# Il-Ġurnal Uffiċjali C 486/2021

| | ISSN 1977-0987 |
| --- | --- |
| Il-Ġurnal Uffiċjali
  tal-Unjoni Ewropea | C 486 |
| | |
| Edizzjoni bil-Malti | Informazzjoni u Avviżi | Volum 643 ta' Diċembru 2021 |

ISSN 1977-0987

Il-Ġurnal Uffiċjali

tal-Unjoni Ewropea

C 486

Edizzjoni bil-Malti

Informazzjoni u Avviżi

Volum 643 ta' Diċembru 2021

---

| Werrej | Paġna |
| --- | --- |
| | II   Komunikazzjonijiet |
| | KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2021/C 486/01 | Avviż tal-Kummissjoni rigward l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (id-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, kif emendata bid-Direttiva 2014/52/UE) għal bidliet u estensjonijiet ta’ proġetti - l-Anness I.24 u l-Anness II.13(a), inkluż il-kunċetti u l-prinċipji ewlenin relatati magħhom | 1 |
| 2021/C 486/02 | Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata (Il-Każ M.10247 — CVC / COOPER) (
  1
  ) | 20 |
| 2021/C 486/03 | Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata (Il-Każ M.10449 — KIA / ALMAVIVA) (
  1
  ) | 21 |

Werrej

Paġna

II   Komunikazzjonijiet

KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

2021/C 486/01

Avviż tal-Kummissjoni rigward l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (id-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, kif emendata bid-Direttiva 2014/52/UE) għal bidliet u estensjonijiet ta’ proġetti - l-Anness I.24 u l-Anness II.13(a), inkluż il-kunċetti u l-prinċipji ewlenin relatati magħhom

1

2021/C 486/02

Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata (Il-Każ M.10247 — CVC / COOPER) (
  1
  )

1

20

2021/C 486/03

Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata (Il-Każ M.10449 — KIA / ALMAVIVA) (
  1
  )

1

21

---

| | IV   Informazzjoni |
| --- | --- |
| | INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA |
| | il–Kunsill |
| 2021/C 486/04 | Avviż għall-attenzjoni tal-persuni soġġetti għall-miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/642/PESK, kif implimentata bid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (PESK) 2021/2125 u fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 765/2006, kif implimentat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2021/2124 dwar miżuri restrittivi kontra l-Belarussja | 22 |
| 2021/C 486/05 | Avviż għall-attenzjoni tas-suġġetti tad-data li għalihom japplikaw il-miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/642/PESK u fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 765/2006 dwar miżuri restrittivi kontra l-Belarussja | 23 |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2021/C 486/06 | Rata tal-kambju tal-euro — It-2 ta’ Diċembru 2021 | 25 |
| | INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI |
| 2021/C 486/07 | Aġġornament tal-ammonti ta’ referenza għall-qsim tal-fruntieri esterni, kif imsemmi fl-Artikolu 6(4) tar-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) | 26 |
| 2021/C 486/08 | Avviż ta’ informazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 16(4) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità — Revoka tal-obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq is-servizzi tal-linji tal-ajru skedati (
  1
  ) | 28 |

IV   Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

il–Kunsill

2021/C 486/04

Avviż għall-attenzjoni tal-persuni soġġetti għall-miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/642/PESK, kif implimentata bid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (PESK) 2021/2125 u fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 765/2006, kif implimentat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2021/2124 dwar miżuri restrittivi kontra l-Belarussja

22

2021/C 486/05

Avviż għall-attenzjoni tas-suġġetti tad-data li għalihom japplikaw il-miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/642/PESK u fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 765/2006 dwar miżuri restrittivi kontra l-Belarussja

23

Il-Kummissjoni Ewropea

2021/C 486/06

Rata tal-kambju tal-euro — It-2 ta’ Diċembru 2021

25

INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI

2021/C 486/07

Aġġornament tal-ammonti ta’ referenza għall-qsim tal-fruntieri esterni, kif imsemmi fl-Artikolu 6(4) tar-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen)

26

2021/C 486/08

Avviż ta’ informazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 16(4) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità — Revoka tal-obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq is-servizzi tal-linji tal-ajru skedati (
  1
  )

1

28

---

| | V   Avviżi |
| --- | --- |
| | ATTI OĦRAJN |
| | Il-Kummissjoni Ewropea |
| 2021/C 486/09 | Pubblikazzjoni ta’ komunikazzjoni tal-approvazzjoni ta’ emenda standard għall-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott għal isem fis-settur tal-inbid, kif imsemmi fl-Artikolu 17(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/33 | 29 |
| 2021/C 486/10 | Pubblikazzjoni ta’ komunikazzjoni tal-approvazzjoni ta’ emenda standard għal Speċifikazzjoni ta’ Prodott għal isem fis-settur tal-inbid, kif imsemmi fl-Artikolu 17(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/33 | 39 |

V   Avviżi

ATTI OĦRAJN

Il-Kummissjoni Ewropea

2021/C 486/09

Pubblikazzjoni ta’ komunikazzjoni tal-approvazzjoni ta’ emenda standard għall-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott għal isem fis-settur tal-inbid, kif imsemmi fl-Artikolu 17(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/33

29

2021/C 486/10

Pubblikazzjoni ta’ komunikazzjoni tal-approvazzjoni ta’ emenda standard għal Speċifikazzjoni ta’ Prodott għal isem fis-settur tal-inbid, kif imsemmi fl-Artikolu 17(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/33

39

---

| | |
| --- | --- |
| | (1)   Test b'rilevanza għaż-ŻEE. |

---

(1)   Test b'rilevanza għaż-ŻEE.

1

| MT | |
| --- | --- |

MT

---

II Komunikazzjonijiet

KOMUNIKAZZJONIJIET MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

Il-Kummissjoni Ewropea

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/1 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/1

---

Avviż tal-Kummissjoni rigward l-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (id-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, kif emendata bid-Direttiva 2014/52/UE) għal bidliet u estensjonijiet ta’ proġetti - l-Anness I.24 u l-Anness II.13(a), inkluż il-kunċetti u l-prinċipji ewlenin relatati magħhom

(2021/C 486/01)

Werrej

| 1 | Introduzzjoni | 3 |
| --- | --- | --- |

1

| 1.1 Sorsi ta’ informazzjoni disponibbli | 3 |
| --- | --- |

| 2 | Prinċipji u definizzjonijiet ewlenin | 4 |
| --- | --- | --- |

2

| 2.1 | Valutazzjoni tal-impatt ambjentali – kamp ta’ applikazzjoni | 4 |
| --- | --- | --- |

2.1

| 2.2 | Definizzjonijiet u dispożizzjonijiet rilevanti ewlenin tad-Direttiva dwar il-VIA | 4 |
| --- | --- | --- |

2.2

| 2.2.1 | Proġett | 5 |
| --- | --- | --- |

2.2.1

| 2.2.2 | Kunsens għall-iżvilupp | 5 |
| --- | --- | --- |

2.2.2

| 2.2.3 | Qsim tal-proġetti | 7 |
| --- | --- | --- |

2.2.3

| 2.2.4 | Valutazzjoni tal-effetti ġenerali ta’ proġett | 8 |
| --- | --- | --- |

2.2.4

| 2.2.5 | Ir-rimedju tan-nuqqas ta’ twettiq tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali | 8 |
| --- | --- | --- |

2.2.5

| 3 | Il-ġestjoni tal-bidliet u l-estensjonijiet tal-proġetti | 8 |
| --- | --- | --- |

3

| 3.1 | Sfond | 9 |
| --- | --- | --- |

3.1

| 3.2 | Kunċett ta’ bidla /estensjoni għal proġett | 10 |
| --- | --- | --- |

3.2

| 3.3 | L-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA - Kategorija tal-proġett I.24 | 10 |
| --- | --- | --- |

3.3

| 3.3.1 | Anness I – Proġetti b’limiti | 11 |
| --- | --- | --- |

3.3.1

| 3.3.2 | Anness I – Proġetti mingħajr limiti | 11 |
| --- | --- | --- |

3.3.2

| 3.4 | L-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA – Kategorija tal-proġett II.13 (a) | 12 |
| --- | --- | --- |

3.4

| 4 | L-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA għall-bidliet u għall-estensjonijiet tal-Impjanti tal-Enerġija Nukleari | 13 |
| --- | --- | --- |

4

| Introduzzjoni | 13 |
| --- | --- |

| 4.1 | Eżempji ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi relatati ma’ bidliet jew ma’ estensjonijiet għall-kategorija tal-proġett tal-Impjant tal-Enerġija Nukleari | 14 |
| --- | --- | --- |

4.1

| 4.2 | Awtorizzazzjoni ta’ bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti tal-NPP | 15 |
| --- | --- | --- |

4.2

| 4.2.1 Il-każijiet speċifiċi ta’ estensjoni tal-ħajja (LTE) u ta’ operat fit-tul (LTO) | 16 |
| --- | --- |

| 4.3 | Prinċipji gwida għall-valutazzjoni tal-bidliet jew tal-estensjonijiet tal-proġetti tal-NPP fid-dawl tad-deċiżjoni Doel | 16 |
| --- | --- | --- |

4.3

| 4.4 | Id-determinazzjoni tar-riskju u l-ħtieġa ta’ VIA | 17 |
| --- | --- | --- |

4.4

| 4.5 | Parametraġġ referenzjarju fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA fil-qasam nukleari | 18 |
| --- | --- | --- |

4.5

| 5 | Sommarju tal-punti ewlenin | 19 |
| --- | --- | --- |

5

1   INTRODUZZJONI

L-għan ta’ dan id-dokument ta’ gwida huwa li jipprovdi kjarifika lill-awtoritajiet kompetenti u lill-partijiet ikkonċernati rigward l-applikazzjoni tad-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (1), kif emendata bid-Direttiva 2014/52/UE tad-Direttiva 2011/92/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-16 ta’ April 2014 dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (2) (id-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali (VIA)), fid-dawl tal-aktar ġurisprudenza reċenti kif ipprovduta mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea (QĠUE). B’mod partikolari, il-gwida tiffoka fuq il-bidliet u l-estensjonijiet, kif elenkati fl-Anness I u fl-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA, u tiddedika kapitolu speċifiku għas-settur nukleari.

Il-punt 24 tal-Anness I u l-punt 13(a) tal-Anness II jikkonċernaw il-bidliet u l-estensjonijiet tal-proġetti u għandhom applikazzjoni wiesgħa, minħabba li jkopru modifiki tal-kategoriji kollha tal-proġetti taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA. L-applikazzjoni korretta tad-Direttiva dwar il-VIA għall-bidliet u għall-estensjonijiet tal-proġetti hija kruċjali għall-implimentazzjoni ġenerali tad-Direttiva dwar il-VIA.

Parti mill-aktar ġurisprudenza reċenti, u speċjalment id-deċiżjoni tal-Qorti fil-Kawża C-411/17 (3) dwar l-estensjoni tal-ħajja tal-impjant tal-enerġija nukleari li jinsab f’Doel, il-Belġju (imsejħa wkoll “id-deċiżjoni Doel”), introduċiet elementi ġodda li għandhom jiġu kkunsidrati meta jiġu ttrattati l-bidliet tal-proġetti skont l-Anness I u kkonfermat il-prinċipji ewlenin għall-applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA. Anki minħabba l-karattru proċedurali ġenerali tagħhom, iż-żewġ kategoriji ta’ proġetti relatati ma’ bidliet u estensjonijiet ta’ proġetti kienu soġġetti għal bosta talbiet għal informazzjoni dwar l-applikazzjoni tagħhom mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti u minn partijiet ikkonċernati oħra.

Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija hawn fuq, il-Kummissjoni għalhekk iddeċidiet li toħroġ din il-gwida sabiex tiddeskrivi dawk il-kunċetti u l-prinċipji skont id-Direttiva dwar il-VIA, inklużi d-definizzjonijiet u d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA. Billi tipprovdi stampi kuntestwalizzati tal-obbligi tad-Direttiva dwar il-VIA, filwaqt li tippromwovi approċċ konsistenti u tfassal id-dispożizzjonijiet applikabbli dwar il-bidliet u l-estensjonijiet tal-proġetti, il-gwida għandha l-għan li ttejjeb l-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA.

