωτίστως στις ομάδες που επλήγησαν πιο έντονα από την πανδημία COVID-19, και θα πρέπει να αντληθούν διδάγματα από τις περιπτώσεις ανθρώπων που επλήγησαν σφοδρότερα κατά τη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης. Ιδιαίτερη επένδυση πρέπει να δοθεί στην παροχή βοήθειας στα άτομα που επιστρέφουν στην ποιοτική απασχόληση, ιδίως στις γυναίκες, στους νέους, στους μακροχρόνια άνεργους, στα άτομα από εθνοτικές μειονότητες, στα άτομα με αναπηρία και στους ηλικιωμένους, των οποίων το συνολικό μερίδιο στην κοινωνία είναι πιθανό να αυξηθεί. Τέλος, πρέπει να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.8.1. | Είναι επιτακτική ανάγκη να ενισχυθούν οι υπηρεσίες δημόσιας υγείας και η δημόσια περίθαλψη, ιδίως στα κράτη μέλη όπου έχουν αποκαλυφθεί σοβαρές ελλείψεις λόγω της κρίσης της νόσου COVID-19. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας αποτελεί μοναδική ευκαιρία για τα κράτη μέλη ώστε να μεταρρυθμίσουν αυτά τα είδη υπηρεσιών και να δημιουργήσουν επίσης προσφορές εξατομικευμένης υποστήριξης για τα μέλη της κοινότητάς τους, συμπεριλαμβανομένης της υποστήριξης για προσωπική βοήθεια και υποστήριξης στο σπίτι. |
| --- | --- |

4.8.1.

| 4.9. | Επιπλέον, πρέπει να διασφαλιστεί ότι το NextGenerationEU ευθυγραμμίζεται με τον στόχο της δημιουργίας αξιοπρεπών θέσεων εργασίας. Η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή μιας πολιτικής προσέγγισης που έχει ήδη επαληθευθεί στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων, δηλαδή τη σύνδεση της εκταμίευσης των κονδυλίων του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας με τη συμμόρφωση προς ορισμένα κριτήρια. Για παράδειγμα, οι εταιρείες θα πρέπει να επωφελούνται από πόρους του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) μόνον εάν εφαρμόζουν συλλογικές συμβάσεις ή προσφέρουν θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας βάσει των εθνικών νόμων και κανονισμών που απορρέουν από τις εθνικές συμφωνίες των κοινωνικών εταίρων, συμφωνούν να μειώσουν π.χ. τον αριθμό των επισφαλών θέσεων εργασίας (ορισμένου χρόνου, προσωρινή απασχόληση που επιβάλλεται μονομερώς από τον εργοδότη) ή διαθέτουν ισχυρούς θεσμούς για τη συμμετοχή των εργαζομένων στη διαχείριση. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Δεν διατίθενται ακόμη οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σχετικά με τον πίνακα αποτελεσμάτων για την ανάκαμψη και την ανθεκτικότητα και σχετικά με τη μεθοδολογία για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις κοινωνικές δαπάνες, μεταξύ άλλων για τα παιδιά και τους νέους. Η ΕΟΚΕ στηρίζει απερίφραστα την έκκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή «να διασφαλίσει πλήρη διαφάνεια σχετικά με το χρονοδιάγραμμα έγκρισης» των πράξεων αυτών, καθώς και «την ταχεία έγκριση αυτών των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, πριν από τις θερινές διακοπές» (13). Το γεγονός ότι οι προδιαγραφές σχετικά με τις κοινωνικές διαστάσεις θα παρέχονται μόνο μετά την κατάρτιση των ΕΣΑΑ και ακόμη και μετά την έγκρισή τους, αποτελεί αντικείμενο έντονων συζητήσεων. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Δυστυχώς, απουσιάζει επίσης ένας ειδικός όρος για τη διάθεση ενός ορισμένου ποσού πόρων του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας για κοινωνικά σχέδια. Πράγματι, το ποσοστό των δαπανών που συνδέονται άμεσα με τους κοινωνικούς στόχους είναι ασαφές και φαίνεται να είναι αρκετά μικρό. Η ΕΟΚΕ απαιτεί μια σαφή έκθεση σχετικά με το μερίδιο και τον σχεδιασμό των δαπανών και των έργων που θεωρείται ότι επιτυγχάνουν γενικά τους κοινωνικούς στόχους και ειδικότερα την κοινωνική συνοχή. Πρέπει επίσης να διασφαλιστεί ότι οι πράσινες και οι ψηφιακές επενδύσεις και όλες οι άλλες δαπάνες στο πλαίσιο του NextGenerationEU θα πραγματοποιηθούν με σεβασμό του στόχου της κοινωνικής βιωσιμότητας. Και πάλι, απαιτείται μια σαφέστερη εικόνα της προβλεπόμενης επένδυσης. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η εξάρτηση των ΣΑΑ από τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις και προϋποθέσεις είναι προβληματική, διότι τα τελευταία χρόνια υπήρξαν ορισμένες αμφισβητήσιμες συστάσεις, όσον αφορά, για παράδειγμα, τις δαπάνες για την υγεία ή τις συντάξεις. Αντί να συνδεθεί ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, θα ήταν καταλληλότερη μια σαφής κατανομή πόρων ως αυστηρή προϋπόθεση που θα διασφαλίζει την αποτελεσματική απορρόφηση των ενωσιακών κονδυλίων. Λαμβάνοντας υπόψη την προϋπόθεση της εκταμίευσης κονδυλίων για την υλοποίηση των συστάσεων ανά χώρα, είναι ακόμη πιο σημαντικό να αναμορφωθεί το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, συμπεριλαμβανομένων ελάχιστων προτύπων για τη διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και την κοινωνία των πολιτών, όπως περιγράφεται στο ψήφισμα της ΕΟΚΕ για τη συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα ΣΑΑ (14). Απαιτείται επίσης αποτελεσματική συμμετοχή των εθνικών κοινοβουλίων και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.12.1. | Στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, του NextGenerationEU και των ειδικών ανά χώρα συστάσεων, η ΕΟΚΕ συνιστά σθεναρά να δοθεί λεπτομερής έμφαση σε όλες τις διαφορετικές πτυχές της ανισότητας και να καταβληθούν προσπάθειες για βιώσιμη, ανθεκτική και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, καθώς και στενή παρακολούθηση του τρόπου με τον οποίο δαπανήθηκαν τα κεφάλαια. Πρέπει να διασφαλιστεί, αφενός, ότι όλοι οι Ευρωπαίοι θα επωφεληθούν τόσο από την ανάκαμψη όσο και από την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και, αφετέρου, ότι κατά την υλοποίηση, θα συνεκτιμηθούν οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση του ψηφιακού αποκλεισμού και της ενεργειακής ένδειας, φαινόμενα που θα μπορούσαν να επιδεινωθούν από τη μετάβαση. |
| --- | --- |

4.12.1.

| 4.12.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση που δίνεται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων στη διαδικασία του Εξαμήνου — και, κατ’ επέκταση, στο NextGenerationEU. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί κατηγορηματικά τη συστηματική ένταξή τους στο NextGenerationEU και την αξιολόγηση των εθνικών προγραμμάτων μεταρρυθμίσεων. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ιδιαίτερα το θετικό μήνυμα της συνόδου κορυφής του Πόρτο σχετικά με το ότι πρέπει να υπερβούμε το ΑΕγχΠ ως μέτρο ευημερίας. Το NextGenerationEU δεν πρέπει μόνο να αξιολογηθεί βάσει της αλληλεπίδρασής του με το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, αλλά πρέπει επίσης να θεωρηθεί ως μέσο της εδαφικής και κοινωνικής συνοχής και της εφαρμογής των αντίστοιχων προγραμμάτων. |
| --- | --- |

4.12.2.

| 4.13. | Γενικά, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση να αξιοποιήσει τη μοναδική ευκαιρία που εκπροσωπεί το NextGenerationEU προκειμένου να επιταχύνει και να προωθήσει τις αναγκαίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, να καλύψει τις ελλείψεις στις κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές πολιτικές και να εφαρμόσει μια προσέγγιση που να εστιάζει στην ευημερία. Λαμβάνοντας υπόψη τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο και την ανάπτυξη των Ταμείων, η ΕΟΚΕ συνιστά την οικοδόμηση συναίνεσης μεταξύ πολιτικών κομμάτων, κοινωνικών φορέων, επιχειρηματιών, συνδικαλιστικών οργανώσεων και της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να διασφαλιστεί η αξιοποίηση της ευκαιρίας στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα ευρωπαϊκά κονδύλια δεν είναι απλώς αριθμοί, στόχοι και προθεσμίες, αλλά συμβολίζουν το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ένα κοινό όραμα για το μέλλον. |
| --- | --- |

4.13.

Βρυξέλλες, 23 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδροςτης Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/241 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ. 17).

1

(2)  Συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας — Τι αποδίδει και τι όχι;— Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 1).

2

(3)  The nonsense of Next Generation EU net balance calculations, Bruegel.

3

(4)  Μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

4

(5)  Κανονισμός (ΕΕ) 2021/1060 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2021, για τον καθορισμό κοινών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ταμείο Συνοχής, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας, και δημοσιονομικών κανόνων για τα εν λόγω Ταμεία και για το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης, το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και το Μέσο για τη Χρηματοδοτική Στήριξη της Διαχείρισης των Συνόρων και την Πολιτική των Θεωρήσεων (ΕΕ L 231 της 30.6.2021, σ. 159).

5

(6)  Μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

6

(7)  The great COVID-19 divergence: managing a sustainable and equitable recovery in the European Union, Bruegel (Η μεγάλη απόκλιση λόγω COVID-19: διαχείριση μιας βιώσιμης και δίκαιης ανάκαμψης στην Ευρωπαϊκή Ένωση).

7

(8)  WP-2021-06_30032021.pdf.

8

(9)  Stantcheva_covid19_policy.pdf.

9

(10)  Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, «Έρευνα για τα οικονομικά και την κατανάλωση των νοικοκυριών: αποτελέσματα από το δεύτερο κύμα» (The Household Finance and Consumption Survey: results from the Second wave), αριθ. 18 / Δεκέμβριος 2016.

10

(11)  Stantcheva_covid19_policy.pdf.

11

(12)  Stantcheva_covid19_policy.pdf.

12

(13)  Πρόταση ψηφίσματος σχετικά με το δικαίωμα ενημέρωσης του Κοινοβουλίου για την εν εξελίξει αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

13

(14)  Συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας — Τι αποδίδει και τι όχι; — Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

14

Συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας — Τι αποδίδει και τι όχι;

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/9 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/9

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Εξασφάλιση ελευθερίας και πολυφωνίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης στην Ευρώπη»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2021/C 517/02)

| Εισηγητής: | ο κ. Christian MOOS |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Christian MOOS

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 20.2.2020 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας | |
| (υπέρ/κατά/αποχές) | 223/2/8 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

20.2.2020

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

223/2/8

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας και της προστασίας των δημοσιογράφων, και η πολυφωνία στα μέσα ενημέρωσης αποτελούν ακρογωνιαίους λίθους της φιλελεύθερης δημοκρατίας, όπως συμφωνήθηκε από όλα τα κράτη μέλη στις Συνθήκες της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ενώ η Ευρώπη παραμένει γενικά μια ήπειρος με ελεύθερα και ποικιλόμορφα μέσα ενημέρωσης, οι εξελίξεις εντός της ΕΕ είναι ανησυχητικές. Ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ δεν είναι πλέον φιλελεύθερες δημοκρατίες, θέτοντας ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης υπό πολιτικό έλεγχο και περιορίζοντας ενεργά την πολυμορφία των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι απειλές για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και η μείωση της πολυφωνίας στα μέσα ενημέρωσης δεν περιορίζονται σε λίγα κράτη μέλη, αλλά αποτελούν μια γενική τάση σε ολόκληρη την ΕΕ. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει επειγόντως να λάβουν μέτρα για τη διατήρηση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας στα μέσα ενημέρωσης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Δεδομένου ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν επιθυμούν να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα, είναι υποχρέωση των θεσμικών οργάνων της ΕΕ να επιβάλουν τις ευρωπαϊκές αξίες και να εγγυηθούν τη λειτουργία της φιλελεύθερης δημοκρατίας και του κράτους δικαίου σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Οι κύριες προκλήσεις περιλαμβάνουν την εγγύηση της ασφάλειας, της προστασίας και της ανεξαρτησίας των δημοσιογράφων σε όλα τα κράτη μέλη ανά πάσα στιγμή, την προστασία των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης από την πολιτική επιρροή και μέτρα κατά της συρρίκνωσης της πολυφωνίας στα μέσα ενημέρωσης που οφείλεται στην πολιτική βούληση και τις οικονομικές επιταγές. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το ευρύ φάσμα εκθέσεων και πρωτοβουλιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1) και της Επιτροπής. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι η επίτευξη συγκεκριμένων βελτιώσεων σχετικά με την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης σε εθνικό επίπεδο είναι το σημαντικότερο έργο που θα ακολουθήσει, όπως επισημαίνεται στην ετήσια έκθεση για το 2021 των οργανώσεων-εταίρων που συμμετέχουν στην πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προαγωγή της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων (2). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (3) περί γενικού καθεστώτος αιρεσιμότητας για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης χωρίς καθυστέρηση για την αντιμετώπιση της οξείας απειλής για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας σε ορισμένα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο της Επιτροπής να προτείνει μέτρα για την αύξηση της ασφάλειας των δημοσιογράφων και υπογραμμίζει την ανάγκη νομικής απαγόρευσης των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να καταστήσει πιο διαφανείς και δίκαιες τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα των μέσων ενημέρωσης και τη δημόσια υποστήριξη προς τις εταιρείες στον τομέα των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά το σχέδιο της Επιτροπής για έναν «ευρωπαϊκό νόμο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης» για τον εξοπλισμό της Επιτροπής με αποτελεσματικά νομικά μέσα για την επιβολή της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης στην κοινή αγορά. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την αμερόληπτη δημόσια υποστήριξη προς τις εταιρείες μέσων ενημέρωσης ως επένδυση στην ποιοτική δημοσιογραφία, όπως ακριβώς οι ανεξάρτητες και αμερόληπτες δημόσιες ραδιοτηλεοπτικές εταιρείες συμβάλλουν ουσιαστικά στην πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία ενός πλήρως ανεξάρτητου ευρωπαϊκού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της περαιτέρω ανάπτυξης του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και υποστηρίζει την πρόταση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οργανισμού για την ενίσχυση των δεξιοτήτων των πολιτών της ΕΕ στα μέσα ενημέρωσης μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Η ελευθερία και η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης ως προϋπόθεση για τη δημοκρατία

| 2.1. | Το άρθρο 19 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΟΔΔΑ), το άρθρο 10 παράγραφος 1 της Ευρωπαϊκής σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και το άρθρο 11 παράγραφος 1 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΧΘΔ) εγγυώνται το δικαίωμα αναζήτησης, λήψης ή μετάδοσης πληροφοριών ή ιδεών, χωρίς την ανάμειξη δημοσίων αρχών και αδιακρίτως συνόρων. Η ανεξαρτησία και η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης είναι απαραίτητα για την εγγύηση αυτής της ελευθερίας της πληροφόρησης. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και η πολυφωνία που εγγυάται το άρθρο 11 παράγραφος 2 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων αποτελούν επίσης προϋπόθεση για τη δημοκρατία. Πρέπει να τηρούνται σε όλα τα επίπεδα, ώστε οι πολίτες της Ένωσης να μπορούν να ασκούν αποτελεσματικά το δικαίωμά τους να συμμετέχουν στη δημοκρατική ζωή της, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 10 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Ένα ποικίλο τοπίο των μέσων ενημέρωσης, παράλληλα με τα πολιτικά κόμματα και την κοινωνία των πολιτών, συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση απόψεων και προθέσεων σε δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης συμβάλλουν ουσιαστικά στην εφαρμογή της αρχής της διαφάνειας στην οποία τα θεσμικά όργανα και άλλα όργανα της Ένωσης δεσμεύονται από το άρθρο 15 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Ως «τέταρτη εξουσία», οι ερευνητικοί δημοσιογράφοι έχουν εποπτικό ρόλο όσον αφορά τις ενέργειες του εκτελεστικού, νομοθετικού και δικαστικού κλάδου, καθώς και των ιδιωτικών οντοτήτων. Με αυτόν τον τρόπο αυξάνουν τη λογοδοσία των εκλεγμένων υπευθύνων λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Τα κράτη μέλη στα οποία περιορίζεται η ελευθερία ή η πολυμορφία των μέσων ενημέρωσης δεν είναι δημοκρατίες και παραβιάζουν τις αξίες (άρθρο 2 ΣΕΕ) και τους σκοπούς (άρθρο 3 ΣΕΕ) της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Αν και ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ εξακολουθούν να είναι μεταξύ των παγκόσμιων πρωτοπόρων στη διασφάλιση της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης, οι απειλές κατά της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και η φθίνουσα πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης στην ΕΕ δεν περιορίζονται σε μεμονωμένες χώρες —οι αρνητικές τάσεις είναι εμφανείς σε διαφορετικούς βαθμούς σε ολόκληρη την ΕΕ. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Ο περιορισμός της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης στο εσωτερικό της Ένωσης υπονομεύει την ικανότητα της ΕΕ να υποστηρίζει τη δημοκρατία στη γειτονιά της, όπου πρόσφατες κρίσεις σε ορισμένα κράτη έχουν δείξει ότι η κατάσταση σχετικά με την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης και την ασφάλεια των δημοσιογράφων είναι ακόμη χειρότερη σε ορισμένες χώρες. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν πλέον εγκαταλείψει τον κύκλο των δημοκρατικών κρατών και την τελευταία δεκαετία εξελίσσονται ταχύτερα από οπουδήποτε αλλού στον κόσμο σε απολυταρχικά κράτη. Ο περιορισμός της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης υπήρξε χαρακτηριστικό αυτής της εξέλιξης. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η πανδημία έχει επιταχύνει περαιτέρω αυτήν την εξέλιξη ή έχει χρησιμοποιηθεί για τη νομιμοποίηση περαιτέρω οδών προς την επίτευξη της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Ο «Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου 2021» των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα, καθώς και οι ετήσιες εκθέσεις «Freedom and the Media» (Ελευθερία και τα μέσα ενημέρωσης) και «Freedom on the Net» (Ελευθερία στο Διαδίκτυο) του οργανισμού Freedom House καταδεικνύουν ότι η ΕΕ αγωνίζεται να προασπιστεί τις αξίες στο εσωτερικό της (4). |
| --- | --- |

2.11.

3.   Απειλές για την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης

3.1.   Η απειλή για τους δημοσιογράφους

| 3.1.1. | Προκειμένου τα ΜΜΕ να εκπληρώσουν την αποστολή τους, οι δημοσιογράφοι πρέπει να είναι σε θέση να εργάζονται χωρίς προβλήματα και να είναι σίγουροι ότι προστατεύονται πάντοτε πλήρως ως άτομα από την ΕΕ και από όλα τα κράτη μέλη της. Αυτό δεν συμβαίνει σήμερα. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Από το 2015, τουλάχιστον 16 δημοσιογράφοι έχουν σκοτωθεί στην ΕΕ κατά τη διάρκεια —ή ως αποτέλεσμα— της εργασίας τους. Η Daphne Caruana Galizia, ο Γιώργος Καραϊβάζ, ο Ján Kuciak και η μνηστή του Martina Kušnírová, καθώς και η Lyra McKee, ο Peter de Vries και οι συνάδελφοί τους δεν πρέπει να ξεχαστούν. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Οι δημοσιογράφοι εκτίθενται όλο και περισσότερο σε λεκτικές και σωματικές επιθέσεις και ιδίως η κάλυψη διαμαρτυριών και διαδηλώσεων καθίσταται ιδιαίτερα επικίνδυνη, με τον κίνδυνο να προέρχεται τόσο από τους διαδηλωτές όσο και από τις δυνάμεις του νόμου και της τάξης. Με περισσότερες από εκατό περιπτώσεις που σχετίζονται με την πανδημία, η απειλή έχει φτάσει σε νέες διαστάσεις στην Ευρώπη (5). |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ η κατάσταση των δημοσιογράφων είναι απελπιστική. Οι δραματικές εξελίξεις όσον αφορά ανεξάρτητους δημοσιογράφους στη Λευκορωσία αποτελούν πολύ ανησυχητικό παράδειγμα. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η δυναμική των ομάδων που παρατηρούνται εκεί μειώνουν το όριο για παρενόχληση και απειλές. Υπάρχουν ορισμένες συντονισμένες εκστρατείες που στοχεύουν στην παρεμπόδιση του έργου των μέσων ενημέρωσης ή των μεμονωμένων δημοσιογράφων. Αυτό εγείρει το ερώτημα της ενδεχόμενης ανάγκης ρύθμισης των πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης χωρίς περιορισμό των θεμελιωδών ελευθεριών. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Οι γυναίκες δημοσιογράφοι είναι πιο πιθανό να αποτελούν στόχους λεκτικών και σωματικών επιθέσεων, καθώς και διαδικτυακής παρενόχλησης και απειλών, που συχνά είναι μισογυνιστικές, σεξουαλικές ή φαλλοκρατικές, σε σχέση με τους άντρες συναδέλφους τους. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Σε ορισμένα κράτη μέλη, τα μέτρα για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και η απαγόρευση της δυσφήμισης έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να ποινικοποιήσουν τις επικριτικές αναφορές και να απειλήσουν τους δημοσιογράφους με φυλάκιση ή βαριά πρόστιμα. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Οι στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερο για την αποσιώπηση των ενδιαφερομένων μερών της κοινωνίας των πολιτών και των δημοσιογράφων. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Οι τρέχουσες οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες μέσων ενημέρωσης έχουν οδηγήσει σε μείωση του αριθμού των δημοσιογράφων στην τακτική απασχόληση. Για ανεξάρτητους δημοσιογράφους που είναι όλο και πιο επισφαλείς και ευάλωτοι, οι νομικές διαφορές αποτελούν απειλή για τα προς το ζην, ακόμη και αν οι ισχυρισμοί είναι αβάσιμοι. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Ειδικότερα σε τοπικό επίπεδο υπάρχουν άνευ προηγουμένου «ειδησεογραφικές έρημοι» και συχνά ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης αντικαθίστανται από τις λεγόμενες δημοτικές ειδήσεις, δωρεάν εφημερίδες, που ανήκουν σε τοπικές οικονομικές και πολιτικές ελίτ και μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Ο σκοπός των απειλών είναι να προκαλέσουν αυτολογοκρισία. Υπονομεύουν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης στην Ευρώπη. |
| --- | --- |

3.1.11.

3.2.   Απειλές προς την ελευθερία του τύπου

| 3.2.1. | Προκειμένου τα μέσα ενημέρωσης να λειτουργούν ελεύθερα, το νομικό πλαίσιο που εγγυάται την ελευθερία και την πολυμορφία τους πρέπει να διασφαλίζει ότι οι δημοσιογράφοι και οι εταιρείες μέσων ενημέρωσης μπορούν να εκτελούν το έργο τους χωρίς πολιτικές παρεμβάσεις. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες σε ορισμένα κράτη μέλη σχετικά με την ανεξαρτησία των ρυθμιστικών αρχών των μέσων ενημέρωσης, οι οποίες σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμεύουν ως εκ των πραγμάτων εργαλείο για τις κυβερνήσεις προκειμένου να ασκήσουν επιρροή στο τοπίο των μέσων ενημέρωσης. Οι πραγματικά ανεξάρτητοι οργανισμοί για την εθελοντική αυτορρύθμιση των μέσων ενημέρωσης μπορούν να αποτελέσουν μέσο προστασίας των μέσων ενημέρωσης από την πολιτική επιρροή. |
| --- | --- |

3.2.2.

| 3.2.3. | Ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποιούν φορολογική νομοθεσία που εισάγει διακρίσεις και στοχευμένους προϋπολογισμούς διαφήμισης για να επηρεάσουν τα μέσα ενημέρωσης. |
| --- | --- |

3.2.3.

| 3.2.4. | Ορισμένα κράτη μέλη έχουν χρησιμοποιήσει τον κίνδυνο διάδοσης παραπληροφόρησης σχετικά με την πανδημία για να νομιμοποιήσουν περιορισμούς στην ελευθερία του Τύπου για να αποτρέψουν τις επικριτικές αναφορές όσον αφορά τη διαχείριση της κρίσης. |
| --- | --- |

3.2.4.

| 3.2.5. | Τα δημόσια μέσα ενημέρωσης υπό άμεσο ή έμμεσο πολιτικό έλεγχο μέσω εποπτικών φορέων που δεν λειτουργούν με πλήρη σεβασμό της δημοσιογραφικής ελευθερίας έκφρασης συνιστούν σοβαρή απειλή για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης. Υπάρχουν αυξανόμενες προσπάθειες άσκησης άμεσης πολιτικής επιρροής στην κάλυψη ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, καθώς και λεκτικές επιθέσεις από πολιτικούς και νομική δράση εναντίον επικριτικών μέσων ενημέρωσης και δημοσιογράφων. |
| --- | --- |

3.2.5.

| 3.2.6. | Σε πολλά κράτη μέλη, η υπερβολική εγγύτητα των επιχειρηματιών των μέσων ενημέρωσης με την κυβέρνηση ή εκείνους που έχει τοποθετήσει σε κυβερνητικά γραφεία, καθώς και η ιδιοκτησία από πολιτικά κόμματα ή κράτη εταιρειών μέσων ενημέρωσης με υπερβολικά υψηλό μερίδιο αγοράς, οδηγούν σε σημαντικούς περιορισμούς στην ελευθερία και την πολυμορφία των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

3.2.6.

| 3.2.7. | Ακόμη και στις λειτουργούσες φιλελεύθερες δημοκρατίες, αμφισβητείται η ύπαρξη ανεξάρτητων και αμερόληπτων δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών υπηρεσιών ως εγγύηση της ποικιλομορφίας των απόψεων και προβάλλονται απαιτήσεις για πολιτική επιρροή στη σύνθεση των προγραμμάτων και στο περιεχόμενο που διανέμεται. |
| --- | --- |

3.2.7.

3.3.   Απειλές προς την πολυμορφία των μέσων ενημέρωσης

| 3.3.1. | Κατά τα τελευταία τρία χρόνια, η συγκέντρωση στην αγορά των μέσων ενημέρωσης της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της διαφημιστικής αγοράς και των διαύλων διανομής, έχει ενισχυθεί ιδιαίτερα και συνιστά μεσαίο ή υψηλό κίνδυνο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης σε ολόκληρη την ΕΕ, σύμφωνα με το παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα ενημέρωσης του 2020 (6). |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Οι αλλαγές στα πρότυπα χρήσης των μέσων ως αποτέλεσμα της ψηφιακής επανάστασης αμφισβητούν τα επιχειρηματικά μοντέλα των καθιερωμένων μέσων. Οι εφημερίδες και τα μικρά μέσα ενημέρωσης σε τοπικό επίπεδο, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης στην ΕΕ, επηρεάζονται ιδιαίτερα. Γίνονται εύκολοι στόχοι για ενοποίηση με πολιτικό κίνητρο. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η ολοένα αυξανόμενη σημασία των ψηφιακών μέσων αυξάνει την ισχύ της αγοράς — και ως εκ τούτου επηρεάζει τις απόψεις — μεγάλων πλατφορμών, οι οποίες ως ξένες εταιρείες παρακάμπτουν συχνά τον ευρωπαϊκό κανονισμό. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Οι οικονομικές συνέπειες της πανδημίας, ιδίως η μείωση των διαφημιστικών εσόδων, επιταχύνουν τις συνεχιζόμενες αλλαγές στην αγορά των μέσων ενημέρωσης και περιορίζουν περαιτέρω την πολυμορφία των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

3.3.4.

4.   Συστάσεις με σκοπό την ενίσχυση της ελευθερίας και της πολυμορφίας των μέσων ενημέρωσης στην Ευρώπη

4.1.   Γενικές συστάσεις

| 4.1.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα άτομα και οι κυβερνήσεις που αμφισβητούν την ελευθερία ή την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης με τα λόγια ή τις ενέργειές τους δεν είναι κατάλληλα να προεδρεύουν είτε στα θεσμικά όργανα της ΕΕ είτε στα προπαρασκευαστικά τους όργανα ή να εκπροσωπούν την Ένωση. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι ο κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092 περί γενικού καθεστώτος αιρεσιμότητας για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης ενίσχυσε το διορθωτικό σκέλος της εργαλειοθήκης του κράτους δικαίου, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η έκθεση για το κράτος δικαίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης των χωρών σχετικά με την πολυφωνία και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, και η συζήτηση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενίσχυσαν επίσης το προληπτικό σκέλος της εργαλειοθήκης για το κράτος δικαίου στην ΕΕ. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Η ΕΟΚΕ ζητά να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα του προληπτικού σκέλους με τη συμπερίληψη στο μέλλον ειδικών μεταρρυθμιστικών συστάσεων των κρατών μελών στα κεφάλαια ανά χώρα της έκθεσης για το κράτος δικαίου, η εφαρμογή των οποίων θα αξιολογηθεί στην έκθεση από το επόμενο έτος. |
| --- | --- |

4.1.4.

| 4.1.5. | Η ΕΟΚΕ έχει δεσμευτεί να θέσει την προστασία της ελευθερίας και της πολυμορφίας των μέσων ενημέρωσης στο επίκεντρο της διάσκεψης για το Μέλλον της Ευρώπης προκειμένου να ευαισθητοποιήσει σχετικά με τη σημασία αυτής της πρόκλησης και να ενισχύσει περαιτέρω τη συζήτηση για τα απαραίτητα μέτρα. |
| --- | --- |

4.1.5.

4.2.   Συστάσεις για την προστασία των δημοσιογράφων

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η καλύτερη προστασία για τους δημοσιογράφους είναι η αυστηρή δίωξη όλων των περιπτώσεων παρενόχλησης, απειλών και επιθέσεων εναντίον τους. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092 περί γενικού καθεστώτος αιρεσιμότητας για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης χωρίς καθυστέρηση για την αντιμετώπιση της οξείας απειλής για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας σε ορισμένα κράτη μέλη. Αυτό περιλαμβάνει σαφώς την άρνηση πρόσβασης σε ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τα κράτη μέλη που παραβιάζουν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (7) να ασκήσει προσφυγή βάσει του άρθρου 256 της ΣΛΕΕ σε περίπτωση που η Επιτροπή δεν ενεργήσει. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο της Επιτροπής να υποβάλει απτές προτάσεις για τη συνεπή εφαρμογή της σύστασης της Επιτροπής υπουργών σχετικά με την προστασία της δημοσιογραφίας και την ασφάλεια των δημοσιογράφων και άλλων παραγόντων των μέσων ενημέρωσης (8) σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και να παρακολουθεί τη συμμόρφωση με αυτήν στο πλαίσιο της Έκθεσης για το κράτος δικαίου. |
| --- | --- |

4.2.4.

| 4.2.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις δεσμεύσεις της Επιτροπής για παροχή χρηματοδοτικής στήριξης σε έργα που αφορούν τη νομική και πρακτική προστασία των δημοσιογράφων και προτείνει, επιπλέον, να εξεταστούν τρόποι διασφάλισης ότι τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών καλύπτουν τους επαγγελματικούς κινδύνους των —ιδίως αυτοαπασχολούμενων— δημοσιογράφων. |
| --- | --- |

4.2.5.

| 4.2.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αρχές ασφαλείας των κρατών μελών υποχρεούνται να προστατεύουν τους δημοσιογράφους. Προτείνει την επιτάχυνση της εκπαίδευσης της αστυνομίας όσον αφορά την επικοινωνία με δημοσιογράφους, με τη συμμετοχή ενώσεων Τύπου και οργανώσεων δημοσιογράφων, προκειμένου να προωθηθεί η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. |
| --- | --- |

4.2.6.

| 4.2.7. | Όσον αφορά την προστασία των δημοσιογράφων από παρενόχληση και απειλές στο Διαδίκτυο, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη γνωμοδότησή της σχετικά με την αντιμετώπιση του παράνομου επιγραμμικού περιεχομένου (9) και υπογραμμίζει την ιδιαίτερη ευπάθειά τους λόγω του ιδιαίτερα ορατού δημόσιου ρόλου τους. |
| --- | --- |

4.2.7.

| 4.2.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την ισότητα των φύλων και την προστασία των δημοσιογράφων που ανήκουν σε μειονότητες. |
| --- | --- |

4.2.8.

| 4.2.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η εγγύηση της αρχής της διαφάνειας και του δικαιώματος στην ελευθερία της πληροφόρησης έχει βελτιωθεί σε επίπεδο ΕΕ, αλλά όχι σε όλα τα κράτη μέλη. Καλεί όλα τα κράτη μέλη να συμμορφώνονται διαρκώς με τα πρότυπα της ΕΕ και επισημαίνει την ανάγκη για περαιτέρω βελτίωση, ακόμη και σε επίπεδο ΕΕ (10). |
| --- | --- |

4.2.9.

| 4.2.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση της ομάδας εμπειρογνωμόνων για τις στρατηγικές αγωγές προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού και το σχέδιο της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση έως τα τέλη του 2021 για την προστασία των δημοσιογράφων και της κοινωνίας των πολιτών από τις εν λόγω αγωγές. Πιστεύει ότι η νομική απαγόρευση των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού υπερισχύει των συμπληρωματικών μέτρων για την υποστήριξη των πληγέντων. |
| --- | --- |

4.2.10.

| 4.2.11. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των πρωτοβουλιών της κοινωνίας των πολιτών, όπως ο συνασπισμός κατά των στρατηγικών αγωγών προς αποθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού (SLAPP) στην Ευρώπη (CASE) (11), για την προστασία των δημοσιογράφων από αυτές τις αγωγές και ζητεί την αυξημένη στήριξη της ΕΕ. |
| --- | --- |

4.2.11.

| 4.2.12. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, σε σχέση με τις SLAPP, οι διατάξεις των κανονισμών των Βρυξελλών I (12) και Ρώμης II (13) δεν πρέπει να οδηγούν σε μείωση της νομικής προστασίας μέσω της επιλογής αρμόδιου δικαστηρίου για εκφοβιστικές νομικές υποθέσεις (τουρισμός μηνύσεων για συκοφαντική δυσφήμηση). Τονίζει την ανάγκη να ληφθεί υπόψη αυτό το ζήτημα κατά την επικείμενη αναθεώρηση των δύο κανονισμών. |
| --- | --- |

4.2.12.

4.3.   Συστάσεις για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συμπληρώσει τη μεθοδολογία της έκθεσης για το κράτος δικαίου αξιολογώντας την ανεξαρτησία των κρατικών και των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η αποτελεσματική δίωξη της διαφθοράς παρέχει κάποια προστασία ενάντια στην κυβερνητική παρέμβαση στα μέσα ενημέρωσης και, ως εκ τούτου, καλεί την Επιτροπή, εκτός από την επιβολή πρότυπων κατά της διαφθοράς, να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα, ανεξάρτητα από πολιτικά ζητήματα, για να διασφαλίσει ότι δεν χρησιμοποιούνται κονδύλια από το νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο και το μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU για τον περιορισμό της πολυμορφίας των μέσων ενημέρωσης ή για άλλες μορφές διαφθοράς. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα κράτη μέλη να καταρτίσουν εθνικά μητρώα διαφάνειας σύμφωνα με το ευρωπαϊκό μητρώο διαφάνειας, καθώς αυτά καθιστούν επίσης διαφανείς τις επαφές μεταξύ πολιτικών και επιχειρηματιών μέσων ενημέρωσης. Τα μητρώα διαφάνειας πρέπει να ενσωματωθούν σε ένα πολυεπίπεδο μητρώο διαφάνειας σε επίπεδο ΕΕ. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διερευνήσει κατά πόσον το πιλοτικό σχέδιο για τη δημιουργία μιας δημόσια προσβάσιμης βάσης δεδομένων με πληροφορίες σχετικά με την ιδιοκτησία στην οικονομία των μέσων ενημέρωσης μπορεί να αναπτυχθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να περιλαμβάνει πληροφορίες για την προώθηση και τη σύναψη συμβάσεων από εταιρείες μέσων ενημέρωσης από την ΕΕ, τα κράτη μέλη της, τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, τους οργανισμούς δημοσίου δικαίου, τις δημόσιες επιχειρήσεις και τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, στις οποίες μία ή περισσότερες από αυτές τις οντότητες κατέχουν την πλειοψηφία των μετοχών με δικαίωμα ψήφου. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για ελάχιστα πρότυπα σε επίπεδο ΕΕ για όλες τις δημόσιες συμβάσεις και την υποστήριξη εταιρειών μέσων ενημέρωσης από τις οντότητες που αναφέρονται στο σημείο 4.3.4. |
| --- | --- |

4.3.5.

| 4.3.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις προτάσεις της Επιτροπής για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης εν γένει (14) και σε σχέση με την COVID-19 στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (15), αλλά επισημαίνει τον κίνδυνο τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τον αγώνα κατά της παραπληροφόρησης για να δικαιολογήσουν τον περιορισμό της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης. Τα φαινόμενα της παραπληροφόρησης και της ρητορικής μίσους πρέπει επειγόντως να εξεταστούν σε βάθος, μεταξύ άλλων και μέσω άλλων γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

4.3.6.

4.4.   Συστάσεις για την ενίσχυση της πολυμορφίας των μέσων ενημέρωσης

| 4.4.1. | Η ΕΟΚΕ επικρίνει το γεγονός ότι η έκθεση της Επιτροπής για το κράτος δικαίου εξισώνει το ζήτημα της πολυφωνίας της αγοράς με το ζήτημα της διαφάνειας στην ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης και παραμελεί τον βαθμό ενοποίησης της αγοράς. Καλεί την Επιτροπή να προσαρμόσει τη μεθοδολογία της έκθεσης προκειμένου να αντικατοπτρίζει καλύτερα στο μέλλον τον βαθμό κινδύνου στον οποίο εκτίθεται η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το σχέδιο δράσης της Επιτροπής «Τα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης κατά την ψηφιακή δεκαετία» (16) και τον στόχο της να διατηρήσει τα μέσα ενημέρωσης ως δημόσιο αγαθό, ιδίως την παροχή ευρωπαϊκής υποστήριξης για την αποτροπή του περιορισμού της πολυμορφίας των μέσων ενημέρωσης από την εμφάνιση της πανδημίας. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η ποιοτική δημοσιογραφία απαιτεί βιώσιμη οικονομική βάση και ζητεί η ΕΕ να συνεχίσει να στηρίζει τις εταιρείες μέσων ενημέρωσης ως επένδυση στην καλή δημοσιογραφία. Οι επενδύσεις θα χρησιμεύσουν για τον τερματισμό της διαδικασίας ενοποίησης στον τομέα των μέσων ενημέρωσης, ο οποίος απειλεί την πολυφωνία στην αγορά των μέσων ενημέρωσης. Αυτό δεν αποκλείει την ικανότητα των εταιρειών μέσων ενημέρωσης να αγοράζουν νόμιμα άλλα μέσα ενημέρωσης ή να δημιουργούν στρατηγικές συμμαχίες, καθώς οι οικονομικά βιώσιμες εταιρείες μέσων ενημέρωσης συνιστούν εγγυητή της ανεξαρτησίας τους, εφόσον τηρείται η αρχή της διαφάνειας και δεν δημιουργούνται μονοπώλια. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η αξία των εταιρειών πολυμέσων έγκειται στην ποικιλομορφία τους και ότι η δημιουργία «εθνικών πρωταθλητών» καταστρέφει αυτήν την αξία, η οποία διακρίνει τα μέσα ενημέρωσης και τις δημιουργικές βιομηχανίες από άλλους τομείς της οικονομίας. |
| --- | --- |

4.4.4.

| 4.4.5. | Ο συρρικνούμενος χώρος για ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης απαιτεί την άμεση δημιουργία δημοσίων και ιδιωτικών μηχανισμών υποστήριξης για τη διατήρηση της δημοσιογραφίας ως δημόσιου αγαθού. Απαιτείται περισσότερη έρευνα για αποτελεσματικούς μηχανισμούς δημόσιας στήριξης που να εγγυώνται κριτήρια πλήρους ανταγωνισμού και καινοτόμα βιώσιμα νέα επιχειρηματικά μοντέλα για τη δημοσιογραφία δημόσιου ενδιαφέροντος. |
| --- | --- |

4.4.5.

| 4.4.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά το σχέδιο της Επιτροπής για έναν «ευρωπαϊκό νόμο για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης» για να εξοπλίσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με αποτελεσματικά νομικά μέσα για την επιβολή της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να δημιουργηθεί και να αναπτυχθεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ανταγωνισμού για να σταματήσει η περαιτέρω ενοποίηση στην αγορά των μέσων ενημέρωσης, ιδίως εκείνη που καθοδηγείται από εθνικές κυβερνήσεις, προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία μονοπωλίων μέσων ενημέρωσης στις εθνικές αγορές μέσων ενημέρωσης στην ΕΕ ιδίως από κυβερνήσεις ή φορείς πλησίον αυτών. |
| --- | --- |

4.4.6.

| 4.4.7. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη γνωμοδότησή της σχετικά με την πρωτοβουλία της Επιτροπής για ένα κοινό σύστημα φόρου ψηφιακών υπηρεσιών επί εσόδων που προκύπτουν από την παροχή ορισμένων ψηφιακών υπηρεσιών (17) και επισημαίνει ότι αυτός ο φόρος είναι πιθανό να αντισταθμίσει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού μεταξύ παραδοσιακών και ψηφιακών μέσων ενημέρωσης (ειδικά εκείνων που εδρεύουν στο εξωτερικό). |
| --- | --- |

4.4.7.

| 4.4.8. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της ανεξάρτητης και αμερόληπτης δημόσιας ραδιοτηλεόρασης για τη διασφάλιση της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης και εφιστά την προσοχή στη συμφωνία του πρωτοκόλλου αριθ. 29 της ΣΕΕ. |
| --- | --- |

4.4.8.

| 4.4.9. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η ελεύθερη αγορά δεν είναι σε θέση να παρέχει υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης σε ολόκληρη την ΕΕ στον τομέα των ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών και, ως εκ τούτου, ζητεί τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου και αμερόληπτου ευρωπαϊκού δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα. |
| --- | --- |

4.4.9.

| 4.4.10. | Σε όλες τις περιπτώσεις όπου η ελεύθερη αγορά δεν είναι σε θέση να διασφαλίσει την πολυμορφία των μέσων ενημέρωσης, η ΕΟΚΕ θεωρεί την ανεξάρτητη και αμερόληπτη δημόσια ραδιοτηλεόραση ως πρότυπο για την εξασφάλιση αυτής, συμπεριλαμβανομένων των διαδικτυακών και έντυπων μέσων. |
| --- | --- |

4.4.10.

| 4.4.11. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ελεύθερη πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης αποτελεί θεμελιώδες μέρος της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και αφορά τις αυξημένες μορφές άμεσων ή έμμεσων διακρίσεων λόγω αναπηρίας στα μέσα ενημέρωσης. Η ΕΟΚΕ ζητά τη θέσπιση νομοθεσίας για την εξάλειψη περιοριστικών πρακτικών που παρεμποδίζουν ή ακυρώνουν τη συμμετοχή ενός ατόμου στην ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης. |
| --- | --- |

4.4.11.

4.5.   Συστάσεις για την ενίσχυση του γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης

| 4.5.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πολυάριθμες προτάσεις της Επιτροπής για ενίσχυση του γραμματισμού των πολιτών στα μέσα ενημέρωσης (18), με ιδιαίτερη έμφαση στις ψηφιακές δεξιότητες. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πολιτών έναντι της παραπληροφόρησης. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση για τη σύσταση ενός «ευρωπαϊκού οργανισμού για την αγωγή του πολίτη» για την ενίσχυση των δεξιοτήτων των πολιτών της ΕΕ στα μέσα ενημέρωσης μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Καλεί την Επιτροπή να εξετάσει έγκαιρα τη δυνατότητα ίδρυσης ενός τέτοιου κεντρικού θεσμού και να διασφαλίσει ότι μία από τις αρμοδιότητές του είναι η παροχή κατάρτισης για τη διαχείριση —ιδίως των ψηφιακών— μέσων. |
| --- | --- |

4.5.2.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Έκθεση της Magdalena Adamowicz, μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 25ης Νοεμβρίου 2020 σχετικά με την ενίσχυση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης:: προστασία των δημοσιογράφων στην Ευρώπη, ρητορική μίσους, παραπληροφόρηση και ο ρόλος των πλατφορμών (EE C 425 της 20.10.2021, σ. 28).

1

(2)  https://www.coe.int/en/web/media-freedom.

2

(3)  Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2092 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2020, περί γενικού καθεστώτος αιρεσιμότητος για την προστασία του προϋπολογισμού της Ένωσης (ΕΕ L 433 I της 22.12.2020, σ. 1).

3

(4)  Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα: 2021 Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου, https://rsf.org/en/ranking (πρόσβαση: 24 Μαΐου 2021).

4

(5)  Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου: COVID-19: Αριθμός παραβιάσεων της ελευθερίας των μέσων ανά περιοχή, https://ipi.media/covid19-media-freedom-monitoring/ (πρόσβαση: 8 Απριλίου 2021).

5

(6)  Elda Brogi κ.ά. 2020: Monitoring Media Pluralism in the Digital Age (2020: Παρακολούθηση της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης στην ψηφιακή εποχή). Application of the Media Pluralism Monitor in the European Union, Albania and Turkey in the years 2018-2019 (Εφαρμογή της παρακολούθησης της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αλβανία και η Τουρκία κατά τα έτη 2018-2019), Fiesole, σ. 50.

6

(7)  P9_TA(2021)0103.

7

(8)  CM/Rec(2016)4.

8

(9)  ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 19.

9

(10)  ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 51, ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 192.

10

(11)  https://www.the-case.eu.

11

(12)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1215/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2012, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (EE L 351 της 20.2.2012, σ. 1).

12

(13)  Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 864/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 2007, για το εφαρμοστέο δίκαιο στις εξωσυμβατικές ενοχές (Ρώμη II) (EE L 199 της 31.7.2007, σ. 40).

13

(14)  COM(2020) 790 final.

14

(15)  JOIN(2020) 8 final.

15

(16)  COM(2020) 784 final.

16

(17)  ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 73.

17

(18)  JOIN(2020) 8 final· COM(2020) 624 final· COM(2020) 784 final· COM(2020) 790 final.

18

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/16 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/16

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη στήριξη της απασχόλησης και του εισοδήματος κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2021/C 517/03)

| Εισηγήτρια: | η κ. Cinzia DEL RIO |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Cinzia DEL RIO

| Απόφαση της συνόδου ολομέλειας | 26.4.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού |
| | Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας |
| Αρμόδιο όργανο | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 7.9.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ / κατά / αποχές) | 211/1/4 |

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας

26.4.2021

Νομική βάση

Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας

Αρμόδιο όργανο

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Εγκρίθηκε από το τμήμα

7.9.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ / κατά / αποχές)

211/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ εγκρίνει τη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση της πανδημικής κρίσης, για την αναζωογόνηση και την ανθεκτικότητα των οικονομικών, κοινωνικών και υγειονομικών συστημάτων των κρατών μελών και για τη διαφύλαξη του συστήματος παραγωγής, της απασχόλησης και τη στήριξη του ατομικού εισοδήματος. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέσπιση του μέσου SURE ως καινοτόμου χρηματοδοτικού μέσου ευρωπαϊκής αλληλεγγύης για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας, την παροχή εισοδηματικής στήριξης στους εργαζομένους και τη στήριξη των επιχειρήσεων, καθώς και ως μέσου ολοκλήρωσης και κοινωνικοοικονομικής ανθεκτικότητας στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την κοινωνική αξία του SURE, το οποίο, μέσω της έκδοσης ομολόγων για τη χρηματοδότηση πρωτοβουλιών για κοινωνικούς σκοπούς, προβλέπει τον μηχανισμό του προγράμματος NextGenerationEU. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το μέτρο του SURE, το οποίο, μέσω της χρηματοδότησης προγραμμάτων για τη μείωση του ωραρίου εργασίας, των μορφών ενίσχυσης του εισοδήματος και των επιχειρήσεων, έχει προστατεύσει το ένα τέταρτο του συνολικού εργαζόμενου πληθυσμού, διατηρώντας τις θέσεις εργασίας και την παραγωγική ικανότητα των επιχειρήσεων, και παράλληλα έχει θετική επίδραση στην οικονομία και στην αγορά εργασίας. Ωστόσο, σημειώνεται ότι σε αυτά τα δεδομένα δεν αποτυπώνονται επαρκώς τα μεμονωμένα μέτρα που χρηματοδοτούνται από τις διάφορες χώρες, τα ποσά τους και τις κατηγορίες εργαζομένων που υπάγονται στην ενίσχυση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία ενός παρατηρητηρίου λειτουργίας του SURE καθ’ όλη τη διάρκειά της, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με σκοπό την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των χρηματοδοτούμενων μέτρων στις επιμέρους χώρες για τον προσδιορισμό μελλοντικά βιώσιμων υποδειγμάτων συστημάτων μειωμένου ωραρίου εργασίας και εισοδηματικής στήριξης σε παρεμφερείς καταστάσεις κρίσης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, η ταχύτητα των αποφάσεων και των επιλογών είναι καθοριστικός παράγοντας. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ εκτιμά την ταχύτητα με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε το SURE και την ταχύτητα με την οποία ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη σε σύντομο χρονικό διάστημα, επιδεικνύοντας ετοιμότητα ενόψει της σοβαρότητας της κρίσης. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να συνδυαστεί η χρήση του SURE με ενεργές πολιτικές παρεμβάσεις της αγοράς εργασίας και προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και επανειδίκευσης που αποσκοπούν στη δημιουργία σταθερής και ποιοτικής απασχόλησης με παράλληλη εξουδετέρωση των μορφών χαμηλόμισθης, κατακερματισμένης και ασταθούς εργασίας που δεν παρέχουν καμία εγγύηση επαρκούς κάλυψης κοινωνικής ασφάλισης και επηρεάζουν επίσης τα δημόσια συστήματα κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το SURE είναι ένα από τα ενδεδειγμένα μέσα παροχής κινήτρων στους εργοδότες να διατηρούν τους εργαζομένους τους παρά τη μείωση της παραγωγικής δραστηριότητας. Οι παρεμβάσεις για τη διάθεση μέρους του χρόνου εργασίας στην επιμόρφωση μπορούν να ενθαρρυνθούν μέσω συλλογικών συμβάσεων. Αυτό επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προσαρμόζουν τις δεξιότητες των εργαζομένων, διαθέτοντας μέρος του ωραρίου εργασίας στην κατάρτιση, με το ωρομίσθιο του προσωπικού που παρακολουθεί την κατάρτιση να καλύπτεται από το SURE. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να καθοριστεί και να ολοκληρωθεί η ευρωπαϊκή κοινωνική διάσταση με πληρέστερο και πιο συνεκτικό τρόπο, με παράλληλη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε παγκόσμια κλίμακα, ενόψει επίσης των νέων προκλήσεων της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, λαμβάνοντας υπόψη τα μέτρα που προσδιορίζονται στο σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβάσεων και των επενδύσεων υπέρ της απασχόλησης, της κατάρτισης και των ενεργών πολιτικών στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά την αναστολή της γενικής ρήτρας διαφυγής του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης και προκρίνει τη μεταστροφή προς ένα αναθεωρημένο και εκ νέου ισορροπημένο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής, με μέλημα την προώθηση παραγωγικών επενδύσεων. Θα είναι ουσιώδες να βοηθηθούν τα κράτη μέλη να θέσουν τα δημόσια οικονομικά τους σε βιώσιμο επίπεδο και να ενισχυθεί έτσι η εμπιστοσύνη στις επενδύσεις. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κατανομή και η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων αποτελούν προστιθέμενη αξία των ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών. Συνεπώς, η συμμετοχή τους και στις δράσεις που συγχρηματοδοτούνται από το SURE είναι ζωτικής σημασίας, με γνώμονα και τις συλλογικές διαπραγματεύσεις στους κλάδους συγκεκριμένα που έχουν πληγεί περισσότερο από την κρίση. Ωστόσο, είναι σημαντικό η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων να είναι ουσιαστική, βάσει νόμου και όχι τυπική. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει πλήρως τα θετικά αποτελέσματα του SURE, τα οποία επισημάνθηκαν στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Μαρτίου του 2021, και επικροτεί την πρόταση περί σταθεροποίησής του προς όφελος των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, ως μέσο ολοκλήρωσης και κοινωνικοοικονομικής ανθεκτικότητας της ΕΕ σε περιόδους κρίσης σαν τη σημερινή. Τούτο θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατόπιν της παρακολούθησης και της αξιολόγησής του από το παρατηρητήριο για τη λειτουργία του SURE, τη δημιουργία του οποίου προτείνει η ΕΟΚΕ. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση (ΕΕ) 2021/402 (1) (EASE) της Επιτροπής, η οποία υιοθετεί τη στρατηγική προσέγγιση της σταδιακής μετάβασης από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας στα νέα μέτρα που απαιτούνται για τη διασφάλιση μιας ανάκαμψης με άφθονες θέσεις εργασίας, ιδίως ενεργές πολιτικές για την αγορά εργασίας, όπως προσωρινά κίνητρα πρόσληψης για ευάλωτες ομάδες, ευκαιρίες αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, καθώς και στήριξη των επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων και για την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Η ευρωπαϊκή οικονομία έχει πληγεί σοβαρά από τη συνεχιζόμενη πανδημία. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα οικονομικά και κοινωνικά μέτρα που έχει λάβει η ΕΕ με κατ’ εξαίρεση μέσα για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημικής κρίσης, καθότι αποτελούν μεγάλη ευκαιρία για τον επανασχεδιασμό μιας πιο δίκαιης και αλληλέγγυας Ευρώπης, μιας ανταγωνιστικής κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, καθώς και για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων που σχετίζονται με την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Εκτός από το σχέδιο NextGenerationEU, τα μέσα αυτά περιλαμβάνουν τα εξής:






  — | εθνικά μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο της ευελιξίας των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ, |
| --- | --- | --- |

2.1.

—

εθνικά μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο της ευελιξίας των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ,

| — | εθνικά μέτρα στήριξης της ρευστότητας, εγκεκριμένα βάσει των προσωρινών και ευέλικτων κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, |
| --- | --- |

—

εθνικά μέτρα στήριξης της ρευστότητας, εγκεκριμένα βάσει των προσωρινών και ευέλικτων κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις,

| — | την ενίσχυση των πιστωτικών ορίων που εγγυάται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) στις επιχειρήσεις, μέσω της δημιουργίας ενός νέου ταμείου εγγυήσεων, |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση των πιστωτικών ορίων που εγγυάται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) στις επιχειρήσεις, μέσω της δημιουργίας ενός νέου ταμείου εγγυήσεων,

| — | τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ), που εισήχθη μέσω τροποποιήσεων στη Συνθήκη της Λισαβόνας για την παροχή δανείων στον τομέα της υγείας χωρίς όρους, |
| --- | --- |

—

τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ), που εισήχθη μέσω τροποποιήσεων στη Συνθήκη της Λισαβόνας για την παροχή δανείων στον τομέα της υγείας χωρίς όρους,

| — | το ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (SURE). |
| --- | --- |

—

το ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης (SURE).

| 2.2. | Στόχος της παρούσας γνωμοδότησης είναι να αναλυθεί ο αντίκτυπος των έκτακτων μέτρων για τον περιορισμό της ανεργίας, την ενίσχυση του εισοδήματος και των επιχειρήσεων, με έμφαση στο μέσο SURE. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Έως τον Απρίλιο του 2020, περισσότεροι από 50 εκατομμύρια εργαζόμενοι σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες είχαν συμπεριληφθεί σε προγράμματα μείωσης του χρόνου εργασίας (2) ή παρόμοια μέτρα είχαν ληφθεί ειδικά για την αντιμετώπιση της προσωρινής —μερικής ή ολικής— απώλειας χρόνου εργασίας. Το Eurofound κατέγραψε 500 μέτρα, τα περισσότερα από τα οποία είχαν ως στόχο τη βοήθεια προς τις επιχειρήσεις (35 %), τη στήριξη του εισοδήματος (εκτός από μέτρα για τη μείωση των ωρών εργασίας, 20 %) και την προστασία της απασχόλησης (13 %) (3). Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της μεταποίησης, του εμπορίου, των υπηρεσιών, του τουρισμού και του πολιτισμού επλήγησαν περισσότερο από την κρίση (4). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Οι διάφορες μορφές επιδομάτων προσωρινής αργίας για την αντιστάθμιση των ωρών εργασίας που δεν πραγματοποιήθηκαν —οι οποίες υπάρχουν στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες— αποτελούν το πιο χρησιμοποιημένο μέσο προστασίας των θέσεων εργασίας σε περιόδους οικονομικής κρίσης, λόγω της θετικής επίδρασής στους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις. Στην έκθεση του 2020 για την παρουσίαση του μέσου SURE, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι «με την αποφυγή των άσκοπων απολύσεων, τα συστήματα μείωσης του ωραρίου μπορούν να αποτρέψουν τις σοβαρότερες και πιο μακροχρόνιες αρνητικές συνέπειες ενός προσωρινού κλυδωνισμού για την οικονομία και την αγορά εργασίας στα κράτη μέλη. Με τον τρόπο αυτόν, συμβάλλουν στη διατήρηση των εισοδημάτων των οικογενειών και στη διατήρηση της παραγωγικής ικανότητας και του ανθρώπινου κεφαλαίου των επιχειρήσεων και της οικονομίας συνολικά (5)» . |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Σε χώρες όπου αυτά τα προγράμματα υπήρχαν ήδη, οι κυβερνήσεις έχουν λάβει ειδικά μέτρα για να διευκολύνουν την υπαγωγή σε αυτά και τα κριτήρια επιλεξιμότητας, να επεκτείνουν την κάλυψη και να αυξήσουν την οικονομική βοήθεια, αλλά με μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών (6). |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Αυτά τα μέτρα επέτρεψαν στις επιχειρήσεις να καλύψουν τη μείωση των ωρών εργασίας σύμφωνα με τη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας με περιορισμένο ή ανύπαρκτο κόστος, μειώνοντας σημαντικά τον αριθμό των επισφαλών θέσεων εργασίας, λόγω της έλλειψης ρευστότητας. Αρκετές κατηγορίες εργαζομένων σε άτυπες θέσεις εργασίας εξακολουθούν να εξαιρούνται από μορφές στήριξης σε μερικές χώρες της ΕΕ, ιδίως οι εργαζόμενοι με συμβάσεις περιστασιακής απασχόλησης, και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εργαζόμενοι μέσω πρακτορείων (agency workers) και οι εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, ενώ σε άλλες χώρες οι κρατικές ενισχύσεις έχουν επεκταθεί σε ορισμένες μορφές αυτοαπασχόλησης (7). Υπάρχουν επίσης διαφορετικές μέθοδοι και κριτήρια για την πρόσβαση σε αυτές τις επιδοτήσεις μεταξύ χωρών που σχετίζονται με την κάλυψη, τους δικαιούχους, τη διάρκεια κ.λπ. (8). |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Τα προγράμματα μείωσης του χρόνου εργασίας συνέβαλαν στην αποφυγή της κατάρρευσης της εργασιακής σχέσης, η οποία είναι πολύ δαπανηρή για τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους. Αυτά τα μέτρα «διατήρησης θέσεων εργασίας» το δεύτερο τρίμηνο του 2020 μείωσαν σημαντικά τις απώλειες θέσεων εργασίας, από περίπου 12 % σε 4 % στις χώρες του ΟΟΣΑ. Στην ΕΕ, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι επίσημα απασχολούμενοι, με μηδενικές ώρες διπλασιάστηκαν στο 17 % το δεύτερο τρίμηνο του 2020 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 2019 (9). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η κρίση στον τομέα της απασχόλησης έπληξε ιδιαίτερα σοβαρά τις γυναίκες και τους νέους που συχνά απασχολούνται με άτυπες συμβάσεις, χαμηλόμισθες θέσεις εργασίας και εκτίθενται περισσότερο σε ασταθείς συνθήκες εργασίας που δεν παρέχουν καμία εγγύηση επαρκούς κάλυψης κοινωνικής ασφάλισης. Επιπλέον, αντιπροσωπεύουν ένα πολύ υψηλό ποσοστό του εργατικού δυναμικού στους τομείς του τουρισμού, των ξενοδοχείων και της εστίασης, οι οποίοι πλήττονται ιδιαίτερα, καθώς και στους τομείς του πολιτισμού, της ψυχαγωγίας και της παροχής κοινωνικών υπηρεσιών μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. Η οικονομική ανάκαμψη θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει συγκεκριμένες μεταρρυθμίσεις και ειδικά μέτρα, κατόπιν συμφωνίας με τους κοινωνικούς εταίρους, για την αντιμετώπιση των ανισοτήτων μεταξύ των φύλων και των ηλικιών που προϋπήρχαν της τρέχουσας κρίσης και να εφαρμόσει στοχευμένες δράσεις βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα (10). |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Παράλληλα με τα μέτρα για τη στήριξη της μείωσης των ωρών εργασίας, αρκετές χώρες έχουν θεσπίσει μέτρα για την προστασία από απολύσεις σε επιχειρήσεις που λαμβάνουν δημόσια βοήθεια για την προσωρινή αργία, τόσο για την αποφυγή καταχρήσεων κατά τη διάρκεια της περιόδου κρίσης όσο και για τη δημιουργία προϋποθέσεων για τη χρήση της εθνικής και ευρωπαϊκής κρατικής ενίσχυσης, η οποία πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την αποφυγή της απόλυσης και για την προσωρινή υποστήριξη των επιχειρήσεων μέχρι την ανάκαμψη. Σε ορισμένες χώρες, οι ίδιες οι συλλογικές συμβάσεις απαγορεύουν την απόλυση σε περίπτωση κρατικής ενίσχυσης (11). |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε η συλλογική διαπραγμάτευση με συγκεκριμένες συμφωνίες και πρωτόκολλα, τόσο για την αντιμετώπιση και για τη διαχείριση της έκτακτης ανάγκης στον χώρο εργασίας όσο και για την εισαγωγή ειδικών συμβατικών διατάξεων κατά τη διάρκεια της πανδημίας, τροποποιώντας την οργάνωση και τις συνθήκες εργασίας (π.χ. Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία, Σουηδία, Ισπανία, Αυστρία, Δανία). Άλλες μορφές στήριξης των επιχειρήσεων έχουν επίσης υιοθετηθεί σε ορισμένες χώρες (αναστολή ενυπόθηκων δανείων, αναβολή ή αναστολή πληρωμής φόρων, ενοικίων ή κοινωνικών εισφορών), οι οποίες καθυστερούν τις υποχρεώσεις πληρωμής και έχουν σχεδιαστεί για τη συνδρομή των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, ή των αυτοαπασχολούμενων με στόχο τη διατήρηση των θέσεων εργασίας και την παροχή ρευστότητας βραχυπρόθεσμα. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Χαρακτηριστικά, ρύθμιση και πρώτα αποτελέσματα του SURE

| 3.1. | Το ενωσιακό μέσο SURE είναι ένα προσωρινό ταμείο που παρέχει χρηματοδοτική ενίσχυση με τη μορφή δανείων, με ευνοϊκούς όρους ύψους έως 100 δισεκατ. ευρώ στα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση της ανεργίας, ενώ προσφέρει σε όλους τους εργαζομένους λόγω της μείωσης του χρόνου εργασίας και του εισοδήματός τους. Το ταμείο θα παραμείνει σε λειτουργία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2022. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Τα ομόλογα που εκδίδονται για πρώτη φορά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει του μέσου SURE είναι «κοινωνικά ομόλογα», τα οποία εγγυώνται σε όσους επενδύουν σε αυτά τα ομόλογα ότι τα κεφάλαια που εκταμιεύονται προορίζονται πραγματικά για κοινωνικούς σκοπούς. Η ζήτηση ήταν 10 φορές υψηλότερη από την προσφορά και παρείχε ανταγωνιστικές αποδόσεις στην αγορά. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Από τη θέσπισή του, το Συμβούλιο χορήγησε, βάσει προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πάνω από το 90 % του συνολικού προϋπολογισμού σε 19 κράτη μέλη (12). Από αυτά, 15 το χρησιμοποίησαν για να χρηματοδοτήσουν προγράμματα μείωσης του χρόνου εργασίας ή παρόμοια μέτρα και 14 κράτη μέλη χρηματοδότησαν επίσης μέτρα συνδρομής των αυτοαπασχολούμενων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Ορισμένες χώρες δεν υπέβαλαν αίτηση για χρηματοδότηση από το SURE. Οι λόγοι που επικαλέστηκαν οι εν λόγω κυβερνήσεις διαφέρουν: σε ορισμένες χώρες τα διαθέσιμα εθνικά κονδύλια ήταν επαρκή για να καλύψουν τις πρόσθετες δημόσιες δαπάνες που συνδέονται με την αύξηση της ανεργίας· άλλες μπορούσαν να προμηθευτούν πρόσθετους πόρους στην αγορά σε εξίσου πλεονεκτικές τιμές· σε άλλες περιπτώσεις, η επιλογή αυτή οφείλεται στο κόστος που σχετίζεται με τις διοικητικές διαδικασίες υπαγωγής στο SURE, ενώ άλλες χώρες χρησιμοποίησαν τα προσωρινά μέτρα που θέσπισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ευελιξία στο πλαίσιο του προϋπολογισμού και των κρατικών ενισχύσεων (13). |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Με βάση τις εκθέσεις που υπέβαλαν τα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά, στην έκθεση (14) του Μαρτίου 2021, ότι το 2020 μέσω του SURE ενισχύθηκαν μεταξύ 25 και 30 εκατομμύρια εργαζομένων, δηλαδή το ένα τέταρτο του συνολικού απασχολούμενου πληθυσμού στα δικαιούχα κράτη μέλη. Πρόκειται για περίπου 21,5 εκατομμύρια μισθωτούς και 5 εκατομμύρια αυτοαπασχολούμενους. Επιπλέον, μεταξύ 1,5 και 2,5 εκατομμύρια επιχειρήσεις επωφελήθηκαν από αυτό το μέσο, που αντιστοιχεί στο 12-16 % των επιχειρήσεων στα δικαιούχα κράτη μέλη (15). |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η έκθεση επισημαίνει ότι τα προγράμματα δημόσιας στήριξης που χρηματοδοτούνται από το SURE έχουν ως αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους εργασίας για τις επιχειρήσεις και προσφέρουν εναλλακτική ενίσχυση του εισοδήματος των νοικοκυριών, με καλύτερα αποτελέσματα από τα παραδοσιακά επιδόματα ανεργίας. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι τα προγράμματα στήριξης της απασχόλησης είναι πιο αποτελεσματικά σε χώρες που είχαν ήδη εθνικά υποστηρικτικά προγράμματα για τον μετριασμό των επιπτώσεων της ανεργίας. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Μέχρι το τέλος του 2020, το 80 % των συνολικών προγραμματισμένων δημόσιων δαπανών για επιλέξιμα μέτρα είχε ήδη χρησιμοποιηθεί. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη έχουν ήδη δαπανήσει ή προγραμματίζουν να δαπανήσουν το συνολικό ποσό που έλαβαν στο πλαίσιο του SURE. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Τα κράτη μέλη εξοικονόμησαν περίπου 5,8 δισεκατ. ευρώ σε τόκους χρησιμοποιώντας το SURE —χάρη στην υψηλή πιστοληπτική ικανότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής— σε σύγκριση με το εάν είχαν προβεί τα ίδια στην έκδοση τίτλων δημοσίου χρέους. Οι μελλοντικές εκταμιεύσεις είναι πιθανό να αποφέρουν επιπλέον εξοικονόμηση. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Γενικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ εγκρίνει τη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση της πανδημικής κρίσης, για την αναζωογόνηση και ανθεκτικότητα των οικονομικών, κοινωνικών και υγειονομικών συστημάτων των κρατών μελών και για τη διαφύλαξη της απασχόλησης και θεωρεί ότι είναι κατάλληλη για τον καθορισμό και την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής κοινωνικής διάστασης, με παράλληλη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε παγκόσμια κλίμακα. Το σχέδιο δράσης για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων υποδεικνύει τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν για να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις που είναι απαραίτητες για τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένα την ανάγκη επίτευξης μεγαλύτερης οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης της ΕΕ, με σκοπό να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, να μπορούν όλοι οι πολίτες να απολαύουν στο ακέραιο των δικαιωμάτων τους και να υποστηριχθεί η συγκρότηση μιας αγοράς εργασίας ικανής να λαμβάνει υπόψη τις συντελούμενες αλλαγές με ενέργειες και στρατηγικές που συμμορφώνονται με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, καθώς και με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν σωστά τη στήριξη που λαμβάνουν από το μέσο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (16). |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Είναι σημαντικό να βοηθηθεί η ανάπτυξη και η παραγωγικότητα των βιώσιμων επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των ΜΜΕ και των πολύ μικρών επιχειρήσεων. Το SURE είναι ένα από τα πλέον ενδεδειγμένα μέσα για την παροχή κινήτρων στους εργοδότες για τη διατήρηση των εργαζομένων παρά τη μείωση της παραγωγικής δραστηριότητας. Θα πρέπει επίσης να προκρίνονται συλλογικές συμβάσεις που περιέχουν νέους τρόπους οργάνωσης των ωρών εργασίας με στόχο τη συμμετοχή σε κύκλους επιμόρφωσης, καθώς και μέτρα αρωγής όσων επιχειρήσεων επιδιώκουν τόσο τη διατήρηση των θέσεων εργασίας και των δεξιοτήτων όσο και τη συνέχεια του εισοδήματος. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Το SURE αποτελεί θεμελιώδες μέσο για την προστασία των εργαζομένων και τον μετριασμό των σοβαρών κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της πανδημίας στο σύστημα απασχόλησης, καθότι έτσι αφενός τα εθνικά συστήματα για τη μείωση του ωραρίου εργασίας και παρόμοια μέτρα υποστηρίζονται οικονομικά, ακόμη και στις συνεχείς εργασιακές σχέσεις, προστατεύοντας τις θέσεις εργασίας, περιορίζοντας την ανεργία των εργαζομένων και την απώλεια εισοδήματος· αφετέρου δε, το κόστος των επιχειρήσεων που σχετίζεται με επιδόματα ανεργίας και κοινωνικές εισφορές καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από δημόσιους πόρους με μέτρα έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά την ταχύτητα με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπόνησε την πρότασή της με θέμα τη θέσπιση του SURE και το γεγονός ότι οι άμεσες διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη ολοκληρώθηκαν σε λίγες εβδομάδες. Με το SURE υπογραμμίζεται η σημασία των προγραμμάτων βραχυπρόθεσμης μείωσης του χρόνου εργασίας και στήριξης του εισοδήματος και ενθαρρύνονται τα κράτη μέλη να τα χρησιμοποιούν. Ένας από τους στόχους του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, είναι η προώθηση επενδύσεων προσανατολισμένων στην πλήρη και σταθερή απασχόληση και στην καταπολέμηση των νέων μορφών φτώχειας, μεταξύ άλλων μέσω κοινωνικά βιώσιμων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η χρηματοδοτική στήριξη υπό τη μορφή δανείων με ευνοϊκούς όρους που χορηγεί η ΕΕ στα κράτη μέλη είναι σημαντική και εκτιμά τον κοινωνικό χαρακτήρα των ομολόγων ειδικού σκοπού που εκδίδει Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η χρηματοδότηση συστημάτων μείωσης του χρόνου εργασίας και οι μορφές στήριξης του εισοδήματος έχουν θετική επίδραση στο σύνολο της οικονομίας, διατηρώντας τη σχέση μεταξύ εργοδότη και εργαζομένου ζωντανή, συμβάλλοντας στη διαφύλαξη των δεξιοτήτων των εργαζομένων και της παραγωγικής ικανότητας των επιχειρήσεων και αποτρέποντας την επίταση και την επέκταση των επιζήμιων συνεπειών της πανδημίας στην οικονομία και στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η θέσπιση του SURE είναι ένα ακόμη βήμα προς ένα σύστημα αλληλεγγύης στην ΕΕ που θα σέβεται τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, καθότι αποτελεί τρόπον τινά ένα ευρωπαϊκό εχέγγυο, το οποίο μπορεί να ενισχυθεί με τα ευρωπαϊκά ομόλογα που θα χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση του προγράμματος NextGenerationEU (17). Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ένα σημαντικό πλεονέκτημα του SURE είναι να αποδείξει ότι, εάν χρειαστεί, η ΕΕ μπορεί να δημιουργήσει δανειοδοτική ικανότητα και να εκδώσει ένα «κοινό εχέγγυο» χρησιμοποιώντας την κοινοτική μέθοδο, αντί διακυβερνητικών συμφωνιών όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ΕΜΣ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ). |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ ζητά να αναθεωρηθούν οι διαδικασίες για τη συνδρομή και την πρόσβαση στη χρηματοδότηση SURE, ελπίζοντας στην απλοποίηση των διοικητικών διαδικασιών και των μηχανισμών αναφοράς. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να συνδυαστεί η χρήση του SURE με ενεργές παρεμβάσεις δημόσιας πολιτικής και κύκλους επιμόρφωσης και επανειδίκευσης χρήσιμα τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τις επιχειρήσεις (18). Σε αυτό το πλαίσιο, τίθεται εκ νέου το ερώτημα πώς θα καταστούν οι υπηρεσίες υπέρ της απασχόλησης πιο αποτελεσματικές ακόμη και σε περιόδους κρίσης. Σε περιόδους ακούσιας μείωσης των ωρών εργασίας, τα μαθήματα επιμόρφωσης πρέπει να ενθαρρύνονται όσον αφορά την επανειδίκευση ή τη μετάβαση σε νέες ευκαιρίες για εξειδικευμένη και σταθερή εργασία. Δυστυχώς, τα παραδείγματα ενεργών πολιτικών εν προκειμένω είναι μάλλον λίγα (19). |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι παρεμβάσεις του SURE στα επιμέρους κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν την κάλυψη όλων των εργαζομένων και όλων των μορφών αυτοαπασχόλησης και άτυπης εργασίας που επηρεάζουν ιδιαίτερα τους νέους. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Από τα λίγα διαθέσιμα στοιχεία, προκύπτει ότι οι κοινωνικοί εταίροι δεν έχουν συμμετάσχει ενεργά, ούτε στα θεσμικά όργανα της ΕΕ ούτε στα εθνικά θεσμικά όργανα, στην αναζήτηση καλύτερης χρήσης του SURE. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συνιστά να προβλεφθεί ένας ειδικός σταθερός μηχανισμός διαβούλευσης. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ εξέτασε τις εκτιμήσεις σχετικά με τα άτομα και τις επιχειρήσεις που είναι δικαιούχοι της υποστήριξης του SURE (20), ωστόσο σημειώνει ότι αυτά τα στοιχεία δεν επισημαίνουν επαρκώς τα επιμέρους μέτρα που χρηματοδοτούνται από τις διάφορες χώρες και τα ποσά τους, ούτε την επίδραση που είχαν στον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας και προστασίας του εισοδήματος. |
| --- | --- |

4.13.

5.   Ειδικές παρατηρήσεις — Τι είδους αντίκτυπο;

| 5.1. | Η πανδημική κρίση έπληξε σημαντικά τα οικονομικά, κοινωνικά και υγειονομικά συστήματα της ΕΕ και επηρέασε τη ζωή των ανθρώπων και τη λειτουργία των επιχειρήσεων, οξύνοντας τις ανισότητες σε κάθε χώρα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μεταξύ των διαφόρων χωρών. Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να καθοριστεί και να συμπληρωθεί η ευρωπαϊκή κοινωνική διάσταση με πιο ολοκληρωμένο και συνεκτικό τρόπο, λαμβάνοντας υπόψη τα μέτρα που προσδιορίζονται στο σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, με παράλληλη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης σε παγκόσμια κλίμακα. |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει (21) ότι πρέπει να συνεχιστεί η διαδικασία επανεξέτασης του πλαισίου άσκησης της οικονομικής πολιτικής στην ΕΕ, η οποία ανεστάλη έως το 2022 με την ανακοίνωση που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή της στις 20 Μαρτίου 2020 (22). Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εν λόγω ανακοίνωση, στην οποία εκφράζεται η πρόθεση να αποφασιστεί η μελλοντική απενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης κατόπιν συνολικής αξιολόγησης της κατάστασης της οικονομίας βάσει ποσοτικών κριτηρίων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ προκρίνει τη μεταστροφή προς ένα αναθεωρημένο και εκ νέου ισορροπημένο πλαίσιο οικονομικής πολιτικής, με γνώμονα την ευημερία, κατά προτίμηση με απλουστευμένους κανόνες και μειωμένες κυκλικές τάσεις της οικονομίας που να αντικατοπτρίζουν την κατάσταση μετά την πανδημία. Είναι απαραίτητο να βοηθήσουμε τα κράτη μέλη να θέσουν τα δημόσια οικονομικά τους σε βιώσιμο επίπεδο και να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη για επενδύσεις. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Μεταξύ της δέσμης οικονομικών και κοινωνικών μέτρων για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας, η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την επιλογή του SURE ως καινοτόμου χρηματοδοτικού μέσου ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, μέσω του οποίου και ενόψει του μηχανισμού του προγράμματος NextGenerationEU, εκδόθηκαν για πρώτη φορά ομόλογα για κοινωνικούς σκοπούς. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Το SURE έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί δίχτυ ασφαλείας και προστασίας για τις υπάρχουσες θέσεις εργασίας και για τη διαφύλαξη των διαφόρων μορφών επιχειρήσεων, λαμβάνοντας επίσης δεόντως υπόψη τις εθνικές αρμοδιότητες όσον αφορά την κοινωνική προστασία. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να συνοδευτούν τα μέτρα κοινωνικής προστασίας που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του SURE από ενεργές πολιτικές της αγοράς εργασίας για τη δημιουργία σταθερής απασχόλησης και συστημάτων προσαρμογής δεξιοτήτων, με παράλληλη εξουδετέρωση των μορφών χαμηλόμισθης, κατακερματισμένης και ασταθούς εργασίας που δεν παρέχουν καμία εγγύηση επαρκούς κάλυψης κοινωνικής ασφάλισης και επηρεάζουν επίσης τα δημόσια συστήματα κοινωνικής πρόνοιας. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «EASE», η οποία εγκρίθηκε ως μέρος της εφαρμογής του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και αποσκοπεί στην ενεργό στήριξη της απασχόλησης μετά την κρίση της νόσου COVID-19. Υπογραμμίζει τη στρατηγική προσέγγισή της για τη σταδιακή μετάβαση από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας σε νέα μέτρα απαραίτητα για την ανάκαμψη με πολλές θέσεις εργασίας, ιδίως στον πράσινο και τον ψηφιακό τομέα. Οι αποτελεσματικές πολιτικές για την προώθηση της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας και της μετάβασης από τη μια θέση εργασίας στην άλλη θα πρέπει να συνοδεύονται από υπηρεσίες απασχόλησης με καλές επιδόσεις, οι οποίες θα παρέχουν εξατομικευμένη στήριξη στους αναζητούντες εργασία, ιδίως στους νέους, τις γυναίκες και τους κοινωνικούς επιχειρηματίες. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Κατά την ΕΟΚΕ, η κατανομή και η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων είναι μια αξία, γι’ αυτό η συμμετοχή τους τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο είναι θεμελιώδης για τη σύγκριση, τη συμμετοχή και τη διαπραγμάτευση των δράσεων που συγχρηματοδοτούνται από το SURE, εστιάζοντας επίσης στις συλλογικές διαπραγματεύσεις σε συγκεκριμένους κλάδους, που πλήττονται περισσότερο από την κρίση. Ωστόσο, είναι σημαντικό η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων να είναι ουσιαστική, βάσει νόμου και όχι τυπική. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να επισημανθεί πόσο σημαντικό είναι οι πόροι του SURE να διατίθενται στη χρηματοδότηση παρεμβάσεων για τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού στο χώρο εργασίας, με παρεμβάσεις και δράσεις που αποσκοπούν στην πρόληψη και προστασία της ασφάλειας και της υγείας, μειώνοντας το κόστος των επιχειρήσεων σχετικά με την προσαρμογή της παραγωγής στα πρωτόκολλα ασφάλειας. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία ενός παρατηρητηρίου λειτουργίας του SURE καθ’ όλη τη διάρκειά του, το οποίο θα είναι ανοικτό στην ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με σκοπό την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των χρηματοδοτούμενων μέτρων στις επιμέρους χώρες, την ανάλυση των βέλτιστων πρακτικών και των συστημάτων προστασίας που δημιουργήθηκαν σε κάθε χώρα για τον προσδιορισμό μελλοντικά βιώσιμων υποδειγμάτων συστημάτων μειωμένου ωραρίου εργασίας και εισοδηματικής στήριξης σε καταστάσεις κρίσης. |
| --- | --- |

5.8.

| 5.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει πλήρως τα θετικά αποτελέσματα του SURE που επισημάνθηκαν στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Μαρτίου του 2021. Το πρόγραμμα SURE πληροί προσωρινά κριτήρια στήριξης των κρατών μελών προκειμένου να βοηθήσουν τους εργαζομένους και τις επιχειρήσεις να ξεπεράσουν την κρίση, να διαφυλάξουν τις θέσεις εργασίας και να προετοιμάσουν το έδαφος για την οικονομική και την κοινωνική ανάκαμψη. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση περί σταθεροποίησής του SURE προς όφελος των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, ως μέσο ολοκλήρωσης και κοινωνικοοικονομικής ανθεκτικότητας της ΕΕ σε περιόδους κρίσης σαν τη σημερινή. Τούτο θα πρέπει να πραγματοποιηθεί κατόπιν της παρακολούθησης και της αξιολόγησής του από το παρατηρητήριο για τη λειτουργία του SURE. Η πρόταση αυτή αποτελεί απόρροια της συζήτησης που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή κυβερνήσεων, κοινωνικών και οικονομικών εταίρων, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, πανεπιστημιακών και επιστημόνων από διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και εντός της ίδιας της Επιτροπής (23). |
| --- | --- |

5.9.

| 5.10. | Σε περίπτωση οικονομικής κρίσης, η ΕΟΚΕ καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να αναλάβουν πιο αποτελεσματικό και υποστηρικτικό ρόλο στα κοινωνικά και κοινωνικά ζητήματα, ιδίως με την κανονιστική ρύθμιση και τη χρηματοδότηση μέτρων στήριξης των εργαζομένων και των επιχειρήσεων. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα πρέπει να προωθήσουν τη διεξαγωγή δημόσιας συζήτησης με στόχο τη θέσπιση μόνιμου ευρωπαϊκού συστήματος ασφάλισης ανεργίας με διαφορετική νομική βάση, λαμβάνοντας υπόψη παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ (24). |
| --- | --- |

5.10.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Σύσταση (EE) 2021/402 της Επιτροπής, της 4ης Μαρτίου 2021, σχετικά με την αποτελεσματική ενεργό στήριξη της απασχόλησης μετά την κρίση της νόσου COVID-19 (EASE) (ΕΕ L 80 της 8.3.2021, σ. 1).