Minħabba li hemm bosta sitwazzjonijiet prattiċi, li spiss ikunu kumplessi, u billi d-Direttiva dwar il-VIA tapplika għal varjetà kbira ta’ setturi u tipi ta’ proġetti, ma huwiex possibbli li tiġi pprovduta lista eżawrjenti ta’ eżempji. L-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jista’ jkollhom japplikaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar il-VIA fuq bażi ta’ każ b’każ u jevalwaw kull każ, filwaqt li jqisu ċ-ċirkostanzi speċifiċi. Sabiex tinkiseb implimentazzjoni konsistenti tad-Direttiva dwar il-VIA, il-Kummissjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri biex jibdew, fuq bażi volontarja, eżerċizzju ta’ parametraġġ referenzjarju fir-rigward tal-bidliet u l-estensjonijiet ta’ proġetti. Eżerċizzju bħal dan joffri opportunità biex jinġabar l-għarfien espert u jitqabblu l-eżempji minn kull Stat Membru, u jista’ progressivament iwassal għall-iżvilupp ta’ metodoloġiji komuni fil-livell tal-UE u jiffaċilita l-implimentazzjoni prattika f’każijiet speċifiċi.

1.1   Sorsi ta’ informazzjoni disponibbli

Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea biss hija kompetenti sabiex tipprovdi l-interpretazzjoni awtorevoli tad-dritt tal-Unjoni Ewropea. Id-Direttiva dwar il-VIA spiss kienet is-suġġett ta’ kawżi mressqa quddiem il-Qorti, u għadd ta’ kawżi indirizzaw il-kwistjoni tad-definizzjonijiet, id-deskrizzjoni jew il-kamp ta’ applikazzjoni tal-kategoriji ta’ proġetti individwali elenkati fl-Anness I u II.

Id-deċiżjonijiet tal-Qorti fihom prinċipji ġenerali ewlenin li jiggwidaw b’mod utli l-interpretazzjoni tal-kategoriji ta’ proġetti elenkati fid-Direttiva dwar il-VIA, kif ukoll kunċetti oħra, inkluża l-interpretazzjoni ta’ “proġett” innifsu.

Minbarra dan id-dokument ta’ gwida, is-servizzi tal-Kummissjoni ħejjew ukoll u qed jaġġornaw b’mod regolari ktejjeb bl-isem ta’ Rulings of the Court of Justice - Environmental Impact Assessment of Projects (4).

Id-Direttiva dwar il-VIA tirreferi b’mod espliċitu għal ftehimiet internazzjonali oħrajn bħall-Konvenzjoni dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali f’Kuntest Transkonfinali (il-Konvenzjoni ta’ Espoo) (5) u l-Konvenzjoni dwar l-Aċċess għall-Informazzjoni, il-Parteċipazzjoni tal-Pubbliku fit-Teħid ta’ Deċiżjonijiet u l-Aċċess għall-Ġustizzja fi Kwistjonijiet Ambjentali (il-Konvenzjoni ta’ Aarhus) (6). Għalhekk, id-Direttiva dwar il-VIA jenħtieġ li tiġi interpretata f’konformità ma’ dawk il-Konvenzjonijiet. (7) Barra minn hekk, minħabba l-firxa wiesgħa ta’ setturi koperti mid-Direttiva dwar il-VIA, ħafna strumenti leġiżlattivi oħrajn fil-livell tal-UE fihom definizzjonijiet ta’ termini inklużi fl-Annessi I u II, jew jittrattaw attivitajiet koperti f’dawk l-annessi (8).

Fit-tħejjija ta’ din il-gwida, il-Kummissjoni qieset id-Dokument ta’ Gwida dwar l-applikabbiltà tal-Konvenzjoni ta’ Espoo għall-estensjoni tal-ħajja tal-impjanti tal-enerġija nukleari żviluppati fil-qafas tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti (NU/KEE) (9).

2   PRINĊIPJI U DEFINIZZJONIJIET EWLENIN

2.1   Valutazzjoni tal-impatt ambjentali – kamp ta’ applikazzjoni

Id-Direttiva dwar il-VIA tistabbilixxi obbligi proċedurali rilevanti għal proġetti pubbliċi u privati fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent. Dawn il-proġetti għandhom ikunu soġġetti għal kunsens għall-iżvilupp u għandha ssirilhom valutazzjoni f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent qabel ma jinħareġ tali kunsens.

Il-proġetti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA huma maqsumin f’kategoriji u elenkati fl-Annessi I u II. Il-proġetti elenkati fl-Anness I huma dawk li jitqiesu li għandhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent u bħala regola huma soġġetti għal valutazzjoni obbligatorja (l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva dwar il-VIA). Skont l-Artikoli 2(1) u 4(1) tad-Direttiva dwar il-VIA, u minkejja l-każijiet eċċezzjonali msemmija fl-Artikolu 2(4), l-effetti ambjentali tal-proġetti li jaqgħu taħt l-Anness I tad-Direttiva jridu, bħala tali u qabel l-awtorizzazzjoni, jiġu evalwati sistematikament (10). Minn dan isegwi li l-Istati Membri ma għandhom l-ebda lok għal diskrezzjoni f’dan ir-rigward. Barra minn hekk, il-biċċa l-kbira tal-kategoriji ta’ proġetti kif imsemmija fl-Anness I fihom limiti, li huma relatati direttament mal-kamp ta’ applikazzjoni. Jekk jiġu assenjati limiti għal kategoriji tal-proġetti tal-Anness I fil-leġiżlazzjoni nazzjonali li għalihom limiti bħal dawn ma humiex stabbiliti fl-Anness I, dan jillimita l-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA (11).

Il-proġetti elenkati fl-Anness II mhux neċessarjament ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent f’kull każ. Dawn jenħtieġ li jgħaddu minn proċess ta’ determinazzjoni – magħruf b’mod komuni taħt it-terminu “skrinjar” – biex jiġi stabbilit jekk huwiex probabbli li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent. Skont l-Artikolu 4(2) tad-Direttiva dwar il-VIA, id-determinazzjoni tal-effetti ambjentali sinifikanti probabbli tista’ titwettaq permezz ta’ eżami każ b’każ, billi jiġu stabbiliti limiti jew kriterji, jew b’taħlita ta’ dawn il-metodi, filwaqt li jitqiesu l-kriterji rilevanti tal-għażla fl-Anness III tad-Direttiva (il-karatteristiċi tal-proġetti, il-post fejn jinsabu l-proġetti, it-tip u l-karatteristiċi tal-impatt potenzjali).

L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA – bħala prinċipju gwida ewlieni u objettiv fundamentali – jillimita d-diskrezzjoni tal-Istati Membri, speċjalment għal proġetti tal-Anness II, billi jirrikjedi li l-proġetti jkunu soġġetti għal valutazzjoni tal-impatt jekk ikunu probabbli, bis-saħħa fost l-oħrajn tan-natura tagħhom, id-daqs jew il-post, li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent (12).

2.2   Definizzjonijiet u dispożizzjonijiet rilevanti ewlenin tad-Direttiva dwar il-VIA

Din it-taqsima li ġejja tiddeskrivi d-definizzjonijiet u d-dispożizzjonijiet rilevanti ewlenin relatati mal-proġetti u l-bidliet jew l-estensjonijiet tagħhom.

2.2.1   Proġett

| L-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva dwar il-VIA jistipula li “proġett” tfisser:






  “- | l-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni jew ta’ stallazzjonijiet jew skemi oħra, |
| --- | --- |

L-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva dwar il-VIA jistipula li “proġett” tfisser:

“-

l-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni jew ta’ stallazzjonijiet jew skemi oħra,

| - | interventi oħra fil-madwar u fil-pajsaġġ naturali inklużi dawk li jinvolvu l-estrazzjoni ta’ riżorsi naturali.” |
| --- | --- |

-

interventi oħra fil-madwar u fil-pajsaġġ naturali inklużi dawk li jinvolvu l-estrazzjoni ta’ riżorsi naturali.”

Preżenza ta’ xogħlijiet fiżiċi

Il-Qorti kkonfermat b’mod konsistenti f’diversi okkażjonijiet (13) li t-terminu “proġett” jirreferi għal xogħlijiet jew intervent fiżiku. Tiġdid ta’ permess eżistenti (pereżempju biex jiġi operat ajruport bħal fil-Kawża C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewes u Oħrajn, il-punt 24, jew ta’ landfill bħal fil-Kawża C-121/11, Pro-Braine u Oħrajn, il-punt 31) ma jistgħux, fin-nuqqas ta’ xi xogħlijiet jew interventi li jinvolvu modifiki fl-aspett fiżiku tas-sit, jiġu kklassifikati bħala “proġett”, skont it-tifsira tal-Artikolu 1(2)(a). Għalhekk, l-eżistenza ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi hija prerekwiżit għal attività biex tikkwalifika bħala “proġett” skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA.

Fid-deċiżjoni Doel, il-Qorti fakkret li: “Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li t-terminu ‘proġett’ jikkorrispondi, fir-rigward, b’mod partikolari, tal-formulazzjoni tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 1(2)(a) tad-Direttiva SEA, għal xogħlijiet jew għal interventi li jinvolvu modifiki fl-aspett fiżiku tas-sit” (il-punt 62).

L-istess prinċipju, meta jiġi applikat għall-Annessi I.24 u II.13(a), ifisser li sabiex jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA u d-definizzjoni ta’ proġett skont l-Artikolu 1(2)(a), bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti eżistenti jridu jippresupponu xogħlijiet jew interventi li jinvolvu modifiki fl-aspetti fiżiċi tal-proġetti oriġinali (14).

2.2.2   Kunsens għall-iżvilupp

L-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva dwar il-VIA jiddefinixxi “kunsens għall-iżvilupp” kif ġej:

| “(c) | ‘kunsens għall-iżvilupp’ tfisser id-deċiżjoni tal-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti li tagħti d-dritt lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett.” |
| --- | --- |

“(c)

‘kunsens għall-iżvilupp’ tfisser id-deċiżjoni tal-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti li tagħti d-dritt lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett.”

Il-ħtieġa ta’ kunsens għall-iżvilupp

F’diversi okkażjonijiet, il-Qorti enfasizzat li “l-Istati Membri jeħtiġilhom jimplimentaw id-Direttiva dwar il-VIA b’mod li jikkorrispondi bis-sħiħ għar-rekwiżiti tagħha, filwaqt li jitqies l-objettiv fundamentali tagħha li, kif jidher ċar mill-Artikolu 2(1), huwa li, qabel ma jingħata l-kunsens għall-iżvilupp, il-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent minħabba, fost l-oħrajn, in-natura, id-daqs jew il-post tagħhom jenħtieġ li jkunu soġġetti għal rekwiżit għall-kunsens għall-iżvilupp u għal valutazzjoni fir-rigward tal-effetti tagħhom” (15).

Għalhekk, il-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I jew il-punt 13(a) tal-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent, għandhom ikunu soġġetti għal rekwiżit għal kunsens għall-iżvilupp.

Il-forma ta’ kunsens għall-iżvilupp

Id-Direttiva dwar il-VIA tiddefinixxi l-kunsens għall-iżvilupp bħala d-deċiżjoni tal-awtorità jew l-awtoritajiet kompetenti, li tintitola lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett (16).

It-terminu “kunsens għall-iżvilupp” għalhekk ikopri varjetà wiesgħa ta’ atti (jiġifieri deċiżjonijiet, permessi u strumenti oħra ta’ awtorizzazzjoni), skont il-proċeduri nazzjonali applikabbli fl-Istati Membri. Dan ma huwiex definit mit-titolu tiegħu jew mill-proċedura tal-adozzjoni tiegħu f’konformità mal-liġi nazzjonali rispettiva ta’ Stat Membru partikolari, iżda bl-effett legali tiegħu. Kif indikat mill-Qorti, il-klassifikazzjoni ta’ deċiżjoni bħala “kunsens għall-iżvilupp” skont it-tifsira tal-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva dwar il-VIA trid titwettaq skont il-liġi nazzjonali b’mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni (17).

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tirrikjedix proċedura unika għall-kunsens (18) u f’konformità mal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva dwar il-VIA, il-VIA “tista’ tkun integrata fil-proċeduri eżistenti għal kunsens għall-iżvilupp għal proġetti fl-Istati Membri, jew, fin-nuqqas ta’ dan, fi proċeduri oħra jew fi proċeduri li għandhom ikunu stabbiliti biex ikun hemm konformità mal-għanijiet ta’ din id-Direttiva”. Għalhekk, fir-rigward tat-terminoloġija relatata mal-kunsens għall-iżvilupp, jiġu osservati differenzi fl-Istati Membri kollha. Minbarra t-titoli differenti (eż. il-permess tal-kostruzzjoni, id-deċiżjoni, l-awtorizzazzjoni), il-proċedura li twassal għall-adozzjoni ta’ kunsens tista’ tvarja wkoll. Pereżempju, kunsens għall-iżvilupp jista’ jiġi adottat permezz ta’ proċedura amministrattiva fil-livell lokali, reġjonali jew nazzjonali, jew permezz ta’ proċedura leġiżlattiva (19), sakemm id-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva dwar il-VIA jiġu rrispettati. Il-kunsens għall-iżvilupp innifsu jrid ikun deċiżjoni definita li tagħti d-dritt lill-iżviluppatur biex jipproċedi bil-proġett (l-istess prinċipju japplika f’każijiet ta’ proċeduri f’diversi stadji, ara t-taqsima li jmiss).

Meta l-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I jew il-punt 13(a) tal-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent jiġu adottati permezz ta’ proċedura leġiżlattiva, jeħtieġ ukoll li dawn ikunu soġġetti għal valutazzjoni fir-rigward tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent f’konformità mal-Artikolu 2(1) (20).

F’dan il-kuntest, huwa importanti wkoll li tiġi deskritta d-differenza bejn il-kunsens għall-iżvilupp skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA u permess/liċenzja relatata mat-tħaddim (ta’ installazzjoni/faċilità/sit). Tali “permessi”, kif definiti jew użati fi strumenti leġiżlattivi oħrajn, pereżempju d-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali (21) jew id-Direttiva dwar il-Landfills (22) huma rilevanti għal ċerti reġimi operattivi. Min-naħa l-oħra, it-terminu “kunsens għall-iżvilupp”, kif mifhum fil-kuntest tad-Direttiva dwar il-VIA, jagħti d-dritt, skont id-definizzjoni, lill-iżviluppatur li jipproċedi bil-proġett (eż. li jeżegwixxi xogħlijiet ta’ kostruzzjoni jew ta’ stallazzjonijiet jew skemi jew interventi oħra fil-madwar u fil-pajsaġġ naturali (23)). Il-permess jew il-liċenzja operattiva hija, abbażi tal-leġiżlazzjoni rilevanti (24), marbuta l-aktar ma’ awtorizzazzjoni relatata mal-operat ta’ proġett u spiss tkun ibbażata fuq u timplimenta deċiżjoni li tkun ittieħdet qabel fil-kuntest ta’ proċedura f’diversi stadji. Kif imsemmi fit-taqsimiet preċedenti, it-tiġdid ta’ permess/liċenzja operattiva, fin-nuqqas ta’ kwalunkwe xogħol jew intervent li jinvolvi modifiki fl-aspett fiżiku ta’ sit, għandu jinżamm separat mill-kunċett ta’ “kunsens għall-iżvilupp” (25).

Bidliet u estensjonijiet tal-proġetti fi proċeduri f’diversi stadji

L-awtorizzazzjoni tal-proġetti xi drabi ssir fi proċeduri amministrattivi kumplessi li jinvolvu diversi stadji u proċessi. F’każijiet fejn tiġi identifikata bidla jew estensjoni tal-proġett (26), huwa essenzjali li jiġi ddeterminat “meta” l-VIA jenħtieġ li tapplika u “xiex” jenħtieġ li jiġi vvalutat f’kull stadju. Fi proċedura ta’ kunsens li tinkludi diversi stadji, dik il-valutazzjoni trid, fil-prinċipju, titwettaq mill-aktar fis possibbli biex jiġu identifikati u vvalutati l-effetti kollha li l-proġett jista’ jkollu fuq l-ambjent (27).

Fid-deċiżjoni Doel, il-Qorti fakkret il-ġurisprudenza eżistenti (28). Skont l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA, fir-rigward ta’ proġetti koperti minn dik id-Direttiva, il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali trid titwettaq “qabel ma jingħata l-kunsens” (il-punt 82). Din iddikjarat ukoll li “meta d-dritt nazzjonali jipprovdi għal proċedura ta’ kunsens f’diversi stadji, l-evalwazzjoni tal-effetti ta’ proġett fuq l-ambjent għandha, fil-prinċipju, issir kemm jista’ jkun malajr biex jiġu identifikati u evalwati l-effetti kollha li dan il-proġett jista’ jkollu fuq l-ambjent” (il-punt 85).

Il-Qorti indikat ukoll is-sitwazzjonijiet fejn il-proċedura ta’ kunsens għandha diversi stadji u wieħed mill-istadji huwa deċiżjoni prinċipali, li tistabbilixxi l-parametri għad-deċiżjonijiet ta’ implimentazzjoni l-oħra. F’dawn il-każijiet, il-valutazzjoni ambjentali trid tkun relatata mad-deċiżjoni prinċipali, sakemm xi wħud mill-effetti fuq l-ambjent ma jkunux magħrufa biss fi stadju aktar tard u jkunu relatati mad-deċiżjonijiet ta’ implimentazzjoni. Imbagħad tista’ ssir il-valutazzjoni tal-effetti addizzjonali magħrufa fi stadju aktar tard f’dan l-istadju aktar tard (29). Skont il-Qorti, “deċiżjoni prinċipali” hija dik li tiddefinixxi l-“karatteristiċi essenzjali” ta’ proġett li ma jiġux diskussi jew emendati fi stadju aktar tard (30). F’tali każijiet, l-Istati Membri jridu jiżguraw li l-valutazzjoni tal-impatt ambjentali tkun relatata mad-deċiżjoni prinċipali.

Barra minn hekk, il-Qorti indirizzat ukoll il-ħtieġa li jiġu vvalutati l-effetti ta’ tali proġetti b’mod ġenerali. Meta proċedura ta’ kunsens tkun tinkludi aktar minn stadju wieħed — wieħed li jinvolvi deċiżjoni prinċipali u ieħor li jinvolvi deċiżjoni ta’ implimentazzjoni li ma tistax testendi lil hinn mill-parametri stabbiliti mid-deċiżjoni prinċipali — f’xi ċirkostanzi, l-awtorità kompetenti hija obbligata twettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali fir-rigward ta’ proġett anke wara l-għoti ta’ permess ġenerali għall-ippjanar, meta l-kwistjonijiet riżervati jiġu approvati sussegwentement. (31) Din il-valutazzjoni trid tkun ta’ natura komprensiva, sabiex tkun relatata ma’ dawk l-aspetti kollha tal-proġett li jkunu għadhom ma ġewx ivvalutati jew li jeħtieġu valutazzjoni ġdida. Kif imtenni mill-Qorti, id-Direttiva dwar il-VIA tadotta valutazzjoni ġenerali tal-effetti tal-proġetti jew tat-tibdil tagħhom fuq l-ambjent, li ma tridx tkun limitata biss għall-effetti diretti tax-xogħlijiet previsti nnifishom, u għall-impatt ambjentali li jista’ jirriżulta mill-użu u mill-isfruttament tal-prodott finali ta’ dawk ix-xogħlijiet (32). Valutazzjoni bħal din issir ukoll irrispettivament minn jekk il-proġett jistax ikun ta’ natura transkonfinali (33).

2.2.3   Qsim tal-proġetti

L-għan tad-Direttiva dwar il-VIA ma jistax jiġi evitat bil-qsim tal-proġetti u n-nuqqas li jitqies l-effett kumulattiv ta’ diversi proġetti ma jridx ifisser fil-prattika li kollha jevitaw l-obbligu li titwettaq valutazzjoni meta, meħuda flimkien, x’aktarx li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent skont it-tifsira tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA (34). Dan jista’ jkun rilevanti b’mod partikolari għal proġetti kumplessi żviluppati fi stadji li għalihom jistgħu jkunu meħtieġa applikazzjonijiet sussegwenti għall-awtorizzazzjoni.

Fejn diversi proġetti, meħuda flimkien, jista’ jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent skont it-tifsira tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA, l-impatt ambjentali tagħhom jenħtieġ li jiġi vvalutat b’mod globali u b’mod kumulattiv. Fil-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti tirrakkomanda interpretazzjoni wiesgħa tad-Direttiva dwar il-VIA u enfasizzat li d-Direttiva tfittex li ssir “stima globali tal-effetti fuq l-ambjent ta’ proġetti jew tal-modifika tagħhom” (35).

Pereżempju f’termini ta’ tul, il-Qorti sabet li proġett fuq distanzi twal ma jistax jinqasam f’taqsimiet suċċessivi iqsar sabiex jiġu esklużi mir-rekwiżiti tad-Direttiva kemm il-proġett kollu kemm hu kif ukoll it-taqsimiet li jirriżultaw minn dak il-qsim. Jekk dan ikun possibbli, l-effettività tad-Direttiva tista’ tiġi kompromessa serjament, peress li l-awtoritajiet ikkonċernati jkollhom bżonn biss li jaqsmu proġett fuq distanzi twal f’taqsimiet suċċessivi iqsar sabiex jiġi eskluż mir-rekwiżiti tad-Direttiva (36).

Il-Qorti enfasizzat ukoll li, bil-għan li jiġi deċiż jekk tridx titwettaq valutazzjoni ambjentali, jista’ jkun meħtieġ li jitqies l-effett kumulattiv tal-proġetti sabiex ma jkunx hemm evitar tal-objettiv tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea billi jinqasmu l-proġetti li, meta jitqiesu flimkien, x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent. Hija r-responsabbiltà tal-awtoritajiet nazzjonali li jeżaminaw, fid-dawl ta’ dik il-ġurisprudenza, jekk u sa liema punt, l-effetti fuq l-ambjent tal-proġetti inkwistjoni u tal-proġetti mwettqa aktar kmieni (37).

2.2.4   Valutazzjoni tal-effetti ġenerali ta’ proġett

Id-deċiżjoni Doel ikkonfermat prinċipju importanti ieħor tad-Direttiva dwar il-VIA, li huwa l-obbligu li jiġu vvalutati l-effetti ġenerali ta’ proġett u li ssir VIA komprensiva. Fil-punti 64 sa 72, il-Qorti qieset li l-miżuri stabbiliti għall-estensjoni ta’ proġett eżistenti (il-miżuri għat-tħaddim mill-ġdid ta’ impjanti tal-enerġija nukleari għal 10 snin jew li jiddifferixxu l-għeluq tagħhom għal 10 snin, kif stabbilit fil-punt 59) ma jistgħux jiġu diżassoċjati mix-xogħlijiet ta’ titjib li huma marbuta magħhom b’mod inseparabbli, u għalhekk flimkien jikkostitwixxu proġett wieħed. Fil-fatt, il-miżuri li jinsabu fil-liġi tal-2015 (estensjoni tal-ħajja) ma jistgħux jiġu diżassoċjati b’mod artifiċjali mix-xogħlijiet meħtieġa mil-lat tekniku u finanzjarju. Dawn ix-xogħlijiet kienu magħrufa mil-leġiżlatur u kienu marbuta mal-Liġi (ara l-punti 67 sa 69). Għalkemm l-applikazzjoni tal-prinċipju tħalliet f’idejn l-imħallef nazzjonali biex jivverifikaha, il-Qorti qieset li l-miżuri u x-xogħlijiet huma parti mill-istess proġett (il-punt 71).

Barra minn hekk, il-ħtieġa li jiġu vvalutati l-effetti ġenerali ta’ proġett kollu kemm hu trid tiġi indirizzata kif xieraq meta jsiru bosta bidliet tekniċi jew operazzjonali matul l-operat ta’ installazzjoni. Filwaqt li huwa komuni li faċilità tkun għaddejja minn manutenzjoni kontinwa u minn għadd kbir ta’ titjib fis-sikurezza li ma jippreżentax riskju sinifikanti għall-ambjent jekk jitqies individwalment, f’każ fejn tali operazzjonijiet ikunu marbutin b’mod tanġibbli biex jikkostitwixxu proġett skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA, l-impatt kumulattiv tagħhom fuq l-ambjent imbagħad jenħtieġ li jiġi vvalutat b’mod ġenerali.

Għalhekk, meta jkun hemm rabta inseparabbli bejn il-bidliet minuri multipli li turi li l-bidliet minuri huma parti minn attività kumplessa waħda (imwettqa pereżempju b’intenzjoni dimostrabbli li tiġi estiża l-ħajja tal-impjant tal-enerġija nukleari jew it-tħaddim ta’ installazzjoni), dawn jistgħu jirrappreżentaw proġett skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA. Id-dokumenti tekniċi, il-pjanijiet ta’ ġestjoni, il-pjanijiet ta’ investiment, l-atti amministrattivi jew il-liġijiet, kif ukoll il-memoranda ta’ spjegazzjoni relatati mal-atti jew mal-liġijiet amministrattivi jistgħu jkunu ta’ għajnuna biex jiġi stabbilit jekk serje ta’ bidliet humiex marbuta b’mod inseparabbli u humiex parti minn tali attività kumplessa (imwettqa b’intenzjoni dimostrabbli li tiġi estiża l-ħajja tal-impjant tal-enerġija nukleari).