1

(2)  Eurofound, COVID-19: Implications for Employment and working life [Οι επιπτώσεις της νόσου COVID-19 στην απασχόληση και την επαγγελματική ζωή], Μάρτιος 2021.

2

COVID-19: Implications for Employment and working life

(3)  Eurofound, COVID-19: Policy responses across Europe [COVID-19: Απαντήσεις πολιτικής σε ολόκληρη την Ευρώπη], Ιούνιος 2020.

3

COVID-19: Policy responses across Europe

(4)  OECD — Employment Outlook 2021 [Έκθεση προοπτικής του ΟΟΣΑ για την απασχόληση που εκδόθηκε το 2021], κεφάλαιο 2.

4

OECD — Employment Outlook 2021

(5)  COM(2021) 148 final. SURE: Απολογισμός μετά από έξι μήνες, 22 Μαρτίου 2021· βλέπε επίσης Ενημέρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την εφαρμογή του SURE, Απρίλιος 2021.

5

SURE: Απολογισμός μετά από έξι μήνες

εφαρμογή του SURE

(6)  OECD — Employment Outlook 2021 [Έκθεση προοπτικής του ΟΟΣΑ για την απασχόληση που εκδόθηκε το 2021], κεφάλαιο 2, πίνακας 2.1 Job retention schemes in OECD countries [σχέδια διατήρησης θέσεων εργασίας σε χώρες του ΟΟΣΑ] — όπως προηγουμένως Eurofound.

6

OECD — Employment Outlook 2021

Job retention schemes in OECD countries

(7)  Eurofound, COVID-19: Policy responses across Europe [COVID-19: Απαντήσεις πολιτικής σε ολόκληρη την Ευρώπη], Ιούνιος 2020.

7

COVID-19: Policy responses across Europe

(8)  Στοιχεία από τον ΟΟΣΑ, το Ευρωπαϊκό Συνδικαλιστικό Ινστιτούτο, την Επιτροπή, το θεματολογικό δελτίο του ΕΚ.

8

(9)  Eurofound, COVID-19: Policy responses across Europe [COVID-19: Απαντήσεις πολιτικής σε ολόκληρη την Ευρώπη], Ιούνιος 2020, στοιχεία της Eurostat επεξεργασμένα από το Eurofound.

9

COVID-19: Policy responses across Europe

(10)  Ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Eurofound, βλέπε επίσης ILO-UN Women Joint Programme [Κοινό Πρόγραμμα των ΔΟΕ και ΟΗΕ με θέμα τις γυναίκες, εργαλείο πολιτικής, Assessing the gendered employment impacts of COVID-19 and supporting a gender-responsive recovery [Αξιολόγηση των επιπτώσεων της νόσου COVID-19 στην απασχόληση ως προς το φύλο και υποστήριξη της ανάκαμψης με συνεκτίμηση του φύλου], Μάρτιος 2021.

10

ILO-UN Women Joint Programme

Assessing the gendered employment impacts of COVID-19 and supporting a gender-responsive recovery

(11)  ETUI — Policy Brief No 7, 2020 [Ενημερωτικό σημείωμα αριθ. 7/2020 του Ευρωπαϊκού Συνδικαλιστικού Ινστιτούτου (ETUI)].

11

(12)  COM(2021) 148 final. SURE: Απολογισμός μετά από έξι μήνες, 22 Μαρτίου 2021· βλέπε επίσης Ενημέρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την εφαρμογή του SURE, Απρίλιος 2021, και ιστότοπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το SURE για ενημέρωση σχετικά με την παροχή κονδυλίων στα κράτη μέλη.

12

SURE: Απολογισμός μετά από έξι μήνες

εφαρμογή του SURE

(13)  Όπως προηγουμένως, Eurofound, κεφάλαιο. 3, 2021.

13

(14)  COM (2021) 105 final, Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο — Ένας χρόνος από την έξαρση της πανδημίας COVID-19: απόκριση σε επίπεδο δημοσιονομικής πολιτικής.

14

(15)  COM(2021) 148 final. SURE: Απολογισμός μετά από έξι μήνες, 22 Μαρτίου 2021· βλέπε, επίσης, Ενημέρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την εφαρμογή του SURE, Απρίλιος 2021.

15

SURE: Απολογισμός μετά από έξι μήνες

εφαρμογή του SURE

(16)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022» (Ιούνιος 2021) (ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 1).

16

(17)  Χριστίνα Καττάμη, Προστασία της απασχόλησης το 2021 και μετά: τι μπορεί να κάνει το νέο πρόγραμμα SURE;, έγγραφο πολιτικής του ΕΛΙΑΜΕΠ 2021· L. Andor, Protecting Jobs and Incomes in Europe: Towards an EU Capacity for Employment Stabilisation in the Pandemic Period [Η προστασία των θέσεων εργασίας και του εισοδήματος στην Ευρώπη: προς την απόκτηση ικανότητας της ΕΕ για τη σταθεροποίηση της εργασίας κατά την περίοδο της πανδημίας], 2021, Caetano J., Vieira I., Caleiro A., «New Challenges for the Eurozone Governance» [Νέες προκλήσεις στη διακυβέρνηση της ευρωζώνης].

17

Προστασία της απασχόλησης το 2021 και μετά: τι μπορεί να κάνει το νέο πρόγραμμα SURE;

Protecting Jobs and Incomes in Europe: Towards an EU Capacity for Employment Stabilisation in the Pandemic Period

(18)  Eurofound, COVID-19: Implications for Employment and working life [Οι επιπτώσεις της νόσου COVID-19 στην απασχόληση και την επαγγελματική ζωή], Μάρτιος 2021.

18

COVID-19: Implications for Employment and working life

(19)  OECD — Employment Outlook, Chap. 2.5, Combining job retention policies with job reallocation, [Έκθεση του ΟΟΣΑ για την Προοπτική Απασχόλησης που εκδόθηκε το 2021, κεφάλαιο. 2.5 Συνδυασμός πολιτικών διατήρησης θέσεων εργασίας με ανακατανομή θέσεων εργασίας], και Eurofound, όπως προηγουμένως, με παραδείγματα μέτρων που έλαβαν ορισμένες χώρες.

19

Combining job retention policies with job reallocation

(20)  COM/2021/148 final.

20

(21)  Ψήφισμα της ΕΟΚΕ με θέμα «Η συμβολή της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στο πρόγραμμα εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2022» (ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 1).

21

(22)  COM(2020) 123 final.

22

(23)  Χριστίνα Καττάμη, Προστασία της απασχόλησης το 2021 και μετά: τι μπορεί να κάνει το νέο πρόγραμμα SURE;, έγγραφο πολιτικής του ΕΛΙΑΜΕΠ 2021· L. Andor, Protecting Jobs and Incomes in Europe: Towards an EU Capacity for Employment Stabilisation in the Pandemic Period [Η προστασία των θέσεων εργασίας και του εισοδήματος στην Ευρώπη: προς την απόκτηση ικανότητας της ΕΕ για τη σταθεροποίηση της εργασίας κατά την περίοδο της πανδημίας], 2021· Caetano J., Vieira I., Caleiro A., «New Challenges for the Eurozone Governance» [Νέες προκλήσεις στη διακυβέρνηση της ευρωζώνης]· βλέπε, επίσης, έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Eurofound και ΟΟΣΑ, COVID-19: Implications for Employment and working life [Οι επιπτώσεις της νόσου COVID-19 στην απασχόληση και την επαγγελματική ζωή], Μάρτιος 2021· COM(2021) 148 final. SURE: Απολογισμός μετά από έξι μήνες, 22 Μαρτίου 2021· βλέπε, επίσης, Ενημέρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την εφαρμογή του SURE, Απρίλιος 2021.

23

Προστασία της απασχόλησης το 2021 και μετά: τι μπορεί να κάνει το νέο πρόγραμμα SURE;,

Protecting Jobs and Incomes in Europe: Towards an EU Capacity for Employment Stabilisation in the Pandemic Period

COVID-19: Implications for Employment and working life

SURE: Απολογισμός μετά από έξι μήνες

(24)  Γνωμοδότηση τμήματος, Γνωμοδότηση με θέμα τα κοινά ελάχιστα πρότυπα (ΕΕ C 97 της 24.3.2020, σ. 32)· Beblavy Miroslav, Karolien Lenaerts, Feasibility and added value of a European Unemployment Benefits Scheme [Σκοπιμότητα και προστιθέμενη αξία ενός ευρωπαϊκού συστήματος παροχών ανεργίας], Κέντρο Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS), 2017.

24

Feasibility and added value of a European Unemployment Benefits Scheme

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/23 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/23

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν»

(διερευνητική γνωμοδότηση κατόπιν αιτήματος της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ)

(2021/C 517/04)

| Εισηγητής: | ο κ. Andrej ZORKO |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Andrej ZORKO

| Αίτημα της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ | Επιστολή της 19.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο όργανο | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 7.9.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 23.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ / κατά / αποχές) | 146/24/54 |

Αίτημα της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ

Επιστολή της 19.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο όργανο

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Εγκρίθηκε από το τμήμα

7.9.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

23.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ / κατά / αποχές)

146/24/54

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ποιότητα της εργασίας αποτελεί ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της ποιότητας ζωής. Πρέπει να τηρείται η αρχή «ποιότητα στην εργασία ως προϋπόθεση της ποιότητας ζωής», καθότι αυτή αποτελεί προαπαιτούμενο της βιώσιμης κοινωνικής προόδου. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις πολιτικές της ΕΕ, με στόχο την πρόληψη των κινδύνων της ανισότητας, της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και του αθέμιτου ανταγωνισμού. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι τα προβλήματα και οι προκλήσεις που παρατηρούνται στο πεδίο της ποιοτικής εργασίας θα πρέπει να αντιμετωπιστούν βάσει των αρχών του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης της Ατζέντας του 2030. Πρέπει να συνεκτιμηθούν επίσης τα διεθνή πρότυπα αξιοπρεπούς εργασίας της ΔΟΕ (1), καθώς και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Καλεί συνεπώς τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών διαπραγματεύσεων, να βρουν και να δώσουν λύσεις στις αλλαγές που έχουν επισπευσθεί στην αγορά εργασίας εξαιτίας της πανδημίας, στα κατάλληλα επίπεδα και σύμφωνα με τις εθνικές ιδιαιτερότητες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετήσουν πιο φιλόδοξη προσέγγιση με μέλημα την υποστήριξη, τον συντονισμό και την εφαρμογή προσπαθειών με στόχο ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, και παράλληλα την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων και την εξασφάλιση ανταγωνιστικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις στην παγκόσμια οικονομία. Ο Ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων πρέπει να αποτελεί τη βάση της εφαρμογής των αρχών της κοινωνικής Ευρώπης, της κοινωνικής δικαιοσύνης και της βιώσιμης ανάκαμψης. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Με βάση την εμπειρία της πανδημίας στα της εργασίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη, με την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών, θα μπορούσαν να παρακολουθούν τη λειτουργία ή να επανεξετάζουν, όπου κρίνεται αναγκαίο, και —εφόσον είναι σκόπιμο— να τροποποιούν τους υφιστάμενους κανονισμούς και να αναπτύσσουν κατάλληλες πολιτικές για να διασφαλίσουν την αξιοπρεπή και βιώσιμη ποιοτική εργασία. Η εν λόγω πρακτική θα μπορούσε να περιλαμβάνει την προστασία των εργαζομένων και τη σωστή οργάνωση της εργασίας που συμβάλλει σε υψηλότερη παραγωγικότητα και καινοτομία, ενώ παράλληλα προωθεί τα θετικά στοιχεία της ψηφιοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης των εργαζομένων να επιμορφώνονται στα ψηφιακά για την προώθηση της απασχολησιμότητάς τους (3). Θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη νομοθεσία και τις πολιτικές για την τεχνητή νοημοσύνη και ιδιαιτέρως να ληφθεί μέριμνα ώστε όλοι οι ενδιαφερόμενοι να έχουν την ευκαιρία να συμμετέχουν στην επιλογή νέων λύσεων, μέσω διαβουλεύσεων και διαπραγματεύσεων μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκαθιδρύσει, ιδίως βάσει του ενισχυμένου Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και άλλων υφιστάμενων μηχανισμών, νέους μηχανισμούς και/ή (4) να συνεχίσει τον εντοπισμό των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων αναγκών της αγοράς εργασίας, δίνοντας τη δυνατότητα στα κράτη μέλη —με την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών— να αναπτύξουν τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και την εφαρμογή πολιτικών απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένου του προγραμματισμού για την επιμόρφωση και τη διά βίου μάθηση των μισθωτών εργαζομένων και της εξεύρεσης λύσεων για τη γεφύρωση του χάσματος δεξιοτήτων. Είναι επίσης σημαντικό να ενισχυθούν οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και η συνεργασία τους με τον ιδιωτικό τομέα, με μέλημα να βοηθηθεί η αποτελεσματικότερη ένταξη των πιο ευάλωτων ομάδων στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει πως οι ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας πρέπει να είναι αποτελεσματικές και στοχευμένες προκειμένου να φέρουν καρπούς στην απασχόληση (5) και υπογραμμίζει την ανάγκη τα κράτη μέλη και οι κοινωνικοί εταίροι να συνεργαστούν προκειμένου να αναπτύξουν ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας που θα προωθούν την ποιοτική εργασία. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι συμφωνεί με τη σταδιακή προσέγγιση των κοινών ελάχιστων προτύπων στον τομέα της ασφάλισης ανεργίας με στόχο την εξασφάλιση ποιοτικής εργασίας στα κράτη μέλη (6). |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Τα κράτη μέλη πρέπει να δημιουργήσουν τις αναγκαίες συνθήκες έτσι ώστε να εξασφαλίζεται τόσο ικανή συμμετοχή (συλλογική διοίκηση) στις διεργασίες σχεδιασμού όσο και η εφαρμογή πολιτικών απασχόλησης ή αγοράς εργασίας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους να ενισχύσουν τον κοινωνικό διάλογο σε εθνικό επίπεδο. Προτείνει επίσης την αξιοποίηση του παραδοσιακού περιεχομένου του κοινωνικού διαλόγου, έτσι ώστε να συμπεριλάβει και άλλο, πιο στρατηγικό και προσανατολισμένο στη βιωσιμότητα και τις λύσεις περιεχόμενο. Νέο περιεχόμενο θα ήταν, για παράδειγμα, η πρόβλεψη των μελλοντικών αναγκών των επιχειρήσεων και των εργαζομένων με συγκεκριμένα προσόντα και δεξιότητες, οι κοινές δραστηριότητες επιμόρφωσης των εργαζομένων, η διασφάλιση μιας δίκαιης μετάβασης στις ψηφιακές και πράσινες οικονομίες, η ρύθμιση και η ανάπτυξη ισορροπημένων λύσεων όσον αφορά την εργασία στις πλατφόρμες, καθώς και παρόμοια σημαντικά αναπτυξιακά θέματα. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία των κοινωνικών εταίρων και των συλλογικών συμβάσεων για τη διατήρηση της ισορροπίας στην αγορά εργασίας. Η κατάλληλη εκπαίδευση των κοινωνικών εταίρων είναι ζωτικής σημασίας για την περαιτέρω ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου. (7) Τούτο αποδεικνύεται τόσο κρίσιμο όσο και βασικό σημείο για την περαιτέρω ανάπτυξη του κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος πρέπει επίσης να συμβάλλει στη διασφάλιση βιώσιμης ποιοτικής εργασίας. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν την ικανότητα των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών. Στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί κλίμα εμπιστοσύνης, να αναγνωριστεί η σημασία του διαλόγου και να συμμετάσχουν έγκαιρα οι κοινωνικοί εταίροι και άλλοι φορείς στη διαμόρφωση μέτρων και στην ίδια τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, όπου απαιτείται και σύμφωνα με τις εκάστοτε αναπτυξιακές ανάγκες. Απαιτείται ισχυρό πλαίσιο ενημέρωσης και διαβούλευσης των εργαζομένων για να υλοποιηθεί ορθά η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση, με ταυτόχρονη εξασφάλιση της ποιότητας της εργασίας (8). |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει πως ο Μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα μπορούσε να συμβάλει θετικά στην ενίσχυση και την εξασφάλιση της ποιότητας της εργασίας και του ρόλου των κοινωνικών εταίρων στην υλοποίησή του. Προτείνει, επομένως, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να πραγματοποιεί ετήσιες συναντήσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, για να λαμβάνει γνώμες σχετικές με την εφαρμογή του μηχανισμού. Λόγω της ποικιλομορφίας των καταστάσεων που επικρατούν στα κράτη μέλη, θα ήταν λογικό να πραγματοποιούνται διαβουλεύσεις ξεχωριστά και να διατυπώνονται από κοινού κατευθυντήριες γραμμές και εισηγήσεις για τη συνέχιση της επιτυχούς εφαρμογής του μηχανισμού. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο εν λόγω μηχανισμός δεν ρυθμίζει ρητά τις συνιστώσες της ποιοτικής εργασίας και, ως εκ τούτου, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπληρώσει αυτό το τμήμα του μηχανισμού. Η ποιότητα της εργασίας είναι ο βασικός παράγοντας για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι ευπαθείς ομάδες, όπως οι επισφαλείς και οι νέοι εργαζόμενοι, που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία, δεν πρέπει να λησμονούνται. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ ζητά να διεξαχθεί έρευνα για την πιο στενή εποπτεία των εξελίξεων στην αγορά εργασίας κατά την περίοδο ανάκαμψης. Είναι επίσης απαραίτητο να ληφθούν υπόψη τόσο οι αλλαγές στα επιχειρηματικά μοντέλα που έχουν αντίκτυπο στον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας και στα θεμελιώδη δικαιώματα των εργαζομένων, όσο και η ψηφιοποίηση και η εισαγωγή νέων τεχνολογιών, με ειδική έμφαση στις ελλείψεις δεξιοτήτων και στη μετάβαση στην αγορά εργασίας. Οι συνέπειες στην οργάνωση της εργασίας και άλλες σημαντικές πτυχές της ποιοτικής εργασίας πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά και να διερευνηθούν, με την εξέταση τόσο θετικών λύσεων όσο και των κινδύνων της ταχείας ψηφιοποίησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει την ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι διαφορές μεταξύ των χωρών και οι συνέπειες της πανδημίας τόσο για την κοινωνία όσο και για την αγορά εργασίας. Οι αλλαγές πρέπει να αξιολογηθούν βάσει ολιστικής προσέγγισης. |
| --- | --- |

1.13.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την πολυμορφία και τον πολύπλευρο χαρακτήρα της έννοιας της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας και επισημαίνει ότι αποτελείται από διάφορα στοιχεία που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την ποιότητα ζωής των ανθρώπων, τα δικαιώματα των εργαζομένων και την κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων. Ταυτόχρονα η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι στους εργοδότες και τα κράτη μέλη αναλογεί σημαντικός ρόλος στην εξασφάλιση ποιοτικής εργασίας συμπεριλαμβανομένης της προαγωγής της απόκτησης δεξιοτήτων, της ποιοτικής απασχόλησης, των νέων και πολλαπλών μορφών εργασίας, της ασφάλειας, της ευεξίας των εργαζομένων και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φαίνεται να το γνωρίζει αυτό, δεδομένου ότι ένας σημαντικός αριθμός προγραμμάτων και χρηματοδοτικής βοήθειας κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, ιδίως το πρόγραμμα SURE, στοχεύουν τόσο στην οικονομική ανάκαμψη όσο και στη διατήρηση της κοινωνικής ασφάλειας των ανθρώπων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα αφενός μεν ότι η οικονομική ανάκαμψη και η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας δεν είναι δυνατές χωρίς τη διατήρηση και ανάπτυξη της κοινωνικής ασφάλειας και την εξασφάλιση ανταγωνιστικού περιβάλλοντος για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στην παγκόσμια οικονομία, αφετέρου δε ότι η οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη πρέπει να συμβαδίζουν. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών μελών, καθώς και των Ευρωπαίων και εθνικών κοινωνικών εταίρων να σχεδιάσουν και να εφαρμόσουν μέτρα για τη διασφάλιση βιώσιμης ποιοτικής εργασίας. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναπτυχθεί και να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατό μια στρατηγική, βασισμένη σε κοινές προσπάθειες όλων των σχετικών φορέων. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η διασφάλιση δίκαιων, ανταγωνιστικών συνθηκών για την ευρωπαϊκή οικονομία, η επένδυση στην καινοτομία και στην ανάπτυξη, η πρόληψη του κοινωνικού ντάμπινγκ, η ενθάρρυνση της δημιουργίας θέσεων εργασίας και η προώθηση δίκαιων συνθηκών εργασίας και κατάλληλων κινήτρων πρέπει να αποτελούν βασικά συστατικά των στρατηγικών της ΕΕ και των κρατών μελών της, μπορούν δε να συμβάλουν σημαντικά στην αναβάθμιση της ποιότητας της εργασίας. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Υπό κατάλληλες συνθήκες, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλουν σε βιώσιμη ευημερία, περισσότερες ποιοτικές θέσεις εργασίας και ενισχυμένη πρόνοια. Αυτό απαιτεί ευνοϊκές συνθήκες πλαισίου όσον αφορά πρωτίστως την εξασφάλιση αξιόπιστου ενεργειακού εφοδιασμού, εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, καλών υποδομών μεταφορών και αποτελεσματικών αγορών εργασίας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η έννοια της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας είναι ένα από τα βασικά συστατικά της ποιότητας ζωής και πρέπει να εξεταστεί από κοινού με την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, στο ευρύτερο πλαίσιο της βιώσιμης οικονομικής μεγέθυνσης και απασχόλησης, ιδίως όσον αφορά τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία και την ψηφιακή μετάβαση, οι οποίες πρέπει να είναι δίκαιες για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή της στις γνωμοδοτήσεις που έχει ήδη εγκρίνει στο πλαίσιο αυτό. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η υλοποίηση των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης της Ατζέντας του 2030 —ιδίως του στόχου αριθ. 8, που εγκρίθηκε από τα 193 κράτη μέλη των Ηνωμένων Εθνών το 2015 (9)— μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη βιώσιμη ποιοτική εργασία και στην οικονομική ανάπτυξη, την πλήρη και παραγωγική απασχόληση. Ειδικά κατά την περίοδο ανάκαμψης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να επικεντρωθεί περισσότερο στην επίτευξη αυτών των στόχων και να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να τους επιτύχουν. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι η εφαρμογή τόσο των αρχών που ορίζονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα των κοινωνικών δικαιωμάτων και στο σχετικό σχέδιο δράσης, όσο και των σχετικών διεθνών νόμιμων προτύπων (10), είναι υψίστης σημασίας για τη διασφάλιση βιώσιμης ποιοτικής εργασίας. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη εγκρίνει ορισμένες γνωμοδοτήσεις στο πλαίσιο αυτό και καλεί τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο, σύμφωνα με τις αρμοδιότητές τους, στην εφαρμογή τους μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Κατά τον σχεδιασμό μέτρων για τη διασφάλιση βιώσιμης και ποιοτικής εργασίας, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι διάφοροι παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, διασφαλίζοντας την αξιοπρεπή εργασία, μειώνοντας τις ανισότητες και τον κοινωνικό αποκλεισμό, καταπολεμώντας τη φτώχεια και διασφαλίζοντας την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και προωθώντας ταυτόχρονα την ομαλή μετάβαση στην ψηφιακή και την πράσινη κοινωνία και οικονομία. Όλοι αυτοί οι παράγοντες πρέπει να εξισορροπούνται με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης και οι κοινωνικοί εταίροι και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να συμμετέχουν ενεργά στον σχεδιασμό των μέτρων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία μιας ευρύτερης κοινωνικής συναίνεσης. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Η ΕΟΚΕ έχει υπόψη της μια σειρά από στοιχεία, παράγοντες και καταστάσεις που επηρεάζουν την ποιότητα της εργασίας και τη βιωσιμότητά της, κάτι που αναγνώρισε στη γνωμοδότησή της (11). Αυτά είναι στοιχεία όπως το επίπεδο και η προβλεψιμότητα των μισθών των εργαζομένων, οι μορφές και οι μέθοδοι εργασίας, το εργασιακό περιβάλλον, η υγεία και ασφάλεια στην εργασία, η σταθερότητα της απασχόλησης, η διά βίου μάθηση, η κατάρτιση των εργαζομένων, οι τακτικές και προβλέψιμες ώρες εργασίας, η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, καθώς και ο ενεργός και αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η παροχή αξιοπρεπούς εργασίας είναι ένα από τα βασικά στοιχεία της διασφάλισης ποιοτικής εργασίας. Καλεί, συνεπώς, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στα ζητήματα της αξιοπρεπούς και ποιοτικής εργασίας. |
| --- | --- |

2.10.

| 2.11. | Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι τα δομικά στοιχεία της ποιοτικής εργασίας εξαρτώνται επίσης από την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην παγκόσμια αγορά καθώς και από την κατάσταση της εσωτερικής αγοράς, από διάφορα επιχειρηματικά μοντέλα και οικονομικές πολιτικές. Καλεί, συνεπώς, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν, μαζί με τους κοινωνικούς εταίρους, όρους που θα ενθαρρύνουν τις επενδύσεις και συνεπώς θα δίνουν τη δυνατότητα στους εργοδότες να παρέχουν ποιοτική εργασία σε βιώσιμη βάση και να αντιμετωπίζουν τις αθέμιτες πρακτικές. Τα κράτη μέλη πρέπει να βοηθήσουν στην επιτάχυνση της εν λόγω κατάστασης μέσω διαφόρων κινήτρων, πολιτικών και κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου. |
| --- | --- |

2.11.

3.   COVID-19

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η οικονομική δραστηριότητα μειώθηκε ασύμμετρα κατά τη διάρκεια της επιδημίας και ότι ο μηχανισμός SURE που εγκαθίδρυσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τη διάρκεια της πανδημίας συνέβαλε στη διατήρηση μεγάλου αριθμού θέσεων εργασίας. Για να αποφευχθούν οι απολύσεις και η επιδείνωση της εισοδηματικής ασφάλειας, τα κράτη μέλη έχουν εγκρίνει διάφορα προγράμματα βραχυπρόθεσμης εργασίας, επιδοτήσεις μισθών για εργαζόμενους και υπαλλήλους σε προσωρινή αργία (π.χ. εργαζόμενοι σε δραστηριότητες που δεν επιτρεπόταν να λειτουργούν) με χαμηλότερο ποσοστό μισθών, διάφορες ενεργές πολιτικές απασχόλησης, μέτρα για την προστασία των νέων και των ηλικιωμένων, επιδοτήσεις που αντισταθμίζουν εν μέρει την απώλεια εισοδήματος, καθώς επίσης μέτρα για τη διασφάλιση του βασικού εισοδήματος για ορισμένες ομάδες ατόμων κ.λπ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ τονίζει πως αυτά τα προσωρινά μέτρα δεν πρέπει να επισκιάζουν την ανάγκη για υγιείς και βιώσιμες οικονομικές πολιτικές στην ΕΕ και τα κράτη μέλη που θα αποσκοπούν στη δημιουργία νέας ανάπτυξης και απασχόλησης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, δυστυχώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έθεσε ενεργά τη δέουσα συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και άλλων ενδιαφερόμενων μερών ως σημαντικό κριτήριο για την απορρόφηση αυτών των πόρων. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι κοινωνικοί εταίροι δεν συμμετείχαν ενεργά στον καθορισμό μέτρων και πολιτικών για την αγορά εργασίας. Η ανάκαμψη και η διασφάλιση ποιοτικής εργασίας θα είναι πιο δύσκολη σε αυτές τις χώρες. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι κατά τη διάρκεια της επιδημίας έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ασκούνται ορισμένες εργασιακές δραστηριότητες και ότι ορισμένες αλλαγές θα συνεχιστούν και μετά την περίοδο ανάκαμψης. Είναι επομένως ζωτικής σημασίας να αναγνωρίσουμε αυτές τις αλλαγές, να τις αντιμετωπίσουμε κατάλληλα, να τις παρακολουθούμε και να καθοδηγήσουμε τις εξελίξεις προς την κατεύθυνση της διασφάλισης διαρκούς ποιότητας εργασίας, με στόχο τη δημιουργία πρόσθετων ευκαιριών για τις εταιρείες και τους εργαζόμενους. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στον αντίκτυπο και τις συνέπειες της ψηφιοποίησης και της εισαγωγής τεχνητής νοημοσύνης στις θέσεις εργασίας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η επιδημία έφερε στην επιφάνεια ορισμένα οικονομικά και επιχειρηματικά μοντέλα και μορφές και τρόπους εργασίας που είχαν παραβλεφθεί ή στους οποίους είχε δοθεί πολύ λίγη σημασία πριν από την επιδημία. Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε αυτές οι ολοένα και συχνότερες μορφές επιχειρήσεων και εργασίας να μην επηρεάζουν δυσμενώς την αγορά εργασίας ή την ποιότητα της εργασίας και να μην αποτελούν αθέμιτες πρακτικές. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την αποτελεσματική ενεργό στήριξη της απασχόλησης μετά την κρίση της νόσου COVID-19 (EASE) και καλεί τα κράτη μέλη να δώσουν προτεραιότητα στις πολιτικές για την αγορά εργασίας κατά τρόπο που να καθιστά τις επενδύσεις σε ανθρώπινο δυναμικό ένα από τα βασικά στοιχεία για την αντιμετώπιση της κρίσης, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Τα κράτη μέλη πρέπει να συμπεριλάβουν τα μέτρα EASE που έχουν συμφωνηθεί με τους κοινωνικούς εταίρους, στα εθνικά τους σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ανησυχία πως η ψυχική υγεία των Ευρωπαίων εργαζομένων έχει επιδεινωθεί σημαντικά κατά την περίοδο της πανδημίας, ιδίως δε των νέων και όσων έχασαν τη δουλειά τους (12). Για αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να ακολουθηθεί ολιστική και κοινή προσέγγιση που θα αποσκοπεί στο συνδυασμό φιλόδοξων πολιτικών στα της υγείας, της ασφάλειας και της πνευματικής ευεξίας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση και τις προτάσεις που διατύπωσε σε διάφορες γνωμοδοτήσεις (13) για θέματα σχετικά με το μέλλον της εργασίας, την ψηφιοποίηση, την εργασία στο σπίτι, την οργάνωση του χρόνου εργασίας, τη διά βίου μάθηση και επιμόρφωση και την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Όλα αυτά ισχύουν επίσης για όλους τους εργαζόμενους, ανεξάρτητα από την εθνικότητα· για αυτό το λόγο η μετανάστευση και η ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών είναι σημαντική. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Λαμβάνοντας υπόψη τις αλλαγές που επέφερε η πανδημία, την παράλληλη εξέλιξη της ψηφιοποίησης και το γεγονός ότι η ποιότητα της εργασίας επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, η παρούσα γνωμοδότηση επικεντρώνεται μόνο σε ορισμένες πτυχές τις οποίες επισημαίνει η σλοβενική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ και οι οποίες απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή όταν πρόκειται για την ανάπτυξη ποιοτικής εργασίας. Αυτές είναι οι εξής: 1) προσαρμογή του εργασιακού περιβάλλοντος στις ανάγκες του γηράσκοντος πληθυσμού, 2) επιμόρφωση και διά βίου μάθηση, 3) εξασφάλιση ισότητας, 4) συνεκτίμηση των οφελών και των παγίδων της ψηφιοποίησης και της τεχνητής νοημοσύνης και 5) ρόλος των κοινωνικών εταίρων. |
| --- | --- |

3.7.

4.   Προσαρμογή του εργασιακού περιβάλλοντος στις ανάγκες του γηράσκοντος πληθυσμού

| 4.1. | Με τον πληθυσμό της Ευρώπης να γηράσκει, ο εργασιακός βίος επιμηκύνεται επίσης στα περισσότερα κράτη μέλη και η πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης αυξάνεται. Το γεγονός αυτό, με τη σειρά του, απαιτεί τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών εργασίας για τους ηλικιωμένους. Ζητούμενο είναι πρωτίστως η προσαρμογή στις ψυχοσωματικές τους ικανότητες και η εξασφάλιση του ότι οι δεξιότητές τους συνεχίζουν να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Η βελτίωση της προστασίας της υγείας στον χώρο εργασίας και η πρόσβαση στη διά βίου μάθηση για ηλικιωμένους εργαζόμενους είναι επίσης απαραίτητες για τη διασφάλιση της ποιότητας της εργασίας των ηλικιωμένων εργαζομένων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Ενώ η διασφάλιση επαρκών συνθηκών εργασίας αποτελεί πρωταρχικό καθήκον του εργοδότη, η τριμερής συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των κυβερνήσεων επιτελεί επίσης σημαντικό ρόλο από αυτήν την άποψη, καθώς, με τις γνώσεις τους σχετικά με τις διαδικασίες εργασίας και τους ίδιους τους εργαζόμενους, μπορούν, μέσω του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών συμβάσεων στο κατάλληλο επίπεδο, να συμβάλουν στη δημιουργία ενός εργασιακού περιβάλλοντος που δίνει τη δυνατότητα στους ηλικιωμένους εργαζόμενους να εργάζονται σωστά. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Τα κράτη μέλη έχουν επίσης να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Παρέχοντας ένα κατάλληλο επίπεδο κοινωνικής προστασίας, πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας και διάφορα κίνητρα και επιδοτήσεις για τους εργοδότες, μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία ενός εργασιακού περιβάλλοντος που δίνει τη δυνατότητα στους ανθρώπους να εργάζονται παραγωγικά με ασφάλεια καθώς μεγαλώνουν. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην εφαρμογή πολιτικών για την αγορά εργασίας που σχετίζονται με τη δημογραφία, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Είναι απαραίτητο οι κοινωνικοί εταίροι να συμμετάσχουν ενεργά σε στρατηγικές και στην εφαρμογή πολιτικών και μέτρων που αφορούν τους ηλικιωμένους στην αγορά εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της κατάλληλης ένταξης στην αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Πρέπει να αναπτυχθούν σύγχρονοι και καινοτόμοι τρόποι συνεργασίας μεταξύ των νεότερων και των μεγαλύτερων γενεών. Η κατάλληλη, αμφίδρομη μεταφορά γνώσης και εμπειρίας είναι απαραίτητη. |
| --- | --- |

4.5.

5.   Επιμόρφωση και διά βίου μάθηση

| 5.1. | Στις γνωμοδοτήσεις της, η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένα τη σημασία της διά βίου μάθησης και επιμόρφωσης τόσο των ανέργων όσο και των εργαζομένων (14). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της έγκαιρης πρόβλεψης των αναγκών των εργαζομένων και των εργοδοτών όσον αφορά τις δεξιότητες και τον στρατηγικό σχεδιασμό σε αυτόν τον τομέα. Αυτό απαιτεί τη συνεργασία των κοινωνικών εταίρων, ιδίως σε κλαδικό και επιχειρηματικό επίπεδο. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους μακροχρόνια ανέργους και σε όσους βρίσκονται εκτός της αγοράς εργασίας για μεγάλο χρονικό διάστημα. Η παρατεταμένη απουσία από την αγορά εργασίας περιορίζει σημαντικά την απασχολησιμότητα, ειδικά δεδομένης της ταχύτητας του ψηφιακού μετασχηματισμού (15). Με τη διακοπή ορισμένων δραστηριοτήτων, που άφησε τους εργαζομένους στο σπίτι τους, η πανδημία επέτεινε το πρόβλημα. Για αυτό σε τέτοιες καταστάσεις είναι αναγκαίες αποτελεσματικές ενεργές πολιτικές απασχόλησης. |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Οι επιμορφωτικές δραστηριότητες πρέπει να επικεντρώνονται στην επαρκή ευαισθητοποίηση των εργοδοτών ως προς τη σημασία του έγκαιρου προγραμματισμού όσον αφορά τις ανάγκες σε δεξιότητες και ικανότητες για τις μελλοντικές θέσεις εργασίας. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ συνιστά να δοθεί ειδική έμφαση στα σχέδια ψηφιακής επιμόρφωσης των εργαζομένων. |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στα κράτη μέλη να εξετάσουν επίσης οικονομικά και φορολογικά κίνητρα για την πιο ενεργή κατάρτιση των εργαζομένων από τον εργοδότη τους, είτε με τη μορφή άμεσης χρηματοδότησης είτε με τη μορφή φοροαπαλλαγών για τις εταιρείες. |
| --- | --- |

5.5.

6.   Διασφάλιση ισότητας

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, κατά τη διάρκεια της ανάκαμψης και έπειτα, είναι απαραίτητο να διατηρηθεί η ισότητα όσον αφορά τις ατομικές περιστάσεις και να αποφευχθούν όλες οι μορφές πρακτικών που συνεπάγονται διακρίσεις. Παρότι αναγνωρίζονται οι ευκαιρίες που παρέχουν οι διαφορετικές μορφές εργασίας, ελλοχεύει επίσης ο κίνδυνος αυτές να εντείνουν την ανισότητα μεταξύ των εργαζομένων, μεταξύ άλλων όσον αφορά το φύλο (16). Πρέπει να βρεθούν τρόποι για να εξασφαλιστεί η ίση μεταχείριση των εργαζομένων, μέσω όλων των κατάλληλων διαύλων, συμπεριλαμβανομένης τόσο της νομοθεσίας όσο και των συλλογικών συμβάσεων. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ισότητα δεν διασφαλίστηκε καθώς τα μέτρα που ελήφθησαν δεν κάλυπταν όλους τους εργαζομένους και όλες τις επιχειρήσεις. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι σε επισφαλείς μορφές εργασίας, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι μετανάστες, οι νέοι και οι γυναίκες συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος ή δεν καλύπτονται από τα μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός έχουν αυξηθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν επίσης σταματήσει να λειτουργούν, κάτι που οδήγησε σε απώλεια θέσεων εργασίας. |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η κατάσταση των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει επιδεινωθεί σοβαρά κατά τη διάρκεια της πανδημίας (17), δεδομένου ότι πολλές γυναίκες έχασαν τη δουλειά τους, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής διαταράχθηκε περαιτέρω και, εντέλει, αυξήθηκε η επισφάλεια. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Επίσης, επιδεινώθηκε η κατάσταση των μεταναστών και των νέων στην αγορά εργασίας, οι οποίοι δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να βρουν εργασία. Επιπλέον, έρχονται αντιμέτωποι ολοένα περισσότερο με επισφαλείς μορφές εργασίας, που δεν εγγυώνται ποιότητα ζωής. |
| --- | --- |

6.4.

| 6.5. | Η ανισότητα αντικατοπτρίζεται περισσότερο στο επίπεδο σταθερότητας εισοδήματος και απασχόλησης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι πολιτικές για την αγορά εργασίας πρέπει να γεφυρώσουν το μισθολογικό χάσμα, μαζί με μέτρα που προωθούν τη μισθολογική διαφάνεια, διορθώνουν τον οριζόντιο και κάθετο κατακερματισμό της αγοράς εργασίας, δίνουν κίνητρα για την πλήρη απασχόληση των γυναικών και αίρουν τους περιορισμούς των απλήρωτων υπηρεσιών φροντίδας και προάγουν την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής για εργασία ίσης αξίας. Πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνεται ο κοινωνικός διάλογος με έμφαση στις συλλογικές διαπραγματεύσεις σε μη τυπικές δραστηριότητες όπως η οικιακή εργασία, η παροχή φροντίδας, η εργασία σε πλατφόρμα και παρόμοιες μορφές. |
| --- | --- |

6.5.

7.   Ψηφιοποίηση και τεχνητή νοημοσύνη

| 7.1. | Η ψηφιοποίηση έχει σημαντικό αντίκτυπο στις εργασιακές σχέσεις, δεδομένων των θετικών και αρνητικών συνεπειών που προκύπτουν όταν οι εργοδότες την εφαρμόζουν στις εργασιακές διαδικασίες. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Οι ψηφιακές λύσεις εγείρουν επίσης ανησυχία όσον αφορά τις συμβατικές σχέσεις μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών. Για να διασφαλιστούν τα βιώσιμα στοιχεία της ποιοτικής εργασίας, είναι απαραίτητο να παρακολουθούνται οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας και να διασφαλίζεται ότι υπάρχουν κατάλληλοι μηχανισμοί για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων χωρίς να εμποδίζεται η ανάπτυξη ψηφιακών λύσεων. Η ΕΕ, τα κράτη μέλη, οι κοινωνικοί εταίροι και οι λοιποί φορείς πρέπει να επιτελούν όλοι τη λειτουργία τους στην εξεύρεση δίκαιων απαντήσεων στους προβληματισμούς των πολιτών. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η αυξημένη ψηφιοποίηση στον επαγγελματικό βίο μπορεί μεν να αποφέρει οφέλη, αλλά συνεπάγεται και προκλήσεις. Ως προς τούτο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ταχεία εφαρμογή της συμφωνίας-πλαισίου των Ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων για την ψηφιοποίηση μπορεί να επιτελέσει σημαντική λειτουργία (18). |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Υπάρχει επείγουσα ανάγκη διαχείρισης της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις, την παράνομη παρακολούθηση των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αποσύνδεσης, καθώς και οποιαδήποτε άλλη επιζήμια μεταχείριση των εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν στις διαδικασίες έγκρισης και εφαρμογής της νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

7.3.

Βρυξέλλες, 23 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://www.ilo.org/global/topics/decent-work/lang--en/index.htm.

1

(2)  ΕΕ C 326 της 26.10.2012, σ. 391.

2

(3)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 16.

3

(4)  Σε συνάρτηση με την κατάσταση στα κράτη μέλη.

4

(5)  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10, σημείο 3.19.

5

(6)  ΕΕ C 97 της 24.3.2020, σ. 32, ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 159, σημείο 1.6.

6

(7)  Voss, Eckhard, Broughton, Andrea, Pulignano, Valeria, Franca, Valentina, Rodriguez, Contreras, Ricardo.Exploring the connections between EU- and national-level social dialogue [Διερεύνηση των συνδέσεων του κοινωνικού διαλόγου σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο],Λουξεμβούργο, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2018.

7

(8)  Για παράδειγμα, το ψήφισμα της ΕΟΚΕ σχετικά με τη σύνοδο κορυφής του Πόρτο, EE C 286 της 16.7.2021, σ. 6 και ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 23.

8

(9)  Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development [Να αλλάξουμε τον κόσμο μας: το θεματολόγιο του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη].

9

(10)  Πρότυπα της ΔΟΕ και άρθρα 151 και 156 της ΣΛΕΕ.

10

(11)  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10, σημείο 3.4.

11

(12)  Eurofound (2021), Ζωή, εργασία και COVID-19 (Ενημέρωση: Απρίλιος 2021): Η ψυχική υγεία και η εμπιστοσύνη φθίνουν σε όλη την ΕΕ καθώς η πανδημία μπαίνει στη δεύτερη χρονιά της, Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο, σελίδα 4.

12

(13)  ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 44. ΕΕ C 197 της 8.6.2018, σ. 45; ΕΕ C 237 της 6.7.2018, σ. 8.ΕΕ C 367 της 10.10.2018, σ. 15; ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 37. ΕΕ C 232 της 14.7.2020, σ. 18.

13

(14)  Βλέπε ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 38.

14

(15)  Οι ψηφιακές δεξιότητες και η κατάρτιση των εργαζομένων ποικίλλουν πολύ μεταξύ των χωρών της ΕΕ, και αυτό επιδεινώνει τις αποκλίσεις μεταξύ των θέσεων των εργαζομένων. Το 2019 κατά μέσο όρο λιγότερο από το 25 % των επιχειρήσεων στην ΕΕ παρείχαν ψηφιακή επιμόρφωση, από 6 % στη Ρουμανία έως 37 % στη Φινλανδία.

15

(16)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 13.

16

(17)  https://eige.europa.eu/news/covid-19-derails-gender-equality-gains.

17

(18)  The European Social Partners framework agreement_and_studies/2020-06-22_agreement_on_digitalisation_-_with_signatures.pdf.

18

---

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες υπερψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο τουλάχιστον των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν στην πορεία των συζητήσεων (άρθρο 43, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού):

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 3

Υποβάλλεται από τον/την:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 2.9

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ έχει υπόψη της μια σειρά από στοιχεία, παράγοντες και καταστάσεις που επηρεάζουν την ποιότητα της εργασίας και τη βιωσιμότητά της, κάτι που αναγνώρισε στη γνωμοδότησή της (11). Αυτά είναι στοιχεία όπως το επίπεδο και η προβλεψιμότητα των μισθών των εργαζομένων, οι μορφές και οι μέθοδοι εργασίας, το εργασιακό περιβάλλον, η υγεία και ασφάλεια στην εργασία, η σταθερότητα της απασχόλησης, η διά βίου μάθηση, η κατάρτιση των εργαζομένων, οι τακτικές και προβλέψιμες ώρες εργασίας, η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ο ενεργός και αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος και άλλα παρόμοια. | Η ΕΟΚΕ έχει υπόψη της μια σειρά από στοιχεία, παράγοντες και καταστάσεις που επηρεάζουν την ποιότητα της εργασίας και τη βιωσιμότητά της, κάτι που αναγνώρισε στη γνωμοδότησή της (11). Αυτά είναι στοιχεία όπως το επίπεδο και η προβλεψιμότητα των μισθών των εργαζομένων, οι μορφές και οι μέθοδοι εργασίας,
  συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για διαφορετικές μορφές εργασίας και ευελιξία στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου,
  το εργασιακό περιβάλλον, η υγεία και ασφάλεια στην εργασία, η σταθερότητα της απασχόλησης, η διά βίου μάθηση, η κατάρτιση των εργαζομένων, οι τακτικές και προβλέψιμες ώρες εργασίας, η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ο ενεργός και αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος και άλλα παρόμοια. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ έχει υπόψη της μια σειρά από στοιχεία, παράγοντες και καταστάσεις που επηρεάζουν την ποιότητα της εργασίας και τη βιωσιμότητά της, κάτι που αναγνώρισε στη γνωμοδότησή της (11). Αυτά είναι στοιχεία όπως το επίπεδο και η προβλεψιμότητα των μισθών των εργαζομένων, οι μορφές και οι μέθοδοι εργασίας, το εργασιακό περιβάλλον, η υγεία και ασφάλεια στην εργασία, η σταθερότητα της απασχόλησης, η διά βίου μάθηση, η κατάρτιση των εργαζομένων, οι τακτικές και προβλέψιμες ώρες εργασίας, η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ο ενεργός και αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος και άλλα παρόμοια.

Η ΕΟΚΕ έχει υπόψη της μια σειρά από στοιχεία, παράγοντες και καταστάσεις που επηρεάζουν την ποιότητα της εργασίας και τη βιωσιμότητά της, κάτι που αναγνώρισε στη γνωμοδότησή της (11). Αυτά είναι στοιχεία όπως το επίπεδο και η προβλεψιμότητα των μισθών των εργαζομένων, οι μορφές και οι μέθοδοι εργασίας,
  συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για διαφορετικές μορφές εργασίας και ευελιξία στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου,
  το εργασιακό περιβάλλον, η υγεία και ασφάλεια στην εργασία, η σταθερότητα της απασχόλησης, η διά βίου μάθηση, η κατάρτιση των εργαζομένων, οι τακτικές και προβλέψιμες ώρες εργασίας, η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, ο ενεργός και αποτελεσματικός κοινωνικός διάλογος και άλλα παρόμοια.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 92 |
| --- | --- |
| Κατά: | 120 |
| Αποχές: | 15 |

Υπέρ:

92

Κατά:

120

Αποχές:

15

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 4

Υποβάλλεται από τον/την:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 3.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η επιδημία έφερε στην επιφάνεια ορισμένα οικονομικά και επιχειρηματικά μοντέλα και μορφές και τρόπους εργασίας που είχαν παραβλεφθεί ή στους οποίους είχε δοθεί πολύ λίγη σημασία πριν από την επιδημία.
  Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε αυτές οι ολοένα και συχνότερες μορφές επιχειρήσεων και εργασίας να μην
  επηρεάζουν δυσμενώς την αγορά εργασίας ή την ποιότητα της εργασίας και να μην αποτελούν αθέμιτες πρακτικές. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η επιδημία έφερε στην επιφάνεια ορισμένα οικονομικά και επιχειρηματικά μοντέλα και μορφές και τρόπους εργασίας που είχαν παραβλεφθεί ή στους οποίους είχε δοθεί πολύ λίγη σημασία πριν από την επιδημία.
  Παρότι είναι σημαντική η ενίσχυση φιλικών προς την επιχειρηματικότητα και τους αυτοαπασχολούμενους πολιτικών τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, καθώς και η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης αυτών των ολοένα συχνότερων μορφών επιχειρήσεων και εργασίας, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι αυτές δεν θα
  επηρεάζουν δυσμενώς την αγορά εργασίας ή την ποιότητα της εργασίας και να μην αποτελούν αθέμιτες πρακτικές. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η επιδημία έφερε στην επιφάνεια ορισμένα οικονομικά και επιχειρηματικά μοντέλα και μορφές και τρόπους εργασίας που είχαν παραβλεφθεί ή στους οποίους είχε δοθεί πολύ λίγη σημασία πριν από την επιδημία.
  Πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε αυτές οι ολοένα και συχνότερες μορφές επιχειρήσεων και εργασίας να μην
  επηρεάζουν δυσμενώς την αγορά εργασίας ή την ποιότητα της εργασίας και να μην αποτελούν αθέμιτες πρακτικές.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η επιδημία έφερε στην επιφάνεια ορισμένα οικονομικά και επιχειρηματικά μοντέλα και μορφές και τρόπους εργασίας που είχαν παραβλεφθεί ή στους οποίους είχε δοθεί πολύ λίγη σημασία πριν από την επιδημία.
  Παρότι είναι σημαντική η ενίσχυση φιλικών προς την επιχειρηματικότητα και τους αυτοαπασχολούμενους πολιτικών τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, καθώς και η προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης αυτών των ολοένα συχνότερων μορφών επιχειρήσεων και εργασίας, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι αυτές δεν θα
  επηρεάζουν δυσμενώς την αγορά εργασίας ή την ποιότητα της εργασίας και να μην αποτελούν αθέμιτες πρακτικές.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 90 |
| --- | --- |
| Κατά: | 125 |
| Αποχές: | 16 |

Υπέρ:

90

Κατά:

125

Αποχές:

16

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 5

Υποβάλλεται από τον/την:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 6.2

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ισότητα δεν διασφαλίστηκε καθώς τα μέτρα που ελήφθησαν δεν κάλυπταν όλους τους εργαζομένους και όλες τις επιχειρήσεις. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι σε
  επισφαλείς
  μορφές εργασίας, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι μετανάστες, οι νέοι και οι γυναίκες συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος ή δεν καλύπτονται από τα μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός έχουν αυξηθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν επίσης σταματήσει να λειτουργούν, κάτι που οδήγησε σε απώλεια θέσεων εργασίας. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ισότητα δεν διασφαλίστηκε καθώς τα μέτρα που ελήφθησαν δεν κάλυπταν όλους τους εργαζομένους και όλες τις επιχειρήσεις. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι σε
  λιγότερο σταθερές και ασφαλείς
  μορφές εργασίας, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι μετανάστες, οι νέοι και οι γυναίκες συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος ή δεν καλύπτονται από τα μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός έχουν αυξηθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν επίσης σταματήσει να λειτουργούν, κάτι που οδήγησε σε απώλεια θέσεων εργασίας. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ισότητα δεν διασφαλίστηκε καθώς τα μέτρα που ελήφθησαν δεν κάλυπταν όλους τους εργαζομένους και όλες τις επιχειρήσεις. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι σε
  επισφαλείς
  μορφές εργασίας, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι μετανάστες, οι νέοι και οι γυναίκες συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος ή δεν καλύπτονται από τα μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός έχουν αυξηθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν επίσης σταματήσει να λειτουργούν, κάτι που οδήγησε σε απώλεια θέσεων εργασίας.

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ισότητα δεν διασφαλίστηκε καθώς τα μέτρα που ελήφθησαν δεν κάλυπταν όλους τους εργαζομένους και όλες τις επιχειρήσεις. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι εργαζόμενοι σε
  λιγότερο σταθερές και ασφαλείς
  μορφές εργασίας, οι αυτοαπασχολούμενοι, οι μετανάστες, οι νέοι και οι γυναίκες συχνά δεν έχουν πρόσβαση σε αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος ή δεν καλύπτονται από τα μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός έχουν αυξηθεί κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ορισμένες επιχειρήσεις έχουν επίσης σταματήσει να λειτουργούν, κάτι που οδήγησε σε απώλεια θέσεων εργασίας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 88 |
| --- | --- |
| Κατά: | 138 |
| Αποχές: | 14 |

Υπέρ:

88

Κατά:

138

Αποχές:

14

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 6

Υποβάλλεται από τον/την:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 6.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η κατάσταση των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει επιδεινωθεί σοβαρά κατά τη διάρκεια της πανδημίας (17), δεδομένου ότι πολλές γυναίκες έχασαν τη δουλειά τους, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής διαταράχθηκε περαιτέρω και, εντέλει, αυξήθηκε η
  επισφάλεια
  . | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η κατάσταση των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει επιδεινωθεί σοβαρά κατά τη διάρκεια της πανδημίας (17), δεδομένου ότι πολλές γυναίκες έχασαν τη δουλειά τους, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής διαταράχθηκε περαιτέρω και, εντέλει, αυξήθηκε η
  πρόκληση της εξεύρεσης πιο σταθερής και ασφαλούς απασχόλησης
  . |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η κατάσταση των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει επιδεινωθεί σοβαρά κατά τη διάρκεια της πανδημίας (17), δεδομένου ότι πολλές γυναίκες έχασαν τη δουλειά τους, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής διαταράχθηκε περαιτέρω και, εντέλει, αυξήθηκε η
  επισφάλεια
  .

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η κατάσταση των γυναικών στην αγορά εργασίας έχει επιδεινωθεί σοβαρά κατά τη διάρκεια της πανδημίας (17), δεδομένου ότι πολλές γυναίκες έχασαν τη δουλειά τους, η ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής διαταράχθηκε περαιτέρω και, εντέλει, αυξήθηκε η
  πρόκληση της εξεύρεσης πιο σταθερής και ασφαλούς απασχόλησης
  .

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 80 |
| --- | --- |
| Κατά: | 143 |
| Αποχές: | 10 |

Υπέρ:

80

Κατά:

143

Αποχές:

10

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 7

Υποβάλλεται από τον/την:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 6.4

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Επίσης, επιδεινώθηκε η κατάσταση των μεταναστών και των νέων στην αγορά εργασίας, οι οποίοι δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να βρουν εργασία. Επιπλέον, έρχονται αντιμέτωποι ολοένα περισσότερο με
  επισφαλείς μορφές εργασίας, που δεν εγγυώνται ποιότητα ζωής
  . | Επίσης, επιδεινώθηκε η κατάσταση των μεταναστών και των νέων στην αγορά εργασίας, οι οποίοι δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να βρουν εργασία. Επιπλέον, έρχονται αντιμέτωποι ολοένα περισσότερο με τ
  ην πρόκληση εξεύρεσης πιο σταθερών και ασφαλών μορφών απασχόλησης
  . |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Επίσης, επιδεινώθηκε η κατάσταση των μεταναστών και των νέων στην αγορά εργασίας, οι οποίοι δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να βρουν εργασία. Επιπλέον, έρχονται αντιμέτωποι ολοένα περισσότερο με
  επισφαλείς μορφές εργασίας, που δεν εγγυώνται ποιότητα ζωής
  .

Επίσης, επιδεινώθηκε η κατάσταση των μεταναστών και των νέων στην αγορά εργασίας, οι οποίοι δυσκολεύονται ολοένα και περισσότερο να βρουν εργασία. Επιπλέον, έρχονται αντιμέτωποι ολοένα περισσότερο με τ
  ην πρόκληση εξεύρεσης πιο σταθερών και ασφαλών μορφών απασχόλησης
  .

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 80 |
| --- | --- |
| Κατά: | 143 |
| Αποχές: | 10 |

Υπέρ:

80

Κατά:

143

Αποχές:

10

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 8

Υποβάλλεται από τον/την:

BARRERA CHAMORRO Maria del Carmen

MEYNENT Denis

SALIS-MADINIER Franca

ZORKO Andrej

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 6.5

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ανισότητα αντικατοπτρίζεται περισσότερο στο επίπεδο σταθερότητας εισοδήματος και απασχόλησης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι πολιτικές για την αγορά εργασίας πρέπει να γεφυρώσουν το μισθολογικό χάσμα, μαζί με μέτρα που προωθούν τη μισθολογική διαφάνεια, διορθώνουν τον οριζόντιο και κάθετο κατακερματισμό της αγοράς εργασίας, δίνουν κίνητρα για την πλήρη απασχόληση των γυναικών και αίρουν τους περιορισμούς των απλήρωτων υπηρεσιών φροντίδας και προάγουν την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής για εργασία ίσης αξίας. Πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνεται ο κοινωνικός διάλογος με έμφαση στις συλλογικές διαπραγματεύσεις σε μη τυπικές δραστηριότητες όπως η οικιακή εργασία, η παροχή φροντίδας, η εργασία σε πλατφόρμα και παρόμοιες μορφές. | Η ανισότητα αντικατοπτρίζεται περισσότερο στο επίπεδο σταθερότητας εισοδήματος και απασχόλησης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι πολιτικές για την αγορά εργασίας πρέπει να γεφυρώσουν το μισθολογικό χάσμα, μαζί με
  δεσμευτικά
  μέτρα που προωθούν τη μισθολογική διαφάνεια, διορθώνουν τον οριζόντιο και κάθετο κατακερματισμό της αγοράς εργασίας, δίνουν κίνητρα για την πλήρη απασχόληση των γυναικών και αίρουν τους περιορισμούς των απλήρωτων υπηρεσιών φροντίδας και προάγουν την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής για εργασία ίσης αξίας. Πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνεται ο κοινωνικός διάλογος με έμφαση στις συλλογικές διαπραγματεύσεις σε μη τυπικές δραστηριότητες όπως η οικιακή εργασία, η παροχή φροντίδας, η εργασία σε πλατφόρμα και παρόμοιες μορφές. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ανισότητα αντικατοπτρίζεται περισσότερο στο επίπεδο σταθερότητας εισοδήματος και απασχόλησης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι πολιτικές για την αγορά εργασίας πρέπει να γεφυρώσουν το μισθολογικό χάσμα, μαζί με μέτρα που προωθούν τη μισθολογική διαφάνεια, διορθώνουν τον οριζόντιο και κάθετο κατακερματισμό της αγοράς εργασίας, δίνουν κίνητρα για την πλήρη απασχόληση των γυναικών και αίρουν τους περιορισμούς των απλήρωτων υπηρεσιών φροντίδας και προάγουν την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής για εργασία ίσης αξίας. Πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνεται ο κοινωνικός διάλογος με έμφαση στις συλλογικές διαπραγματεύσεις σε μη τυπικές δραστηριότητες όπως η οικιακή εργασία, η παροχή φροντίδας, η εργασία σε πλατφόρμα και παρόμοιες μορφές.

Η ανισότητα αντικατοπτρίζεται περισσότερο στο επίπεδο σταθερότητας εισοδήματος και απασχόλησης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι οι πολιτικές για την αγορά εργασίας πρέπει να γεφυρώσουν το μισθολογικό χάσμα, μαζί με
  δεσμευτικά
  μέτρα που προωθούν τη μισθολογική διαφάνεια, διορθώνουν τον οριζόντιο και κάθετο κατακερματισμό της αγοράς εργασίας, δίνουν κίνητρα για την πλήρη απασχόληση των γυναικών και αίρουν τους περιορισμούς των απλήρωτων υπηρεσιών φροντίδας και προάγουν την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής για εργασία ίσης αξίας. Πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα για να διασφαλιστεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων των εργαζομένων. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρύνεται ο κοινωνικός διάλογος με έμφαση στις συλλογικές διαπραγματεύσεις σε μη τυπικές δραστηριότητες όπως η οικιακή εργασία, η παροχή φροντίδας, η εργασία σε πλατφόρμα και παρόμοιες μορφές.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 102 |
| --- | --- |
| Κατά: | 113 |
| Αποχές: | 16 |

Υπέρ:

102

Κατά:

113

Αποχές:

16

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 10

Υποβάλλεται από τον/την:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 7.3

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Υπάρχει
  επείγουσα ανάγκη διαχείρισης της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις, την παράνομη παρακολούθηση των εργαζομένων,
  συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αποσύνδεσης,
  καθώς και οποιαδήποτε άλλη επιζήμια μεταχείριση των εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν στις διαδικασίες έγκρισης και εφαρμογής της νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη. | Για την εξασφάλιση της διαφανούς και ισορροπημένης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, υπάρχει
  επείγουσα ανάγκη διαχείρισης της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, ιδίως όσον αφορά
  το μετριασμό αβάσιμων προβληματισμών, την προώθηση της αυτονομίας των εργαζομένων και
  την πρόληψη πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις, την παράνομη παρακολούθηση των εργαζομένων, καθώς και οποιαδήποτε άλλη επιζήμια μεταχείριση των εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν στις διαδικασίες έγκρισης και εφαρμογής της νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Υπάρχει
  επείγουσα ανάγκη διαχείρισης της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις, την παράνομη παρακολούθηση των εργαζομένων,
  συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος αποσύνδεσης,
  καθώς και οποιαδήποτε άλλη επιζήμια μεταχείριση των εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν στις διαδικασίες έγκρισης και εφαρμογής της νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη.

Για την εξασφάλιση της διαφανούς και ισορροπημένης ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης, υπάρχει
  επείγουσα ανάγκη διαχείρισης της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, ιδίως όσον αφορά
  το μετριασμό αβάσιμων προβληματισμών, την προώθηση της αυτονομίας των εργαζομένων και
  την πρόληψη πρακτικών που εισάγουν διακρίσεις, την παράνομη παρακολούθηση των εργαζομένων, καθώς και οποιαδήποτε άλλη επιζήμια μεταχείριση των εργαζομένων. Οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν στις διαδικασίες έγκρισης και εφαρμογής της νομοθεσίας για την τεχνητή νοημοσύνη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 88 |
| --- | --- |
| Κατά: | 136 |
| Αποχές: | 10 |

Υπέρ:

88

Κατά:

136

Αποχές:

10

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 11

Υποβάλλεται από τον/την:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 1.1

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ποιότητα της εργασίας αποτελεί ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της ποιότητας ζωής.
  Πρέπει να τηρείται η αρχή «ποιότητα στην εργασία ως προϋπόθεση της ποιότητας ζωής», καθότι αυτή αποτελεί προαπαιτούμενο της βιώσιμης κοινωνικής προόδου.
  Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις πολιτικές της ΕΕ
  , με στόχο την
  πρόληψη των κινδύνων της ανισότητας, της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και του αθέμιτου ανταγωνισμού. | Η ποιότητα της εργασίας είναι ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της ποιότητας ζωής
  και πρέπει να εξεταστεί από κοινού με την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, στο ευρύτερο πλαίσιο της βιώσιμης οικονομικής μεγέθυνσης και απασχόλησης, ιδίως όσον αφορά τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία και την ψηφιακή μετάβαση. Ταυτόχρονα η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το ρόλο των εργαζομένων όσον αφορά την προώθηση των δεξιοτήτων, της απασχόλησης, των διαφορετικών μορφών εργασίας, της ασφάλειας, της ευεξίας των εργαζομένων και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
  Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις πολιτικές της ΕΕ
  στην ποιότητα της εργασίας ως συστατικό στοιχείο της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης, καθώς έχει σημαντική δυνητική διττή συμβολή στην ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης, της απασχόλησης και της παραγωγικότητας με ταυτόχρονη αντιμετώπιση
  των κινδύνων της ανισότητας, της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και του αθέμιτου ανταγωνισμού. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ποιότητα της εργασίας αποτελεί ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της ποιότητας ζωής.
  Πρέπει να τηρείται η αρχή «ποιότητα στην εργασία ως προϋπόθεση της ποιότητας ζωής», καθότι αυτή αποτελεί προαπαιτούμενο της βιώσιμης κοινωνικής προόδου.
  Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις πολιτικές της ΕΕ
  , με στόχο την
  πρόληψη των κινδύνων της ανισότητας, της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και του αθέμιτου ανταγωνισμού.

Η ποιότητα της εργασίας είναι ένα από τα θεμελιώδη στοιχεία της ποιότητας ζωής
  και πρέπει να εξεταστεί από κοινού με την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, στο ευρύτερο πλαίσιο της βιώσιμης οικονομικής μεγέθυνσης και απασχόλησης, ιδίως όσον αφορά τη μετάβαση στην πράσινη οικονομία και την ψηφιακή μετάβαση. Ταυτόχρονα η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει το ρόλο των εργαζομένων όσον αφορά την προώθηση των δεξιοτήτων, της απασχόλησης, των διαφορετικών μορφών εργασίας, της ασφάλειας, της ευεξίας των εργαζομένων και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
  Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις πολιτικές της ΕΕ
  στην ποιότητα της εργασίας ως συστατικό στοιχείο της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης, καθώς έχει σημαντική δυνητική διττή συμβολή στην ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης, της απασχόλησης και της παραγωγικότητας με ταυτόχρονη αντιμετώπιση
  των κινδύνων της ανισότητας, της φτώχειας, του κοινωνικού αποκλεισμού και του αθέμιτου ανταγωνισμού.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 79 |
| --- | --- |
| Κατά: | 136 |
| Αποχές: | 11 |

Υπέρ:

79

Κατά:

136

Αποχές:

11

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 12

Υποβάλλεται από τους:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 1.2

Να προστεθεί το εξής νέο σημείο:

Θέση: Μετά το υφιστάμενο σημείο — Ίδιο επίπεδο

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| | Η ΕΟΚΕ τονίζει πως απαιτείται ολοκληρωμένη και καλά εστιασμένη δράση για τη διασφάλιση ευπροσάρμοστων στις εξελίξεις, ανθεκτικών και πολυδεκτικών αγορών εργασίας στα κράτη μέλη, στο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, των επιπτώσεων της πανδημίας και με ειδική έμφαση στην παροχή ευέλικτων θέσεων εργασίας. Ωστόσο η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας πρέπει να στηρίζονται, όχι να ρυθμίζονται υπερβολικά ή να παρεμποδίζονται. Ειδική έμφαση πρέπει να δοθεί στις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας όσον αφορά τις αρμοδιότητες της ΕΕ και των κρατών μελών και τα διάφορα μέσα στη διάθεσή τους. Όσον αφορά τη διασφάλιση υγιούς οικονομικής βάσης για τη στήριξη δίκαιων μεταβάσεων στην Ευρώπη, η έμφαση πρέπει να δοθεί στη δημιουργία δίκαιου, σταθερού και προβλέψιμου κανονιστικού πλαισίου για την επιχειρηματικότητα, συμπεριλαμβανομένης της αποφυγής διοικητικού φόρτου για τις επιχειρήσεις. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ τονίζει πως απαιτείται ολοκληρωμένη και καλά εστιασμένη δράση για τη διασφάλιση ευπροσάρμοστων στις εξελίξεις, ανθεκτικών και πολυδεκτικών αγορών εργασίας στα κράτη μέλη, στο πλαίσιο, μεταξύ άλλων, των επιπτώσεων της πανδημίας και με ειδική έμφαση στην παροχή ευέλικτων θέσεων εργασίας. Ωστόσο η ΕΟΚΕ επισημαίνει πως οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας πρέπει να στηρίζονται, όχι να ρυθμίζονται υπερβολικά ή να παρεμποδίζονται. Ειδική έμφαση πρέπει να δοθεί στις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας όσον αφορά τις αρμοδιότητες της ΕΕ και των κρατών μελών και τα διάφορα μέσα στη διάθεσή τους. Όσον αφορά τη διασφάλιση υγιούς οικονομικής βάσης για τη στήριξη δίκαιων μεταβάσεων στην Ευρώπη, η έμφαση πρέπει να δοθεί στη δημιουργία δίκαιου, σταθερού και προβλέψιμου κανονιστικού πλαισίου για την επιχειρηματικότητα, συμπεριλαμβανομένης της αποφυγής διοικητικού φόρτου για τις επιχειρήσεις.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 79 |
| --- | --- |
| Κατά: | 144 |
| Αποχές: | 7 |

Υπέρ:

79

Κατά:

144

Αποχές:

7

ΤΡΟΠΟΛΟΓΙΑ 15

Υποβάλλεται από τον/την:

ARDHE Christian

HOŠTÁK Martin

KONTKANEN Mira-Maria

LE BRETON Marie-Pierre

SOC/685

Βασικές συνιστώσες της βιώσιμης ποιοτικής εργασίας κατά την περίοδο της ανάκαμψης και μετά από αυτήν

Σημείο 1.12

Να τροποποιηθεί ως εξής:

| Γνωμοδότηση του τμήματος | Τροπολογία |
| --- | --- |
| Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο εν λόγω μηχανισμός δεν ρυθμίζει ρητά τις συνιστώσες της ποιοτικής εργασίας και, ως εκ τούτου, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να
  συμπληρώσει αυτό το τμήμα
  του μηχανισμού. Η ποιότητα της εργασίας είναι ο βασικός παράγοντας για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι ευπαθείς ομάδες
  , όπως οι επισφαλείς και οι νέοι εργαζόμενοι,
  που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία, δεν πρέπει να λησμονούνται. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο εν λόγω μηχανισμός δεν ρυθμίζει ρητά τις συνιστώσες της ποιοτικής εργασίας και, ως εκ τούτου, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να
  εξασφαλίσει ότι αυτές οι πτυχές θα διευθετούνται δεόντως στην εφαρμογή
  του μηχανισμού. Η ποιότητα της εργασίας είναι ο βασικός παράγοντας για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι ευπαθείς ομάδες που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία, δεν πρέπει να λησμονούνται. |

Γνωμοδότηση του τμήματος

Τροπολογία

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο εν λόγω μηχανισμός δεν ρυθμίζει ρητά τις συνιστώσες της ποιοτικής εργασίας και, ως εκ τούτου, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να
  συμπληρώσει αυτό το τμήμα
  του μηχανισμού. Η ποιότητα της εργασίας είναι ο βασικός παράγοντας για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι ευπαθείς ομάδες
  , όπως οι επισφαλείς και οι νέοι εργαζόμενοι,
  που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία, δεν πρέπει να λησμονούνται.

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο εν λόγω μηχανισμός δεν ρυθμίζει ρητά τις συνιστώσες της ποιοτικής εργασίας και, ως εκ τούτου, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να
  εξασφαλίσει ότι αυτές οι πτυχές θα διευθετούνται δεόντως στην εφαρμογή
  του μηχανισμού. Η ποιότητα της εργασίας είναι ο βασικός παράγοντας για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Οι ευπαθείς ομάδες που επλήγησαν περισσότερο από την πανδημία, δεν πρέπει να λησμονούνται.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

| Υπέρ: | 82 |
| --- | --- |
| Κατά: | 140 |
| Αποχές: | 8 |

Υπέρ:

82

Κατά:

140

Αποχές:

8

---

(11)  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10, σημείο 3.4.]

(11)  ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10, σημείο 3.4.

(17)  https://eige.europa.eu/news/covid-19-derails-gender-equality-gains

(17)  https://eige.europa.eu/news/covid-19-derails-gender-equality-gains

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/38 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/38

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Προς μια δίκαιη αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων»

(διερευνητική γνωμοδότηση)

(2021/C 517/05)

| Εισηγητής: | ο κ. Branko Ravnik |
| --- | --- |
| Συνεισηγητής: | ο κ. Peter Schmidt |

Εισηγητής:

ο κ. Branko Ravnik

Συνεισηγητής:

ο κ. Peter Schmidt

| Αίτηση γνωμοδότησης | Επιστολή της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου, 19.3.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο όργανο | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 9.9.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ / κατά / αποχές) | 211/1/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Επιστολή της σλοβενικής Προεδρίας του Συμβουλίου, 19.3.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο όργανο

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Εγκρίθηκε από το τμήμα

9.9.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ / κατά / αποχές)

211/1/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την οδηγία της ΕΕ για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων ως ένα βήμα προόδου για την αντιμετώπιση των ανισορροπιών ισχύος κατά μήκος της αλυσίδας. Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές είναι ένα σύνθετο φαινόμενο με ευρείες κοινωνικές επιπτώσεις και η νομοθεσία διαδραματίζει καίριο ρόλο στο πλαίσιο αυτό. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να μεταφέρουν στο δίκαιό τους και να εφαρμόσουν την οδηγία και να αντιμετωπίσουν επειγόντως τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων αποδείχθηκε εξαιρετικά ανθεκτική κατά τη διάρκεια της έξαρσης της νόσου COVID-19. Οι καταναλωτές είχαν ανά πάσα στιγμή πρόσβαση σε όλα σχεδόν τα είδη τροφίμων. Παρά το γεγονός ότι ήταν εκτεθειμένοι σε κινδύνους λοίμωξης, οι εργαζόμενοι κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων έκαναν καταπληκτική δουλειά. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Ωστόσο, οι αρχικές παρατηρήσεις δείχνουν ότι υπάρχουν επίσης αξιοσημείωτες αλλαγές συμπεριφοράς στην παραγωγή, τη διανομή και την κατανάλωση. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του μετασχηματισμού των ευρωπαϊκών συστημάτων τροφίμων ώστε να είναι πιο βιώσιμα από περιβαλλοντική, οικονομική και κοινωνική άποψη, ανθεκτικά, δίκαια και χωρίς αποκλεισμούς και, κυρίως, να παρέχουν στους Ευρωπαίους καταναλωτές υγιεινά, παραγόμενα με βιώσιμο τρόπο, ασφαλή τρόφιμα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η συνεργασία (και όχι ο ανταγωνισμός) μεταξύ των φορέων της αλυσίδας τροφίμων είναι ζωτικής σημασίας για την προώθηση ενός πιο ανθεκτικού και βιώσιμου συστήματος τροφίμων, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα δίκαιο μερίδιο για τους φορείς και να προληφθεί η απαξίωση. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σύστασή της να καταβάλλεται σε ευάλωτους φορείς, ιδίως στους γεωργούς, δίκαιη και σωστή τιμή, που να τους επιτρέπει να έχουν ένα επαρκές εισόδημα για επενδύσεις, καινοτομία και βιώσιμη παραγωγή (1). Θα πρέπει να θεσπιστεί μηχανισμός παρακολούθησης της κατανομής της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, το μερίδιο της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων που διοχετεύεται στον πρωτογενή παραγωγό μειώθηκε από 31 % το 1995 σε 23,4 % το 2015 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεία). |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης τη σύστασή της για την αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών που δεν λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο των ελάχιστων απαιτήσεων της οδηγίας (2) και επισημαίνει τις προσπάθειες που καταβάλλουν διάφορα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση ζητημάτων όπως η αγορά κάτω του κόστους παραγωγής, οι διπλές δημοπρασίες ή η προστασία όλων των παραγόντων της αλυσίδας εφοδιασμού, ανεξαρτήτως του μεγέθους τους ή της θέσης τους στην τροφική αλυσίδα. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή αποφάσισε να ρυθμίσει τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν προώθησε εναρμονισμένη προσέγγιση για την αποφυγή του κατακερματισμού της ενιαίας αγοράς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα πρόσθετα μέτρα θα πρέπει να είναι συμβατά με την ενιαία αγορά και να υπόκεινται σε κατάλληλη εκτίμηση επιπτώσεων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι τα κράτη μέλη μεταφέρουν και εφαρμόζουν την οδηγία, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη δικαιοσύνη στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, και ζητεί μια πιο εναρμονισμένη προσέγγιση στο μέλλον. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν νόμους που να προστατεύουν όλους τους επιχειρηματικούς παράγοντες. Το μέγεθος δεν αντιπροσωπεύει κατ’ ανάγκη την ισχύ στην αγορά και, κατά συνέπεια, όλοι οι επιχειρηματικοί παράγοντες, μεγάλοι και μικροί, θα πρέπει να προστατεύονται από τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επίσης τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μηχανισμούς που θα τους επιτρέπουν να παρακολουθούν, να αξιολογούν και να επιβάλλουν την εφαρμογή των νομοθετικών πράξεων μεταφοράς και να δημιουργούν φόρουμ διαλόγου σε συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Επί του παρόντος, οι ανισορροπίες της οικονομικής και διαπραγματευτικής ισχύος στα ευρωπαϊκά (αλλά και παγκόσμια) συστήματα τροφίμων ασκούν πίεση στην κερδοφορία του γεωργικού τομέα και στους μισθούς, εντείνουν τη μείωση του επενδυτικού δυναμικού των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων τροφίμων και την εγκατάλειψη της τοπικής οικογενειακής λιανικής πώλησης. Ως εκ τούτου, απαιτούνται διορθωτικοί μηχανισμοί βάσει στοιχείων για να εξασφαλιστεί η ισορροπημένη ανάπτυξη των παραγόντων στην ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και να υποστηριχθεί ένα δίκαιο μερίδιο στα οικονομικά οφέλη της παραγωγής και της διανομής τροφίμων εντός και εκτός της ΕΕ, προωθώντας έτσι βιώσιμα συστήματα τροφίμων. Η Επιτροπή δεν έχει καταλήξει σε συμπεράσματα από τις εκτιμήσεις επιπτώσεων της στρατηγικής “Από το αγρόκτημα στο πιάτο”. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να διαθέτουν τα κατάλληλα εργαλεία και τις πληροφορίες ώστε να επωφελούνται από την οδηγία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) να διασφαλίσουν ότι οι ενδιαφερόμενοι φορείς γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και τις διαδικασίες εφαρμογής τους, μεταξύ άλλων όσον αφορά το διακρατικό εμπόριο, τόσο εντός της ΕΕ όσο και από τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η προώθηση δικαιότερων εμπορικών πρακτικών θα πρέπει να αποτελεί μέρος μιας ολοκληρωμένης πολιτικής της ΕΕ για τα τρόφιμα και το εμπόριο, η οποία θα καλύπτει ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού και θα διασφαλίζει την υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) του ΟΗΕ. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Εισαγωγή

| 2.1. | Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές ορίζονται ως “πρακτικές μεταξύ επιχειρήσεων που παρεκκλίνουν από την ορθή εμπορική συμπεριφορά και είναι αντίθετες προς την καλή πίστη και τα χρηστά συναλλακτικά ήθη και επιβάλλονται μονομερώς από έναν εμπορικό εταίρο σε άλλον” (3). Η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων είναι ιδιαίτερα ευάλωτη στις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, λόγω των ισχυρών ανισορροπιών ισχύος μεταξύ των παραγόντων. Οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές μπορούν να εμφανιστούν σε όλα τα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού και οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που προκύπτουν σε ένα επίπεδο της αλυσίδας μπορεί να έχουν επιπτώσεις και σε άλλα τμήματά της, ανάλογα με την ισχύ στην αγορά των εμπλεκομένων παραγόντων (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Όπως περιγράφεται λεπτομερώς στις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ με θέμα “Πιο δίκαιες αλυσίδες εφοδιασμού” που εγκρίθηκε το 2016 (5) και “Βελτίωση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων” το 2018 (6), η συγκέντρωση της διαπραγματευτικής ισχύος έχει οδηγήσει σε κατάχρηση της κυρίαρχης θέσης, με αποτέλεσμα οι πιο ευάλωτοι φορείς της αγοράς να καθίστανται ολοένα και πιο τρωτοί σε αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Με τον τρόπο αυτό, ο οικονομικός κίνδυνος μεταφέρεται από την αγορά στην αλυσίδα εφοδιασμού και έχει ιδιαίτερα αρνητικό αντίκτυπο στους καταναλωτές και σε ορισμένους φορείς, π.χ. σε γεωργούς, εργαζόμενους και ΜΜΕ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, το μερίδιο της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων που διοχετεύεται στον πρωτογενή παραγωγό μειώθηκε από 31 % το 1995 σε 23,4 % το 2015 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεία). Σύμφωνα με την Επιτροπή, το πρόβλημα των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών έχει αναγνωριστεί από όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων και έχει αναφερθεί ότι η πλειονότητα των φορέων έχει υποστεί αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (7). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η οδηγία (2019/633 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8) για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων εγκρίθηκε στα τέλη Απριλίου 2019. Η οδηγία είναι σύντομη, περιεκτική και βασίζεται σε ορισμένες βασικές αρχές Τα κράτη μέλη όφειλαν να μεταφέρουν την οδηγία στο εθνικό τους δίκαιο έως την 1η Μαΐου 2021 και να την εφαρμόσουν έξι μήνες αργότερα. Αυτό αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου θεματολογίου διακυβέρνησης, το οποίο αποσκοπεί στην επίτευξη αποτελεσματικότερης και δικαιότερης αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων και περιλαμβάνει επίσης τη συνεργασία των παραγωγών και μέτρα για την ενίσχυση της διαφάνειας της αγοράς. Η στρατηγική “από το αγρόκτημα στο πιάτο” (9) έχει επίσης σχεδιαστεί για να συμβάλει στη βελτίωση της θέσης των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η σλοβενική Προεδρία της ΕΕ ζήτησε από την ΕΟΚΕ να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα την αποτελεσματική επίτευξη των στόχων της οδηγίας στην πράξη, τις βέλτιστες πρακτικές των κρατών μελών όσον αφορά τη ρύθμιση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, καθώς και τα μέτρα που απαιτούνται για να διασφαλιστεί ότι η διαδικασία αυτή δεν θα σταματήσει. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Θέση της ΕΟΚΕ σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές

| 3.1. | Στη γνωμοδότησή της του 2018 (10), η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μείωση της εμφάνισης αθέμιτων εμπορικών πρακτικών ως απαραίτητο πρώτο βήμα για την προστασία των πιο ευάλωτων φορέων, ιδίως των γεωργών, των εργαζομένων και ορισμένων φορέων, καθώς και για τη βελτίωση της διακυβέρνησης στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Μια κανονιστική προσέγγιση και ένα νομοθετικό πλαίσιο με αποτελεσματικούς και ισχυρούς μηχανισμούς επιβολής είναι ο μόνος τρόπος αποτελεσματικής αντιμετώπισης των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ. Αυτό επαναλήφθηκε επίσης στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ του 2020 με θέμα τη στρατηγική “Από το αγρόκτημα στο πιάτο” (11). |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε ένα ελάχιστο κοινό πρότυπο προστασίας σε ολόκληρη την ΕΕ απαγορεύοντας μόνο έναν συγκεκριμένο αριθμό αθέμιτων εμπορικών πρακτικών. Απαιτείται απαγόρευση όλων των καταχρηστικών πρακτικών. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Όσον αφορά την επιβολή του νόμου, η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός εναρμονισμένου πλαισίου της ΕΕ για τις αρχές επιβολής του νόμου. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Εκτός από την αντιμετώπιση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, η ΕΟΚΕ συνέστησε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενθαρρύνει και να υποστηρίξει επιχειρηματικά πρότυπα που συμβάλλουν στη βιωσιμότητα της αλυσίδας εφοδιασμού, καθώς και στην επανεξισορρόπηση και στη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της, προκειμένου να ενισχυθεί η θέση των πιο ευάλωτων φορέων. |
| --- | --- |

3.4.