Il-ħtieġa li l-proġett jitqies b’mod ġenerali (fir-rigward kemm tal-komponenti tiegħu kif ukoll tal-effetti tiegħu) kompliet tissaħħaħ bid-Direttiva riveduta dwar il-VIA (38).

2.2.5   Ir-rimedju tan-nuqqas ta’ twettiq tal-valutazzjoni tal-impatt ambjentali

L-Istati Membri jridu jimplimentaw id-Direttiva dwar il-VIA b’mod li jikkorrispondi bis-sħiħ mar-rekwiżiti tagħha, filwaqt li jqisu l-objettiv fundamentali tagħha. Mill-Artikolu 2(1) jidher ċar li qabel ma jingħata l-kunsens għall-iżvilupp, il-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent minħabba, fost affarijiet oħra, in-natura, id-daqs u l-post tagħhom jenħtieġ li jkunu soġġetti għal rekwiżit għal kunsens għall-iżvilupp u għal valutazzjoni fir-rigward tal-effetti tagħhom (39). Dan il-prinċipju bażiku tad-Direttiva jimplika li għall-proġetti elenkati fl-Annessi I u II tad-Direttiva, trid titwettaq VIA jew skrinjar rispettivament qabel dak il-proġett jingħata l-kunsens għall-iżvilupp.

Inkella, l-iżviluppatur “ma jistax jibda x-xogħlijiet relatati mal-proġett ikkonċernat, għaliex altrimenti jikser ir-rekwiżiti tad-Direttiva” (40).

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tipprevedix VIA jew proċedura ta’ skrinjar ex post, u lanqas ma tippreskrivihom bħala rimedju legali possibbli għan-nuqqasijiet ta’ konformità mad-Direttiva dwar il-VIA. In-nuqqas ta’ twettiq ta’ skrinjar tal-proġetti elenkati fl-Anness II jew ta’ proċedura ta’ valutazzjoni tal-impatt ambjentali tal-proġetti elenkati fl-Anness I, jikkostitwixxi ksur tad-dritt tal-Unjoni Ewropea (41).

Madankollu, skont il-prinċipju ta’ kooperazzjoni sinċiera stabbilit fl-Artikolu 4(3) tat-TUE, l-Istati Membri huma meħtieġa jirrimedjaw il-konsegwenzi ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni. L-obbligu li jiġi rrimedjat in-nuqqas ta’ twettiq ta’ VIA jirriżulta mill-prinċipju ta’ kooperazzjoni stabbilit fid-dritt primarju tal-UE u fil-ġurisprudenza stabbilita (42). Għalhekk, l-awtoritajiet kompetenti huma obbligati li jieħdu, fl-isfera tal-kompetenza tagħhom, il-miżuri meħtieġa biex jirrimedjaw in-nuqqas ta’ twettiq ta’ VIA, pereżempju permezz tar-revoka jew tas-sospensjoni ta’ kunsens għall-iżvilupp diġà mogħti sabiex titwettaq tali valutazzjoni, soġġett għal-limiti li jirriżultaw mill-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri (43).

Il-Qorti ddeċidiet li d-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix regoli nazzjonali li, f’ċerti każijiet, jippermettu r-regolarizzazzjoni tal-operazzjonijiet jew tal-miżuri li huma illegali fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni u għamlitha ċara li tali regolarizzazzjoni possibbli jkollha tkun soġġetta għall-kundizzjoni li ma toffrix lill-persuni kkonċernati l-opportunità li jevitaw ir-regoli tad-dritt tal-Unjoni jew li ma japplikawhomx, u li din jenħtieġ li tibqa’ l-eċċezzjoni (44).

Il-VIA ex post hija miżura ta’ rimedju possibbli għan-nuqqasijiet de facto ta’ konformità mad-Direttiva dwar il-VIA (eż. għal sitwazzjonijiet li fihom il-kunsens għall-iżvilupp kien diġà ngħata mingħajr ma twettqet VIA u xogħlijiet jew twettqu, jew waslu biex jiġu eżegwiti).

Il-Qorti ddeċidiet li valutazzjoni mwettqa wara li proġett ikun tlesta u jkun beda jopera ma tistax tiġi limitata għall-impatt futur tiegħu fuq l-ambjent, iżda trid tqis ukoll l-impatt ambjentali tiegħu miż-żmien tat-tlestija tal-proġett. Għalhekk, fil-każ ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ valutazzjoni tal-impatt ambjentali meħtieġa skont id-Direttiva dwar il-VIA, id-dritt tal-Unjoni, minn naħa waħda, jirrikjedi li l-Istati Membri jneħħu l-konsegwenzi illegali ta’ dak in-nuqqas u, min-naħa l-oħra, ma jipprekludix ir-regolarizzazzjoni permezz tat-twettiq ta’ valutazzjoni tal-impatt, wara li l-proġett ikkonċernat ikun tlesta u jkun beda jopera, bil-kundizzjoni li:

| — | ir-regoli nazzjonali li jippermettu dik ir-regolarizzazzjoni ma jipprovdux lill-partijiet ikkonċernati b’opportunità li jevitaw jew li ma japplikawx ir-regoli tad-dritt tal-Unjoni , u |
| --- | --- |

—

ir-regoli nazzjonali li jippermettu dik ir-regolarizzazzjoni ma jipprovdux lill-partijiet ikkonċernati b’opportunità li jevitaw jew li ma japplikawx ir-regoli tad-dritt tal-Unjoni , u

| — | valutazzjoni mwettqa għal skopijiet ta’ regolarizzazzjoni ma ssirx biss fir-rigward tal-impatt ambjentali futur tal-proġett, iżda trid tqis ukoll l-impatt ambjentali tiegħu miż-żmien tat-tlestija tiegħu (45). |
| --- | --- |

—

valutazzjoni mwettqa għal skopijiet ta’ regolarizzazzjoni ma ssirx biss fir-rigward tal-impatt ambjentali futur tal-proġett, iżda trid tqis ukoll l-impatt ambjentali tiegħu miż-żmien tat-tlestija tiegħu (45).

Il-proċeduri tal-VIA ex post jenħtieġ li jintużaw b’mod eċċezzjonali biss u bħala rimedju biex jiġi żgurat li l-objettivi tad-Direttiva dwar il-VIA jinkisbu anke jekk il-proċedura ma tkunx twettqet formalment u jenħtieġ li ma tiġix applikata mill-Istati Membri biex jevitaw ir-rekwiżiti tad-Direttiva dwar il-VIA. (46)

L-obbligu li l-Istati Membri jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jirrimedjaw il-konsegwenzi illegali tan-nuqqas ta’ VIA huwa applikabbli wkoll f’każijiet ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ VIA għal bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti.

3   IL-ĠESTJONI TAL-BIDLIET U L-ESTENSJONIJIET TAL-PROĠETTI

3.1   Sfond

Inizjalment, id-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE (47) ma kinitx tkopri b’mod espliċitu l-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti eżistenti, bl-eċċezzjoni tar-referenza fil-punt 12 tal-Anness II għal “ Modifikazzjonijiet lil proġetti ta’ żvilupp inklużi fl-Anness I u proġetti fl-Anness II li jsiru esklussivament jew prinċipalment għall-iżvilupp u ttestjar ta’ metodi jew proġetti ġodda u mhux użati għal iktar minn sena waħda” (l-Anness II (12)).

Tnax-il sena wara d-Direttiva inizjali, il-punt 13(a) tal-Anness II iddaħħal bħala l-ewwel kategorija ta’ proġetti dwar il-bidliet fil-proġetti, bl-istess formulazzjoni li għandha llum. Jiġifieri, id-Direttiva tal-Kunsill 97/11/KE (48) emendat id-Direttiva 85/337/KEE sabiex tinkludi fl-Anness II (13): “kull bidla jew estensjoni tal-proġetti li jinsabu fl-Anness I jew fl-Anness II, diġà awtorizzati, imwettqa jew fil-proċess tat-twettiq, li jista’ jkollhom effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent” (49).

Il-punt 24 tal-Anness I iddaħħal sitt snin wara l-inserzjoni tal-ewwel kategorija ta’ proġetti dwar il-bidla fil-proġett. L-emendi introdotti mid-Direttiva 2003/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (50) bil-għan li l-leġiżlazzjoni Komunitarja tiġi allinjata mad-dispożizzjonijiet tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus għamluha ċara li valutazzjoni tal-impatt ambjentali hija obbligatorja għal “kull bidla jew estensjoni tal-proġetti elenkati f’dan l-Anness meta din il-bidla jew estensjoni fihom infushom jilħqu l-għetiebi, jekk ikun hemm minnhom, iddikjarati f’dan l-Anness”.

Mill-inserzjoni tal-punt 24 tal-Anness I fit-test tad-Direttiva, il-Qorti tat biss deċiżjoni waħda li tinterpreta din il-kategorija ta’ proġett, dik fil-Kawża C-411/17.

3.2   Kunċett ta’ bidla /estensjoni għal proġett

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tiddefinixxix it-termini “bidla jew estensjoni” u ma tipprovdix eżempji. Dak li jikkostitwixxi eżattament bidla jew estensjoni jiddependi mit-tip ta’ proġett. Xi eżempji ta’ tali bidliet jew estensjonijiet huma ppreżentati fit-Taqsimiet 3.3.1 u 3.3.2 hawn taħt abbażi tal-ġurisprudenza tal-QĠUE.

Il-punt 24 tal-Anness I u l-punt 13(a) tal-Anness II huma kategoriji speċifiċi ta’ proġetti, li jkopru l-bidliet u l-estensjonijiet tal-kategoriji kollha ta’ proġetti fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA, bl-ispeċifiċitajiet kollha tagħhom.

3.3   L-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA - Kategorija tal-proġett I.24

| L-Anness I.24 - Kull bidla jew estensjoni tal-proġetti elenkati f’dan l-Anness meta tali bidla jew estensjoni fiha nfisha tilħaq il-livelli, jekk ikun hemm, iddikjarati f’dan l-Anness. |
| --- |

L-Anness I.24 - Kull bidla jew estensjoni tal-proġetti elenkati f’dan l-Anness meta tali bidla jew estensjoni fiha nfisha tilħaq il-livelli, jekk ikun hemm, iddikjarati f’dan l-Anness.

Il-punt 24 tal-Anness I jirreferi b’mod espliċitu għal kwalunkwe bidla jew estensjoni tal-proġetti tal-Anness I li tissodisfa l-limiti stabbiliti, jekk ikun hemm, f’dak l-Anness (51).

Il-Qorti fid-deċiżjoni Doel kompliet tiċċara prinċipju ewlieni li jwassal għall-obbligu li titwettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali għall-bidliet jew għall-estensjonijiet tal-proġetti tal-Anness I, abbażi tar-riskju ambjentali ta’ tali bidla.

Il-Qorti fakkret li l-valutazzjonijiet tal-impatt ambjentali jridu jitwettqu għal proġetti li huma elenkati fl-Anness tad-Direttiva jekk dawn x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent, minħabba n-natura, id-daqs jew il-post tagħhom, u jkomplu:

| “78. | Fir-rigward tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva SEA, mill-kliem u mill-istruttura tiegħu jirriżulta li dan jirrigwarda l-emendi jew l-estensjonijiet ta’ proġett li, b’mod partikolari minħabba n-natura jew l-iskala tagħhom, jippreżentaw riskji simili, f’termini ta’ effetti fuq l-ambjent, għall-proġett innifsu. |
| --- | --- |

“78.

Fir-rigward tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva SEA, mill-kliem u mill-istruttura tiegħu jirriżulta li dan jirrigwarda l-emendi jew l-estensjonijiet ta’ proġett li, b’mod partikolari minħabba n-natura jew l-iskala tagħhom, jippreżentaw riskji simili, f’termini ta’ effetti fuq l-ambjent, għall-proġett innifsu.

| 79. | Issa, il-miżuri inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li għandhom l-effett li jestendu, għal perijodu sinjifikattiv ta’ għaxar snin, il-perijodu, li preċedentement kien limitat permezz tal-Liġi tal-31 ta’ Jannar 2003 għal erbgħin sena, tal-awtorizzazzjoni ta’ produzzjoni miż-żewġ impjanti kkonċernati ta’ elettriku għal finijiet industrijali, għandhom, flimkien max-xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni importanti meħtieġa minħabba l-istat qadim ta’ dawn l-impjanti u l-obbligu sabiex dawn ikunu konformi mal-istandards ta’ sigurtà, jitqiesu li huma ta’ skala paragunabbli, f’termini ta’ riskji ta’ effetti fuq l-ambjent, ma’ dik tal-bidu tal-operat inizjali tal-imsemmija impjanti.” |
| --- | --- |

79.