4.   Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογή της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές — πορεία των εργασιών

| 4.1. | Τα κράτη μέλη βρίσκονται επί του παρόντος στη διαδικασία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογής της οδηγίας (12). Οι περισσότερες ενώσεις γεωργών, συνδικαλιστικές οργανώσεις και επιχειρήσεις μεταποίησης τροφίμων θεωρούν ότι τα σχεδιαζόμενα μέτρα δεν επαρκούν για την προστασία τους. Ωστόσο, υποστήριξαν τα προτεινόμενα μέτρα για την εφαρμογή της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και ζήτησαν υψηλότερες φιλοδοξίες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι έμποροι λιανικής εξέφρασαν αποκλίνουσες απόψεις. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Έως τον Νοέμβριο του 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα υποβάλει ενδιάμεση έκθεση σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο και, το 2025, μια αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της οδηγίας. Η αξιολόγηση αυτή θα βασίζεται στις ετήσιες εκθέσεις των κρατών μελών και στα αποτελέσματα των ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που απευθύνονται στα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την κατάσταση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (13). Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να συμβουλευτεί επίσης τους αγοραστές και να συλλέξει την εμπειρία τους από την οδηγία. Ο μηχανισμός συνεργασίας που θεσπίζεται με την οδηγία θα πρέπει να παρέχει κατάλληλο φόρουμ για τις αρχές επιβολής του νόμου και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να συζητούν σχετικά με την αποτελεσματικότητα της οδηγίας, βάσει των ετήσιων εκθέσεων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη. Κατά τη διάρκεια αυτών των τακτικών συζητήσεων, μπορούν να εντοπιστούν βέλτιστες πρακτικές, αλλά και κενά, και να πραγματοποιηθεί σύγκριση των προσεγγίσεων που ακολουθούν τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή αποφάσισε να ρυθμίσει τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν προώθησε μια εναρμονισμένη προσέγγιση, πράγμα που προκαλεί κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι τα κράτη μέλη μεταφέρουν και εφαρμόζουν την οδηγία, διασφαλίζοντας μεγαλύτερη δικαιοσύνη στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, και ζητεί μια πιο εναρμονισμένη προσέγγιση στο μέλλον. |
| --- | --- |

4.3.

5.   Ορθές πρακτικές κατά τη διαδικασία εφαρμογής/μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο

| 5.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις φιλόδοξες εθνικές νομοθετικές πράξεις μεταφοράς (εφεξής «ορθές πρακτικές») που απαγορεύουν ορισμένες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές οι οποίες επιτρέπονται στην οδηγία υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Για παράδειγμα, η απαγόρευση επιστροφής στον προμηθευτή των απούλητων προϊόντων χωρίς να πληρώνει για τα εν λόγω προϊόντα ή η μετακύλιση του κόστους αποθήκευσης από τον αγοραστή στον προμηθευτή, η οποία θεσπίστηκε με τη γερμανική νομοθετική πράξη μεταφοράς (14). |
| --- | --- |

5.1.

| 5.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την εισαγωγή άρθρων στις νομοθετικές πράξεις μεταφοράς, τα οποία απαγορεύουν την αγορά κάτω του κόστους παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων όλων των φορέων. Αυτό συμβαίνει στην περίπτωση του ισπανικού νόμου (15), ο οποίος, αφενός, απαγορεύει σε όλους τους φορείς να αγοράζουν κάτω του κόστους παραγωγής και, αφετέρου, την καταστροφή αξίας κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Ομοίως, ο Ιταλός νομοθέτης έχει λάβει εντολή να αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό στο πλαίσιο της νομοθετικής πράξης μεταφοράς (16). Στη Γερμανία, το γερμανικό ομοσπονδιακό κοινοβούλιο θα διενεργήσει έλεγχο της πιθανής απαγόρευσης αγοράς κάτω του κόστους παραγωγής στο πλαίσιο της αξιολόγησης που θα πραγματοποιηθεί δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος. |
| --- | --- |

5.2.

| 5.3. | Αυτό αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης δέσμης πρωτοβουλιών που προωθεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμπεριλαμβανομένων, για παράδειγμα, παρατηρητηρίων της αγοράς τιμών (17), η οποία είναι απαραίτητη για τη στήριξη της διαφάνειας και της δικαιοσύνης στον τομέα. Επιπλέον, πρέπει να αναφερθεί η σημασία της αμοιβαιότητας στο διεθνές εμπόριο (18). |
| --- | --- |

5.3.

| 5.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τους νόμους που θεσπίζουν διαμεσολαβητή για την παρακολούθηση της εφαρμογής τους. Στην Ισπανία, συστάθηκε ειδική και ανεξάρτητη υπηρεσία (AICA) για την παρακολούθηση της εφαρμογής του νόμου, ενώ ένας διαμεσολαβητής έχει εντολή να ενθαρρύνει εθελοντικούς κώδικες δεοντολογίας. Στη Γερμανία, όσοι θίγονται από αθέμιτες εμπορικές πρακτικές θα έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν ανώνυμες καταγγελίες σε ανεξάρτητο διαμεσολαβητή, συμπεριλαμβανομένης της αναφοράς αθέμιτων πρακτικών που δεν απαριθμούνται στη νομοθεσία. Ο διαμεσολαβητής θα μπορεί επίσης να κινεί έρευνες και να διαβιβάζει τις παραβιάσεις στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Γεωργίας και Τροφίμων (BLE), καθώς και να παρακολουθεί το κόστος παραγωγής και την εξέλιξη των τιμών (19). |
| --- | --- |

5.4.

| 5.5. | Το μέγεθος δεν αντιπροσωπεύει κατ’ ανάγκη την ισχύ στην αγορά και, κατά συνέπεια, όλοι οι επιχειρηματικοί παράγοντες, μεγάλοι και μικροί, θα πρέπει να προστατεύονται από τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν νόμους που να προστατεύουν όλους τους επιχειρηματικούς παράγοντες. Όπου δεν επιτυγχάνεται αυτό το επίπεδο φιλοδοξίας, αναγνωρίζει την αξία των χωρών των οποίων οι νόμοι καλύπτουν μεγαλύτερους παράγοντες τουλάχιστον σε βασικούς τομείς. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, διατηρείται το όριο των 350 εκατ. EUR για τις επιχειρήσεις παραγωγής γεωργικών προϊόντων, προϊόντων αλιείας και τροφίμων, αλλά για το κρέας, τα φρούτα, τα λαχανικά και τα κηπευτικά προϊόντα, το όριο θα οριστεί σε κύκλο εργασιών ύψους 4 δισεκατ. EUR, με αποτέλεσμα περισσότεροι παράγοντες να προστατεύονται από τη νομοθεσία (20). Ο βελγικός προκαταρκτικός νόμος καταργεί τη «σταδιακή προσέγγιση» που προσφέρει σε όλους τους επιχειρηματικούς παράγοντες προστασία κάτω από το όριο των 350 εκατ. EUR έναντι των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους σε σχέση με τον αγοραστή. Η Ισπανία παρέχει ειδική προστασία στους πρωτογενείς παραγωγούς, αλλά όλες οι επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους και/ή τη θέση τους στην αγορά, προστατεύονται από τον νόμο. |
| --- | --- |

5.5.

| 5.6. | Οι διπλές δημοπρασίες (21) έχουν συνδεθεί με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις για τους γεωργούς (22), οι οποίοι είναι εκ των πραγμάτων αναγκασμένοι να συμμετάσχουν στην πρακτική αυτή λόγω της ανισορροπίας δυνάμεων μεταξύ αγοραστών και πωλητών. Η απαγόρευση των διπλών δημοπρασιών θα συμβάλει στην αποφυγή περιπτώσεων στις οποίες οι προμηθευτές αναγκάζονται να πωλούν κάτω από το κόστος παραγωγής. Μολονότι η διαδικασία μεταφοράς της οδηγίας στο δίκαιο της Ιταλίας δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, η ΕΟΚΕ παρακολουθεί με ενδιαφέρον τη συνεχιζόμενη συζήτηση σχετικά με τη δυνατότητα απαγόρευσης των διπλών δημοπρασιών στη χώρα, όπου έχει ανατεθεί στον νομοθέτη να αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό στο πλαίσιο της νομοθετικής πράξης μεταφοράς. |
| --- | --- |

5.6.

| 5.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ορθή πρακτική την υποχρέωση να υπάρχουν γραπτές συμβάσεις για όλες τις πράξεις και να περιλαμβάνονται σε μια βάση δεδομένων για μεγαλύτερη διαφάνεια και έλεγχο. Ο ισπανικός νόμος περιλαμβάνει μια τέτοια υποχρέωση με πολύ καλές συνέπειες στις εμπορικές σχέσεις. Οι συμβάσεις θα πρέπει να περιλαμβάνουν έννοιες όπως η ποιότητα, η διάρκεια, η τιμή, ο δείκτης τιμών, η επαναδιαπραγμάτευση, η ανανέωση και η καταγγελία κατόπιν προειδοποίησης. |
| --- | --- |

5.7.

| 5.8. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη ρήτρα του γερμανικού νόμου που προβλέπει μια πρώτη αξιολόγηση δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος του νόμου, καθώς και το γεγονός ότι, εκτός από την εξέταση της συμμόρφωσης με τις ισχύουσες απαγορεύσεις, το γερμανικό ομοσπονδιακό κοινοβούλιο μπορεί επίσης να επεκτείνει τον κατάλογο των απαγορευμένων αθέμιτων εμπορικών πρακτικών (23). Επισημαίνει επίσης τον βελγικό προκαταρκτικό νόμο, ο οποίος προβλέπει τη δυνατότητα προσθήκης αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στον κατάλογο ανά πάσα στιγμή, μέσω βασιλικού διατάγματος κατόπιν διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

5.8.

6.   Εντοπισθείσες ανεπάρκειες

| 6.1. | Η ΕΟΚΕ επιμένει ότι όλες οι αθέμιτες εμπορικές πρακτικές που αναφέρονται στην οδηγία μπορούν να έχουν επιζήμιες επιπτώσεις στους πιο ευάλωτους φορείς της αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένων των λεγόμενων «γκρίζων πρακτικών». Οι ασθενέστεροι προμηθευτές μπορεί να αισθάνονται αναγκασμένοι να υπογράψουν συμφωνία με έναν ισχυρότερο αγοραστή που περιέχει συμβατικούς όρους που δεν είναι προς το συμφέρον τους. Ενώ η δυνατότητα γενικής απαγόρευσης όλων των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών έχει συζητηθεί σε αρκετά κράτη μέλη, αποδείχθηκε δύσκολο να επιτευχθεί αυτό το επίπεδο φιλοδοξίας χωρίς την παρέμβαση της ΕΕ. Ομοίως, στη γνωμοδότησή της του 2018, η ΕΟΚΕ ζήτησε την πλήρη απαγόρευση των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και τη δυνατότητα των κρατών μελών να επεκτείνουν τον κατάλογο των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών που αρχικά απαγορεύονταν. Απομένει να διαπιστωθεί ποιους μηχανισμούς αναθεώρησης θα εισαγάγουν οι νομοθετικές πράξεις μεταφοράς. |
| --- | --- |

6.1.

| 6.2. | Η οδηγία παρέχει στους προμηθευτές, στις οργανώσεις προμηθευτών και στις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις που ενεργούν για λογαριασμό προμηθευτών το δικαίωμα να υποβάλλουν καταγγελίες. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι ενδέχεται να υπάρξουν περιστατικά κατά τα οποία λαμβάνει χώρα παράνομη αθέμιτη εμπορική πρακτική, ένα θιγόμενο μέρος (π.χ. εργαζόμενος) λαμβάνει σχετικές πληροφορίες, αλλά οι αρχές επιβολής του νόμου δεν είναι σε θέση να την αντιμετωπίσουν επειδή δεν υπάρχει επίσημη καταγγελία από τον θιγόμενο ή από την οργάνωσή του. Δεδομένου ότι οι θιγόμενοι φορείς ενδέχεται να είναι απρόθυμοι να υποβάλλουν καταγγελίες, ακόμη και όταν δεν γίνονται σεβαστά τα δικαιώματά τους, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παρακολουθήσει στενά και να αξιολογήσει τον βαθμό στον οποίο ενδέχεται να απαιτούνται αλλαγές για την καλύτερη προστασία των πλέον ευάλωτων μερών που εξαρτώνται από φορείς, όπως οι εργαζόμενοι, οι γεωργοί και οι αλιείς. Η οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων δεν προϋποθέτει γραπτή σύμβαση. Εντούτοις, προϋποθέτει σχέση πώλησης. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ τονίζει την πρότασή της για επέκταση της προστασίας σε περιπτώσεις στις οποίες λαμβάνει χώρα αθέμιτη εμπορική πρακτική, αλλά δεν υπάρχει (γραπτή) σύμβαση. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει τη θέσπιση του δικαιώματος άσκησης συλλογικών αγωγών (24). |
| --- | --- |

6.2.

| 6.3. | Η «σταδιακή προσέγγιση» της οδηγίας συνεπάγεται ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, ένας παράγοντας εκμετάλλευσης που είναι ασθενής όσον αφορά την ισχύ στην αγορά αλλά έχει μεγάλο κύκλο εργασιών δεν προστατεύεται από τον νόμο. Αυτό δημιουργεί αβεβαιότητα για τους προμηθευτές που δεν γνωρίζουν τον ετήσιο κύκλο εργασιών των επιχειρηματικών τους εταίρων. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ να παρακολουθήσουν και να αντιμετωπίσουν τις αρνητικές συνέπειες αυτής της «σταδιακής προσέγγισης» και να εξετάσουν το ενδεχόμενο προστασίας όλων των επιχειρηματικών παραγόντων ανεξάρτητα από το μέγεθός τους. |
| --- | --- |

6.3.

| 6.4. | Οι σταθερές, ισορροπημένες και μακροπρόθεσμες επιχειρηματικές σχέσεις μεταξύ των φορέων της αλυσίδας τροφίμων μπορούν να βοηθήσουν τους γεωργούς να συμμετέχουν περισσότερο στην προστιθέμενη αξία των προϊόντων, όταν οι γεωργοί λαμβάνουν μικρότερο και περαιτέρω συρρικνούμενο ποσοστό της τελικής τιμής. Ο περιφερειακός χαρακτήρας και οι πτυχές της ποιότητας μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της προστιθέμενης αξίας στην περιοχή έναντι των εισαγωγών πρώτων υλών από τρίτες χώρες με χαμηλότερα, ως επί το πλείστον, πρότυπα παραγωγής από αυτά που ισχύουν στην ΕΕ. Η καλύτερη επισήμανση της προέλευσης θα αυξήσει τη διαφάνεια στις αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων. |
| --- | --- |

6.4.

7.   Τρωτά σημεία της αγροδιατροφικής αλυσίδας εφοδιασμού που ανέδειξε η νόσος COVID-19

| 7.1. | Γενικά, η ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων αποδείχθηκε εξαιρετικά ανθεκτική κατά τη διάρκεια της κρίσης της νόσου COVID-19. Οι καταναλωτές είχαν ανά πάσα στιγμή πρόσβαση σε όλα σχεδόν τα είδη τροφίμων. Παρά το γεγονός ότι ήταν εκτεθειμένοι σε κινδύνους λοίμωξης, οι εργαζόμενοι κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων έκαναν καταπληκτική δουλειά. Ωστόσο, η νόσος COVID-19 επηρεάζει ολόκληρο το παγκόσμιο αγροδιατροφικό σύστημα. Προκαλεί συμμετρικό αλλά ασύγχρονο κλυδωνισμό στα παγκόσμια και εθνικά συστήματα τροφίμων, ο οποίος επηρεάζει: 1) τους διαύλους προσφοράς και ζήτησης σε διαφορετικές χρονικές στιγμές· 2) όλα τα στοιχεία του συστήματος τροφίμων, από την πρωτογενή παραγωγή έως τη μεταποίηση τροφίμων, το λιανικό εμπόριο και τις υπηρεσίες εστίασης (HORECA), τα συστήματα διεθνούς εμπορίου και εφοδιαστικής και την ενδιάμεση και τελική ζήτηση· 3) τις αγορές παραγόντων (εργασία και κεφάλαιο) και τα ενδιάμεσα αγαθά παραγωγής. Οι δίαυλοι αυτών των επιδράσεων περιλαμβάνουν πολλούς μακροοικονομικούς παράγοντες (π.χ. συναλλαγματικές ισοτιμίες, τιμές ενέργειας, πρόσβαση στις χρηματοπιστωτικές αγορές) και, κυρίως, τη συρρίκνωση της συνολικής οικονομικής δραστηριότητας και την αύξηση της ανεργίας. |
| --- | --- |

7.1.

| 7.2. | Οι περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων (η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με πρόσωπα με ουσιώδη καθήκοντα, π.χ. εποχιακοί εργαζόμενοι) από ένα κράτος μέλος σε άλλο έχουν επηρεάσει πολλούς τομείς παραγωγής και μεταποίησης τροφίμων (π.χ. συγκομιδή φρούτων και λαχανικών και επεξεργασία κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων) που εξαρτώνται από το εργατικό δυναμικό εποχιακών εργαζομένων από άλλα κράτη μέλη ή τρίτες χώρες. Επιπλέον, οι διακινούμενοι εργαζόμενοι συχνά ζουν και εργάζονται σε κακές συνθήκες και διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο μόλυνσης, όπως καταδεικνύεται από την εκδήλωση εστιών σε σφαγεία και μονάδες συσκευασίας κρέατος παγκοσμίως. Αυτό δημιουργεί τόσο σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας όσο και διακοπή της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. |
| --- | --- |

7.2.

| 7.3. | Επιπλέον, με τη διακοπή της μεταφοράς τροφίμων λόγω των μέτρων περιορισμού και των προβλημάτων υλικοτεχνικής υποστήριξης, η πανδημία αυτή οδήγησε επίσης σε προστατευτισμό που επηρεάζει τις εισαγωγές και τις εξαγωγές τροφίμων. Ταυτόχρονα, πολλοί τόνισαν τη σημασία των τροφίμων που παράγονται σε περιφερειακό επίπεδο στην ΕΕ και τα παραδοσιακά οφέλη των βραχειών αλυσίδων εφοδιασμού και της τοπικής παραγωγής και εμπορίου. Οι βραχείες αλυσίδες εφοδιασμού και η τοπική παραγωγή και εμπόριο αποδείχθηκαν σημαντικός πόλος έλξης κατά τη διάρκεια της κρίσης, καθώς οι άνθρωποι αναζητούν νέους και πιο άμεσους τρόπους για να αγοράσουν τα τρόφιμά τους και οι παραγωγοί να βρουν νέες αγορές για τα προϊόντα τους. Ωστόσο, μία από τις σημαντικότερες πτυχές είναι η συνειδητοποίηση της ανάγκης να συνεχιστεί το δίκαιο και βιώσιμο εμπόριο σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Οι εμπορικοί περιορισμοί μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο τη σταθερότητα, γεγονός που θα πλήξει ιδιαίτερα τους πληθυσμούς χαμηλού εισοδήματος. |
| --- | --- |

7.3.

| 7.4. | Ο περιορισμός της κυκλοφορίας έχει οδηγήσει σε δυσχερή θέση τον τομέα της φιλοξενίας και μέρος της βιομηχανίας τροφίμων (π.χ. τον τομέα των ξενοδοχείων και των εστιατορίων και άλλους κλάδους «εκτός της οικίας», τον τομέα των υπηρεσιών παράδοσης τροφίμων, χονδρέμπορους και λιανοπωλητές που βρίσκονται σε τουριστικές ζώνες), με εκτεταμένες συνέπειες. Εκτός από τις ίδιες τις εγκαταστάσεις, η διακοπή των δραστηριοτήτων έπληξε επίσης το ενοποιημένο σύστημα εφοδιασμού τροφίμων στο οποίο βασίζονταν πολλοί γεωργοί και προμηθευτές γεωργικών προϊόντων. Οι προμηθευτές νωπών προϊόντων επλήγησαν σοβαρά, υψηλής ποιότητας κρασί, τυριά και εκλεκτά τεμάχια κρέατος που πωλούνται συνήθως σε εστιατόρια, αντικαταστάθηκαν από τυποποιημένα προϊόντα που αγοράζονται σε σουπερμάρκετ και καταναλώνονται στο σπίτι (FAO, 2020· ΟΟΣΑ, 2020). Ορισμένοι παραγωγοί ανταποκρίθηκαν με το να μετακινηθούν πλησιέστερα στις λιανικές ή διαδικτυακές αγορές όπου βρήκαν πολύ καλούς συμβιβασμούς και συμφωνίες σε πολλές περιπτώσεις, αλλά πολλοί δεν κατάφεραν να προσαρμοστούν και έχασαν πελάτες και εισόδημα. Ο αγροτουρισμός, ο οποίος συχνά βοηθά τους γεωργούς να διαφοροποιήσουν τις πηγές εισοδήματός τους, επλήγη επίσης σοβαρά από τους περιορισμούς της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

7.4.

| 7.5. | Η κρίση της νόσου COVID-19 επιτάχυνε δραματικά τη στροφή προς το διαδίκτυο και η τάση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί. Μια πρόσφατη μελέτη της McKinsey (25) δείχνει ότι, το 2020, η διαδικτυακή πώληση τροφίμων αυξήθηκε κατά 55 % στην Ευρώπη και η μετατόπιση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί με το 50 % των καταναλωτών που χρησιμοποιούσαν διαδικτυακούς διαύλους κατά τη διάρκεια της πανδημίας να έχουν την πρόθεση να συνεχίσουν να το πράττουν. |
| --- | --- |

7.5.

| 7.6. | Η εμφάνιση της νόσου COVID-19 και η ταχεία εξάπλωσή της σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν σοβαρό κλυδωνισμό για την ΕΕ και την παγκόσμια οικονομία. Έχουν ληφθεί άμεσα και ολοκληρωμένα δημοσιονομικά μέτρα, μέτρα ρευστότητας και μέτρα πολιτικής για την ανακούφιση των τομέων που πλήττονται περισσότερο. Η ΕΕ διαθέτει εκτενή εργαλειοθήκη μέτρων παρέμβασης στην αγορά, πολλά από τα οποία ενεργοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης της νόσου COVID-19 για τη στήριξη των γεωργικών εισοδημάτων. Ωστόσο, η ανταπόκριση ήταν περιορισμένη, καθώς δεν υπήρχαν σχεδόν καθόλου κονδύλια στον προϋπολογισμό της ΕΕ για τη χρηματοδότηση πρόσθετων έκτακτων μέτρων για τη γεωργία κατά το τελευταίο έτος της δημοσιονομικής περιόδου 2014-2020. |
| --- | --- |

7.6.

| 7.7. | Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε μια Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία με επιπτώσεις και για τη γεωργία (στρατηγική «από το αγρόκτημα στο πιάτο» και στρατηγική για τη βιοποικιλότητα), ενώ η δέσμη κινήτρων της ΕΕ «Next Generation EU» διέθεσε επιπλέον 7,5 δισεκατ. EUR στο ΕΓΤΑΑ. Οι εκτιμήσεις επιπτώσεων της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» είναι ανησυχητικές για την ΕΕ. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητά πιο ισορροπημένη στήριξη της πολιτικής υπέρ του αγροδιατροφικού τομέα σε σύγκριση με ορισμένα άλλα τμήματα της οικονομίας όπου η οικονομική διάρθρωση είναι πολύ πιο ανθεκτική και τα επίπεδα κερδοφορίας είναι πολύ υψηλότερα. |
| --- | --- |

7.7.

8.   Επόμενα βήματα

| 8.1. | Το περιθώριο χειρισμών που αφήνει η οδηγία στα κράτη μέλη να καταρτίσουν νόμους για την εφαρμογή της οδηγίας επέτρεψε σε καθένα από αυτά να θεσπίσει ειδικά προσαρμοσμένη νομοθεσία που να ανταποκρίνεται στο εθνικό τους πλαίσιο. Όπως προαναφέρθηκε, ορισμένα κράτη μέλη έχουν αυξήσει το επίπεδο φιλοδοξίας πάνω από τα ελάχιστα πρότυπα εναρμόνισης της οδηγίας και έχουν θεσπίσει νόμους που παρέχουν πρόσθετη προστασία στους προμηθευτές εντός και εκτός ΕΕ. |
| --- | --- |

8.1.

| 8.2. | Ενώ αναμένεται ότι οι προμηθευτές ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους θα έχουν εύκολη πρόσβαση στις ιδιαιτερότητες της εθνικής τους νομοθετικής πράξης μεταφοράς (συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού καταγγελιών και της αρμόδιας αρχής), αυτό ενδέχεται να μην ισχύει για τους προμηθευτές που πραγματοποιούν εξαγωγές σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ και για τους προμηθευτές εκτός ΕΕ που πραγματοποιούν εξαγωγές στην ΕΕ. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσπάθεια διάδοσης που ανέλαβε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη δημοσίευση του φυλλαδίου σχετικά με την οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (26), αλλά επισημαίνει ότι το έγγραφο αυτό περιέχει μόνο πληροφορίες σχετικά με τα ελάχιστα πρότυπα εναρμόνισης. Προκειμένου να παρασχεθούν στους εξαγωγείς τα κατάλληλα εργαλεία για να επωφεληθούν από τις εθνικές νομοθετικές πράξεις μεταφοράς, η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι όλες οι σημαντικότερες πληροφορίες που σχετίζονται με κάθε νόμο είναι εύκολα διαθέσιμες στους εξαγωγείς. |
| --- | --- |

8.2.

| 8.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι προς το συμφέρον όλων των ενδιαφερόμενων μερών να εφαρμόζεται η οδηγία σε κάθε επιχειρηματική σχέση στην οποία τουλάχιστον ο αγοραστής ή ο πωλητής είναι εταιρεία της ΕΕ, ακόμη και όταν ο προμηθευτής είναι φορέας εκτός ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την ΕΥΕΔ να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες διάδοσης των αντιπροσωπειών της ΕΕ σε τρίτες χώρες για την παροχή πληροφοριών σε προμηθευτές εκτός ΕΕ. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να υπερβαίνουν τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές της οδηγίας και να περιλαμβάνουν πρακτικές πληροφορίες σχετικά με τις ιδιαιτερότητες και τις αρχές επιβολής του νόμου των κρατών μελών. |
| --- | --- |

8.3.

| 8.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η αγροδιατροφική αλυσίδα εφοδιασμού θεωρείται στρατηγικό οικοσύστημα για την ευρωπαϊκή ανάκαμψη και ζητεί την περαιτέρω συνεργασία στην αλυσίδα εφοδιασμού και διάλογο με τους ενδιαφερόμενους φορείς για τη διευκόλυνση της μετάβασης προς πιο βιώσιμα συστήματα τροφίμων κατά τρόπο όσο το δυνατόν πιο συμμετοχικό. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία, την ποικιλομορφία και το εύρος των πρωτοβουλιών που αναλήφθηκαν κατά μήκος της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων για τη στήριξη της μετάβασης στη βιωσιμότητα μέσω επενδύσεων για την ενίσχυση της βιώσιμης και τοπικής παραγωγής. |
| --- | --- |

8.4.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Βελτίωση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων» (ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 165).

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση μιας δικαιότερης αλυσίδας εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής (ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130) και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα “Βελτίωση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων” (ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 165).

2

(3)  Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2014.

3

(4)  Ειδική ομάδα για τις γεωργικές αγορές, 2016.

4

(5)  Γνωμοδότηση NAT/680 της ΕΟΚΕ με θέμα “Προώθηση δικαιότερων αλυσίδων εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής” (ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130).

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα “Βελτίωση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων” (ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 165).

6

(7)  Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 2014.

7

(8)  Οδηγία (ΕΕ) 2019/633 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, σχετικά με τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές στις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων και τροφίμων (ΕΕ L 111 της 25.4.2019, σ. 59).

8

(9)  Στρατηγική “από το αγρόκτημα στο πιάτο”.

9

(10)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα “Βελτίωση της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων” (ΕΕ C 440 της 6.12.2018, σ. 165).

10

(11)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα “Από το αγρόκτημα στο πιάτο”: μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (EE C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

11

(12)  Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο από τα κράτη μέλη.

12

(13)  Δικτυακός τόπος της ΕΕ.

13

(14)  Εκκρεμεί η έγκριση στο δεύτερο τμήμα και, ως εκ τούτου, δεν έχει ακόμη κοινοποιηθεί επισήμως στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Προβλέπεται για τις 28 Μαΐου 2021.

14

(15)  Ley 12/2013, de 2 de agosto, de medidas para mejorar el funcionamiento de la cadena alimentaria. Ο νόμος αυτός θα τροποποιηθεί με νομοσχέδιο που βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση και αναφέρεται στα ισπανικά ως «Proyecto de Ley por el que se modifica la Ley 12/2013 de medidas para mejorar el funcionamiento de la cadena alimentaria».

15

(16)  Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana23.4.2021.

16

Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana

(17)  Παρατηρητήρια αγοράς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Βλέπε επίσης το παράδειγμα του Γαλλικού προγράμματος εποπτείας των τιμών και του περιθωρίου στον τομέα των τροφίμων.

17

(18)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμβατότητα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 66).

18

(19)  Ιστότοπος του BLE.

19

(20)  Η ρήτρα αυτή ισχύει μόνο μέχρι τον Μάιο 2025, μετά το κατώτατο όριο θα μειωθεί σε 350 εκατ. EUR.

20

(21)  Οι διπλές δημοπρασίες είναι μηχανισμοί που χρησιμοποιούν οι αγοραστές για να βάλουν τους προμηθευτές να ανταγωνιστούν μεταξύ τους σε διαδικτυακές δημοπρασίες με σύντομη προειδοποίηση, στο πλαίσιο των οποίων τους παρέχονται κίνητρα να προσφέρουν την παραγωγή τους στη χαμηλότερη δυνατή τιμή.

21

(22)  Περιπτωσιολογική μελέτη Oxfam.

22

(23)  Η αξιολόγηση θα περιλαμβάνει επίσης τα αποτελέσματα της εξέτασης ενδεχόμενης απαγόρευσης της αγοράς τροφίμων και γεωργικών προϊόντων κάτω του κόστους παραγωγής τους.

23

(24)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση δικαιότερων αλυσίδων εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής» (ΕΕ C 34 της 2.2.2017, σ. 130).

24

(25)  https://www.mckinsey.com/industries/retail/our-insights/disruption-and-uncertainty-the-state-of-european-grocery-retail-2021

25

(26)  Φυλλάδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

26

---

III Προπαρασκευαστικές πράξεις

Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

563η σύνοδος ολομέλειας της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής – Interactio, 22.9.2021 - 23.9.2021

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/45 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/45

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Βελτίωση της νομοθεσίας: Συνένωση δυνάμεων για τη θέσπιση καλύτερων νόμων»

[COM(2021) 219 final]

(2021/C 517/06)

| Εισηγητής: | ο κ. Heiko WILLEMS |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Heiko WILLEMS

| Αίτηση γνωμοδότησης | Επιστολή της Επιτροπής, 1.7.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 231/0/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Επιστολή της Επιτροπής, 1.7.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

231/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η βελτίωση της νομοθεσίας εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα για τη νέα Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τους Ευρωπαίους νομοθέτες να εμβαθύνουν και να προωθήσουν με συνέπεια το σύστημα για τη βελτίωση της νομοθεσίας της ΕΕ σε όλες τις πτυχές του, και να χρησιμοποιήσουν συστηματικά τα εργαλεία και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας στο πλαίσιο του έργου τους. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η βελτίωση της νομοθεσίας αποτελεί βασικό στοιχείο της χρηστής διακυβέρνησης και της καλής νομοθέτησης. Μπορεί να συμβάλει στη διασφάλιση διαφανών, υπεύθυνων και συμμετοχικών διεργασιών χάραξης πολιτικής, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η θέσπιση τεκμηριωμένων, ανεξάρτητα ελεγμένων, απλών, σαφών, συνεκτικών, αποτελεσματικών, βιώσιμων, κατάλληλων για τον επιδιωκόμενο σκοπό, αναλογικών, μελλοντοστρεφών και εύκολα εφαρμόσιμων κανόνων. Πρόκειται για απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασφάλιση της δημοκρατικής νομιμότητας της ΕΕ, των θεσμικών οργάνων της και της εμπιστοσύνης των πολιτών σε αυτά. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι τα μέσα για τη βελτίωση της νομοθεσίας πρέπει να παραμείνουν ουδέτερα ως προς την πολιτική και να διαχωριστούν σαφώς από τη λήψη πολιτικών αποφάσεων, η οποία θα πρέπει να αποτελεί αρμοδιότητα των καθορισμένων και νόμιμων πολιτικών φορέων. Οι οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές πτυχές της ενωσιακής νομοθεσίας θα πρέπει πάντα να εξετάζονται σε ισότιμη βάση ενώ θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη τόσο η ποσοτική όσο και η ποιοτική ανάλυση για την αξιολόγηση του αντικτύπου τους. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η πανδημία COVID-19 αποτελεί μια άνευ προηγουμένου υγειονομική, κοινωνική και οικονομική κρίση στην Ευρώπη μετά το 1945. Ως εκ τούτου, καλεί την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στον πολλαπλό αντίκτυπο των προτεινόμενων δράσεων σε αυτές τις διαστάσεις υπό τις παρούσες εξαιρετικές περιστάσεις, προκειμένου να στηριχθεί μια ταχεία και πλήρη ανάκαμψη. |
| --- | --- |

1.4.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημαντική καθυστέρηση στην παράδοση της ανακοίνωσης. Προτρέπει την Επιτροπή να ανακτήσει τον χαμένο χρόνο, να διευκρινίσει τις προτάσεις της όσον αφορά τα παρακάτω σχόλια και να υλοποιήσει τις προτεινόμενες δράσεις το συντομότερο δυνατόν. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η βελτίωση της νομοθεσίας μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία βέλτιστων δυνατών ρυθμιστικών πλαισίων για τους πολίτες, τους εργαζόμενους, τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες διοικήσεις. Επίσης, τονίζει ότι η βελτίωση της νομοθεσίας θα πρέπει να συμβάλει στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς σε όλους τους τομείς, να βελτιώνει τη λειτουργία της και να ενισχύει την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητά της, να διευκολύνει την έρευνα και την καινοτομία, να τονώνει τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας υψηλής ποιότητας, να στηρίζει την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, και να ενισχύει την κοινωνική της διάσταση και την κοινωνική οικονομία της αγοράς, όπως προβλέπεται στο άρθρο 3 της ΣΛΕΕ. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει να προωθεί τις αρχές και τα εργαλεία βελτίωσης της νομοθεσίας σε όλες τις υπηρεσίες της, μεταξύ άλλων μέσω τακτικής επιμόρφωσης του προσωπικού σε όλα τα επίπεδα για τη διασφάλιση της ενημέρωσης και της συμμόρφωσης με τις εν λόγω αρχές και τα εργαλεία. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Παραπέμποντας σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (1), η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι, όσον αφορά τη βελτίωση της νομοθεσίας, «το ζητούμενο δεν πρέπει να είναι η “περισσότερη” ή “λιγότερη” κανονιστική ρύθμιση στην ΕΕ, ούτε η απορύθμιση ή η υποτίμηση συγκεκριμένων τομέων πολιτικής προς όφελος άλλων προτεραιοτήτων και η συνακόλουθη αμφισβήτηση των αξιών που ενστερνίζεται η ΕΕ: της κοινωνικής προστασίας και της προστασίας του περιβάλλοντος και των θεμελιωδών δικαιωμάτων» (2). Επιπλέον, τονίζει ότι η βελτίωση της νομοθεσίας δεν θα πρέπει να οδηγεί σε υπερβολική γραφειοκρατία κατά τη χάραξη πολιτικής της ΕΕ ούτε να αντικαθιστά τις πολιτικές αποφάσεις με τεχνικές διαδικασίες. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ αποτελεί τη θεσμική φωνή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στην ΕΕ και χρησιμεύει ως διαμεσολαβητής μεταξύ των νομοθετών της ΕΕ και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων. Η ΕΟΚΕ έχει συγκεντρώσει σημαντική εμπειρία και εμπειρογνωμοσύνη σε όλα τα θέματα που σχετίζονται με τη βελτίωση της νομοθεσίας. Στη συνέχεια παρουσιάζει την αξιολόγησή της σχετικά με συγκεκριμένες πτυχές που καλύπτονται από την ανακοίνωση, καθώς και με άλλες πτυχές που δεν καλύπτονται από αυτήν αλλά τις οποίες κρίνει απαραίτητο να τονίσει. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Επικουρικότητα και αναλογικότητα

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τις συστάσεις στις οποίες προέβη σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της όσον αφορά την επικουρικότητα και την αναλογικότητα (3). Επαναλαμβάνει ότι η Ένωση θα πρέπει να ενεργεί μόνο όταν αυτές οι αρχές τηρούνται πλήρως και όταν η κοινή δράση προσθέτει αξία για όλους. Για να διασφαλίσει τα παραπάνω, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να εφαρμόσει πλήρως τις προτάσεις της ομάδας δράσης «Επικουρικότητα και αναλογικότητα — Κάνουμε λιγότερα με πιο αποδοτικό τρόπο» (4). |
| --- | --- |

3.2.1.

3.3.   Συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων και δημόσιες διαβουλεύσεις

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξαγγελία της Επιτροπής σχετικά με τον εξορθολογισμό και τη διευκόλυνση της συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων. Επικροτεί επίσης τους στόχους της βελτίωσης της συμμετοχής σχετικών ενδιαφερόμενων μερών και της επιστημονικής κοινότητας στη χάραξη πολιτικών και της διευκόλυνσης της πρόσβασης του κοινού στα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία βασίζονται οι προτάσεις. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Όσον αφορά τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της (5) και στη γνωμοδότηση της πλατφόρμας Refit (6) στην κατάρτιση της οποίας συνέβαλε. Τονίζει ότι οι δημόσιες διαβουλεύσεις αποτελούν βασικό στοιχείο της συγκέντρωσης αποδεικτικών στοιχείων και δεν θα πρέπει ποτέ να διεξάγονται απλώς για τους τύπους, με προκαθορισμένα αποτελέσματα. Η Επιτροπή θα πρέπει πάντα να επιδιώκει διαβουλεύσεις με εκείνους που επηρεάζονται πιο άμεσα από τα προτεινόμενα μέτρα και να διασφαλίζει την εκπροσώπησή τους. Επιπλέον, οι δημόσιες διαβουλεύσεις δεν θα πρέπει να θίγουν τον συμβουλευτικό ρόλο της ΕΟΚΕ, αλλά ούτε και την αυτονομία και τα προνόμια των κοινωνικών εταίρων όπως προβλέπονται στις Συνθήκες, ιδιαίτερα όσον αφορά τα κοινωνικά και εργασιακά ζητήματα (κοινωνικός διάλογος). |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Επιτροπή να τηρεί αυστηρά τις κατευθυντήριες γραμμές του κεφαλαίου VII της εργαλειοθήκης για τη βελτίωση της νομοθεσίας σχετικά με τις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη (7) κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των διαβουλεύσεων. Ειδικότερα, τονίζει ότι τα ερωτηματολόγια θα πρέπει να είναι πάντα σαφή, απλά και φιλικά προς τον χρήστη, να παρέχονται σε επεξεργάσιμη μορφή, να επιτρέπουν απαντήσεις και σχόλια ανοικτού τύπου, να επιτρέπουν τη μεταφόρτωση πρόσθετων εγγράφων και να αποφεύγουν ερωτήσεις που κατευθύνουν τις απαντήσεις. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στην Επιτροπή ότι, δεδομένου του αντιπροσωπευτικού της ρόλου, η ΕΟΚΕ είναι το κατάλληλο όργανο για να συμβάλει στον προσδιορισμό των ενδιαφερόμενων μερών που επηρεάζονται περισσότερο από τα προτεινόμενα μέτρα πολιτικής. Καλεί την Επιτροπή να συμβουλεύεται περισσότερο την ΕΟΚΕ κατά την εκπόνηση στρατηγικών διαβούλευσης και τον προσδιορισμό των σχετικών ομάδων-στόχων. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να ενημερώνει καλύτερα τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον τρόπο χρήσης των συνεισφορών τους. Η σωστή ανατροφοδότηση σχετικά με το πώς αξιοποιούνται οι συνεισφορές στη λήψη αποφάσεων είναι ουσιώδης για να διασφαλιστεί η συνεχής εμπιστοσύνη και συμμετοχή των πολιτών στη χάραξη πολιτικών. |
| --- | --- |

3.3.5.

| 3.3.6. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ανταποκριθεί στο μακροχρόνιο αίτημά της να εξηγήσει με πρακτικές λεπτομέρειες τον τρόπο με τον οποίο σταθμίζει τις συνεισφορές που λαμβάνει κατά τη διάρκεια των δημόσιων διαβουλεύσεων ανάλογα με την αντιπροσωπευτικότητά τους. Στην εποχή της παραπληροφόρησης, των μαζικών εκστρατειών (π.χ. στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης) και της χρήσης bot, αυτή η στάθμιση καθίσταται όλο και πιο σημαντική. |
| --- | --- |

3.3.6.

3.4.   Εκτιμήσεις επιπτώσεων

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της (8) σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος για την εκτίμηση επιπτώσεων. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, εξ ορισμού, η Επιτροπή θα πρέπει να τεκμηριώνει κάθε νομοθετική πρόταση με μια πλήρως εμπεριστατωμένη εκτίμηση επιπτώσεων. Εάν παραλείψει την υποχρέωση αυτή, η Επιτροπή θα πρέπει να εξηγήσει αναλυτικά τους λόγους της απόφασής της και να προσκομίσει όλες τις πληροφορίες και τα στοιχεία στα οποία βασίζεται ή/και στηρίζεται η πρόταση. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να τηρήσουν τη δέσμευσή τους βάσει της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου (9) και να προβαίνουν στις δικές τους εκτιμήσεις επιπτώσεων σχετικά με τις ουσιώδεις τροποποιήσεις κατά τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας, μεταξύ άλλων όσον αφορά αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια τριμερών διαπραγματεύσεων. Προτείνει στην Επιτροπή και στους νομοθέτες, μαζί με την Επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου, να θεσπίσουν ένα κοινό σύνολο κριτηρίων που θα συμβάλει στον ορισμό των «ουσιωδών» τροποποιήσεων και στον καθορισμό της χρονικής στιγμής κατά την οποία οι τροποποιήσεις απαιτούν πρόσθετη ανάλυση επιπτώσεων. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την πρόσκληση (10) που έχει απευθύνει προς την Επιτροπή για τη θέσπιση ενός ευφυούς πίνακα αξιολόγησης που θα επέτρεπε τη δυναμική μοντελοποίηση των επιπτώσεων των ουσιωδών τροποποιήσεων από τους συννομοθέτες με την αντικειμενοποίηση των επιπτώσεων ορισμένων παραμέτρων αλλά και ποιοτικών δεδομένων. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί τη δρομολόγηση πιλοτικού έργου σχετικά με την ευφυή μοντελοποίηση. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με τα πορίσματα της ετήσιας έκθεσης της επιτροπής ρυθμιστικού ελέγχου για το 2020 (11) σχετικά με την ποιότητα των εκτιμήσεων επιπτώσεων της Επιτροπής, στην οποία αναφέρει ότι, το 2020, η εν λόγω επιτροπή εξέδωσε πολύ λιγότερες θετικές γνωμοδοτήσεις (12 % των γνωμοδοτήσεων) και περισσότερες αρνητικές γνωμοδοτήσεις (46 % των γνωμοδοτήσεων). Συνεχίζει αναφέροντας ότι ο μέσος όρος βαθμολογίας της ποιότητας των αρχικών υποβολών ήταν επίσης εμφανώς χαμηλότερος σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη. [...] Σε πολλές περιπτώσεις, η χαμηλότερη ποιότητα οφείλεται στην έλλειψη επαρκούς χρόνου για την εκπόνηση των εκτιμήσεων επιπτώσεων, δεδομένων των φιλόδοξων πολιτικών προθεσμιών για την εκπλήρωση των νέων προτεραιοτήτων της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να θέσει ρεαλιστικές προθεσμίες προκειμένου οι υπηρεσίες της να είναι πάντα σε θέση να προβαίνουν σε πλήρως εμπεριστατωμένες εκτιμήσεις επιπτώσεων. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της διότι στο πόρισμα της έκθεσης της επιτροπής ρυθμιστικού ελέγχου για τις επιλογές που περιλαμβάνονται στην έκθεση της Επιτροπής αναφέρεται ότι «Το σύνολο των επιλογών συχνά δεν είναι πλήρες. Οι επιλογές τείνουν να εστιάζουν μόνο στην προτιμώμενη (πολιτική) επιλογή, χωρίς να περιλαμβάνουν εναλλακτικές επιλογές που στηρίζονται από ομάδες βασικών ενδιαφερόμενων μερών. Άλλες εκτιμήσεις επιπτώσεων παραλείπουν βασικές επιλογές, επειδή οι υπηρεσίες έκριναν ότι πρώτα θα έπρεπε να λάβουν πολιτική καθοδήγηση». Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι ο σκοπός των εκτιμήσεων επιπτώσεων είναι να παρέχουν αποδεικτικά στοιχεία και ανάλυση για να πραγματοποιηθούν πολιτικές επιλογές και όχι να αιτιολογήσουν την προτιμώμενη επιλογή της Επιτροπής. Προτρέπει την Επιτροπή να αποφεύγει την υποβολή προκατειλημμένων εκθέσεων. |
| --- | --- |

3.4.6.

| 3.4.7. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να «ενσωματώσει τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (ΣΒΑ)», διότι η πρόθεση αυτή συνάδει με το προηγούμενο αίτημα της ΕΟΚΕ (12), καθώς και να ευθυγραμμίσει τις εκτιμήσεις επιπτώσεων με τη στήριξη της «διττής μετάβασης». Με το ίδιο σκεπτικό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι εκτιμήσεις επιπτώσεων πρέπει να παραμείνουν μια τεκμηριωμένη δραστηριότητα, βασισμένη σε στοιχεία και ουδέτερη από άποψη πολιτικής, καθώς και ότι δεν θα πρέπει να προσανατολίζονται προς την αιτιολόγηση ενός πολιτικά προτιμώμενου αποτελέσματος ούτε να αντικαθιστούν τη λήψη πολιτικών αποφάσεων από τα αρμόδια όργανα. Οι σχετικές επιπτώσεις δεν θα πρέπει να ταξινομούνται σύμφωνα με πολιτικές προτιμήσεις, αλλά να αναλύονται πάντα σε ισότιμη βάση. Η ΕΟΚΕ θα εξακολουθήσει να είναι ιδιαιτέρως προσεκτική όσον αφορά την πρακτική εφαρμογή αυτής της ενσωμάτωσης στην πορεία της αναθεώρησης της εργαλειοθήκης για τη βελτίωση της νομοθεσίας, την οποία θα εξετάσει στο πλαίσιο συμπληρωματικής γνωμοδότησης, εφόσον χρειαστεί. |
| --- | --- |

3.4.7.

| 3.4.8. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι αναγκαίο να «δίνεται προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις» και να εφαρμόζεται πλήρως το «τεστ ΜΜΕ» στις εκτιμήσεις επιπτώσεων. Υπενθυμίζει στην Επιτροπή τις δέκα αρχές που καθοδηγούν τη χάραξη πολιτικής για τις ΜΜΕ, όπως ορίζεται στην πρωτοβουλία «Small Business Act». Υπογραμμίζει ότι για τις ΜΜΕ, και ιδιαίτερα για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, η ενωσιακή νομοθεσία πρέπει να είναι αποτελεσματική και εύκολα εφαρμόσιμη. Εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξαγγελία της Επιτροπής να συμβουλευθεί τον εκπρόσωπο των ΜΜΕ στην ΕΕ κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων για τις εκτιμήσεις επιπτώσεων, και καλεί τον εκπρόσωπο των ΜΜΕ να διατηρήσει έναν δομημένο διάλογο και συνεργασία με τις εθνικές οργανώσεις που εκπροσωπούν τα συμφέροντα των ΜΜΕ. Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να περιορίσει τον φόρτο που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών επιχειρήσεων, και να αξιολογεί συστηματικότερα τη δυνατότητα για ηπιότερα καθεστώτα, βάσει μιας αξιολόγησης κατά περίπτωση, προκειμένου να διαπιστώνεται κατά πόσον πρόκειται για όλες τις ΜΜΕ ή μόνο για πολύ μικρές επιχειρήσεις, όπως ορίζεται στο εργαλείο αριθ. 22 της εργαλειοθήκης για τη βελτίωση της νομοθεσίας, χωρίς να υπονομεύεται η επίτευξη των στόχων που ορίζονται από τη νομοθεσία ή τους καθιερωμένους κανόνες και πρότυπα. |
| --- | --- |

3.4.8.

| 3.4.9. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την προηγούμενη γνωμοδότησή της (13) στην οποία αναφέρει ότι οι εκτιμήσεις επιπτώσεων μπορούν και πρέπει να διενεργούνται συστηματικά για τις κατ’ εξουσιοδότηση και τις εκτελεστικές πράξεις. Υπενθυμίζει στην Επιτροπή ότι «το γεγονός ότι έχει εκπονηθεί εκτίμηση επιπτώσεων για το νομοθετικό κείμενο από το οποίο προέρχονται οι κατ’ εξουσιοδότηση και οι εκτελεστικές πράξεις δεν επαρκεί για να δικαιολογήσει τη μη εκτέλεση εκτίμησης επιπτώσεων σχετικά με τις παράγωγες πράξεις. Κάθε μεμονωμένη πράξη πρέπει να αξιολογείται με βάση τα δικά της πλεονεκτήματα [...].» |
| --- | --- |

3.4.9.

| 3.4.10. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εξαγγελία της Επιτροπής να ενσωματώσει μια στρατηγική ανάλυση προοπτικών στη χάραξη πολιτικών της ΕΕ και παραπέμπει στη σχετική γνωμοδότησή της (14). Ως εκπρόσωπος ποικίλων απόψεων από όλα τα κράτη μέλη, και ως παρατηρητής του Ευρωπαϊκού Συστήματος Στρατηγικής και Πολιτικής Ανάλυσης (ESPAS), η ΕΟΚΕ είναι έτοιμη να προσφέρει σημαντικά στοιχεία και πληροφορίες που θα χρησιμεύσουν στη διαδικασία ανάλυσης των προοπτικών. |
| --- | --- |

3.4.10.

3.5.   Επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου

| 3.5.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει θερμά το έργο της επιτροπής ρυθμιστικού ελέγχου στη διασφάλιση της ρυθμιστικής εποπτείας. Προκειμένου να διασφαλίσει ότι η εν λόγω επιτροπή μπορεί να εκπληρώσει πλήρως την εντολή της, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου έχει στη διάθεσή της επαρκείς πόρους και ικανότητες. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου δεν είναι τυπικά ανεξάρτητη. Τέσσερα από τα επτά μέλη της είναι μέλη της Επιτροπής. Για να διασφαλιστεί καλύτερη ισορροπία, η ΕΟΚΕ προτείνει η εν λόγω επιτροπή να διευρυνθεί ώστε να συμπεριλάβει ένα επιπλέον εξωτερικό μέλος. |
| --- | --- |

3.5.2.

3.6.   Μείωση του φόρτου και η εξισορροπητική προσέγγιση «για κάθε θέσπιση, μία κατάργηση» (one-in, one-out)

| 3.6.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την πρόθεση της Επιτροπής να περιορίσει τη ροή του ρυθμιστικού κόστους και του φόρτου που προκύπτει από τους νέους ρυθμιστικούς κανόνες και να μειώσει το περιττό υφιστάμενο κόστος και φόρτο στους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες διοικήσεις. Ομοίως, η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της για την καθιέρωση ποιοτικής προσέγγισης, ισότιμης με την ποσοτική ανάλυση, που θα λαμβάνει επίσης υπόψη τα αναμενόμενα οφέλη της νομοθεσίας (15). Όπως η ΕΟΚΕ αναφέρει στη γνωμοδότησή της (16), «το κόστος των ρυθμίσεων πρέπει να είναι ανάλογο με τα οφέλη που αποφέρουν». Ως εκ τούτου, τονίζει ότι η αρχή της αναλογικότητας εξακολουθεί να είναι ύψιστης σημασίας κατά τη θέσπιση νέας νομοθεσίας. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει πάντα να αξιολογεί το κόστος της αδράνειας, για παράδειγμα όσον αφορά την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, καθώς και τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Με το ίδιο σκεπτικό, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η μείωση του φόρτου δεν πρέπει να οδηγεί σε απεναρμόνιση στην ενιαία αγορά ή σε πιέσεις απορρύθμισης. Η μείωση του φόρτου δεν πρέπει να υπονομεύει στόχους πολιτικής, να χαμηλώνει τα υψηλά οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά πρότυπα της ΕΕ, ή να εμποδίζει την υιοθέτηση νέων πρωτοβουλιών όταν αυτές αποφέρουν σαφή προστιθέμενη αξία. Ωστόσο, ο φόρτος πρέπει να μειώνεται όταν, αποδεδειγμένα, δεν είναι απαραίτητος για την επίτευξη του στόχου πολιτικής. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Όσον αφορά την προσέγγιση «για κάθε θέσπιση, μία κατάργηση» (εφεξής «ΟΙΟΟ»), σύμφωνα με την οποία κάθε νομοθετική πρόταση που δημιουργεί νέο φόρτο θα πρέπει να απαλλάσσει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις από ισοδύναμο υφιστάμενο φόρτο σε επίπεδο ΕΕ στον ίδιο τομέα πολιτικής, η ΕΟΚΕ σημειώνει με ανησυχία ότι, σε αντίθεση με τις εξαγγελίες της Επιτροπής, η ανακοίνωση δεν παρουσιάζει τις επιχειρησιακές και μεθοδολογικές λεπτομέρειες της ΟΙΟΟ. Το γεγονός αυτό περιπλέκει τη δυνατότητα της ΕΟΚΕ να ελέγχει σχολαστικά τα πιθανά οφέλη και τις προκλήσεις που σχετίζονται με την εφαρμογή της προσέγγισης OIOO. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να παράσχει αυτές τις λεπτομέρειες χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, και διατηρεί το δικαίωμα να υποβάλει πρόσθετη αξιολόγηση της μεθοδολογίας της προσέγγισης OIOO όταν αυτή δημοσιευθεί. |
| --- | --- |

3.6.3.

| 3.6.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, παρά το γεγονός ότι η προσέγγιση OIOO μπορεί να αποτελέσει εργαλείο για τη βελτίωση της νομοθεσίας, δεν πρέπει να θεωρείται «αυτόνομο» μέσο μείωσης του φόρτου. Αντίθετα, πρέπει να λειτουργεί ως συμπληρωματικό εργαλείο, σε συνέργεια με τα υφιστάμενα εργαλεία της ΕΕ για τη βελτίωση της νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των εκτιμήσεων επιπτώσεων, των δημόσιων διαβουλεύσεων, των αξιολογήσεων και του ρυθμιστικού ελέγχου. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διαβεβαίωση της Επιτροπής ότι η προσέγγιση ΟΙΟΟ δεν θα εφαρμόζεται μηχανικά ούτε θα βασίζεται σε εκ των προτέρων καθορισμένους αριθμητικούς στόχους, αλλά σε αξιολόγηση κατά περίπτωση που θα καθορίζει συγκεκριμένα ποια εργαλεία μπορούν να απλουστευθούν, να εξορθολογιστούν ή να καταργηθούν, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη το όφελος της νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να επαγρυπνεί ώστε η Επιτροπή να μετουσιώσει αυτήν τη διαβεβαίωση σε πράξη. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει τον ρόλο της πλατφόρμας Fit for Future, της οποίας είναι μέλος, στην παροχή συμβουλών προς την Επιτροπή σχετικά με την απλούστευση της ενωσιακής νομοθεσίας και τη μείωση του περιττού φόρτου, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι πολιτικές της Ένωσης έχουν ως γνώμονα το μέλλον και λαμβάνουν υπόψη τις νέες προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών, περιβαλλοντικών, γεωπολιτικών, τεχνολογικών και ψηφιακών εξελίξεων. |
| --- | --- |

3.6.4.

| 3.6.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η εφαρμογή της προσέγγισης OIOO πρέπει να θεωρείται κοινή θεσμική προσπάθεια που απαιτεί τη στενή συνεργασία όλων των θεσμικών οργάνων της ΕΕ καθ’ όλη τη διάρκεια του νομοθετικού κύκλου. Σύμφωνα με το σημείο 3.4.3 της παρούσας γνωμοδότησης, η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διασφαλίσουν ότι η νομοθεσία της Ένωσης επιτυγχάνει τους στόχους της με τον πλέον οικονομικά αποδοτικό τρόπο. Για τον σκοπό αυτόν, απαιτείται στενή συνεργασία μεταξύ των νομοθετών και της Επιτροπής σε κάθε στάδιο της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, καθώς και η κοινοποίηση πληροφοριών από τα κράτη μέλη προς την Επιτροπή σχετικά με το κόστος και τα οφέλη που προκύπτουν από τη νομοθεσία της ΕΕ μετά την εφαρμογή της. |
| --- | --- |

3.6.5.

| 3.6.6. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να παρέχει, σε κάθε εκτίμηση επιπτώσεων, μια εκτίμηση τόσο του διοικητικού κόστους όσο και του κόστους προσαρμογής που προκύπτουν από την προτεινόμενη παρέμβασή της. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι μόνο το διοικητικό κόστος θα αντισταθμιστεί από την προσέγγιση OIOO, ενώ το κόστος προσαρμογής θα αντισταθμιστεί με άλλα μέσα, όπως ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, η πολιτική συνοχής και τα γεωργικά ταμεία, καθώς και ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης. Δεδομένου ότι το κόστος προσαρμογής μπορεί να επιβάλει σημαντικό φόρτο στις εταιρείες, κυρίως στις ΜΜΕ και στις πολύ μικρές επιχειρήσεις, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, μαζί με την εκτίμηση κόστους, να συμπεριλάβει συγκεκριμένες προτάσεις μέτρων τόσο για τη στήριξη των επιχειρήσεων κατά την προσαρμογή και τη συμμόρφωσή τους με τα νέα ρυθμιστικά πλαίσια όσο και για τη διατήρηση της σταθερότητας της απασχόλησης και τη διασφάλιση της επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.6.6.

| 3.6.7. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει την πρόθεση της Επιτροπής να εξετάσει την αντικατάσταση 27 εθνικών κανονισμών με ένα εναρμονισμένο πλαίσιο αυτόματα ως «out». Αυτή η κίνηση θα αποτελούσε μηχανική προσέγγιση την οποία η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι αποφεύγει. Η εναρμόνιση δεν αποφέρει εξ ορισμού οφέλη αποτελεσματικότητας ενώ ο αντίκτυπος πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ορίζει τα «out» στοιχεία πάντα με βάση μια επιμέρους ανάλυση κόστους-οφέλους. |
| --- | --- |

3.6.7.

| 3.6.8. | Όσον αφορά τις ρυθμίσεις ευελιξίας για την αρχή OIOO, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να αποσαφηνίσει τα κριτήρια με βάση τα οποία θα αποφασίζει τις εξαιρέσεις, καθώς και τις «εξαιρετικές περιστάσεις» για τις συναλλαγές. |
| --- | --- |

3.6.8.

| 3.6.9. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η προσέγγιση OIOO θα εφαρμόζεται μόνο σε πρωτοβουλίες που περιλαμβάνονται στο ετήσιο πρόγραμμα εργασιών της Επιτροπής για το 2022, με αποτέλεσμα να εξαιρούνται βασικές πρωτοβουλίες πολιτικής που παρουσιάστηκαν κατά το πρώτο μισό της θητείας της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή απέτυχε να υλοποιήσει τη δέσμευση της Προέδρου της, Ursula von der Leyen, όπως διατυπώνεται στις Μεθόδους εργασίας (17), και στις Επιστολές ανάθεσης καθηκόντων που απηύθυνε στους επιτρόπους· η δέσμευση αναφέρει ότι το Σώμα των επιτρόπων θα εφαρμόζει την αρχή «για κάθε θέσπιση, μία κατάργηση» σε κάθε νομοθετική πρόταση που δημιουργεί νέο φόρτο. |
| --- | --- |

3.6.9.

| 3.6.10. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει ένα επαρκές πλαίσιο υποβολής εκθέσεων για την εφαρμογή της προσέγγισης OIOO, προκειμένου να διασφαλιστεί ορθή αξιολόγηση τα επόμενα έτη. |
| --- | --- |

3.6.10.

3.7.   Πλατφόρμα Fit for Future

| 3.7.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημιουργία της πλατφόρμας Fit for Future (εφεξής «η πλατφόρμα»). Υπενθυμίζει ότι καθήκον της πλατφόρμας είναι η εκ των υστέρων αξιολόγηση και όχι η υποβολή νέας νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ θα συμμετέχει ενεργά στο έργο της. πλατφόρμας |
| --- | --- |

3.7.1.

| 3.7.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι προτάσεις που υποβάλλονται μέσω του δικτυακού τόπου «Πείτε την άποψή σας: Απλούστευση!» πρέπει να εξακολουθήσουν να συμβάλλουν στο ετήσιο πρόγραμμα εργασιών της πλατφόρμας, ακόμη κι αν δεν καλύπτονται από το παράρτημα II του προγράμματος εργασιών της Επιτροπής. Επιπλέον, η πλατφόρμα θα πρέπει να εξακολουθήσει να είναι σε θέση να συμβουλεύει την Επιτροπή σχετικά με οριζόντιες ροές εργασίας για τη βελτίωση της νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.7.2.

| 3.7.3. | Η ΕΟΚΕ προτείνει το πρόσωπο ή ο οργανισμός που υποβάλλει παρατηρήσεις στην πλατφόρμα να λαμβάνει τεκμηριωμένη ανατροφοδότηση από την Επιτροπή σχετικά με τον τρόπο αντιμετώπισης της υπόθεσης. |
| --- | --- |

3.7.3.

3.8.   Παρακολούθηση εκ των υστέρων και αξιολογήσεις

| 3.8.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει σθεναρά την αρχή «πρώτα αξιολόγηση» και ενθαρρύνει την Επιτροπή να διασφαλίζει τη συστηματική εφαρμογή της. |
| --- | --- |

3.8.1.

| 3.8.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εδραιωμένη επιτυχή συνεργασία με την Επιτροπή κατά το έργο της εκ των υστέρων αξιολόγησης, στο οποίο η συνεισφορά της έχει αποδειχθεί χρήσιμη για τη βελτίωση των αξιολογήσεων της Επιτροπής, με τη συνεισφορά και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ ζητεί τη συνεχή ενίσχυση αυτής της συνεργασίας. Ζητεί επίσης οι αξιολογήσεις της ΕΟΚΕ να συμπεριλαμβάνονται στο προβλεπόμενο κοινό μητρώο αποδεικτικών στοιχείων — την κοινή νομοθετική πύλη. |
| --- | --- |

3.8.2.

| 3.8.3. | Σχετικά με την παρακολούθηση της εφαρμοσμένης ενωσιακής νομοθεσίας, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι οι υποχρεώσεις παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων για τη συλλογή των απαραίτητων πληροφοριών και δεδομένων πρέπει πάντα να είναι αναλογική και δεν θα πρέπει να δημιουργεί αδικαιολόγητο φόρτο στους πολίτες, στις επιχειρήσεις ή στη δημόσια διοίκηση. |
| --- | --- |

3.8.3.

| 3.8.4. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τα πορίσματα της έκθεσης της επιτροπής ρυθμιστικού ελέγχου σχετικά με τις αξιολογήσεις της Επιτροπής. Όπως αναφέρει η έκθεση, τα συμπεράσματα της αξιολόγησης δεν αντικατοπτρίζουν κατάλληλα τα πορίσματα. Η επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου έχει εκφράσει επανειλημμένα την ανησυχία της για το γεγονός ότι τα συμπεράσματα ήταν επιλεκτικές ερμηνείες των αποδεικτικών στοιχείων, ή ότι δεν ήταν αρκετά σαφή σχετικά με τις αδυναμίες των στοιχείων που είχαν συλλεχθεί. Πρόκειται για σημαντική έλλειψη, καθώς εμποδίζει την αξιολόγηση από την εκπλήρωση του κύριου σκοπού της ως μαθησιακής άσκησης. Η ΕΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να υποβάλλει εκθέσεις με αμερόληπτο τρόπο σχετικά με τις επιδόσεις της ενωσιακής νομοθεσίας. |
| --- | --- |

3.8.4.

| 3.8.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν είναι υποχρεωμένες να υποβάλουν εκ νέου εκθέσεις αξιολόγησης σε περίπτωση αρνητικής γνωμοδότησης από την επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου. Προτείνει να εφαρμόζεται το ίδιο καθεστώς για τις εκτιμήσεις επιπτώσεων στις αξιολογήσεις και να είναι υποχρεωμένες οι υπηρεσίες της Επιτροπής να αναθεωρούν τις εκθέσεις σε περίπτωση αρνητικής πρώτης γνωμοδότησης και να λαμβάνουν επίσημα θετική γνωμοδότηση από την επιτροπή ρυθμιστικού ελέγχου. |
| --- | --- |

3.8.5.

3.9.   Εφαρμογή και επιβολή

| 3.9.1. | Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στις συστάσεις που διατύπωσε στη γνωμοδότησή της όσον αφορά την εφαρμογή και την επιβολή (18). |
| --- | --- |

3.9.1.

| 3.9.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το μακροπρόθεσμο σχέδιο δράσης της Επιτροπής για την καλύτερη εφαρμογή και επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς (19), και την ενθαρρύνει να εφαρμόσει σύντομα τις προτεινόμενες δράσεις της. |
| --- | --- |

3.9.2.

| 3.9.3. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι ο μεγαλύτερος ρυθμιστικός φόρτος για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις εξακολουθεί να δημιουργείται σε εθνικό επίπεδο λόγω της διαδικασίας και του τρόπου μεταφοράς στην εθνική νομοθεσία και της ανεπαρκούς εφαρμογής του ενωσιακού δικαίου από τις εθνικές αρχές. Εάν οι εθνικοί νομοθέτες —κατά τη διακριτική τους ευχέρεια— αποφασίσουν να προσθέσουν απαιτήσεις σε εθνικό επίπεδο, θα πρέπει να προβούν σε αυτήν την ενέργεια με διαφάνεια, να ενημερώσουν την Επιτροπή και τις άλλες εθνικές αρχές και να εξηγήσουν τους λόγους τους, σύμφωνα με τη δέσμευσή τους στο πλαίσιο της διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου. Τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη τους τις πιθανές επιπτώσεις των προσθηκών τους στην ακεραιότητα και την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και θα πρέπει, εάν είναι δυνατόν, να αποφεύγουν μέτρα που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σημαντικές στρεβλώσεις και κατακερματισμό. |
| --- | --- |

3.9.3.

| 3.9.4. | Επιπλέον, η ΕΟΚΕ, όπως αναφέρεται στη γνωμοδότησή της (20), τάσσεται υπέρ της έκδοσης κανονισμών, αντί οδηγιών, προκειμένου να αποφεύγονται μη συνεκτικά ρυθμιστικά πλαίσια στην ΕΕ και για να στηρίζεται η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα υφιστάμενα επίπεδα προστασίας των πολιτών, των καταναλωτών, των εργαζομένων και του περιβάλλοντος δεν πρέπει να μειωθούν. |
| --- | --- |

3.9.4.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 192, ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22.

1

(2)  COM(2015) 215 final.

2

(3)  ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 51 και ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22.

3

(4)  C(2017) 7810.

4

(5)  ΕΕ C 383 της 17.11.2015, σ. 57.

5

(6)  Γνωμοδότηση της πλατφόρμας REFIT σχετικά με τις υποδείξεις XXII.4.α που υπέβαλε η Ένωση Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων της Γερμανίας (DIHK/Deutscher Industrie- und Handelskammertag) και τις παρατηρήσεις XXII.4.β που υπέβαλε ένας πολίτης σχετικά με τους μηχανισμούς διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ημερομηνία έκδοσης: 7.6.2017.

6

(7)  Εργαλειοθήκη για τη βελτίωση της νομοθεσίας, Ευρωπαϊκή Επιτροπή (europa.eu).

7

(8)  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 11.

8

(9)  ΕΕ L 123 της 12.5.2016, σ. 1 (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32016Q0512(01)&from=EL).

9

(10)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 72.

10

(11)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/rsb_report_2020_en_0.pdf.

11

(12)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 72.

12

(13)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22.

13

(14)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 67.

14

(15)  ΕΕ C 434 της 15.12.2017, σ. 11.

15

(16)  ΕΕ C 487 της 28.12.2016, σ. 51.

16

(17)  P(2019) 2.

17

(18)  ΕΕ C 262 της 25.7.2018, σ. 22.

18

(19)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/communication-enforcement-implementation-single-market-rules_en_0.pdf.

19

(20)  ΕΕ C 18 της 19.1.2011, σ. 95.

20

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/51 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/51

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ, της οδηγίας 2004/109/ΕΚ, της οδηγίας 2006/43/ΕΚ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 537/2014, όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες»

[COM(2021) 189 final — 2021/104 (COD)]

(2021/C 517/07)

| Εισηγητής: | ο κ. Marinel Dănuț MURESAN |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Marinel Dănuț MURESAN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 22.6.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 23.6.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 50 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο όργανο | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 2.9.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ / κατά / αποχές) | 226/0/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 22.6.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 23.6.2021

Νομική βάση

Άρθρα 50 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο όργανο

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Εγκρίθηκε από το τμήμα

2.9.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ / κατά / αποχές)

226/0/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες και θεωρεί ότι η υποβολή εκθέσεων υψηλής ποιότητας για τη βιωσιμότητα θα αποτελέσει βασικό στοιχείο της υλοποίησης της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, συμπεριλαμβανομένων των φιλόδοξων στόχων της δέσμης μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Ειδικότερα, τόσο η επέκταση της οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες ώστε να καλύπτει όλες τις μεγάλες εταιρείες που πληρούν ορισμένες προϋποθέσεις, καθώς και τις εισηγμένες μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), όσο και η εντολή της Ευρωπαϊκής Συμβουλευτικής Ομάδας για Θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς (EFRAG) να αναπτύξει μη χρηματοοικονομικά πρότυπα υποβολής εκθέσεων της ΕΕ θα στηρίξουν τον μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής οικονομίας σύμφωνα με τη συμφωνία του Παρισιού. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Σε συνέχεια του σχεδίου δράσης για τη χρηματοδότηση της βιώσιμης ανάπτυξης, η ΕΟΚΕ επικροτεί την έμφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην παροχή κινήτρων για τη δημοσιοποίηση υψηλής ποιότητας δεδομένων βιωσιμότητας από τις εταιρείες και από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Ο δημόσιος και ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να συνεργαστούν για την επίτευξη αυτού του αποτελέσματος, με το νομοθετικό πλαίσιο για τη βιώσιμη χρηματοδότηση και την υποβολή εταιρικών εκθέσεων να έχουν, εν προκειμένω, ιδιαίτερη σημασία. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους συννομοθέτες να αξιολογήσουν το λειτουργικό και διοικητικό κόστος που συνεπάγεται η σταδιακή και εθελοντική ένταξη των ΜΜΕ στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας και να εξετάσουν πιθανά πρόσθετα μέτρα στήριξης που θα συμβάλουν στην αντιστάθμιση τυχόν διοικητικών και λειτουργικών επιβαρύνσεων για αυτό το κρίσιμο τμήμα της οικονομίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαιτέρως την αποσαφήνιση και την τήρηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή της αρχής της «διπλής σημαντικότητας», καθώς και τον προσδιορισμό αυτής στην παράγραφο 3 της πρότασης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την εντολή που δόθηκε στην EFRAG να προετοιμάσει τις τεχνικές συμβουλές για την ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού προτύπου υποβολής μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών. Σε αυτήν τη διαδικασία καθορισμού προτύπων πρέπει να συμμετέχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που ενδιαφέρονται ουσιαστικά για την προετοιμασία και τη χρήση της υποβολής εκθέσεων για τη βιωσιμότητα: οι σχετικοί χρηματοοικονομικοί και μη χρηματοοικονομικοί εταιρικοί φορείς, οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να έχουν σαφή ρόλο σε όλα τα στάδια. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τις Ευρωπαϊκές Εποπτικές Αρχές και τους συννομοθέτες να διασφαλίσουν την προσεκτική ευθυγράμμιση —όσον αφορά το περιεχόμενο και την αλληλουχία— των διαφόρων συνιστωσών του πλαισίου υποβολής εκθέσεων για τη βιωσιμότητα, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που καλύπτουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την EFRAG να εξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι ειδικές ανά χώρα απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων σχετικών με τους κινδύνους και τις επιπτώσεις της βιωσιμότητας, για όλες τις οντότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής, μπορούν να ενθαρρύνουν την υποβολή πιο λεπτομερών και ουσιωδών γνωστοποιήσεων. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Τέλος, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο ενίσχυσης της εξοικείωσης με τα χρηματοοικονομικά και τα της βιωσιμότητας. Ενώ με την παρούσα πρόταση θα διασφαλιστεί ότι οι εταιρείες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα είναι σε θέση να παρέχουν ακριβή δεδομένα στους τελικούς χρήστες, τους μελλοντικούς δικαιούχους και σε άλλους τελικούς επενδυτές, απαιτείται επιπρόσθετη προσπάθεια για να δοθεί η δυνατότητα σε αυτούς να διοχετεύσουν τις αποταμιεύσεις τους σε βιώσιμες επενδύσεις με επαρκή εμπιστοσύνη. Η ΕΟΚΕ επικροτεί, ως εκ τούτου, τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο αυτό ως μέρος της στρατηγικής για τη χρηματοδότηση της μετάβασης προς μια βιώσιμη οικονομία (1). |
| --- | --- |

1.9.

2.   Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Η οδηγία 2014/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (2) για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, η οποία τροποποιεί τη λεγόμενη «λογιστική οδηγία», εκδόθηκε το 2014. Οι εταιρείες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγία για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών έπρεπε να υποβάλουν έκθεση σύμφωνα με τις διατάξεις της το 2018 (που κάλυπτε το οικονομικό έτος 2017). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Σύμφωνα με την οδηγία για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, το 2017 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές για την υποβολή εκθέσεων για τις εταιρείες (3). Το 2019, δημοσίευσε πρόσθετες κατευθυντήριες γραμμές για την υποβολή εκθέσεων σχετικών με τις πληροφορίες που αφορούν το κλίμα (4). Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές δεν έχουν βελτιώσει επαρκώς την ποιότητα των πληροφοριών που κοινοποιούν οι εταιρείες σύμφωνα με την οδηγία για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε να προτείνει αναθεώρηση της οδηγίας για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του προγράμματος εργασίας της για το 2020 (5). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Τον Μάρτιο 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε το σχέδιο δράσης για τη χρηματοδότηση της αειφόρου ανάπτυξης (6), στο οποίο επανέλαβε την ανάγκη για περαιτέρω τυποποίηση των μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών που πρέπει να παρέχουν οι επιχειρήσεις, και η οποία είναι απαραίτητη για την καθοδήγηση των επενδυτικών αποφάσεων. Μετά το σχέδιο δράσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τρεις νομοθετικές προτάσεις που καθόρισαν περαιτέρω τα δεδομένα που απαιτούνται από τις εταιρικές οντότητες για τον σκοπό αυτό και συγκεκριμένα τον κανονισμό περί ταξινόμησης (7), τον κανονισμό για τις γνωστοποιήσεις βιώσιμης χρηματοδότησης (8) και τον κανονισμό για τους δείκτες αναφοράς χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών (9). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Στην έκθεση πρωτοβουλίας του Μαΐου 2018 σχετικά με τη βιώσιμη χρηματοδότηση, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε την περαιτέρω ανάπτυξη των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων στο πλαίσιο της οδηγίας για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών (10). Στο ψήφισμα του Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να επανεξετάσει την οδηγία για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, ζήτησε την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας ώστε να συμπεριλάβει πρόσθετες κατηγορίες εταιρειών και εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναπτύξει πρότυπα της ΕΕ για την υποβολή εκθέσεων μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών (11). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκρινε επίσης ότι οι μη χρηματοοικονομικές πληροφορίες που δημοσιεύονται από εταιρείες σύμφωνα με την οδηγία για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών θα πρέπει να υπόκεινται σε υποχρεωτικό έλεγχο. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η οδηγία για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, μαζί με τον κανονισμό περί γνωστοποιήσεων αειφορίας στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και τον κανονισμό περί ταξινόμησης, αποτελούν τις βασικές συνιστώσες των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων για τη βιωσιμότητα στις οποίες βασίζεται η στρατηγική της ΕΕ για τη βιώσιμη χρηματοδότηση. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Κατά συνέπεια, στόχος της παρούσας πρότασης είναι η βελτίωση της υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας, ώστε να αξιοποιηθεί καλύτερα η δυνατότητα της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς να συμβάλει στη μετάβαση προς ένα πλήρως βιώσιμο και χωρίς αποκλεισμούς οικονομικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, τη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 % και τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η Ευρώπη αναδύεται επί του παρόντος από μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, η οποία ανέδειξε την ανάγκη ύπαρξης ενός ανθεκτικού χρηματοπιστωτικού και οικονομικού συστήματος για την προστασία από απρόβλεπτες κρίσεις στο μέλλον. Όπως υποστηρίζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η πανδημία χρησίμευσε ως θλιβερή υπενθύμιση ότι η αποτροπή της πρόκλησης μόνιμων ζημιών από την κλιματική αλλαγή στην παγκόσμια οικονομία απαιτεί θεμελιώδη διαρθρωτική αλλαγή της οικονομίας μας, συμπεριλαμβανομένων συστηματικών αλλαγών στον τρόπο παραγωγής και κατανάλωσης της ενέργειας (12). Ταυτόχρονα, η ΕΚΤ υπογραμμίζει ότι η μη ανάληψη επείγουσας δράσης απειλεί την ίδια την ανθρώπινη ζωή, ιδίως των φτωχότερων και τους πλέον ευάλωτων. Η υψηλής ποιότητας υποβολή εταιρικών εκθέσεων μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών αποτελεί καίρια συνιστώσα για τη διασφάλιση της δέουσας αντιμετώπισης και των δύο διαστάσεων του υπό εξέταση ζητήματος. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Παράλληλα, χάρη στην πρόοδο που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την Ένωση Κεφαλαιαγορών θα διασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία, τη ραχοκοκαλιά της οποίας συνιστούν οι ΜΜΕ που συμβάλλουν σε περισσότερο από το ήμισυ του ενωσιακού ΑΕγχΠ (13), θα συνεχίσει να αναπτύσσεται και να δημιουργεί θέσεις εργασίας και θα οδηγήσει στη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της ΕΕ. Η πρόοδος αυτή εξαρτάται από τη διάθεση κεφαλαίων σε εταιρείες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο για την επίτευξη των στόχων της συμφωνίας του Παρισιού και οι οποίες θα στηρίξουν τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, καθώς και από τη μέριμνα ότι η εξοικείωση με τα χρηματοοικονομικά και τα της βιωσιμότητας θα καταστούν αναπόσπαστο κομμάτι των ενωσιακών δεσμεύσεων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Τα υψηλής ποιότητας, συγκρίσιμα, συναφή εταιρικά δεδομένα, τα οποία συμβαδίζουν με την προσέγγιση της «διπλής σημαντικότητας», αποτελούν βασική προϋπόθεση για να διασφαλιστεί ότι ο χρηματοοικονομικός τομέας είναι σε θέση να αξιολογεί το προφίλ βιωσιμότητας των μη χρηματοοικονομικών και χρηματοοικονομικών πελατών και αντισυμβαλλομένων, παρέχοντάς του τη δυνατότητα να βοηθά τους πελάτες του στην προσπάθεια επίτευξης των στόχων της συμφωνίας του Παρισιού. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους συννομοθέτες να διασφαλίσουν ότι η υπό εξέταση πρόταση πληροί αυτόν τον βασικό στόχο ο οποίος θα αποτελέσει τη βάση για βιώσιμη ανάκαμψη από την πανδημία COVID-19 και θα διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα και ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η Ευρωπαϊκή Συμβουλευτική Ομάδα για Θέματα Χρηματοοικονομικής Αναφοράς είναι επιφορτισμένη με την ανάπτυξη των τεχνικών προτύπων («πρότυπα») που θα θέσουν σε εφαρμογή το νομοθετικό κείμενο. Σε συνέχεια της τελικής έκθεσης της εν λόγω συμβουλευτικής ομάδας επί του θέματος (14), η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την «Πλατφόρμα της ΕΕ για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά» και τη «Διεθνή πλατφόρμα για τα βιώσιμα χρηματοοικονομικά» να διαβουλεύονται στενά με τη συμβουλευτική ομάδα με μέλημα την αξιολόγηση του κατάλληλου επιπέδου λεπτομέρειας των προτύπων, φροντίζοντας οι αναφέρουσες οντότητες να παρέχουν σημαντικά και συγκρίσιμα δεδομένα. Λόγω του γρήγορου ρυθμού των διεθνών εξελίξεων στον τομέα της υποβολής εκθέσεων για τη βιωσιμότητα, συμπεριλαμβανομένης της ευρείας χρήσης των πλαισίων GRI, SASB και TCFD τόσο από τις εταιρείες όσο και από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, η ΕΟΚΕ συνιστά τα πρότυπα να λαμβάνονται υπόψη από τις βασικές διατάξεις των εν λόγω πλαισίων. Όπως υπογραμμίζεται επίσης από την EFRAG, η διεθνής συνεργασία στον τομέα αυτό δεν θα πρέπει, ωστόσο, να παρεμποδίζει τη φιλοδοξία της ΕΕ ως παγκόσμιου ηγέτη στον τομέα της βιωσιμότητας, όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής και την ταχύτητα της ανάπτυξης του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ. Η εξασφάλιση ισόρροπης εκπροσώπησης των βασικών ομάδων ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, στη διοικητική δομή της EFRAG θα διασφαλίσει ότι η διαδικασία αυτή θα αναληφθεί όσο το δυνατόν πιο σθεναρά. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η συνοχή στην υιοθέτηση πρακτικών υποβολής εκθέσεων για τη βιωσιμότητα σε όλες τις δικαιοδοσίες της ΕΕ των 27 θα είναι ζωτικής σημασίας για την παροχή συγκρίσιμων και υψηλής ποιότητας δεδομένων. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους συννομοθέτες να διασφαλίσουν ότι οι διαπραγματεύσεις θα οδηγήσουν σε ένα αποτέλεσμα αρκετά ευέλικτο, ώστε οι διατάξεις της οδηγίας να μην υπόκεινται σε εκτενείς τροποποιήσεις κατά τη διαδικασία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, δεδομένου ότι δεν έχει εγκριθεί κανονισμός. Το στοιχείο αυτό θα ήταν ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση συνεκτικών απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων σε ολόκληρη την ΕΕ των 27, θα αποτρέψει τον κατακερματισμό της αγοράς και θα ενθαρρύνει την απρόσκοπτη ροή κεφαλαίων εξίσου σε όλες τις δικαιοδοσίες. Μολονότι η ΕΟΚΕ αναμένει πλήρως ότι τα επικείμενα πρότυπα θα εφαρμοστούν με συνέπεια σε ολόκληρη την ΕΕ των 27, είναι σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι το αποτέλεσμα τόσο της μεταφοράς της οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες όσο και της θέσπισης προτύπων οδηγεί σε υψηλής ποιότητας, συγκρίσιμες και ουσιώδεις γνωστοποιήσεις πληροφοριών για τη βιωσιμότητα σε ολόκληρη την ΕΕ των 27. Οι προηγούμενες εμπειρικές εργασίες της κοινωνίας των πολιτών κατέδειξαν σημαντικές διαφορές ανά περιφέρεια, οι οποίες ενδέχεται να υπονομεύσουν αυτόν τον στόχο (15). |
| --- | --- |

3.5.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Πεδίο εφαρμογής

| 4.1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το διευρυμένο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ώστε να συμπεριλάβει τις εισηγμένες ΜΜΕ —με εξαίρεση όσες είναι εισηγμένες σε πολυμερείς μηχανισμούς διαπραγμάτευσης ή σε αγορές ανάπτυξης ΜΜΕ— καθώς και τις διατάξεις για την εθελοντική υποβολή εκθέσεων για τις μη εισηγμένες ΜΜΕ και την τριετή μεταβατική περίοδο και το απλοποιημένο πρότυπο για τις εισηγμένες ΜΜΕ. Λόγω του σημαντικού διοικητικού και λειτουργικού φόρτου που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ κατά τη συλλογή των κατάλληλων δεδομένων και την κατάρτιση των εκθέσεών τους, η οποία επιδεινώνεται από τις επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το τρέχον πεδίο εφαρμογής της πρότασης στο πλαίσιο αυτό. Αυτή η ισορροπημένη προσέγγιση επιτρέπει μια προβλέψιμη πορεία ώστε οι ΜΜΕ να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες προσδοκίες των επενδυτών τους και των ευρύτερων ενδιαφερόμενων μερών όσον αφορά την παροχή πληροφοριών σχετικά με τη βιωσιμότητα, παρέχοντας παράλληλα ευελιξία και χρόνο για την εκπλήρωση αυτών των απαιτήσεων σταδιακά και οικειοθελώς. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επισπεύσει μια ειδική αξιολόγηση των επιπτώσεων και ανάλυση κόστους-οφέλους σχετικά με τις επιπτώσεις της περιόδου σταδιακής εφαρμογής και το απλοποιημένο πρότυπο υποβολής εκθέσεων τόσο για τις εισηγμένες όσο και για τις μη εισηγμένες ΜΜΕ. Ένα σημαντικό στοιχείο αυτής της ανάλυσης θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένα εμπειρικά στοιχεία και συστάσεις σχετικά με τη συμπερίληψη, εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, εισηγμένων και μη εισηγμένων ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται σε τομείς υψηλού κινδύνου, στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Εάν χρειαστεί, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει επίσης να εξετάσει πρόσθετα μέτρα στήριξης για να βοηθήσει τις ΜΜΕ στις επικείμενες απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων. |
| --- | --- |

4.1.2.

4.2.   Γνωστοποίηση κινδύνων και επιπτώσεων κατά μήκος των αλυσίδων αξίας

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσέγγιση της προτεινόμενης οδηγίας να συμπεριλάβει απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων που να καλύπτουν την αλυσίδα αξίας των οντοτήτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής. Λαμβανομένης υπόψη της πολυπλοκότητας των σύγχρονων αλυσίδων αξίας, η ΕΟΚΕ συνιστά σαφέστερους και λεπτομερέστερους προσδιορισμούς για το πότε θα πρέπει να τηρείται η προσέγγιση της συνολικής αλυσίδας αξίας όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων, σύμφωνα με τη διάταξη της προτεινόμενης οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων «κατά περίπτωση», σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 29. Δεδομένου ότι οι δραστηριότητες στις αλυσίδες αξίες συνεπάγονται σημαντικούς περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και σχετικούς με τη διακυβέρνηση κινδύνους και επιπτώσεις, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι αυτές οι πρόσθετες προδιαγραφές δεν θα πρέπει να θίγουν την απαίτηση υποβολής εκθέσεων κατά τρόπο που να προάγει την πλήρη διαφάνεια των επιπτώσεων των δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται στις αλυσίδες αξίας. |
| --- | --- |

4.2.1.

4.3.   Ευθυγράμμιση των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα και το περιεχόμενο

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η επιτυχία της πρότασης βασίζεται σε προσεκτική αλληλουχία και ευθυγράμμιση των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων μεταξύ της οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες και άλλων νομοθετικών πλαισίων. Ειδικότερα, δεδομένου ότι αφορά τις ανάγκες των οντοτήτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής και είναι τόσο χρήστες όσο και συντάκτες μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, θα είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί επαρκής χρόνος για τη συλλογή, την αξιολόγηση και τη δημοσιοποίηση των σχετικών δεδομένων. Ο συντονισμός αυτός θα πρέπει να διασφαλίζει ότι οι μη χρηματοοικονομικοί πελάτες οντοτήτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής υποχρεούνται να δημοσιοποιούν τα δεδομένα που είναι απαραίτητα σε πρώτο στάδιο, επιτρέποντας στη συνέχεια στις χρηματοοικονομικές οντότητες να τα αξιολογούν και να προετοιμάζουν τις δικές τους γνωστοποιήσεις. |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι συννομοθέτες θα πρέπει να αξιολογήσουν αυτές τις απαιτήσεις αλληλουχίας, ιδίως επειδή επηρεάζουν τις οντότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής και οι οποίες θα υπόκεινται σε απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων βιωσιμότητας βάσει του κανονισμού για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (16), του άρθρου 8 του κανονισμού περί ταξινόμησης, των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων του κανονισμού περί γνωστοποιήσεων αειφορίας στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (17) και τυχόν επικείμενων προτύπων σχετικά με την ανάπτυξη της κοινωνικής ταξινομίας, καθώς και άλλων μορφών ταξινομίας. Η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις αυτές θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα δεδομένων υψηλής ποιότητας που θα παρέχονται βάσει της υπό εξέταση πρότασης. Οι πληροφορίες που απαιτούνται μέσω των δημοσιοποιήσεων της οδηγίας για την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες θα πρέπει να έχουν παρόμοιο πεδίο εφαρμογής με τα δεδομένα που πρέπει να δημοσιοποιούνται βάσει αυτών των σχετικών απαιτήσεων, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων του κανονισμού περί ταξινόμησης, οι οποίες μπορούν να αποσαφηνιστούν περαιτέρω στην προτεινόμενη οδηγία και στις εργασίες της EFRAG για την ανάπτυξη των προτύπων, όπου αρμόζει. |
| --- | --- |

4.3.2.

4.4.   Διασφάλιση

| 4.4.1. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τη σημασία της διασφάλισης υψηλής ποιότητας και επαληθευσιμότητας των μη χρηματοοικονομικών δεδομένων που δημοσιοποιούνται στο πλαίσιο της προτεινόμενης οδηγίας. Ο ρόλος της διασφάλισης είναι ζωτικής σημασίας στο πλαίσιο αυτό και η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σύσταση της πρότασης για χρήση περιορισμένης διασφάλισης για την επαλήθευση των μη χρηματοοικονομικών δεδομένων των οντοτήτων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής. |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Λόγω της απουσίας ενός από κοινού συμφωνηθέντος πλαισίου για την εύλογη διασφάλιση των πληροφοριών για τη βιωσιμότητα και της πρόωρης ποιότητας ορισμένων μορφών μη χρηματοοικονομικών δεδομένων, συνιστάται οι απαιτήσεις διασφάλισης να παραμείνουν στο επίπεδο αξιολόγησης που απαιτείται για περιορισμένη διασφάλιση. |
| --- | --- |

4.4.2.

4.5.   Ανθρώπινα δικαιώματα

| 4.5.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον λεπτομερέστερο προσδιορισμό των θεμάτων βιωσιμότητας για τα οποία πρέπει να δημοσιοποιούνται δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων των θεμάτων που σχετίζονται με τον αντίκτυπο στις ευάλωτες κοινότητες και τους εργαζομένους. Σε συνδυασμό με την πρόοδο που έχει προγραμματιστεί όσον αφορά τη δημοσίευση πρότασης για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η υπό εξέταση πρόταση παρέχει σημαντική ευκαιρία για την ανάπτυξη ενός πρακτικού πλαισίου για την αξιολόγηση των χρηματοοικονομικών κινδύνων που απορρέουν από επιχειρηματικές δραστηριότητες που επηρεάζουν τις κοινότητες, ενώ παράλληλα προωθεί την ορθή κατανόηση των επιπτώσεων των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στις ίδιες κοινότητες. Η περαιτέρω εξειδίκευση τόσο των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων όσο και των απαιτήσεων δέουσας επιμέλειας θα πρέπει να εξισορροπεί προσεκτικά τις ανάγκες των κοινωνικών εταίρων, μέσω ενός δικαιώματος επίσημης διαβούλευσης. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τους συννομοθέτες να εξετάσουν έναν σαφέστερο ορισμό των ενδιαφερόμενων μερών που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και να ζητείται η γνώμη τους σε αυτήν τη διαδικασία, και να διασφαλίσουν την πλήρη ευθυγράμμιση αυτών των απαιτήσεων με τις διατάξεις της επικείμενης πρότασης για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση. Η διαδικασία που θα πρέπει να αναλάβουν οι εταιρείες για να συμμορφωθούν με τις απαιτήσεις διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει, αφενός, να υπογραμμιστεί με τον προσδιορισμό μόνο των πλέον σχετικών ενδιαφερόμενων μερών και, αφετέρου, να διασφαλιστεί ότι οι διαδικασίες αυτές είναι κατάλληλα σχεδιασμένες, απλές και δεν προσθέτουν περιττή πολυπλοκότητα για τις εταιρείες που εμπίπτουν στο διευρυμένο πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης οδηγία. |
| --- | --- |

4.5.2.

4.6.   Προγραμματισμός μετάβασης

| 4.6.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάγκη οι εταιρείες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο να προσελκύσουν χρηματοδότηση. Η έμφαση της πρότασης στην ανάγκη υποβολής εκθέσεων σχετικά με τη συμβατότητα των επιχειρηματικών μοντέλων και στρατηγικών με τη μετάβαση σε μια βιώσιμη οικονομία και τον περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη στους 1,5 oC είναι επομένως ζωτικής σημασίας. Λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας σχετικά με την επίτευξη μηδενικού ισοζυγίου έως το 2050 (18), η εξασφάλιση αξιόπιστων και υψηλής ποιότητας δεδομένων για την εκπλήρωση αυτής της απαίτησης της προτεινόμενης οδηγίας θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για να διασφαλιστεί ότι οι εταιρείες διαθέτουν αξιόπιστα σχέδια μετάβασης και ότι οι τράπεζες και οι κεφαλαιαγορές μπορούν να τις βοηθήσουν στην επίτευξη των στόχων τους. Η ΕΟΚΕ θα υποστήριζε τη μεγαλύτερη διασπορά των απαιτήσεων που καταδεικνύουν αυτή την ευθυγράμμιση, με αναλογικό τρόπο. Οι απαιτήσεις αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με τα σενάρια μετάβασης που υιοθετούν οι επιχειρήσεις, καθώς και τα στοιχεία που καθορίζουν τη συμβατότητά τους με τους στόχους της δίκαιης μετάβασης. |
| --- | --- |

4.6.1.

4.7.   Ανάπτυξη των προτύπων της ΕΕ για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών

| 4.7.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει την υποστήριξή της στην εντολή που επεκτείνεται στην EFRAG για την παροχή τεχνικών συμβουλών όσον αφορά την ανάπτυξη προτύπων της ΕΕ για την υποβολή μη χρηματοοικονομικών εκθέσεων. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή στο γεγονός ότι η εντολή της απαιτεί «κατάλληλη ορθή διαδικασία, δημόσια εποπτεία και διαφάνεια», συμπεριλαμβανομένης της διαβούλευσης με ευρύ φάσμα ενδιαφερόμενων μερών για την ανάπτυξη των προτύπων, και τονίζει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, οι ευρύτεροι κοινωνικοί εταίροι, οι ΜΜΕ και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς που ενδιαφέρονται ουσιαστικά για την ανάπτυξη των προτύπων, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοοικονομικών και μη χρηματοοικονομικών εταιρειών και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, θα πρέπει να συμμετέχουν και να ζητείται η γνώμη τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης των τεχνικών συμβουλών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλει η EFRAG για να συγκεντρώσει τις απόψεις των ενδιαφερόμενων μερών σχετικά με την ανάπτυξη της δέουσας διαδικασίας (19) και αναμένει ένα αποτέλεσμα που θα διασφαλίσει τη συμμετοχή όλων των προαναφερθέντων ενδιαφερόμενων μερών. |
| --- | --- |

4.7.1.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 390 final.

1

(2)  Οδηγία 2014/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2014 , για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ όσον αφορά τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και πληροφοριών για την πολυμορφία από ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις και ομίλους (ΕΕ L 330 της 15.11.2014, σ. 1).

2

(3)  Ανακοίνωση της Επιτροπής C(2017) 4234 final (ΕΕ C 215 της 5.7.2017, σ.1).

3

(4)  Ανακοίνωση της Επιτροπής C (2019) 4490 final (ΕΕ C 209 της 20.6.2019, σ.1).

4

(5)  Ανακοίνωση της Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία COM(2019) 640 final. Προσαρμοσμένο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής COM(2020) 440 final.

5

(6)  COM(2018) 97 final.

6

(7)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2020, σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου για τη διευκόλυνση των βιώσιμων επενδύσεων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2088 (ΕΕ L 198 της 22.6.2020, σ. 13).

7

(8)  Κανονισμός (ΕΕ) 2019/2088 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019, περί γνωστοποιήσεων αειφορίας στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών (ΕΕ L 317 της 9.12.2019, σ. 1).

8

(9)  Κανονισμός (ΕΕ) 2019/2089 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2019, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/1011 σχετικά με τους ενωσιακούς δείκτες αναφοράς για την κλιματική μετάβαση και τους ευθυγραμμισμένους με τη συμφωνία του Παρισιού ενωσιακούς δείκτες αναφοράς καθώς και τις γνωστοποιήσεις σχετικά με την αειφορία για τους ενωσιακούς δείκτες (ΕΕ L 317 της 9.12.2019, σ. 17).

9

(10)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 29ης Μαΐου 2018, σχετικά με τη βιώσιμη χρηματοδότηση [2018/2007 (INI)] (ΕΕ C 76 της 9.3.2020, σ. 23).

10

(11)  Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2020, σχετικά με τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση [2020/2137 (INI)] (EE C 445 της 29.10.2021, σ. 94).

11

(12)  https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2020/html/ecb.sp200717~1556b0f988.en.html

12

(13)  https://ec.europa.eu/growth/smes_el

13

(14)  https://ec.europa.eu/info/sites/default/files/business_economy_euro/banking_and_finance/documents/210308-report-efrag-sustainability-reporting-standard-setting_en.pdf

14

(15)  https://www.allianceforcorporatetransparency.org/assets/Research_Report_EUKI_2020.pdf, σ. 51.

15

(16)  Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 575/2013 του Ευρωπαϊκου Κοινοβουλιου και του Συμβουλιου, της 26ης Ιουνίου 2013 , σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (ΕΕ L 176 της 27.6.2013, σ. 1).

16

(17)  C(2021) 2800 final.

17

(18)  https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050

18

(19)  https://www.efrag.org/Assets/Download?assetUrl=%2fsites%2fwebpublishing%2fSiteAssets%2fEFRAG%2520Due%2520Process%2520Procedures_V04.pdf

19

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/56 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/56

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Προώθηση μιας ευρωπαϊκής προσέγγισης για την τεχνητή νοημοσύνη»

[COM(2021) 205 final]

(2021/C 517/08)

| Εισηγήτρια: | η κ. Marie-Françoise GONDARD-ARGENTI |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Marie-Françoise GONDARD-ARGENTI

| Διαβούλευση | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.7.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 235/0/7 |

Διαβούλευση

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1.7.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

235/0/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επικροτεί την παρούσα αναθεώρηση του συντονισμένου σχεδίου για την τεχνητή νοημοσύνη, που είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της Επιτροπής με τα κράτη μέλη και ζητεί την εσπευσμένη εφαρμογή της μέσω της δραστηριοποίησης όλων των συναρμοδίων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη συνολική προσέγγιση της Επιτροπής όσον αφορά τη στρατηγική της για βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς τεχνητή νοημοσύνη, η οποία βασίζεται στη δημιουργία ενός οικοσυστήματος αριστείας και εμπιστοσύνης. Οι προτάσεις εκπόνησης σχεδίου και κανονισμών, καθεμία από τις οποίες αναλύεται σε ξεχωριστή γνωμοδότηση, αποτελούν τους δύο πυλώνες για τη θεμελίωση της Ευρώπης ως παγκόσμιου παράγοντα σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Για να επιτευχθούν τα αναμενόμενα οφέλη ως προς την οικονομία, την κοινωνία, το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία με αποδέκτες ανεξαιρέτως όλους τους Ευρωπαίους πολίτες, το σχέδιο πρέπει να δώσει νέα ώθηση στην εκπαίδευση, εμπερικλείοντας τα ηθικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, τη διά βίου μάθηση και ανάπτυξη δεξιοτήτων, καθώς και τα ζητήματα της καινοτομίας και της αρωγής των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων των μικρότερων εξ αυτών. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Στον κόσμο της εργασίας, η εμπιστοσύνη είναι το κλειδί της επιτυχίας και η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι μέσω του νέου αυτού σχεδίου θα πρέπει να αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία στον κοινωνικό διάλογο και στους κοινωνικούς εταίρους καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Αν και το ζήτημα των δεξιοτήτων είναι ουσιώδες, ο προβληματισμός θα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα θέματα που σχετίζονται με την αυτοματοποίηση στον κόσμο της εργασίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή, εντός του πλαισίου πολιτικής που προτίθεται να θεσπίσει, να ενθαρρύνει σθεναρά τα κράτη μέλη να ενισχύσουν τον κοινωνικό διάλογο και τον διάλογο μεταξύ των πολιτών ως προς τα θέματα και τα μέσα τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η εμπιστοσύνη εξαρτάται από το δικαίωμα κάθε εργαζομένου, καταναλωτή ή πολίτη στη δυνατότητα επεξήγησης των αλγοριθμικών διεργασιών, στον βαθμό που αυτές επηρεάζουν τη ζωή και το περιβάλλον του. Το νέο συντονισμένο σχέδιο πρέπει να αποτελεί μέρος αυτής της υποχρεωτικής διαφάνειας και δυνατότητας επεξήγησης, άρρηκτα συνδεδεμένο με το δικαίωμα κάθε πολίτη να προσβάλλει αποφάσεις που λαμβάνονται αποκλειστικά μέσω ενός αλγορίθμου. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ μπορεί να καθιερωθεί ως αξιόπιστος παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπάρχει άψογος συντονισμός μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κρατών μελών και της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών (κοινωνικών εταίρων, καταναλωτών και πολιτών) με σαφή καθορισμό των μεμονωμένων ευθυνών. Με τη διάδοση της τεχνητής νοημοσύνης μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, μεταξύ αυτών και των κρατών μελών, καθώς και μεταξύ των κρατών μελών, θα μεγιστοποιηθεί η συνολική επίδρασή της και θα επιτευχθεί παράλληλα η ταχεία και άρτια εφαρμογή των επενδυτικών πολιτικών και προγραμμάτων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Αν και είναι από τη φύση της παγκόσμια, η τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζεται από την κλίμακα στην οποία αναπτύσσεται και εξαρτάται άμεσα από αυτήν. Καθιστώντας τα κράτη μέλη σημαντικούς παράγοντες στην παγκόσμια συνεργασία σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης, το συντονισμένο σχέδιο λειτουργεί σαν ακρογωνιαίος λίθος της ενωσιακής στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι το αναθεωρημένο συντονισμένο σχέδιο προτείνει συγκεκριμένες δράσεις για την τόνωση της εφαρμογής των εθνικών στρατηγικών και την αύξηση των συνεργειών. Ωστόσο, αποκτά νόημα μόνο σε στενό συντονισμό με την ευρωπαϊκή στρατηγική δεδομένων —τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων και προστασία του— και την κυβερνοασφάλεια. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Για να αντισταθμιστεί η έλλειψη δεσμευτικού συντονισμού, η ΕΟΚΕ συνιστά την εγκαθίδρυση μόνιμου μηχανισμού εποπτείας της προόδου που σημειώνεται μέσω των δεικτών επιδόσεων που θα παράγουν όλοι οι συναρμόδιοι. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τον Μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, καθώς και άλλα χρηματοδοτικά μέσα, όπως το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη», το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» και το ταμείο InvestEU, για την υποστήριξη της ανάπτυξης και της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης, ιδίως στις μικρές επιχειρήσεις. Μια πρόσφατη έκθεση της ΕΤΕπ δείχνει την πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί. (1) |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η Επιτροπή σκοπεύει να καταστήσει την ΕΕ κινητήρια δύναμη σε παγκόσμιο επίπεδο, ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να είναι ανθρωποκεντρική, ασφαλής, βιώσιμη και αξιόπιστη, χωρίς αποκλεισμούς. Αντλώντας διδάγματα από την κρίση στον τομέα της υγείας, επιδιώκει την επίσπευση των επενδύσεων, την ενίσχυση των ισχυόντων μέτρων και την αυστηρή ευθυγράμμισή τους με σκοπό την προαγωγή των συνεργειών και της ευελιξίας (2). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την επείγουσα και αποφασιστική εφαρμογή αυτής της προσέγγισης για την ενίσχυση της εσωτερικής και διεθνούς αριστείας της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την πρόοδο που σημειώθηκε από το πρώτο συντονισμένο σχέδιο του 2018. Το επικαιροποιημένο σχέδιο προσδιορίζει με σαφήνεια τις προτεραιότητες: επενδύσεις σε υποδομή και ανταλλαγή δεδομένων, προώθηση της αριστείας με κινητοποίηση της καινοτομίας και των δεξιοτήτων, διασφάλιση της αξιοπιστίας και της διαφάνειας σε όλη την αξιακή αλυσίδα. Η επένδυση ύψους 7 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2019 (+ 30 %) θεωρείται ενθαρρυντική. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Το συντονισμένο σχέδιο συνάδει με τον σεβασμό των θεμελιωδών και κοινωνικών δικαιωμάτων και της απαγόρευσης των διακρίσεων από τους αλγόριθμους. Η γνωμοδότηση αυτή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτήν που πραγματεύεται την κοινή πρόταση κανονισμού, η οποία πραγματεύεται τις ηθικές πτυχές και θεσπίζει εναρμονισμένους κανόνες (3). |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το ηθικό πλαίσιο και ένα σύνολο αναγνωρισμένων και κοινών προτύπων, συνοδευόμενα από συντονισμένο σχέδιο, αποτελούν τους βασικούς και δομικούς καταλύτες και πηγές εμπιστοσύνης για την ενεργό αποδοχή της τεχνητής νοημοσύνης από τους Ευρωπαίους, ενώ παράλληλα διασφαλίζουν το συγκριτικό πλεονέκτημα και το προβάδισμα σε παγκόσμιο επίπεδο. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Αυτή η εμπιστοσύνη του πολίτη είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το δικαίωμα στην εξηγησιμόητα των αλγορίθμων και τη δυνατότητα προσβολής κάθε απόφασης που επηρεάζει τη ζωή του. Θα πρέπει οι φορείς ανάπτυξης και χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης και των εφαρμογών της, καθώς και οι χρήστες της, να επιδεικνύουν επαγρύπνηση υπό τη μορφή τακτικών ελέγχων και δοκιμών. Οι άνθρωποι πρέπει να έχουν τον έλεγχο της απόφασης. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ ανησυχεί για τον κίνδυνο κατακερματισμού που ενέχουν οι ποικίλες εθνικές στρατηγικές και καλεί τα κράτη μέλη να εντείνουν τη συνεργασία τους, ιδίως όσον αφορά την κυβερνοασφάλεια, ένα κρατικό μεν προνόμιο, το οποίο, ωστόσο, αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του σχεδίου, προς το συμφέρον της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ προκρίνει τη βιώσιμη τεχνητή νοημοσύνη όσον αφορά τους οικονομικούς, κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς στόχους της με την τήρηση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών ευθυνών. |
| --- | --- |

2.7.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Οι —πλήρως δικαιολογημένες— φιλοδοξίες της Επιτροπής τής υπαγορεύουν να συνεργάζεται με τα κράτη μέλη, τον ιδιωτικό τομέα και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών με μέλημα:






  — | να επιταχυνθούν οι επενδύσεις όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη για μια ταχεία και ανθεκτική οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη, βασισμένη σε προηγμένες ψηφιακές λύσεις· |
| --- | --- | --- |

3.1.

—

να επιταχυνθούν οι επενδύσεις όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη για μια ταχεία και ανθεκτική οικονομική και κοινωνική ανάκαμψη, βασισμένη σε προηγμένες ψηφιακές λύσεις·

| — | να αναπτυχθούν εγκαίρως οι δομές και τα προγράμματα που σχεδιάζονται για να αποδοθεί η θεμιτή ανταμοιβή των πρωτοπόρων της παραγωγής ή της αφομοίωσης τεχνολογίας· |
| --- | --- |

—

να αναπτυχθούν εγκαίρως οι δομές και τα προγράμματα που σχεδιάζονται για να αποδοθεί η θεμιτή ανταμοιβή των πρωτοπόρων της παραγωγής ή της αφομοίωσης τεχνολογίας·

| — | να βελτιστοποιηθεί η συνοχή των πολιτικών για την αποφυγή της διασποράς και την από κοινού αντιμετώπιση αυτής της παγκόσμιας πρόκλησης. |
| --- | --- |

—

να βελτιστοποιηθεί η συνοχή των πολιτικών για την αποφυγή της διασποράς και την από κοινού αντιμετώπιση αυτής της παγκόσμιας πρόκλησης.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να χρησιμοποιήσει το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» και «Ορίζων Ευρώπη» ύψους τουλάχιστον 1 δισεκατομμυρίου ευρώ ετησίως μεταξύ 2021 και 2027: το αναμενόμενο αποτέλεσμα μόχλευσης θα επιταχύνει τις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη ύψους 20 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως κατά την ίδια περίοδο. Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα ενισχύσει αυτό το αποτέλεσμα μόχλευσης. |
| --- | --- |

3.2.

3.3.   Δημιουργία των σωστών συνθηκών: δεδομένα και υποδομές

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εντείνουν τη συνεργασία και τον συντονισμό στη διαχείριση της τεχνητής νοημοσύνης: εφαρμογή εθνικών στρατηγικών, ανταλλαγή γνώσεων, ειδημοσύνης και ορθών πρακτικών για την επιτάχυνση της ανάπτυξης και της υιοθέτησης της τεχνητής νοημοσύνης και για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η διαθεσιμότητα, η προσβασιμότητα και η ελεύθερη ροή δεδομένων είναι οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, μαζί με τη στρατηγική για τα δεδομένα, την προστασία δεδομένων και την ασφάλεια στον κυβερνοχώρο. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η απρόσκοπτη ανταλλαγή προσωπικών δεδομένων εξαρτάται από τον στενό συντονισμό και την απόλυτη συμμόρφωση με τον ΓΚΠΔ. Όπως η ασφάλεια και η διαφάνεια των δεδομένων, το πρότυπο μπορεί να προσφέρει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό (4). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου δεδομένων και συγκεκριμένων τομεακών χώρων. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Εκτός από ορισμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που δεν εξαρτώνται από δεδομένα, οι επιδόσεις της τεχνητής νοημοσύνης εξαρτώνται άμεσα από τον όγκο, τη συνάφεια και την ποιότητα των διαθέσιμων δεδομένων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο ένα βελτιστοποιημένο δυναμικό που θα διευκολύνει τις ευέλικτες, διαλειτουργικές και ασφαλείς ανταλλαγές δεδομένων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον προσδιορισμό βασικών τομέων όπως η βιομηχανική παραγωγή, η Πράσινη Συμφωνία, η κινητικότητα, η υγεία, η οικονομία, η ενέργεια, προκειμένου να παρακολουθούνται με ακρίβεια οι εξελίξεις και να αξιολογείται η επιτευχθείσα πρόοδος. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει:






  — | τους στόχους της σημαντικής αύξησης της διαθέσιμης υπολογιστικής ισχύος στην Ευρώπη για την εκμετάλλευση και αξιοποίηση των δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, καθώς και τη δημιουργία και παραγωγή των απαιτούμενων επεξεργαστών στην ΕΕ, σε συνδυασμό με ένα βιώσιμο αναπτυξιακό πρόγραμμα· |
| --- | --- | --- |

3.3.4.

—

τους στόχους της σημαντικής αύξησης της διαθέσιμης υπολογιστικής ισχύος στην Ευρώπη για την εκμετάλλευση και αξιοποίηση των δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, καθώς και τη δημιουργία και παραγωγή των απαιτούμενων επεξεργαστών στην ΕΕ, σε συνδυασμό με ένα βιώσιμο αναπτυξιακό πρόγραμμα·

| — | την έννοια των δεδομένων γενικού συμφέροντος, όπως τα ανοιχτά δεδομένα των δημοσίων αρχών για να τις επικουρεί ή για να προωθεί την ανταλλαγή δεδομένων που θεωρούνται απαραίτητα (5), σε συνδυασμό με όσα προέρχονται από φορείς που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό έδαφος, με την προϋπόθεση της μη συμμετοχής τους στη βιομηχανική πολιτική. |
| --- | --- |

—

την έννοια των δεδομένων γενικού συμφέροντος, όπως τα ανοιχτά δεδομένα των δημοσίων αρχών για να τις επικουρεί ή για να προωθεί την ανταλλαγή δεδομένων που θεωρούνται απαραίτητα (5), σε συνδυασμό με όσα προέρχονται από φορείς που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό έδαφος, με την προϋπόθεση της μη συμμετοχής τους στη βιομηχανική πολιτική.

| 3.3.5. | Η ΕΟΚΕ αναμένει μεγαλύτερη δέσμευση από τα κράτη μέλη στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας για την ανάπτυξη των δομών, των υποδομών και των μέσων που είναι απαραίτητα για το κοινό καλό και για τη συμβολή στην κυριαρχία της ΕΕ στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

3.3.5.

3.4.   Προώθηση της αριστείας από το εργαστήριο στην αγορά — καινοτομία και συμπράξεις

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ολιστική προσέγγιση για να καταστεί η ΕΕ ένας τομέας αριστείας, από τη βασική έρευνα και την καινοτομία έως τη διάθεση στην αγορά. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο η ΕΕ και τα κράτη μέλη να εντείνουν τη συνεργασία τους για να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για καινοτομία, επιχειρηματικές προοπτικές για την τεχνητή νοημοσύνη και ανάπτυξη ταλέντων και δεξιοτήτων, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό όραμα που έχει επίκεντρο τον άνθρωπο και την εμπιστοσύνη. Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι οι οριζόντιες δομές συνεργασίας υποστηρίζουν αυτές τις φιλοδοξίες. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις φιλοδοξίες της Επιτροπής για διευκόλυνση του πειραματισμού, αύξηση των περιφερειακών κόμβων ψηφιακής καινοτομίας σε συνεργασία με τις εθνικές και περιφερειακές πρωτοβουλίες και ανταλλαγή εμπειριών. Αυτοί οι κόμβοι καινοτομίας και οι πλατφόρμες κατά παραγγελία διευκολύνουν την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης από τις ΜΜΕ και τις πολύ μικρές επιχειρήσεις και συμπληρώνουν μια ειδική οικονομική υποστήριξη. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να υποστηριχθούν οι νεοφυείς επιχειρήσεις, οι επεκτεινόμενες επιχειρήσεις και οι παραδοσιακές ΜΜΕ στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει, ωστόσο, ότι αυτή η πολιτική των πόλων αριστείας δεν πρέπει να βλάψει την κανονική και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση των «τυπικών» ερευνητικών εργαστηρίων, από φόβο μην καθυστερήσει η εμφάνιση επαναστατικών τεχνολογιών. |
| --- | --- |

3.4.3.

| 3.4.4. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να προωθήσει τα προγράμματα αφομοίωσης για τις οργανώσεις, τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις, αναπτύσσοντας ειδικά δίκτυα υποστήριξης. Θα ήταν επιθυμητό οι πρωτοβουλίες που έχουν τεθεί σε εφαρμογή για την υποστήριξη της πρόσβασης των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων στην τεχνητή νοημοσύνη (εγκαταστάσεις δοκιμών και πειραματισμού, κόμβοι ψηφιακής καινοτομίας και πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης κατά παραγγελία) να ενισχυθούν και να αξιολογηθούν ως προς τα πρακτικά τους αποτελέσματα έναντι αυτών, με σκοπό τη βελτίωση. |
| --- | --- |

3.4.4.

| 3.4.5. | Μια πρόσφατη μελέτη, που ανέθεσε η ΕΟΚΕ, δείχνει κατά πόσον η επέκταση είναι ένα απαραίτητο βήμα —είτε πρόκειται για την πρόσβαση στις απαιτούμενες δεξιότητες, τις πηγές δεδομένων για αλγορίθμους, την απαραίτητη χρηματοδότηση είτε για τη στόχευση μιας αρκετά μεγάλης αγοράς— προς τη διασφάλιση της ταχείας απόσβεσης των δαπανηρών υποδομών. Επομένως, οι φορείς χάραξης πολιτικής πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις και να προτείνουν κατάλληλες πολιτικές. Λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική ζημία που προκλήθηκε από την πανδημία, η υποστήριξη των νεοφυών επιχειρήσεων, των επεκτεινόμενων επιχειρήσεων και των παραδοσιακών ΜΜΕ στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί πλέον επείγουσα υποχρέωση. |
| --- | --- |

3.4.5.

| 3.4.6. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τόσο την ανάπτυξη «δοκιμαστηρίων δεδομένων» για πειραματισμό με νέες ιδέες σε σχεδόν πραγματικές συνθήκες όσο και την προώθηση της ευελιξίας. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης μια καλύτερη ανταλλαγή αποτελεσμάτων και την αμοιβαία αναγνώρισή τους χωρίς σύνορα. |
| --- | --- |

3.4.6.

| 3.4.7. | Η ερευνητική αριστεία αντικατοπτρίζει τα ταλέντα και τις δεξιότητες που υπάρχουν στα εργαστήρια, αλλά και την εμπιστοσύνη των χρηστών στην τεχνητή νοημοσύνη. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ ελπίζει τα προγράμματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να δημιουργήσουν ταλέντα παγκόσμιου επιπέδου στην καινοτομία και την επιχειρηματική ανάπτυξη. Καλεί την ΕΕ να εξασφαλίσει τις προϋποθέσεις που επιτρέπουν τη διατήρηση ταλέντων και την προσέλκυση δεξιοτήτων από το εξωτερικό. Η ΕΟΚΕ θέλει ένα σταθερό και αξιόπιστο παγκόσμιο επιχειρηματικό περιβάλλον, το οποίο θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους να υιοθετήσουν την τεχνητή νοημοσύνη προς όφελος της έρευνας και της καινοτομίας. |
| --- | --- |

3.4.7.

| 3.4.8. | Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αξίζουν να υποστηριχθούν στην εφαρμογή λύσεων τεχνητής νοημοσύνης και να συγκαταλεχθούν μεταξύ των δικαιούχων των κονδυλίων και των πόρων που προορίζονται για την τεχνητή νοημοσύνη. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις κοινωνικές υπηρεσίες, με πλήρη σεβασμό στο δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και τους κανόνες σχετικά με την επεξεργασία και την αποθήκευση δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των βιομετρικών δεδομένων. |
| --- | --- |

3.4.8.

3.5.   Διασφάλιση της λειτουργίας της τεχνητής νοημοσύνης για τους πολίτες — δεξιότητες και εμπιστοσύνη

| 3.5.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη στρατηγική της Επιτροπής για τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος αριστείας και ενός οικοσυστήματος εμπιστοσύνης. Αυτή η προσέγγιση αποτελεί αντικείμενο της λευκής βίβλου που εγκρίθηκε το 2019 (6). Με την εκπαίδευση και την κατάρτιση να αποτελούν τα κλειδιά για την ενίσχυση της αριστείας και την αύξηση της εμπιστοσύνης στην τεχνητή νοημοσύνη, εναπόκειται στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να αντιμετωπίσουν ένα ευρύ φάσμα αναγκών, από τη βασική γνώση και τη γενική κατανόηση έως την απόκτηση εξειδικευμένης τεχνογνωσίας και υψηλού επιπέδου δεξιοτήτων (7). |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την έγκριση του νέου σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση που εγκρίθηκε από την Επιτροπή για την περίοδο 2020-2027. Θα επιτρέψει την καλύτερη κατανόηση της φύσης και της λειτουργίας της τεχνητής νοημοσύνης από το δημοτικό σχολείο έως το πανεπιστήμιο, καθώς και την ανανέωση των δεξιοτήτων. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Η ΕΟΚΕ ελπίζει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν μια προσφορά εκπαίδευσης για την τεχνητή νοημοσύνη που να ενσωματώνει επίσης συναφή ηθικά και περιβαλλοντικά θέματα, και ενθαρρύνει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών προκειμένου να προωθηθεί η ποικιλομορφία όσον αφορά την πρόσβαση στην κατάρτιση, την ανάπτυξη και τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. Η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης και η χρήση της προς όφελος όλων απαιτεί μια διεπιστημονική προσέγγιση καθώς και διασυνδέσεις. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι κοινωνικοί εταίροι αποτελούν ουσιαστικούς παράγοντες στην πρόβλεψη της ανάπτυξης δεξιοτήτων και των μεταβολών στην εργασία. Ο κοινωνικός διάλογος είναι απαραίτητος για την αρωγή των εργαζομένων που επηρεάζονται από την αυτοματοποίηση των καθηκόντων τους. |
| --- | --- |

3.5.4.

| 3.5.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ κυβερνήσεων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, κοινωνικών εταίρων και σχετικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών για το σχεδιασμό και την εφαρμογή νέων προγραμμάτων εκπαίδευσης και συνεχούς κατάρτισης, που στοχεύουν κυρίως σε άτομα που στερούνται απασχόλησης. Απαιτείται κατάλληλη κατάρτιση για τις πολύ μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες επιχειρήσεις και ΜΜΕ, για επιχειρηματίες και εργαζόμενους. |
| --- | --- |

3.5.5.

| 3.5.6. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, δυστυχώς, το σχέδιο παραγνωρίζει έναν πιθανό κοινό προβληματισμό για τον κόσμο και το μέλλον της εργασίας ενόψει της αυτοματοποίησης. Η καλλιέργεια της εμπιστοσύνης των εργαζομένων στις εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί ενισχυμένο κοινωνικό διάλογο, ο οποίος είναι απαραίτητος για την εισαγωγή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που έχουν αντίκτυπο στους εργαζόμενους, ιδίως στον τομέα της διαχείρισης ή του ανθρώπινου δυναμικού. Λόγω της πιθανής κατάργησης θέσεων εργασίας, των αυξημένων ανισοτήτων και της αναδιοργάνωσης των παραγωγικών τομέων, κρίνεται απαραίτητο να διασφαλιστεί ο άψογος συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών, με τη στενή συνεργασία εταιρειών, τόπων, κοινωνικών εταίρων και ενδιάμεσων συναρμοδίων, με σκοπό:






  — | την ανάπτυξη προβλεπόμενων, βιώσιμων και θεσμοθετημένων ικανοτήτων στον αυτοματισμό· |
| --- | --- | --- |

3.5.6.

—

την ανάπτυξη προβλεπόμενων, βιώσιμων και θεσμοθετημένων ικανοτήτων στον αυτοματισμό·

| — | την ανάπτυξη καινοτόμων και προληπτικών μηχανισμών για τον μετασχηματισμό των επαγγελμάτων και των δεξιοτήτων· |
| --- | --- |

—

την ανάπτυξη καινοτόμων και προληπτικών μηχανισμών για τον μετασχηματισμό των επαγγελμάτων και των δεξιοτήτων·

| — | τον προβληματισμό σχετικά με τη συμπληρωματικότητα, όχι μόνο για την «ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης» στον επαγγελματικό τομέα, αλλά και για τον προσδιορισμό της αλλαγής όσον αφορά τον πολιτισμό και την πρακτική και για τη θέσπιση προτύπων «καλής συμπληρωματικότητας» που ευνοούν την ατομική χειραφέτηση. |
| --- | --- |

—

τον προβληματισμό σχετικά με τη συμπληρωματικότητα, όχι μόνο για την «ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης» στον επαγγελματικό τομέα, αλλά και για τον προσδιορισμό της αλλαγής όσον αφορά τον πολιτισμό και την πρακτική και για τη θέσπιση προτύπων «καλής συμπληρωματικότητας» που ευνοούν την ατομική χειραφέτηση.

| 3.5.7. | Δεδομένου ότι η εμπιστοσύνη είναι ο ακρογωνιαίος λίθος μιας ψηφιακής κοινωνίας, η ΕΟΚΕ εκτιμά ιδιαίτερα την προσέγγιση της Επιτροπής σε όλους τους τομείς που αποσκοπούν στη διασφάλιση του γενικού συμφέροντος και ιδίως του συμφέροντος των πολιτών, των καταναλωτών καθώς και των εργαζομένων και των εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων της κοινωνικής οικονομίας, για την αύξηση του επιπέδου εμπιστοσύνης στην τεχνητή νοημοσύνη: προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, προστασία των δεδομένων, πνευματική ιδιοκτησία και βιώσιμη και αποτελεσματική χρήση των πόρων, χωρίς να παραμελούνται τα κανονιστικά θέματα που σχετίζονται με την καινοτομία. Φαίνεται σημαντικό να εντοπιστούν με ακρίβεια οι πιθανοί κίνδυνοι κατάχρησης της τεχνητής νοημοσύνης και η πρόταση κατάλληλων λύσεων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα μέτρα που προβλέπει η Επιτροπή για την ενίσχυση της ασφάλειας σε όλους τους τομείς και την προσαρμογή του κανονιστικού πλαισίου στις προκλήσεις που θέτει η τεχνητή νοημοσύνη. Υπενθυμίζει, εν προκειμένω, τον πρωτοποριακό ρόλο της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών, για παράδειγμα στην εκτίμηση των κινδύνων που ενέχει η αναγνώριση προσώπου. |
| --- | --- |

3.5.7.

| 3.5.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τη φιλοδοξία να προωθηθεί σε ολόκληρο τον κόσμο το ευρωπαϊκό όραμα για βιώσιμη και αξιόπιστη τεχνητή νοημοσύνη, ενθαρρύνοντας τον ορισμό των παγκόσμιων προτύπων τεχνητής νοημοσύνης και αναπτύσσοντας συμπράξεις και κοινές πρωτοβουλίες με τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

3.5.8.

3.6.   Ανάπτυξη στρατηγικής ηγεσίας σε τομείς με υψηλό αντίκτυπο

| 3.6.1. | Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη ρεαλιστική προσέγγιση της Επιτροπής να εστιάσει τις δράσεις της σε τομείς όπου η ηγεσία στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης είναι απαραίτητη: κλίμα και περιβάλλον, υγεία, ρομποτική και αυτοματισμός, δημόσιες υπηρεσίες, δημόσια ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και των πολιτικών μετανάστευσης, έξυπνη κινητικότητα, γεωργία και συναφείς τομείς. |
| --- | --- |

3.6.1.

| 3.6.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ψηφιακή μετάβαση αποτελεί βασικό μέσο για την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και για τη διαχείριση του περιβάλλοντος, εφόσον παράλληλα διασφαλίζεται ο περιορισμός του πιθανού αρνητικού αντικτύπου των λύσεων που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη όσον αφορά το κλίμα, το περιβάλλον και την κατανάλωση ενέργειας. Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη διαχείριση συστημάτων ενέργειας και μεταφορών, καθώς και στις βιομηχανικές διαδικασίες και στη γεωργία, προάγει την ενεργειακή απόδοση, την κυκλική οικονομία και τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων. Είναι ένας παράγοντας παραγωγικότητας και οικονομικής αποδοτικότητας. Η τεχνητή νοημοσύνη παρέχει επίσης τα μέσα για την καλύτερη κατανόηση και τον έλεγχο των κλιματικών και περιβαλλοντικών φαινομένων. |
| --- | --- |

3.6.2.

| 3.6.3. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στην έρευνα όσον αφορά την προέλευση των ασθενειών, την ανάπτυξη νέων μορίων, τον ιατρικό εξοπλισμό και την προηγμένη φροντίδα, ή στους τομείς της έρευνας, της διάγνωσης και της θεραπείας, όπως για παράδειγμα στην καταπολέμηση του καρκίνου. Ο ευρωπαϊκός τομέας δεδομένων για την υγεία, με απόλυτο σεβασμό στην ιδιωτικότητα και τα προσωπικά δεδομένα, αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης. Η καθημερινή βοήθεια σε ασθενείς, ηλικιωμένους ή άτομα με ειδικές ανάγκες από ρομπότ δείχνει τα οφέλη της αριστείας της ρομποτικής που ασχολείται περισσότερο με την κατάκτηση της γνώσης της διεπαφής μεταξύ ανθρώπων και ρομπότ και λιγότερο με τα τεχνολογικά επιτεύγματα. |
| --- | --- |

3.6.3.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Artificial intelligence, blockchain and the future of Europe [Τεχνητή νοημοσύνη, αλυσίδα συστοιχιών και το μέλλον της Ευρώπης].

1

(2)  ΕΕ C 240 της 16.7.2019 σ. 51.

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τον κανονισμό για την τεχνητή νοημοσύνη (βλέπε σελίδα 61 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

3

(4)  «La norme sans la force: l’énigme de la puissance européenne» [Το πρότυπο χωρίς δύναμη: το αίνιγμα της ευρωπαϊκής ισχύος], Zaki Laïdi, 2005.

4

(5)  Κανονισμός για την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση δεδομένων.

5

(6)  ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 87.

6

(7)  ΕΕ C 14 της 15.1.2020, σ. 46.

7

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/61 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/61

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (Πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη) και για την τροποποίηση ορισμένων νομοθετικών πράξεων της Ένωσης»

[COM(2021) 206 final — 2021/106 (COD)]

(2021/C 517/09)

| Εισηγήτρια: | η κ. Catelijne MULLER |
| --- | --- |

Εισηγήτρια:

η κ. Catelijne MULLER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.6.2021
  Συμβούλιο, 15.6.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο όργανο | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 2.9.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ / κατά / αποχές) | 225/03/06 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.6.2021

Συμβούλιο, 15.6.2021

Νομική βάση

Άρθρο 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο όργανο

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Εγκρίθηκε από το τμήμα

2.9.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ / κατά / αποχές)

225/03/06

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο εξετάζει τους κινδύνους που συνδέονται με την ΤΝ, αλλά θέτει επίσης ουσιαστικά το όριο που η ΕΕ προτίθεται να θέσει όσον αφορά την ποιότητα, τις επιδόσεις και την αξιοπιστία της ΤΝ. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδιαίτερη ικανοποίηση για το γεγονός ότι η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη θέτει στο επίκεντρο την υγεία, την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα αλλά και ότι έχει παγκόσμια εμβέλεια. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής, τον ορισμό και τη σαφήνεια των απαγορευμένων πρακτικών ΤΝ, τις επιπτώσεις των επιλογών κατηγοριοποίησης σε σχέση με την «πυραμίδα κινδύνου», το αποτέλεσμα μετριασμού του κινδύνου των απαιτήσεων για ΤΝ υψηλού κινδύνου, την εκτελεστότητα της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη και τη σχέση με τους υφιστάμενους κανονισμούς και άλλες πρόσφατες κανονιστικές προτάσεις. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ΤΝ δεν λειτούργησε ποτέ σε έναν κόσμο χωρίς νόμους. Λόγω του ευρέος πεδίου εφαρμογής της, καθώς και της υπεροχής της ως κανονισμού της ΕΕ, η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να δημιουργήσει τριβές με την ισχύουσα εθνική και ενωσιακή νομοθεσία και τις σχετικές κανονιστικές προτάσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά την τροποποίηση της αιτιολογικής σκέψης (41) προκειμένου να μελετηθούν και να αποσαφηνιστούν δεόντως οι σχέσεις μεταξύ της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη και της ισχύουσας και της επικείμενης νομοθεσίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να αποσαφηνιστεί ο ορισμός της τεχνητής νοημοσύνης με την κατάργηση του παραρτήματος I και την ελαφρά τροποποίηση του άρθρο 3 και τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη ώστε να συμπεριληφθούν τα «κληροδοτημένα συστήματα ΤΝ» και οι συνιστώσες τεχνητής νοημοσύνης των συστημάτων ΤΠ μεγάλης κλίμακας στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, όπως απαριθμούνται στο παράρτημα IX. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να αποσαφηνιστούν οι απαγορεύσεις σχετικά με τις «τεχνικές που απευθύνονται στο υποσυνείδητο» και την «εκμετάλλευση των τρωτών σημείων» έτσι ώστε να αντικατοπτριστεί η απαγόρευση της επιβλαβούς χειραγώγησης, καθώς και να προστεθεί η «προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων, της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου» ως προϋποθέσεις για τις απαγορεύσεις αυτές. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν έχει θέση στην ΕΕ η βαθμολόγηση της αξιοπιστίας των πολιτών της ΕΕ με βάση την κοινωνική τους συμπεριφορά ή τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους, ανεξάρτητα από τον φορέα που διενεργεί τη βαθμολόγηση. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω απαγόρευσης, ώστε να συμπεριληφθεί η κοινωνική βαθμολόγηση από ιδιωτικούς οργανισμούς και ημιδημόσιες αρχές. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της χρήσης της ΤΝ, αφενός, για την αυτοματοποιημένη βιομετρική αναγνώριση σε δημόσια και ιδιωτικά προσβάσιμους χώρους, με εξαίρεση τους σκοπούς εξακρίβωσης της ταυτότητας σε συγκεκριμένες περιστάσεις και, αφετέρου, για την αυτοματοποιημένη αναγνώριση των ανθρώπινων συμπεριφορικών σημάτων σε δημόσια και ιδιωτικά προσβάσιμους χώρους, με εξαίρεση πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως ορισμένοι σκοποί που αφορούν την υγεία, όπου η αναγνώριση των συναισθημάτων των ασθενών μπορεί να είναι πολύτιμη. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η προσέγγιση «βάσει καταλόγου» για την ΤΝ υψηλού κινδύνου ενέχει τον κίνδυνο κανονικοποίησης και ενσωμάτωσης ορισμένων συστημάτων και χρήσεων της ΤΝ που εξακολουθούν να επικρίνονται έντονα. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις που ορίζονται για την ΤΝ μεσαίου και υψηλού κινδύνου δεν μετριάζει κατ’ ανάγκη τους κινδύνους βλάβης στην υγεία, στην ασφάλεια και στα θεμελιώδη δικαιώματα σε σχέση με όλες τις ΤΝ υψηλού κινδύνου. Η ΕΟΚΕ συνιστά η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη να μεριμνήσει για την κατάσταση αυτή. Θα πρέπει, έστω, να προστεθούν οι απαιτήσεις i) της ανθρώπινης δραστηριότητας, ii) της ιδιωτικής ζωής, iii) της ποικιλομορφίας, της απαγόρευσης των διακρίσεων και της δικαιοσύνης, iv) της εξηγησιμότητας και v) της περιβαλλοντικής και κοινωνικής ευημερίας των κατευθυντήριων γραμμών δεοντολογίας για αξιόπιστη ΤΝ. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Σύμφωνα με την επί μακρού υποστηριζόμενη προσέγγιση που ευνοεί «την άσκηση ελέγχου από τον άνθρωπο» στην τεχνητή νοημοσύνη, η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη να προβλέπει ότι ορισμένες αποφάσεις παραμένουν προνόμιο του ανθρώπου, ιδίως σε τομείς όπου οι αποφάσεις αυτές έχουν μια δεοντολογική πτυχή, καθώς και νομικές συνέπειες ή κοινωνικό αντίκτυπο, όπως στο δικαστικό σώμα, την επιβολή του νόμου, τις κοινωνικές υπηρεσίες, την υγειονομική περίθαλψη, τη στέγαση, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τις εργασιακές σχέσεις και την εκπαίδευση. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστούν υποχρεωτικές οι αξιολογήσεις συμμόρφωσης τρίτων για κάθε ΤΝ υψηλού κινδύνου. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση μηχανισμού καταγγελιών και προσφυγών για τους οργανισμούς και τους πολίτες που έχουν υποστεί ζημία από οποιοδήποτε σύστημα, πρακτική ή χρήση ΤΝ που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Κανονιστική πρόταση για την τεχνητή νοημοσύνη — Πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πρόταση της Επιτροπής για την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη όχι μόνο εξετάζει τους κινδύνους που συνδέονται με την ΤΝ, αλλά θέτει επίσης ουσιαστικά το όριο που η ΕΕ το όριο που η ΕΕ προτίθεται να θέσει όσον αφορά την ποιότητα, τις επιδόσεις και την αξιοπιστία της ΤΝ. |
| --- | --- |

2.1.

3.   Γενικές παρατηρήσεις– Πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη

Στόχος και πεδίο εφαρμογής

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τόσο τον στόχο όσο και το πεδίο εφαρμογής της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. Η ΕΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα το γεγονός ότι η Επιτροπή θέτει την υγεία, την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα στο επίκεντρο της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για την εξωτερική επίδραση της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία διασφαλίζει ότι η ΤΝ που αναπτύσσεται εκτός της ΕΕ πρέπει να πληροί τα ίδια νομικά πρότυπα εάν αναπτυχθεί ή έχει αντίκτυπο εντός της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.1.

Ορισμός της ΤΝ

| 3.2. | Ο ορισμός της ΤΝ (άρθρο 3 παράγραφος 1 σε συνδυασμό με το παράρτημα I της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη) οδήγησε σε συζήτηση μεταξύ των επιστημόνων της ΤΝ, σύμφωνα με την οποία ορισμένα από τα παραδείγματα που παρατίθενται στο παράρτημα I δεν θεωρούνται ΤΝ από επιστήμονες της ΤΝ και λείπουν ορισμένες σημαντικές τεχνικές ΤΝ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν υπάρχει προστιθέμενη αξία στο παράρτημα I και συνιστά την πλήρη αφαίρεσή του από την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη. Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης την τροποποίηση του ορισμού του άρθρου 3 στοιχείο θ) ως εξής:
  «Σύστημα τεχνητής νοημοσύνης» (σύστημα ΤΝ): λογισμικό που μπορεί, με αυτοματοποιημένο τρόπο, για ένα δεδομένο σύνολο στόχων που έχουν καθοριστεί από τον άνθρωπο, να παράγει στοιχεία εξόδου όπως περιεχόμενο, προβλέψεις, συστάσεις ή αποφάσεις που επηρεάζουν τα περιβάλλοντα με τα οποία αλληλεπιδρά». |
| --- | --- |

3.2.

«Σύστημα τεχνητής νοημοσύνης» (σύστημα ΤΝ): λογισμικό που μπορεί, με αυτοματοποιημένο τρόπο, για ένα δεδομένο σύνολο στόχων που έχουν καθοριστεί από τον άνθρωπο, να παράγει στοιχεία εξόδου όπως περιεχόμενο, προβλέψεις, συστάσεις ή αποφάσεις που επηρεάζουν τα περιβάλλοντα με τα οποία αλληλεπιδρά».

Υγεία, ασφάλεια και θεμελιώδη δικαιώματα — η πυραμίδα κινδύνου

| 3.3. | Η κλιμακούμενη «πυραμίδα κινδύνου» (χαμηλός/μεσαίος κίνδυνος, υψηλός κίνδυνος, μη αποδεκτός κίνδυνος), η οποία χρησιμοποιείται για την κατηγοριοποίηση ορισμένων γενικών πρακτικών ΤΝ και ειδικών ανά τομέα περιπτώσεων χρήσης της ΤΝ, αναγνωρίζει ότι η ΤΝ δεν ενέχει πάντα κινδύνους και ότι όλοι οι κίνδυνοι δεν είναι ίσοι ή δεν απαιτούν τα ίδια μέτρα μετριασμού. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η επιλεγείσα προσέγγιση θέτει δύο σημαντικά ερωτήματα. Πρώτον, τα μέτρα μετριασμού (για την ΤΝ υψηλού και χαμηλού/μεσαίου κινδύνου) μετριάζουν πραγματικά επαρκώς τους κινδύνους βλάβης στην υγεία και την ασφάλεια και παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων; Δεύτερον, είμαστε έτοιμοι να επιτρέψουμε στην ΤΝ να αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τη λήψη αποφάσεων από τον άνθρωπο, ακόμη και σε κρίσιμες διαδικασίες, όπως η επιβολή του νόμου και η δικαστική εξουσία; |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Όσον αφορά το πρώτο ερώτημα, η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις για την ΤΝ μεσαίου και υψηλού κινδύνου δεν μετριάζει κατ’ ανάγκη τους κινδύνους βλάβης στην υγεία και την ασφάλεια και παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε όλες τις περιπτώσεις. Αυτό θα αναλυθεί περαιτέρω στο τμήμα 4. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα, αυτό που λείπει από την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη είναι η ιδέα ότι η υπόσχεση της ΤΝ έγκειται στην ενίσχυση της λήψης αποφάσεων και της ανθρώπινης νοημοσύνης και όχι στην αντικατάστασή της. Η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη βασίζεται στην παραδοχή ότι, εφόσον πληρούνται οι απαιτήσεις για την ΤΝ μεσαίου και υψηλού κινδύνου, η ΤΝ μπορεί σε μεγάλο βαθμό να αντικαταστήσει τη λήψη αποφάσεων από τον άνθρωπο. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | H ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη να προβλέπει ότι ορισμένες αποφάσεις παραμένουν προνόμιο του ανθρώπου, ιδίως σε τομείς όπου οι αποφάσεις αυτές έχουν μια δεοντολογική πτυχή, καθώς και νομικές συνέπειες ή κοινωνικό αντίκτυπο, όπως στη δικαιοσύνη, την επιβολή του νόμου, τις κοινωνικές υπηρεσίες, την υγειονομική περίθαλψη, τη στέγαση, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τις εργασιακές σχέσεις και την εκπαίδευση. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Τα συστήματα ΤΝ δεν λειτουργούν σε έναν άνομο κόσμο. Σήμερα, ορισμένοι νομικά δεσμευτικοί κανόνες σε ευρωπαϊκό, εθνικό και διεθνές επίπεδο εφαρμόζονται ήδη ή αφορούν τα συστήματα ΤΝ. Στον μη αποκλειστικό κατάλογο νομικών πηγών περιλαμβάνονται τα εξής: το πρωτογενές δίκαιο της ΕΕ (οι Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της), το παράγωγο δίκαιο της ΕΕ (όπως ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων, η οδηγία για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων, ο κανονισμός για την ελεύθερη ροή των δεδομένων μη προσωπικού χαρακτήρα, οι οδηγίες κατά των διακρίσεων, το δίκαιο των καταναλωτών και η οδηγία για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία), οι Συνθήκες των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι συμβάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης (όπως η Ευρωπαϊκή σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), καθώς και πολλοί νόμοι των κρατών μελών της ΕΕ. Εκτός από τους οριζόντια εφαρμοστέους κανόνες, υπάρχουν διάφοροι κανόνες ειδικοί ανά τομέα που εφαρμόζονται σε συγκεκριμένες εφαρμογές ΤΝ (όπως, για παράδειγμα, ο κανονισμός για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης). Η ΕΟΚΕ συνιστά την τροποποίηση της αιτιολογικής σκέψης (41) προκειμένου να ληφθεί δεόντως υπόψη το γεγονός αυτό. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις και συστάσεις — Πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη

Απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι πρακτικές ΤΝ που αναφέρονται στο άρθρο 5 πράγματι δεν έχουν κοινωνικό όφελος και θα πρέπει να απαγορευθούν. Ωστόσο, θεωρεί ορισμένες διατυπώσεις ασαφείς, γεγονός που θα μπορούσε να δυσχεράνει την ερμηνεία ορισμένων απαγορεύσεων και την παράκαμψή τους. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι τεχνικές οι οποίες απευθύνονται στο υποσυνείδητο μπορούν να οδηγήσουν, όχι μόνο σε σωματική ή ψυχολογική βλάβη (αναμένεται να θεσπιστούν οι προϋποθέσεις για τη συγκεκριμένη απαγόρευση), αλλά και μπορούν, δεδομένου του περιβάλλοντος στο οποίο αναπτύσσονται, να οδηγήσουν σε άλλες δυσμενείς προσωπικές, κοινωνικές ή δημοκρατικές συνέπειες, όπως η αλλαγή της συμπεριφοράς στις ψηφοφορίες. Επιπλέον, η τεχνητή νοημοσύνη συχνά δεν καθοδηγεί την τεχνική η οποία απευθύνεται στο υποσυνείδητο αλλά μάλλον την επιλογή του αντικειμένου που αποτελεί το στόχο της τεχνικής αυτής. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Προκειμένου να καταγραφούν όσα επιδιώκει να απαγορεύσει η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη στο άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο α), τα οποία χειραγωγούν τους ανθρώπους σε επιβλαβή συμπεριφορά, η ΕΟΚΕ συνιστά να τροποποιηθεί η παράγραφος ως εξής:«[...] το σύστημα ΤΝ που αναπτύχθηκε, αποσκοπεί ή χρησιμοποιείται για να στρεβλώσει ουσιωδώς τη συμπεριφορά ενός προσώπου κατά τρόπο που προκαλεί ή ενδέχεται να παραβιάσει τα θεμελιώδη δικαιώματα του εν λόγω προσώπου, άλλου προσώπου ή ομάδας προσώπων, συμπεριλαμβανομένης της σωματικής ή ψυχολογικής υγείας και ασφάλειάς τους, ή της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου». |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την τροποποίηση της απαγορευμένης πρακτικής της εκμετάλλευσης των τρωτών σημείων στο άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο β) με τον ίδιο τρόπο, ώστε να συμπεριληφθεί η παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της σωματικής ή ψυχολογικής βλάβης. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την απαγόρευση της «κοινωνικής βαθμολόγησης» στο άρθρο 5 παράγραφος 1 στοιχείο γ). Η ΕΟΚΕ συνιστά η απαγόρευση της κοινωνικής βαθμολόγησης να ισχύει και για τους ιδιωτικούς οργανισμούς και τις ημιδημόσιες αρχές και όχι μόνο για τις δημόσιες αρχές. Δεν έχει θέση στην ΕΕ η βαθμολόγηση της αξιοπιστίας των πολιτών της ΕΕ με βάση την κοινωνική τους συμπεριφορά ή τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους, ανεξάρτητα από τον φορέα που διενεργεί τη βαθμολόγηση. Εάν υπήρχε, η ΕΕ θα άνοιγε τον δρόμο σε πολλούς χώρους όπου θα επιτρεπόταν η κοινωνική βαθμολόγηση, όπως στον χώρο εργασίας. Οι προϋποθέσεις των εδαφίων (i) και (ii) θα πρέπει να αποσαφηνιστούν ώστε να χαραχθεί σαφής διαχωριστική γραμμή μεταξύ του τι θεωρείται «κοινωνική βαθμολόγηση» και του τι μπορεί να θεωρηθεί αποδεκτή μορφή αξιολόγησης για έναν συγκεκριμένο σκοπό, δηλαδή το σημείο κατά το οποίο οι πληροφορίες που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση δεν θα πρέπει πλέον να θεωρούνται συναφείς ή εύλογα συνδεδεμένες με τον στόχο της αξιολόγησης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη αποσκοπεί στην απαγόρευση της εξ αποστάσεως βιομετρικής αναγνώρισης σε πραγματικό χρόνο (με αναγνώριση προσώπου, για παράδειγμα) για την επιβολή του νόμου και στην κατηγοριοποίησή της ως «υψηλού κινδύνου» όταν χρησιμοποιείται για άλλους σκοπούς. Αυτό επιτρέπει την «εκ των υστέρων» και την «εκ του σύνεγγυς» βιομετρική αναγνώριση. Επίσης, επιτρέπεται η βιομετρική αναγνώριση που δεν αποσκοπεί στην ταυτοποίηση ενός προσώπου, αλλά μάλλον στην αξιολόγηση της συμπεριφοράς ενός προσώπου από τα βιομετρικά χαρακτηριστικά του (μικροεκφράσεις, βάδιση, θερμοκρασία, συχνότητα καρδιακών παλμών κ.λπ.). Ο περιορισμός στην «επιβολή του νόμου» επιτρέπει τη βιομετρική ταυτοποίηση, καθώς και όλες τις άλλες μορφές βιομετρικής αναγνώρισης που δεν αποσκοπούν στην ταυτοποίηση ενός ατόμου, συμπεριλαμβανομένων όλων των αναφερόμενων μορφών «αναγνώρισης συναισθήματος» για όλους τους άλλους σκοπούς, από όλους τους άλλους παράγοντες, σε όλους τους δημόσιους και τους ιδιωτικούς χώρους, συμπεριλαμβανομένων των χώρων εργασίας, των καταστημάτων, των σταδίων, των θεάτρων κ.λπ. Αυτό αφήνει την πόρτα ανοικτή σε έναν κόσμο όπου διαρκώς «αξιολογούμαστε συναισθηματικά» για όποιο σκοπό ο αξιολογητής θεωρεί απαραίτητο. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη κατατάσσει γενικά την «αναγνώριση συναισθημάτων» στην κατηγορία χαμηλού κινδύνου, με εξαίρεση κάποιους τομείς χρηστών στους οποίους την κατατάσσει στην κατηγορία υψηλού κινδύνου. Αυτό το είδος βιομετρικής αναγνώρισης είναι επίσης γνωστό ως «αναγνώριση διάθεσης» και ορισμένες φορές ως «αναγνώριση συμπεριφοράς». Όλα τα είδη πρακτικών ΤΝ είναι εξαιρετικά επεμβατικά, στερούνται οποιασδήποτε έγκυρης επιστημονικής βάσης και ενέχουν σημαντικούς κινδύνους παραβίασης ορισμένων θεμελιωδών δικαιωμάτων του Χάρτη της ΕΕ, όπως το δικαίωμα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το δικαίωμα στην ακεραιότητα του ατόμου (συμπεριλαμβανομένης της διανοητικής ακεραιότητας) και το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Σε γενικές γραμμές, σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαίου Επόπτη Προστασίας Δεδομένων (ΕΕΠΔ) και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ) της 21ης Ιουνίου 2021 για απαγόρευση της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης για την αυτοματοποιημένη αναγνώριση των ανθρώπινων χαρακτηριστικών σε δημοσίως προσβάσιμους χώρους, καθώς και ορισμένων άλλων χρήσεων της ΤΝ που μπορούν να οδηγήσουν σε αθέμιτες διακρίσεις, η ΕΟΚΕ ζητεί:






  — | απαγόρευση της χρήσης ΤΝ για την αυτοματοποιημένη βιομετρική αναγνώριση σε δημόσια και ιδιωτικά προσβάσιμους χώρους (όπως αναγνώριση προσώπων, βάδισης, φωνής και άλλων βιομετρικών χαρακτηριστικών), με εξαίρεση τους σκοπούς εξακρίβωσης της ταυτότητας σε συγκεκριμένες περιστάσεις (για παράδειγμα, για την παροχή πρόσβασης σε ευαίσθητους για την ασφάλεια χώρους), |
| --- | --- | --- |

4.8.

—

απαγόρευση της χρήσης ΤΝ για την αυτοματοποιημένη βιομετρική αναγνώριση σε δημόσια και ιδιωτικά προσβάσιμους χώρους (όπως αναγνώριση προσώπων, βάδισης, φωνής και άλλων βιομετρικών χαρακτηριστικών), με εξαίρεση τους σκοπούς εξακρίβωσης της ταυτότητας σε συγκεκριμένες περιστάσεις (για παράδειγμα, για την παροχή πρόσβασης σε ευαίσθητους για την ασφάλεια χώρους),

| — | απαγόρευση της χρήσης ΤΝ για την αυτοματοποιημένη αναγνώριση ανθρώπινων συμπεριφορικών σημάτων σε δημόσια και ιδιωτικά προσβάσιμους χώρους, |
| --- | --- |

—

απαγόρευση της χρήσης ΤΝ για την αυτοματοποιημένη αναγνώριση ανθρώπινων συμπεριφορικών σημάτων σε δημόσια και ιδιωτικά προσβάσιμους χώρους,

| — | απαγόρευση των συστημάτων ΤΝ που χρησιμοποιούν βιομετρικά στοιχεία για την κατηγοριοποίηση ατόμων σε ομάδες με βάση την εθνοτική καταγωγή, το φύλο, τον πολιτικό ή σεξουαλικό προσανατολισμό ή άλλους λόγους για τους οποίους απαγορεύονται οι διακρίσεις βάσει του άρθρο 21 του Χάρτη, |
| --- | --- |

—

απαγόρευση των συστημάτων ΤΝ που χρησιμοποιούν βιομετρικά στοιχεία για την κατηγοριοποίηση ατόμων σε ομάδες με βάση την εθνοτική καταγωγή, το φύλο, τον πολιτικό ή σεξουαλικό προσανατολισμό ή άλλους λόγους για τους οποίους απαγορεύονται οι διακρίσεις βάσει του άρθρο 21 του Χάρτη,

| — | απαγόρευση της χρήσης της ΤΝ για τη διαπίστωση των συναισθημάτων, της συμπεριφοράς ή των χαρακτηριστικών ενός φυσικού προσώπου, εκτός από πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως για ορισμένους σκοπούς που αφορούν την υγεία, όπου είναι σημαντική η αναγνώριση των συναισθημάτων των ασθενών. |
| --- | --- |

—

απαγόρευση της χρήσης της ΤΝ για τη διαπίστωση των συναισθημάτων, της συμπεριφοράς ή των χαρακτηριστικών ενός φυσικού προσώπου, εκτός από πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως για ορισμένους σκοπούς που αφορούν την υγεία, όπου είναι σημαντική η αναγνώριση των συναισθημάτων των ασθενών.

ΤΝ υψηλού κινδύνου

| 4.9. | Προκειμένου να αποφασίσει αν μια πρακτική ή μια χρήση ΤΝ που συνιστά κίνδυνο για την υγεία, την ασφάλεια ή τα θεμελιώδη δικαιώματα θα πρέπει να επιτρέπεται υπό αυστηρές προϋποθέσεις, η Επιτροπή εξέτασε δύο στοιχεία:(I) το κατά πόσον η πρακτική ή η χρήση της ΤΝ μπορεί να έχει κοινωνικά οφέλη και (ii) το κατά πόσον οι κίνδυνοι βλάβης για την υγεία, την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματα που ενέχει η χρήση αυτή μπορούν ωστόσο να μετριαστούν με την εκπλήρωση ορισμένων απαιτήσεων. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευθυγράμμιση αυτών των απαιτήσεων με στοιχεία των κατευθυντήριων γραμμών δεοντολογίας για αξιόπιστη ΤΝ. Ωστόσο, πέντε σημαντικές απαιτήσεις των κατευθυντήριων γραμμών δεοντολογίας για αξιόπιστη ΤΝ δεν εξετάζονται ειδικώς στις απαιτήσεις για την ΤΝ υψηλού κινδύνου από την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη, και συγκεκριμένα: i) η ανθρώπινη δραστηριότητα, ii) η ιδιωτικότητα, iii) η πολυμορφία, η απαγόρευση των διακρίσεων και η δικαιοσύνη, iv) η εξηγησιμότητα και v) η περιβαλλοντική και η κοινωνική ευημερία. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρόκειται για χαμένη ευκαιρία, δεδομένου ότι πολλοί από τους κινδύνους που ενέχει η ΤΝ είναι εκείνοι της ιδιωτικής ζωής, της μεροληψίας, του αποκλεισμού, της ανεξήγητης έκβασης των αποφάσεων ΤΝ, της υπονόμευσης της ανθρώπινης παρέμβασης και του περιβάλλοντος και όλα αυτά αντικατοπτρίζονται στα θεμελιώδη δικαιώματά μας. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να προστεθούν οι εν λόγω απαιτήσεις στις απαιτήσεις του κεφαλαίου 2 του τίτλου III της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να βελτιωθεί η ικανότητα της εν λόγω πράξης να προστατεύει αποτελεσματικά την υγεία, την ασφάλεια και τα θεμελιώδη δικαιώματά μας από τις δυσμενείς επιπτώσεις της ΤΝ που χρησιμοποιείται είτε από δημόσιες αρχές είτε από ιδιωτικούς οργανισμούς. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το «αλληλένδετο σύστημα» μεταξύ της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη και της ενωσιακής νομοθεσίας εναρμόνισης. Συνιστά την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη και των απαιτήσεων για την ΤΝ υψηλού κινδύνου πέραν των «κατασκευαστικών στοιχείων ασφάλειας της ΤΝ» ή της κατάστασης στην οποία το ίδιο το σύστημα ΤΝ είναι προϊόν που καλύπτεται από την ενωσιακή νομοθεσία εναρμόνισης που παρατίθεται στο παράρτημα II. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ΤΝ μπορεί να ενέχει κινδύνους, όχι μόνο όταν χρησιμοποιείται ως κατασκευαστικό στοιχείο ασφάλειας των εν λόγω προϊόντων αλλά και επειδή το ίδιο το σύστημα ΤΝ δεν είναι πάντα ένα προϊόν, όταν χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, ως μέρος διαγνωστικού ή προγνωστικού εργαλείου στο ιατρικό πεδίο ή ως θερμοστάτης που λειτουργεί με τεχνητή νοημοσύνη και ρυθμίζει έναν λέβητα. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η επιλεγείσα προσέγγιση με βάση τον κατάλογο για την ΤΝ υψηλού κινδύνου στο παράρτημα III μπορεί να οδηγήσει στη νομιμοποίηση, την κανονικοποίηση και τη συνεκτίμηση αρκετών πρακτικών ΤΝ που εξακολουθούν να επικρίνονται έντονα και για τις οποίες τα κοινωνικά οφέλη είναι αμφισβητήσιμα ή ανύπαρκτα. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Επιπλέον, οι κίνδυνοι βλάβης της υγείας και της ασφάλειας και παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων δεν μπορούν απαραιτήτως να μετριαστούν με τη συμμόρφωση στις 5 απαιτήσεις για την ΤΝ υψηλού κινδύνου, ιδίως όσον αφορά τα λιγότερο αναφερόμενα θεμελιώδη δικαιώματα που θα μπορούσαν να επηρεαστούν από την τεχνητή νοημοσύνη, όπως, μεταξύ άλλων, το δικαίωμα στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το τεκμήριο αθωότητας, το δικαίωμα σε δίκαιες και πρόσφορες συνθήκες εργασίας, η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και του συνέρχεσθαι και το δικαίωμα στην απεργία. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα να προστεθεί η διαχείριση και η λειτουργία της υποδομής τηλεπικοινωνιών και διαδικτύου στο σημείο 2 του παραρτήματος III. Η ΕΟΚΕ συνιστά επίσης την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του παρόντος σημείου πέρα από τα κατασκευαστικά στοιχεία ασφάλειας της ΤΝ. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Τα συστήματα ΤΝ για τον προσδιορισμό της πρόσβασης στην εκπαίδευση και την αξιολόγηση των σπουδαστών ενέχουν ορισμένους κινδύνους βλάβης στην υγεία και την ασφάλεια και παραβίασης των θεμελιωδών δικαιωμάτων των σπουδαστών. Τα διαδικτυακά εργαλεία προβολής, για παράδειγμα, για την υποτιθέμενη επισήμανση της «ύποπτης συμπεριφοράς» και των «ενδείξεων εξαπάτησης» κατά τη διάρκεια διαδικτυακών εξετάσεων, με τη χρήση κάθε είδους βιομετρικών στοιχείων και ιχνηλάτησης συμπεριφοράς, είναι πραγματικά επεμβατικά και στερούνται επιστημονικών στοιχείων. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Η χρήση συστημάτων ΤΝ για την παρακολούθηση, τον εντοπισμό και την αξιολόγηση των εργαζομένων προκαλεί σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα των εργαζομένων σε δίκαιες και πρόσφορες συνθήκες εργασίας, στην ενημέρωση και τη διαβούλευση, καθώς και σε αιτιολογημένες απολύσεις. Η προσθήκη αυτών των συστημάτων ΤΝ στον κατάλογο υψηλού κινδύνου είναι πιθανό να προκαλέσει αντιπαραθέσεις με την εθνική εργατική νομοθεσία και τις συλλογικές συμβάσεις για (μη) δίκαιη απόλυση, υγιείς και ασφαλείς συνθήκες εργασίας και ενημέρωση των εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ ζητεί να διασφαλιστεί η πλήρης συμμετοχή και ενημέρωση των εργαζομένων και των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας, καθώς και σχετικά με την ανάπτυξη, τις δημόσιες συμβάσεις και την εγκατάστασή της. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Η απαίτηση της «ανθρώπινης εποπτείας» είναι ιδιαίτερα σημαντική στις εργασιακές σχέσεις, διότι η εποπτεία θα ασκείται από έναν εργαζόμενο ή μια ομάδα εργαζομένων. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι εν λόγω εργαζόμενοι θα πρέπει να λάβουν κατάρτιση σχετικά με τον τρόπο εκτέλεσης αυτού του καθήκοντος. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι εν λόγω εργαζόμενοι αναμένεται να έχουν τη δυνατότητα να αγνοήσουν το αποτέλεσμα του συστήματος ΤΝ ή ακόμη και να αποφασίσουν να μην το χρησιμοποιήσουν, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για να αποφευχθεί ο φόβος αρνητικών συνεπειών (όπως υποβιβασμός ή απόλυση) σε περίπτωση που ληφθεί μια τέτοια απόφαση. |
| --- | --- |

4.18.

| 4.19. | Η χρήση των συστημάτων ΤΝ σε σχέση με την πρόσβαση και την απόλαυση δημόσιων υπηρεσιών είναι ευρύτερη από τη χρήση των συστημάτων ΤΝ σε σχέση με την πρόσβαση και την απόλαυση βασικών ιδιωτικών υπηρεσιών, όπου, για την τελευταία, μόνο η πιστωτική βαθμολογία (φερεγγυότητα) από την ΤΝ θεωρείται υψηλού κινδύνου. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του σημείου 5 στοιχείο β) του παραρτήματος III στα συστήματα ΤΝ που αποσκοπούν στην αξιολόγηση της επιλεξιμότητας για βασικές ιδιωτικές υπηρεσίες. |
| --- | --- |

4.19.

| 4.20. | Η ΤΝ που χρησιμοποιείται από τις αρχές επιβολής του νόμου και στη διαχείριση της μετανάστευσης, του ασύλου και των συνοριακών ελέγχων για τη διενέργεια ατομικών (ποινικών ή σχετικών με την ασφάλεια) εκτιμήσεων κινδύνου ενέχει κίνδυνο παραβίασης του τεκμηρίου αθωότητας, του δικαιώματος υπεράσπισης και του δικαιώματος ασύλου του Χάρτη της ΕΕ. Τα συστήματα ΤΝ, γενικά, απλώς επιδιώκουν συσχετίσεις που βασίζονται σε χαρακτηριστικά που εντοπίζονται σε άλλες «περιπτώσεις». Η υποψία σε αυτές τις περιπτώσεις δεν βασίζεται σε πραγματική υποψία εγκληματικής πράξης ή πλημμελήματος από το συγκεκριμένο πρόσωπο, αλλά απλώς σε χαρακτηριστικά που το εν λόγω πρόσωπο επιχειρεί να μοιραστεί με καταδικασθέντες εγκληματίες (όπως διεύθυνση, εισόδημα, ιθαγένεια, χρέη, απασχόληση, συμπεριφορά, συμπεριφορά φίλων και μελών της οικογένειας κ.ο.κ.). |
| --- | --- |

4.20.

| 4.21. | Η χρήση της ΤΝ στην απονομή της δικαιοσύνης και στις δημοκρατικές διαδικασίες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη και θα πρέπει να προσεγγιστεί με μεγαλύτερη διαφοροποίηση και έλεγχο από ό, τι συμβαίνει σήμερα. Η απλή χρήση συστημάτων για την παροχή συνδρομής σε δικαστική αρχή κατά την έρευνα και την ερμηνεία των πραγματικών περιστατικών και του νόμου, καθώς και κατά την εφαρμογή του νόμου σε ένα συγκεκριμένο σύνολο πραγματικών περιστατικών, παραβλέπει το γεγονός ότι η κρίση είναι πολύ πιο σημαντική από την εξεύρεση μοντέλων σε ιστορικά δεδομένα (το οποίο είναι ουσιαστικά αυτό που κάνουν τα σημερινά συστήματα ΤΝ). Το κείμενο προϋποθέτει επίσης ότι αυτοί οι τύποι ΤΝ θα συνδράμουν απλώς τη δικαιοσύνη, αφήνοντας παράλληλα εκτός πεδίου την πλήρως αυτοματοποιημένη διαδικασία λήψης δικαστικών αποφάσεων. Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης τη λύπη της για τα συστήματα ή τις χρήσεις ΤΝ στο πλαίσιο δημοκρατικών διαδικασιών, όπως οι εκλογές. |
| --- | --- |

4.21.

| 4.22. | Η ΕΟΚΕ συνιστά να προστεθεί διάταξη που να προβλέπει την κατάσταση κατά την οποία είναι προφανές ή καθίσταται σαφές κατά την προηγούμενη αξιολόγηση της συμμόρφωσης ότι οι 6 απαιτήσεις δεν θα μετριάσουν επαρκώς τον κίνδυνο βλάβης στην υγεία και την ασφάλεια και παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (για παράδειγμα, με την τροποποίηση του άρθρου 16 στοιχείο ζ) της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

4.22.