Issa, il-miżuri inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li għandhom l-effett li jestendu, għal perijodu sinjifikattiv ta’ għaxar snin, il-perijodu, li preċedentement kien limitat permezz tal-Liġi tal-31 ta’ Jannar 2003 għal erbgħin sena, tal-awtorizzazzjoni ta’ produzzjoni miż-żewġ impjanti kkonċernati ta’ elettriku għal finijiet industrijali, għandhom, flimkien max-xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni importanti meħtieġa minħabba l-istat qadim ta’ dawn l-impjanti u l-obbligu sabiex dawn ikunu konformi mal-istandards ta’ sigurtà, jitqiesu li huma ta’ skala paragunabbli, f’termini ta’ riskji ta’ effetti fuq l-ambjent, ma’ dik tal-bidu tal-operat inizjali tal-imsemmija impjanti.”

Fil-punt 78 tad-deċiżjoni Doel, il-Qorti stabbiliet il-prinċipju ewlieni li jwassal għall-obbligu li titwettaq VIA f’każ ta’ bidla jew estensjoni tal-proġetti tal-Anness I. Il-kejl tal-valutazzjoni tal-kriterji rilevanti huwa r-riskju f’termini ta’ effetti ambjentali. Jekk ir-riskju mġarrab mill-bidla jew mill-estensjoni tal-proġett ikun komparabbli mar-riskju ppreżentat mill-kategorija oriġinali tal-proġett innifsu, il-proġett jaqa’ taħt il-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA (52).

F’dan il-każ, il-Qorti rreferiet kemm għall-miżuri, li għandhom l-effett li jestendu t-tul ta’ żmien tal-kunsens għall-produzzjoni tal-elettriku kif ukoll għall-iskala tax-xogħlijiet. Fil-punt 79, din irreferiet għall-estensjoni tat-tħaddim tal-impjanti tal-enerġija nukleari b’perjodu ta’ żmien sinifikanti (10 snin) u l-fatt li huma meħtieġa xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni maġġuri (53). Il-Qorti kkonkludiet li r-riskji ambjentali tal-proġett huma ta’ skala li hija komparabbli ma’ dawk meta l-impjanti tal-enerġija nukleari tqiegħdu fis-servizz għall-ewwel darba.

Is-sentenza tirreferi għan-natura jew għall-iskala tal-bidla jew tal-estensjoni għal proġett bħala eżempji mhux eżawrjenti għall-kriterji biex jiġi vvalutat jekk ir-riskji ambjentali humiex simili għal dawk tal-proġett oriġinali. Barra minn hekk, is-sentenza ma turix li ż-żewġ kriterji jridu jiġu ssodisfati b’mod kumulattiv. L-element deċiżiv jidher li huwa li l-analiżi ġenerali ta’ proġett partikolari turi li hemm riskji simili meta mqabbel mal-proġett oriġinali (fil-każ inkwistjoni tal-impjanti tal-enerġija nukleari u tar-reatturi nukleari). Minn dan isegwi li n-natura u l-iskala tal-bidla/estensjoni għal proġett ma jidhrux li huma l-uniċi kriterji possibbli. Barra minn hekk, ma jidhirx meħtieġ li r-riskji jirriżultaw kemm min-natura kif ukoll mill-iskala tal-proġett, sakemm, b’riżultat ta’ dan, ikunu simili għal dawk tal-proġett oriġinali. Ma jidhirx li huwa eskluż li r-riskju jista’ jirriżulta wkoll min-natura ta’ proġett waħdu jew mill-iskala tiegħu (“b’mod partikolari minħabba n-natura jew l-iskala tagħhom” (54)).

3.3.1   Anness I – Proġetti b’limiti

Għal aktar minn nofs il-kategoriji tal-proġetti fl-Anness I, ġew stabbiliti limiti. Għalhekk, għall-bidliet jew għall-estensjonijiet ta’ tali proġetti, li jissodisfaw jew li jaqbżu dawn il-limiti, trid titwettaq VIA, peress li dawn il-bidliet jew l-estensjonijiet jippreżentaw riskju simili għall-kategorija oriġinali tal-proġett (55).

Madankollu, huwa importanti li wieħed jinnota li abbażi tal-ġurisprudenza stabbilita, ix-xogħlijiet biex jiġu mmodifikati l-elementi tal-proġetti eżistenti li għalihom huma stabbiliti limiti fl-Anness I, irid jiġi vvalutat bir-reqqa f’liema ċirkostanzi jiġu ssodisfati dawk il-limiti. Fil-Kawża C-2/07, Abraham u Oħrajn, il-Qorti ddeċidiet li “[...] x-xogħlijiet ta’ modifika ta’ ajruport ta’ tul bażiku ta’ runway ta’ 2 100 m jew iktar huma mhux biss ix-xogħlijiet li jkunu intiżi sabiex tiġi mtawla r-runway, iżda x-xogħlijiet (56)
  kollha fuq il-binja, l-istallazzjonijiet jew it-tgħammir ta’ dan l-ajruport sakemm dawn jistgħu jiġu meqjusa, b’mod partikolari min-natura, l-importanza u l-karatteristiċi tagħhom, bħala modifika tal-ajruport stess. L-istess japplika għaldaqstant, b’mod partikolari, għax-xogħlijiet intiżi sabiex tiżdied b’mod sinjifikattiv l-attività tal-ajruport u tat-traffiku tal-ajru” (il-punt 36). (57)

3.3.2   Anness I – Proġetti mingħajr limiti

Fir-rigward tal-proġetti tal-Anness I b’limiti, kwalunkwe bidla jew estensjoni tal-proġetti tal-Anness I mingħajr limiti, li minħabba, fost l-oħrajn, in-natura jew l-iskala tagħha, tippreżenta riskji li huma simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għal dawk ippreżentati mill-proġett innifsu, jenħtieġ li titqies bħala li taqa’ taħt il-punt 24 tal-Anness I. Tali proġetti għandhom riskju inerenti ta’ effetti sinifikanti fuq l-ambjent, skont it-tifsira tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva dwar il-VIA, u għalhekk jenħtieġ li jkunu soġġetti għal valutazzjoni tal-impatt ambjentali tagħhom skont l-Artikolu 4(1) (58).

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tindikax proċedura biex jiġi stabbilit il-livell ta’ riskju f’termini ta’ effetti ambjentali tal-proġett u għalhekk hija r-responsabbiltà tal-iżviluppaturi u tal-awtoritajiet kompetenti li janalizzaw il-proġett inkwistjoni. Element importanti min-naħa tal-iżviluppaturi u mill-awtoritajiet kompetenti responsabbli għall-valutazzjoni tal-impatt ambjentali huwa li jiġi identifikat f’liema mument bidla jew estensjoni tal-proġett tkun tirrikjedi valutazzjoni tal-impatt ambjentali. Gwida lill-prattikanti tal-VIA dwar approċċi differenti li tista’ tintuża biex jiġi stabbilit ir-riskju ta’ effetti sinifikanti fuq l-ambjent tista’ tinstab fil-Gwida għall-għoti ta’ kamp ta’ applikazzjoni (59) u dwar it-tħejjija tar-rapport tal-VIA (60).

Madankollu, fil-każijiet kollha, kif imsemmi fit-Taqsima 2.2.2, l-Istati Membri jridu jiżguraw li jimplimentaw id-Direttiva dwar il-VIA b’mod li jikkorrispondi bis-sħiħ mar-rekwiżiti tagħha, filwaqt li jqisu l-objettiv fundamentali tagħha li, kif jidher ċar mill-Artikolu 2(1), qabel ma jingħata l-kunsens għall-iżvilupp, il-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent minħabba, fost l-oħrajn, in-natura, id-daqs jew il-post tiegħu jenħtieġ li jkunu soġġetti għal rekwiżit għall-kunsens għall-iżvilupp u għal valutazzjoni fir-rigward tal-effetti tagħhom (61).

L-Anness I fih 16-il tip ta’ proġetti mingħajr limitu assenjat li jistgħu jinqasmu fi tliet gruppi - il-proġetti relatati mal-enerġija nukleari (l-Anness I.2(b) u l-Anness I.3), l-installazzjonijiet industrijali (l-Anness I.4, I.6, I.9, I.18(a) u 22) u l-proġetti lineari bħall-kostruzzjoni ta’ linji ferrovjarji fuq distanzi twal, awtostradi u toroq express (l-Anness I.7(a) – traffiku ferrovjarju fuq distanzi twal (62) u I.7(b)).

Fil-Kawża C-411/17, il-Qorti kkonkludiet fil-parti 1 tal-parti operattiva li l-bidu mill-ġdid tal-produzzjoni industrijali tal-elettriku għal perjodu ta’ kważi 10 snin f’impjant tal-enerġija nukleari li kien ingħalaq qabel, bl-effett li l-iskadenza stabbilita inizjalment mil-leġiżlatura nazzjonali għad-diżattivazzjoni u għall-waqfien tal-produzzjoni f’dak l-impjant tal-enerġija tiġi differita b’10 snin, u d-differiment, ukoll b’10 snin, mid-data stabbilita inizjalment mil-leġiżlatura għad-diżattivazzjoni u l-waqfien tal-produzzjoni industrijali tal-elettriku f’impjant tal-enerġija attiv, il-miżuri li jinvolvu ħidma kbira (63) biex jiġu aġġornati l-impjanti tal-enerġija inkwistjoni, bħal biex jinbidel l-aspett fiżiku tas-siti, jikkostitwixxu “proġett”, skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA, u fil-prinċipju trid titwettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali fir-rigward ta’ dak il-proġett qabel l-adozzjoni ta’ dawn il-miżuri.

B’analoġija, il-bidliet jew l-estensjonijiet għall-proġetti tal-Anness I mingħajr limitu assenjat li, minħabba, fost l-oħrajn, in-natura jew l-iskala tagħhom, jippreżentaw riskji li huma simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għal dawk tal-proġett oriġinali nnifsu, għandhom ikunu soġġetti għal valutazzjoni.

3.4   L-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA – Kategorija tal-proġett II.13 (a)

| Anness II.13(a) - Kull bidla jew estensjoni tal-proġetti mniżżla fl-Anness I jew f’dan l-Anness, diġà awtorizzati, imwettqa jew fil-proċess tat-twettiq, li jista’ jkollhom effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent (bidla jew estensjoni mhux inkluża fl-Anness I). |
| --- |

Anness II.13(a) - Kull bidla jew estensjoni tal-proġetti mniżżla fl-Anness I jew f’dan l-Anness, diġà awtorizzati, imwettqa jew fil-proċess tat-twettiq, li jista’ jkollhom effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent (bidla jew estensjoni mhux inkluża fl-Anness I).

Id-dispożizzjoni tirreferi għal kwalunkwe bidla jew estensjoni, li jista’ jkollha effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent.

L-iskrinjar tal-proġetti li jaqgħu f’din il-kategorija għandu jsir f’konformità mar-rekwiżiti u l-kriterji dettaljati li jinsabu fl-Artikolu 4, fl-Anness IIA u fl-Anness III tad-Direttiva dwar il-VIA. L-Artikolu 4(3) jirrikjedi li l-awtoritajiet kompetenti jqisu kriterji rilevanti meta jiddeċiedu jekk hijiex meħtieġa l-VIA, jiġifieri l-karatteristiċi tal-proġetti (inklużi d-daqs u d-disinn tal-proġett kollu), il-post tal-proġett u t-tip u l-karatteristiċi tal-impatti potenzjali. Dawn il-kriterji huma elenkati fl-Anness III tad-Direttiva dwar il-VIA. L-awtorità kompetenti trid toħroġ id-deċiżjoni tagħha, dwar jekk Proġett propost tal-Anness II għandux ikun soġġett għall-proċedura tal-VIA, abbażi tal-informazzjoni pprovduta mill-iżviluppatur f’konformità mar-rekwiżiti dettaljati fl-Anness IIA (inkluża d-deskrizzjoni tal-karatteristiċi fiżiċi tal-proġett kollu). L-awtorità hija meħtieġa wkoll li tqis kwalunkwe valutazzjoni rilevanti oħra, imwettqa fuq l-effetti fuq l-ambjent skont leġiżlazzjoni oħra tal-UE minbarra d-Direttiva dwar il-VIA. Id-deċiżjoni ta’ skrinjar trid tkun iġġustifikata, magħmula disponibbli għall-pubbliku (l-Artikolu 4(5)) u tkun soġġetta għal rieżami kif stabbilit fil-ġurisprudenza (64). Fl-aħħar, l-awtorità kompetenti trid tieħu d-deċiżjoni tagħha dwar jekk il-VIA hijiex meħtieġa jew le fil-perjodu ta’ żmien speċifikat fl-Artikolu 4(6).