Διακυβέρνηση και εκτελεστότητα

| 4.23. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δομή διακυβέρνησης που θέσπισε η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη. Συνιστά στο διοικητικό συμβούλιο για την ΤΝ να πραγματοποιεί τακτικές υποχρεωτικές ανταλλαγές απόψεων με την ευρύτερη κοινωνία, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων και των ΜΚΟ. |
| --- | --- |

4.23.

| 4.24. | Η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη, έτσι ώστε να συμπεριληφθούν τα «κληροδοτημένα συστήματα ΤΝ», δηλαδή τα συστήματα που ήδη χρησιμοποιούνται ή έχουν αναπτυχθεί πριν από την έναρξη ισχύος της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη, προκειμένου να αποφευχθεί η ταχεία παρακολούθηση από τους φορείς χρήσης κάθε απαγορευμένης ΤΝ και κάθε ΤΝ υψηλού ή μέσου κινδύνου, προς αποφυγή των απαιτήσεων συμμόρφωσης. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ συνιστά θερμά να μην εξαιρεθεί η ΤΝ που αποτελεί συνιστώσα των ευρείας κλίμακας συστημάτων ΤΠ στον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, όπως απαριθμούνται στο παράρτημα IX, από το πεδίο εφαρμογής της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

4.24.

| 4.25. | Η πολυπλοκότητα των απαιτήσεων και των δραστηριοτήτων λογοδοσίας, καθώς και η αυτοαξιολόγηση, ενέχουν τον κίνδυνο να απλουστευθεί αυτή η διαδικασία σε καταλόγους ελέγχου όπου ένα απλό «ναι» ή «όχι» θα μπορούσε να επαρκεί για την εκπλήρωση των απαιτήσεων. Η ΕΟΚΕ συνιστά να καταστούν υποχρεωτικές οι αξιολογήσεις τρίτων για κάθε ΤΝ υψηλού κινδύνου. |
| --- | --- |

4.25.

| 4.26. | Η ΕΟΚΕ συνιστά την εφαρμογή κατάλληλων (οικονομικών) μέτρων στήριξης και απλών και προσβάσιμων εργαλείων για τις πολύ μικρές και τις μικρές οργανώσεις, καθώς και για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ώστε να είναι σε θέση, αφενός, να κατανοήσουν τον σκοπό και το νόημα της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη και, αφετέρου, να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της. Τα μέτρα αυτά θα πρέπει να υπερβαίνουν τη στήριξη των κόμβων ψηφιακής καινοτομίας και να συνίστανται στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε υψηλού επιπέδου εμπειρογνωμοσύνη σχετικά με την πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη, τις απαιτήσεις της, τις υποχρεώσεις της και ιδίως το σκεπτικό στο οποίο βασίζονται. |
| --- | --- |

4.26.

| 4.27. | Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση μηχανισμού καταγγελιών και προσφυγών για τους οργανισμούς και τους πολίτες που έχουν υποστεί ζημία από οποιοδήποτε σύστημα, πρακτική ή χρήση της ΤΝ που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. |
| --- | --- |

4.27.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/67 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/67

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα μηχανολογικά προϊόντα»

[COM(2021) 202 final — 2021/0105 (COD)]

(2021/C 517/10)

| Εισηγητής: | ο κ. Martin BÖHME |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Martin BÖHME

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 9.6.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.6.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 2.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 226/0/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 9.6.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 7.6.2021

Νομική βάση

Άρθρα 114 και 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

2.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

226/0/7

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Ο κλάδος των μηχανολογικών προϊόντων είναι ένας από τους κεντρικούς τομείς της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι δυνατότητες και τα πεδία εφαρμογής των μηχανημάτων αναπτύσσονται ραγδαία χάρη σε νέες τεχνικές και μηχανολογικές ευκαιρίες. Έστω και αν έχουμε αργήσει, πρέπει να εφαρμοστούν εκτενέστερα ψηφιακές τεχνολογίες, όπως είναι η τεχνητή νοημοσύνη, το διαδίκτυο των πραγμάτων και η ρομποτική. Κατά συνέπεια, το κανονιστικό πλαίσιο πρέπει επίσης να προσαρμοστεί όσον αφορά την ασφάλεια και την προστασία της υγείας κατά τη χρήση μηχανημάτων. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση κανονισμού έχει επίσης μεγάλη βαρύτητα για την εσωτερική αγορά. Η ΕΟΚΕ ασχολήθηκε ήδη το 2020 εκτενώς με τη θεματική της οδηγίας περί μηχανημάτων 2006/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) στην ενημερωτική της έκθεση με θέμα «Αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τα μηχανήματα» (2). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι εταιρείες στην ΕΕ, οι κατασκευαστές και οι χειριστές μηχανημάτων δεν θα πρέπει να παραβλέπουν την ανάγκη ρύθμισης των προτύπων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο όσον αφορά τα μηχανήματα, τη θέσπιση νομικά δεσμευτικών απαιτήσεων και τη διασφάλιση συνεκτικής εφαρμογής. Αυτό ισχύει τόσο για τις μεγάλες εταιρείες όσο και για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Η κατασκευή μηχανημάτων αποτελεί διεθνή επιχειρηματικό κλάδο και η νομοθεσία της ΕΕ όσον αφορά τα προϊόντα πρέπει να δίνει τη δυνατότητα να προάγονται η ποιότητα, η ασφάλεια και η ανταγωνιστικότητα, καθώς επίσης να λαμβάνουν στήριξη οι εταιρείες για την ανάπτυξη καινοτόμων προσεγγίσεων και όχι να δημιουργούνται κανονιστικά εμπόδια. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι οι χειριστές μηχανολογικών προϊόντων, οι εργαζόμενοι, παραμένουν στο επίκεντρο της πρότασης κανονισμού, καθώς η ασφάλεια και η προστασία της υγείας τους παραμένει βασικό μέλημα. Επιπλέον, η κανονιστική μετατροπή της οδηγίας για τα μηχανήματα σε κανονισμό θεωρείται ως πλεονέκτημα για τη συνεπέστερη ερμηνεία στα κράτη μέλη. Αυτό θα διευκολύνει μελλοντικά ακόμη περισσότερο τον εντοπισμό και την αποκατάσταση ελλείψεων στην ασφάλεια, κάτι που θα είναι ιδιαίτερα επωφελές για τα άτομα που χειρίζονται τα μηχανήματα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ διατυπώνει τις ακόλουθες συστάσεις προς την Επιτροπή: |
| --- | --- |

1.4.

| 1.4.1. | Οι μεταβατικές διατάξεις που οδηγούν στον νέο κανονισμό για τα μηχανήματα πρέπει να οριστικοποιηθούν προκειμένου να δημιουργηθεί ασφάλεια δικαίου για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. |
| --- | --- |

1.4.1.

| 1.4.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την προσαρμογή της δομής και του περιεχομένου των παραρτημάτων που αποτελούν μέρος της πρότασης κανονισμού. Ο σχεδιασμός της αρίθμησης, η αντιστοίχιση των τύπων των μηχανημάτων και οι αλληλοεπικαλύψεις με συναφείς κανονισμούς της ΕΕ εξακολουθούν να αποτελούν πεδία προβληματισμού. |
| --- | --- |

1.4.2.

| 1.4.3. | Σύμφωνα με την ΕΟΚΕ, πρέπει να γίνει σαφές ότι τα μηχανήματα απαιτείται να είναι ασφαλή όταν διατίθενται στην αγορά, αλλά και καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. |
| --- | --- |

1.4.3.

| 1.4.4. | Καθώς τα μηχανήματα γίνονται όλο και πιο σύνθετα, απαιτείται ειδική εκπαίδευση των χρηστών, έτσι ώστε οι εργαζόμενοι να μην εκτίθενται σε περιττούς κινδύνους (3). Παραλλήλως, απαιτούνται δομές που θα δίνουν τη δυνατότητα απόδοσης καταφανών ευθυνών σε περίπτωση ατυχήματος. Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων πρέπει να συμμετέχουν στις διαδικασίες αγοράς και εγκατάστασης νέων μηχανημάτων. |
| --- | --- |

1.4.4.

| 1.4.5. | Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί ένα ξεχωριστά καθορισμένο πλαίσιο ασφαλείας στο οποίο να μπορεί να πραγματοποιηθεί η λειτουργία τέτοιων συστημάτων. |
| --- | --- |

1.4.5.

| 1.4.6. | Η υποχρεωτική συμμετοχή των αρχών κοινοποίησης στην κατάρτιση αξιολογήσεων συμμόρφωσης για μηχανολογικά προϊόντα θα πρέπει να παραμείνει οικονομικά βιώσιμη για τις εταιρείες. |
| --- | --- |

1.4.6.

| 1.4.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση της νομοθεσίας σχετικά με τα μηχανολογικά προϊόντα, σε συντονισμό με τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκρίνεται σε τεχνικές καινοτομίες, σε προκλήσεις για τους κατασκευαστές και σε ζητήματα προστασίας της φυσικής και ψυχικής υγείας των εργαζομένων. |
| --- | --- |

1.4.7.

2.   Ιστορικό της γνωμοδότησης και της υπό εξέταση νομοθετικής πρότασης

| 2.1. | Το 2018, στον κλάδο κατασκευής μηχανών καταγράφηκαν πωλήσεις ύψους 700 δισεκατομμυρίων ευρώ, παραγωγή αξίας 670 δισεκατομμυρίων ευρώ και προστιθέμενη αξία 230 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι συνολικές εξαγωγές μηχανημάτων και εξοπλισμού από την ΕΕ ανήλθαν σε 517 δισεκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων περίπου το 50 % αφορά κράτη μέλη της ΕΕ (δηλαδή ενδοκοινοτικό εμπόριο), ενώ το υπόλοιπο χώρες εκτός ΕΕ (εμπόριο με τρίτες χώρες) (4). |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η πρόταση της Επιτροπής για έναν νέο κανονισμό σχετικά με τα μηχανήματα αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου «πακέτου τεχνητής νοημοσύνης». Η πρόταση για τα μηχανήματα αφορά την αναθεώρηση της λεγόμενης «οδηγίας για τα μηχανήματα». Η αναθεώρηση αποσκοπεί τόσο στην προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού όσο και στην ενίσχυση της ενιαίας αγοράς. Η οδηγία για τα μηχανήματα αποτελεί μέρος της νομοθεσίας για την ασφάλεια των προϊόντων. Προορίζεται να εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας στους εργαζόμενους, τους καταναλωτές και άλλα εκτεθειμένα άτομα, εστιάζοντας στην ασφάλεια των ίδιων των μηχανημάτων. Υποχρεώνει τους κατασκευαστές μηχανημάτων να λαμβάνουν υπόψη τις πτυχές ασφάλειας ήδη από το στάδιο του σχεδιασμού και της κατασκευής μηχανημάτων («ασφάλεια βάσει σχεδιασμού»). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η πρόταση έχει έξι συγκεκριμένους στόχους:






  1) | περιορισμό των νέων απειλών που σχετίζονται με νέες ψηφιακές τεχνολογίες, |
| --- | --- | --- |

2.3.

1)

περιορισμό των νέων απειλών που σχετίζονται με νέες ψηφιακές τεχνολογίες,

| 2) | διασφάλιση συνεπούς ερμηνείας του πεδίου εφαρμογής και των ορισμών, καθώς και βελτίωση της ασφάλειας των συμβατικών τεχνολογιών, |
| --- | --- |

2)

διασφάλιση συνεπούς ερμηνείας του πεδίου εφαρμογής και των ορισμών, καθώς και βελτίωση της ασφάλειας των συμβατικών τεχνολογιών,

| 3) | επανεκτίμηση μηχανημάτων υψηλού δυνητικού κινδύνου και επαναξιολόγηση των σχετικών διαδικασιών συμμόρφωσης, |
| --- | --- |

3)

επανεκτίμηση μηχανημάτων υψηλού δυνητικού κινδύνου και επαναξιολόγηση των σχετικών διαδικασιών συμμόρφωσης,

| 4) | μείωση των απαιτήσεων για τεκμηρίωση σε έντυπη μορφή, |
| --- | --- |

4)

μείωση των απαιτήσεων για τεκμηρίωση σε έντυπη μορφή,

| 5) | διασφάλιση συμμόρφωσης με άλλες διατάξεις του νέου νομικού πλαισίου και |
| --- | --- |

5)

διασφάλιση συμμόρφωσης με άλλες διατάξεις του νέου νομικού πλαισίου και

| 6) | μείωση των πιθανών αποκλίσεων ερμηνείας που προκύπτουν από τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο. |
| --- | --- |

6)

μείωση των πιθανών αποκλίσεων ερμηνείας που προκύπτουν από τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο.

| 2.4. | Στο πλαίσιο μιας ανάλυσης επιπτώσεων, η Επιτροπή εξέτασε διάφορες επιλογές σχετικά με τον τρόπο χειρισμού της οδηγίας για τα μηχανήματα, η οποία χρονολογείται από το 2006, δηλαδή ισχύει εδώ και 15 χρόνια και βασίζεται σε κανονισμό του 1989. Σε σχέση με την ταχύτητα της τεχνικής και μηχανολογικής ανάπτυξης, πρόκειται για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση για αναθεώρηση ελήφθη με στόχο την αύξηση της ανταγωνιστικότητας, μέσω της ελαχιστοποίησης των επιβαρύνσεων για τους κατασκευαστές και της βελτίωσης της ασφάλειας μέσω σαφέστερων ή πρόσθετων απαιτήσεων. Εν προκειμένω, το πρόσθετο κόστος που προκύπτει από τη συμμόρφωση με τις διατάξεις γίνεται αποδεκτό. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η κανονιστική αλλαγή από οδηγία σε κανονισμό αποσκοπεί στην αποφυγή αποκλίσεων κατά την εφαρμογή στα μεμονωμένα κράτη μέλη. Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή ελπίζει να αυξήσει και να διασφαλίσει γενικά τη συνοχή στην ερμηνεία της νομικής πράξης και στην εφαρμογή της. |
| --- | --- |

2.5.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Σε αντίθεση με πολλές άλλες οδηγίες, η μέχρι σήμερα ισχύουσα οδηγία για τα μηχανήματα δεν έχει ακόμη προσαρμοστεί στο λεγόμενο νέο νομικό πλαίσιο. Από την άποψη αυτή, η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις πλέον επικαιροποιούνται και προσαρμόζονται στο τροποποιημένο ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ. Σημαντικές θεωρούνται οι διευκρινίσεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής, ιδίως όσον αφορά την οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας για τη χαμηλή τάση, της οδηγίας για τον εξοπλισμό υπό πίεση και άλλων οδηγιών, καθώς και η συγκεκριμενοποίηση των ορισμών, όπως για παράδειγμα του ορισμού σχετικά με τα ημιτελή μηχανήματα. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί την πρόταση αναθεώρησης ως παρέμβαση σε έναν τομέα σημαντικό για πολλές εταιρείες, για τους εργαζόμενους και για άλλες σχετικές ομάδες στην ΕΕ. Οι προτεινόμενοι κανόνες αποτελούν την κεντρική νομική βάση για κάθε εταιρεία που σχεδιάζει, κατασκευάζει ή χειρίζεται μηχανήματα. Η ασφάλεια των εργαζομένων που χειρίζονται μηχανήματα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεκτική επιβολή και τον έλεγχο των απαιτήσεων στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Σύμφωνα με την αρχή της ισότητας στην ΕΕ, οι απαιτήσεις για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας κατά τη χρήση των μηχανημάτων είναι οι ίδιες σε όλα τα κράτη μέλη και πρέπει να είναι εξίσου δεσμευτικές για όλους τους κατασκευαστές, τους διανομείς και τους χειριστές σε αυτές τις χώρες. Για την ΕΟΚΕ, είναι σαφές ότι εάν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, τα προϊόντα μπορούν να αποτελούν αντικείμενο ελεύθερης εμπορίας μεταξύ όλων των κρατών μελών. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι στην πρόταση κανονισμού διατηρείται ο κεντρικός στόχος της μέχρι σήμερα ισχύουσας οδηγίας: η θέσπιση θεμελιωδών, πανευρωπαϊκών κανονισμών για την ασφάλεια, την προστασία της υγείας και την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, στη συγκεκριμένη περίπτωση των μηχανημάτων. Ως κύριοι στόχοι παραμένουν, αφενός, η ασφάλεια και αφετέρου, η άρση των εμπορικών φραγμών· ωστόσο θα συμπεριλαμβάνονται πλέον οι σημερινές και οι μελλοντικές τεχνικές και μηχανολογικές καινοτομίες στον κλάδο των μηχανημάτων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη για διαφανείς, αναλογικές και κατανοητές μεταβατικές διατάξεις κατά τη μετάβαση από την οδηγία για τα μηχανήματα στον νέο κανονισμό για τα μηχανήματα. Πρέπει να διευκρινιστεί το άρθρο 50 της πρότασης. Δεν είναι σαφές ποιοι κανόνες ισχύουν για μηχανήματα που παράγονται ή διατίθενται στην αγορά κατά την 30μηνη φάση της μετάβασης και πώς αυτά τα μηχανήματα διαφοροποιούνται από τα προϊόντα πριν από τη φάση μετάβασης. Οι κατασκευαστές και οι εισαγωγείς πρέπει να διαθέτουν επαρκή χρόνο προσαρμογής. Μια λογική λύση θα ήταν, για παράδειγμα, να θεσπιστεί ότι δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να εμποδίσουν τη διάθεση στην αγορά για έως και 42 μήνες μετά την έναρξη ισχύος του νέου κανονισμού των μηχανημάτων εκείνων τα οποία κατασκευάστηκαν σύμφωνα με την οδηγία 2006/42/ΕΚ πριν από την ημερομηνία κατάργησης της οδηγίας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η υπό εξέταση πρόταση σχετικά με τα μηχανολογικά προϊόντα διευρύνει για ακόμα μια φορά το φάσμα των πολύ διαφορετικών τύπων μηχανημάτων που πρέπει να περιληφθούν σε έναν τέτοιο κανονισμό. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, αυτό είναι λογικό προκειμένου να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο και κατανοητό σύνολο κανόνων. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους κατασκευαστές, τους εξαγωγείς και επίσης τους αγοραστές μηχανημάτων να ρυθμίζεται με ασφάλεια η ενσωμάτωση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) στα μηχανήματα. Αυτή η ολιστική κανονιστική προσέγγιση επιτρέπει στις εταιρείες να πραγματοποιούν μόνο μία αξιολόγηση συμμόρφωσης κάθε φορά. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την προσαρμογή της δομής και του περιεχομένου των παραρτημάτων που αποτελούν μέρος της πρότασης κανονισμού. Δεν υπάρχει προφανής λόγος αλλαγής της αρίθμησης των σχετικών παραρτημάτων της πρότασης κανονισμού (το παράρτημα IV είναι τώρα παράρτημα Ι κ.λπ.). Οι αλλαγές πρέπει να περιορίζονται σε εκείνες τις περιπτώσεις όπου υπάρχει σαφής ανάγκη. Επιπλέον, λόγω του δυνητικά υψηλού κινδύνου, ορισμένα στοιχεία ασφαλείας από το παράρτημα II, όπως τα συστήματα προστασίας σε περίπτωση ανατροπής, τα συστήματα προστασίας από την πτώση αντικειμένων ή το λογισμικό για λειτουργίες ασφάλειας, είναι ορθό να περιλαμβάνονται επίσης στον κατάλογο των μηχανολογικών προϊόντων υψηλού κινδύνου σύμφωνα με το παράρτημα Ι. Επιπλέον, θα πρέπει να αποφεύγονται οι αλληλοεπικαλύψεις με άλλες ισχύουσες νομοθετικές πράξεις της ΕΕ για τα μηχανήματα, όπως στην περίπτωση της οδηγίας για τη χαμηλή τάση. Οι διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης θα πρέπει να διενεργούνται μόνο μία φορά. Αυτό θα ήταν σημαντικό, για παράδειγμα, για ορισμένες απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙΙ της εν λόγω πρότασης, οι οποίες συνδέονται με κινδύνους [π.χ. στην οδηγία για τον ραδιοεξοπλισμό 2014/53/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (5) ή στην οδηγία για τον εξοπλισμό υπό πίεση 2014/68/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (6)]. Στην περίπτωση αυτή, οι διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσης θα πρέπει να εφαρμόζονται μόνο για τη διάθεση στην αγορά ή τη θέση σε λειτουργία των μηχανημάτων, όπως προβλέπεται στην υπό εξέταση πρόταση κανονισμού. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων αποτελεί ουσιώδη παράμετρο. Οι κατασκευαστές και οι σχεδιαστές μηχανημάτων είναι υπεύθυνοι για τη βασική ασφάλεια ενός μηχανήματος. Εάν η ασφάλεια δεν είναι εγγυημένη, δεν πρέπει να τεθεί σε λειτουργία. Τα άτομα που χειρίζονται μηχανήματα καθημερινά δεν πρέπει να εκτίθενται σε κινδύνους που μπορούν να αποφευχθούν. Συγκεκριμένα, αυτό σημαίνει ότι τα μηχανήματα πρέπει να είναι ασφαλή όταν διατίθενται στην αγορά και καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους. Η συμμόρφωση με τους κανόνες ασφαλείας πρέπει να ελέγχεται τακτικά. Τα μηχανήματα πρέπει να είναι ασφαλή κατά τη λειτουργία τους και όλες οι λειτουργίες ασφάλειας και προστασίας πρέπει να είναι σχεδιασμένες με τέτοιο τρόπο ώστε να μην μπορούν να παρακαμφθούν ή να απενεργοποιηθούν εύκολα. Επιπλέον, όλοι οι κίνδυνοι που δεν μπορούν να εξαλειφθούν στο στάδιο του σχεδιασμού πρέπει να είναι σαφώς αναγνωρίσιμοι από τον χρήστη ή τον χειριστή μέσω σήμανσης και τεχνικής τεκμηρίωσης (φάκελος κατασκευής), και κυρίως να αναφέρονται στις οδηγίες λειτουργίας. Η ΕΟΚΕ συμβουλεύει την Επιτροπή να συμπεριλάβει στην πρόταση κανονισμού σύσταση σχετικά με την ανάγκη διαβούλευσης με τους εκπροσώπους των εργαζομένων και τους υπεύθυνους ασφαλείας των χώρων εργασίας. Επιπλέον, η ευθύνη τόσο των φυσικών όσο και των νομικών προσώπων σε περίπτωση ατυχήματος θα πρέπει να καθορίζεται δεόντως, ιδίως όσον αφορά τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ αναφέρεται στο περιεχόμενο της γνωμοδότησής της του 2019 σχετικά με το «συντονισμένο σχέδιο για την τεχνητή νοημοσύνη» (7). Εκεί εμπεριέχεται ήδη η διαπίστωση ότι, για να μειωθούν οι κίνδυνοι στους οποίους θα μπορούσαν να εκτεθούν οι άνθρωποι όταν χειρίζονται μηχανήματα, οι εργαζόμενοι πρέπει να εκπαιδεύονται ατομικά στη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και ρομπότ, προκειμένου να μπορούν να χρησιμοποιούν τα εν λόγω μηχανήματα με ασφάλεια και να είναι σε θέση να τα σταματήσουν σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης («αρχή της πέδησης έκτακτης ανάγκης»). Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν άνθρωποι και μηχανές συνεργάζονται στενά. Για τον σκοπό αυτόν, ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης (ISO) έχει υιοθετήσει ένα πρότυπο για τα ρομπότ, το οποίο απευθύνεται σε κατασκευαστές, διανομείς και χρήστες. Στο εν λόγω πρότυπο παρέχονται οδηγίες για τον σχεδιασμό και την οργάνωση των χώρων εργασίας, προκειμένου να μειωθούν οι κίνδυνοι στον χώρο εργασίας. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ δίνει προτεραιότητα στις ψηφιακές οδηγίες λειτουργίας. Κατόπιν αιτήματος του πελάτη, ο κατασκευαστής μπορεί να παρέχει τις οδηγίες λειτουργίας και σε έντυπη μορφή. Ωστόσο, είναι γνωστό από τον κλάδο ότι σε πολλές περιπτώσεις οι πελάτες ζητούν ήδη τις οδηγίες λειτουργίας σε ψηφιακή μορφή. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η καθημερινή χρήση των μηχανημάτων αποδεικνύει ότι η ποικιλία των σκοπών και των σχετικών κινδύνων δεν επιτρέπει καθόλου γενικευμένους και απλουστευμένους κανόνες, όπως η απλή «απαγόρευση» της παρουσίας αιχμηρών μεταλλικών ακμών, καθώς αυτά ορισμένες φορές αποτελούν μέρος της λειτουργίας μιας μηχανής. Σε πολλούς τύπους μηχανημάτων, για παράδειγμα πρέσες ή συστήματα κοπής λέιζερ, οι κίνδυνοι για τον χειριστή του μηχανήματος συνδέονται άρρηκτα με την επιθυμητή λειτουργία του μηχανήματος. Είναι ευθύνη του κατασκευαστή να μειώσει όσο το δυνατόν περισσότερο τον κίνδυνο τραυματισμού, λαμβάνοντας κατάλληλα προστατευτικά μέτρα. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν σωστό η πρόταση κανονισμού να περιλαμβάνει επίσης μηχανήματα που είναι πιο προηγμένα και, ως εκ τούτου, εξαρτώνται λιγότερο από τον ανθρώπινο παράγοντα. Το μερίδιο αυτών των τεχνολογιών στη συνολική ευρωπαϊκή αγορά μηχανημάτων αναμένεται να αυξηθεί έντονα τα επόμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, απαιτούνται ομοιόμορφα πρότυπα για μηχανήματα που μπορούν να αυτοδιδάσκονται και σταδιακά να γίνονται πιο αυτόνομα, εκτελώντας συνεπώς νέες ενέργειες και λειτουργικές πράξεις. Έτσι, είναι σχεδόν αυτονόητο ότι από τις ψηφιακές τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, το διαδίκτυο των πραγμάτων και η ρομποτική, θα γεννηθούν νέες προκλήσεις όσον αφορά την ασφάλεια των προϊόντων. Ειδικά για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης απαιτείται ένα ατομικά καθορισμένο πλαίσιο ασφαλείας στο οποίο να πραγματοποιείται η λειτουργία τέτοιων συστημάτων. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι, εκτός από την προστασία της (φυσικής και ψυχικής) υγείας των χειριστών μηχανημάτων, οι περιβαλλοντικές πτυχές και οι επιπτώσεις στο κλίμα θα πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη για να χαρακτηρίζεται ασφαλές ένα μηχάνημα. Η κατασκευή και η λειτουργία ενός μηχανήματος και το ζήτημα της βιωσιμότητας πρέπει να εξεταστούν από κοινού και να αξιολογηθούν ως προς τις επιπτώσεις στον άνθρωπο και στο περιβάλλον. Ένα μηχάνημα που έχει μόνιμες βλαβερές συνέπειες για το κλίμα, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές. Η πρόταση που παρουσιάζεται περιλαμβάνει την παράμετρο των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Συγκεκριμένα, τίθεται το ερώτημα τι θα συμβεί εάν τα μηχανολογικά προϊόντα μεταγενέστερα υποστούν αλλαγές μέσω φυσικής παρέμβασης ή με ψηφιακό τρόπο, πιθανότατα χωρίς αυτό να έχει προβλεφτεί από τον κατασκευαστή. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια οι βασικές απαιτήσεις ασφάλειας και προστασίας της υγείας να μην πληρούνται και οι αξιολογήσεις συμμόρφωσης στις οποίες βασίζονται να μην ισχύουν πλέον. Η γενική θεώρηση υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος και του κλίματος κατά την κατασκευή και τη λειτουργία ενός μηχανήματος απαιτεί συνεκτική σύνδεση με άλλες ενωσιακές νομοθεσίες (π.χ. σχετικά με τη βιωσιμότητα των προϊόντων). |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Στην πρόταση της Επιτροπής ορίζεται ότι, στην περίπτωση μηχανημάτων υψηλού κινδύνου που υπόκεινται σε επιθεώρηση, δεν θα επιτρέπεται πλέον στον κατασκευαστή να διενεργεί πλήρη διαδικασία αξιολόγησης της συμμόρφωσης ο ίδιος, ακόμη και αν εφαρμόζονται εναρμονισμένα πρότυπα. Ωστόσο, πολλά από τα εν λόγω μηχανήματα παράγονται σε μικρές σειρές ή ως μεμονωμένα τεμάχια, επομένως η συμμετοχή εξωτερικού κέντρου δοκιμών σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι πρακτικά η κατάλληλη. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ συνιστά να διατηρηθούν οι ισχύοντες κανόνες σε μεμονωμένες περιπτώσεις, όπου αυτό τεκμηριωμένα απαιτείται, για παράδειγμα, εάν το μερίδιο της τεχνητής νοημοσύνης περιορίζεται μόνο στο στατικό λογισμικό που δεν μπορεί να εξελιχθεί από μόνο του ή να λαμβάνει αποφάσεις. Επιπλέον, τίθεται το ερώτημα εάν η υποχρεωτική συμμετοχή αρχής κοινοποίησης στη διενέργεια αξιολόγησης της συμμόρφωσης επιφέρει και σημαντικό κόστος, το οποίο επιβαρύνει σημαντικά κυρίως τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όταν μόνον ένα μικρό μέρος του μηχανήματος είναι εξοπλισμένο με τεχνητή νοημοσύνη, με αποτέλεσμα να πρέπει να ελεγχθεί το πλήρες μηχάνημα και να κοινοποιηθεί ως μηχάνημα υψηλού κινδύνου. Ειδικά στην περίπτωση μεμονωμένων τεμαχίων, εάν δεν μπορεί να εφαρμοστεί κατάλληλο πρότυπο δοκιμής, ανακύπτει ζήτημα αποτελεσματικότητας της εξωτερικής αρχής κοινοποίησης. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Επιτροπή δύναται να διατυπώσει τις δικές της τεχνικές προδιαγραφές σε περίπτωση έλλειψης κατάλληλων εναρμονισμένων προτύπων. Για τον σκοπό αυτόν, πρέπει να επιδιώκεται η συμμετοχή όλων των σχετικών ενδιαφερόμενων φορέων σε πρώιμο στάδιο. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η ΕΟΚΕ συνιστά στο πλαίσιο των ενιαίων διαδικασιών δοκιμών και κοινοποίησης τη θέσπιση ευρωπαϊκού πιστοποιητικού για τις επιχειρήσεις, με το οποίο θα πιστοποιείται η ανθεκτικότητα των αξιόπιστων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης (8). |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Στην πρόταση προβλέπεται ότι τα μηχανολογικά προϊόντα μπορούν να διατίθενται στην αγορά ή να τίθενται σε λειτουργία μόνο εάν έχουν εγκατασταθεί και συντηρηθεί σωστά, και τυγχάνουν ορθού χειρισμού. Επιπλέον, πρέπει να πληρούνται οι βασικές απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας σύμφωνα με το παράρτημα III (άρθρο 7). Ωστόσο, τα ημιτελή μηχανήματα δεν χρειάζεται να τεθούν σε λειτουργία και, ως εκ τούτου, πρέπει να εξαιρούνται από τους κανονισμούς θέσης σε λειτουργία. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να υπάρχει ξεχωριστή ρύθμιση για τα ημιτελή μηχανήματα προκειμένου να διατίθενται στην αγορά μόνο εάν πληρούν τις βασικές απαιτήσεις ασφάλειας και προστασίας της υγείας σύμφωνα με το παράρτημα III, για τις οποίες ο κατασκευαστής έχει δηλώσει συμμόρφωση στη δήλωση ενσωμάτωσης. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Για να είναι όσο το δυνατόν πιο συνεκτική η εφαρμογή του κανονισμού περί μηχανημάτων, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και όλους τους σχετικούς ενδιαφερόμενους. Αυτό απαιτεί συντονισμένες διαδικασίες συνεργασίας μεταξύ των Γενικών Διευθύνσεων GROW, EMPL και CONNECT. Παράλληλα, θα πρέπει να δημιουργηθεί, για παράδειγμα, ένας συναφής φορέας που θα χρηματοδοτείται από την Επιτροπή και θα αποτελείται, αφενός, από τις ομάδες διοικητικής συνεργασίας (ADCO) στον τομέα των μηχανημάτων και, αφετέρου, από την Επιτροπή Ανώτερων Επιθεωρητών Εργασίας για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (SLIC). |
| --- | --- |

3.18.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Οδηγία 2006/42/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 2006, σχετικά με τα μηχανήματα και την τροποποίηση της οδηγίας 95/16/EK (ΕΕ L 157 της 9.6.2006, σ. 24).

1

(2)  Ενημερωτική έκθεση «Αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τα μηχανήματα».

2

(3)  Βλ. επίσης ΕΕ C 240 της 16.7.2019, σ. 51.

3

(4)  Πηγή: https://ec.europa.eu/growth/sectors/mechanical-engineering/machinery_el.

4

(5)  Οδηγία 2014/53/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 2014, σχετικά με την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα ραδιοεξοπλισμού στην αγορά και την κατάργηση της οδηγίας 1999/5/ΕΚ (ΕΕ L 153 της 22.5.2014, σ. 62).

5

(6)  Οδηγία 2014/68/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τη διαθεσιμότητα του εξοπλισμού υπό πίεση στην αγορά (ΕΕ L 189 της 27.6.2014, σ. 164).

6

(7)  ΕΕ C 240 της 16.7.2019, σ. 51.

7

(8)  Βλ. επίσης ΕΕ C 240 της 16.7.2019, σ. 51.

8

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/72 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/72

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία»

[COM(2021) 188 final]

(2021/C 517/11)

| Εισηγητής: | ο κ. Stefan BACK |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Stefan BACK

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 8.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 191/1/10 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

8.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

191/1/10

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δέσμη μέτρων για τη βιώσιμη χρηματοδότηση και υπογραμμίζει τον καίριο δυνητικό ρόλο του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού της Επιτροπής (εφεξής ο «κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός») (1) στη δημιουργία ενός σαφούς, συνεκτικού και περιεκτικού πλαισίου που θα αναδεικνύει τη φιλόδοξη ανάπτυξη μιας πιο πράσινης οικονομίας χωρίς αποτρεπτικά αποτελέσματα, με τεχνικά κριτήρια τα οποία καθορίζουν σαφώς τις πράσινες επενδύσεις που συμβάλλουν άμεσα στους κλιματικούς στόχους της Ευρώπης και με τα οποία μπορούν να ευθυγραμμιστούν οι πρακτικές των σχετικών επιχειρηματικών τομέων και του χρηματοπιστωτικού τομέα. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη θέσπισης αποτελεσματικών μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη μείωση των εκπομπών, όπως προβλέπεται στον νόμο της ΕΕ για το κλίμα και υπό το πρίσμα της έκτης έκθεσης (2) της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC). Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η χρήση αποτελεσματικών, ευκόλως εφαρμόσιμων, καινοτόμων και παραγωγικών εργαλείων είναι ουσιώδης για την επίτευξη ταχέων και εύληπτων αποτελεσμάτων. Η αξιολόγηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού θα πρέπει να διενεργηθεί σε αυτό το πνεύμα. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον κρίσιμο ρόλο του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού στη δημιουργία διαφάνειας μέσω σαφών κριτηρίων όσον αφορά τις βιώσιμες επενδύσεις συνδράμοντας εκείνους που επιθυμούν να επενδύσουν σε τέτοια έργα και, ως εκ τούτου, αποτρέποντας την προβολή «ψευδοοικολογικής ταυτότητας», ευαισθητοποιώντας ευρύτερα και προσελκύοντας επενδύσεις σε βιώσιμα έργα. Υπό αυτήν την έννοια, ο κανονισμός μπορεί να δημιουργήσει δίκαιους και διαφανείς ισότιμους όρους ανταγωνισμού για την πράσινη χρηματοδότηση στην ΕΕ. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ένας σαφής και ακριβής ορισμός των τεχνικών κριτηρίων που ορίζονται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό, τα οποία εκπληρώνουν τη φιλοδοξία μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για την Ευρώπη, αποτελεί συνεπώς θεμελιώδη προϋπόθεση για μια λογική, ρεαλιστική και αποδεκτή δέσμευση χωρίς να υπάρχει κίνδυνος προβολής ψευδοοικολογικής ταυτότητας. Δεδομένου του κεντρικού ρόλου του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού στην αξιοπιστία της ταξινομίας —που είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία αυτού του ουσιαστικά εθελοντικού συστήματος— η επίτευξη αυτής της δέσμευσης αποτελεί μείζονα πρόκληση. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ είναι επομένως της γνώμης ότι οι οικονομικές δραστηριότητες και τα έργα που χαρακτηρίζονται ως «βιώσιμα» στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό πρέπει να είναι ελκυστικά για τους επενδυτές στην πραγματική οικονομία και υποθέτει ότι οι επενδυτές θα αναμένουν από ένα βιώσιμο έργο να είναι ρεαλιστικό, εφικτό, εύλογα κερδοφόρο και προβλέψιμο για τους παράγοντες της αγοράς. Με άλλα λόγια, τα έργα πρέπει να είναι ελκυστικά χωρίς να ενέχουν κίνδυνο προβολής ψευδοοικολογικής ταυτότητας. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Σε γενικές γραμμές, ένα υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας όσον αφορά τα μέτρα άμβλυνσης της κλιματικής αλλαγής ή τις εκτεταμένες απαιτήσεις πληροφόρησης με μακροπρόθεσμες μελλοντικές προβλέψεις σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή ενδέχεται να αποδειχθεί πολύπλοκη και δαπανηρή πρόκληση, ιδιαίτερα για τις ΜΜΕ στην οικονομία της αγοράς. Το γεγονός αυτό έχει επίσης εγείρει το ζήτημα της ευρύτερης αναγνώρισης των μεταβατικών λύσεων ως οικολογικής οδού για τη διασφάλιση μιας ομαλής μετάβασης. Η αποφυγή αποτρεπτικών αποτελεσμάτων αποτελεί, ωστόσο, επιτακτική ανάγκη. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τις ανησυχίες των παραγόντων της πραγματικής οικονομίας όσον αφορά τις αρνητικές επιπτώσεις του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού στις δυνατότητες και στο κόστος χρηματοδότησης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της ενδεδειγμένης παρακολούθησης από τις αρχές εποπτείας με στόχο την αποτροπή των στρεβλώσεων στις χρηματοπιστωτικές αγορές, ιδίως ενόψει της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής των κριτηρίων ταξινομίας προκειμένου να συμπεριλάβει, για παράδειγμα, τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και το προτεινόμενο πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τον κίνδυνο υπερβολικά υψηλού κόστους κατά την εφαρμογή των κριτηρίων ταξινομίας σύμφωνα με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη καθιέρωσης μιας οικολογικής ασφάλισης για τις ΜΜΕ, προκειμένου να μειωθεί αυτός ο κίνδυνος κόστους. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός καθορίζει περιβαλλοντικά πρότυπα που είναι συχνά πιο φιλόδοξα από εκείνα της τομεακής νομοθεσίας της ΕΕ, πράγμα το οποίο —λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης σαφήνειας και ελκυστικότητας που επισημαίνεται ανωτέρω— ενδέχεται να επιφέρει σύγχυση, σε συνδυασμό με προβλήματα χρηματοδότησης για παράγοντες που συμμορφώνονται με τα υψηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα βάσει της τομεακής νομοθεσίας της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι απαιτείται υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας, αλλά για πρακτικούς λόγους και προς αποφυγή σύγχυσης, συνιστά να εφαρμοστούν στην ταξινομία τα περιβαλλοντικά πρότυπα που καθορίζονται στην ενωσιακή νομοθεσία επιπέδου 1. Επιπλέον, ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (πράξη επιπέδου 2) φαίνεται να περιέχει ορισμένες ασύμβατες, ασαφείς και μη πλήρως αξιολογημένες διατάξεις, πράγμα το οποίο —σε συνδυασμό με τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν ανωτέρω, ιδίως στα σημεία 1.5 έως 1.10— δημιουργεί αμφιβολίες στην ΕΟΚΕ ως προς το κατά πόσον ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός, στην παρούσα μορφή του και παρά τον αξιέπαινο στόχο του, ανταποκρίνεται στον επιδιωκόμενο σκοπό. Η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα στην Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για την ενίσχυση των προτύπων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ευπρόσδεκτη την ανάληψη πρωτοβουλιών για τη βελτίωση του συστήματος ταξινομίας σύμφωνα με τις προαναφερθείσες κατευθυντήριες γραμμές με μέλημα τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του και τη βελτίωσή του ως μέσο στήριξης των στόχων της ενωσιακής πολιτικής για το κλίμα, μέσω της αποτελεσματικής εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ, και καλεί την Επιτροπή να αναλάβει περαιτέρω πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το σημαντικό ζήτημα της ενωσιακής ταξινομίας των δραστηριοτήτων που βλάπτουν το κλίμα και το περιβάλλον στην ΕΕ παραμένει ανοικτό και χρήζει επείγουσας αντιμετώπισης. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Στις 21 Απριλίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε δέσμη μέτρων βιώσιμης χρηματοδότησης (εφεξής η «δέσμη μέτρων») που αποτελείται από:






  — | την ανακοίνωση «Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (3)· |
| --- | --- | --- |

2.1.

—

την ανακοίνωση «Ταξινομία της ΕΕ, υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας, προτιμήσεις βιωσιμότητας και καθήκοντα θεματοφυλάκων: Προσανατολισμός της χρηματοδότησης προς την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (3)·

| — | έναν κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό, ο οποίος συμπληρώνει δύο από τους έξι περιβαλλοντικούς στόχους που ορίζονται στα άρθρα 10 και 11 του κανονισμού (ΕΕ) 2020/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) (εφεξής ο «κανονισμός περί ταξινομίας») με τεχνικά κριτήρια ελέγχου για τον προσδιορισμό των προϋποθέσεων υπό τις οποίες μια συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα θεωρείται ότι συμβάλλει σημαντικά στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής (άρθρο 10) και στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (άρθρο 11), σε συνδυασμό με κριτήρια για τον προσδιορισμό του εάν και κατά πόσον η εν λόγω οικονομική δραστηριότητα επιβαρύνει σημαντικά τους περιβαλλοντικούς στόχους (άρθρο 17). Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός εκδόθηκε επισήμως στις 4 Ιουνίου 2021· |
| --- | --- |

—

έναν κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό, ο οποίος συμπληρώνει δύο από τους έξι περιβαλλοντικούς στόχους που ορίζονται στα άρθρα 10 και 11 του κανονισμού (ΕΕ) 2020/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (4) (εφεξής ο «κανονισμός περί ταξινομίας») με τεχνικά κριτήρια ελέγχου για τον προσδιορισμό των προϋποθέσεων υπό τις οποίες μια συγκεκριμένη οικονομική δραστηριότητα θεωρείται ότι συμβάλλει σημαντικά στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής (άρθρο 10) και στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή (άρθρο 11), σε συνδυασμό με κριτήρια για τον προσδιορισμό του εάν και κατά πόσον η εν λόγω οικονομική δραστηριότητα επιβαρύνει σημαντικά τους περιβαλλοντικούς στόχους (άρθρο 17). Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός εκδόθηκε επισήμως στις 4 Ιουνίου 2021·

| — | μια πρόταση για νέα οδηγία σχετικά με την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες· |
| --- | --- |

—

μια πρόταση για νέα οδηγία σχετικά με την υποβολή εκθέσεων βιωσιμότητας από τις εταιρείες·

| — | ορισμένες τροποποιημένες κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις βάσει της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFiD II) και της οδηγίας για τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων (IDD). Οι εν λόγω πράξεις εισάγουν την έννοια της βιωσιμότητας ως μέρος των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται στους πελάτες πριν από τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων· |
| --- | --- |

—

ορισμένες τροποποιημένες κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις βάσει της οδηγίας για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων (MiFiD II) και της οδηγίας για τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων (IDD). Οι εν λόγω πράξεις εισάγουν την έννοια της βιωσιμότητας ως μέρος των πληροφοριών που πρέπει να παρέχονται στους πελάτες πριν από τη λήψη επενδυτικών αποφάσεων·

| — | περαιτέρω τροποποιήσεις στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σχετικά με τα καθήκοντα των θεματοφυλάκων και στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, την ασφάλιση, την αντασφάλιση και τις επενδύσεις προκειμένου να συμπεριληφθούν οι κίνδυνοι βιωσιμότητας στην αξία των επενδύσεων. |
| --- | --- |

—

περαιτέρω τροποποιήσεις στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις σχετικά με τα καθήκοντα των θεματοφυλάκων και στις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για τη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, την ασφάλιση, την αντασφάλιση και τις επενδύσεις προκειμένου να συμπεριληφθούν οι κίνδυνοι βιωσιμότητας στην αξία των επενδύσεων.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η δέσμη μέτρων αποσκοπεί στην ενθάρρυνση των ιδιωτικών επενδύσεων σε βιώσιμα έργα προκειμένου να εξασφαλιστούν οι τεράστιοι χρηματοοικονομικοί πόροι που απαιτούνται για την επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας που καθορίζεται στην Πράσινη Συμφωνία, πέραν των πόρων που προορίζονται να βοηθήσουν την ευρωπαϊκή οικονομία να ανακάμψει από την κρίση της νόσου COVID-19. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ανακοίνωση τονίζει τη σημασία του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού για τη θέσπιση των κριτηρίων τα οποία καθορίζουν τις πράσινες οικονομικές δραστηριότητες που θα συμβάλουν σημαντικά στους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δέσμη μέτρων και υπογραμμίζει τον καίριο δυνητικό ρόλο του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού στη δημιουργία ενός σαφούς, συνεκτικού και περιεκτικού πλαισίου που θα αναδεικνύει τη φιλόδοξη ανάπτυξη μιας πιο πράσινης οικονομίας χωρίς αποτρεπτικά αποτελέσματα, με τεχνικά κριτήρια τα οποία καθορίζουν σαφώς τις πράσινες επενδύσεις που συμβάλλουν άμεσα στους κλιματικούς στόχους της Ευρώπης και με τα οποία μπορούν να ευθυγραμμιστούν οι πρακτικές των σχετικών επιχειρηματικών τομέων και του χρηματοπιστωτικού τομέα. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη θέσπισης αποτελεσματικών μέτρων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη μείωση των εκπομπών, όπως προβλέπεται στον νόμο της ΕΕ για το κλίμα και υπό το πρίσμα της έκτης έκθεσης (5) της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC). Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η χρήση αποτελεσματικών, ευκόλως εφαρμόσιμων, καινοτόμων και παραγωγικών εργαλείων είναι ουσιώδης για την επίτευξη ταχέων και εύληπτων αποτελεσμάτων. Η αξιολόγηση του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού θα πρέπει να διενεργηθεί σε αυτό το πνεύμα. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Ένας σαφής και ακριβής ορισμός των τεχνικών κριτηρίων που ορίζονται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό, τα οποία εκπληρώνουν τη φιλοδοξία μιας οικονομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για την Ευρώπη, αποτελεί συνεπώς θεμελιώδη προϋπόθεση για μια λογική, ρεαλιστική και αποδεκτή δέσμευση χωρίς να υπάρχει κίνδυνος προβολής ψευδοοικολογικής ταυτότητας. Δεδομένου του κεντρικού ρόλου του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού στην αξιοπιστία της ταξινομίας —που είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία αυτού του ουσιαστικά εθελοντικού συστήματος— η επίτευξη αυτής της δέσμευσης αποτελεί μείζονα πρόκληση. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη φιλοδοξία που επιδεικνύεται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό για τη θέσπιση ενιαίου προτύπου της ΕΕ το οποίο θα καθορίζει τις δραστηριότητες που θεωρείται ότι συμβάλλουν σημαντικά στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής ή στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Τα τεχνικά κριτήρια θα πρέπει να εξασφαλίζουν ένα σαφές πλαίσιο για πράσινες επενδύσεις, με μέλημα την καθιέρωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στις χρηματοπιστωτικές αγορές και την αποτροπή έργων «ψευδοοικολογικής ταυτότητας». Οι απόψεις διίστανται ως προς το εύρος και τη χρησιμότητα των μεταβατικών επιλογών. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα τεχνικά κριτήρια θα πρέπει να παρέχουν ευρύτερες δυνατότητες αναγνώρισης των μεταβατικών λύσεων ως οδού για τη διευκόλυνση μιας ομαλής μετάβασης. Η αποφυγή αποτρεπτικών αποτελεσμάτων αποτελεί επιτακτική ανάγκη. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει τη δήλωση που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός πρέπει να θεωρείται ως ζωντανό έγγραφο το οποίο θα εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου σε σχέση τόσο με το πεδίο εφαρμογής του όσο και με το επίπεδό του. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει, ως εκ τούτου, τον σημαντικό ρόλο του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού στη δημιουργία διαφάνειας όσον αφορά τις δραστηριότητες που πληρούν τα καθοριζόμενα κριτήρια και προσελκύουν επενδυτές που επιθυμούν να επενδύσουν σε βιώσιμα έργα. Αποτελεί έτσι μια βάση για τον χαρακτηρισμό μιας οικονομικής δραστηριότητας ως περιβαλλοντικά βιώσιμης, καθώς και για την εφαρμογή των υποχρεωτικών διατάξεων σχετικά με τη διαφάνεια και τη δημοσιοποίηση που προβλέπονται στον κανονισμό περί ταξινομίας. Θα μπορούσε να έχει σημαντική συμβολή στην ανάδειξη και την προσέλκυση επενδύσεων σε βιώσιμα έργα, καθώς και στην αποτροπή της προβολής ψευδοοικολογικής ταυτότητας. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός περιγράφεται ως εργαλείο διαφάνειας και αποτελεί μέρος ενός εθελοντικού συστήματος υπό την έννοια ότι οι διαχειριστές της αγοράς δεν έχουν την υποχρέωση να τηρούν τα πρότυπα που θέτει, αλλά ούτε και οι επενδυτές υποχρεούνται να επενδύουν σε οικονομικές δραστηριότητες ή έργα που πληρούν τα εν λόγω πρότυπα. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Επομένως, όπως επισημάνθηκε ήδη, οι οικονομικές δραστηριότητες και τα έργα που χαρακτηρίζονται ως βιώσιμα σύμφωνα με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό πρέπει σαφώς να είναι ελκυστικά για τους επενδυτές στην πραγματική οικονομία. Είναι επίσης λογικό να υποτεθεί ότι οι επενδυτές θα επενδύσουν σε ρεαλιστικά, αποδοτικά και προβλέψιμα βιώσιμα πράσινα έργα. Οι προσδοκίες κερδοφορίας ενδέχεται να ποικίλλουν και θα είναι συχνά χαμηλότερες σε περιπτώσεις χρηματοδότησης μέσω συνεταιριστικών, τοπικών ή περιφερειακών τραπεζών, ήτοι της τάξεως του 5-6 % αντί του γενικά αναμενόμενου ποσοστού 11-15 %. Η μεγαλύτερη κερδοφορία θα προσελκύσει εν γένει εκτεταμένες ροές κεφαλαίων, ενώ η επιλογή συνεταιριστικών ή περιφερειακών τραπεζών θα αφορά συνήθως έργα μικρότερης κλίμακας. |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Είναι ζωτικής σημασίας τα κριτήρια που καθορίζονται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό, προκειμένου μια οικονομική δραστηριότητα ή ένα σχέδιο να μπορεί να χαρακτηριστεί ως περιβαλλοντικά βιώσιμο, να το καθιστούν εφικτό με εύλογο κόστος, κερδοφόρο και ευλόγως προβλέψιμο ή, με άλλα λόγια, ελκυστικό από εμπορική άποψη. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι ωστόσο σημαντικό να ληφθεί υπόψη ότι ιδίως οι ΜΜΕ ενδέχεται συχνά να χρειάζονται στήριξη για τη διαχείριση της πράσινης μετάβασης. Παρά ταύτα, η ταξινομία αυτή καθεαυτή θα πρέπει να περιορίζεται σε τεχνικά κριτήρια. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Εάν η ταξινομία δεν πληροί τα κριτήρια που καθορίζονται στις δύο προηγούμενες παραγράφους, ενδέχεται να αμφισβητηθούν οι προοπτικές ολόκληρου του έργου. Για να υλοποιήσει τον μετασχηματισμό που επιδιώκει, ένα εθελοντικό σύστημα πρέπει να είναι ελκυστικό. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Με βάση τα κύρια στοιχεία που περιγράφονται ανωτέρω, ορισμένες από τις διατάξεις του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού θεωρούνται αμφισβητήσιμες. Σε γενικές γραμμές, ένα υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας όσον αφορά τα μέτρα άμβλυνσης της κλιματικής αλλαγής ή τις εκτεταμένες απαιτήσεις πληροφόρησης με μακροπρόθεσμες μελλοντικές προβλέψεις σχετικά με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή μπορεί να φαίνεται είτε υπερβολικά δύσκολα υλοποιήσιμο είτε υπερβολικά περίπλοκο, δαπανηρό ή μη αρκετά επικερδές στην οικονομία της αγοράς, εξαιρουμένου μόνο περιορισμένου αριθμού μειζόνων παραγόντων της αγοράς, και χωρίς ιδιαίτερη συνεκτίμηση των πρακτικών αποτελεσμάτων, κυρίως όσον αφορά τις ΜΜΕ. Αυτό θα σήμαινε απώλεια της προφανώς επιδιωκόμενης ευρείας υιοθέτησης, εξακολουθώντας παράλληλα να προκαλεί δυσκολίες χρηματοδότησης στις εταιρείες που συμμορφώνονται με την ισχύουσα περιβαλλοντική νομοθεσία της ΕΕ, αλλά όχι με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη καθιέρωσης μιας οικολογικής ασφάλισης για τις ΜΜΕ, προκειμένου να μειωθεί αυτός ο κίνδυνος κόστους. Ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα παρατίθενται κατωτέρω υπό τον τίτλο «Ειδικές παρατηρήσεις». |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Οι παράγοντες της πραγματικής οικονομίας εξέφρασαν την ανησυχία ότι τα τεχνικά κριτήρια που καθορίζονται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό ενδέχεται να επιφέρουν δυσκολίες χρηματοδότησης δραστηριοτήτων οι οποίες δεν συμμορφώνονται με τον παρόντα κανονισμό. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ως προς την ενδεχόμενη ύπαρξη ενός τέτοιου κινδύνου λόγω της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της ταξινομίας προκειμένου να χρησιμεύει ως βάση τόσο για τη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών, σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού περί ταξινομίας, όσο και για το προτεινόμενο πρότυπο πράσινων ομολόγων της ΕΕ (6). |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι σημαντικό οι αρχές εποπτείας να παρακολουθούν την εφαρμογή του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού με στόχο την αποτροπή διακρίσεων ως προς τις δυνατότητες απόκτησης πίστωσης και το κόστος της πίστωσης για επιχειρήσεις που δεν πληρούν τα κριτήρια ταξινομίας. Οι εν λόγω αρχές θα πρέπει να εξακολουθήσουν να τυγχάνουν δίκαιης μεταχείρισης κατά την προσέλκυση των αναγκαίων οικονομικών μέσων. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ παραπέμπει σε έκθεση εμπειρογνωμόνων του Επιστημονικού Συμβουλίου του υπουργείου Οικονομικών της Γερμανίας που δείχνει αφενός, ότι η προσπάθεια καθοδήγησης της χρήσης των ροών κεφαλαίων στην πραγματική οικονομία μέσω δημοσιονομικού κανονισμού είναι εξαιρετικά δύσκολη και θα απαιτούσε εκτενή, ενδελεχή και πληρέστατη νομοθεσία και, αφετέρου, ότι μια τέτοιου είδους ταξινομία ενέχει κίνδυνο υψηλής πολυπλοκότητας και υπερβολικού γραφειοκρατικού κόστους (7). |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Τα μόνα υποχρεωτικά στοιχεία της δέσμης μέτρων, υπό το πρίσμα της παρούσας γνωμοδότησης, είναι οι διατάξεις σχετικά με τη διαφάνεια που προβλέπονται στα άρθρα 4 έως 7 του κανονισμού περί ταξινομίας και οι τροποποιημένες κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που αφορούν τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων, τη διανομή ασφαλιστικών προϊόντων και διάφορα καθήκοντα των θεματοφυλάκων, με στόχο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις δυνατότητες και τους κινδύνους που συνεπάγονται οι βιώσιμες επενδύσεις και τη διασφάλιση της επαρκούς σχετικής ενημέρωσης τόσο των υφιστάμενων όσο και των μελλοντικών πελατών. |
| --- | --- |

3.17.

| 3.18. | Οι κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις της χρηματοπιστωτικής αγοράς φαίνονται συνολικά ενδεδειγμένες για τον επιδιωκόμενο σκοπό και, ως εκ τούτου, αποτελούν κατάλληλα εργαλεία για την ευαισθητοποίηση σχετικά με βιώσιμες επενδύσεις και, επομένως, προετοιμάζουν το έδαφος για τη διοχέτευση των αναγκαίων πόρων σε τέτοιες επενδύσεις. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός καθορίζει περιβαλλοντικά πρότυπα που είναι συχνά πιο φιλόδοξα από εκείνα της τομεακής νομοθεσίας της ΕΕ. Λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης σαφήνειας που επισημαίνεται στο σημείο 3.6, αυτά τα διπλά μέτρα και σταθμά ενδέχεται να επιφέρουν σύγχυση, σε συνδυασμό με προβλήματα χρηματοδότησης για παράγοντες που συμμορφώνονται με τα υψηλότερα περιβαλλοντικά πρότυπα βάσει της τομεακής νομοθεσίας της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι απαιτείται υψηλό επίπεδο φιλοδοξίας, αλλά, για πρακτικούς λόγους και προς αποφυγή σύγχυσης, συνιστά την εφαρμογή των υψηλότερων περιβαλλοντικών προτύπων που καθορίζονται στην ενωσιακή νομοθεσία επιπέδου 1 και για τους σκοπούς της ταξινομίας, με στόχο την αποτελεσματική εκπλήρωση της υποχρέωσής της να διασφαλίζει τη διαφάνεια των χρηματοπιστωτικών προϊόντων και να αποτρέπει την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας. Αυτοί οι λόγοι, σε συνδυασμό με τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν στα σημεία 3.6 και 3.13 έως 3.16 ανωτέρω, δημιουργούν αμφιβολίες στην ΕΟΚΕ ως προς το κατά πόσον ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (πράξη επιπέδου 2), στην παρούσα μορφή του και παρά τον αξιέπαινο στόχο του, ανταποκρίνεται στον επιδιωκόμενο σκοπό (8). Η ΕΟΚΕ συνιστά ένθερμα στην Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για την ενίσχυση των προτύπων της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Είναι ευρέως γνωστό ότι τα πράσινα χρηματοπιστωτικά προϊόντα είναι ελκυστικά για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει μεν τη βασική πρόθεση της ταξινομίας να δημιουργήσει διαφάνεια, να αποτρέψει την προβολή ψευδοοικολογικής ταυτότητας και να επιστήσει την προσοχή στα πράσινα χρηματοπιστωτικά προϊόντα, αλλά προειδοποιεί για τον κίνδυνο εμφάνισης επιβλαβών φαινομένων «φούσκας» στις χρηματοπιστωτικές αγορές. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ευπρόσδεκτη την ανάληψη πρωτοβουλιών για τη βελτίωση του συστήματος ταξινομίας σύμφωνα με τις προαναφερθείσες κατευθυντήριες γραμμές, με μέλημα τη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του και τη βελτίωσή του ως σημαντικό μέσο στήριξης των συμφωνηθέντων στόχων της ενωσιακής πολιτικής για το κλίμα, μέσω της αποτελεσματικής εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ, και καλεί την Επιτροπή να αναλάβει περαιτέρω πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι το σημαντικό ζήτημα της ενωσιακής ταξινομίας των δραστηριοτήτων που βλάπτουν το κλίμα και το περιβάλλον στην ΕΕ παραμένει ανοικτό και χρήζει επείγουσας αντιμετώπισης. |
| --- | --- |

3.22.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

Ο κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον καίριο ρόλο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη μετάβαση προς τη βιωσιμότητα και εφιστά την προσοχή στην ανάγκη διασφάλισης ενδεδειγμένων μεταβατικών λύσεων, όπως απαιτείται, μεταξύ άλλων, για τη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας των αλυσίδων αξίας της εφοδιαστικής, με παράλληλη επίδειξη προσοχής στην επιτακτική ανάγκη αποφυγής αποτρεπτικών αποτελεσμάτων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Από το σημείο 6.3 του παραρτήματος 1 του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού προκύπτει ότι τα λεωφορεία, τα οποία πληρούν το κριτήριο των μηδενικών εκπομπών καυσαερίων, θα θεωρούνται βιώσιμα μόνον εάν λειτουργούν σε αστικές και προαστιακές μεταφορές, ενώ άλλες δραστηριότητες μεταφοράς με λεωφορεία είναι επιλέξιμες μόνο για τις λεγόμενες μεταβατικές δραστηριότητες έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025 εάν αντιστοιχούν στην υψηλότερη κατηγορία EURO (EURO VI). Ειδάλλως, θα εφαρμόζεται ένα κριτήριο μηδενικών εκπομπών καυσαερίων, αλλά από το κείμενο προκύπτει ότι μπορεί να χαρακτηριστεί μόνο ως μεταβατική δραστηριότητα που υπόκειται σε επαναξιολόγηση τουλάχιστον ανά τριετία, σύμφωνα με το άρθρο 19 του κανονισμού περί ταξινομίας. Φαίνεται ότι δεν γίνεται καμία αναφορά στα πρότυπα που καθορίζονται στην οδηγία για τα καθαρά οχήματα. Δεδομένης της αβεβαιότητας της κατάστασης πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2025, ποιος θα τολμούσε να επενδύσει τότε σε μια εταιρεία λεωφορείων; Η ταξινόμηση των υψηλότερων περιβαλλοντικών απαιτήσεων της νομοθεσίας της ΕΕ —EURO VI— ως μεταβατική δραστηριότητα θεωρείται περίεργη και ενδέχεται να προκαλέσει σύγχυση. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.2.1. | Τα βαρέα φορτηγά οχήματα (κατηγορίας Ν2 και Ν3) που παρέχουν υπηρεσίες οδικών μεταφορών εμπορευμάτων (Ενότητα 6.6) θεωρούνται βιώσιμα εάν χαρακτηρίζονται ως οχήματα μηδενικών εκπομπών σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 11 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1242 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) με εκπομπές κάτω του 1g CO2/km ή, για οχήματα άνω των 7,5 τόνων όπου δεν είναι εφικτή η επίτευξη μηδενικών εκπομπών «από τεχνολογική και οικονομική άποψη», εάν πληρούν τα πρότυπα χαμηλών εκπομπών σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 12 ως μεταβατική δραστηριότητα. Για ελαφρά επαγγελματικά οχήματα με μέγιστο βάρος έως 3,5 τόνους (κατηγορίας N1), ισχύουν μηδενικές εκπομπές καυσαερίων. Όλες οι άλλες οδικές μεταφορές εμπορευμάτων είναι μεταβατικές. |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η αντιμετώπιση των βαρέων φορτηγών οχημάτων αντικατοπτρίζει μια ρεαλιστική προσέγγιση που θα έπρεπε να επιδεικνύεται συχνότερα στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό. Η απαίτηση περί μηδενικών εκπομπών καυσαερίων για ελαφρά επαγγελματικά οχήματα (κατηγορίας N1) που τίθεται στην ενότητα 6.6 κρίνεται μη συμβατή με την ενότητα 6.5 σχετικά με τις μεταφορές με μοτοσικλέτες, επιβατικά αυτοκίνητα και ελαφρά επαγγελματικά οχήματα, όπου εφαρμόζονται επιεικέστερες διατάξεις χωρίς προφανή λόγο. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Συνολικά, η διαφορετική αντιμετώπιση των οδικών οχημάτων όσον αφορά διαφορετικές δραστηριότητες κρίνεται ασύμβατη και προβληματική, χωρίς καμία εξήγηση της πολύ διαφορετικής προσέγγισης που υιοθετείται σε διαφορετικά πλαίσια. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.3. | Μια επαναλαμβανόμενη διάταξη στην ενότητα 6 (Μεταφορές) του παραρτήματος 1 αποκλείει οχήματα ή πλοία που προορίζονται ειδικά για τη μεταφορά ορυκτών καυσίμων, καθώς η πρόσβαση στα εν λόγω καύσιμα δεν θα πρέπει να διευκολύνεται. Ωστόσο, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 35, η «χρηστικότητα» αυτής της απαίτησης ενδέχεται να πρέπει να αξιολογηθεί. Η εισαγωγή μιας απαίτησης σχετικά με τη χρησιμότητα της οποίας υπάρχουν αμφιβολίες θεωρείται αμφισβητήσιμη. Επιπλέον, η απαίτηση δεν είναι σαφής. Ένα όχημα μπορεί συχνά να μεταφέρει τόσο ορυκτά όσο και εναλλακτικά καύσιμα. Δεν είναι σαφές εάν η απαίτηση αναφέρεται στην κατασκευή ή τη χρήση του οχήματος ή του πλοίου και, επομένως, ούτε η ερμηνεία ούτε ο αντίκτυπος της είναι σαφείς. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Περαιτέρω παραδείγματα παρέχουν οι διατάξεις σχετικά με τις αναλύσεις κλιματικών οφελών των σημείων 1.1, 1.2 και 1.3 του παραρτήματος 1, στις οποίες προστίθενται, λόγου χάρη, σχέδια δάσωσης, ανανέωσης και διαχείρισης δασών που ισχύουν για μικρές εκμεταλλεύσεις έκτασης 13 εκταρίων. Οι απαιτήσεις φαίνονται αρκετά περίπλοκες και η αναφορά στη διαθεσιμότητα διαδικτυακών εργαλείων που παρέχονται από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών θα προσφέρει πιθανώς ελάχιστη παρηγοριά στους κατόχους μικρών εκμεταλλεύσεών και, επιπλέον, καταδεικνύει τη δυσμενή κατάσταση που συνεπάγεται για τις μικρότερες επιχειρήσεις η προσέγγιση από την κορυφή προς τη βάση που χρησιμοποιείται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Βεβαίως, η διατήρηση των δασών, συμπεριλαμβανομένων των καταβοθρών άνθρακα, είναι ουσιαστικό στοιχείο της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ, αλλά οι διοικητικές υποχρεώσεις πρέπει να παραμείνουν ανάλογες προς τους πόρους των στοχευόμενων ατόμων. Οι αρχές που εφαρμόζει το Συμβούλιο Διαχείρισης Δασών αποτελούν παράδειγμα σαφών και εύλογων αρχών για την εκμετάλλευση και τη διαχείριση των δασών (10). |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Όσον αφορά την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, μπορεί να γίνει αναφορά στις διατάξεις του σημείου 1.3 του παραρτήματος 2 σχετικά με τη διαχείριση των δασών και του σημείου 6.3 σχετικά με τις αστικές, προαστιακές και υπεραστικές οδικές μεταφορές επιβατών, όπου προβλέπεται ανάλυση των κλιματικών επιπτώσεων των σημαντικών επενδύσεων για περίοδο που εκτείνεται από 10 έως 30 έτη. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η δήλωση που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία η ταξινομία δεν δέχεται δραστηριότητες που βελτιώνουν τα σημερινά επίπεδα περιβαλλοντικών επιδόσεων, αλλά δεν φθάνουν στο επίπεδο της σημαντικής συμβολής, αντιβαίνει στο άρθρο 10 παράγραφος 2 του κανονισμού περί ταξινομίας. Ως εκ τούτου, όπως έχει ήδη προταθεί, θα πρέπει να αφεθεί περισσότερος χώρος για μεταβατικές λύσεις. |
| --- | --- |

4.7.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός της Επιτροπής για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) 2020/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου με τη θέσπιση τεχνικών κριτηρίων ελέγχου για τον προσδιορισμό των προϋποθέσεων υπό τις οποίες μια οικονομική δραστηριότητα θεωρείται ότι συμβάλλει σημαντικά στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής ή στην προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και για τον προσδιορισμό του κατά πόσον αυτή η οικονομική δραστηριότητα δεν επιβαρύνει σημαντικά οποιονδήποτε από τους άλλους περιβαλλοντικούς στόχους [C(2021) 2800 final].

1

(2)  Climate Change 2021 — The Physical Science Basis (Κλιματική αλλαγή 2021: Τα δεδομένα των φυσικών επιστημών), 2021.

2

(3)  COM(2021) 188 final.

3

(4)  Κανονισμός (ΕΕ) 2020/852 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2020, σχετικά με τη θέσπιση πλαισίου για τη διευκόλυνση των βιώσιμων επενδύσεων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2019/2088 (ΕΕ L 198 της 22.6.2020, σ. 13).

4

(5)  Climate Change 2021 — The Physical Science Basis (Κλιματική αλλαγή 2021: Τα δεδομένα των φυσικών επιστημών), 2021.

5

(6)  Πρόταση κανονισμού της Επιτροπής σχετικά με τα πράσινα ομόλογα της ΕΕ [COM(2021) 391 final — 2021/0191 (COD)].

6

(7)  Grüne Finanzierung und Grüne Staatsanlehen — Geeignete Instrumente für eine wirksame Umweltspolitik? [Πράσινη χρηματοδότηση και πράσινα δημόσια οικονομικά — κατάλληλα μέσα για μια αποτελεσματική περιβαλλοντική πολιτική;] — Wissenschaftlicher Beirat beim Bundesministerium der Finanzen — Gutachten 02/2021 [Επιστημονική συμβουλευτική επιτροπή του Ομοσπονδιακού υπουργείου Οικονομικών — Γνώμη 2/2021].

7

Grüne Finanzierung und Grüne Staatsanlehen — Geeignete Instrumente für eine wirksame Umweltspolitik?

Wissenschaftlicher Beirat beim Bundesministerium der Finanzen — Gutachten 02/2021

(8)  Sustainable finance — Eine kritische Wûrdigung der deutschen und europäischen Vorhaben [Βιώσιμη χρηματοδότηση — κριτική αξιολόγηση των γερμανικών και ευρωπαϊκών έργων], Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο του Μονάχου και της Άνω Βαυαρίας, Leibnitz — Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου του Μονάχου 2020.»

8

Sustainable finance — Eine kritische Wûrdigung der deutschen und europäischen Vorhaben

(9)  Κανονισμός (EE) 2019/1242 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, σχετικά με τον καθορισμό προτύπων επιδόσεων για τις εκπομπές CO2 των νέων βαρέων επαγγελματικών οχημάτων και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 595/2009 και (ΕΕ) 2018/956 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και της οδηγίας 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 198 της 25.7.2019, σ. 202).

9

(10)  www.fsc.org.

10

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/78 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/78

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025»

[COM(2021) 171 final]

(2021/C 517/12)

| Εισηγητής: | ο κ. Carlos Manuel TRINDADE |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Carlos Manuel TRINDADE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 215/1/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

215/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η εμπορία ανθρώπων αποτελεί πρωτίστως σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παραβιάζει θεμελιώδη δικαιώματα, όπως η ελευθερία, η αξιοπρέπεια και η ισότητα, που κατοχυρώνονται σε πολυάριθμες πράξεις, όπως η Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Τα βαθύτερα αίτια της εμπορίας ανθρώπων έγκεινται στην ευάλωτη κατάσταση των θυμάτων, που προκαλείται από τη φτώχεια, τις ανισότητες μεταξύ των φύλων και τη βία κατά των γυναικών και των παιδιών, τις εμπόλεμες και τις μεταπολεμικές καταστάσεις, την έλλειψη κοινωνικής ένταξης, την έλλειψη ευκαιριών και απασχόλησης, την έλλειψη πρόσβασης στην εκπαίδευση και την παιδική εργασία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι διακινητές εκμεταλλεύονται αυτές τις ευάλωτες καταστάσεις για να αναπτύξουν ένα εγκληματικό, πολύπλοκο και εξαιρετικά κερδοφόρο επιχειρηματικό μοντέλο, το οποίο ακόμα και σήμερα είναι χαμηλού κινδύνου και υψηλής κερδοφορίας. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η πανδημία επιδείνωσε την κατάσταση της οικονομικής και κοινωνικής τρωτότητας και δυσχέρανε την πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την τιμωρία των εγκλημάτων. Παράλληλα, αναπτύχθηκε ένα νέο επιχειρηματικό μοντέλο για τη στρατολόγηση και την εκμετάλλευση των θυμάτων μέσω του διαδικτύου. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) υποστηρίζει γενικά τη «στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025» (η Στρατηγική) που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Επιτροπή), με την επιφύλαξη των παρατηρήσεων, προτάσεων και συστάσεων που εκτίθενται στην παρούσα γνωμοδότηση. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | H EOKE συμφωνεί με την Επιτροπή ότι είναι αναγκαίο να βελτιωθεί με εναρμονισμένο τρόπο η ποιότητα των δεδομένων που συλλέγονται για το φαινόμενο αυτό στα κράτη μέλη (1). Η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων απαιτεί να υπάρχει ενδελεχής, εις βάθος και έγκαιρη γνώση του φαινομένου, και κυρίως όλων των παραγόντων (θυμάτων, διακινητών, χρηστών) και του τρόπου λειτουργίας των δικτύων εμπορίας, ώστε να καταστεί αποτελεσματικότερη η καταπολέμηση αυτή, ιδιαίτερα ως προς την ανάπτυξη ενδεδειγμένων λύσεων. Αν δεν ενεργήσουμε κατ’ αυτόν τον τρόπο, η πραγματική έκταση αυτής της εμπορίας υποτιμάται και απαξιώνεται. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι τα μέτρα για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων δεν υπήρξαν επαρκώς αποτελεσματικά και ότι η δράση αυτή πρέπει να ενταθεί, στο πλαίσιο μιας πιο ολοκληρωμένης στρατηγικής, με τη λήψη νέων μέτρων (2). |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δυνατότητα αναθεώρησης της οδηγίας για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων ως αποτέλεσμα της αξιολόγησης της εφαρμογής της, αλλά όσον αφορά την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, η βελτίωση των μέσων επιβολής κυρώσεων είναι μεν αναγκαία, αλλά δεν είναι αρκετή. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει και υποστηρίζει την πρόθεση θέσπισης ελάχιστων κανόνων σε επίπεδο ΕΕ που θα ποινικοποιούν τα δίκτυα που εμπλέκονται σε εμπορία και εκμετάλλευση ανθρώπων, καθώς και τη χρήση «υπηρεσιών που προέρχονται από την εκμετάλλευση θυμάτων εμπορίας ανθρώπων». Θα είναι σημαντικό να ποινικοποιηθεί ολόκληρη η αλυσίδα ανάθεσης συμβάσεων και υπεργολαβίας που περιλαμβάνει η διαδικασία εμπορίας και εκμετάλλευσης ανθρώπων. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, για να είναι πιο αποτελεσματική η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, πρέπει να βασίζεται σε μια πιο ολοκληρωμένη ανάλυση, που να λαμβάνει υπόψη την κοινωνική διάσταση του πλαισίου που επιτρέπει την αύξησή της, διάσταση η οποία λαμβάνεται μόνο περιστασιακά υπόψη στον σχεδιασμό της Στρατηγικής. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης (3) ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ της ανάπτυξης της εμπορίας ανθρώπων στις χώρες χαμηλού εισοδήματος και της εμπορίας παιδιών, «τα περισσότερα από τα οποία εξαναγκάζονται σε παιδική εργασία», κατάσταση που συνδέεται με τα προβλήματα διαβίωσης των οικογενειών. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η απερίγραπτη δυστυχία των θυμάτων πρέπει να οδηγήσει σε μια ανθρωπιστική προσέγγιση της κατάστασής τους σε όλα τα στάδια. Η κύρια οπτική της Στρατηγικής δεν μπορεί να περιορίζεται στον επαναπατρισμό ή στα κίνητρα για οικειοθελή επιστροφή στη χώρα καταγωγής, υποτιμώντας τις συνθήκες στις οποίες θα βρεθούν εκεί τα θύματα, οι οποίες θα τα καταστήσουν ακόμη περισσότερο ευάλωτα στους διακινητές· θα πρέπει να καλύπτει και την αναγνώριση του δικαιώματος ένταξης στην κοινωνία υποδοχής. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι δεν υπάρχει κανένα μέτρο που να αποσκοπεί στην αναγνώριση και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των θυμάτων ή στην παροχή άμεσης βοήθειας, υποστήριξης και προστασίας (ιατρικής και νομικής μεταξύ άλλων), ιδίως όσον αφορά οποιαδήποτε μορφή τιμωρίας από όσους τα εκμεταλλεύονται. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να ενσωματώσει την πρόταση αυτή στη Στρατηγική. |
| --- | --- |

1.13.

| 1.14. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει πως στη Στρατηγική αναγνωρίζεται ότι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα θύματα για να ανασυγκροτήσουν τη ζωή τους είναι μεγάλες ενώ οι ευκαιρίες ένταξής τους στις αγορές εργασίας είναι λιγοστές, αλλά τονίζει ότι τίποτα δεν προβλέπεται για να αλλάξει η κατάσταση αυτή (4). Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, η ΕΟΚΕ προτείνει να δοθεί στα θύματα το δικαίωμα ένταξης στην κοινωνία υποδοχής, μέσω ταχείας και κατάλληλης διαδικασίας ένταξης. |
| --- | --- |

1.14.

| 1.15. | Η νομοθεσία της ΕΕ προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης άδειας παραμονής/διαμονής στο θύμα μόνο εάν συνεργάζεται στην έρευνα και την ποινική δίωξη των διακινητών. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η κατάσταση αυτή μπορεί να είναι εξαιρετικά επιβαρυντική για τα θύματα, καθώς τα υποχρεώνει να ξαναζήσουν όλες τις εμπειρίες και τα τραύματα που έχουν υποστεί, χωρίς να υπάρχει σεβασμός της σωματικής και ψυχικής τους υγείας. Η ΕΟΚΕ προτείνει οι περιπτώσεις αυτές να εξετάζονται ιδιαιτέρως, ανάλογα με τις περιστάσεις και το ψυχολογικό προφίλ του κάθε θύματος, ενώ θα πρέπει να παρέχεται στα θύματα, μεταξύ άλλων, ισχυρή ψυχολογική υποστήριξη προκειμένου να είναι σε θέση να ξαναζήσουν τα τραύματα που έχουν υποστεί και να καταθέσουν επ’ αυτών. |
| --- | --- |

1.15.

| 1.16. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θέση της Επιτροπής να υποστηρίξει τη μη επιβολή κυρώσεων στα θύματα για εγκλήματα που εξαναγκάστηκαν να διαπράξουν, καθώς και για την επανεξέταση, στο πνεύμα της προστασίας των θυμάτων, της οδηγίας του Συμβουλίου του 2004 όσον αφορά τις άδειες διαμονής των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

1.16.

| 1.17. | Επί του προκειμένου, η ΕΟΚΕ προτείνει όλα τα θύματα εμπορίας ανθρώπων να αποζημιώνονται δεόντως από δημόσιο ταμείο, λαμβανομένης υπόψη της φοβερής οδύνης που υπέστησαν. Ειδικότερα, στην περίπτωση εργασιακής εκμετάλλευσης, θα έχουν επίσης δικαίωμα να λάβουν τις μη καταβληθείσες οφειλές για την εργασία που επιτέλεσαν, καθώς πρέπει επίσης να αναλάβει τις ευθύνες του ο άμεσα επωφελούμενος, δηλαδή ο τελικός εργοδότης ή, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ο αποδέκτης της παρασχεθείσας υπηρεσίας, όταν οι «αλυσίδες εφοδιασμού» αποτελούν αδιαπέραστο λαβύρινθο. |
| --- | --- |

1.17.

| 1.18. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη μετανάστευση δεν λαμβάνει υπόψη την κατάσταση των λιγότερο ειδικευμένων και φτωχότερων οικονομικών μεταναστών που φθάνουν στην Ευρώπη σε αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής και εργασίας (κάτι που έχει ήδη επιτευχθεί για τους μετανάστες με περισσότερα προσόντα ή με περισσότερους οικονομικούς πόρους). Αυτό έχει συμβάλει στην εμπλοκή των οικονομικών μεταναστών στα δίκτυα παράνομης διακίνησης ανθρώπων, λόγω της έλλειψης μηχανισμών που να επιτρέπουν τη νόμιμη μετανάστευσή τους. Η ΕΟΚΕ συνιστά στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα τη θέσπιση ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης. |
| --- | --- |

1.18.

| 1.19. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ενσωμάτωση μιας διεθνούς διάστασης (5) στη Στρατηγική την καθιστά αποτελεσματικότερη για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Σημειώνει, ωστόσο, ότι ελάχιστη προσοχή δίνεται στην ανάγκη να υπάρχουν αξιοπρεπείς και επαρκείς οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες (6) για τους πληθυσμούς στις χώρες προέλευσης, οι οποίες αποτελούν την κύρια προϋπόθεση που θα δυσχεράνει ή θα παρεμποδίσει τη στρατολόγηση θυμάτων εμπορίας ανθρώπων. Η ΕΟΚΕ προτείνει να αξιολογηθεί και να εισαχθεί στη Στρατηγική η διάσταση της αναπτυξιακής συνεργασίας και η υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών ως το κύριο μέσο για τη δημιουργία τέτοιου είδους διαρθρωτικών συνθηκών. |
| --- | --- |

1.19.

| 1.20. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, στο πλαίσιο της οικονομικής δραστηριότητας και όσον αφορά την εμπορία ανθρώπων για εργασιακή εκμετάλλευση, στη Στρατηγική δεν υπάρχει καμία αναφορά στον αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ των ιδιωτικών επιχειρήσεων οι οποίες χρησιμοποιούν το εν λόγω εργατικό δυναμικό, και των υπολοίπων επιχειρήσεων, που λειτουργούν σύμφωνα με τη νομοθεσία. Αυτή η κατάσταση κοινωνικού ντάμπινγκ είναι ασυμβίβαστη με την εταιρική κοινωνική ευθύνη και πρέπει να αντιμετωπιστεί, πέραν του αστυνομικού και του δικαστικού πεδίου, και στο πεδίο του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

1.20.

| 1.21. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι στους τομείς της οικονομικής δραστηριότητας όπου υπάρχει μεγαλύτερη παραοικονομία και όπου η έλλειψη κοινωνικού διαλόγου, συλλογικών διαπραγματεύσεων και συλλογικών συμβάσεων είναι ο κανόνας, υπάρχει τάση για μεγαλύτερη χρήση αυτού του εργατικού δυναμικού. Για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της εργασιακής εκμετάλλευσης, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να εισαχθεί στη Στρατηγική η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, ανάλογα με τις αρμοδιότητές τους και με σεβασμό της αυτονομίας τους, και, κατά συνέπεια, η προώθηση του κοινωνικού διαλόγου και των συλλογικών συμβάσεων ως καθοριστικών μέσων για τον σκοπό αυτόν. |
| --- | --- |

1.21.

| 1.22. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την επικείμενη πρωτοβουλία της Επιτροπής για τη βιώσιμη εταιρική διακυβέρνηση, ειδικότερα δε τη διασφάλιση του ότι οι δημόσιες συμβάσεις θα ενθαρρύνουν τη διαφάνεια και θα είναι κοινωνικά υπεύθυνες (7). Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι έχουν ήδη συναφθεί αρκετές συλλογικές συμβάσεις σε εθνικό επίπεδο με στόχο την πρόληψη καταστάσεων κακοποίησης και εμπορίας ανθρώπων στον τόπο εργασίας, οι οποίες προβλέπουν αποζημιώσεις για τα θύματα (8). Η ΕΟΚΕ συνιστά να ενταχθούν στη Στρατηγική αυτά τα παραδείγματα ορθών πρακτικών, που πρέπει να προωθηθούν και να αναπαραχθούν στα κράτη μέλη, ως απτός τρόπος διασφάλισης της διαφάνειας αυτής. |
| --- | --- |

1.22.

| 1.23. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δέσμευση της Επιτροπής να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα της οδηγίας για τις κυρώσεις κατά των εργοδοτών (που δεν τηρούν την εφαρμοστέα νομοθεσία), η οποία θα καταστήσει δυνατή την επιβολή σε αυτούς αυστηρότερων κυρώσεων (9). |
| --- | --- |

1.23.

| 1.24. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι στη Στρατηγική δεν γίνεται αναφορά στη σημαντική συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων, ιδίως των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Ο ρόλος και οι δραστηριότητες που αυτές οι οργανώσεις έχουν αναλάβει επί σειρά ετών, ιδίως όσον αφορά τις πτυχές της εμπορίας ανθρώπων για σεξουαλική και εργασιακή εκμετάλλευση ή για εκμετάλλευση παιδιών, με τον εντοπισμό, την καταγγελία και την καταπολέμηση καταστάσεων και με την ενεργό στήριξη των θυμάτων, πρέπει να καταγράφονται και να αξιοποιούνται δεόντως. Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενσωματωθεί η εν λόγω συμμετοχή στη Στρατηγική και να υποστηριχθούν επαρκώς οι οργανώσεις αυτές, μεταξύ άλλων και οικονομικά. |
| --- | --- |

1.24.

| 1.25. | Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει επίσης ότι στη Στρατηγική δεν γίνεται καμία αναφορά στη σημαντική στήριξη που παρέχουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα δίκτυα αλληλεγγύης των τοπικών κοινοτήτων και οι κοινωνικοί εταίροι για την προστασία, την υποδοχή και την ένταξη των θυμάτων, ούτε και στην ανάγκη χρηματοδοτικής στήριξης για την υλοποίηση αυτών των δραστηριοτήτων. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να ενσωματώσει αυτήν την πτυχή στη Στρατηγική. |
| --- | --- |

1.25.

| 1.26. | Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει την άποψη ότι, στον αγώνα αυτόν, είναι απαραίτητο να επιδιωχθεί η συμμετοχή —πέραν της Ευρωπόλ και της Eurojust— της Ευρωπαϊκής Αρχής Εργασίας, σε στενή συνεργασία με τις εθνικές αρχές —ιδίως δε με τις επιθεωρήσεις εργασίας—, με ενίσχυση των εξουσιών της, καθώς και με την παροχή σε αυτήν υλικών μέσων, ιδίως ψηφιακών και επίσημων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να συστήσει στα κράτη μέλη, με τη Στρατηγική, να συμμορφωθούν με τις αναλογίες που ορίζονται στη Σύμβαση 81 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) (10). |
| --- | --- |

1.26.

2.   Γενικό πλαίσιο

| 2.1. | Βλέπουμε, ακούμε και διαβάζουμε, και δεν μπορούμε να αγνοούμε ότι η εμπορία ανθρώπων προκαλεί απερίγραπτο πόνο στα θύματα καταστρέφει τη ζωή τους. Η ΕΟΚΕ και όλα τα μέλη της, καθώς και όλοι οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχουν πλήρη επίγνωση του πόσο τρομακτική είναι η εμπορία ανθρώπων και πόσο τραγικές οι συνέπειες για τα θύματα, στα οποία συμπαραστέκονται, υποστηρίζοντας όλα τα μέτρα για την καταπολέμηση και την εξάλειψή της. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Οι μελέτες και οι εκθέσεις έχουν εμπλουτίσει τις γνώσεις σχετικά με το φαινόμενο αυτό, συμβάλλοντας στη βελτίωση των στρατηγικών αντιμετώπισης, αλλά, παρόλα αυτά, η εμπορία ανθρώπων θέτει σε κίνδυνο χιλιάδες ανθρώπους κάθε χρόνο, ιδίως γυναίκες και παιδιά. Άρα:






  i. | Μεταξύ 2017 και 2018, καταγράφηκαν περισσότερα από 14 000 θύματα και ο αριθμός τους ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος, καθώς υπάρχουν δυσχέρειες στην καταγραφή. |
| --- | --- | --- |

2.2.

i.

Μεταξύ 2017 και 2018, καταγράφηκαν περισσότερα από 14 000 θύματα και ο αριθμός τους ενδέχεται να είναι μεγαλύτερος, καθώς υπάρχουν δυσχέρειες στην καταγραφή.

| ii. | Σχεδόν τα μισά θύματα είναι πολίτες της ΕΕ και τα υπόλοιπα τρίτων χωρών της Αφρικής, των Δυτικών Βαλκανίων και της Ασίας (11). |
| --- | --- |

ii.

Σχεδόν τα μισά θύματα είναι πολίτες της ΕΕ και τα υπόλοιπα τρίτων χωρών της Αφρικής, των Δυτικών Βαλκανίων και της Ασίας (11).

| iii. | Η πλειονότητα των θυμάτων είναι γυναίκες και κορίτσια που αποτελούν αντικείμενο εμπορίας για σεξουαλική εκμετάλλευση. |
| --- | --- |

iii.

Η πλειονότητα των θυμάτων είναι γυναίκες και κορίτσια που αποτελούν αντικείμενο εμπορίας για σεξουαλική εκμετάλλευση.

| iv. | Η εργασιακή εκμετάλλευση πλήττει το 15 % των θυμάτων, αλλά τα περισσότερα θύματα δεν εντοπίζονται. |
| --- | --- |

iv.

Η εργασιακή εκμετάλλευση πλήττει το 15 % των θυμάτων, αλλά τα περισσότερα θύματα δεν εντοπίζονται.

| v. | Οι κύριοι τομείς της εμπορίας ανθρώπων για εργασιακή εκμετάλλευση είναι οι εξής: γεωργία/δασοκομία· οικοδομικές εργασίες· φιλοξενία/εστίαση· υπηρεσίες καθαριότητας· οικιακές εργασίες· μεταποίηση (κλωστοϋφαντουργία, ένδυση, διατροφή (12)). |
| --- | --- |

v.

Οι κύριοι τομείς της εμπορίας ανθρώπων για εργασιακή εκμετάλλευση είναι οι εξής: γεωργία/δασοκομία· οικοδομικές εργασίες· φιλοξενία/εστίαση· υπηρεσίες καθαριότητας· οικιακές εργασίες· μεταποίηση (κλωστοϋφαντουργία, ένδυση, διατροφή (12)).

| vi. | Οι περισσότεροι διακινητές είναι πολίτες της ΕΕ. |
| --- | --- |

vi.

Οι περισσότεροι διακινητές είναι πολίτες της ΕΕ.

| vii. | Το έγκλημα αυτό αποφέρει υψηλά κέρδη για τους διακινητές, τα οποία, για το 2015, εκτιμάται ότι ανήλθαν στα 29,4 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περί τα 14 δισ. ευρώ προήλθαν από τη σεξουαλική εκμετάλλευση (13), ενώ δεν ελήφθη υπόψη η εμπορία ανθρώπων για εργασιακή εκμετάλλευση (14). |
| --- | --- |

vii.

Το έγκλημα αυτό αποφέρει υψηλά κέρδη για τους διακινητές, τα οποία, για το 2015, εκτιμάται ότι ανήλθαν στα 29,4 δισ. ευρώ, εκ των οποίων περί τα 14 δισ. ευρώ προήλθαν από τη σεξουαλική εκμετάλλευση (13), ενώ δεν ελήφθη υπόψη η εμπορία ανθρώπων για εργασιακή εκμετάλλευση (14).

| viii. | Το οικονομικό κόστος της εμπορίας ανθρώπων ανήλθε, το 2020, στα 2,7 δισ. ευρώ. |
| --- | --- |

viii.

Το οικονομικό κόστος της εμπορίας ανθρώπων ανήλθε, το 2020, στα 2,7 δισ. ευρώ.

| ix. | Οι διακινητές εκμεταλλεύονται τις κοινωνικές ανισότητες καθώς και την οικονομική και κοινωνική ευπάθεια των ανθρώπων. |
| --- | --- |

ix.

Οι διακινητές εκμεταλλεύονται τις κοινωνικές ανισότητες καθώς και την οικονομική και κοινωνική ευπάθεια των ανθρώπων.

| x. | Περί το ένα τέταρτο όλων των θυμάτων της εμπορίας ανθρώπων είναι παιδιά και αποτελούν αντικείμενο εμπορίας για σεξουαλική εκμετάλλευση (15). |
| --- | --- |

x.

Περί το ένα τέταρτο όλων των θυμάτων της εμπορίας ανθρώπων είναι παιδιά και αποτελούν αντικείμενο εμπορίας για σεξουαλική εκμετάλλευση (15).

| xi. | Η εκμετάλλευση των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων γίνεται κυρίως υπό τις ακόλουθες μορφές: σεξουαλική· αναγκαστική εργασία· καταναγκαστική εγκληματικότητα· καταναγκαστική επαιτεία· εμπορία παιδιών (16). |
| --- | --- |

xi.

Η εκμετάλλευση των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων γίνεται κυρίως υπό τις ακόλουθες μορφές: σεξουαλική· αναγκαστική εργασία· καταναγκαστική εγκληματικότητα· καταναγκαστική επαιτεία· εμπορία παιδιών (16).

| 2.3. | Η στρατηγική για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025 (17) εντάσσεται στο πλαίσιο, αφενός, της αυξανόμενης συνειδητοποίησης ότι η καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων αποτελεί αξίωση της ΕΕ λόγω της προσήλωσής της στην προάσπιση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, αφετέρου, του ότι η εμπορία ανθρώπων εξακολουθεί να αυξάνεται. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ΕΕ ακολουθεί, από το 2002, μια ολοένα και πιο απαιτητική πορεία, την οποία επιδιώκει να συνεχίσει η υπό εξέταση πρόταση Στρατηγικής (18). |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η έκδοση της οδηγίας 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (19) αποτέλεσε σημαντικότατο βήμα προόδου για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και μάλιστα αναφέρεται δικαίως ως οδηγία για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Η έννοια της εμπορίας ανθρώπων έχει καταστεί πιο συμπαγής και ολοκληρωμένη. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η οδηγία υιοθέτησε μια ευρύτερη έννοια της εμπορίας ανθρώπων, καθώς συμπεριέλαβε νέες μορφές εκμετάλλευσης των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων. Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαίτερα την προσοχή στο άρθρο 2, με τίτλο «Αδικήματα σχετικά με την εμπορία ανθρώπων», στο οποίο ορίζονται οι βασικές γραμμές για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι έχει στο ενεργητικό της αρκετές γνωμοδοτήσεις σχετικά με την εμπορία ανθρώπων, τα συμπεράσματα των οποίων, σε γενικές γραμμές, συνέβαλαν, κατά την κατάρτισή τους, στην καταπολέμηση αυτής της μάστιγας (20). |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Αυτό είναι το γενικό πλαίσιο εντός του οποίου η Επιτροπή υποβάλλει την υπό εξέταση πρόταση Στρατηγικής, η οποία είναι δομημένη σε έξι κεφάλαια, στο καθένα από τα οποία η Επιτροπή αναλαμβάνει τις δικές της δεσμεύσεις, συνολικά 26, καλεί δε τα κράτη μέλη να αναλάβουν δράσεις για την εφαρμογή της στο δικό τους επίπεδο, συνολικά 16, σε ένα σύνολο σαράντα δύο (42) δράσεων που προβλέπονται στη Στρατηγική. |
| --- | --- |

2.8.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

3.1.   Σχετικά με την ανάγκη για δεδομένα (γνώση της πραγματικότητας)

| 3.1.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει πως η εμπορία ανθρώπων εξακολουθεί να αυξάνεται στην ΕΕ, με αυξανόμενο αριθμό θυμάτων, με πολύ υψηλό ανθρώπινο, κοινωνικό και οικονομικό κόστος, παρά τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί, ιδίως λόγω του μοντέλου λειτουργίας των εγκληματικών οργανώσεων. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο αριθμός των αναγνωρισμένων και εικαζόμενων θυμάτων αντικατοπτρίζει τη σοβαρότητα της κατάστασης, παρότι υπάρχει ανάγκη να αυξηθεί η γνώση της κατάστασης αυτής, καθώς και ότι εξακολουθεί να διαπιστώνεται δυσκολία στην απόκτηση δεδομένων, ιδίως στο πλαίσιο της πανδημίας COVID-19, καθώς δυσχεραίνεται η πρόσβαση σε ορισμένα δεδομένα, σε μια κατάσταση όπου επιβάλλονται αυστηρά μέτρα περιορισμού της κυκλοφορίας στο προσωπικό του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. |
| --- | --- |

3.1.2.

3.2.   Σχετικά με την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων

| 3.2.1. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η Στρατηγική επικεντρώνεται στις ποινικές πτυχές και τις πτυχές ασφάλειας για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων ως εγκλήματος, το οποίο τίθεται στο επίκεντρο της Στρατηγικής, με την εξέταση των διαφόρων διαστάσεών του |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στη Στρατηγική θεωρείται σημαντικός ο ρόλος της νομοθεσίας στο πλαίσιο αυτό, καθώς εξαίρεται η οδηγία για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, αλλά αναγνωρίζεται ότι, παρά την παρακολούθηση της εφαρμογής της από την Επιτροπή, η μεταφορά της στο εθνικό δίκαιο είναι άνιση και, κυρίως, ότι εξακολουθεί να υπάρχει στην ΕΕ ατιμωρησία των δραστών ενώ ο αριθμός των καταδικαστικών αποφάσεων σε βάρος διακινητών παραμένει χαμηλός (21). |
| --- | --- |

3.2.2.

3.3.   Σχετικά με την κοινωνική διάσταση της καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση (22), «[ο]ι νέες γυναίκες και οι ανήλικοι από κοινότητες Ρομά είναι άτομα ιδιαιτέρως ευάλωτα στην εκμετάλλευση και την εμπορία λόγω διαφόρων κοινωνικοοικονομικών παραγόντων, όπως η πολυδιάστατη φτώχεια [...]». |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι τα άτομα που συνδυάζουν την πολυδιάστατη φτώχεια με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (άτομα με αναπηρία, ΛΟΑΔΜ κ.λπ.) είναι επίσης ιδιαίτερα ευάλωτα στην εκμετάλλευση και την εμπορία ανθρώπων. |
| --- | --- |

3.3.2.

| 3.3.3. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει επίσης (23) ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ της ανάπτυξης της εμπορίας ανθρώπων στις χώρες χαμηλού εισοδήματος και της εμπορίας παιδιών, «τα περισσότερα από τα οποία εξαναγκάζονται σε παιδική εργασία», κατάσταση που συνδέεται με τα προβλήματα διαβίωσης των οικογενειών. |
| --- | --- |

3.3.3.

| 3.3.4. | Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση και θεωρεί ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας, οι επιθεωρήσεις εργασίας των κρατών μελών, οι κοινωνικοί εταίροι, πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και πολλά μέσα μαζικής ενημέρωσης και μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αναπτύξει συνεχή δράση καταγγελίας και καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων, ιδίως με το να μοιράζονται και να διαδίδουν πληροφορίες, να καταγγέλλουν και να καταπολεμούν καταστάσεις, και να προσφέρουν διαφόρων ειδών λύσεις για την προστασία των θυμάτων και την τιμωρία των διακινητών. Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να περιληφθούν στη Στρατηγική οι παρεμβάσεις αυτές και να αναδεικνύονται ως παραδείγματα ορθών πρακτικών προς μίμηση. |
| --- | --- |

3.3.4.

| 3.3.5. | Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι πολλές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίες έχουν αναλάβει εξαιρετικά αξιέπαινη δράση στις διάφορες διαστάσεις της καταπολέμησης της εμπορίας και της υποστήριξης των θυμάτων (διάσωση ναυαγών, υποδοχή θυμάτων, στήριξη για την ένταξή τους κ.λπ.), έχουν σε ορισμένες περιπτώσεις υποστεί ποινικές διώξεις. Η ΕΟΚΕ απορρίπτει τη θέση αυτή και καλεί την Επιτροπή να εξετάσει στη Στρατηγική την κατάσταση αυτή. |
| --- | --- |

3.3.5.

3.4.   Δικαιώματα των θυμάτων

| 3.4.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η κατάσταση των θυμάτων δεν αντιμετωπίζεται με τρόπο συστηματικά ανθρωπιστικό σε ολόκληρη τη Στρατηγική. |
| --- | --- |

3.4.1.

| 3.4.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόσβαση των θυμάτων στα δικαιώματά τους πρέπει να αποτελεί βασικό μέλημα, σύμφωνα με μια προσέγγιση που θα έχει ως σταθερό επίκεντρο την εδραίωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας των θυμάτων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους. |
| --- | --- |

3.4.2.

| 3.4.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η κατάσταση των θυμάτων που δεν είναι πολίτες της ΕΕ είναι ακόμη δυσχερέστερη. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι υπάρχουν πολλές περιπτώσεις όπου οι διακινητές εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση στα θύματα, είτε αυτά είναι πολίτες της ΕΕ είτε τρίτων χωρών, τα οποία συνεπώς παραμένουν εκτεθειμένα στον κίνδυνο να πέσουν και πάλι θύματα εμπορίας. |
| --- | --- |

3.4.3.

3.5.   Σχετικά με την εμβέλεια της Στρατηγικής και την υλοποίησή της

| 3.5.1. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, τα θύματα διακινούνται προς την ΕΕ σε μεικτές μεταναστευτικές ροές, μέσω όλων των οδών και των εγκληματικών οργανώσεων (24). Ωστόσο, η αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταπολέμηση των κυκλωμάτων παράνομης μετανάστευσης. Πρέπει να είναι ευρύτερη. |
| --- | --- |

3.5.1.

| 3.5.2. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, ως εκ τούτου, η Στρατηγική για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο, ούτε από το σχέδιο δράσης για την ενσωμάτωση και την ένταξη 2021-2027 (25). Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων πρέπει επίσης να θεωρείται ως γενικό πλαίσιο της κοινωνικής στρατηγικής της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να προβλέπεται στη Στρατηγική ο αρμονικός συντονισμός με άλλες κοινωνικές πολιτικές της ΕΕ, ώστε να δημιουργηθούν συνέργειες και να γίνουν όλες αποτελεσματικότερες. |
| --- | --- |

3.5.2.

| 3.5.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την ανάπτυξη της κοινής δήλωσης δέσμευσης που συνήφθη από δέκα (10) ευρωπαϊκούς οργανισμούς για την από κοινού συνεργασία και προτείνει την ετήσια υποβολή εκθέσεων σχετικά με το επιτελούμενο έργο. |
| --- | --- |

3.5.3.

| 3.5.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διάσταση του φύλου που υιοθετείται, καθώς και διάφορες προτάσεις για τη βελτίωση της καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων όταν τα θύματα είναι παιδιά. |
| --- | --- |

3.5.4.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

4.1.   Κεφάλαιο 2

| 4.1.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προστασία των θυμάτων, κυρίως των γυναικών και των παιδιών, πρέπει να εξασφαλίζεται αποτελεσματικά σε όλα τα στάδια (26). Για τον σκοπό αυτόν, οι σχετικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμμετέχουν σε όλα τα στάδια της διαδικασίας. |
| --- | --- |

4.1.1.

| 4.1.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει τη θέση της Επιτροπής ως προς το ότι η εφαρμογή της οδηγίας για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων πρέπει να διασφαλίζεται σε όλα τα κράτη μέλη, ενώ η αναθεώρησή της πρέπει να βασίζεται σε ενδελεχή αξιολόγηση των περιορισμών που εντοπίζονται και των εξελίξεων που διαπιστώνονται στην εμπορία ανθρώπων, ιδίως όσον αφορά τη στρατολόγηση και την εκμετάλλευση θυμάτων μέσω του διαδικτύου. |
| --- | --- |

4.1.2.

| 4.1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτό που πρέπει να προέχει στη Στρατηγική είναι ότι τα θύματα, εφόσον το επιθυμούν, πρέπει να είναι σε θέση να ανακτούν πλήρως τη δυνατότητα άσκησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους, και συνεπώς πρέπει να τους εξασφαλίζεται, κατά πρώτο λόγο, η πρόσβαση σε προστασία και αποζημίωση για την οδύνη που υπέστησαν, κυρίως δε το δικαίωμα πρόσβασης στην εργασία με δικαιώματα στον τόπο όπου βρίσκονται, και όχι να επαναπατρίζονται ή να επιστρέφονται με άλλο τρόπο στις χώρες καταγωγής τους. Η μέριμνα για την ένταξη των θυμάτων πρέπει να υπάρχει είτε όταν επιλέγουν να παραμείνουν στη χώρα όπου βρίσκονται είτε όταν επιλέγουν ελεύθερα να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι πρέπει να δίνεται στα θύματα το δικαίωμα ένταξης στην κοινωνία υποδοχής μέσω ειδικής ταχείας διαδικασίας ένταξης. |
| --- | --- |

4.1.3.

| 4.1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δέσμευση της Επιτροπής να εξασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων εντός και εκτός ΕΕ (27). |
| --- | --- |

4.1.4.

4.2.   Κεφάλαιο 3

| 4.2.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής με την οποία καλούνται τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο ποινικοποίησης της συνειδητής χρήσης των υπηρεσιών που επιβάλλονται στα θύματα εμπορίας ανθρώπων (28). |
| --- | --- |

4.2.1.

| 4.2.2. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στις εθνικές και διασυνοριακές επιχειρήσεις ελέγχου και καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων και της αναγκαστικής εργασίας, σε συνεργασία με τις επιθεωρήσεις εργασίας των κρατών μελών και με την Ευρωπαϊκή Αρχή Εργασίας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι έχουν ήδη συναφθεί αρκετές συλλογικές συμβάσεις σε εθνικό επίπεδο με στόχο την πρόληψη καταστάσεων κακοποίησης και εμπορίας ανθρώπων στον τόπο εργασίας, οι οποίες προβλέπουν αποζημιώσεις για τα θύματα (29). Η ΕΟΚΕ συνιστά να ενταχθούν στη Στρατηγική αυτά τα παραδείγματα ορθών πρακτικών, που πρέπει να προωθηθούν και να αναπαραχθούν στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

4.2.2.

| 4.2.3. | Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί ότι είναι πλέον αναγκαίο να αναλυθούν και οι συνέπειες, στον τομέα της εμπορίας ανθρώπων, από την εξάπλωση σε μαζικό επίπεδο των νέων μορφών παροχής εργασίας, καθώς και οι επιπτώσεις της στις νέες μορφές εργασιακής εκμετάλλευσης. Η Στρατηγική ορθώς αναφέρεται στη χρήση ψηφιακών δικτύων, αλλά φαίνεται να επικεντρώνεται περισσότερο στην εμπορία ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση και όχι τόσο στην εργασιακή εκμετάλλευση, ιδίως μέσω της χρήσης των ψηφιακών πλατφορμών. Η ΕΟΚΕ συνιστά για τη Στρατηγική μια σφαιρική θεώρηση υπό αυτό το πρίσμα. |
| --- | --- |

4.2.3.

| 4.2.4. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη δέσμευση της Επιτροπής να διασφαλίσει ότι δεν υπάρχει αναγκαστική εργασία στις αλυσίδες αξίας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, καθώς και ότι οι αλυσίδες εφοδιασμού των επιχειρήσεων της ΕΕ δεν περιλαμβάνουν παιδική εργασία (30). |
| --- | --- |

4.2.4.

4.3.   Κεφάλαιο 4

| 4.3.1. | Η ΕΟΚΕ προσυπογράφει τη διαπίστωση ότι το οργανωμένο έγκλημα επιχειρεί να διεισδύσει στη νόμιμη οικονομική δραστηριότητα και ότι αυτό ενέχει κινδύνους για την ίδια την κοινωνία, καθώς και ότι είναι αναγκαία, για την καταπολέμησή του, κατά κύριο λόγο, η συστηματική χρήση χρηματοοικονομικών ερευνών στο πλαίσιο ερευνών επιβολής του νόμου, όπως και η ανάπτυξη και η εφαρμογή ισχυρού πλαισίου για τον εντοπισμό, την κατάσχεση και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων εγκληματικής προέλευσης. (31) |
| --- | --- |

4.3.1.

| 4.3.2. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την ανάγκη ενίσχυσης των ικανοτήτων για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, μέσω της συστηματικής κατάρτισης των ασκούντων νομικά επαγγέλματα και των επαγγελματιών επιβολής του νόμου, χωρίς να παραγνωρίζει ότι η κατάρτιση πρέπει πάντα να λαμβάνει υπόψη την άποψη και τις ανάγκες των θυμάτων (32). Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στην ανάγκη ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού των υπηρεσιών που ασχολούνται με αυτό το ζήτημα. |
| --- | --- |

4.3.2.

| 4.3.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η καταπολέμηση του επιχειρηματικού μοντέλου της στρατολόγησης και εκμετάλλευσης των θυμάτων μέσω του διαδικτύου απαιτεί την τήρηση των νομικών υποχρεώσεων που είναι ήδη επιβεβλημένες στις πλατφόρμες, καθώς και τον διάλογο με τις επιχειρήσεις τεχνολογίας και διαδικτύου, ώστε να μειωθεί η χρήση τους για στρατολόγηση και εκμετάλλευση θυμάτων (33). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Ψηφιακών Μέσων (34) θα μπορέσει να αναδειχθεί σε χρήσιμο εργαλείο για την παρακολούθηση παράνομων διαύλων διαδικτυακής στρατολόγησης για την εμπορία ανθρώπων. |
| --- | --- |

4.3.3.

| 4.3.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απολύτως απαραίτητο να διασφαλιστεί ότι οι πάροχοι υπηρεσιών διαδικτύου και οι συναφείς επιχειρήσεις στηρίζουν την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων μέσω του εντοπισμού και της αφαίρεσης περιεχομένου που συνδέεται με την εκμετάλλευση και την κακοποίηση των θυμάτων. |
| --- | --- |

4.3.4.

| 4.3.5. | Η ΕΟΚΕ εφιστά ιδιαιτέρως την προσοχή στο γεγονός ότι η επιτυχία της προσπάθειας για την εξάρθρωση του εγκληματικού επιχειρηματικού μοντέλου και την παρεμπόδιση της εκμετάλλευσης των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ενεργό συμμετοχή του συνόλου της κοινωνίας και την παρέμβαση των πολιτών και, ιδίως των τοπικών αρχών, του εκπαιδευτικού συστήματος, του συστήματος υγείας, των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και από τα μηνύματα που διαδίδονται από τα μέσα ενημέρωσης και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η καταπολέμηση του εγκλήματος της εμπορίας ανθρώπων συνιστά κοινή ευθύνη της κοινωνίας. Η ΕΟΚΕ προτείνει να προβλέπονται στη Στρατηγική ειδικά προγράμματα πληροφόρησης και κατάρτισης που θα απευθύνονται στους εν λόγω θεσμικούς και κοινωνικούς παράγοντες, καθώς η αποτελεσματικότητα της Στρατηγικής συνδέεται άμεσα με την αποτελεσματική συμμετοχή τους. |
| --- | --- |

4.3.5.

4.4.   Κεφάλαιο 5

| 4.4.1. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να προωθηθούν αποτελεσματικότερα συστήματα παραπομπής για τα θύματα εμπορίας ανθρώπων, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία και τα δικαιώματά τους σε επίπεδο κρατών μελών μέσω συντονισμένων απαντήσεων, με την εξειδικευμένη συνδρομή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των κοινωνικών εταίρων και των διεθνών μη κυβερνητικών οργανώσεων, με συνυπολογισμό, κυρίως, της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών (35). |
| --- | --- |

4.4.1.

| 4.4.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέση της Επιτροπής υπέρ της μη επιβολής κυρώσεων στα θύματα για εγκλήματα που εξαναγκάστηκαν να διαπράξουν, καθώς και την επανεξέταση, στο πνεύμα της προστασίας των θυμάτων, της οδηγίας του Συμβουλίου του 2004 όσον αφορά τις άδειες διαμονής των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων. |
| --- | --- |

4.4.2.

| 4.4.3. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη θέση της Επιτροπής σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού παραπομπής. |
| --- | --- |

4.4.3.

| 4.4.4. | Όσον αφορά τα παιδιά, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όλη η πορεία της ζωής τους, καθώς ένα τραυματικό γεγονός στην παιδική ηλικία μπορεί να έχει αντίκτυπο στην εφηβεία και στην ενήλικη ζωή τους. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η παρακολούθηση της ανάπτυξης αυτών των παιδιών πρέπει να αποτελεί μέρος της στρατηγικής στήριξης των θυμάτων. |
| --- | --- |

4.4.4.

4.5.   Κεφάλαιο 6

| 4.5.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, στη διεθνή σκηνή, η υλοποίηση των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών αποτελεί τον βασικό πυλώνα για τη δημιουργία, στις χώρες προέλευσης, οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών, με ανθρώπινα και πολιτικά δικαιώματα που θα επιτρέπουν στους πολίτες τους να ζουν με αξιοπρέπεια, ειρήνη και ασφάλεια. Οι δράσεις συνεργασίας για τη βιώσιμη ανάπτυξη, που διεξάγονται από την ΕΕ και τα κράτη μέλη, είναι ένα από τα κύρια μέσα της, τα οποία η ΕΟΚΕ εξαίρει, υποστηρίζει και προτείνει να αξιοποιηθούν και να ενσωματωθούν στη Στρατηγική. |
| --- | --- |

4.5.1.

| 4.5.2. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής στον τομέα της εξωτερικής δράσης, μαζί με τους διάφορους οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών και του Συμβουλίου της Ευρώπης, για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, αλλά επισημαίνει ότι η ΔΟΕ διαθέτει πολυετή και καρποφόρα εμπειρία στην καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (36). Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) διαθέτει επίσης σημαντική εμπειρία και ορθές πρακτικές που αξίζει να ληφθούν υπόψη. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να συμπεριλάβει τους οργανισμούς αυτούς στις διοργανικές σχέσεις συνεργασίας για την εφαρμογή της Στρατηγικής. |
| --- | --- |

4.5.2.

| 4.5.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ύπαρξη μεικτών μεταναστευτικών ροών, μέσω των οποίων γίνεται εισαγωγή μεταναστών παράλληλα με την εμπορία ανθρώπων, δεν πρέπει να εξετάζεται μόνο με τη λογική της καταπολέμησης των δικτύων παράνομης διακίνησης με επίκληση του νέου συμφώνου για τη μετανάστευση (37). |
| --- | --- |

4.5.3.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  COM(2021) 171 final, σ. 12, 15.

1

(2)  COM(2021) 171 final, υποσημειώσεις αριθ. 20, 39 και 41.

2

(3)  COM(2021) 171 final, κεφάλαιο 6 — Διεθνής διάσταση.

3

(4)  COM(2021) 171 final, σ. 21.

4

(5)  COM(2021) 171 final, κεφάλαιο 6 — Διεθνής διάσταση.

5

(6)  COM(2021) 171 final, σ. 20.

6

(7)  COM(2021) 171 final, σ. 11.

7

(8)  Βλ. Έκθεση της ΔΟΕ του 2021 — «Πρόσβαση στην προστασία και αποκατάσταση για τα θύματα εμπορίας ανθρώπων με σκοπό την εργασιακή εκμετάλλευση στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες».

8

Πρόσβαση στην προστασία και αποκατάσταση για τα θύματα εμπορίας ανθρώπων με σκοπό την εργασιακή εκμετάλλευση στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες

(9)  COM(2021) 171 final, σ. 10 και 11.

9

(10)  Η Σύμβαση 81 της ΔΟΕ (για τις επιθεωρήσεις εργασίας) ορίζει ότι πρέπει να υπάρχει ένας επιθεωρητής εργασίας για κάθε 10 000 εργαζομένους.

10

(11)  COM(2021) 171 final, σ. 1 και 22.

11

(12)  COM(2021) 171 final, σ. 7.

12

(13)  COM(2021) 171 final, σ. 8.

13

(14)  COM(2021) 171 final, σ. 8.

14

(15)  COM(2021) 171 final, σ. 15.

15

(16)  COM(2021) 171 final, σ. 14.

16

(17)  COM(2021) 171 final.

17

(18)  Αναφορά σε απόφαση-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 2002, για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (ΕΕ L 203 της 1.8.2002, σ. 1)· σχέδιο της ΕΕ για βέλτιστες πρακτικές, πρότυπα και διαδικασίες για την καταπολέμηση και την πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων (2005)· Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη δράση κατά της εμπορίας ανθρώπων (1.2.2008)· Το Πρόγραμμα της Στοκχόλμης — Μια ανοικτή και ασφαλής Ευρώπη που εξυπηρετεί και προστατεύει τους πολίτες (2010).

18

(19)  Οδηγία 2011/36/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και για την προστασία των θυμάτων της, καθώς και για την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου (ΕΕ L 101 της 15.4.2011, σ. 1).

19

(20)  Καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (ΕΕ C 51 της 17.2.2011, σ. 50)· Προληπτικά μέτρα για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση (ΕΕ C 24 της 28.1.2012, σ. 154)· Εξάλειψη της εμπορίας ανθρώπων (ΕΕ C 44 της 15.2.2013, σ. 115)· Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την ασφάλεια (ΕΕ C 177 της 18.5.2016, σ. 51).

20

Καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων

Προληπτικά μέτρα για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση

· Εξάλειψη της εμπορίας ανθρώπων

· Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την ασφάλεια

(21)  COM(2021) 171 final, σ. 13.

21

(22)  COM(2021) 171 final, κεφάλαιο 5 — Προστασία, στήριξη και ενδυνάμωση των θυμάτων, κυρίως των γυναικών και των παιδιών.

22

(23)  COM(2021) 171 final, κεφάλαιο 6 — Διεθνής διάσταση.

23

(24)  COM(2021) 171 final, κεφάλαιο 6 — Διεθνής διάσταση.

24

(25)  COM(2021) 171 final, σ. 21.

25

(26)  COM(2021) 171 final, κεφάλαιο 2.

26

(27)  COM(2021) 171 final, σ. 7.

27

(28)  COM(2021) 171 final, σ. 8.

28

(29)  Βλ. Έκθεση της ΔΟΕ του 2021 — «Πρόσβαση στην προστασία και αποκατάσταση για τα θύματα εμπορίας ανθρώπων με σκοπό την εργασιακή εκμετάλλευση στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες».

29

Πρόσβαση στην προστασία και αποκατάσταση για τα θύματα εμπορίας ανθρώπων με σκοπό την εργασιακή εκμετάλλευση στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες

(30)  COM(2021) 171 final, σ. 11.

30

(31)  COM(2021) 171 final, σ. 14.

31

(32)  COM(2021) 171 final, σ. 12.

32

(33)  COM(2021) 171 final, σ. 15.

33

(34)  Βλ. ΓΔ Connect της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

34

(35)  Στο πλαίσιο αυτό, το νέο σύστημα που θεσπίστηκε στην Πορτογαλία, το «Εθνικό σύστημα παραπομπής για παιδιά που είναι (εικαζόμενα) θύματα εμπορίας ανθρώπων», αποτελεί ορθή πρακτική.

35

(36)  Σύμβαση 29 περί της αναγκαστικής ή υποχρεωτικής εργασίας, του 1930· σύμβαση 105 για την κατάργηση της αναγκαστικής εργασίας, του 1957 και πρωτόκολλο της ΔΟΕ του 2014 στη σύμβαση για την αναγκαστική εργασία και για την κατάργηση της αναγκαστικής εργασίας.

36

(37)  COM(2021) 171 final, σ. 23.

37

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/86 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/86

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο — Η στρατηγική της ΕΕ για την οικειοθελή επιστροφή και την επανένταξη»

[COM(2021) 120 final]

(2021/C 517/13)

| Εισηγητής: ο κ. | José Antonio MORENO DÍAZ |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

José Antonio MORENO DÍAZ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 219/1/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

219/1/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η στρατηγική για την οικειοθελή επιστροφή και επανένταξη αποσκοπεί στο να οριστεί μια κοινή προσέγγιση για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή των προγραμμάτων επικουρούμενης οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης που προωθούνται από τα κράτη μέλη, θέτοντας κοινούς στόχους και προωθώντας τη συνοχή μεταξύ των εθνικών προγραμμάτων, καθώς και μεταξύ αυτών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με τη στρατηγική επιδιώκεται επίσης να προωθηθούν και να θεσπιστούν κοινά εργαλεία και να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σε αυτούς τους τομείς. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Μέχρι σήμερα, η ύπαρξη ενός ευρέος φάσματος μέσων και προσεγγίσεων για την οικειοθελή επιστροφή και επανένταξη έχει οδηγήσει σε μια ποικιλομορφία πρωτοβουλιών, προγραμμάτων και σχεδίων, που συχνά στερούνται κοινών πλαισίων αναφοράς. Αυτό δυσχεραίνει την αξιολόγησή τους και την αποτελεσματική εφαρμογή τους. Στόχος της παρούσας στρατηγικής είναι η προώθηση της εναρμόνισης των εν λόγω πλαισίων αναφοράς και η ενίσχυση της συνεργασίας των ευρωπαϊκών χωρών για την ανάπτυξη των προγραμμάτων οικειοθελούς επιστροφής και την επανένταξης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη στρατηγική ως εργαλείο διαχείρισης με στόχο τη βελτίωση του συντονισμού και των κοινών στόχων των κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση της μετανάστευσης. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με το σκεπτικό της Επιτροπής ως προς την επίτευξη προόδου όσον αφορά την αναθεώρηση και την εναρμόνιση των μέσων, τη συλλογή δεδομένων και τους υποστηρικτικούς προς τους ενδιαφερόμενους μηχανισμούς, προκειμένου να ξεπεραστεί ο κατακερματισμός των προσεγγίσεων ως προς τη μείωση του κόστους της επιστροφής και ως προς τη βελτίωση των χρηματοδοτικών κονδυλίων των προγραμμάτων αυτών, μεταξύ άλλων προκλήσεων. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Ωστόσο, όπως και σε προηγούμενες περιπτώσεις, η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι τα μέτρα για τη βελτίωση των νόμιμων οδών εισόδου, αυτά δηλαδή που αφορούν την πλειονότητα του αλλοδαπού πληθυσμού που διαμένει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναπτύσσονται αργότερα και σε πιο περιορισμένο βαθμό από ό,τι οι προτάσεις που αποσκοπούν στην επίλυση ζητημάτων που συνδέονται με την αντικανονική μετανάστευση. Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της κινητικότητας έχει καίρια σημασία προκειμένου να προσφερθούν εναλλακτικές λύσεις που θα υπερβαίνουν τον έλεγχο των συνόρων και την επιστροφή. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι περισσότερες επιστροφές δεν λειτουργούν σωστά λόγω της μη συμμετοχής των χωρών καταγωγής, καθώς και λόγω της απροθυμίας συμμετοχής των ατόμων σε αντικανονική κατάσταση. Στο πλαίσιο αυτό και μολονότι επικροτεί τις προσπάθειες της Επιτροπής, δεν μπορεί παρά να αμφισβητήσει την αποτελεσματικότητα ορισμένων από τις προτάσεις που διατυπώνονται, όπως η χορηγία επιστροφής. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει επίσης την ανησυχία της για τον μελλοντικό ρόλο του Frontex, ιδίως ενόψει της δημοσίευσης της έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά την παραβίαση δικαιωμάτων από τον εν λόγω ευρωπαϊκό οργανισμό (1). Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι απολύτως απαραίτητο να θεσπιστούν ευέλικτοι και αποτελεσματικοί μηχανισμοί λογοδοσίας της δραστηριότητας του Frontex, καθώς και εξασφάλισης ότι η δραστηριότητά του θα γίνεται με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τον καλύτερο συντονισμό μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων μερών, καθώς και τις σχεδιαζόμενες βελτιώσεις για την ενίσχυση της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών και της συνεργασίας με τρίτες χώρες. Υποστηρίζει επίσης τις προσπάθειες για τη βελτίωση της παροχής συμβουλών και της καθοδήγησης όσον αφορά την επιστροφή, καθώς και της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στις δράσεις επιστροφής, και ιδίως της βιώσιμης επανένταξης. Ομοίως, εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες βελτίωσης της διαθεσιμότητας πόρων και της συλλογής δεδομένων, καθώς και για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών σε αυτούς τους τομείς. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τον προαναφερθέντα στόχο της αύξησης των γρήγορων οικειοθελών επιστροφών από τα εξωτερικά σύνορα, λόγω της έλλειψης εγγυήσεων που μπορεί να σημαίνουν. Ανησυχεί ιδιαίτερα για το γεγονός ότι μπορεί να αποτελούν ευφημισμό, ενώ μιλάμε για απελάσεις ή για καταβολή οικονομικών αποζημιώσεων στις χώρες προορισμού που υποδέχονται αυτούς τους επιστρέφοντες, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη ούτε οι επιθυμίες τους ούτε, και αυτό είναι ακόμη πιο ανησυχητικό, τα δικαιώματά τους. Η ΕΟΚΕ προειδοποιεί, επίσης, για την ασυνέπεια που υφίσταται όταν παρέχονται κίνητρα μέσω προγραμμάτων στα οποία συμμετέχουν άτομα σε αντικανονική κατάσταση, καθώς αυτό μπορεί να αποθαρρύνει κάθε προσπάθεια των χωρών προέλευσης να μειώσουν αυτές τις ροές. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να θεωρεί ότι αποτελεί στρατηγική αδυναμία της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μετανάστευση και το άσυλο το γεγονός ότι επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στην καταπολέμηση των αντικανονικών καταστάσεων, είτε στα σύνορα είτε μέσω των οικειοθελών και καταναγκαστικών επιστροφών. Για τον σκοπό αυτό, καλεί εκ νέου την Επιτροπή να αναθεωρήσει το πλαίσιο αναφοράς της και να εργαστεί αποτελεσματικά με στόχο την ολοκληρωμένη εξέταση της πολιτικής για τη μετανάστευση και το άσυλο, ώστε να προωθηθεί η ομαλή, τακτική και ασφαλής κινητικότητα. |
| --- | --- |

1.9.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Η διευκόλυνση της οικειοθελούς επιστροφής αποτελεί στρατηγικό στόχο της μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά την έκδοση της οδηγίας για την επιστροφή το 2018, και όπως ορίζεται στο νέο σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Ως οικειοθελής επιστροφή νοείται το μέσο που επιτρέπει στους μετανάστες σε αντικανονική κατάσταση στην επικράτεια της ΕΕ να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους. Εξυπακούεται ότι το μέσο αυτό επιτρέπει την οικειοθελή απόφαση των μεταναστών, διευκολύνει την επανεισδοχή στο κράτος καταγωγής και επιτρέπει την καλύτερη επανένταξη στην κοινωνία υποδοχής από ό,τι οι διαδικασίες αναγκαστικής επιστροφής. Από τους 491 195 υπηκόους τρίτων χωρών σε αντικανονική κατάσταση που έλαβαν εντολή επιστροφής το 2019, επέστρεψαν πράγματι σε τρίτη χώρα οι 142 320. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Στόχος της στρατηγικής είναι να οριστεί μια κοινή προσέγγιση για τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή των προγραμμάτων επικουρούμενης οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης που προωθούνται από τα κράτη μέλη, με τον καθορισμό κοινών στόχων και την προώθηση της συνοχής μεταξύ των εθνικών προγραμμάτων, καθώς και μεταξύ αυτών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η προώθηση και η καθιέρωση κοινών εργαλείων και η βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών επίσης αποτελούν στόχο της στρατηγικής. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Σκοπός της παροχής βοήθειας για την επιστροφή και την επανένταξη είναι να βοηθηθούν οι μετανάστες σε αντικανονική κατάσταση να επιστρέψουν οικειοθελώς και να ξεκινήσουν ανεξάρτητη ζωή στη χώρα καταγωγής τους, ώστε να μειωθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο ο κίνδυνος αντικανονικής επανεισερχόμενης μετανάστευσης. Η παροχή βοήθειας για την επιστροφή μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, συμβουλές πριν από την αναχώρηση, ψυχοκοινωνική στήριξη και βοήθεια σχετικά με τους ταξιδιωτικούς διακανονισμούς, βοήθεια για την κάλυψη άμεσων ιατρικών αναγκών και/ή οικονομική στήριξη για τη διευκόλυνση της επιστροφής και την εδραίωση της ζωής κατά την άφιξη. Η παροχή βοήθειας για την επανένταξη έχει ως στόχο να βοηθήσει το άτομο να επανενταχθεί επιτυχώς στην κοινωνία και μπορεί να περιλαμβάνει άμεση βοήθεια και παροχή συμβουλών μετά την άφιξη, στήριξη για την εξεύρεση ή τη δημιουργία δραστηριοτήτων που παράγουν εισόδημα για τους επαναπατριζόμενους, καθώς και δράσεις με τις τοπικές κοινότητες. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η ΕΕ χρηματοδοτεί άμεσα ή μέσω προγραμμάτων των κρατών μελών σημαντικό αριθμό δράσεων που συνδέονται με την οικειοθελή επιστροφή και επανένταξη. Μεταξύ του 2014 και του 2018, χρηματοδοτήθηκαν περί τα 60 προγράμματα οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης από κονδύλια του Ταμείου Ασύλου και Μετανάστευσης (ΤΑΜ), ενώ παρόμοιες πρωτοβουλίες χρηματοδοτήθηκαν επίσης από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης και από μηχανισμούς όπως ο Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΜΑΣ) και ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ). Άλλωστε, πολλά κράτη μέλη έχουν τα δικά τους προγράμματα οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ύπαρξη ενός τέτοιου φάσματος μέσων έχει οδηγήσει σε μια ποικιλομορφία πρωτοβουλιών, προγραμμάτων και σχεδίων, που συχνά στερούνται κοινών πλαισίων αναφοράς. Αυτό δυσχεραίνει την αξιολόγησή τους και την αποτελεσματική εφαρμογή τους. Στόχος της παρούσας στρατηγικής είναι η προώθηση της εναρμόνισης των εν λόγω πλαισίων αναφοράς και η ενίσχυση της συνεργασίας των ευρωπαϊκών χωρών για την ανάπτυξη των προγραμμάτων οικειοθελούς επιστροφής και την επανένταξης. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η στρατηγική που παρουσιάστηκε από την Επιτροπή ορίζει τους ακόλουθους στόχους: 1) την αύξηση της αποδοχής της οικειοθελούς επιστροφής από τους μετανάστες και τη συμμετοχή τους στον συνολικό αριθμό επιστροφών· 2) τη δημιουργία ενός ακόμη διαύλου συνεργασίας και αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών, με συμβολή στη χορηγία επιστροφής· 3) τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της παροχής βοήθειας σε ατομικό επίπεδο και σε επίπεδο τοπικής κοινότητας, με μείωση των ανεπαρκειών και των επικαλύψεων και με αύξηση των συνεργειών με άλλους χορηγούς και με τρίτες χώρες, καθώς και μέσω καλύτερης προστασίας των μεταναστών· 4) τη διαμόρφωση των δράσεων βιώσιμης επιστροφής και επανένταξης, ώστε να λαμβάνονται υπόψη και να καλύπτονται οι ανάγκες του ατόμου· 5) την ενίσχυση της βιωσιμότητας των επιστροφών και τη μείωση της αντικανονικής επανεισερχόμενης μετανάστευσης, ακόμη και μέσω τη στήριξης των κοινοτήτων υποδοχής· 6) τη βελτίωση της βιωσιμότητας των δράσεων επανένταξης σε επίπεδο ατομικό και τοπικής κοινότητας και τη συμβολή της στα αναπτυξιακά σχέδια τρίτων χωρών, ακόμη και μέσω διασυνδέσεων με άλλες χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες για την ανάπτυξη σε εθνικό ή κοινοτικό επίπεδο· 7) την αύξηση των δυνατοτήτων και της συμμετοχής τρίτων χωρών όσον αφορά τις διαδικασίες επιστροφής, επανεισδοχής και επανένταξης· 8) τη διασύνδεση των ανωτέρω στόχων σε μια προσέγγιση βασισμένη στα δικαιώματα με επίκεντρο τους μετανάστες. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η οικειοθελής επιστροφή προσφέρει στους επιστρέφοντες πραγματικές ευκαιρίες και λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες, τις προσδοκίες και τις προοπτικές τους μετά την επιστροφή τους. Μπορεί, επιπροσθέτως, στο πλαίσιο της συνεργασίας με τρίτες χώρες, να υπολογίζει στη συνεργασία των χωρών επιστροφής. Η επανένταξη είναι καίριας σημασίας για την αποτελεσματικότητα και την αξιοπιστία των προγραμμάτων επιστροφής, δεδομένου ότι περιλαμβάνει την ανάπτυξη εργαλείων που βοηθούν τους μετανάστες να ξεπεράσουν τις κοινωνικοοικονομικές και ψυχοκοινωνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν όταν επιστρέφουν στην κοινότητά τους και καθιστούν την επιστροφή τους πιο βιώσιμη. Η επανένταξη πρέπει να σχεδιαστεί με τη συμμετοχή των εθνικών και τοπικών αρχών, των τοπικών κοινοτήτων υποδοχής και της κοινωνίας των πολιτών, ώστε να συμβάλει στην προσφορά απτών προοπτικών στον επιστρέφοντα και στην τοπική του κοινότητα. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Για τη στήριξη των ενδιαφερόμενων μερών κατά την εφαρμογή της, η στρατηγική θα προτείνει συγκεκριμένους τρόπους λειτουργίας για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων και ένα φάσμα εργαλείων που θα δίνει τη δυνατότητα τόσο λύσεων ΤΠ ώστε να καλυφθούν κενά στα δεδομένα και να διευκολυνθεί η διαχείριση των δεδομένων όσο και κατευθύνσεων με επίκεντρο τη διαχείριση έργων, τον αναπτυξιακό προγραμματισμό και την ανάπτυξη ικανοτήτων. |
| --- | --- |

2.9.

| 2.10. | Η στρατηγική είναι ο καρπός μιας ανοικτής διαδικασίας συμμετοχής, στην οποία συμμετείχαν διάφοροι καίριοι παράγοντες, καθώς και οι εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για τα προγράμματα οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης, οντότητες που συμμετέχουν σε έργα επιστροφής, δίκτυα υπηρεσιών κ.λπ. |
| --- | --- |

2.10.

3.   Παρατηρήσεις όσον αφορά την παρουσίαση της στρατηγικής για την οικειοθελή επιστροφή και την επανένταξη

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ευρωπαϊκή στρατηγική για την οικειοθελή επιστροφή και την επανένταξη, ως εργαλείο διαχείρισης που αποσκοπεί στη βελτίωση του συντονισμού και των κοινών στόχων των κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση της μετανάστευσης. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στην αναθεώρηση ενός μέσου όπως η οικειοθελής επιστροφή και η επανένταξη υπάρχει περιθώριο βελτιώσεων όπως αυτές που επισημαίνει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της. Η αντιμετώπιση του κατακερματισμού των προσεγγίσεων· η μείωση του κόστους της επιστροφής· η βελτίωση της συλλογής δεδομένων· η βελτίωση του συστήματος παροχής συμβουλών στους επιστρέφοντες· η βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών· η στήριξη της βιωσιμότητας των σχεδίων οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης· και η βελτίωση των χρηματοδοτικών κονδυλίων των προγραμμάτων αυτών είναι ζητήματα που η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εν λόγω μέσων. Θεωρείται επίσης απολύτως αναγκαίο να βελτιωθεί η συλλογή δεδομένων και η εξεύρεση ορθών πρακτικών για την ανταλλαγή των αντληθέντων διδαγμάτων. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Ωστόσο, όπως και σε προηγούμενες περιπτώσεις (Γνωμοδότηση SOC/649 (2)), η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι τα μέτρα για τη βελτίωση των νόμιμων οδών εισόδου, αυτά δηλαδή που αφορούν την πλειονότητα του αλλοδαπού πληθυσμού που διαμένει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναπτύσσονται αργότερα και σε πιο περιορισμένο βαθμό από ό,τι οι προτάσεις που αποσκοπούν στην επίλυση ζητημάτων που συνδέονται με την αντικανονική μετανάστευση. Υπενθυμίζεται ότι είναι απολύτως αναγκαία μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της κινητικότητας, προκειμένου να προσφερθούν εναλλακτικές λύσεις που θα υπερβαίνουν τον έλεγχο των συνόρων και τις επιστροφές. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση των δυσκολιών της αποτελεσματικής επιστροφής που αντιμετωπίζουν τα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, καθώς και της βούλησης της Επιτροπής να μεταβεί προς ένα κοινό και αποτελεσματικό ευρωπαϊκό σύστημα επιστροφής. Παρά ταύτα, η ΕΟΚΕ θέλει να υπενθυμίσει ότι οι περισσότερες επιστροφές δεν λειτουργούν σωστά λόγω της μη συμμετοχής των χωρών καταγωγής, καθώς και λόγω της απροθυμίας συμμετοχής των ατόμων σε αντικανονική κατάσταση. Η οικειοθελής επιστροφή προκειμένου να αποφευχθεί η αναγκαστική απομάκρυνση δεν μπορεί να θεωρείται προϊόν ελεύθερης βούλησης. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει εκ νέου αμφιβολίες όσον αφορά τη χορηγία επιστροφής, καθώς δεν είναι σαφή τα κίνητρα για τη συμμετοχή των κρατών μελών στον εν λόγω μηχανισμό, ο οποίος εξακολουθεί να βασίζεται στην εθελοντική αλληλεγγύη. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή όσον αφορά τις επιστροφές, τόσο ως προς την παρακολούθηση των εθνικών προγραμμάτων όσο και ως προς τις πρωτοβουλίες που χρηματοδοτούνται από την ίδια την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να επισημανθεί ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Επιστροφής και Επανένταξης, το οποίο διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων για τη μετανάστευση αρχών. Η Επιτροπή προβλέπει ότι, από το 2022, ο Frontex θα αναλάβει τις δραστηριότητες του δικτύου αυτού, γεγονός το οποίο προκαλεί μεγάλη ανησυχία στην ΕΟΚΕ, δεδομένης της έκθεσης της ομάδας εργασίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την παραβίαση δικαιωμάτων από τον εν λόγω ευρωπαϊκό οργανισμό. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, ο σχεδιασμός αυτός απαιτεί τη θέσπιση ευέλικτων και αποτελεσματικών μηχανισμών λογοδοσίας για τη δραστηριότητα του Frontex, καθώς και εξασφάλισης ότι η δραστηριότητά του θα γίνεται με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα (3). Είναι επιτακτική ανάγκη να δοθεί έμφαση στο σημείο αυτό, δεδομένου ότι η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι καίριας σημασίας σε όλες τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της μεταναστευτικής πολιτικής, καθώς και στις διαδικασίες επιστροφής και επανένταξης, ενώ η επιτήρηση του ρόλου του Frontex πρέπει να μπορεί να διενεργείται (και να αναπροσαρμόζεται εφόσον χρειάζεται) σε πραγματικό χρόνο. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Τα προγράμματα επιστροφής και επανένταξης κινητοποιούν ένα μεγάλο φάσμα φορέων, παρόχων υπηρεσιών, καταρτίσεων, ανταλλαγής πληροφοριών και πόρων, τόσο στις χώρες αναχώρησης όσο και στις χώρες άφιξης. Η δυναμική αυτή βασίζεται στην ύπαρξη ατόμων σε αντικανονική κατάσταση εντός του ευρωπαϊκού εδάφους. Προκαλεί ανησυχία η σκέψη ότι μπορεί να δημιουργηθεί ένας επιχειρηματικός χώρος που θα επιβιώνει ακριβώς λόγω της αναγκαίας ύπαρξης ατόμων σε αντικανονική κατάσταση, γεγονός που με τη σειρά του έχει ως αποτέλεσμα την προώθηση αυτής της οδού μετανάστευσης με την προσδοκία της επιστροφής (οικειοθελούς ή αναγκαστικής). |
| --- | --- |

3.7.

4.   Ορισμένες συμπληρωματικές παρατηρήσεις επί της προσέγγισης της στρατηγικής

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να θεωρεί ότι αποτελεί στρατηγική αδυναμία της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη μετανάστευση και το άσυλο το γεγονός ότι επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στην καταπολέμηση των αντικανονικών καταστάσεων, είτε στα σύνορα είτε μέσω των οικειοθελών και καταναγκαστικών επιστροφών. Η πρόληψη των αντικανονικών καταστάσεων απαιτεί τη θέσπιση τακτικών, ευέλικτων, ασφαλών και αποτελεσματικών μηχανισμών εισόδου, οι οποίοι επιπλέον θα περιορίζουν τις δυνατότητες δημιουργίας «παραθύρων» οικονομικής εκμετάλλευσης που βασίζονται σε αυτές. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τον προαναφερθέντα στόχο της αύξησης των γρήγορων οικειοθελών επιστροφών από τα εξωτερικά σύνορα, λόγω της έλλειψης εγγυήσεων που μπορεί να σημαίνουν. Εάν η διαδικασία οικειοθελούς επιστροφής νοείται ως ώριμη απόφαση (από πλευράς του προσώπου) που περιλαμβάνει ενέργειες επανένταξης (στις οποίες συμμετέχουν οι διοικήσεις και των δύο χωρών), δεν είναι κατανοητή η επιλογή αυτού του μοντέλου στα σύνορα. Αντίθετα, μπορεί να θεωρηθεί ότι η οικειοθελής επιστροφή αποτελεί ευφημισμό για να μιλάμε για απελάσεις ή για να καταβάλλουμε οικονομικές αποζημιώσεις στις χώρες προορισμού που υποδέχονται αυτούς τους επιστρέφοντες, χωρίς να λαμβάνονται επαρκώς υπόψη ούτε οι επιθυμίες τους ούτε, και αυτό είναι ακόμη πιο ανησυχητικό, τα δικαιώματά τους. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Αποτελεσματικός συντονισμός μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων μερών. Είναι αυτονόητο ότι η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις βελτιώσεις στον συντονισμό μεταξύ των μερών που συμμετέχουν στη δημόσια πολιτική. Είναι ανησυχητικό, ωστόσο, το γεγονός ότι επεκτείνεται το δίκτυο των φορέων και των ενδιαφερόμενων μερών που θεωρούν την οικειοθελή επιστροφή ως επιχειρηματική ευκαιρία και το ότι δεν καλύπτονται όπως πρέπει οι ανάγκες των επιστρεφόντων. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Ενίσχυση της αλληλεγγύης και της συνεργασίας. Οι δράσεις επιστροφής και επανένταξης πρέπει να υλοποιούνται στο πλαίσιο της συνεργασίας και της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών. Στόχος είναι η ενίσχυση των μέσων συντονισμού πέραν της οικονομικής συμβολής, με βάση επίσης τη γνώση, τη δέσμευση και τα διδάγματα που αντλήθηκαν. Επιπλέον, όλες οι δράσεις πρέπει να βασίζονται στον σεβασμό και τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες όπου θα υλοποιηθούν οι πρωτοβουλίες αυτές, με ενθάρρυνση όχι μόνο της θεσμικής συμμετοχής αλλά και της συνεργασίας και της συμβολής της κοινωνίας των πολιτών. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Η στήριξη της οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης μεταναστών από τρίτες χώρες και μεταξύ τρίτων χωρών. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η συνεργασία με τρίτες χώρες είναι καίριας σημασίας για τη διαχείριση της μετανάστευσης. Η εστίαση αυτής της συνεργασίας σε μέσα που συνδέουν την ύπαρξη πόρων με την αντικανονική κατάσταση μάλλον δεν είναι ο καταλληλότερος τρόπος αποθάρρυνσής της. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Αποτελεσματική παροχή συμβουλών και καθοδήγησης στον τομέα της επιστροφής. Η βελτίωση της πληροφόρησης που παρέχεται στους μετανάστες καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας είναι καίριας σημασίας, δεδομένου ότι, ακόμη και σε μια διαδικασία απέλασης, τα δικαιώματα των ανθρώπων είναι αναφαίρετα και πρέπει να διασφαλίζονται. Για τον λόγο αυτόν, καθώς και λόγω του μεγάλου αριθμού φορέων που πρέπει να συμμετέχουν σε ένα επιτυχημένο πρόγραμμα οικειοθελούς επιστροφής (στην προέλευση, στον προορισμό, στις κοινότητες αποδήμων κ.λπ.), δεν μπορούν να κατασκευαστούν εργαλεία-εξπρές χωρίς να συνδέονται σαφώς με τα σχέδια επανένταξης. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Διασφάλιση της ποιότητας της στήριξης. Και πάλι, η ΕΟΚΕ δεν μπορεί παρά να συμφωνήσει ως προς τη σημασία της παροχής στήριξης για την οικειοθελή επιστροφή με ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών και παροχών, από την παροχή συμβουλών, ιατρικής και ψυχολογικής υποστήριξης, έως την οικονομική, νομική και υλικοτεχνική βοήθεια για την υλοποίηση των ταξιδιών. Ως εκ τούτου, και πάλι, δεν μπορεί να παραβλεφθεί το γεγονός ότι τα προγράμματα οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης δεν μπορούν να εκληφθούν ως εργαλείο για μαζική και γενικευμένη χρήση. Η οικειοθελής επιστροφή οικογενειών, για παράδειγμα, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά τα παιδιά και διαφέρει από άλλες περιπτώσεις επιστροφής. Ο ρόλος του Frontex στην παροχή και την αξιολόγηση ορισμένων από αυτές τις υπηρεσίες αποτελεί επί του παρόντος πηγή ανησυχίας. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η ενίσχυση της βιωσιμότητας της στήριξης για την επανένταξη και την προσχώρηση των χωρών εταίρων. Το σημείο αυτό έχει καίρια σημασία όχι μόνο για το μέλλον των επιστρεφόντων, αλλά και για τον στόχο της πρόληψης της αντικανονικής επανεισερχόμενης μετανάστευσης. Και πάλι η ΕΟΚΕ προειδοποιεί για την ασυνέπεια που υφίσταται όταν παρέχονται κίνητρα μέσω προγραμμάτων που προϋποθέτουν την ύπαρξη ατόμων, σε αντικανονική κατάσταση καθώς αυτό μπορεί να αποθαρρύνει κάθε προσπάθεια των χωρών προέλευσης να μειώσουν αυτές τις ροές. Επιπλέον, το να βασίζεται όλη η αποτελεσματικότητα μιας πολιτικής, όπως η οικειοθελής επιστροφή, σε μια πραγματικότητα που εξαρτάται από τη βούληση των τρίτων χωρών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αδυναμία της αξιοπιστίας και της συνοχής της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η χρηματοδότηση για οικειοθελή επιστροφή και επανένταξη. Είναι προφανές ότι η ΕΕ είναι βασικός παράγοντας στη χρηματοδότηση των προγραμμάτων οικειοθελούς επιστροφής και επανένταξης σε διάφορες πτυχές. Είναι απολύτως αναγκαίο η συνεργασία με τρίτες χώρες να σέβεται από κάθε άποψη τη σύνδεση των εν λόγω τρίτων χωρών με το δημόσιο διεθνές δίκαιο, καθώς και με την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ατομικών ελευθεριών. Κάθε πεδίο συνεργασίας με τρίτες χώρες στο οποίο τίθενται θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα πρέπει να έχει την ευάρεστη αποδοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το να καταστεί η συνεργασία στον τομέα της επιστροφής προϋπόθεση για την εξωτερική δράση και την πολιτική γειτονίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί, εν είδει αντιπαραδείγματος, ισχυρότερο κίνητρο για αντικανονικές καταστάσεις παρά μηχανισμό για τη μείωσή τους. |
| --- | --- |

4.9.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  Βλέπε Report on the fact-finding investigation on Frontex concerning alleged fundamental rights violations (Έκθεση σχετικά με τη διενέργεια έρευνας για τον Frontex όσον αφορά εικαζόμενες παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων), Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE), της 14ης Ιουλίου 2021. https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/238156/14072021%20Final%20Report%20FSWG_en.pdf

1

(2)  ΕΕ C 123 της 9.4.2021, σ. 15.

2

(3)  Βλέπε τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στο πλαίσιο αυτό στο έγγραφο Report on the fact-finding investigation on Frontex concerning alleged fundamental rights violations (Έκθεση σχετικά με τη διενέργεια έρευνας για τον Frontex όσον αφορά εικαζόμενες παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων), Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE), της 14ης Ιουλίου 2021. https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/238156/14072021%20Final%20Report%20FSWG_en.pdf

3

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/91 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/91

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021- 2025»

[COM(2021) 170 final]

(2021/C 517/14)

| Εισηγητής: ο κ. | Rafał Bogusław JANKOWSKI |
| --- | --- |

Εισηγητής: ο κ.

Rafał Bogusław JANKOWSKI

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 226/0/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

226/0/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τη στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021-2025. Η στρατηγική καθορίζει τις προτεραιότητες, τα μέτρα και τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν κατά την επόμενη πενταετία. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθότι πρόκειται για την πρώτη στρατηγική που αφορά το οργανωμένο έγκλημα από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, και η οποία καθορίζει συγκεκριμένες μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η στρατηγική βασίζεται κυρίως στην ενίσχυση των υφιστάμενων μέσων υποστήριξης της διασυνοριακής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της διεθνούς συνεργασίας, της καταπολέμησης του εγκλήματος υψηλής προτεραιότητας, της πάταξης της χρηματοδότησης παράνομων δραστηριοτήτων και των μεθόδων οικονομικής διείσδυσης (μέσω και της διαφθοράς), καθώς και της καταπολέμησης της χρήσης νέων τεχνολογιών από τους εγκληματίες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σε θέση να προβλέπουν τις δραστηριότητες των εγκληματικών οργανώσεων για να βρίσκονται πάντα ένα βήμα μπροστά τους, εστιάζοντας στην παρακολούθηση, τη διείσδυση σε περιβάλλοντα σε κίνδυνο, τη συλλογή και την ανάλυση δεδομένων, καθώς και στη λήψη προληπτικών μέτρων. Εν προκειμένω, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη σύγχρονων και εμπεριστατωμένων μορφών διεθνούς συνεργασίας, στην ενίσχυση της λειτουργικής ικανότητας των χρησιμοποιούμενων συστημάτων και βάσεων δεδομένων, στη συνεργασία με διεθνείς οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και στην επένδυση σε νέα τεχνολογικά μέσα. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ιδέα της περαιτέρω ανάπτυξης δραστηριοτήτων που διεξάγονται εντός του ενωσιακού κύκλου πολιτικής της Ευρωπαϊκής πολυκλαδικής πλατφόρμας κατά των εγκληματικών απειλών (EMPACT). Η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως δικαιολογημένη την εξαγγελία της αύξησης της χρηματοδότησης της πρωτοβουλίας αυτής, καθώς και την περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας εν προκειμένω με τρίτες χώρες. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι θα πρέπει επίσης να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα εξής:






  — | στη βοήθεια και τη συνδρομή που παρέχουν η Ευρωπόλ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (EMCCDA) στην ανάλυση του κινδύνου του εγκλήματος που συνδέεται με τα ναρκωτικά· |
| --- | --- | --- |

1.5.

—

στη βοήθεια και τη συνδρομή που παρέχουν η Ευρωπόλ και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (EMCCDA) στην ανάλυση του κινδύνου του εγκλήματος που συνδέεται με τα ναρκωτικά·

| — | στην ανάπτυξη και η βελτίωση της λειτουργίας των υφιστάμενων συστημάτων, όπως το SIS, το πλαίσιο Prüm, οι καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) και οι εκ των προτέρων πληροφορίες για τους επιβάτες (API)· |
| --- | --- |

—

στην ανάπτυξη και η βελτίωση της λειτουργίας των υφιστάμενων συστημάτων, όπως το SIS, το πλαίσιο Prüm, οι καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) και οι εκ των προτέρων πληροφορίες για τους επιβάτες (API)·

| — | στη σημασία της ανάπτυξης και της βελτίωσης των δικτύων συνεργασίας και της διεθνούς δράσης —όπως μια πλατφόρμα για κοινές ομάδες έρευνας (ΚΟΕ)— για τη δραστική πάταξη των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος και των αποκαλούμενων στόχων υψηλής αξίας (HVT). |
| --- | --- |

—

στη σημασία της ανάπτυξης και της βελτίωσης των δικτύων συνεργασίας και της διεθνούς δράσης —όπως μια πλατφόρμα για κοινές ομάδες έρευνας (ΚΟΕ)— για τη δραστική πάταξη των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος και των αποκαλούμενων στόχων υψηλής αξίας (HVT).

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι τάσσεται υπέρ της πρόσθετης χρηματοδότησης της προσπάθειας των κρατών μελών να βρουν προηγμένες λύσεις στον κυβερνοχώρο για την απόκτηση ηλεκτρονικών πληροφοριών, τη διασφάλιση των ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων και τη διάθεση ειδικού τεχνικού εξοπλισμού και λογισμικού προς ενεργό χρήση σε διασυνοριακές επιχειρήσεις και έρευνες. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ενίσχυση των μέτρων ανάκτησης περιουσιακών στοιχείων και καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και η προώθηση των χρηματοοικονομικών ερευνών με σκοπό την εξάλειψη των κερδών που προκύπτουν από το οργανωμένο έγκλημα και την πρόληψη της διείσδυσής του στη νόμιμη οικονομία και στην κοινωνία είναι ζωτικής σημασίας για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος (1) |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το οργανωμένο έγκλημα μπορεί να έχει ισχυρό αντίκτυπο στις τοπικές κοινότητες, στις δημόσιες και δημοτικές υπηρεσίες, στην προστασία των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, στις τοπικές επιχειρηματικές δραστηριότητες (ιδίως των ΜΜΕ), καθώς και στις δραστηριότητες κλιματικής ουδετερότητας. Η ΕΟΚΕ συνιστά να ενισχυθεί ο ρόλος στην πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος με την ευρεία έννοια, ιδίως όσον αφορά την πρόληψη, των ακόλουθων φορέων: των ΜΚΟ, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, των πανεπιστημίων, των οργανώσεων νεολαίας, των φορέων κοινωνικού ελέγχου και των πληροφοριοδοτών δημοσίου συμφέροντος. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να πραγματοποιούν δημόσιες εκστρατείες με θέμα το οργανωμένο έγκλημα, έτσι ώστε οι πολίτες να λαμβάνουν τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τις μεθόδους των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος και τους τρόπους προφύλαξης από αυτές. Η συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πρόληψης του Εγκλήματος αποτελεί εξαιρετικό συμπλήρωμα. Κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για τη δημιουργία ενός σαφούς, ασφαλούς και ανωνυμοποιημένου συστήματος πληροφοριών για περιστατικά και φαινόμενα που ενδέχεται να συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ότι μία από τις σημαντικότερες πτυχές της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος είναι η προσαρμογή των αρχών επιβολής του νόμου και του δικαστικού σώματος στην ψηφιακή εποχή, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε ψηφιακές ενδείξεις και αντίστοιχα αποδεικτικά στοιχεία. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Για να διευκολυνθεί η πρόσβαση της κοινωνίας των πολιτών στις πληροφορίες, η ΕΟΚΕ προτείνει την εγκαθίδρυση ενός μηχανισμού για την εξέταση της (ενδιάμεσης και τελικής αξιολόγησης) εφαρμογής της στρατηγικής της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021-2025 με βάση τις πληροφορίες που παρέχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι για την αποτελεσματική πρόληψη και καταπολέμηση των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος και με μέλημα την ασφάλεια και την προστασία των πολιτών της ΕΕ ως ύψιστη προτεραιότητα, οι αρχές επιβολής του νόμου πρέπει να έχουν πρόσβαση στις απαραίτητες πληροφορίες με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών. Δεν θα πρέπει να υπάρχει ανησυχία όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικής ζωής και τα θεμελιώδη δικαιώματα κατά την επεξεργασία των δεδομένων. Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ρυθμίζεται ήδη πολύ αυστηρά και η επίκαιρη και εναρμονισμένη νομοθεσία θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη διευθέτηση των ζητημάτων που σχετίζονται με την προστασία των δεδομένων. |
| --- | --- |

1.12.

| 1.13. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει την πρωτοβουλία για την ανάπτυξη της συνεργασίας με τρίτες χώρες, και συγκεκριμένα:






  — | την έναρξη των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ της Eurojust και τρίτων χωρών· |
| --- | --- | --- |

1.13.

—

την έναρξη των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ της Eurojust και τρίτων χωρών·

| — | την εντατικοποίηση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ της Ευρωπόλ και τρίτων χωρών· |
| --- | --- |

—

την εντατικοποίηση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ της Ευρωπόλ και τρίτων χωρών·

| — | την ενίσχυση, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, της διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς. |
| --- | --- |

—

την ενίσχυση, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, της διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς.

2.   Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

| 2.1. | Η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια στρατηγική της ΕΕ για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος 2021-2025 αποσκοπεί στην ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του σύνθετου και ευρέος ζητήματος του οργανωμένου εγκλήματος. Η στρατηγική καθορίζει τις προτεραιότητες, τα μέτρα και τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν κατά την επόμενη πενταετία. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθότι πρόκειται για την πρώτη στρατηγική που αφορά το οργανωμένο έγκλημα από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, και η οποία καθορίζει συγκεκριμένες μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούνται με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι το οργανωμένο έγκλημα αποτελεί βασική απειλή για την ασφάλεια των ανθρώπων σε ολόκληρη την ΕΕ. Αυξάνεται ο αριθμός των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την ΕΕ, οι οποίες αποκομίζουν τεράστια κέρδη, τα οποία χρησιμοποιούν για να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους, καθώς και για να παρεισφρέουν στη νόμιμη οικονομία. |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Με τις προτεραιότητες που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επισημαίνεται η ανάγκη ενίσχυσης της δράσης σε επίπεδο ΕΕ για τη στήριξη των κρατών μελών στην καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος με τους εξής τρόπους:






  — | την προώθηση της συνεργασίας των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών, |
| --- | --- | --- |

2.3.