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tipprovdix definizzjoni għal effetti “negattivi sinifikanti”. It-tifsira ġenerali ta’ “sinifikanti” tiddeskrivi kif jistgħu jkunu effetti notevoli jew importanti. “Negattivi”, min-naħa l-oħra, tiddeskrivi li dawn l-effetti ma humiex favorevoli jew huma dannużi. F’dan ir-rigward, il-kriterji elenkati fl-Anness III tad-Direttiva dwar il-VIA jipprovdu gwida ġenerali li tista’ sservi bħala qafas xieraq biex jiġi ddeterminata s-sinifikanza tal-impatti negattivi.

Kif diġà ġie indikat fit-Taqsima 2.1, meta jiġi ddeterminat jekk il-bidliet jew l-estensjonijiet ta’ ċerti proġetti tal-Anness I u tal-Anness II jenħtieġ li jkunu soġġetti għal valutazzjoni, l-awtoritajiet kompetenti jenħtieġ li jqisu l-objettiv fundamentali tad-Direttiva dwar il-VIA, li huwa, li qabel ma jingħata l-kunsens, il-proġetti li x’aktarx ikollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent minħabba, fost l-oħrajn, in-natura, id-daqs jew il-post tagħhom jenħtieġ li jkunu soġġetti għal valutazzjoni minn qabel fir-rigward tal-effetti tagħhom kif ukoll tal-kamp ta’ applikazzjoni wiesa’ u l-iskop wiesa’ tagħhom.

4   L-APPLIKAZZJONI TAD-DIRETTIVA DWAR IL-VIA GĦALL-BIDLIET U GĦALL-ESTENSJONIJIET TAL-IMPJANTI TAL-ENERĠIJA NUKLEARI

Introduzzjoni

Id-Direttiva dwar il-VIA telenka l-impjanti tal-enerġija nukleari (65) u reatturi nukleari oħrajn, inkluż iż-żarmar jew id-dekummissjonar ta’ tali impjanti tal-enerġija jew reatturi skont il-punt 2(b) tal-Anness I. Kategoriji ta’ proġetti addizzjonali fil-punt 3 (a) u (b) tal-Anness I jinkludu installazzjonijiet għall-produzzjoni u l-arrikkiment ta’ fjuwil nukleari jew l-ipproċessar, il-ħżin jew ir-rimi ta’ fjuwil nukleari irradjat jew ta’ skart radjuattiv. Fid-dawl tal-aħħar ġurisprudenza tal-Qorti relatata mas-settur nukleari, l-għan ta’ din it-taqsima huwa li tesplora meta u kif il-proċedura ta’ valutazzjoni tal-impatt ambjentali tapplika għall-bidliet jew għall-estensjonijiet ta’ proġetti tal-kategorija nukleari eżistenti.

Din il-gwida tqis ukoll l-aħħar żviluppi f’dan il-qasam fil-qafas tal-Konvenzjoni ta’ Espoo dwar il-valutazzjoni tal-impatt ambjentali transkonfinali u tippreżentahom fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA u tal-aħħar ġurisprudenza tal-QĠUE. B’mod partikolari, f’Diċembru 2020, il-Partijiet għall-Konvenzjoni ta’ Espoo adottaw Gwida dwar l-applikabbiltà tal-Konvenzjoni għall-estensjoni tal-ħajja tal-impjanti tal-enerġija nukleari (66). Tali estensjonijiet jistgħu jikkostitwixxu wkoll bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti skont id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA u għaldaqstant huma rilevanti għal dan id-dokument ta’ gwida.

Terminoloġija

Filwaqt li ċerta terminoloġija użata fid-Direttiva dwar il-VIA u fil-Konvenzjoni ta’ Espoo ma hijiex identika, il-kunċetti huma interkonnessi u d-Direttiva jenħtieġ li tiġi interpretata fid-dawl tal-Konvenzjoni ta’ Espoo. Pereżempju, filwaqt li d-Direttiva dwar il-VIA tipprovdi definizzjoni tat-terminu “proġett”, il-Konvenzjoni ta’ Espoo tal-1991 tuża t-terminu “attività proposta”. Fir-rigward tal-kunċett tad-Direttiva dwar il-VIA ta’ bidliet u estensjonijiet, il-Konvenzjoni ta’ Espoo tkopri attivitajiet ġodda jew ippjanati kif ukoll “kwalunkwe bidla maġġuri f’attività”. Kif innotat fit-Taqsima 3.2., id-Direttiva dwar il-VIA ma tiddefinixxix it-termini “bidla jew estensjoni” ta’ proġetti eżistenti; bl-istess mod, il-Konvenzjoni ta’ Espoo ma tiddefinixxix x’inhi “bidla maġġuri” f’attività. Minkejja d-differenza fit-terminoloġija, hemm similaritajiet fis-sustanza.

Bl-istess mod f’termini ta’ terminoloġija, il-kontinwazzjoni tal-operat tal-impjant lil hinn mill-ħajja operattiva stabbilita inizjalment tista’ ssir referenza għaliha b’għadd kbir ta’ termini, skont pereżempju r-reġim tal-liċenzjar u l-qafas regolatorju. B’dan il-mod nistgħu nirreferu għal estensjoni tal-ħajja tal-operat, operat kontinwu jew fit-tul (67), eċċ.

Il-gwida ta’ Espoo tuża t-terminu “estensjoni tal-ħajja” tal-NPPs b’mod prammatiku, abbażi ta’ fehim komuni tat-terminu fost il-partijiet u tipprovdi deskrizzjoni tal-aktar sitwazzjonijiet komuni f’dan ir-rigward. Din il-gwida tirreferi wkoll għat-terminu “tħaddim fit-tul”, li huwa terminu użat b’mod ġenerali mill-Kummissjoni Ewropea u mill-QĠUE (u fora internazzjonali oħra, pereżempju l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika (IAEA)).

Id-Direttiva dwar il-VIA u l-leġiżlazzjoni tal-Euratom

Id-Direttiva dwar il-VIA hija bbażata fuq it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE). Kif iddikjarat il-QĠUE fil-ġurisprudenza reċenti tagħha, “t-Trattat Euratom u t-Trattat FUE għandhom l-istess valur ġuridiku, kif juri l-Artikolu 106a(3) tat-Trattat Euratom, li jipprovdi li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat UE u tat-Trattat FUE ma għandhomx jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat Euratom. [...] Peress li t-Trattat Euratom huwa trattat settorjali intiż għall-iżvilupp tal-enerġija nukleari, filwaqt li t-Trattat FUE għandu għanijiet ħafna iktar wisgħin u jagħti lill-Unjoni kompetenzi estiżi f’diversi oqsma u setturi, ir-regoli tat-Trattat FUE japplikaw fis-settur tal-enerġija nukleari meta t-Trattat Euratom ma jinkludix regoli speċifiċi” (68). Għalhekk, it-Trattat Euratom ma jipprekludix l-applikazzjoni f’dak is-settur tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni dwar l-ambjent u d-direttiva dwar il-VIA tapplika għall-impjanti tal-enerġija nukleari u għal reatturi nukleari oħra (69).

Fi kwalunkwe każ, it-Trattat Euratom u d-Direttiva dwar il-VIA huma applikabbli b’mod parallel. L-Artikolu 37 tat-Trattat Euratom jinkludi dispożizzjonijiet speċifiċi dwar is-sikurezza u l-protezzjoni kontra radjazzjonijiet jonizzanti, inkluż il-kontaminazzjoni radjo-attiva tal-ilma, tal-ħamrija jew tal-atmosfera. Id-Direttiva dwar il-VIA teħtieġ li għal proġett li x’aktarx li jkollu effetti sinifikanti fuq l-ambjent, l-effetti sinifikanti diretti u indiretti fuq il-popolazzjoni, is-saħħa tal-bniedem, il-bijodiversità, l-art, il-ħamrija, l-ilma, l-arja, il-klima, l-assi materjali, il-wirt kulturali u l-pajsaġġ kif ukoll l-interazzjoni bejn dawn il-fatturi jiġu identifikati, deskritti u vvalutati b’mod xieraq.

Meta jiġu applikati d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA, l-awtoritajiet kompetenti jridu jqisu l-effett utli tal-proċeduri previsti mit-Trattat Euratom, Kif ukoll is-sett speċifiku ta’ drittijiet u obbligi mogħtija u imposti kemm fuq il-Kummissjoni kif ukoll fuq l-Istati Membri skont it-Trattat Euratom (70).

4.1   Eżempji ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi relatati ma’ bidliet jew ma’ estensjonijiet għall-kategorija tal-proġett tal-Impjant tal-Enerġija Nukleari

Id-Direttiva dwar il-VIA ma tiddefinixxix b’mod ulterjuri t-terminu “bidliet jew estensjonijiet għal proġetti eżistenti”, u lanqas ma tipprovdi eżempji ta’ dawn. Kif iddikjarat fit-taqsimiet preċedenti, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti, il-preżenza ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi oħra hija prerekwiżit għall-identifikazzjoni ta’ proġett skont it-tifsira tad-Direttiva. Fin-nuqqas ta’ definizzjoni aktar dettaljata, din il-gwida tidentifika u tiġbor eżempji illustrattivi ta’ xogħlijiet jew interventi fiżiċi differenti possibbli f’NPP, li jinvolvu t-titjib, il-modifiki jew is-sostituzzjonijiet ta’ tagħmir u sistemi li jistgħu jseħħu f’impjant.

L-għadd u l-kumplessità tas-sistemi tekniċi installati f’NPP huma għoljin ħafna u ma jkunx prattiku li wieħed jipprova jelenka l-interventi possibbli differenti kollha. Madankollu, l-eżempji tax-xogħlijiet jew tal-interventi fiżiċi implimentati fl-NPPs li jwasslu għal modifiki jew sostituzzjonijiet tal-istrutturi, tas-sistemi u tal-komponenti tal-impjanti jistgħu jinġabru fil-qosor bħala t-tliet kategoriji li ġejjin:

| — | Titjib fil-prestazzjoni/fl-ekonomija tal-impjanti
  Peress li r-raġuni għall-bini u għat-tħaddim tal-NPPs hija li jiġġeneraw l-elettriku u li jagħmlu profitt mill-bejgħ tiegħu, id-detenturi ta’ liċenzja tal-NPP għandhom inċentiv biex itejbu l-prestazzjoni tal-impjant f’termini tal-kapaċità ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku tiegħu jew billi jnaqqsu l-kostijiet operazzjonali tiegħu. It-titjib fl-impjanti li jista’ jnaqqas ir-rekwiżiti tal-manutenzjoni jew l-operazzjonijiet manwali, fost l-oħrajn, se jikkontribwixxi għat-tnaqqis fil-kostijiet operattivi. Iż-żidiet fl-ammont ta’ elettriku ġġenerat jinkisbu l-aktar billi tiżdied il-kapaċità tal-ġenerazzjoni tal-enerġija tar-reattur jew jitnaqqas il-perjodu ta’ qtugħ tagħha. Proġetti relatati ta’ titjib tal-impjanti jistgħu jinkludu rinnovazzjoni jew sostituzzjoni ta’ turbina, ġeneratur, transformer, kondensatur; bidliet fid-disinn tal-fjuwil (eż. arrikkiment ogħla) biex tiżdied il-potenza termali ewlenija jew jiżdied il-ħin ta’ residenza tal-fjuwil fil-qalba (li jwassal għal inqas qtugħ jew qtugħ iqsar tar-riforniment); bidliet fir-reġim tal-kimika tal-ilma (eż. biex titnaqqas il-ġenerazzjoni ta’ prodotti ta’ korrużjoni); ir-rinnovazzjoni ta’ sistemi magħżula tal-bilanċ tal-impjant biex tinkiseb effiċjenza ogħla taċ-ċiklu kaloriku; il-modernizzazzjoni tas-sistemi ta’ kontroll u tal-interfaċċji bniedem-magna (eż. il-kamra ta’ kontroll ewlenija) biex jinkisbu affidabbiltà u disponibbiltà ogħla tal-impjant; eċċ. Dawn il-modifiki jistgħu jiġu implimentati fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja tal-impjant. |
| --- | --- |

—

Titjib fil-prestazzjoni/fl-ekonomija tal-impjanti

Peress li r-raġuni għall-bini u għat-tħaddim tal-NPPs hija li jiġġeneraw l-elettriku u li jagħmlu profitt mill-bejgħ tiegħu, id-detenturi ta’ liċenzja tal-NPP għandhom inċentiv biex itejbu l-prestazzjoni tal-impjant f’termini tal-kapaċità ta’ ġenerazzjoni tal-elettriku tiegħu jew billi jnaqqsu l-kostijiet operazzjonali tiegħu. It-titjib fl-impjanti li jista’ jnaqqas ir-rekwiżiti tal-manutenzjoni jew l-operazzjonijiet manwali, fost l-oħrajn, se jikkontribwixxi għat-tnaqqis fil-kostijiet operattivi. Iż-żidiet fl-ammont ta’ elettriku ġġenerat jinkisbu l-aktar billi tiżdied il-kapaċità tal-ġenerazzjoni tal-enerġija tar-reattur jew jitnaqqas il-perjodu ta’ qtugħ tagħha. Proġetti relatati ta’ titjib tal-impjanti jistgħu jinkludu rinnovazzjoni jew sostituzzjoni ta’ turbina, ġeneratur, transformer, kondensatur; bidliet fid-disinn tal-fjuwil (eż. arrikkiment ogħla) biex tiżdied il-potenza termali ewlenija jew jiżdied il-ħin ta’ residenza tal-fjuwil fil-qalba (li jwassal għal inqas qtugħ jew qtugħ iqsar tar-riforniment); bidliet fir-reġim tal-kimika tal-ilma (eż. biex titnaqqas il-ġenerazzjoni ta’ prodotti ta’ korrużjoni); ir-rinnovazzjoni ta’ sistemi magħżula tal-bilanċ tal-impjant biex tinkiseb effiċjenza ogħla taċ-ċiklu kaloriku; il-modernizzazzjoni tas-sistemi ta’ kontroll u tal-interfaċċji bniedem-magna (eż. il-kamra ta’ kontroll ewlenija) biex jinkisbu affidabbiltà u disponibbiltà ogħla tal-impjant; eċċ. Dawn il-modifiki jistgħu jiġu implimentati fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja tal-impjant.

| — | Iż-żamma tal-kundizzjoni tal-impjant f’konformità mal-ispeċifikazzjoni teknika/il-bażi tal-liċenzjar tiegħu
  Ix-xogħlijiet jew l-interventi fiżiċi mwettqa f’NPP għall-fini taż-żamma tal-kundizzjoni tal-impjant f’konformità mal-ispeċifikazzjoni teknika jew il-bażi tal-liċenzjar tiegħu jistgħu jvarjaw minn manutenzjoni ta’ rutina (pereżempju l-installazzjoni ta’ partijiet tal-bdil), permezz ta’ rinnovazzjoni maġġuri tas-sistemi, tal-istrutturi u tal-komponenti, għal sostituzzjonijiet tal-komponenti, inklużi komponenti ewlenin bħall-ġeneraturi tal-fwar, il-partijiet ta’ fuq tal-pressjoni tar-reattur, il-mekkaniżmi tat-trażmissjoni tal-virga ta’ kontroll jew il-partijiet interni tar-reattur. Jistgħu jkunu meħtieġa sostituzzjonijiet ta’ komponenti minħabba l-qdim, it-tkagħbir jew il-ħsara, jew minħabba l-obsolexxenza (eż. sostituzzjoni ta’ sistemi ta’ I&C analogi li qed jeqdiemu b’sistemi diġitali moderni). F’ħafna każijiet, dawn huma sostituzzjonijiet simili, għalkemm xi wħud jistgħu jintroduċu titjib fis-sikurezza jew fl-affidabbiltà mid-disinn jew mill-użu ta’ teknoloġija aktar moderna.
  Dawn it-tipi ta’ xogħlijiet jistgħu jkunu meħtieġa u implimentati fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja ta’ reattur tal-enerġija nukleari (71). |
| --- | --- |

—

Iż-żamma tal-kundizzjoni tal-impjant f’konformità mal-ispeċifikazzjoni teknika/il-bażi tal-liċenzjar tiegħu

Ix-xogħlijiet jew l-interventi fiżiċi mwettqa f’NPP għall-fini taż-żamma tal-kundizzjoni tal-impjant f’konformità mal-ispeċifikazzjoni teknika jew il-bażi tal-liċenzjar tiegħu jistgħu jvarjaw minn manutenzjoni ta’ rutina (pereżempju l-installazzjoni ta’ partijiet tal-bdil), permezz ta’ rinnovazzjoni maġġuri tas-sistemi, tal-istrutturi u tal-komponenti, għal sostituzzjonijiet tal-komponenti, inklużi komponenti ewlenin bħall-ġeneraturi tal-fwar, il-partijiet ta’ fuq tal-pressjoni tar-reattur, il-mekkaniżmi tat-trażmissjoni tal-virga ta’ kontroll jew il-partijiet interni tar-reattur. Jistgħu jkunu meħtieġa sostituzzjonijiet ta’ komponenti minħabba l-qdim, it-tkagħbir jew il-ħsara, jew minħabba l-obsolexxenza (eż. sostituzzjoni ta’ sistemi ta’ I&C analogi li qed jeqdiemu b’sistemi diġitali moderni). F’ħafna każijiet, dawn huma sostituzzjonijiet simili, għalkemm xi wħud jistgħu jintroduċu titjib fis-sikurezza jew fl-affidabbiltà mid-disinn jew mill-użu ta’ teknoloġija aktar moderna.

Dawn it-tipi ta’ xogħlijiet jistgħu jkunu meħtieġa u implimentati fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja ta’ reattur tal-enerġija nukleari (71).

| — | Titjib fis-sikurezza
  It-titjib fis-sikurezza tipikament jindirizza kwistjonijiet identifikati bħala parti mill-proċess ta’ titjib kontinwu tas-sikurezza nukleari, pereżempju permezz ta’ rieżami perjodiku tas-sikurezza (PSR) jew feedback dwar l-esperjenza operattiva. Tali titjib jista’ jkun meħtieġ fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja tal-impjant.
  Eżempji tipiċi ta’ tali titjib fis-sikurezza jistgħu jinkludu kostruzzjoni alternattiva addizzjonali ta’ faċilitajiet ġodda meħtieġa għat-tħaddim kontinwu tal-NPP; provvisti/ġeneraturi tal-enerġija elettrika; l-ivventjar ta’ konteniment iffiltrat; l-installazzjoni ta’ sistemi għall-ġestjoni tal-idroġenu ġġenerat matul inċidenti severi (eż. rikombinaturi awtokatalitiċi passivi u/jew il-berners tal-H2); it-tisħiħ/il-kwalifika ta’ sistemi, strutturi u komponenti għal reżistenza sismika ogħla; ċirkwit tat-tkessiħ ewlieni varjat addizzjonali jew sistema oħra ta’ sikurezza; l-installazzjoni ta’ dissipatur tas-sħana finali alternattiv (eż. torri tat-tkessiħ) jew l-introduzzjoni ta’ mezzi addizzjonali għall-akkwist tal-ilma tat-tkessiħ (eż. bjar); sistemi ta’ protezzjoni kontra l-pressjoni żejda taċ-ċirkwit primarju; żieda fil-protezzjoni tal-għargħar (pereżempju digi ġodda, modifiki għad-drenaġġ jew xogħlijiet simili biex ilaħħqu ma’ livelli ogħla ta’ għargħar); modifiki għall-kontroll tal-kimika tal-ilma; miżuri addizzjonali ta’ detezzjoni u protezzjoni min-nirien; eċċ. |
| --- | --- |

—

Titjib fis-sikurezza

It-titjib fis-sikurezza tipikament jindirizza kwistjonijiet identifikati bħala parti mill-proċess ta’ titjib kontinwu tas-sikurezza nukleari, pereżempju permezz ta’ rieżami perjodiku tas-sikurezza (PSR) jew feedback dwar l-esperjenza operattiva. Tali titjib jista’ jkun meħtieġ fi kwalunkwe ħin matul il-ħajja tal-impjant.

Eżempji tipiċi ta’ tali titjib fis-sikurezza jistgħu jinkludu kostruzzjoni alternattiva addizzjonali ta’ faċilitajiet ġodda meħtieġa għat-tħaddim kontinwu tal-NPP; provvisti/ġeneraturi tal-enerġija elettrika; l-ivventjar ta’ konteniment iffiltrat; l-installazzjoni ta’ sistemi għall-ġestjoni tal-idroġenu ġġenerat matul inċidenti severi (eż. rikombinaturi awtokatalitiċi passivi u/jew il-berners tal-H2); it-tisħiħ/il-kwalifika ta’ sistemi, strutturi u komponenti għal reżistenza sismika ogħla; ċirkwit tat-tkessiħ ewlieni varjat addizzjonali jew sistema oħra ta’ sikurezza; l-installazzjoni ta’ dissipatur tas-sħana finali alternattiv (eż. torri tat-tkessiħ) jew l-introduzzjoni ta’ mezzi addizzjonali għall-akkwist tal-ilma tat-tkessiħ (eż. bjar); sistemi ta’ protezzjoni kontra l-pressjoni żejda taċ-ċirkwit primarju; żieda fil-protezzjoni tal-għargħar (pereżempju digi ġodda, modifiki għad-drenaġġ jew xogħlijiet simili biex ilaħħqu ma’ livelli ogħla ta’ għargħar); modifiki għall-kontroll tal-kimika tal-ilma; miżuri addizzjonali ta’ detezzjoni u protezzjoni min-nirien; eċċ.

L-eżempji ta’ xogħlijiet jew ta’ interventi fiżiċi stabbiliti fit-tliet kategoriji ta’ hawn fuq jistgħu jseħħu individwalment jew flimkien u jenħtieġ li jitqiesu fuq bażi ta’ każ b’każ, f’konformità mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA u l-ġurisprudenza tal-QĠUE. Skont in-natura jew l-iskala tagħhom fil-każ rispettiv, jekk dawn l-interventi jikkwalifikaw bħala bidliet jew estensjonijiet għal “proġett” skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA, dawn jistgħu jikkawżaw jew VIA (il-punt 24 tal-Anness I) jew skrinjar (skont il-punt 13(a) tal-Anness II); f’ċerti każijiet, dawn jistgħu jaqgħu barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA. Hija r-responsabbiltà tal-awtoritajiet kompetenti li jivvalutaw jekk kwalunkwe xogħlijiet jirrappreżentawx proġett skont id-Direttiva dwar il-VIA u kif jenħtieġ li jitqiesu abbażi tal-prinċipji tad-Direttiva dwar il-VIA.

4.2   Awtorizzazzjoni ta’ bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti tal-NPP

L-NPPs kollha huma soġġetti għal reġim ta’ awtorizzazzjoni u l-kostruzzjoni u l-operat tagħhom huma possibbli biss abbażi ta’ deċiżjoni maħruġa minn awtorità kompetenti. L-approċċ għall-awtorizzazzjoni tal-operat tal-NPPs fl-Istati Membri jvarja, b’mod partikolari, peress li l-awtorizzazzjonijiet għal tali operat jingħataw jew għal terminu speċifiku ta’ awtorizzazzjoni limitat għaż-żmien (pereżempju 10 snin) jew għal durata indefinita.