—

την προώθηση της συνεργασίας των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών,

| — | την παρεμπόδιση δομών οργανωμένου εγκλήματος και την αντιμετώπιση εγκλημάτων υψηλής προτεραιότητας, |
| --- | --- |

—

την παρεμπόδιση δομών οργανωμένου εγκλήματος και την αντιμετώπιση εγκλημάτων υψηλής προτεραιότητας,

| — | την εξάλειψη των κερδών του οργανωμένου εγκλήματος και την πρόληψη της διείσδυσης στη νόμιμη οικονομία και την κοινωνία, καθώς και |
| --- | --- |

—

την εξάλειψη των κερδών του οργανωμένου εγκλήματος και την πρόληψη της διείσδυσης στη νόμιμη οικονομία και την κοινωνία, καθώς και

| — | την προσαρμογή των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών στην ψηφιακή εποχή. |
| --- | --- |

—

την προσαρμογή των αρχών επιβολής του νόμου και των δικαστικών αρχών στην ψηφιακή εποχή.

| 2.4. | Είναι σημαντικές όλες οι πρωτοβουλίες για τον καθορισμό και την εντατικοποίηση της δράσης στο πλαίσιο της επιχειρησιακής και μη επιχειρησιακής συνεργασίας, εκπαίδευσης, καθώς και οι διάφορες πρωτοβουλίες που καταδεικνύουν ότι —στην παρούσα κατάσταση, καθώς και απέναντι στις διάφορες απειλές του οργανωμένου και σοβαρού εγκλήματος— η μόνη επιλογή και κατεύθυνση είναι η συνεργασία, η συνέργεια, η ανταλλαγή ορθών πρακτικών με διεθνείς εταίρους, η βελτίωση της λειτουργίας των υφιστάμενων συστημάτων και οι επενδύσεις στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών. |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές και ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Το σοβαρό και οργανωμένο διεθνές έγκλημα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες απειλές για την πρόοδο των σύγχρονων κοινωνιών. Οι ομάδες οργανωμένου εγκλήματος χαρακτηρίζονται από υψηλή κινητικότητα, στις περισσότερες περιπτώσεις δραστηριοποιούνται σε διεθνές επίπεδο και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να καταπολεμηθούν αποτελεσματικά από μεμονωμένες χώρες. Ο διασυνοριακός χαρακτήρας του οργανωμένου εγκλήματος απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών, των θεσμικών οργάνων και των ξένων ομολόγων τους εντός της ΕΕ και των διεθνών οργανισμών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι έγκαιρη και πολύ σημαντική. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Οι σημερινές απειλές πιστοποιούν την ανάγκη, όχι μόνο να δημιουργηθούν νέα πεδία συνεργασίας που θα συνδυάζουν τις αρμοδιότητες των διαφόρων αρμοδίων σε θέματα ασφάλειας και να ενισχυθούν οι μηχανισμοί πρόληψης και καταπολέμησης του εγκλήματος, αλλά και να αξιοποιηθούν άλλα μέσα και τεχνολογίες. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία τη στενή συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών της ΕΕ στο πεδίο αυτό, καθώς και ο συντονισμός και η δυνατότητα επιχειρησιακής υποστήριξης από την Ευρωπόλ. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητο να αναπτυχθεί περαιτέρω η δράση κατά των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος και των στόχων υψηλής σημασίας με τη χρήση επιχειρησιακών ομάδων δράσης (OTF), διεθνών έργων και περιφερειακών πρωτοβουλιών. Τόσο οι λεγόμενοι στόχοι υψηλού επιπέδου όσο και οι επιχειρησιακές ειδικές ομάδες θα πρέπει να θεωρούνται υπόδειγμα πρακτικής και πραγματικής υποστήριξης των κρατών μελών της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Επί του παρόντος, η εγκληματική δραστηριότητα που παρατηρείται στον κυβερνοχώρο συντελείται με τη χρήση μόνο προηγμένων τεχνολογιών για τη διάπραξη παραδοσιακών εγκλημάτων διακίνησης πυροβόλων όπλων και πυρομαχικών, ουσιών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή εκρηκτικών, ναρκωτικών και ναρκωτικών νέας γενιάς. Το μεγαλύτερο εμπόδιο στην αποτελεσματική ανίχνευση αυτού του είδους των εγκληματικών δραστηριοτήτων είναι αναμφίβολα η χρήση ανωνυμοποιημένων εργαλείων. Η κρυπτογραφημένη επικοινωνία μέσω διαφόρων εφαρμογών και συσκευών άμεσης ανταλλαγής μηνυμάτων που χρησιμοποιούν οι παραβάτες αποτελεί σοβαρό πρόβλημα στη διαδικασία ανίχνευσης. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η έλλειψη πρόσβασης των αρχών επιβολής του νόμου σε κρυπτογραφημένες επικοινωνίες που χρησιμοποιούν ομάδες οργανωμένου εγκλήματος είναι μία από τις μεγαλύτερες ελλείψεις, καθότι η μη προσπέλαση των πληροφοριών αποτρέπει εν πολλοίς την έγκαιρη ανάληψη δράσης. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το νέο εργαλείο αποκρυπτογράφησης της Ευρωπόλ, το οποίο εγκαινίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αναμένεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων, θα πρέπει να θεωρηθεί εξαιρετικά πρακτικό και αναγκαίο. Ωστόσο, απαιτείται πιο σύντονη προσπάθεια στο πεδίο αυτό λόγω της ταχείας ανάπτυξης των νέων τεχνολογιών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Μια άλλη πτυχή της καταπολέμησης του κυβερνοεγκλήματος είναι το σκοτεινό δίκτυο (darknet), ο σκοτεινός τομέας του Διαδικτύου στον οποίο έχει κανείς πρόσβαση μέσω του δικτύου ToR και μέσω του οποίου επιτυγχάνουν την ανωνυμία όσοι παρανομούντες χρησιμοποιούν τη «σκοτεινή αγορά». Πρόκειται, δηλαδή, για παράνομες εμπορικές υπηρεσίες όπου διεξάγονται εγκληματικές δραστηριότητες που περιλαμβάνουν τη διακίνηση όπλων, ναρκωτικών, δεδομένων κλεμμένων πιστωτικών καρτών και κακόβουλου λογισμικού, ή υπάρχουν προσφορές πληρωμένων δολοφόνων. Η πληρωμή για συναλλαγές πραγματοποιείται μέσω εικονικών νομισμάτων, τα οποία, ως μέσο ανώνυμης μεταφοράς κεφαλαίων που προέρχονται από εγκληματικές δραστηριότητες στον κυβερνοχώρο (π.χ. Bitcoin), μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες. Οι αρχές επιβολής του νόμου δεν διαθέτουν τα κατάλληλα νομικά μέσα ώστε να απαιτούν από τους παρόχους υπηρεσιών να διαθέτουν κλειδιά κρυπτογράφησης που επιτρέπουν την προσπέλαση του περιεχομένου επικοινωνίας, τη δωρεάν διαβίβαση δεδομένων για τους σκοπούς των εν εξελίξει διαδικασιών ή την καταχώριση συμβάντων υπεξαίρεσης δεδομένων χρήστη ή της διεύθυνσης πρωτοκόλλου Ίντερνετ (ΙΡ) και μηνυμάτων SMS. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Η ΕΟΚΕ καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να βελτιώσουν το νομικό πλαίσιο με σκοπό να υποστηρίξουν και να ενισχύσουν την ικανότητα των ειδικών οργάνων στα κράτη μέλη να αντιμετωπίζουν δραστικά αυτές τις απειλές. Η εξαγγελία της ανάπτυξης, μέσω του Κοινού Κέντρου Ερευνών, ενός μέσου παρακολούθησης για τη συλλογή πληροφοριών σχετικών με παράνομες δραστηριότητες που διεξάγονται στο σκοτεινό δίκτυο θα πρέπει να θεωρηθεί εξαιρετικά φιλόδοξη. Ταυτόχρονα, η ανάπτυξη ενός τέτοιου εργαλείου μπορεί να θεωρηθεί ορόσημο για την καταπολέμηση του οργανωμένου κυβερνοεγκλήματος. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Από την πρακτική ενασχόληση και την πείρα των αρχών επιβολής του νόμου συνάγεται ότι έχει οξυνθεί ο κίνδυνος χρήσης κρυπτονομισμάτων σε εγκληματικές δραστηριότητες όπως η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και η απάτη —ιδίως μέσω δικτύων τεχνολογίας των πληροφοριών— σε περιπτώσεις εκβιασμού μέσω λυτρισμικού (ransomware). Εξίσου σημαντική και προβλέψιμη απειλή αποτελεί η δυνατότητα των εγκληματιών να χρησιμοποιούν κρυπτονομίσματα για να αποτρέπεται ο κίνδυνος κατάσχεσης παράνομων περιουσιακών στοιχείων από τις αρχές επιβολής του νόμου. Η ΕΟΚΕ συνιστά να ληφθούν περαιτέρω μέτρα για την ανάπτυξη κανόνων σχετικών με την εποπτεία και τον έλεγχο των χρηματοοικονομικών συναλλαγών με τη χρήση αυτού του είδους μέσων. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτή η τεχνική πτυχή είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη ως άλλο ένα πεδίο υποστήριξης των κρατών μελών. Η παροχή προηγμένων υποδομών θα αυξήσει την αποτελεσματικότητα των δράσεων και θα μειώσει σημαντικά την οικονομική επιβάρυνση των μεμονωμένων ιδρυμάτων (αυξάνοντας την απόδοση των κονδυλίων που δαπανώνται σε εθνικό επίπεδο). Πράγματι, το ζητούμενο για τα κράτη μέλη είναι να επικαιροποιήσουν το υλισμικό και το λογισμικό των εργαλείων που καταπολεμούν αποτελεσματικά το κυβερνοέγκλημα, το οποίο, σε μια ταχέως μεταβαλλόμενη και εξελισσόμενη αγορά, επιβαρύνει σημαντικά τα μεμονωμένα ιδρύματα. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στα κράτη μέλη να αξιολογήσουν καλύτερα τις ανάγκες των θεσμικών οργάνων και να διαθέσουν επαρκείς πόρους, ώστε να μπορέσουν να δράσουν αποτελεσματικά κατά των απειλών αυτών. |
| --- | --- |

3.9.

| 3.10. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει —και θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική πρωτοβουλία— το σχέδιο της Ευρωπαϊκή Επιτροπής να αναλάβει δράση για να προτείνει νομοθεσία με σκοπό τη βελτίωση της προστασίας των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση, μεταξύ άλλων απαιτώντας από τους παρόχους διαδικτυακών υπηρεσιών να εντοπίζουν γνωστό υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών και να το αναφέρουν στις δημόσιες αρχές (2) |
| --- | --- |

3.10.

| 3.11. | Η εργαλειοθήκη της ΕΕ για την καταπολέμηση της απομίμησης για τον καθορισμό των αρχών κοινής δράσης, συνεργασίας και ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ των αρχών επιβολής του νόμου, των κατόχων δικαιωμάτων και των μεσαζόντων αποκτά νέα σημασία, ιδίως προκειμένου για την παραποίηση ιατρικών και υγειονομικών προϊόντων κατά την πανδημία COVID-19. Πράγματι, το οργανωμένο έγκλημα έχει εμπλακεί στην παραγωγή και προμήθεια παραποιημένων μέσων προστασίας, συνόλων έτοιμων αντιδραστηρίων και φαρμακευτικών προϊόντων. Δεδομένου ότι η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η συνεργασία και η ανταλλαγή δεδομένων αποτελούν βασικό στοιχείο, τάσσεται υπέρ της περαιτέρω ανάπτυξης αυτού του μέσου. |
| --- | --- |

3.11.

| 3.12. | Ως εκπρόσωπος της της κοινωνίας των πολιτών της ΕΕ, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι οι δραστηριότητες προστασίας του περιβάλλοντος και τα πολιτιστικά αγαθά χρήζουν κατάλληλης υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ικανοτήτων των ειδικών και της δομικής συνεργασίας. |
| --- | --- |

3.12.

| 3.13. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να αξιοποιούν τις δυνατότητες που παρέχει το Επιχειρησιακό δίκτυο κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (AMON), ένα άτυπο διεθνές δίκτυο αρχών πάταξης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, και το Δίκτυο του Camden που συνδέει τις υπηρεσίες ανάκτησης των περιουσιακών στοιχείων (CARIN), ένα άτυπο δίκτυο επαγγελματιών του αστυνομικού και του δικαστικού κλάδου που ειδικεύονται στον εντοπισμό, τη δέσμευση, την κατάσχεση και τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων. |
| --- | --- |

3.13.

| 3.14. | Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί ανάπτυξης ενός συστήματος εκπαίδευσης επί του κυβερνοεγκλήματος και, ειδικότερα, εισηγείται τη δημιουργία ενός συστήματος πιστοποίησης/διαπίστευσης εμπειρογνωμόνων σε ψηφιακές ποινικές έρευνες ως μια εξαιρετικά πρακτική διάσταση στην καταπολέμηση του κυβερνοεγκλήματος. |
| --- | --- |

3.14.

| 3.15. | Το σοβαρό και οργανωμένο έγκλημα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες παγκόσμιες απειλές για την πρόοδο των σύγχρονων κοινωνιών. Ποτέ ξανά η πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος δεν ήταν τόσο δύσκολη υπόθεση όσο σήμερα. Ο τρόπος δράσης των εγκληματιών γίνεται όλο και πιο περίπλοκος, εξειδικευμένος, συγκαλυμμένος και κρυμμένος πίσω από διάφορες μορφές άλλων δραστηριοτήτων. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όλες τις πρωτοβουλίες για τον καθορισμό και την εντατικοποίηση της δράσης στο πλαίσιο της επιχειρησιακής και μη επιχειρησιακής συνεργασίας, της εκπαίδευσης, καθώς και αυτές που καταδεικνύουν ότι —στην παρούσα γεωπολιτική κατάσταση, καθώς και απέναντι στις διάφορες απειλές του οργανωμένου και σοβαρού εγκλήματος— η μόνη επιλογή και κατεύθυνση είναι η συνεργασία, η συνέργεια, η ανταλλαγή ορθών πρακτικών διεθνώς. |
| --- | --- |

3.15.

| 3.16. | Η πάταξη της χρηματοδότησης εγκληματικών δραστηριοτήτων και η ανάκτηση και δήμευση περιουσιακών στοιχείων είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανίχνευση εγκληματικών δραστηριοτήτων, καθώς και για την εξάρθρωση των εγκληματικών δομών, την παραβίαση του κώδικα σιωπής και την ανάσχεση νέων εγκληματικών δραστηριοτήτων. Επίσης, αποτρέπει τη διείσδυση στη νόμιμη οικονομία και στην κοινωνία. Ωστόσο, παρά την ανάπτυξη του σχετικού νομικού πλαισίου και την επέκταση της τακτικής των αρχών επιβολής του νόμου, μόνο το 1 % των περιουσιακών στοιχείων εγκληματικής προέλευσης κατάσχεται. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι τα προβλήματα στην καταπολέμηση του φαινομένου της διακίνησης ναρκωτικών στο σκοτεινό δίκτυο έγκεινται κατά κύριο λόγο στην ταχέως μεταβαλλόμενη αγορά (πολύ σύντομος χρόνος ζωής των αγορών) και στο πολύπλοκο σύστημα εντοπισμού των πληρωμών μέσω κρυπτονομισμάτων. Οι ελλιπείς γνώσεις των υπαλλήλων επιβολής του νόμου στα του κυβερνοεγκλήματος —συμπεριλαμβανομένης της διακίνησης ναρκωτικών στο Διαδίκτυο ή στο σκοτεινό δίκτυο— αποτελούν αδυναμία που μπορεί να εξαλειφθεί εάν εφαρμοστούν οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. |
| --- | --- |

3.16.

| 3.17. | Η ΕΟΚΕ προτείνει να εξεταστεί το ενδεχόμενο λήψης μέτρων για την πρόληψη του εγκλήματος με την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει δημόσιες εκστρατείες για την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού σχετικά με τις νέες απειλές, τα πεδία του οργανωμένου εγκλήματος και τον τρόπο λειτουργίας τους, καθώς οι κοινωνίες και οι πολίτες συχνά δεν αναγνωρίζουν τις δραστηριότητες των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος ως εγκληματικές δραστηριότητες.
  Η δημιουργία ενός συστήματος εύκολης ειδοποίησης των αρχών επιβολής του νόμου (ανωνυμοποίηση των καταγγελιών) από τους πολίτες της ΕΕ, εφόσον διαπιστώνουν πιθανές παράνομες δραστηριότητες, θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τόσο το αίσθημα ασφάλειας όσο και την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος. |
| --- | --- |

3.17.

Η δημιουργία ενός συστήματος εύκολης ειδοποίησης των αρχών επιβολής του νόμου (ανωνυμοποίηση των καταγγελιών) από τους πολίτες της ΕΕ, εφόσον διαπιστώνουν πιθανές παράνομες δραστηριότητες, θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τόσο το αίσθημα ασφάλειας όσο και την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος.

| 3.18. | Οι αρχές επιβολής του νόμου και οι αστυνομικές υπηρεσίες ανά τον κόσμο συνήθως αντιδρούν μετά την τέλεση του εγκλήματος και συχνά δεν είναι σε θέση να δράσουν για την αποτρέψουν. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ιδανική λύση θα ήταν η έγκαιρη αντίδραση και η πρόληψη των εγκληματικών δραστηριοτήτων, αλλά θα πρέπει να γνωρίζουν όλοι ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρίσκεται κανείς ένα βήμα μπροστά από τις εγκληματικές ομάδες. Οι εγκληματίες κάνουν με ευκολία χρήση των νέων τεχνολογιών, δεν περιορίζονται από προϋπολογισμούς, νομοθεσίες ή την πολιτική ορθότητα και γι’ αυτούς προέχει το κέρδος και όχι η ζωή των ανθρώπων. Οι εγκληματίες προσαρμόζονται πολύ γρήγορα στις νέες συνθήκες, δημιουργούν νέους τρόπους εργασίας και εισέρχονται σε τομείς όπου δεν είχαν δραστηριοποιηθεί στο παρελθόν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την πανδημία COVID-19. |
| --- | --- |

3.18.

| 3.19. | Κάθε χρόνο, ως μέρος των εργασιών της εν λόγω πλατφόρμας, εκπονούνται επιχειρησιακά σχέδια δράσης ως απάντηση στις τελευταίες τάσεις του εγκλήματος σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Είναι σημαντικό ότι το σχέδιο δράσης αντικατοπτρίζει τις ανησυχίες των χωρών της ΕΕ και των συνεργαζόμενων τρίτων χωρών, όπως η Ισλανδία, η Νορβηγία και η Ελβετία. Το έργο τους επιτρέπει όχι μόνο τον έγκαιρο εντοπισμό του προβλήματος, αλλά και την ανάπτυξη κατάλληλης μεθοδολογίας εργασίας. Είναι επίσης αναγκαίο να υποστηριχθούν οικονομικά οι επιχειρησιακές δραστηριότητες αντιμετώπισης του οργανωμένου εγκλήματος. |
| --- | --- |

3.19.

| 3.20. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία των νέων μέσων πάταξης του οργανωμένου εγκλήματος όπως α) το Σύστημα πληροφοριών Σένγκεν (SIS), το πλαίσιο Prüm, οι καταστάσεις με τα ονόματα των επιβατών (PNR) και οι εκ των προτέρων πληροφορίες για τους επιβάτες (API), β) η πλατφόρμα κοινών ομάδων έρευνας (JITs) για τη βελτίωση της επικοινωνίας και της ανταλλαγής πληροφοριών και —στο ίδιο πλαίσιο— η ενίσχυση της συνεργασίας της Eurojust με τρίτες χώρες και γ) η αντιμετώπιση των στόχων υψηλής αξίας, με τη χρήση επιχειρησιακών ομάδων δράσης, διεθνών σχεδίων και περιφερειακών πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας και διεθνούς δράσης με σκοπό την αποτελεσματική πάταξη των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος. |
| --- | --- |

3.20.

| 3.21. | Οι διαφορές στη νομοθεσία ή στην πρακτική μεταξύ των κρατών μελών αναφέρονται συχνά ως αιτία ανεπαρκούς ή έλλειψης διεθνούς συνεργασίας. Επομένως, η πρωτοβουλία υπέρ της δημιουργίας ενός ενωσιακού κώδικα αστυνομικής συνεργασίας είναι ακόμη πιο ευπρόσδεκτη. Η εξωτερική μελέτη που έχει ήδη παραγγείλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διενέργεια της αξιολόγησης της απόφασης-πλαισίου του Συμβουλίου του 2008 για το οργανωμένο έγκλημα θα είναι αναμφισβήτητα χρήσιμη εν προκειμένω. |
| --- | --- |

3.21.

| 3.22. | Σημασία στην προώθηση της τοπικής διάστασης —σε συνδυασμό με μια διοικητική προσέγγιση της αντιμετώπισης του οργανωμένου εγκλήματος— έχει η μέθοδος με την οποία οι τοπικές αρχές, σε συνεργασία με τις αρχές επιβολής του νόμου και την κοινωνία των πολιτών, χρησιμοποιούν διοικητικά μέσα για την πρόληψη της διείσδυσης του οργανωμένου εγκλήματος σε νόμιμες επιχειρήσεις και διοικητικές υποδομές. |
| --- | --- |

3.22.

| 3.23. | Το πρόβλημα της αντιμετώπισης του οργανωμένου εγκλήματος, το οποίο συζητήθηκε εκτενώς στη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2021-2025, είναι το συνεχώς μεταβαλλόμενο φαινόμενο του εγκλήματος, το οποίο παρεισφρέει ποικιλόμορφα σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας και του πολιτικού και κοινωνικού γίγνεσθαι. Χρησιμοποιεί τις τελευταίες εξελίξεις στην ψηφιακή εποχή και εξακολουθεί παραδοσιακά να εκμεταλλεύεται τους φτωχούς, τα πλέον ευτελή ένστικτα των ατόμων, αποκτώντας την εξάρτηση απεγνωσμένων ατόμων από αυτά, εξωθώντας τα, μέσω της τρομοκράτησής τους, σε εγκληματικές πράξεις. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι τούτο προϋποθέτει κοινή δράση της ΕΕ και των κρατών μελών και κατανόηση της ανάγκης να βρίσκονται πάντα ένα βήμα μπροστά από τις εγκληματικές οργανώσεις, εντοπίζοντας νέες τάσεις στις εγκληματικές ομάδες που δρουν εκτός πολιτικών και διοικητικών ορίων. |
| --- | --- |

3.23.

| 3.24. | Η ΕΟΚΕ έχει ασχοληθεί πρόσφατα με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σε σχέση με την πάταξη του οργανωμένου εγκλήματος στις γνωμοδοτήσεις και στην ενημερωτική έκθεσή της. Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να παρακολουθεί, εξ ονόματος της κοινωνίας των πολιτών, τα επόμενα βήματα κατά των ομάδων οργανωμένου εγκλήματος, επιδοκιμάζοντας τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο περί συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, της Eurojust και της Ευρωπόλ στο κοινό αυτό εγχείρημα και στις σχετικές διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες (3). |
| --- | --- |

3.24.

| 3.25. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τα ανεξάρτητα εποπτικά όργανα και οι πληροφοριοδότες δημόσιου συμφέροντος θα πρέπει να δίνουν την άποψή τους και να συμμετέχουν, σε καθεστώς πλήρους προστασίας, στον μηχανισμό καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, έτσι ώστε να προστατεύονται αποτελεσματικά οι πολίτες, η ευρωπαϊκή οικονομία και οι τοπικές κοινότητες και να διασφαλίζονται το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα. |
| --- | --- |

3.25.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 6.

1

(2)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 58.

2

(3)  Γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ: SOC/673: Ενίσχυση της εντολής της Ευρωπόλ (ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 66), SOC/675: Αξιολόγηση της οδηγίας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, SOC/676 Θεματολόγιο της ΕΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας (ΕΕ C 341 της 24.8.2021, σ. 71).

3

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/97 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/97

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών»

[COM(2021) 282 τελικό — 2021/0137 (NLE)]

(2021/C 517/15)

| Εισηγήτρια: η κ. | Marina Elvira CALDERONE |
| --- | --- |

Εισηγήτρια: η κ.

Marina Elvira CALDERONE

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 11.6.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 148 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 7.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την Ολομέλεια | 23.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 185/1/16 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 11.6.2021

Νομική βάση

Άρθρο 148 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

7.9.2021

Υιοθετήθηκε από την Ολομέλεια

23.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

185/1/16

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών. Τα παρεχόμενα στοιχεία φαίνονται να αποτελούν χρήσιμο σημείο αναφοράς για την καθοδήγηση τόσο των πολιτικών απασχόλησης, που μπορούν να υποστηρίξουν την επιθυμητή σταδιακή έξοδο από την πανδημία, όσο και των διάφορων μορφών οικονομικής ενίσχυσης προς ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα όσον αφορά την απασχόληση. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα χρησιμεύσουν επίσης ως πολύτιμο σημείο αναφοράς για δράσεις εστιασμένες στην ανθεκτικότητα και την ανάκαμψη προκειμένου να τεθούν τα θεμέλια για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας στο πλαίσιο μιας περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμης οικονομίας. Ο συντονισμός αποτελεσματικών πολιτικών απασχόλησης αποτελεί κομβικό σημείο αναφοράς τόσο για την ενίσχυση της συνοχής μεταξύ των κρατών μελών όσο και για την άμβλυνση των κοινωνικών και των οικονομικών ανισοτήτων. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση θα πρέπει να συνεκτιμηθούν ο αντίκτυπος της πανδημίας COVID-19 στην αγορά εργασίας, το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και τα πορίσματα της κοινωνικής συνόδου κορυφής του Πόρτο, στα οποία τίθενται φιλόδοξοι κοινωνικοί στόχοι για την απασχόληση, την καταπολέμηση της φτώχειας και την απόκτηση δεξιοτήτων. Κρίνεται επίσης σκόπιμη η παρακολούθηση του αντικτύπου στην απασχόληση μέσων στήριξης, όπως το SURE και το Next Generation EU, τα οποία βασίζονται στην έκδοση «κοινοτικών» ομολόγων ως μορφή αμοιβαιότητας του χρέους που αποσκοπεί επίσης στην υποστήριξη των εργασιακών πολιτικών. Τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα διασφαλίσουν επίσης τη διαθεσιμότητα πόρων για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών, αλλά θα συνοδεύονται από συγκεκριμένους όρους όσον αφορά τους στόχους, τους τομείς παρέμβασης και τον τρόπο διάθεσης των πόρων, με επίδειξη ιδιαίτερης προσοχής στις ενεργούς πολιτικές απασχόλησης. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Οι ενωσιακές πολιτικές πρέπει να συνάδουν με τους στόχους των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση, ενισχύοντας την αγορά εργασίας, την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, καθώς και για την κοινωνική οικονομία της αγοράς της ΕΕ και τονώνοντας τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις ενόψει της μετάβασης από τα προσωρινά μέτρα προστασίας της εργασίας στη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας. Στο πλαίσιο των σχετικών διαδικασιών, πρέπει να προαχθούν ο κοινωνικός διάλογος, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών στις επιλογές που γίνονται. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 5 «Τόνωση της ζήτησης εργασίας», η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο η διαδικασία ανάκαμψης της ζήτησης να συνοδεύεται από δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της ζήτησης αυτής καθαυτήν που διευκολύνουν την πρόσβαση στην αγορά εργασίας με την προαγωγή της οικονομικής και κοινωνικής βιωσιμότητας των επιχειρήσεων, της επαγγελματοποίησης των εργαζομένων και την αναβάθμιση των συνθηκών εργασίας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την πλήρη αξιοποίηση των ευκαιριών μετασχηματισμού των παραγωγικών συστημάτων, με την υιοθέτηση ψηφιακών τεχνολογιών και μέσων που αποσκοπούν στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα και με την προώθηση της διά βίου μάθησης. Τα μέτρα οικονομικής πολιτικής πρέπει να συντονίζονται στενά με τις πολιτικές για την τόνωση της ζήτησης εργατικού δυναμικού. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 6, με την οποία επιδιώκεται η ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και η βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε δεξιότητες και σε ικανότητες, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της ικανότητας σχεδιασμού του αποτελεσματικού συντονισμού στα επιμέρους κράτη μέλη των επενδυτικών μέτρων για την κατάρτιση και την αγορά εργασίας που προβλέπονται στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και των διαρθρωτικών ταμείων. Η τρέχουσα κρίση κατέστησε ακόμη εμφανέστερη την ανάγκη αναγνώρισης και διασφάλισης του δικαιώματος στη συνεχή επιμόρφωση και της ουσιαστικής πρόσβασης σε ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση και στην προσαρμογή των δεξιοτήτων, καθώς και μείωσης των υφιστάμενων ανισοτήτων όσον αφορά τη δυνατότητα ανανέωσης των προσόντων, τόσο μεταξύ των παραγωγικών κατηγοριών όσο και μεταξύ των κρατών μελών. Ο στόχος όσον αφορά την πρόσβαση στην κατάρτιση, ο οποίος τίθεται στο σχέδιο δράσης για τον κοινωνικό πυλώνα, αποσκοπεί στην αξιολόγηση της ικανότητας εφοδιασμού των κρατών μελών με νέα μέσα που περιορίζουν την άνιση πρόσβαση και ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας ως προς τις νέες απαιτούμενες δεξιότητες. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 7 «Βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου», η ΕΟΚΕ προκρίνει τη δημιουργία μιας ενωσιακής ψηφιακής πλατφόρμας για την αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας, η οποία θα συνιστά ενιαίο πρότυπο μεταξύ των κρατών μελών και των υπηρεσιών απασχόλησης, με στόχο την προώθηση τόσο των ενεργών πολιτικών όσο και της ευρωπαϊκής κινητικότητας, μεταξύ άλλων μέσω της ενίσχυσης των δημόσιων και των ιδιωτικών υπηρεσιών απασχόλησης. Η θέσπιση ισχυρών μέτρων για την ασφάλεια και την πρόληψη των κινδύνων πρέπει να αποτελέσει τη βάση για την εμπέδωση, σε κάθε κράτος μέλος, μιας πιο διαδεδομένης νοοτροπίας πρόληψης, ως βασικής συνιστώσας για τη διάδοση και την αμοιβαία υιοθέτηση μιας «εργασιακής νοοτροπίας» που θα αξιοποιεί τις δυνατότητες κάθε ατόμου, θα προάγει την ευημερία και θα εξαλείφει κάθε κίνδυνο και επισφάλεια στον χώρο εργασίας. Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν μεν σημαντικό πυλώνα της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών, αλλά, σε ορισμένα κράτη μέλη, ενδέχεται να χρειάζεται επίσης ένα κανονιστικό και θεσμικό πλαίσιο σε εθνικό επίπεδο που θα διευκολύνει και θα στηρίζει τα συστήματα εργασιακών σχέσεων. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Παράλληλα με την ενίσχυση των πολιτικών για τη μισθωτή εργασία, η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να ενισχυθεί η ικανότητα των κρατών μελών να προάγουν μέτρα με μέλημα την υποστήριξη της αυτοαπασχόλησης, των αυτοαπασχολούμενων και της επαγγελματικής δραστηριότητας, ιδίως των νέων. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Η κατευθυντήρια γραμμή 8 αποσκοπεί στην «προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, [στην] προώθηση της κοινωνικής συμπερίληψης και [στην] καταπολέμηση της φτώχειας». Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με αυτή την προσέγγιση διότι κρίνεται απαραίτητη η χάραξη μιας στρατηγικής για την εργασιακή πολιτική που θα διασφαλίζει συνθήκες ισότιμης πρόσβασης τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στο πλαίσιο των εργασιακών σχέσεων. Η σχέση μεταξύ ευημερίας, αγοράς εργασίας, λειτουργίας της οικονομίας και καταπολέμησης των ανισοτήτων και της φτώχειας αποτελεί θεμελιώδη προσανατολισμό και κατευθυντήρια γραμμή για πολιτικές απασχόλησης που μπορούν να συνδυάσουν την οικονομική μεγέθυνση με την κοινωνική ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου τη σημασία του σχεδιασμού αποτελεσματικών πολιτικών ένταξης, οι οποίες θα πρέπει να θεωρούνται επενδύσεις καθοριστικής σημασίας για την ίδια την ανάπτυξη και την αναβάθμιση των οικονομικών και των παραγωγικών συστημάτων. Επίσης σημαντική κρίνεται η θέσπιση διατάξεων για την αποτροπή του κινδύνου της «νέας φτώχειας» μεταξύ των εργαζομένων με χαμηλό εισόδημα, σε συνδυασμό με άλλες συνεκτικές στρατηγικές για την καταπολέμηση της φτώχειας. |
| --- | --- |

1.8.

2.   Γενικές πληροφορίες

2.1.   Εισαγωγή

| 2.1.1. | Οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση εγκρίθηκαν το 2019, αλλά ευθυγραμμίστηκαν το 2020 με σκοπό να ενσωματώσουν ορισμένα στοιχεία λόγω της κρίσης COVID-19, την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση, καθώς και τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης. Η ΕΟΚΕ έχει μεν ήδη εκδώσει τη γνωμοδότηση SOC/646 (1) με στόχο την ανάλυση και την αξιολόγηση του συγκεκριμένου θέματος, το περιεχόμενο της οποίας επιβεβαιώνει εκ νέου, αλλά με την παρούσα γνωμοδότηση επιδιώκεται η προσθήκη ορισμένων παρατηρήσεων σχετικών με τις συνέπειες της πανδημίας στις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας των Ευρωπαίων πολιτών και την ανάγκη αναπροσαρμογής των προτεραιοτήτων παρέμβασης των κρατών μελών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.1.1.

| 2.1.2. | Στην πρόταση της Επιτροπής προβλέπεται ότι οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση —οι οποίες επισυνάπτονται στην απόφαση (ΕΕ) 2020/1512 του Συμβουλίου (2)— διατηρούνται για το 2021 και αποτελούν σημείο αναφοράς για τα κράτη μέλη στις πολιτικές τους για την απασχόληση και στα εθνικά μεταρρυθμιστικά τους προγράμματα. Πρωταρχικός στόχος φαίνεται να είναι επί του παρόντος η διασφάλιση του θετικού κοινωνικού αντίκτυπου των μέτρων στήριξης της ανθεκτικότητας και της οικονομικής και παραγωγικής ανάκαμψης. |
| --- | --- |

2.1.2.

| 2.2. | Οι κατευθυντήριες γραμμές είναι οι εξής:






  — | Κατευθυντήρια γραμμή 5: Τόνωση της ζήτησης εργασίας; |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

Κατευθυντήρια γραμμή 5: Τόνωση της ζήτησης εργασίας;

| — | Κατευθυντήρια γραμμή 6: Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε δεξιότητες και σε ικανότητες; |
| --- | --- |

—

Κατευθυντήρια γραμμή 6: Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε δεξιότητες και σε ικανότητες;

| — | Κατευθυντήρια γραμμή 7: Βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου; |
| --- | --- |

—

Κατευθυντήρια γραμμή 7: Βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου;

| — | Κατευθυντήρια γραμμή 8: Προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής συμπερίληψης και καταπολέμηση της φτώχειας. |
| --- | --- |

—

Κατευθυντήρια γραμμή 8: Προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής συμπερίληψης και καταπολέμηση της φτώχειας.

| 2.3. | Στην πρόταση επισημαίνεται ότι η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει: |
| --- | --- |

2.3.

| 2.3.1. | να καταπολεμήσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις διακρίσεις και να προωθήσουν την κοινωνική δικαιοσύνη και προστασία, καθώς και την ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών, την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού. Κατά την κοινωνική σύνοδο κορυφής του Πόρτο, τα κράτη μέλη δεσμεύθηκαν να εφαρμόσουν τους φιλόδοξους κοινωνικούς στόχους για τη χάραξη εθνικών πολιτικών και τον καθορισμό νέων ενωσιακών μέσων υπέρ της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, καθώς και με μέλημα την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση ως ενισχυτικού παράγοντα της ανταγωνιστικότητας της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς της ΕΕ· |
| --- | --- |

2.3.1.

| 2.3.2. | να μεριμνήσουν για τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών και των πολιτικών απασχόλησης για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας στην ΕΕ, την υποστήριξη της μετάβασης της ΕΕ προς μια βιώσιμη ψηφιακή και πράσινη οικονομία, την επικαιροποίηση των δεξιοτήτων, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη διασφάλιση κατάλληλων εργασιακών συνθηκών, με την τόνωση της καινοτομίας, με την προαγωγή της κοινωνικής δικαιοσύνης και των ίσων ευκαιριών, καθώς και με την αντιμετώπιση των περιφερειακών ανισοτήτων και διαφορών. Η κοινή χρήση πολιτικών και η εφαρμογή αποτελεσματικών και ομοιογενών πολιτικών απασχόλησης αποτελεί καθοριστική συνιστώσα της μετάβασης από τη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης σε ένα στάδιο ανάκαμψης δυνάμενο να προωθήσει την περιβαλλοντικά και κοινωνικά βιώσιμη ανάπτυξη και να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και καλύτερες συνθήκες απασχόλησης· |
| --- | --- |

2.3.2.

| 2.3.3. | να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση διαρθρωτικών παραγόντων, όπως η κλιματική αλλαγή και οι περιβαλλοντικές προκλήσεις, η παγκοσμιοποίηση, η ψηφιοποίηση, η τεχνητή νοημοσύνη, η τηλεργασία, η οικονομία των πλατφορμών και η δημογραφική αλλαγή, με την προσαρμογή των υφιστάμενων συστημάτων, όπου χρειάζεται· |
| --- | --- |

2.3.3.

| 2.3.4. | να επιλέξουν τα μέτρα και τις πολιτικές που απαιτούνται για την ενίσχυση της βιώσιμης ανάπτυξης της οικονομίας, της ποιοτικής απασχόλησης και της παραγωγικότητας, με παράλληλη βελτίωση της κοινωνικής και τοπικής συνοχής, προώθηση της ανοδικής σύγκλισης και της ανθεκτικότητας των οικονομιών και προαγωγή της δημοσιονομικής ευθύνης των κρατών μελών· |
| --- | --- |

2.3.4.

| 2.3.5. | να μεριμνήσουν ώστε οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας —συμπεριλαμβανομένων των εθνικών μηχανισμών αναπροσαρμογής των μισθών— να ακολουθούν τις εθνικές πρακτικές κοινωνικού διαλόγου και συλλογικών διαπραγματεύσεων, με στόχο την εξασφάλιση δίκαιων μισθών και αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης και εργασίας· |
| --- | --- |

2.3.5.

| 2.3.6. | να φροντίσουν για τον μετριασμό των οικονομικών, κοινωνικών, και εργασιακών επιπτώσεων της κρίσης COVID-19 με τη βοήθεια αποτελεσματικών πολιτικών και μέσων. |
| --- | --- |

2.3.6.

| 2.4. | Τα κράτη μέλη και η ΕΕ πρέπει να εργαστούν για την ανάπτυξη συντονισμένης στρατηγικής για την απασχόληση, και ιδίως για την ανάδειξη ειδικευμένου και καταρτισμένου εργατικού δυναμικού εφοδιασμένου με τα κατάλληλα προσόντα και προετοιμασμένου για τις συντελούμενες αλλαγές (καθώς και αγορών εργασίας που να είναι προσανατολισμένες προς το μέλλον και να ανταποκρίνονται στις εξελίξεις της οικονομίας). Τα κράτη μέλη πρέπει να θεωρούν την προώθηση της απασχόλησης θέμα κοινού ενδιαφέροντος και να συντονίζουν τη σχετική τους δράση στο πλαίσιο του Συμβουλίου. Το άρθρο 148 της ΣΛΕΕ προβλέπει ότι το Συμβούλιο εγκρίνει κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, οι οποίες καθορίζουν το εύρος και την κατεύθυνση του συντονισμού των πολιτικών των κρατών μελών και χρησιμεύουν ως βάση για τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Θεωρείται σημαντικό να επισημανθεί ότι η ύπαρξη παραγόντων κινδύνου, όπως προκύπτει σαφώς από τον αντίκτυπο της πανδημίας COVID-19 στα οικονομικά και κοινωνικά συστήματα, συνεπάγεται μέσα στήριξης —μεταξύ άλλων και χρηματοδοτικής— που παρέχουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να μοιράζονται κοινές πρωτοβουλίες για την άμβλυνση των επιπτώσεων των κρίσεων στις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των Ευρωπαίων πολιτών. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι αποφάσεις που έλαβε η Επιτροπή κατά τους τελευταίους μήνες, οι οποίες οδήγησαν στην έγκριση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, είναι αποδεκτές και ευνοϊκές για ένα δίκαιο και βιώσιμο αναπτυξιακό υπόδειγμα. Ομοίως, κατά τον έξοδο από την κρίση που προκάλεσε η πανδημία, πρέπει να αποτραπεί ο αυξημένος κίνδυνος κοινωνικού αποκλεισμού και επιτάχυνσης των κατά τόπους ανισοτήτων που επιδεινώθηκαν στη διάρκεια των τελευταίων ετών ακόμη και μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ, όπως επισημαίνεται από το 2013 και μετά από τον δείκτη περιφερειακής ανταγωνιστικότητας της Επιτροπής, με τον οποίο υπολογίζεται η ανταγωνιστική ικανότητα μεταξύ περιφερειών. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η διαμόρφωση ενός οικονομικού και αναπτυξιακού μοντέλου χωρίς αποκλεισμούς προϋποθέτει τον συνδυασμό των πολιτικών και των επενδύσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση των υποδομών για την παραγωγικότητα, την ψηφιοποίηση και την εφοδιαστική με μέτρα που έχουν ως στόχο την εδαφική συνοχή, την προώθηση του ανθρώπινου κεφαλαίου, την κατάρτιση του εργατικού δυναμικού και την ενίσχυση των μέσων στήριξης της αγοράς εργασίας και του συστήματος κοινωνικών και προσωπικών υπηρεσιών. Μια Ευρώπη χαρακτηριζόμενη από υπερβολικές διαφορές και ανομοιογένεια ως προς την πρόσβαση σε ευκαιρίες είναι πιο ευάλωτη και η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η συνοχή πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί βασικό πυλώνα και των πολιτικών που στοχεύουν στην ανάπτυξη. |
| --- | --- |

2.7.

| 2.8. | Η κρίση που επέφερε η πανδημία επέτεινε ορισμένα διαρθρωτικά προβλήματα στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας και ανέδειξε προβληματικά ζητήματα που απαιτούν μια μακρόπνοη πολιτική, ικανή να αντιμετωπίσει τόσο την κατάσταση των πλέον ευάλωτων ομάδων όσο και την ύπαρξη δυσχερειών σε συγκεκριμένους τομείς της αγοράς εργασίας. Η μετάβαση που επιχειρούν τα κράτη μέλη απαιτεί ευρέως κοινές και συντονισμένες πολιτικές, δράσεις και παρεμβάσεις και αδιάλειπτη πρόκριση του κοινωνικού διαλόγου. |
| --- | --- |

2.8.

| 2.9. | Όλοι οι εργαζόμενοι θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στην κοινωνική προστασία —ακόμη και σε περίπτωση τηλεργασίας και άλλων νέων μορφών εργασίας, συμπεριλαμβανομένης της εργασίας σε πλατφόρμες— με την ενίσχυση των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας. Η ένταξη των ασθενέστερων κατηγοριών και η πλήρης αξιοποίηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας χρειάζεται να διευκολυνθούν, με στόχο την αποτροπή παντός είδους διακρίσεων και την εξάλειψη του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των φύλων. |
| --- | --- |

2.9.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Παραπέμποντας εκ νέου σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, η ΕΟΚΕ επισημαίνει τα εξής: |
| --- | --- |

3.1.

| 3.1.1. | Το ζήτημα της καταπολέμησης των διακρίσεων συμπίπτει με την προσπάθεια βελτίωσης της ποιότητας της εργασίας, προσπάθεια η οποία συνεπάγεται κοινές στρατηγικές μεταξύ των κρατών μελών με στόχο τη σύνδεση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικής ικανότητας με συστήματα ικανά να ενισχύσουν το ανθρώπινο κεφάλαιο και να εξασφαλίσουν στους εργαζομένους τις καλύτερες δυνατές συνθήκες εργασίας. |
| --- | --- |

3.1.1.

| 3.1.2. | Οι καταστάσεις κρίσης τείνουν να εντείνουν τους παράγοντες κοινωνικού κινδύνου, και ιδίως τις ανισότητες, και, ως εκ τούτου, οι επενδύσεις και οι μορφές στήριξης της οικονομικής ανάκαμψης πρέπει να συνδυάζονται με ένα ισχυρό σύστημα επενδύσεων σε κοινωνικές και εργασιακές υποδομές, ικανό να βελτιώνει με κατάλληλες πολιτικές και ενδεδειγμένα μέτρα τα πρότυπα κοινωνικής προστασίας που ισχύουν στα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.2.

| 3.1.3. | Η διαδικασία ανάπτυξης των οικονομικών και κοινωνικών συστημάτων της ΕΕ πρέπει να περιλαμβάνει ισχυρή και κοινή δράση για την πρόληψη φαινόμενων κοινωνικού ντάμπινγκ μεταξύ των κρατών μελών που απορρέουν από την υποβάθμιση των μορφών προστασίας, εγγύησης και ασφάλειας των εργαζομένων, με παράλληλη ενθάρρυνση του θεμιτού ανταγωνισμού που εστιάζει στην καινοτομία και βασίζεται στην αξιοποίηση του εργατικού δυναμικού και στη βιωσιμότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών. Απαιτούνται ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, όπως, λόγου χάρη, προσωρινά κίνητρα πρόσληψης για ευάλωτες ομάδες, ευκαιρίες αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης και επιχειρηματική στήριξη, μεταξύ άλλων και για την κοινωνική οικονομία. |
| --- | --- |

3.1.3.

| 3.1.4. | Καθοριστικής σημασίας για την καινοτομία είναι η συμβολή των νέων γενεών στις οποίες πρέπει να εξασφαλίζεται η πρόσβαση σε ποιοτικές και σταθερές θέσεις εργασίας, με ενίσχυση της κινητικότητας των εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το περιεχόμενο της διακήρυξης του Πόρτο, σύμφωνα με την οποία «η νεολαία αποτελεί απαραίτητη πηγή δυναμισμού, ταλέντου και δημιουργικότητας για την Ευρώπη». Και σε αυτήν την περίπτωση, η αυτόνομη —πνευματική και επαγγελματική— εργασία αποτελεί σημαντική παράμετρο που πρέπει να υποστηριχθεί από κοινού με νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες και καινοτόμες νεοφυείς επιχειρήσεις. |
| --- | --- |

3.1.4.

| 3.1.5. | Η ανάγκη διασφάλισης της κοινωνικής ποιότητας της οικονομικής μεγέθυνσης απαιτεί να δοθεί εκ νέου έμφαση στη μη παραγωγική εργασία, ιδίως στις προσωπικές και τις τοπικές υπηρεσίες, καθώς και στις μορφές συνεργατικής οργάνωσης των οικονομικών και των κοινωνικών δραστηριοτήτων, εντός πλαισίου όπου οι κοινωνικοί δεσμοί θα αποτελούν θεμελιώδες στοιχείο της ανάπτυξης και της μεγέθυνσης. |
| --- | --- |

3.1.5.

| 3.1.6. | Σε αυτό το πλαίσιο, κρίνεται ουσιώδες να επικεντρωθούν οι κατευθυντήριες γραμμές στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, ο οποίος αποτελεί το σημείο αναφοράς για τη διασφάλιση ικανοποιητικού και θετικού αντίκτυπου των μέτρων αντιμετώπισης της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης στην κοινωνία, υπό συνθήκες αυξημένου κινδύνου αποκλεισμού εξαιτίας της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας (3). Οι τρεις νέοι στόχοι που τέθηκαν στο σχέδιο δράσης όσον αφορά το ποσοστό απασχόλησης, την πρόσβαση στην κατάρτιση και την αντιστοίχιση των δεξιοτήτων, καθώς και την καταπολέμηση της φτώχειας —αρχής γενομένης από την παιδική φτώχεια— απαιτούν από τα κράτη μέλη να επιλέξουν, βάσει της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, πολιτικές και μέσα που να ορίζουν τα στάδια για την επίτευξη των εν λόγω στόχων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει την ανάγκη καθιέρωσης νέων κοινωνικών δεικτών για τη μέτρηση της προόδου που σημειώνουν τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

3.1.6.

| 3.1.7. | Η ενεργός και διαρθρωμένη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την υλοποίηση των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και την επίτευξη των στόχων του σχεδίου δράσης. Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου την ανάγκη καθιέρωσης επίσημων διαδικασιών διαβούλευσης ικανών να διευκολύνουν τις πραγματικές ανταλλαγές απόψεων με τις εθνικές κυβερνήσεις και τα εθνικά θεσμικά όργανα και να εξαλείψουν τα υφιστάμενα εμπόδια που παρακωλύουν την αποτελεσματική διαβούλευση και συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Επιπροσθέτως, πρέπει να προβλεφθούν μέσα για την ενίσχυση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και την προαγωγή της συμβατικής κάλυψης. |
| --- | --- |

3.1.7.

| 3.1.8. | Καθίσταται απολύτως προφανές ότι η σχέση μεταξύ των κοινωνικών, οικονομικών και εργασιακών πολιτικών απαρτίζεται από συστήματα κατάρτισης και συνεχούς μάθησης, καθώς και ότι αυτός ο κεντρικός και εγκάρσιος χαρακτήρας των δεξιοτήτων είναι επίσης καθοριστικός για την αποτελεσματικότητα των ενεργών πολιτικών και θα πρέπει να αποτελέσει βασική κατεύθυνση των κατευθυντήριων γραμμών. |
| --- | --- |

3.1.8.

| 3.1.9. | Η ποιοτική εξέλιξη των συστημάτων κατάρτισης θα πρέπει να υποδειχθεί ως στόχος προτεραιότητας όσον αφορά όχι μόνο την προώθηση των εγκάρσιων δεξιοτήτων που σχετίζονται με την ψηφιακή και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, αλλά και την ενίσχυση των μη τεχνικών δεξιοτήτων και της ικανότητας συνεργασίας μεταξύ των εργαζομένων. |
| --- | --- |

3.1.9.

| 3.1.10. | Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης οδήγησε στην ενεργοποίηση ειδικών μορφών στήριξης για τη διαχείριση των κρίσεων και τον μετριασμό του κινδύνου ανεργίας, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού μέσου προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης (SURE). Κρίνεται σημαντικό, υπό το πρίσμα της κατευθυντήριας γραμμής 5, να μεριμνήσει η Επιτροπή για τη διατήρηση μέσων χρηματοδότησης και στήριξης για την αντιμετώπιση της κρίσης, σε συνδυασμό με μέσα και πολιτικές επαγγελματικής καθοδήγησης των ανέργων. |
| --- | --- |

3.1.10.

| 3.1.11. | Οι παρεμβάσεις αυτές θα πρέπει να καθιστούν δυνατή τη χρηματοδοτική στήριξη μέτρων, όπως συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας, μηχανισμοί αντιστάθμισης εισοδήματος και άλλα μέτρα για την πρόληψη της ανεργίας, έως ότου ξεπεραστεί η επί του παρόντος επικρατούσα κατάσταση λόγω της κρίσης COVID-19. |
| --- | --- |

3.1.11.

| 3.1.12. | Υπό αυτό το πρίσμα, είναι ζωτικής σημασίας οι πολιτικές που έχουν δρομολογηθεί από το 2020 να συνεχιστούν και κατά το 2021 με τη χρήση μέσων αλληλεγγύης ενόψει της άμβλυνσης σημαντικότερων εργασιακών προβλημάτων, εκ παραλλήλου με ενεργούς πολιτικές για την αγορά εργασίας. |
| --- | --- |

3.1.12.

| 3.1.13. | Κρίνεται, ως εκ τούτου, ζωτικής σημασίας να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, να στηριχθούν οι καινοτόμες και παραγωγικές επενδύσεις και, γενικότερα, να δημιουργηθούν ευνοϊκές —τοπικές, φορολογικές και ως προς τις υποδομές— συνθήκες για την καινοτομία και την προαγωγή οικονομικών πρωτοβουλιών, ιδίως όσον αφορά τις ΜΜΕ, τις επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας, την αυτοαπασχόληση και την επαγγελματική δραστηριότητα, οι οποίες θα επηρεάζουν την απασχόληση. |
| --- | --- |

3.1.13.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις απόψεις που εξέθεσε στη γνωμοδότησή της SOC/646, αλλά επιθυμεί να τονίσει ορισμένες πτυχές υπό το φως του αντικτύπου της πανδημίας που ανέδειξε όχι μόνο προβλήματα, αλλά και προτεραιότητες για τον σχεδιασμό δράσεων και παρεμβάσεων. Δεδομένου ότι οι ανισορροπίες επιτείνονται εδώ και πάνω από μία δεκαετία και επιδεινώνονται από την κρίση που επήλθε λόγω των συνεπειών της νόσου COVID-19, η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως αναγκαίο να σχεδιαστούν αποτελεσματικές πολιτικές για την εναρμόνιση της οικονομικής μεγέθυνσης με την κοινωνική ανάπτυξη, μέσω μέτρων για τη στήριξη της ανταγωνιστικής ικανότητας και την αξιοποίηση της ποιότητας των συστημάτων εργασίας και των πολιτικών απασχόλησης. Υπό αυτήν την έννοια, οι επενδύσεις που συνδέονται με το εκάστοτε εθνικό σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας πρέπει να υλοποιηθούν στα κράτη μέλη και να επαληθευθούν σε συνάρτηση με τους στόχους των κατευθυντήριων γραμμών για το 2021, με ιδιαίτερη έμφαση στην τόνωση της ζήτησης και της προσφοράς εργασίας, καθώς και στην προώθηση ευνοϊκών συνθηκών για την ισότητα ευκαιριών, τη λειτουργία της αγοράς εργασίας και την ένταξη. Απαιτείται να αναληφθεί δράση με μέλημα τον στενό και συνεκτικό συντονισμό των πολιτικών που θεσπίστηκαν για την αντιμετώπιση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, των μορφών στήριξης που δρομολογήθηκαν μέσω του SURE, των παρεμβάσεων και των επενδύσεων που προωθήθηκαν για την ανάκαμψη μέσω του σχεδίου ανάκαμψης, καθώς και των δράσεων που προβλέπονται και χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2021-2027. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η οικονομική ανάκαμψη, η οποία επιδιώκεται για το 2021 και κατέστη δυνατή ιδίως μέσω επενδυτικών έργων συνδεδεμένων με τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, μπορεί να επιφέρει ευρεία ανάκαμψη της απασχόλησης εάν συνοδευτεί από στοχευμένες κοινωνικές και εργασιακές παρεμβάσεις των κρατών μελών, ανταποκρινόμενες στις προκλήσεις που θέτουν οι συντελούμενες αλλαγές. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Σε αυτήν την περίπτωση, θεωρείται σημαντικό να υπομνησθούν οι στόχοι του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και της Ατζέντας για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Πρόκειται για αποφάσεις που πρέπει να ωθήσουν την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να κάνουν, χωρίς χρονοτριβή, επιλογές που κατέστησαν λόγω της πανδημίας ακόμη πιο προφανείς και αναγκαίες όσον αφορά το αναπτυξιακό υπόδειγμα που πρέπει να προαχθεί. Ειδικότερα, οι στόχοι που καθορίζονται στο θεματολόγιο για την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα, καθώς και η κεντρική θέση της ανθρώπινης ευημερίας, χαράζουν μια πορεία εξαιρετικής σημασίας και εμπνέουν ορισμένες από τις βασικές επιλογές που καθορίζονται τόσο στο σχέδιο ανάκαμψης όσο και στις κύριες κατευθυντήριες γραμμές των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την ανάγκη τόνωσης της ζήτησης (κατευθυντήρια γραμμή 5) και εξασφάλισης επαρκών και δίκαιων κατώτατων μισθών για όλους τους εργαζομένους στην Ευρώπη, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο και τις εθνικές πρακτικές, σε συνδυασμό με την επέκταση της κοινωνικής προστασίας και της πρόσβασης στα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας σε όλους τους εργαζομένους και στις νέες μορφές εργασίας. Για τη μετάβαση από τη διαχείριση κρίσεων στην ανάκαμψη, θα πρέπει να δοθεί έμφαση σε βιώσιμα μέτρα κοινωνικής πρόνοιας και σε αποτελεσματικά κίνητρα πρόσληψης, ιδίως όσον αφορά τις ΜΜΕ. Εν προκειμένω, οι παρεμβάσεις που αποσκοπούν στην επαγγελματική επανεκπαίδευση θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν και κατά τις περιόδους μερικής απασχόλησης λόγω της πανδημίας. Τόσο ο κοινωνικός διάλογος όσο και η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων θα πρέπει να προαχθούν μέσω μιας άρτιας διαδικασίας εργασιακών σχέσεων, με σεβασμό της αυτονομίας τους. Η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της εργασίας δεν πρέπει να επιφέρει μείωση της κοινωνικής κάλυψης, η οποία θα επηρέαζε αρνητικά τα συστήματα κοινωνικής πρόνοιας και τη βιωσιμότητά τους. Εξάλλου, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να ενισχυθεί η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 6, με την οποία επιδιώκεται η ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και η βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε προσόντα και σε δεξιότητες, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η ικανότητα σχεδιασμού του αποτελεσματικού συντονισμού των επενδυτικών μέτρων για την κατάρτιση και την αγορά εργασίας που προβλέπονται στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας και των διαρθρωτικών ταμείων είναι ζωτικής σημασίας στα επιμέρους κράτη μέλη. Ειδικότερα, θα πρέπει να επιτευχθεί ο συντονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ και των μέτρων κοινωνικής ασφάλειας και προστασίας της εργασίας που προβλέπονται τόσο βάσει του SURE όσο και βάσει άλλων μέσων έως την 31η Δεκεμβρίου 2022, με σκοπό να διευκολυνθεί η δημιουργία αποτελεσματικών εθνικών συστημάτων ενεργοποίησης της απασχόλησης που συμβάλλουν στην ένταξη, την επανειδίκευση και τη μετεγκατάσταση των εργαζομένων. Θα πρέπει να επιδιωχθεί η παροχή αποτελεσματικών κινήτρων για την πραγματοποίηση προσλήψεων και η λήψη μέτρων επαγγελματικής επανειδίκευσης για να υποστηριχθεί η δημιουργία θέσεων εργασίας κατά τη διάρκεια της ανάκαμψης. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η πανδημία, με την επέκταση της εξ αποστάσεως εργασίας, κατέστησε ακόμη προφανέστερη την ανάγκη καθορισμού κανόνων και μέσων με στόχο μια αγαστή σχέση μεταξύ της οργάνωσης της εργασίας, της ευημερίας των επιχειρήσεων και της χρήσης των ψηφιακών τεχνολογιών. Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου τη σημασία της πλήρους αξιοποίησης των δυνατοτήτων που παρέχει η τηλεργασία ως μέσο βελτίωσης των συνθηκών εκτέλεσης της εργασίας και της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι δεν θα καταστεί δυνητική πηγή διακρίσεων και δυσχερειών (4). |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η τρέχουσα κρίση κατέστησε ακόμη εμφανέστερη την ανάγκη αναγνώρισης και διασφάλισης του δικαιώματος στη συνεχή επιμόρφωση και της ουσιαστικής πρόσβασης σε ποιοτική εκπαίδευση και κατάρτιση και στην προσαρμογή των δεξιοτήτων, καθώς και μείωσης των υφιστάμενων ανισοτήτων όσον αφορά τη δυνατότητα ανανέωσης των προσόντων, τόσο μεταξύ των παραγωγικών κατηγοριών όσο και μεταξύ των κρατών μελών. Ο στόχος όσον αφορά την πρόσβαση στην κατάρτιση, ο οποίος τίθεται στο σχέδιο δράσης για τον κοινωνικό πυλώνα, αποσκοπεί στην αξιολόγηση της ικανότητας εφοδιασμού των κρατών μελών με νέα μέσα που περιορίζουν την άνιση πρόσβαση και ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας ως προς τις νέες απαιτούμενες δεξιότητες. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 7, με την οποία επιδιώκεται η βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι στόχοι της υποστήριξης της κινητικότητας και της απασχολησιμότητας των εργαζομένων θα μπορούσαν να επιτευχθούν με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής ψηφιακής πλατφόρμας για την αντιστοίχιση προσφοράς και ζήτησης εργασίας, η οποία θα συνιστά ενιαίο πρότυπο μεταξύ των κρατών μελών και των υπηρεσιών απασχόλησης, με στόχο την πρόκριση τόσο των ενεργών πολιτικών όσο και της κινητικότητας ανά την ΕΕ. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Ο κοινωνικός διάλογος και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις αποτελούν μεν σημαντικό πυλώνα της βιωσιμότητας και της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών, αλλά, σε ορισμένα κράτη μέλη, εξακολουθεί να χρειάζεται επίσης ένα κανονιστικό και θεσμικό πλαίσιο (5) σε εθνικό επίπεδο που θα διευκολύνει και θα στηρίζει τα συστήματα εργασιακών σχέσεων. Η εφαρμογή των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα θέσει υπό δοκιμασία την πραγματική βούληση των κρατών μελών να υπάρξει ανάμειξη και συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις εθνικές αναπτυξιακές επιλογές και παρεμβάσεις. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Όσον αφορά την κατευθυντήρια γραμμή 8, η οποία αποσκοπεί στην προαγωγή ίσων ευκαιριών για όλους, στην προώθηση της κοινωνικής συμπερίληψης και στην καταπολέμηση της φτώχειας, η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου τη σημασία που έχει στο παρόν στάδιο ο σχεδιασμός αποτελεσματικών πολιτικών ένταξης, οι οποίες θα πρέπει να θεωρούνται ως επενδύσεις ζωτικής σημασίας για την ίδια την ανάπτυξη των οικονομικών και των παραγωγικών συστημάτων. Η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει επίσης τη συμβολή της ενεργοποίησης της απασχόλησης ως μέσου κοινωνικής ένταξης και καταπολέμησης της φτώχειας, με παράλληλη αποφυγή της χρήσης μέτρων αποκλειστικής παροχής επιδομάτων και προαγωγή της ένταξης μέσω της απασχολησιμότητας και της ενσωμάτωσης στην αγορά της εργασίας. Σύμφωνα με αυτή τη λογική, κρίνεται ωστόσο σημαντική η θέσπιση διατάξεων για την αποτροπή του κινδύνου «νέας φτώχειας» μεταξύ των εργαζομένων με χαμηλό εισόδημα, σε συνδυασμό με συνεκτικές στρατηγικές για την καταπολέμηση της φτώχειας. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Τέλος, η ανταλλαγή κοινών προτύπων όσον αφορά τις πολιτικές για την ισότητα των φύλων και την ένταξη των ατόμων με αναπηρία και εκείνων που ζουν υπό επισφαλείς συνθήκες, καθώς και η υλοποίηση συστημάτων κοινωνικής ανέλιξης που προωθούν την ενεργό γήρανση και τη μετάδοση των δεξιοτήτων μεταξύ των γενεών, αποτελούν θεμελιώδεις συνιστώσες της στρατηγικής για την ισότητα ευκαιριών. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η πανδημία κατέστησε προφανή τόσο τη ζωτική σημασία της πραγματοποίησης επενδύσεων για την εξασφάλιση της υγείας και της ασφάλειας στον χώρο εργασίας όσο και την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης των επιθεωρήσεων εργασίας στα κράτη μέλη με στόχο τη διασφάλιση αποτελεσματικών ελέγχων για την προστασία των εργαζομένων. Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν συνάψει πρωτόκολλα με τους κοινωνικούς εταίρους για την αναχαίτιση της εξάπλωσης του ιού στους χώρους εργασίας, επιδεικνύοντας υπευθυνότητα και ικανότητα ανταπόκρισης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 23 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  ΕΕ C 232 της 14.7.2020, σ. 18.

1

(2)  Απόφαση (ΕΕ) 2020/1512 του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2020, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών (ΕΕ L 344 της 19.10.2020, σ. 22).

2

(3)  ΕΕ C 374 της 16.9.2021, σ. 38.

3

(4)  ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 13 και ΕΕ C 220 της 9.6.2021, σ. 1.

4

(5)  ΕΕ C 10 της 11.1.2021, σ. 14.

5

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/103 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/103

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για μια πιο βιώσιμη και ανταγωνιστική υδατοκαλλιέργεια στην ΕΕ για την περίοδο 2021 έως 2030»

[COM(2021) 236 final]

(2021/C 517/16)

| Εισηγητής: | ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Αναστάσης ΓΙΑΠΑΝΗΣ

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 233/2/6 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

233/2/6

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όλες τις προσπάθειες και τις πρωτοβουλίες που δρομολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να βοηθήσει τον τομέα να αναπτυχθεί και να καταστεί περισσότερο βιώσιμος. Παρ’ όλα αυτά, ο τομέας της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ δεν αξιοποιεί το πραγματικό δυναμικό ανάπτυξής του. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ανησυχίες για το γεγονός ότι το 65 % των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας που καταναλώνονται στην Ευρώπη προέρχονται από εισαγωγές (1). |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Οι επιλογές των καταναλωτών έχουν εξελιχθεί και προσανατολίζονται προς έναν διατροφικό τρόπο ζωής υψηλότερης θρεπτικής αξίας, με τα ψάρια και τα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας να συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον περιζήτητων προϊόντων. Αυτό αποτελεί ευκαιρία για σημαντική ανάπτυξη στον τομέα, αλλά και ευθύνη για τη μελλοντική επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ. Η εξασφάλιση ασφαλών, υγιεινών και βιώσιμων τροφίμων στην ΕΕ θα πρέπει να αποτελεί μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη για την ενίσχυση της ικανότητας παραγωγής και της κερδοφορίας του κλάδου της υδατοκαλλιέργειας. Η άμεση απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών πρέπει να συμπληρωθεί με υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα, προκειμένου να διατηρηθούν τα οικοσυστήματα και η βιοποικιλότητα και να βελτιωθεί η ποιότητα των υδάτων. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για τη δημιουργία συστήματος «υπηρεσίας ενιαίας εξυπηρέτησης» για την αδειοδότηση των δραστηριοτήτων υδατοκαλλιέργειας σε όλα τα κράτη μέλη. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ της διατήρησης της βιοποικιλότητας της Γης και της κάλυψης των αναγκαίων επισιτιστικών απαιτήσεων, λαμβάνοντας υπόψη τον κοινωνικό αντίκτυπο, την υγιή διαβίωση και την προστασία του περιβάλλοντος. Τα θαλάσσια και τα εσωτερικά ύδατα θα πρέπει να διατηρηθούν και να προστατευθούν, με παράλληλη προώθηση βιώσιμων δραστηριοτήτων υδατοκαλλιέργειας που θα εξασφαλίσουν τα αναγκαία τρόφιμα για τον πληθυσμό της ΕΕ. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η διαθεσιμότητα χώρου αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη του τομέα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω, ιδίως στις παράκτιες και τις αγροτικές περιοχές σε ολόκληρη την Ένωση, σε περιοχές όπου άλλες οικονομικές δραστηριότητες δεν είναι οι ενδεδειγμένες. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή συντονισμένα έργα χωροταξικού σχεδιασμού, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού σε επίπεδο θαλάσσιων λεκανών, της αποκατάστασης εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων υδατοκαλλιέργειας και την εφαρμογή συστημάτων ανάλυσης μαζικών δεδομένων. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των σχετικών οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) στη μελλοντική στρατηγική ανάπτυξης του τομέα θα δημιουργήσει προστιθέμενη αξία για την Ένωση. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΟΚΠ μπορούν να παρέχουν τόσο υψηλού επιπέδου εμπειρία όσο και εξαιρετικές ευκαιρίες επικοινωνίας. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η σχέση μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων κατά μήκος των αξιακών αλυσίδων πρέπει να διέπεται από δεοντολογικούς κανόνες. Οι ΜΜΕ και οι νεοφυείς επιχειρήσεις θα πρέπει να υποστηρίζονται πλήρως ώστε να αναπτύσσονται, να παρέχουν θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας και να δημιουργούν νέα βιώσιμα οικονομικά μοντέλα, ενώ οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να επωφελούνται από χρηματοδοτικά μέσα που καλύπτουν μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Τα προγράμματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης μπορούν να συμβάλλουν στην κάλυψη των αναγκών του τομέα για εργατικό δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης. Στο πλαίσιο αυτό, οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για τον τομέα της υδατοκαλλιέργειας μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Οι απαιτήσεις επισήμανσης διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας. Θα πρέπει να παρέχονται στους Ευρωπαίους πολίτες αξιόπιστες πληροφορίες, ιδίως σχετικά με προϊόντα που προέρχονται από χώρες με μικρό ή ανύπαρκτο νομοθετικό πλαίσιο. Οι απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας θα πρέπει να υποβάλλονται σε αναδρομική επεξεργασία, έως τα εκκολαπτήρια, για όλα τα προϊόντα που διατίθενται στην εσωτερική αγορά. Απώτερος στόχος θα πρέπει να είναι η επίτευξη 100 % ίσων όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Η ανακοίνωση σχετικά με τις προσπάθειες που καταβάλλει και την πρόοδο που σημειώνει ο τομέας για την εξασφάλιση περιβαλλοντικών και κλιματικών επιδόσεων είναι πρωταρχικής σημασίας για να διασφαλιστεί η κοινωνική αποδοχή και να εξοικειωθούν οι καταναλωτές με τις προσπάθειες που καταβάλλονται. Τα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων είναι άμεσα αναγκαία για έναν τομέα που έχει μεγάλες δυνατότητες να μειώσει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα. Ο τομέας διαθέτει επίσης τεράστιο δυναμικό να ενστερνιστεί την κυκλικότητα και τη χρήση ανανεώσιμων υδρόβιων πόρων, επιδιώκοντας παράλληλα τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Απαιτούνται ταχείες και ευρείας κλίμακας δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, ιδίως σε δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης. Η Επιτροπή θα πρέπει να προωθήσει όλα τα σχετικά διαθέσιμα κονδύλια της ΕΕ και ευκαιρίες εταιρικής σχέσης μέσω των κοινωνικών εταίρων και των δικτύων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με απώτερο στόχο την προσέγγιση όλων των παραγωγών, ιδίως των ΜΜΕ. |
| --- | --- |

1.11.

| 1.12. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί και υποστηρίζει την πρόταση για τη δημιουργία ενός μηχανισμού συνδρομής της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ με ειδική διαδικτυακή πλατφόρμα, και θεωρεί ότι απαιτείται επειγόντως σε ευρωπαϊκό επίπεδο μια στρατηγική ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας που θα ενισχύσει το δυναμικό του τομέα. |
| --- | --- |

1.12.

2.   Ιστορικό

| 2.1. | Σύμφωνα με τον Οργανισμό Επισιτισμού και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), «ο παγκόσμιος πληθυσμός ενδέχεται να αυξηθεί κατά περισσότερο από δύο δισεκατομμύρια ανθρώπους σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα και αναμένεται να φτάσει τα 9,15 δισεκατομμύρια έως το 2050. Τα εισοδήματα θα αυξηθούν ακόμη ταχύτερα. Για να καλυφθεί η αυξημένη ζήτηση, ο FAO προβλέπει ότι η παγκόσμια γεωργική παραγωγή το 2050 θα είναι κατά 60 % υψηλότερη από ό, τι ήταν το 2005» (2). Ο τομέας της υδατοκαλλιέργειας έχει τη δυνατότητα να αναπτυχθεί και να καλύψει μεγάλο μέρος αυτής της ζήτησης και να εκτονώσει ένα μέρος των πιέσεων που ασκούνται στον γεωργικό τομέα. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η παραγωγή υδατοκαλλιέργειας κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από χώρες της Ασίας με το μερίδιό τους στην αγορά να ανέρχεται περίπου στο 89 % τις τελευταίες δύο δεκαετίες (3). Στην ΕΕ, η παραγωγή προϊόντων υδατοκαλλιέργειας ποικίλλει από παραδοσιακές δεξαμενές και λιμνοθάλασσες έως τη χρήση κλωβών και δεξαμενών στην ανοικτή θάλασσα ή συστημάτων ανακύκλωσης. Ο τομέας απασχολεί άμεσα πάνω από 74 000 άτομα σε περισσότερες από 12 000 εταιρείες (4). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η ΕΕ είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος έμπορος προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας στον κόσμο, μετά την Κίνα. Ως καθαρός εισαγωγέας, η ΕΕ κατέγραψε έλλειμμα εμπορικού ισοζυγίου ύψους 21 δισεκατομμύρια ευρώ το 2019. Η παραγωγή προϊόντων υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ αντιπροσωπεύει μόλις το 1,15 % της συνολικής παγκόσμιας παραγωγής σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία (5). Μελέτη του Ευρωβαρόμετρου του 2017 (6) κατέδειξε ότι η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών της ΕΕ καταναλώνουν θαλασσινά προϊόντα υδατοκαλλιέργειας τουλάχιστον μία φορά το μήνα, με τους καταναλωτές μεγαλύτερης ηλικίας να το πράττουν συχνότερα. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για πιο βιώσιμη και ανταγωνιστική ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ (7) αποτελεί μια πολύ ολοκληρωμένη ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας και παρουσιάζει πολλές ενδεδειγμένες δράσεις σχετικά με το πώς μπορεί να καταστεί περισσότερο βιώσιμος και ανταγωνιστικός ο εν λόγω τομέας. Η ΕΕ είναι σαφώς προσηλωμένη στην περαιτέρω επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο». |
| --- | --- |

2.4.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Τα ψάρια και άλλα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας έχουν υψηλή θρεπτική αξία και συνιστώνται ιδιαίτερα για τη διατήρηση της καλής υγείας. Οι καταναλωτές έχουν αυξήσει τη ζήτηση και τις προσδοκίες τους για βιώσιμα προϊόντα υψηλής ποιότητας που εξασφαλίζουν μια υγιεινή διατροφή. Η εξαιρετική ποιότητα των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Ωστόσο, ο τομέας δεν αξιοποιεί το πραγματικό δυναμικό ανάπτυξής του και συρρικνώνεται όσον αφορά το μερίδιό του στην παγκόσμια παραγωγή, σε σύγκριση με άλλα μέρη του κόσμου. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο τομέας της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ θα πρέπει να παρέχει πολύ περισσότερα προϊόντα για την κάλυψη της ζήτησης στην εσωτερική αγορά. Εξακολουθεί να είναι αδιανόητο το γεγονός ότι το 65 % των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας που καταναλώνονται στην Ευρώπη προέρχονται από εισαγωγές. Ως έχει σήμερα η κατάσταση, η Ευρωπαϊκή Ένωση θέτει σε κίνδυνο τη μελλοντική της επισιτιστική ασφάλεια. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι «η ανισορροπία στο ισοζύγιο εξωτερικού εμπορίου προϊόντων υδρόβιας προέλευσης δεν είναι αποδεκτή, ούτε από οικονομική άποψη, λόγω του εμπορικού ελλείμματος που συνεπάγεται, ούτε από κοινωνική άποψη, λόγω της απώλειας ευκαιριών απασχόλησης» (8). Η ΕΟΚΕ εκφράζει την έντονη απογοήτευσή της για το γεγονός ότι, πέντε χρόνια αργότερα, η κατάσταση εξακολουθεί να είναι η ίδια και τα αναμενόμενα αποτελέσματα δεν έχουν επιτευχθεί. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η υδατοκαλλιέργεια εσωτερικών υδάτων έχει εξαιρετικό αναπτυξιακό δυναμικό. Η ιχθυοκαλλιέργεια σε λίμνες συνιστά ασφαλώς την πιο φιλική προς το περιβάλλον μορφή υδατοκαλλιέργειας γλυκών υδάτων, αλλά η παραγωγικότητά της είναι χαμηλή. Η ΕΕ διαθέτει, ωστόσο, επαρκή πρακτική εμπειρία για τη διαχείριση της ιχθυοκαλλιέργειας σε λίμνες και την εντατική υδατοκαλλιέργεια με τρόπο πλήρως φιλικό προς το περιβάλλον και το κλίμα, με παράλληλη υιοθέτηση των αρχών της κυκλικής οικονομίας. Είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί η πλήρης ενσωμάτωση των τεχνολογιών που συμμορφώνονται με το κλίμα στην ταξινόμηση των πράσινων επενδύσεων, με στόχο την εξασφάλιση αδιάλειπτης χρηματοδότησης. Τέλος, η ανάπτυξη της επεξεργασίας τροφίμων τόσο κάθετα όσο και οριζόντια, συμπεριλαμβανομένων νέων ειδών, είναι πολύτιμη για τη βελτίωση της προστιθέμενης αξίας, της αποδοχής από τους καταναλωτές, της απασχόλησης και της ανακύκλωσης τροφίμων και αποβλήτων. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η αυξημένη ζήτηση τροφίμων κατά τα προσεχή έτη πρέπει να καλυφθεί μέσω βιώσιμων έργων που εξασφαλίζουν υψηλής ποιότητας τρόφιμα και εγγυώνται την προστασία του περιβάλλοντος. Η ΕΕ είναι πρωτοπόρος στην υλοποίηση των ΣΒΑ και η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αυτή είναι η ορθή πορεία που πρέπει να ακολουθήσουμε. Ο τομέας της υδατοκαλλιέργειας είναι εξαιρετικά σημαντικός για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, ιδίως του ΣΒΑ 2 — Εξάλειψη της πείνας, επίτευξη επισιτιστικής ασφάλειας και βελτίωση της διατροφής και προώθηση της βιώσιμης γεωργίας, του ΣΒΑ 12 — Διασφάλιση βιώσιμης κατανάλωσης και παραγωγής και του ΣΒΑ 15 — Προστασία, αποκατάσταση και προώθηση της βιώσιμης χρήσης των χερσαίων οικοσυστημάτων. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο τομέας διαθέτει τεράστιο δυναμικό να ενστερνιστεί την κυκλικότητα και τη χρήση ανανεώσιμων υδρόβιων πόρων, επιδιώκοντας παράλληλα τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η ανακοίνωση σχετικά με τις προσπάθειες που καταβάλλει και την πρόοδο που σημειώνει ο τομέας για τη βελτίωση των περιβαλλοντικών και κλιματικών επιδόσεων είναι πρωταρχικής σημασίας για να διασφαλιστεί η κοινωνική αποδοχή για την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα και η ζήτηση των καταναλωτών. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι προσδοκίες των πολιτών έχουν εξελιχθεί και προσανατολίζονται προς μια διατροφή υψηλότερης θρεπτικής αξίας, με τα ψάρια και τα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας να συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον περιζήτητων προϊόντων (9). Από την άλλη πλευρά, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και το υψηλό κόστος που συνδέεται με την παραγωγή τροφίμων είναι σημαντικά. Είναι απολύτως σαφές ότι η «διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης» δεν μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη και ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν νέα οικονομικά μοντέλα. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Σύμφωνα με την ίδια έκθεση «υπάρχει μόνο ένας τρόπος για την επίτευξη σημαντικά περισσότερων τροφίμων και βιομάζας από τους ωκεανούς: η συλλογή θαλασσινών προϊόντων τα οποία, κατά μέσο όρο, προέρχονται από χαμηλότερο τροφικό επίπεδο σε σχέση με τις πρακτικές που εφαρμόζονται σήμερα. Η θαλασσοκαλλιέργεια φαίνεται να βρίσκεται πλησιέστερα στην υλοποίηση αυτού του στόχου». Ουσιαστικά, αυτό θα συνεπαγόταν την υιοθέτηση ενός νέου επιχειρηματικού μοντέλου, το οποίο θα εστιάζεται σε είδη που δεν αποτελούν αντικείμενο εκμετάλλευσης σήμερα, ή συνιστούν προϊόν εκμετάλλευσης σε περιορισμένο βαθμό. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Τα μαλάκια και τα φύκια μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, καθώς βρίσκονται στο κατώτερο επίπεδο της τροφικής αλυσίδας και αντλούν τις θρεπτικές τους ουσίες απευθείας από το νερό. Ενώ τα φύκια καλλιεργούνται και καταναλώνονται σε μεγάλη κλίμακα σε πολλές ασιατικές χώρες, στην ΕΕ, μπορούν να θεωρηθούν ως νέο προϊόν και λίγες μόνο καλλιέργειες είναι επιτυχημένες. Αν και δεν είναι πλούσια σε θερμίδες, τα φύκια είναι πλούσια σε ίνες, οι οποίες προσφέρουν ποικίλα οφέλη στην υγεία. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εκπονήσει ειδική πρωτοβουλία για τη στήριξη της κατανάλωσης φυκιών. |
| --- | --- |

3.8.

| 3.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ανταγωνιστικότητα του τομέα μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά με τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας στις παράκτιες και τις αγροτικές περιοχές σε ολόκληρη την Ένωση, σε τοποθεσίες όπου η ανάπτυξη άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων παρουσιάζει δυσκολίες. Πιστεύει ότι η ανάπτυξη μελλοντικών κοινωνικών προτύπων, η εξασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας και η εξάλειψη απαράδεκτων πρακτικών είναι εξαιρετικά σημαντικές για την ικανότητα δημιουργίας θέσεων εργασίας, αλλά και για τις αλυσίδες εφοδιασμού. Προκειμένου να διασφαλιστεί η επισιτιστική ασφάλεια, πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ των τριών πτυχών της βιώσιμης ανάπτυξης: περιβάλλον, κοινωνία και οικονομία. |
| --- | --- |

3.9.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Δεδομένου ότι η διαχείριση της υδατοκαλλιέργειας εμπίπτει στις συντρέχουσες αρμοδιότητες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών, απαιτείται συντονισμένη προσπάθεια για τη βελτίωση της βιωσιμότητας και της κερδοφορίας του κλάδου. Σε αυτήν την προσπάθεια συμπεριλαμβάνονται η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και η πλήρης συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών και περιφερειακών δημόσιων διοικήσεων. Η μείωση του περιττού, μακροχρόνιου διοικητικού φόρτου που χαρακτηρίζει τον τομέα πρέπει επίσης να συμπληρωθεί με υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα, με στόχο τη διατήρηση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας, καθώς και τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει ότι «η βασική αιτία που είναι υπεύθυνη για τη βραδύτητα των διοικητικών διαδικασιών της υδατοκαλλιέργειας και για την έλλειψη διαθέσιμων χώρων είναι η πολυσύνθετη εφαρμογή, από τις δημόσιες αρχές των κρατών μελών και των περιφερειών τους, του περιβαλλοντικού δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κυρίως δε της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα, της οδηγίας-πλαισίου για τη θαλάσσια στρατηγική και των σχετικών με το δίκτυο Natura 2000 ρυθμίσεων. Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε υπερβολικά δαπανηρές απαιτήσεις από τις επιχειρήσεις υδατοκαλλιέργειας οι οποίες, παραδόξως, δεν εξασφαλίζουν μεγαλύτερη προστασία του περιβάλλοντος». (10) |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής για τη δημιουργία συστήματος «υπηρεσίας ενιαίας εξυπηρέτησης» για την αδειοδότηση των δραστηριοτήτων υδατοκαλλιέργειας σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτό θα συντομεύσει σημαντικά την υφιστάμενη, εξαιρετικά χρονοβόρα, διαδικασία έγκρισης. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Η παροχή επαρκούς χρηματοδότησης, τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από τον δημόσιο τομέα, για βιώσιμες πρωτοβουλίες υδατοκαλλιέργειας είναι εξαιρετικά σημαντική. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προωθήσει όλα τα σχετικά διαθέσιμα κονδύλια της ΕΕ μέσω των κοινωνικών εταίρων και των δικτύων των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, με απώτερο στόχο την προσέγγιση όλων των παραγωγών, ιδίως των ΜΜΕ. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις θα πρέπει να υποστηρίζονται πλήρως ώστε να αναπτύσσονται και να παρέχουν θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας και οι νέες συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να στηριχθούν με χρηματοδοτικά μέσα που θα καλύπτουν μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η σχέση μεταξύ παραγωγών, εμπόρων λιανικής πώλησης και άλλων ενδιαφερομένων φορέων σε όλα τα στάδια της μεταποίησης, του χειρισμού και της διανομής πρέπει να διέπεται από δεοντολογικούς κανόνες, προκειμένου να διασφαλιστεί η πρόσβαση των μικρών παραγωγών στην αγορά και να εξαλειφθούν οι αθέμιτες πρακτικές. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Απαιτούνται ταχείες και μεγάλης κλίμακας επενδύσεις στην Ε & Α για έναν τομέα που επιδιώκει να αναπτυχθεί και διαθέτει την ικανότητα να παρέχει υγιεινά και βιώσιμα τρόφιμα. Η ΕΕ πρέπει να χαράξει μια στρατηγική ανάπτυξης της υδατοκαλλιέργειας που θα ενισχύσει το δυναμικό του κλάδου. Η ευαισθητοποίηση των παραγωγών σχετικά με τις διαθέσιμες δυνατότητες χρηματοδότησης της ΕΕ είναι εξαιρετικά σημαντική σε έναν τομέα όπου κυριαρχούν οι ΜΜΕ. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εσωτερική αγορά έχει την ικανότητα να απορροφήσει τουλάχιστον την τριπλάσια από την υφιστάμενη παραγωγική ικανότητα. Η εξασφάλιση ασφαλών, υγιεινών και βιώσιμων τροφίμων στην ΕΕ θα πρέπει να αποτελεί μία από τις κορυφαίες προτεραιότητες. Επιπλέον, η νέα προσέγγιση για τη βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο του Brexit, δεδομένου ότι ο ευρωπαϊκός τομέας υδατοκαλλιέργειας έχει επηρεαστεί σημαντικά από την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι τα εισαγόμενα προϊόντα τηρούν τις ίδιες απαιτήσεις και τα ίδια πρότυπα με εκείνα που επιβάλλονται στους τοπικούς παραγωγούς. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει «[οι] δημόσιες αρχές να απαιτούν για τις εισαγωγές το ίδιο επίπεδο ασφάλειας που απαιτείται από την ευρωπαϊκή παραγωγή, με πλήρη ιχνηλασιμότητα «από τον παραγωγό στον καταναλωτή» (11). Οι απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας θα πρέπει να υποβάλλονται σε αναδρομική επεξεργασία, έως τα εκκολαπτήρια, για όλα τα προϊόντα που εισέρχονται στην εσωτερική αγορά. Είναι ζωτικής σημασίας να εξασφαλιστούν ίσοι όροι ανταγωνισμού για τους Ευρωπαίους παραγωγούς και ποιοτικά και ασφαλή προϊόντα για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Οι απαιτήσεις επισήμανσης διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση των Ευρωπαίων καταναλωτών σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας. Η νομοθεσία της ΕΕ παρέχει το νομικό πλαίσιο για τη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού, ωστόσο αυτό δεν τηρείται πάντοτε ή πλήρως. Οι δραστηριότητες ποιοτικού ελέγχου και επισήμανσης πρέπει να ενισχυθούν προκειμένου να προστατεύονται τόσο οι καταναλωτές όσο και οι νόμιμες επιχειρήσεις και να παρέχονται αξιόπιστες πληροφορίες, ιδίως για τα προϊόντα που προέρχονται από χώρες με μικρό ή ανύπαρκτο νομοθετικό πλαίσιο. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απώτερος στόχος της Επιτροπής και των κρατών μελών θα πρέπει να είναι η επίτευξη 100 % ίσων όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την εξασφάλιση της πλήρους συμμόρφωσης με τα πρότυπα της ΕΕ για όλα τα προϊόντα που πωλούνται στην εσωτερική αγορά, είτε παράγονται τοπικά είτε εισάγονται. Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση για πλήρως ανιχνεύσιμα προϊόντα που τηρούν τα περιβαλλοντικά και ποιοτικά πρότυπα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας και η διαφάνεια στο επίπεδο της αλυσίδας εφοδιασμού είναι ζωτικής σημασίας, ιδίως για τα είδη που διατρέχουν κίνδυνο. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.10. | Οι ΜΜΕ πλήττονται δυσανάλογα από τη γραφειοκρατία και το υψηλό διοικητικό κόστος που συνεπάγονται η σύσταση και η λειτουργία μιας επιχείρησης υδατοκαλλιέργειας. Δεδομένου ότι ο τομέας κυριαρχείται από ΜΜΕ και μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, η ΕΟΚΕ ζητεί τη δημιουργία κέντρων πληροφόρησης ενιαίας εξυπηρέτησης (one-stop-shop) σε όλα τα κράτη μέλη. Τα κέντρα αυτά θα πρέπει να ψηφιοποιηθούν πλήρως και να παρέχουν σε πραγματικό χρόνο επικαιροποιημένες πληροφορίες στους παραγωγούς, τους επενδυτές και τους καταναλωτές. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να συσταθούν περισσότερες οργανώσεις παραγωγών, δεδομένου ότι είναι καθοριστικής σημασίας για την ανταγωνιστικότητα του τομέα, ιδίως των ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι χρειάζεται επίσης μια ειδική πλατφόρμα που θα υποστηρίζει τη συνέχιση και την εξαγορά επιχειρήσεων. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Η ΕΟΚΕ ζητεί να θεσπιστεί ένα ειδικό πλαίσιο κινήτρων που θα στηρίζει τον τομέα και θα τον κατευθύνει προς τη βιωσιμότητα. Η ΕΟΚΕ συνιστά την άμεση ανάπτυξη ενός συστήματος κινήτρων με γνώμονα τη βιωσιμότητα, στο πλαίσιο του ΣΒΑ 14. Η παροχή φορολογικών κινήτρων στη βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια συνιστά μια ακόμη εναλλακτική λύση που πρέπει να ακολουθηθεί. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Η διαθεσιμότητα χώρου αποτελεί μια ακόμη πρόκληση για τον τομέα της υδατοκαλλιέργειας, καθώς συχνά ανταγωνίζεται άλλους κλάδους, όπως τους τομείς των ναυπηγείων, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων, των εξορύξεων κ.λπ. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θέσουν σε εφαρμογή συντονισμένα έργα χωροταξικού σχεδιασμού, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού σε επίπεδο θαλάσσιων λεκανών, της αποκατάστασης εγκαταλελειμμένων εγκαταστάσεων υδατοκαλλιέργειας και την εφαρμογή συστημάτων ανάλυσης μαζικών δεδομένων. |
| --- | --- |

4.12.

| 4.13. | Η συλλογή και η αξιολόγηση δεδομένων μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του τομέα και η ΕΟΚΕ ζητεί να αναληφθεί δράση στο πεδίο αυτό το συντομότερο δυνατό. Τα αποτελέσματα θα εξαρτηθούν από τη διάθεση της αναγκαίας χρηματοδότησης και την άμεση συμμετοχή τόσο των δημόσιων αρχών όσο και των ιδιωτικών φορέων. Επιπλέον, η διασφάλιση της μεταφοράς βέλτιστων πρακτικών από τις ομάδες τοπικής δράσης (ΟΤΔ) στις ομάδες τοπικής δράσης για την αλιεία (ΟΤΔΑ) και η αύξηση των κονδυλίων για τις ΟΤΔΑ θα βελτιώσουν την ικανότητα των μικρών παραγωγών. |
| --- | --- |

4.13.

| 4.14. | Τα προγράμματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης μπορούν να συμβάλλουν στην κάλυψη των αναγκών του τομέα της υδατοκαλλιέργειας, αυξάνοντας παράλληλα την ευαισθητοποίηση της νέας γενιάς όσον αφορά τις ευκαιρίες εργασίας και σταδιοδρομίας στον τομέα. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την οργάνωση μαθημάτων διά βίου κατάρτισης σχετικά με τις βιώσιμες πρακτικές υδατοκαλλιέργειας. Στο πλαίσιο αυτό, οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και να πραγματοποιηθούν ειδικά για τον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας. |
| --- | --- |

4.14.

| 4.15. | Τα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων είναι άμεσα αναγκαία για έναν τομέα που έχει μεγάλες δυνατότητες να μειώσει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα, παράλληλα με τον έλεγχο της ποιότητας και τα πρότυπα υγείας και ασφάλειας των τροφίμων. Αυτό θα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό για τη μελλοντική βιωσιμότητα του τομέα. |
| --- | --- |

4.15.

| 4.16. | Τα μέτρα που θα ληφθούν για τη στήριξη του τομέα της υδατοκαλλιέργειας κατά την επόμενη πενταετία είναι υψίστης σημασίας για το μέλλον του κλάδου και θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στον καθορισμό του βαθμού εξάρτησης από τις εισαγωγές. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στις διαδικασίες σχεδιασμού και εφαρμογής είναι εξαιρετικά σημαντική και θα δημιουργήσει προστιθέμενη αξία για την Ένωση, ενισχύοντας τη βιώσιμη παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα του τομέα. |
| --- | --- |

4.16.

| 4.17. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα θαλάσσια και τα εσωτερικά ύδατα θα πρέπει να διατηρηθούν και να προστατευθούν, με παράλληλη προώθηση βιώσιμων δραστηριοτήτων υδατοκαλλιέργειας που θα εξασφαλίσουν τα αναγκαία τρόφιμα για τον πληθυσμό της ΕΕ. Πρέπει να επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ της διατήρησης της βιοποικιλότητας της Γης και της κάλυψης των αναγκαίων επισιτιστικών απαιτήσεων, λαμβανομένων υπόψη των κοινωνικών επιπτώσεων, της υγιούς διαβίωσης και της προστασίας του περιβάλλοντος. Τα ύδατα, οι θρεπτικές ουσίες, η τοποθεσία της εκάστοτε εκμετάλλευσης και η ενέργεια κατατάσσονται μεταξύ των σημαντικότερων πτυχών που καθορίζουν την οικολογική βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων υδατοκαλλιέργειας. |
| --- | --- |

4.17.

| 4.18. | Τέλος, η ΕΟΚΕ επικροτεί όλες τις προσπάθειες και τις πρωτοβουλίες που δρομολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να βοηθήσει τον τομέα να αναπτυχθεί και να καταστεί περισσότερο βιώσιμος. Η πρόταση για τη δημιουργία ενός μηχανισμού συνδρομής της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ, ο οποίος θα περιλαμβάνει μια ειδική δικτυακή πλατφόρμα, είναι εξαιρετικά σημαντική για τους παραγωγούς. Θα πρέπει επίσης να βελτιωθεί η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών. |
| --- | --- |

4.18.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://www.eumofa.eu/documents/20178/415635/EN_The+EU+fish+market_2020.pdf

1

(2)  http://www.fao.org/fileadmin/user_upload/esag/docs/AT2050_revision_summary.pdf

2

(3)  http://www.fao.org/3/ca9229en/ca9229en.pdf

3

(4)  https://stecf.jrc.ec.europa.eu/reports/economic/-/asset_publisher/d7Ie/document/id/2871698

4

(5)  https://www.eumofa.eu/documents/20178/415635/EN_The+EU+fish+market_2020.pdf

5

(6)  Ειδικό Ευρωβαρόμετρο αριθ. 450: EU consumer habits regarding fishery and aquaculture products (Συνήθειες των καταναλωτών όσον αφορά τα προϊόντα αλιείας και υδατοκαλλιέργειας).

6

EU consumer habits regarding fishery and aquaculture products

(7)  Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για τη βιώσιμη ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ.

7

(8)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Εξάλειψη των φραγμών στη βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια στην Ευρώπη» (EE C 34 της 2.2.2017, σ. 73).

8

(9)  Science Advice for Policy by European Academies — Food from the Oceans (Επιστημονικές συμβουλές πολιτικής από τις ευρωπαϊκές ακαδημίες — Τρόφιμα από τους ωκεανούς).

9

Science Advice for Policy by European Academies

Food from the Oceans

(10)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Εξάλειψη των φραγμών στη βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια στην Ευρώπη» (EE C 34 της 2.2.2017, σ. 73).

10

(11)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για τη βιώσιμη ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ» (ΕΕ C 67 της 6.3.2014, σ. 150).

11

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/108 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/108

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με μια νέα προσέγγιση για βιώσιμη γαλάζια οικονομία στην ΕΕ — Μετασχηματισμός της γαλάζιας οικονομίας της ΕΕ για ένα βιώσιμο μέλλον»

[COM(2021) 240 final]

(2021/C 517/17)

| Εισηγητής: | ο κ. Simo TIAINEN |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Simo TIAINEN

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο όργανο | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον |
| Εγκρίθηκε από το τμήμα | 9.9.2021 |
| Εγκρίθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ / κατά / αποχές) | 229/0/11 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο όργανο

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη και περιβάλλον

Εγκρίθηκε από το τμήμα

9.9.2021

Εγκρίθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ / κατά / αποχές)

229/0/11

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

| 1.1. | Η γαλάζια οικονομία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο με διαρκώς αυξανόμενες δυνατότητες στην ευρωπαϊκή και την παγκόσμια οικονομία, στη δημιουργία θέσεων εργασίας και στην ευημερία των ανθρώπων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να αξιοποιήσει αυτές τις ευκαιρίες στον μέγιστο βαθμό, με ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση των δυσμενών επιπτώσεων στο κλίμα, τη βιοποικιλότητα και το περιβάλλον. Η καλή ποιότητα του ύδατος και τα υγιή υδάτινα οικοσυστήματα αποτελούν προαπαιτούμενο για μια ευημερούσα και βιώσιμη γαλάζια οικονομία. |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | Εκτός από τις περιβαλλοντικές προκλήσεις, όσοι ασχολούνται με τον τομέα της γαλάζιας οικονομίας αντιμετωπίζουν προκλήσεις, όπως ο αθέμιτος παγκόσμιος ανταγωνισμός και η ταχεία τεχνολογική ανάπτυξη. Πολλές δραστηριότητες —ιδίως ο τουρισμός— επλήγησαν σοβαρά από την πανδημία COVID-19. Η ομαλή και επιτυχημένη ανάκαμψη έχει συνεπώς καθοριστική σημασία για τη γαλάζια οικονομία. |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | Η γαλάζια οικονομία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τομέων και δραστηριοτήτων, τόσο παραδοσιακών όσο και αναδυόμενων. Η αυξανόμενη ποικιλομορφία των δραστηριοτήτων της γαλάζιας οικονομίας έχει εγείρει τα ζητήματα της μεταξύ τους συμβατότητας και του ανταγωνισμού για τον χώρο και τους πόρους των θαλασσών. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού τόσο για τη συνύπαρξη των διαφόρων δραστηριοτήτων όσο και για την προετοιμασία της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να υποστηρίξει ενεργά την ανάπτυξη και την εισαγωγή ψηφιακών και πράσινων τεχνολογιών στις ναυτιλιακές δραστηριότητες με στόχο την επίτευξη οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών οφελών. Η ΕΟΚΕ επίσης επισημαίνει τη σημασία της ωκεανογραφικής έρευνας, η οποία συνοδεύεται από έρευνα στις κοινωνικοοικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της γαλάζιας οικονομίας. |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΕ να αποτελέσει ένα ευνοϊκό και προβλέψιμο περιβάλλον καινοτομίας και επένδυσης με εξορθολογισμένες διοικητικές διαδικασίες και ασφάλεια όσον αφορά τις ρυθμιστικές και χρηματοοικονομικές συνθήκες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη διάθεση σημαντικής ενωσιακής χρηματοδότησης για τη στήριξη της βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας και επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να καταστεί η χρηματοδότηση ευπρόσιτη στους φορείς εκμετάλλευσης σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη η γαλάζια οικονομία της ΕΕ και οι δυνατότητές της σε παγκόσμιο πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένων των εξωτερικών και των εμπορικών σχέσεων. Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να παράσχει στις επιχειρήσεις της ΕΕ ισότιμους όρους ανταγωνισμού έναντι των διεθνών τους ανταγωνιστών και να ενισχύσει την παγκόσμια εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων και συμφωνιών αναφορικά με την οικονομική συνεργασία, τις συνθήκες εργασίας και το περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζουν οι κοινωνικοί εταίροι στην πρόβλεψη των αλλαγών στην εργασία, στην υποστήριξη της ανάπτυξης δεξιοτήτων και στην ενίσχυση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων στην αγορά εργασίας. Επιπλέον, ο κοινωνικός διάλογος σε τομεακό και εθνικό επίπεδο, καθώς και σε επίπεδο χώρου εργασίας, έχει καθοριστική σημασία για τη διασφάλιση των κατάλληλων συνθηκών εργασίας. |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | Λόγω του οριζόντιου χαρακτήρα της, η γαλάζια οικονομία πρέπει να εξεταστεί με ολοκληρωμένο και συνεπή τρόπο κατά τη χάραξη πολιτικής. Αυτό απαιτεί ομαλή συνεργασία μεταξύ των φορέων χάραξης πολιτικής σε όλα τα επίπεδα: μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών, μεταξύ των κρατών μελών σε διάφορες περιφέρειες, και μεταξύ διαφορετικών τομέων πολιτικής, όπως η βιομηχανία, η αλιεία, το εμπόριο, οι μεταφορές, η ενέργεια, η απασχόληση και το περιβάλλον. |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο οι πολιτικές στο πλαίσιο της γαλάζιας οικονομίας να βασίζονται σε εμπεριστατωμένη επιστημονική γνώση και στέρεη βάση δεδομένων και να λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις ανάγκες και τις απόψεις των συντελεστών και των ενδιαφερόμενων φορέων της οικονομίας. Η ΕΟΚΕ ζητεί την ενεργό συμμετοχή των εργοδοτών, των εργαζομένων και άλλων μερών της κοινωνίας των πολιτών στη διαμόρφωση, την εφαρμογή και την παρακολούθηση των ενωσιακών και εθνικών πολιτικών για τη γαλάζια οικονομία. |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | Μολονότι είναι χρήσιμο και απαραίτητο να εξεταστεί η γαλάζια οικονομία με σφαιρικό και οριζόντιο τρόπο, είναι επίσης σημαντικό να διερευνηθούν διαφορετικοί τομείς και δραστηριότητες από την άποψη των συγκεκριμένων ευκαιριών και προκλήσεων που παρουσιάζουν, γεγονός που καθιστά δυνατή τη συμβολή από τη βάση στην κορυφή στις πολιτικές στο πλαίσιο της γαλάζιας οικονομίας. |
| --- | --- |

1.10.

| 1.11. | Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητες η εκπαίδευση και η λήψη μέτρων για να υπάρξει ευαισθητοποίηση ως προς τη σημασία της γαλάζιας οικονομίας στην παροχή ευκαιριών για υγιεινή διατροφή, κινητικότητα και αναψυχή, επιπλέον των θέσεων εργασίας και της ευημερίας. Επίσης, υπογραμμίζει ότι πρέπει να προστατευτεί το θαλάσσιο περιβάλλον, για παράδειγμα από τα πλαστικά απόβλητα. |
| --- | --- |

1.11.

2.   Γενικές παρατηρήσεις

| 2.1. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με μια νέα προσέγγιση για βιώσιμη γαλάζια οικονομία στην ΕΕ και στηρίζει τους στόχους της όσον αφορά τη στήριξη της μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Η ΕΟΚΕ ασπάζεται και στηρίζει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση έναντι της γαλάζιας οικονομίας αναφορικά με τις διάφορες διαστάσεις της βιώσιμης ανάπτυξης και υπογραμμίζει ότι η γαλάζια οικονομία συμβάλλει στην επίτευξη των περισσότερων στόχων βιώσιμης ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, ιδίως όσων σχετίζονται με τους ωκεανούς, τις θάλασσες και τους πόρους τους, τη δράση υπέρ του κλίματος, τον περιορισμό της φτώχειας και της πείνας, την προαγωγή της υγείας και της ευημερίας, την υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή, την αξιοπρεπή εργασία και την οικονομική ανάπτυξη (1). |
| --- | --- |

2.2.

| 2.3. | Η γαλάζια οικονομία επιτελεί σημαντική λειτουργία με διαρκώς αυξανόμενες δυνατότητες ανάπτυξης της ευρωπαϊκής και της παγκόσμιας οικονομίας, ποιοτικών θέσεων εργασίας και της ευημερίας των ανθρώπων σε διάφορες τοποθεσίες, με συγκεκριμένα οφέλη για τις αγροτικές και τις παράκτιες περιοχές. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να αξιοποιηθούν στο μέγιστο αυτές οι ευκαιρίες. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Ταυτόχρονα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει καθοριστική σημασία να ελαχιστοποιηθεί η ρύπανση των υδάτων και του αέρα, η παραγωγή αποβλήτων και οι επιζήμιες επιπτώσεις στο κλίμα και τη βιολογική ποικιλομορφία. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους, αλλά και επειδή η καλή ποιότητα περιβάλλοντος και τα υγιή οικοσυστήματα είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών και πόρων για την ίδια τη γαλάζια οικονομία. Η διαχείριση των περιβαλλοντικών πτυχών πρέπει, επομένως, να θεωρηθεί αναπόσπαστο μέρος κάθε οικονομικής δραστηριότητας. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Η γαλάζια οικονομία καλύπτει ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που είναι σημαντικές για τις καθημερινές ζωές των ανθρώπων και οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις κυμαίνονται από μεγάλες διεθνείς εταιρείες έως τοπικές ΜΜΕ. Η παραγωγή τροφίμων και ενέργειας, οι εξορύξεις, ο ναυτιλιακός κλάδος, οι μεταφορές και ο τουρισμός είναι οι κύριοι υφιστάμενοι τομείς που σχετίζονται με τη θάλασσα, ενώ υπάρχουν επίσης αναδυόμενοι τομείς όπως η παραγωγή νέων ειδών προϊόντων της γαλάζιας βιοοικονομίας. Οι δραστηριότητες της κυκλικής οικονομίας και της προστασία των υδάτων είναι επίσης αναπόσπαστα συνδεδεμένα με τη γαλάζια οικονομία. |
| --- | --- |

2.5.

| 2.6. | Καθώς ο ορισμός της γαλάζιας οικονομίας σχετίζεται με τους ωκεανούς„ τις θάλασσες και τις ακτές, αφορά κυρίως τις παραθαλάσσιες χώρες. Ωστόσο, λόγω των διασυνοριακών αλυσίδων εφοδιασμού και των κοινών αγορών, καθώς και του κοινού κλίματος και περιβάλλοντος, η γαλάζια οικονομία αποτελεί θέμα κοινού ενδιαφέροντος για ολόκληρη την ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη της — από τη Μεσόγειο έως τη Βαλτική Θάλασσα και τον Αρκτικό Ωκεανό και από τη Μαύρη Θάλασσα έως τον Ατλαντικό Ωκεανό και τη Βόρεια Θάλασσα. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι η έννοια της γαλάζιας οικονομίας δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνον στους ωκεανούς και τις θάλασσες, δεδομένου ότι υπάρχουν αντίστοιχες οικονομικές δραστηριότητες που βασίζονται στους πόρους γλυκών υδάτων και ότι τα εσωτερικά υδατορεύματα ρέουν τελικά προς τις θάλασσες και τους ωκεανούς. Τούτο είναι ενδεικτικό της σημασίας της περιφερειακής συνεργασίας στον έλεγχο της ρύπανσης των υδάτων. |
| --- | --- |

2.7.

2.8.   Ζητούμενα και ευκαιρίες

| 2.8.1. | Η αυξανόμενη ποικιλομορφία των δραστηριοτήτων της γαλάζιας οικονομίας εγείρει τα ζητήματα της μεταξύ τους συμβατότητας και του ανταγωνισμού για τον έλεγχο του χώρου και των πόρων των θαλασσών. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού —συμπεριλαμβανομένης της ολοκληρωμένης διαχείρισης και της εκτίμησης του σωρευτικού αντικτύπου— και καλεί τα κράτη μέλη να αναζητήσουν και να διαθέσουν κατάλληλους χώρους για διάφορες δραστηριότητες με σκοπό να τους επιτρέψει να αναπτυχθούν και να συνυπάρχουν με ελάχιστες δυσμενείς επιπτώσεις στους άλλους παράγοντες και στο θαλάσσιο περιβάλλον. |
| --- | --- |

2.8.1.

| 2.8.2. | Μολονότι οι ωκεανοί και οι θάλασσες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο καθώς οι δεξαμενές άνθρακα, τα θαλάσσια οικοσυστήματα και οι παράκτιες περιοχές είναι ευάλωτα στην κλιματική αλλαγή και στις επιπτώσεις της, όπως η θέρμανση των υδάτων, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Ως εκ τούτου η γαλάζια οικονομία είναι απαραίτητο να είναι καλά προετοιμασμένη για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, και η ΕΟΚΕ προτρέπει τα κράτη μέλη να εξετάσουν την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή ως σημαντικό μέρος του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, προκρίνοντας μέτρα που βοηθούν επίσης στη διατήρηση της βιολογικής ποικιλομορφίας. Επιπλέον, η αύξηση της ξηρασίας και η έλλειψη γλυκού ύδατος απαιτούν νέες λύσεις για να διασφαλιστεί η επισιτιστική ασφάλεια. |
| --- | --- |

2.8.2.

| 2.8.3. | Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι όσοι ασχολούνται με τη γαλάζια οικονομία αντιμετωπίζουν επίσης πολλές άλλες προκλήσεις, όπως ο αθέμιτος παγκόσμιος ανταγωνισμός και η ταχεία τεχνολογική εξέλιξη. Επιπλέον τούτου, πολλές δραστηριότητες επλήγησαν σοβαρά από την πανδημία COVID-19 και καλούνται να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τον τουρισμό και τις συναφείς υπηρεσίες. Η ομαλή και η επιτυχημένη ανάκαμψη —σύμφωνα με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση— είναι συνεπώς καθοριστική για τη γαλάζια οικονομία. |
| --- | --- |

2.8.3.

| 2.8.4. | Σε γενικές γραμμές, η γαλάζια οικονομία παρέχει πολλές ευκαιρίες για την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση. Η αξιοποίηση αυτών των ευκαιριών θα απαιτήσει εντατικές προσπάθειες στην έρευνα και στην καινοτομία. Αυτό είναι σημαντικό για την ανάπτυξη παραδοσιακών δραστηριοτήτων και τη δημιουργία νέων, συμβάλλοντας έτσι και στην προσέλκυση νέων ανθρώπων και στη διαφοροποίηση της γαλάζιας οικονομίας. |
| --- | --- |

2.8.4.

| 2.8.5. | Η ΕΟΚΕ ζητεί η ΕΕ να υποστηρίξει ενεργά την ανάπτυξη και την εφαρμογή ψηφιακών λύσεων για τις θαλάσσιες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης τους στη χαρτογράφηση της θάλασσας και στην παρακολούθηση, την εξερεύνηση, τη μοντελοποίηση και την πρόγνωση της κατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των πόρων του. Η καινοτομία είναι επίσης αναγκαία για τη βελτίωση της αποδοτικότητας της ενέργειας και των υλικών και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, της ρύπανσης του αέρα και των υδάτων, καθώς και της ποσότητας αποβλήτων. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην υποστήριξη των μικρών επιχειρήσεων κατά την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και την επέκταση των κοινωνικών καινοτομιών που δημιουργούν οι συντελεστές και οι συναρμόδιοι της γαλάζιας οικονομίας, μεταξύ άλλων με σκοπό την ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας, της ανθεκτικότητας, της διαφάνειας και της δικαιοσύνης των αξιακών αλυσίδων. |
| --- | --- |

2.8.5.

| 2.8.6. | Η ανάπτυξη μιας βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας απαιτεί ορθή κατανόηση των φυσικών, χημικών και βιολογικών φαινομένων που σχετίζονται με τη θάλασσα και των αλλαγών σε αυτές. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία της ωκεανογραφικής έρευνας, σε συνδυασμό με την εξέταση του κοινωνικοοικονομικού και περιβαλλοντικού αντικτύπου των δραστηριοτήτων της γαλάζιας οικονομίας, μέσω της ανοικτής επιστήμης και με την αξιοποίηση των επιστημονικών έργων των πολιτών. |
| --- | --- |

2.8.6.

| 2.8.7. | Κατά την αξιοποίηση του δυναμικού δημιουργίας θέσεων εργασίας της γαλάζιας οικονομίας, είναι απαραίτητο να ενισχυθούν οι ποιοτικές θέσεις εργασίας που προάγουν την ευημερία των ανθρώπων. Απαραίτητες κρίνονται επίσης η ανάπτυξη προηγμένης κατάρτισης και μεταβιβάσιμων δεξιοτήτων, η αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, η διακλαδική κινητικότητα και η προσαρμοστικότητα στις αλλαγές της αγοράς εργασίας. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη και τους παρόχους εκπαίδευσης —σε συνεργασία με τους εκπροσώπους της γαλάζιας οικονομίας και τους κοινωνικούς εταίρους— να λάβουν υπόψη αυτές τις ανάγκες κατά την εκπόνηση προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της αναβάθμισης των δεξιοτήτων και της επανειδίκευσης, κάνοντας χρήση —μεταξύ άλλων— του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+. |
| --- | --- |

2.8.7.

| 2.8.8. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης τον ζωτικό ρόλο που διαδραματίσουν οι κοινωνικοί εταίροι στην πρόβλεψη των αλλαγών στην εργασία, στην υποστήριξη της ανάπτυξης δεξιοτήτων και στην ενίσχυση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων στην αγορά εργασίας. Επιπλέον, ο κοινωνικός διάλογος σε κλαδικό, εθνικό και εργασιακό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των συλλογικών διαπραγματεύσεων, είναι ουσιαστικής σημασίας όχι μόνο για τη διασφάλιση ορισμένων ελάχιστων προτύπων, αλλά και για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας σε όλους τους κλάδους της γαλάζιας οικονομίας. |
| --- | --- |

2.8.8.

2.9.   Επενδύσεις, χρηματοδότηση και διεθνές πλαίσιο

| 2.9.1. | Για να υλοποιηθεί το δυναμικό της βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΕ να αποτελέσει ένα ευνοϊκό και προβλέψιμο περιβάλλον καινοτομίας, επένδυσης και δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένων εξορθολογισμένων διοικητικών διαδικασιών και ασφάλειας όσον αφορά τις ρυθμιστικές και χρηματοοικονομικές συνθήκες. Με τη θέση μακροπρόθεσμου οράματος και ολοκληρωμένου πλαισίου, η ανακοίνωση της Επιτροπής αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για τη διασφάλιση της προβλεψιμότητας. |
| --- | --- |

2.9.1.

| 2.9.2. | Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει τη διάθεση σημαντικής ενωσιακής χρηματοδότησης για τη στήριξη της βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας, συμπεριλαμβανομένων των χρηματοδοτικών μέσων που σχετίζονται με τη θάλασσα και των γενικών μέσων, όπως το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη», τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία και ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να καταστεί η ενωσιακή χρηματοδότηση εύκολα προσβάσιμη στους φορείς εκμετάλλευσης σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. |
| --- | --- |

2.9.2.

| 2.9.3. | Είναι επίσης σημαντικό να αντληθεί ιδιωτική χρηματοδότηση για την ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας· προς τούτο, τα έργα χρειάζεται να είναι ελκυστικά για τους ιδιώτες επενδυτές και χρηματοδότες και να διέπονται από βιώσιμες χρηματοδοτικές αρχές και πρότυπα. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ζητεί ενισχυμένα έργα σύμπραξης μεταξύ του δημόσιου τομέα, των επιχειρήσεων και των ατόμων σε επίπεδο βάσης. |
| --- | --- |

2.9.3.

| 2.9.4. | Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να εξεταστεί η γαλάζια οικονομία της ΕΕ και οι δυνατότητές της σε παγκόσμιο πλαίσιο, καθώς οι περισσότερες δραστηριότητες της γαλάζιας οικονομίας έχουν διεθνή διασύνδεση μέσω του εμπορίου και των αλυσίδων εφοδιασμού ή μέσω κοινών θαλάσσιων περιοχών. Η διεθνής συνεργασία και οι κοινοί κανόνες είναι συνεπώς απαραίτητοι, ώστε να εξασφαλίζονται οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού και να αποφεύγονται οι συγκρούσεις αναφορικά με τους θαλάσσιους πόρους. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει την ΕΕ να ενισχύσει την παγκόσμια εφαρμογή των διεθνών συμβάσεων και συμφωνιών σε τομείς, όπως το εμπόριο, οι μεταφορές, οι εργασιακές συνθήκες, το κλίμα και το περιβάλλον, πέραν της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. |
| --- | --- |

2.9.4.

| 2.9.5. | Η ΕΟΚΕ προτρέπει την ΕΕ να μεριμνήσει έτσι ώστε οι συνθήκες για τη γαλάζια οικονομία στην ΕΕ να είναι ανταγωνιστικές σε σύγκριση με αυτές άλλων διεθνών ανταγωνιστών, όπως η Κίνα. Είναι απαραίτητο οι επιχειρήσεις της ΕΕ να είναι σε θέση να εξάγουν προϊόντα, τεχνολογίες και λύσεις που εμπίπτουν στη βιώσιμη γαλάζια οικονομία σε διεθνείς αγορές και να ανταγωνίζονται με επιτυχία με εισαγωγές από χώρες εκτός της ΕΕ. |
| --- | --- |

2.9.5.

| 2.9.6. | Η ΕΟΚΕ επίσης εφιστά την προσοχή στις ευκαιρίες που παρέχει η συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες και ενθαρρύνει την ΕΕ να ενισχύσει τη γαλάζια οικονομία ως ένα στοιχείο σύμπραξης με την Αφρική. |
| --- | --- |

2.9.6.

2.10.   Συνεπής χάραξη πολιτικής χωρίς αποκλεισμούς

| 2.10.1. | Λόγω του οριζόντιου χαρακτήρα της, η γαλάζια οικονομία πρέπει να εξεταστεί με ολοκληρωμένο και συνεπή τρόπο κατά τη χάραξη πολιτικής. Αυτό απαιτεί ομαλή συνεργασία μεταξύ των φορέων χάραξης πολιτικής σε όλα τα επίπεδα, κάθετα και οριζόντια: μεταξύ της ΕΕ και των εθνικών φορέων λήψης αποφάσεων, μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ διάφορων τομέων πολιτικής, όπως η βιομηχανία, η αλιεία, το εμπόριο, οι μεταφορές, η ενέργεια, η απασχόληση και το περιβάλλον. |
| --- | --- |

2.10.1.

| 2.10.2. | Η περιφερειακή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και με χώρες εκτός της ΕΕ είναι ιδιαιτέρως σημαντική (2), λαμβάνοντας υπόψη τον διασυνοριακό χαρακτήρα των θαλάσσιων περιοχών, καθώς και πολλών εσωτερικών υδατορευμάτων. Η συνεργασία είναι επίσης καθοριστική για την ασφάλεια των δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τη θάλασσα και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος έναντι ενός ευρέος φάσματος εσωτερικών και εξωτερικών απειλών όπως γεωπολιτικοί κίνδυνοι, πειρατεία, περιβαλλοντικά και ηλεκτρονικά εγκλήματα. |
| --- | --- |

2.10.2.

| 2.10.3. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι είναι απαραίτητο οι πολιτικές και τα μέτρα στο πλαίσιο της γαλάζιας οικονομίας να βασίζονται σε γεγονότα που προέρχονται από εμπεριστατωμένη επιστημονική γνώση και στέρεη βάση δεδομένων. Επιπροσθέτως, με δεδομένο τον ζωτικό ρόλο των παικτών της κοινωνίας των πολιτών για τη δημιουργία βιώσιμης γαλάζιας οικονομίας στην πράξη, η ΕΟΚΕ εισηγείται τη συμμετοχή εκ του σύνεγγυς οργανώσεων των εργοδοτών και των εργαζομένων, καθώς και περιβαλλοντικών και άλλων σχετικών οργανώσεων για τη διαμόρφωση, την εφαρμογή και την παρακολούθηση των ενωσιακών και των εθνικών πολιτικών. |
| --- | --- |

2.10.3.

| 2.10.4. | Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει να εργάζεται προς έναν πιο συγκεκριμένο χάρτη πορείας δράσης, να βασίζεται στην ανατροφοδότηση και στη συμβολή διάφορων συντελεστών και ενδιαφερόμενων φορέων της γαλάζιας οικονομίας και στην αξιοποίηση του διαλόγου που θα πραγματοποιηθεί στο Γαλάζιο φόρουμ για τους χρήστες της θάλασσας. |
| --- | --- |

2.10.4.

| 2.10.5. | Ακόμη, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητες η εκπαίδευση και η λήψη μέτρων για να υπάρξει ευαισθητοποίηση ως προς τη σημασία της γαλάζιας οικονομίας στην παροχή ευκαιριών για υγιεινή διατροφή, κινητικότητα και αναψυχή, επιπλέον των θέσεων εργασίας και της ευημερίας. Επίσης, υπογραμμίζει ότι πρέπει να προστατευτεί το θαλάσσιο περιβάλλον, για παράδειγμα από τα πλαστικά απόβλητα. |
| --- | --- |

2.10.5.

3.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Μολονότι είναι χρήσιμο και απαραίτητο να εξεταστεί η γαλάζια οικονομία με σφαιρικό και οριζόντιο τρόπο, είναι επίσης σημαντικό να διερευνηθούν διαφορετικοί τομείς και δραστηριότητες από την άποψη των συγκεκριμένων του ευκαιριών και προκλήσεων. Αυτό επιτρέπει τη συμβολή από τη βάση στην κορυφή και τον συνδυασμό της με την προσέγγιση από την κορυφή προς τα κάτω της ανακοίνωσης. |
| --- | --- |

3.1.

3.2.   Μεταφορές και λιμένες

| 3.2.1. | Οι θαλάσσιες μεταφορές είναι ζωτικής σημασίας για την εφοδιαστική εμπορευμάτων και τις επιβατικές μεταφορές τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ, αφενός, να βελτιώσει τις συνθήκες ώστε να προαχθεί η διεθνής ανταγωνιστικότητα, η ψηφιοποίηση και ο οικολογικός προσανατολισμός της ναυτιλίας και, αφετέρου, να μεριμνήσει για την εξάλειψη μεθοδεύσεων που προκαλούν αθέμιτο ανταγωνισμό, όπως οι αθέμιτες πρακτικές που αφορούν πλοία που φέρουν ξένη σημαία. Εκτός από τις μεμονωμένες τεχνολογικές εξελίξεις, οι ψηφιακές λύσεις σε επίπεδο συστήματος συμβάλλουν στη βελτίωση της οικονομικής και περιβαλλοντικής απόδοσης των μεταφορών, π.χ. μέσω της καλύτερης αντιστοίχισης προσφοράς και ζήτησης. Τα οφέλη των θαλάσσιων μεταφορών μικρών αποστάσεων θα πρέπει επίσης να αξιοποιηθούν πλήρως για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των μεταφορών. Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις ευκαιρίες που παρέχουν οι νέες παγκόσμιες οδοί μεταφοράς, όπως το Βορειοανατολικό Πέρασμα στην περιοχή της Αρκτικής. |
| --- | --- |

3.2.1.

| 3.2.2. | Η ΕΟΚΕ τονίζει τον βασικό ρόλο που διαδραματίζουν οι λιμένες ως κόμβοι της γαλάζιας οικονομίας, μεταξύ άλλων για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Μολονότι διατηρείται η παραδοσιακή λειτουργία των λιμένων ως σημείων διευκόλυνσης των θαλάσσιων μεταφορών και εκφόρτωσης των αλιευμάτων, ο ρόλος τους διευρύνεται ώστε να περιλαμβάνει νέες δραστηριότητες, όπως η διευκόλυνση της ανανεώσιμης ενέργειας και της κυκλικής οικονομίας. Αυτό απαιτεί επένδυση στις υποδομές και σε ένα νέο είδος διαχείρισης γενικά. Οι νέοι ρόλοι ενδέχεται επίσης να καταστήσουν τους μικρότερους λιμένες πιο σημαντικούς για την εν λόγω περιοχή. |
| --- | --- |

3.2.2.

3.3.   Αλιεία, υδατοκαλλιέργεια και νέα βιοπροϊόντα

| 3.3.1. | Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της αλιείας, της υδατοκαλλιέργειας και των συναφών κλάδων που διασφαλίζουν στους Ευρωπαίους προϊόντα υγιεινής διατροφής και χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών. Δεδομένης της υψηλής ποσότητας ψαριών και θαλασσινών που εισάγονται στην ΕΕ, υπάρχει σαφές κίνητρο για τη μείωση της εξάρτησης της ΕΕ από τις εισαγωγές τροφίμων και τη δημιουργία ανταγωνιστικών συνθηκών στην ευρωπαϊκή αλιεία, υδατοκαλλιέργεια και τους συναφείς κλάδους, ώστε να ανταποκριθούν στην επισιτιστική ασφάλεια και αυτοδυναμία. Λαμβάνοντας υπόψη τη μεγάλη ηλικία του αλιευτικού στόλου της ΕΕ, θα πρέπει να διατεθεί χρηματοδότηση υπό το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας για τον εκσυγχρονισμό των στόλων και, άρα, τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεών τους, των συνθηκών εργασίας και της ελκυστικότητάς τους. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει και ενθαρρύνει τις συνεχιζόμενες προσπάθειες του αλιευτικού τομέα να διατηρήσει τα ιχθυαποθέματα σε βιώσιμα επίπεδα και να προστατεύσει τα θαλάσσια οικοσυστήματα. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επίσης την ανταλλαγή συγκεκριμένων πρακτικών, όπως η συμβολή των αλιευτικών στη συλλογή πλαστικών αποβλήτων. |
| --- | --- |

3.3.1.

| 3.3.2. | Αναφορικά με την υδατοκαλλιέργεια, η ΕΟΚΕ παραπέμπει σε άλλη γνωμοδότηση, η οποία εστιάζει στις νέες στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για την υδατοκαλλιέργεια στην ΕΕ (3). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την ανάπτυξη νέων βιολογικών προϊόντων, όπως φάρμακα, τρόφιμα, και πρόσθετα τροφίμων, ζωοτροφές, καλλυντικά και νέα υλικά που βασίζονται στα φύκη και σε άλλους θαλάσσιους οργανισμούς. Αυτά τα βιολογικά προϊόντα συμπληρώνουν το φάσμα της γαλάζιας βιοοικονομίας, που αποτέλεσε αντικείμενο της προηγούμενης γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ (4), η οποία κάλυπτε και τα γλυκά ύδατα. |
| --- | --- |

3.3.2.

3.4.   Τουρισμός και συναφείς υπηρεσίες

| 3.4.1. | Ο θαλάσσιος και ο παράκτιος τουρισμός, και οι διάφορες συναφείς δραστηριότητες όπως οι μεταφορές, οι ξενοδοχειακές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες εστίασης, είναι ζωτικής σημασίας για πολλές περιφέρειες της ΕΕ. Όσον αφορά τα μέτρα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκαλούνται από την πανδημία, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της με θέμα τον τουρισμό και τις μεταφορές (5). Μετά την ανάκαμψη από την πανδημία, ο τουρισμός θα πρέπει να ανακτήσει τον σημαντικό του ρόλο όσον αφορά τη συμβολή στις τοπικές οικονομίες και τις ποιοτικές θέσεις εργασίας, συχνά χάρη στις ΜΜΕ, κατά τρόπο ο οποίος να διασφαλίζει τη συνολική του βιωσιμότητα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο βιώσιμος τουρισμός αποτελεί ουσιαστικό τρόπο να παρέχεται όχι μόνον αναψυχή, αλλά και γνώση και εμπειρία της ποικιλομορφίας των πολιτισμών και του περιβάλλοντος της ΕΕ. |
| --- | --- |

3.4.1.

3.5.   Ναυπηγική βιομηχανία και ναυτιλιακή τεχνολογία

| 3.5.1. | Η ναυπηγική βιομηχανία αποτελεί έναν παραδοσιακό ναυτιλιακό κλάδο εμπορευματικών και επιβατικών μεταφορών, αλλά πολλά νέα στοιχεία και προσεγγίσεις δρομολογούνται επί του παρόντος σύμφωνα με την ψηφιακή και πράσινη μετάβαση. Για παράδειγμα, ο προηγμένος αυτοματισμός των σκαφών συμβάλλει στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και της ασφάλειας των μεταφορών, καθώς και στην ανάπτυξη και την υιοθέτηση καθαρών τεχνικών πρόωσης και ανανεώσιμων καυσίμων είναι κομβικές για την ελαχιστοποίηση των ατμοσφαιρικών εκπομπών. Η επισκευή, η συντήρηση και η τεχνολογία διάλυσης πλοίων, καθώς και οι πρακτικές που ενισχύουν την κυκλική οικονομία έχουν επίσης ζωτική σημασία σε αυτή την εξέλιξη. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να παράσχει ευνοϊκούς όρους για την ανάπτυξη και την επένδυση στη θαλάσσια τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένου του εξοπλισμού, του λογισμικού και της εργασίας. |
| --- | --- |

3.5.1.

3.6.   Ενέργεια

| 3.6.1. | Μολονότι παραδοσιακά επικεντρώνονται στην εκμετάλλευση των ορυκτών καυσίμων, οι ενεργειακές δραστηριότητες που σχετίζονται με τη θάλασσα στρέφονται τώρα προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως την αιολική ενέργεια και την ενέργεια των ωκεανών. Η εισαγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι σημαντική για την επίτευξη προόδου προς την ουδετερότητα του κλίματος και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που σχετίζονται με τη θάλασσα μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στο μελλοντικό ενεργειακό μείγμα και στη μείωση των εκπομπών άνθρακα. Ταυτόχρονα, πρέπει να βρεθούν λύσεις για τη διευθέτηση των αντίθετων συμφερόντων στις διάφορες χρήσεις των θαλάσσιων περιοχών. Η ΕΟΚΕ εξέφρασε τις απόψεις της για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην πρόσφατη γνωμοδότησή της με θέμα «Στρατηγική για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» (6). |
| --- | --- |

3.6.1.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://www.un.org/sustainabledevelopment/oceans/

1

(2)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρωτοβουλία για τη βιώσιμη ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας στη δυτική Μεσόγειο» (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 82).

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ NAT/816 με θέμα Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για τη βιώσιμη ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ (βλ. σελίδα 103 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

3

Στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για τη βιώσιμη ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας στην ΕΕ

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα τη Γαλάζια βιοοικονομία (EE C 47 της 11.2.2020, σ. 58).

4

Γαλάζια βιοοικονομία

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Τουρισμός και μεταφορές το 2020 και μετά» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 219).

5

(6)  Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Στρατηγική για τις υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» (ΕΕ C 286 της 16.7.2021, σ. 152).

6

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/114 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/114

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με το σχέδιο Δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής στην ΕΕ»

[COM(2021) 141 final]

(2021/C 517/18)

| Εισηγητής: | ο κ. Andreas THURNER |
| --- | --- |

Εισηγητής:

ο κ. Andreas THURNER

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.4.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από το τμήμα | 9.9.2021 |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 185/3/4 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 21.4.2021

Νομική βάση

Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από το τμήμα

9.9.2021

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

185/3/4

1.   Συμπεράσματα και συστάσεις

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ):

| 1.1. | αναγνωρίζει τον ρόλο της βιολογικής γεωργίας στην επίτευξη των στόχων της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και χαιρετίζει την παρούσα ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με ένα σχέδιο δράσης για την ανάπτυξη της βιολογικής παραγωγής. Θεωρεί ότι το εν λόγω σχέδιο αποτελεί ισχυρή βάση για τη βιώσιμη περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας· |
| --- | --- |

1.1.

| 1.2. | θεωρεί τον στόχο που διατυπώνεται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία για βιολογική καλλιέργεια του 25 % της γεωργικής γης στην ΕΕ ως το 2030 πολύ φιλόδοξο· |
| --- | --- |

1.2.

| 1.3. | στηρίζει ιδίως την προσανατολισμένη στην αγορά προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για περαιτέρω ενίσχυση της ζήτησης και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα βιολογικά προϊόντα. Για μια επιτυχημένη περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου έχει αποφασιστική σημασία η ισορροπημένη σχέση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης· |
| --- | --- |

1.3.

| 1.4. | συνιστά, λόγω της διαφορετικής αφετηρίας των κρατών μελών, τη θέσπιση ενός είδους «μηχανισμού αδελφοποίησης», προκειμένου να ενισχυθεί η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν οι ανταλλαγές μεταξύ γεωργών. Η ΕΟΚΕ δηλώνει πρόθυμος εταίρος για κάθε δραστηριότητα που αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση σχετικά με τη βιολογική παραγωγή (π.χ. στο πλαίσιο μιας ετήσιας ημέρας για τη βιολογική παραγωγή στην ΕΕ)· |
| --- | --- |

1.4.

| 1.5. | καλεί τα κράτη μέλη να καταρτίσουν, με συμμετοχή των σχετικών ενδιαφερόμενων μερών, εθνικά/περιφερειακά σχέδια δράσης για τον τομέα της βιολογικής παραγωγής και να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που παρέχονται στο πλαίσιο της ΚΓΠ για στήριξη της βιολογικής γεωργίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί κατά την απαιτητική φάση μετάβασης στη βιολογική παραγωγή· |
| --- | --- |

1.5.

| 1.6. | θεωρεί σημαντικά τα προτεινόμενα μέτρα για τη βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς και της βάσης δεδομένων στον τομέα της βιολογικής γεωργίας. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ ζητά να παρουσιάζονται με κατάλληλο τρόπο οι εξελίξεις στον τομέα της βιολογικής γεωργίας και στην ετήσια διάσκεψη για τις προοπτικές στον τομέα της γεωργίας της ΓΔ AGRI· |
| --- | --- |

1.6.

| 1.7. | υπενθυμίζει ότι οι καταναλωτές αποδίδουν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στα τοπικά τρόφιμα. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, οι βραχύτερες και τοπικές αλυσίδες παραγωγής και εμπορίας βιολογικών προϊόντων, οι οποίες λαμβάνουν επίσης υπόψη την πτυχή της εποχικότητας, μπορούν να αποτελέσουν μια πολλά υποσχόμενη οδό για την επίτευξη μεγαλύτερης αξίας κατά μήκος της αλυσίδας τροφίμων. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει στο πλαίσιο αυτό το δυναμικό για πρόσθετες ευκαιρίες απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές· |
| --- | --- |

1.7.

| 1.8. | επισημαίνει ότι τα βιολογικά προϊόντα στοιχίζουν περισσότερο από τα συμβατικά προϊόντα. Για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες με περιορισμένο εισόδημα, αυτό αποτελεί εμπόδιο. Η ΕΟΚΕ ζητεί να ληφθούν κατάλληλα συνοδευτικά μέτρα, με τα οποία τα βιολογικά προϊόντα θα καταστούν προσβάσιμα και από τις κοινωνικά ευάλωτες ομάδες· |
| --- | --- |

1.8.

| 1.9. | θεωρεί ότι ιδίως ο δημόσιος τομέας (δήμοι και κοινότητες, περιφέρειες και ομοσπονδιακό κράτος) πρέπει να εστιάσει περισσότερο στη χρήση τοπικών βιολογικών τροφίμων στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων (π.χ. σχολικά κυλικεία). Θα πρέπει, εν προκειμένω, να ληφθεί επίσης υπόψη η πτυχή της εποχικότητας· |
| --- | --- |

1.9.

| 1.10. | υπογραμμίζει την ανάγκη για επαρκείς οικονομικούς πόρους για την έρευνα και την καινοτομία με σκοπό τη στήριξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας. |
| --- | --- |

1.10.

2.   Γενικές πληροφορίες

| 2.1. | Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έθεσε με τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και τη στρατηγική για τη βιοποικιλότητα έναν φιλόδοξο στόχο αναφορικά με τη βιολογική παραγωγή στην ΕΕ: ως το 2030, τουλάχιστον το 25 % της γεωργικής γης θα πρέπει να καλλιεργείται με μεθόδους βιολογικής γεωργίας. Στις 25 Μαρτίου 2021, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε εν προκειμένω σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή (1), το οποίο αναμένεται να στηρίξει τα κράτη μέλη κατά την υλοποίηση του στόχου αυτού. |
| --- | --- |

2.1.

| 2.2. | Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το εν λόγω σχέδιο δράσης για τη βιολογική παραγωγή βασίζεται στην επιτυχία του σχεδίου δράσης για το διάστημα 2014-2020 και λαμβάνει υπόψη τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν από τον Σεπτέμβριο ως τον Νοέμβριο του 2020 (2). Αποτελείται από τρεις αλληλοσυνδεόμενους άξονες:






  — | Πρώτος άξονας: Τόνωση της ζήτησης και εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών |
| --- | --- | --- |

2.2.

—

Πρώτος άξονας: Τόνωση της ζήτησης και εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών

| — | Δεύτερος άξονας: Χορήγηση κινήτρων για τη μετατροπή και ενίσχυση της όλης αξιακής αλυσίδας |
| --- | --- |

—

Δεύτερος άξονας: Χορήγηση κινήτρων για τη μετατροπή και ενίσχυση της όλης αξιακής αλυσίδας

| — | Τρίτος άξονας: Βελτίωση της συμβολής της βιολογικής γεωργίας στη βιωσιμότητα |
| --- | --- |

—

Τρίτος άξονας: Βελτίωση της συμβολής της βιολογικής γεωργίας στη βιωσιμότητα

| 2.3. | Οι τρεις άξονες υποστηρίζονται από 23 δράσεις, ενώ θα συμμετάσχουν διάφορες πηγές χρηματοδότησης. Η οικονομική στήριξη για τη βιολογική γεωργία εξακολουθεί να παρέχεται στο πλαίσιο των υποχρεώσεων αγροτικής ανάπτυξης (πυλώνας 2), ενώ στο πλαίσιο των οικολογικών προγραμμάτων (πυλώνας 1) μπορούν να διατεθούν και επιπλέον πόροι. Επιπλέον, στο πλαίσιο της ενωσιακής πολιτικής προώθησης, ένα σημαντικό κονδύλιο θα διατεθεί για την τόνωση της κατανάλωσης βιολογικών προϊόντων. |
| --- | --- |

2.3.

| 2.4. | Θα ενισχυθούν οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών για γεωργικές εκμεταλλεύσεις, για την προώθηση της ανταλλαγής γνώσεων σχετικά με τη βιολογική γεωργία. Προκειμένου να υποστηριχτούν οι στόχοι του σχεδίου δράσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει να διαθέσει ποσοστό τουλάχιστον 30 % των πόρων για μέτρα έρευνας και καινοτομίας στους τομείς της γεωργίας, της δασοπονίας και των αγροτικών περιοχών για ζητήματα που αφορούν τον τομέα της βιολογικής γεωργίας ή είναι σημαντικά για αυτόν, όπως π.χ. υψηλότερη απόδοση των καλλιεργειών, γενετική ποικιλότητα και εναλλακτικές προτάσεις για αμφιλεγόμενα προϊόντα. |
| --- | --- |

2.4.

| 2.5. | Πιο συγκεκριμένα, για τους τρεις άξονες προβλέπονται μέτρα με σκοπό την επίτευξη των ακόλουθων στόχων: |
| --- | --- |

2.5.

Πρώτος άξονας: Τόνωση της ζήτησης και εξασφάλιση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών

| α) | Προώθηση της βιολογικής γεωργίας και του λογότυπου της ΕΕ |
| --- | --- |

α)

Προώθηση της βιολογικής γεωργίας και του λογότυπου της ΕΕ

| β) | Προώθηση των κυλικείων που πωλούν βιολογικά προϊόντα και αύξηση της χρήσης οικολογικών δημόσιων συμβάσεων |
| --- | --- |

β)

Προώθηση των κυλικείων που πωλούν βιολογικά προϊόντα και αύξηση της χρήσης οικολογικών δημόσιων συμβάσεων

| γ) | Ενίσχυση προγραμμάτων προώθησης βιολογικών προϊόντων στα σχολεία |
| --- | --- |

γ)

Ενίσχυση προγραμμάτων προώθησης βιολογικών προϊόντων στα σχολεία

| δ) | Πρόληψη της απάτης στον τομέα των τροφίμων και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών |
| --- | --- |

δ)

Πρόληψη της απάτης στον τομέα των τροφίμων και ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών

| ε) | Βελτίωση της ιχνηλασιμότητας |
| --- | --- |

ε)

Βελτίωση της ιχνηλασιμότητας

| στ) | Μείωση των συμμετοχών του ιδιωτικού τομέα |
| --- | --- |

στ)

Μείωση των συμμετοχών του ιδιωτικού τομέα

Δεύτερος άξονας: Χορήγηση κινήτρων για τη μετατροπή και ενίσχυση της όλης αξιακής αλυσίδας

| α) | Ενθάρρυνση της μετατροπής, των επενδύσεων και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών |
| --- | --- |

α)

Ενθάρρυνση της μετατροπής, των επενδύσεων και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών

| β) | Ανάπτυξη τομεακής ανάλυσης για την ενίσχυση της διαφάνειας της αγοράς |
| --- | --- |

β)

Ανάπτυξη τομεακής ανάλυσης για την ενίσχυση της διαφάνειας της αγοράς

| γ) | Υποστήριξη της οργάνωσης της αλυσίδας τροφίμων |
| --- | --- |

γ)

Υποστήριξη της οργάνωσης της αλυσίδας τροφίμων

| δ) | Ενίσχυση της μεταποίησης σε τοπική και μικρή κλίμακα και προώθηση του κυκλώματος βραχυπρόθεσμου εμπορίου |
| --- | --- |

δ)

Ενίσχυση της μεταποίησης σε τοπική και μικρή κλίμακα και προώθηση του κυκλώματος βραχυπρόθεσμου εμπορίου

| ε) | Βελτίωση της διατροφής των ζώων σύμφωνα με τους κανόνες βιολογικής παραγωγής |
| --- | --- |

ε)

Βελτίωση της διατροφής των ζώων σύμφωνα με τους κανόνες βιολογικής παραγωγής

| στ) | Ενίσχυση της βιολογικής υδατοκαλλιέργειας |
| --- | --- |

στ)

Ενίσχυση της βιολογικής υδατοκαλλιέργειας

Τρίτος άξονας: Βελτίωση της συμβολής της βιολογικής γεωργίας στη βιωσιμότητα

| α) | Μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και μετριασμός της συμβολής στην κλιματική αλλαγή |
| --- | --- |

α)

Μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και μετριασμός της συμβολής στην κλιματική αλλαγή

| β) | Ενίσχυση της γενετικής ποικιλότητας και αύξηση των αποδόσεων |
| --- | --- |

β)

Ενίσχυση της γενετικής ποικιλότητας και αύξηση των αποδόσεων

| γ) | Ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων έναντι αμφιλεγόμενων εισροών και άλλων φυτοπροστατευτικών προϊόντων |
| --- | --- |

γ)

Ανάπτυξη εναλλακτικών λύσεων έναντι αμφιλεγόμενων εισροών και άλλων φυτοπροστατευτικών προϊόντων

| δ) | Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ζώων |
| --- | --- |

δ)

Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των ζώων

| ε) | Αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων. |
| --- | --- |

ε)

Αποτελεσματικότερη χρήση των πόρων.

| 2.6. | Για την υλοποίησή τους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τις τοπικές ιδιαιτερότητες και να καταρτίσουν κατάλληλα εθνικά σχέδια δράσης για τη βιολογική παραγωγή με σαφείς στόχους και να τα συμπεριλάβουν με δέοντα τρόπο στα εθνικά σχέδια στρατηγικής στο πλαίσιο της ΚΓΠ. |
| --- | --- |

2.6.

| 2.7. | Η παρούσα γνωμοδότηση θα πρέπει να διαβάζεται σε συνάρτηση με παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ σχετικά με τη βιωσιμότητα στην παραγωγή και κατανάλωση τροφίμων (μεταξύ άλλων σε συνάρτηση με τη γνωμοδότηση με θέμα «Συμβατότητα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (3), τη γνωμοδότηση με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (4), τη γνωμοδότηση με θέμα «Προώθηση βραχειών και εναλλακτικών αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων στην ΕΕ: ο ρόλος της αγροοικολογίας» (5) και τη γνωμοδότηση με θέμα «Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (6)). |
| --- | --- |

2.7.

3.   Γενικές παρατηρήσεις

| 3.1. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο στόχος που διατυπώνεται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία για βιολογική καλλιέργεια του 25 % της γεωργικής γης στην ΕΕ ως το 2030 είναι πολύ φιλόδοξος. Επί του παρόντος, το μερίδιο της βιολογικής καλλιέργειας στην ΕΕ ανέρχεται κατά μέσο όρο σε περίπου 8,5 % της γεωργικής γης. Επομένως, ο στόχος συνεπάγεται ότι οι βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις αναμένεται να τριπλασιαστούν ως το 2030. Συγκριτικά: κατά το διάστημα μεταξύ 2009 και 2019, οι βιολογικά καλλιεργούμενες εκτάσεις αυξήθηκαν από περίπου 8,3 σε περίπου 13,8 εκατομμύρια εκτάρια (+ 70 %), γεγονός που δηλώνει προοδευτική τάση. Ο στόχος του 25 % συνεπάγεται επέκταση των βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων σε περίπου 40 εκατομμύρια εκτάρια, πολύ πάνω από την τρέχουσα τάση. |
| --- | --- |

3.1.

| 3.2. | Η ΕΟΚΕ επικροτεί την προσανατολιζόμενη στην αγορά προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για περαιτέρω ενίσχυση της ζήτησης και της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα βιολογικά προϊόντα. Για την επιτυχημένη περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας, η ισορροπημένη σχέση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης έχει αποφασιστική σημασία. |
| --- | --- |

3.2.

| 3.3. | Η επέκταση της βιολογικής παραγωγής πρέπει επίσης να προσανατολίζεται στη ζήτηση. Εν προκειμένω πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι αναμένεται αύξηση της προσφοράς μεταξύ άλλων και μέσω κατάλληλης ανάπτυξης της πλευράς της ζήτησης. Εάν αυξηθεί η ζήτηση για παραγωγή βιολογικών τροφίμων καθώς θα αναπτύσσεται η ζήτηση, τότε αυτό θα οδηγήσει αναμφίβολα σε αρνητικό ανταγωνισμό στην αγορά και θα έχει ως επιπλέον συνέπεια τη μείωση των τιμών για τους παραγωγούς. |
| --- | --- |

3.3.

| 3.4. | Η βιολογική παραγωγή συνεπάγεται σε σύγκριση με τη συμβατική παραγωγή κατά κανόνα υψηλότερο κόστος παραγωγής ανά μονάδα προϊόντος (κυρίως λόγω της μεγαλύτερης επιβάρυνσης και της μικρότερης απόδοσης). Για τη βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας, αυτό το πρόσθετο κόστος πρέπει να καλύπτεται από επαρκή έσοδα της αγοράς. Ωστόσο, καθώς προχωρά η επαγγελματοποίηση κατά μήκος της αλυσίδας βιολογικών τροφίμων η σχέση τιμής/ποιότητας θα πρέπει να εξελιχθεί θετικά. |
| --- | --- |

3.4.

| 3.5. | Το σημείο αφετηρίας των κρατών μελών είναι πολύ διαφορετικό. Αφενός υπάρχουν κράτη μέλη, στα οποία υπάρχει ήδη καλά εδραιωμένη βιολογική γεωργία και εμπορία των προϊόντων της. Αφετέρου υπάρχουν κράτη μέλη, στα οποία το ποσοστό των βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων είναι μονοψήφιο. Αυτές οι διαφορετικές τοπικές καταστάσεις πρέπει να ληφθούν δεόντως υπόψη κατά τον σχεδιασμό των μέτρων. Η ΕΟΚΕ συνιστά τη θέσπιση ενός είδους «μηχανισμού αδελφοποίησης» για την ενίσχυση της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών. Τα κράτη μέλη που διαθέτουν καλά εδραιωμένο τομέα βιολογικής γεωργίας επιλέγουν συχνά μια προσέγγιση «ώθησης και έλξης» (Push-Pull) και λαμβάνουν μέτρα τόσο για τη στήριξη της παραγωγής όσο και για τη στήριξη της ζήτησης βιολογικών προϊόντων. Και το εμπόριο λιανικής τροφίμων διαδραματίζει σημαντικό ρόλο κατά την περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας. |
| --- | --- |

3.5.

| 3.6. | Οι διαφορετικές δομές και οι μεγάλες διαφορές μεταξύ των περιφερειών στην Ευρώπη οδηγούν κατά την εφαρμογή των διατάξεων του κανονισμού για τη βιολογική παραγωγή σε ολοένα και πιο περίπλοκες καταστάσεις και ερωτήματα. Για την επωφελή περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα είναι αναγκαία κατά την εφαρμογή η εξεύρεση ισορροπίας, η οποία θα ανταποκρίνεται στην απαίτηση για ενιαία εφαρμογή των κανόνων σε ολόκληρη την ΕΕ και θα πληροί τις προσδοκίες των καταναλωτών και η οποία θα παρέχει επίσης την αναγκαία ευελιξία ώστε να μπορούν να ληφθούν επαρκώς υπόψη οι διαφορές και οι ιδιαιτερότητες σε τοπικό επίπεδο, εφόσον το επιτρέπει ο κανονισμός. |
| --- | --- |

3.6.

| 3.7. | Το παρόν σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη βιολογική γεωργία με τους τρεις άξονές του (τόνωση της κατανάλωσης, ανάπτυξη της παραγωγής και περαιτέρω ενίσχυση της βιωσιμότητας) αποτελεί μια ισχυρή βάση για την περαιτέρω βιώσιμη ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας. Η εφαρμογή του από τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνοδεύεται από μια διαρκή διαδικασία παρακολούθησης και αξιολόγησης. |
| --- | --- |

3.7.

| 3.8. | Τα κράτη μέλη θα πρέπει, με συμμετοχή των συναφών ενδιαφερόμενων μερών, να καταρτίσουν εθνικά/περιφερειακά σχέδια δράσης για τη βιολογική γεωργία και να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που παρέχονται στο πλαίσιο της ΚΓΠ (μεταξύ άλλων κατά την κατάρτιση των εθνικών σχεδίων στρατηγικής για την ΚΓΠ) με σκοπό την ενίσχυση της βιολογικής γεωργίας. |
| --- | --- |

3.8.

4.   Ειδικές παρατηρήσεις

| 4.1. | Το υψηλό επίπεδο εμπιστοσύνης των καταναλωτών αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχία της βιολογικής γεωργίας. Οι καταναλωτές πρέπει να μπορούν να βασίζονται στην τήρηση των ισχυόντων προτύπων παραγωγής κατά μήκος ολόκληρης της αλυσίδας τροφίμων από την παραγωγή και την επεξεργασία ως την κατανάλωση. Συνεπώς, τα προβλεπόμενα μέτρα για την αποφυγή της απάτης και τη βελτίωση της ιχνηλασιμότητας είναι ιδιαιτέρως σημαντικά. Εν προκειμένω, πρέπει να αξιοποιηθούν και οι δυνατότητες που παρέχει η ψηφιοποίηση. |
| --- | --- |

4.1.

| 4.2. | Τα προβλεπόμενα μέτρα για τη βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς και της βάσης δεδομένων στον τομέα της βιολογικής γεωργίας θα στηρίξουν τους φορείς της οικονομίας να συνάγουν τα σωστά συμπεράσματα. Παλαιότερα, σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν γινόταν τις περισσότερες φορές διάκριση ως προς τα στατιστικά στοιχεία για τα συμβατικά και τα βιολογικά προϊόντα. Η ένταξη της βιολογικής παραγωγής στις αναλύσεις των παρατηρητηρίων της αγοράς της ΓΔ AGRI αποτελούν ένα καλό βήμα. Εν προκειμένω ζητείται να παρουσιάζονται με κατάλληλο τρόπο οι εξελίξεις στον τομέα της βιολογικής γεωργίας και στην ετήσια διάσκεψη για τις προοπτικές στον τομέα της γεωργίας της ΓΔ AGRI. |
| --- | --- |

4.2.

| 4.3. | Η προβλεπόμενη ενίσχυση των υπηρεσιών παροχής συμβουλών για γεωργικές εκμεταλλεύσεις καθώς και τα μέτρα για την προώθηση της ανταλλαγής γνώσεων σχετικά με τη βιολογική γεωργία αποτελούν σημαντικά συνοδευτικά μέτρα. Η ανταλλαγή γνώσεων μεταξύ της επιστήμης, του συμβουλευτικού τομέα, της εκπαίδευσης, των γεωργών και της κοινωνίας θα πρέπει να ενισχυθεί. Ειδικά για τους νέους γεωργούς, τα προγράμματα περιφερειακών και διεθνών ανταλλαγών θα αποδειχτούν πολύ χρήσιμα. |
| --- | --- |

4.3.

| 4.4. | Και οι καταναλωτές θα πρέπει να ενημερωθούν σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τις δυσκολίες που συνδέονται με τα βιολογικά προϊόντα μέσω κατάλληλων μέτρων ενημέρωσης (τα οποία ιδανικά θα πρέπει να ξεκινούν από το σχολείο). Το πρόγραμμα της ΕΕ για τα σχολεία (για την προώθηση της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών, γάλακτος (7)) προσφέρει εν προκειμένω καλές διασυνδέσεις. |
| --- | --- |

4.4.

| 4.5. | Με σκοπό την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη βιολογική παραγωγή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σκοπεύει, μεταξύ άλλων, να οργανώνει ετήσια Ευρωπαϊκή Ημέρα Βιολογικών Προϊόντων και να βραβεύει τις κορυφαίες επιδόσεις σε όλους τους τομείς της αλυσίδας των βιολογικών τροφίμων. Η ΕΟΚΕ είναι πρόθυμη να αποτελέσει εταίρο εν προκειμένω. |
| --- | --- |

4.5.

| 4.6. | Οι καταναλωτές αποδίδουν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στα τοπικά τρόφιμα. Μέσω της πανδημίας COVID-19, οι άνθρωποι έγιναν ακόμα πιο ευαίσθητοι σε ζητήματα ποιότητας των τροφίμων. Συνδυαστικά, οι βραχύτερες και τοπικές αλυσίδες παραγωγής και εμπορίας βιολογικών προϊόντων μπορούν να αποτελέσουν μια υποσχόμενη οδό για την επίτευξη μεγαλύτερης αξίας. Και σε σχέση με τη βιωσιμότητα, οι πτυχές της βιολογικής παραγωγής, του περιφερειακού χαρακτήρα και της εποχικότητας θα πρέπει να εξετάζονται όσο το δυνατόν περισσότερο από κοινού. Μια περαιτέρω ενίσχυση του λογότυπου της ΕΕ για τα βιολογικά προϊόντα θα πρέπει να γίνει παράλληλα με την ενίσχυση των εδραιωμένων εθνικών/περιφερειακών σφραγίδων για τα βιολογικά προϊόντα. Οι πληροφορίες σχετικά με την προέλευση των τροφίμων (πρώτες ύλες) θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο συγκεκριμένες, να περιλαμβάνουν άλλα στοιχεία πέραν της σήμανσης «Γεωργία ΕΕ/εκτός ΕΕ» και, ει δυνατόν, να προσδιορίζουν είτε τη χώρα είτε την περιφέρεια προέλευσης. |
| --- | --- |

4.6.

| 4.7. | Ο τουρισμός και ο τομέας της γαστρονομίας περιλαμβάνουν πολλές δυνατότητες για τα βιολογικά προϊόντα. Προϋπόθεση για αυτό αποτελεί η διαφάνεια και τα αξιόπιστα συστήματα πιστοποίησης. |
| --- | --- |

4.7.

| 4.8. | Η βιολογική γεωργία συνοδεύεται συχνά, εξαιτίας των διαφορετικών μεθόδων παραγωγής, από υψηλότερη ένταση εργατικού δυναμικού και παρέχει έτσι τη δυνατότητα πρόσθετων δυνατοτήτων απασχόλησης στον αγροτικό τομέα. Από την άλλη πλευρά, το υψηλό εργατικό κόστος μπορεί να παρεμποδίσει την ανάπτυξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας. |
| --- | --- |

4.8.

| 4.9. | Τα βιολογικά προϊόντα κοστίζουν κατά κανόνα περισσότερο από τα συμβατικά προϊόντα. Εντούτοις, οι διαφορές στην τιμή τείνουν να μειώνονται (αφενός, εξαιτίας της αυξανόμενης παραγωγικότητας στη βιολογική γεωργία και, αφετέρου, εξαιτίας των αυξανόμενων περιβαλλοντικών απαιτήσεων για άλλες μορφές γεωργίας στο πλαίσιο της περαιτέρω ανάπτυξης της ΚΓΠ). Για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες με περιορισμένο εισόδημα, όπως οι συνταξιούχοι, οι νέοι ή οικογένειες χαμηλού εισοδήματος, αυτό αποτελεί εμπόδιο. Η ΕΟΚΕ ζητεί εν προκειμένω να ληφθούν κατάλληλα μέτρα ούτως ώστε τα βιολογικά προϊόντα να είναι προσβάσιμα και από αυτές τις κοινωνικές ομάδες. |
| --- | --- |

4.9.

| 4.9.1. | Οι αρχές προστασίας των καταναλωτών εφιστούν την προσοχή στο ότι τα περιθώρια κέρδους στο εμπόριο βιολογικών προϊόντων είναι εν μέρει σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με τα μη βιολογικά προϊόντα, στοιχείο που θα μπορούσε στη συνέχεια να επηρεάσει και τη διαμόρφωση των τιμών των βιολογικών προϊόντων σε σύγκριση με τα συμβατικά τρόφιμα. Τα περιθώρια κέρδους στο εμπόριο θα πρέπει να είναι ανάλογα. |
| --- | --- |

4.9.1.

| 4.9.2. | Σε ορισμένα κράτη μέλη, η σαφής τιμολογιακή διαφοροποίηση από τα συμβατικά προϊόντα αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την ανάπτυξη της αγοράς των καταναλωτών βιολογικών προϊόντων. Εν προκειμένω, οι τιμές των βιολογικών προϊόντων περιλαμβάνουν και υψηλότερες αποδόσεις για δημόσια αγαθά, όπως για παράδειγμα η βιοποικιλότητα στην καλλιεργήσιμη έκταση ή η προστασία των ζώων. Στο πλαίσιο αυτό, η συμπερίληψη εξωτερικών παραγόντων (πραγματικό κόστος) σε όλα τα προϊόντα αποτελεί μια οδό για τη στήριξη του τομέα της βιολογικής γεωργίας. |
| --- | --- |

4.9.2.

| 4.9.3. | Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ιδίως ο δημόσιος τομέας (δήμοι και κοινότητες, περιφέρειες και ομοσπονδιακό κράτος) πρέπει να δώσει το καλό παράδειγμα και να εστιάσει περισσότερο στη χρήση εποχιακών και τοπικών βιολογικών τροφίμων στο πλαίσιο των δημόσιων συμβάσεων (π.χ. σχολικά κυλικεία). Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις (8) (μεταξύ των οποίων η Κοπεγχάγη, η Βιέννη και η Νυρεμβέργη) έχουν ήδη εφαρμόσει εν προκειμένω σχέδια με μεγάλη επιτυχία. |
| --- | --- |

4.9.3.

| 4.9.4. | Οι βραχύτερες αλυσίδες τροφίμων, καθώς και οι ευκαιρίες άμεσης εμπορίας, προσφέρουν ευκαιρίες για τον καθορισμό δίκαιων τιμών τόσο για τους παραγωγούς όσο και για τους καταναλωτές. |
| --- | --- |

4.9.4.

| 4.10. | Με ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό βιολογικά καλλιεργούμενων εκτάσεων θα προκύψουν νέες προκλήσεις. Η ανάπτυξη ζιζανίων και φυτικών νόσων θα πρέπει να παρακολουθείται με ακρίβεια, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη κλιματική αλλαγή. Απαιτούνται επαρκή μέσα για εφαρμοσμένη έρευνα, προκειμένου να καλλιεργηθούν είδη κατάλληλα για βιολογική γεωργία, και να αναπτυχθούν αποτελεσματικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα και καινοτόμες λύσεις. Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να διασφαλισθεί η ελεύθερη πρόσβαση σε είδη και σπόρους. |
| --- | --- |

4.10.

| 4.11. | Στον τομέα των διατροφής των ζώων παρουσιάζονται εδώ και χρόνια δυσκολίες ως προς την επαρκή προμήθεια βιολογικών πρωτεϊνούχων ζωοτροφών και βασικών αμινοξέων (βιταμίνη Β). Η προβλεπόμενη εντατικοποίηση της έρευνας για εναλλακτικές προτάσεις στον συγκεκριμένο τομέα είναι επειγόντως αναγκαία και θα επικροτηθεί. |
| --- | --- |

4.11.

| 4.12. | Για τους γεωργούς, το χρονικό διάστημα για τη μετατροπή αποτελεί σημαντική πρόκληση, διότι ενώ οι επιβαρύνσεις είναι ήδη αυξημένες (π.χ. για δαπάνες ελέγχου, βιολογικές εισροές), τα προϊόντα δεν μπορούν ακόμα να πωληθούν ως βιολογικά εμπορεύματα. Εν προκειμένω, τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν κατάλληλα υποστηρικτικά μέτρα. Θα πρέπει να εξεταστεί εάν θα μπορούσε δυνητικά να δημιουργηθεί και μια αγορά για «εμπορεύματα μετατροπής» (μεταξύ βιολογικών και συμβατικών). |
| --- | --- |

4.12.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

(1)  https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/farming/organic-farming/organic-action-plan_en

1

(2)  https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12555-%CE%92%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B3%CE%B5%CF%89%CF%81%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%83%CF%87%CE%B5%CE%B4%CE%B9%CE%BF-%CE%B4%CF%81%CE%B1%CF%83%CE%B7%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%80%CF%84%CF%85%CE%BE%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CE%BA%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%B3%CF%89%CE%B3%CE%B7%CF%82-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%95%CE%95_el

2

(3)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Συμβατότητα της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 66).

3

(4)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Από το αγρόκτημα στο πιάτο — Μια στρατηγική για βιώσιμα τρόφιμα» (ΕΕ C 429 της 11.12.2020, σ. 268).

4

(5)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Προώθηση βραχειών και εναλλακτικών αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων στην ΕΕ:: ο ρόλος της αγροοικολογίας (ΕΕ C 353 της 18.10.2019, σ. 65).

5

(6)  Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα Προώθηση μιας υγιεινής και βιώσιμης διατροφής στην ΕΕ» (ΕΕ C 190 της 5.6.2019, σ. 9).

6

(7)  https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/market-measures/school-fruit-vegetables-and-milk-scheme_en

7

(8)  https://www.organic-cities.eu/

8

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/120 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/120

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 2020/2222 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη διασυνοριακή υποδομή που συνδέει την Ένωση με το Ηνωμένο Βασίλειο μέσω της σταθερής σύνδεσης της Μάγχης»

[COM(2021) 402 final — 2021/0228(COD)]

(2021/C 517/19)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15.7.2021
  Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 91 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 239/1/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 15.7.2021

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 91 παράγραφος 1 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

239/1/5

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 563η σύνοδο ολομέλειας, στις 22 και 23 Σεπτεμβρίου 2021 (συνεδρίαση της 22ας Σεπτεμβρίου) αποφάσισε με 239 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 5 αποχές να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/121 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/121

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέση που πρέπει να ληφθεί εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της Περιφερειακής Διοικούσας Επιτροπής της Κοινότητας Μεταφορών όσον αφορά την έγκριση του προϋπολογισμού της Κοινότητας Μεταφορών για το 2022»

[COM(2021) 479 final — 2021/0272 (NLE)]

(2021/C 517/20)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 25.8.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 218 παράγραφος 9 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 238/0/7 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 25.8.2021

Νομική βάση

Άρθρο 218 παράγραφος 9 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

238/0/7

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 563η σύνοδο ολομέλειας, στις 22 και 23 Σεπτεμβρίου 2021 (συνεδρίαση της 22ας Σεπτεμβρίου) αποφάσισε, με 238 ψήφους υπέρ και 7 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/122 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/122

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ορισμένες διατάξεις περί αλιείας στην περιοχή της συμφωνίας ΓΕΑΜ (Γενική Επιτροπή Αλιείας για τη Μεσόγειο) (αναδιατύπωση)»

[COM(2021) 434 final — 2021/0248 (COD)]

(2021/C 517/21)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021
  Συμβούλιο, 3.9.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 235/1/2 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 13.9.2021

Συμβούλιο, 3.9.2021

Νομική βάση

Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

235/1/2

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι απολύτως ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 563η σύνοδο ολομέλειας, στις 22 και 23 Σεπτεμβρίου 2021 (συνεδρίαση της 22ας Σεπτεμβρίου) αποφάσισε, με 235 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 2 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---

| 22.12.2021 | EL | Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης | C 517/123 |
| --- | --- | --- | --- |

22.12.2021

EL

Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

C 517/123

---

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1380/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 2013, όσον αφορά περιορισμούς στην πρόσβαση στα ενωσιακά ύδατα»

[COM(2021) 356 final — 2021/0176 (COD)]

(2021/C 517/22)

| Αίτηση γνωμοδότησης | Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.7.2021
  Συμβούλιο, 16.7.2021 |
| --- | --- |
| Νομική βάση | Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης |
| Αρμόδιο τμήμα | Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον |
| Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια | 22.9.2021 |
| Σύνοδος ολομέλειας αριθ. | 563 |
| Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας
  (υπέρ/κατά/αποχές) | 232/0/5 |

Αίτηση γνωμοδότησης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 8.7.2021

Συμβούλιο, 16.7.2021

Νομική βάση

Άρθρο 43 παράγραφος 2 και άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Αρμόδιο τμήμα

Γεωργία, αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον

Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια

22.9.2021

Σύνοδος ολομέλειας αριθ.

563

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

(υπέρ/κατά/αποχές)

232/0/5

Επειδή θεωρεί ότι η πρόταση είναι ικανοποιητική και δεν χρήζει περαιτέρω σχολίων εκ μέρους της, η ΕΟΚΕ, κατά την 563η σύνοδο ολομέλειας, στις 22 και 23 Σεπτεμβρίου 2021 (συνεδρίαση της 22ας Σεπτεμβρίου) αποφάσισε, με 232 ψήφους υπέρ και 5 αποχές, να εκδώσει θετική γνωμοδότηση για το προτεινόμενο κείμενο.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 2021.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Christa SCHWENG

---