Ladarba jitħaddmu, l-NPPs isirulhom valutazzjonijiet tas-sikurezza, monitoraġġ (inkluż monitoraġġ ambjentali) u spezzjonijiet fuq bażi kontinwa matul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tagħhom, u dawn jiġu sorveljati mill-awtorità/awtoritajiet kompetenti rilevanti. L-awtoritajiet kompetenti huma responsabbli wkoll biex jivverifikaw li l-operat tal-NPPs jikkonforma mal-kundizzjonijiet tal-awtorizzazzjoni rilevanti u li l-operaturi jieħdu kwalunkwe azzjoni meħtieġa biex jiżguraw din il-konformità u s-sikurezza nukleari (72). Skont il-proċedura nazzjonali speċifika, l-operatur taħt il-kontroll ta’ awtorità kompetenti jrid iwettaq valutazzjonijiet addizzjonali u jevalwa l-operat ta’ NPP f’diversi punti, fost l-oħrajn, fil-kuntest ta’ rieżami perjodiku tas-sikurezza, rieżamijiet tematiċi (perikli esterni, feedback dwar l-esperjenza operattiva speċifika) jew estensjoni tal-ħajja operattiva (73). Kunsiderazzjonijiet bħal dawn x’aktarx jinkludu l-kwistjoni ta’ jekk l-impjant huwiex se jitħalla jkompli l-operat tiegħu mingħajr bidla (jew mingħajr ebda bidla kbira); jekk ikunx meħtieġ intervent, bħal miżuri relatati mat-titjib tas-sikurezza nukleari, sabiex ikun jista’ jkompli t-tħaddim; jekk l-impjant għandux jingħalaq b’mod definittiv (eż. jekk it-titjib meħtieġ fis-sikurezza ma jkunx jista’ jiġi implimentat fl-aħħar mill-aħħar jew jekk l-operatur iqis li l-implimentazzjoni ta’ tali miżuri ma hijiex ġustifikata abbażi tal-istrateġija futura tal-operat tiegħu).

Bħala konsegwenza tal-qafas sħiħ tal-ispezzjonijiet, l-evalwazzjonijiet tas-sikurezza u l-prinċipju ta’ titjib kontinwu skont id-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari, it-titjib tas-sikurezza jiġi identifikat regolarment u l-implimentazzjoni tiegħu tiġi ppjanata fi żmien xieraq. Normalment, it-titjib fis-sikurezza jkun adattat għal u jikkonforma mal-kundizzjonijiet tal-awtorizzazzjoni eżistenti biex jitħaddem NPP (miġbura b’mod komuni fil-liċenzja tal-NPP).

Jekk il-bidliet meħtieġa jikkostitwixxu proġett skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA u jkunu ġew ivvalutati diġà permezz ta’ VIA preċedenti, dik il-valutazzjoni ma jkollhiex għalfejn tiġi ripetuta, sakemm fil-frattemp, iċ-ċirkostanzi ma jkunux inbidlu (ara t-Taqsima 4.4 hawn taħt).

L-awtoritajiet tal-Istati Membri għandhom ir-responsabbiltà li jivvalutaw liema atti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom jikkostitwixxu kunsens għall-iżvilupp dwar il-bidla jew l-estensjoni tal-ħajja operattiva ta’ NPPs, jiġifieri d-deċiżjoni li tagħti d-dritt lill-operatur li jipproċedi bil-proġett – biex jiġi żgurat li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar il-VIA jiġu ssodisfati/ikun hemm konformità magħhom (għal dan il-għan ara t-Taqsima 2.2.2).

Dak li jgħodd meta jiġi ddeterminat x’inhu kunsens għall-iżvilupp bħal dan, ma huwiex it-titolu (eż. “liċenzja” jew “permess”) iżda pjuttost il-funzjoni ta’ awtorizzazzjoni fir-rigward tad-drittijiet jew tad-dmirijiet tal-operatur. Pereżempju, il-proċeduri interni jew il-kunsiderazzjonijiet ta’ awtorità kompetenti mhux segwiti minn awtorizzazzjoni biex wieħed jipproċedi b’xogħlijiet, għalhekk ma jitqisux bħala kunsens għall-iżvilupp f’termini tad-Direttiva dwar il-VIA.

4.2.1   Il-każijiet speċifiċi ta’ estensjoni tal-ħajja (LTE) u ta’ operat fit-tul (LTO)

Din il-gwida tindirizza t-tipi kollha ta’ bidliet u estensjonijiet. L-LTE u l-LTO huma każijiet speċifiċi. Fit-teorija, it-tnejn li huma jistgħu jseħħu mingħajr xogħlijiet iżda, fil-prattika, fl-Istati Membri tal-UE, jista’ jkun mistenni li dawn ikunu akkumpanjati minn xogħlijiet.

Il-Gwida dwar l-applikabilità tal-Konvenzjoni ta’ Espoo għall-estensjoni tul il-ħajja kollha ta’ impjanti tal-enerġija nukleari, ipprovdiet eżempji u fatturi utli biex jiġu kkunsidrati.

L-eżempju tar-Rieżami Perjodiku tas-Sikurezza

L-operaturi jistgħu jużaw proċessi kontinwi biex jidentifikaw l-eżistenza ta’ proġett u l-ħtieġa ta’ kunsens għall-iżvilupp skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA. L-NPPs fi ħdan l-UE huma soġġetti għal reġim speċifiku ta’ rieżami tas-sikurezza nukleari, f’konformità mal-leġiżlazzjoni rilevanti tal-Euratom, imsejħa wkoll rieżami perjodiku tas-sikurezza (PSR). L-Artikolu 8c tad-Direttiva tal-Kunsill 2009/71/Euratom (74) jirrikjedi li l-operatur “jerġa’ jivvaluta sistematikament u regolarment, mill-anqas kull għaxar snin, is-sikurezza tal-installazzjoni nukleari”. Il-PSR “għandha l-għan li tiżgura l-konformità mal-bażi ta’ disinn attwali u tidentifika aktar titjib fis-sikurezza billi tqis kwistjonijiet tal-fatt li ħaġa ssir antika, esperjenza operazzjonali, l-aktar riżultati reċenti tar-riċerka u żviluppi fl-istandards internazzjonali”. Għalhekk, il-PSR huwa rieżami fil-fond, li għandu jidentifika u jevalwa s-sinifikanza tas-sikurezza tad-devjazzjonijiet mill-istandards attwali tas-sikurezza applikabbli u l-prattiki tajbin rikonoxxuti fil-livell internazzjonali filwaqt li jqis l-esperjenza operattiva, is-sejbiet rilevanti tar-riċerka, u l-istat attwali tat-teknoloġija. Dan il-proċess jikkontribwixxi għall-valutazzjoni tal-kapaċità tal-NPP li jkompli jopera b’mod sikur u jkompli jtejjeb il-livell ta’ sikurezza. Abbażi ta’ analiżi tar-riżultati tar-rieżami tal-operatur, l-awtorità kompetenti tista’ pereżempju tawtorizza t-tħaddim kontinwu tal-impjant sa tmiem iċ-ċiklu perjodiku ta’ rieżami tas-sikurezza li jmiss (normalment 10 snin).

Huwa importanti li wieħed jinnota li minħabba n-natura u l-iskop tiegħu, b’mod ġenerali, il-PSR ma huwiex, fih innifsu, deċiżjoni dwar estensjoni jew bidla tar-reġim operattiv (eż. LTO). Madankollu, f’ċerti każijiet is-sejbiet tar-rieżami jistgħu jwasslu għall-ħruġ ta’ deċiżjoni minn awtorità kompetenti, sabiex jiġu implimentati s-sejbiet ta’ dak ir-rieżami (pereżempju, il-ħtieġa ta’ titjib fis-sikurezza fl-impjant qabel ma jkompli l-operat tiegħu jew b’mod parallel mal-operat kontinwu tiegħu). Barra minn hekk, f’xi każijiet, PSR jintuża b’appoġġ għall-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet għal estensjoni jew għal tiġdid ta’ liċenzja jew jista’ jkun parti minn proċedura għal teħid ta’ deċiżjonijiet bi stadji differenti (ara wkoll it-Taqsima 2.2.2). Madankollu, rieżami perjodiku tas-sikurezza, fih innifsu ma jeħtieġx VIA.

Jekk l-eżitu tal-PSR jirriżulta f’xogħlijiet, dawn jistgħu jkunu jeħtieġu VIA u kunsens għall-iżvilupp meta dawn ikunu jikkostitwixxu bidla jew estensjoni skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA, jew fejn jikkostitwixxu bidla jew estensjoni skont it-tifsira tal-punt 13(a) tal-Anness II, id-Direttiva dwar il-VIA u l-Istati Membri jkunu ddeterminaw, skont l-Artikoli 2(1) u 4(2) tad-Direttiva dwar il-VIA, li VIA hija meħtieġa.

4.3   Prinċipji gwida għall-valutazzjoni tal-bidliet jew tal-estensjonijiet tal-proġetti tal-NPP fid-dawl tad-deċiżjoni Doel

Kif iddikjarat fit-Taqsima 3.3, il-Qorti kkonkludiet li d-Direttiva dwar il-VIA trid tiġi interpretata bħala li tfisser li l-bidu mill-ġdid jew id-differiment tal-għeluq ta’ impjant tal-enerġija nukleari (75), kull wieħed għal perjodu ta’ 10 snin (“miżuri”), il-miżuri li jinvolvu xogħlijiet li jiswew madwar EUR 700 miljun (76) biex jiġu aġġornati l-impjanti tal-enerġija inkwistjoni bħal biex jinbidel l-aspett fiżiku tas-siti, jikkostitwixxu “proġett”, skont it-tifsira ta’ dik id-direttiva, u fil-prinċipju, trid titwettaq valutazzjoni tal-impatt ambjentali fir-rigward ta’ dak il-proġett qabel l-adozzjoni ta’ dawk il-miżuri (77). Sabiex tasal għal dik il-konklużjoni, il-Qorti ddeċidiet li n-natura tax-xogħlijiet (78) hija tali li tibdel l-aspett fiżiku tas-siti inkwistjoni, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti, u għalhekk il-miżuri ma jistgħux jiġu diżassoċjati b’mod artifiċjali mix-xogħlijiet li huma marbuta b’mod inseparabbli magħhom meta jiġi vvalutat jekk jikkostitwixxux proġett skont it-tifsira tad-Direttiva. Għalhekk hija ddeċidiet li l-miżuri u x-xogħlijiet flimkien jikkostitwixxu proġett wieħed skont it-tifsira ta’ dik id-dispożizzjoni (79).

Il-punt 78 tad-deċiżjoni Doel jistabbilixxi l-prinċipju ewlieni li jwassal għall-obbligu li titwettaq VIA f’każ ta’ bidla jew estensjoni tal-proġetti tal-Anness I. Il-kejl tal-valutazzjoni tal-kriterji rilevanti huwa r-riskju f’termini ta’ effetti ambjentali. Jekk ir-riskju mġarrab mill-bidla jew mill-estensjoni tal-proġett ikun komparabbli mar-riskju ppreżentat mill-kategorija oriġinali tal-proġett innifsu, il-proġett jaqa’ taħt il-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA. Il-formulazzjoni tas-sentenza tissuġġerixxi li n-natura jew l-iskala tal-bidla jew tal-estensjoni għal proġett huma eżempji mhux eżawrjenti għal kriterji biex jiġi vvalutat jekk ir-riskji ambjentali humiex simili għal dawk tal-proġett oriġinali u mhux neċessarjament iridu jiġu ssodisfati b’mod kumulattiv.

Għalhekk, mis-sentenza jista’ jiġi konkluż li l-miżuri li għandhom l-effett li jestendu, b’perjodu sinifikanti, it-tul ta’ żmien tal-kunsens tal-NPPs biex jipproduċu l-elettriku u li jinvolvu xogħlijiet kbar ta’ rinnovazzjoni marbuta b’mod inseparabbli mal-miżuri biex jiġu aġġornati/immodifikati l-impjanti tal-enerġija inkwistjoni bħal biex jinbidel l-aspett fiżiku tas-siti, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-VIA, peress li jippreżentaw riskji li huma simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għal dawk meta l-impjanti tal-enerġija bdew jaħdmu għall-ewwel darba. Dan huwa b’mod partikolari l-każ fejn l-estensjoni fit-tul tal-ħin tal-operat u tax-xogħlijiet ta’ rinnovazzjoni huma ta’ importanza simili għal dawk fil-Kawża C-411/17.

Minbarra l-prinċipju ta’ gwida msemmi hawn fuq, id-deċiżjoni Doel ikkonfermat prinċipji importanti oħra tad-Direttiva dwar il-VIA, li huma rilevanti wkoll meta tiġi applikata d-Direttiva għall-bidliet u l-estensjonijiet tal-NPP (ara hawn fuq it-taqsimiet dwar il-valutazzjoni tal-effetti ġenerali ta’ proġett u t-teħid ta’ deċiżjonijiet f’diversi stadji).

4.4   Id-determinazzjoni tar-riskju u l-ħtieġa ta’ VIA

Filwaqt li d-Direttiva dwar il-VIA ma tipprovdix kriterji għall-valutazzjoni tar-riskju ta’ xogħlijiet li jikkwalifikaw bħala bidliet jew estensjonijiet ta’ proġetti u lanqas ma toffri eżempji ta’ tali xogħlijiet li jikkwalifikaw bħala bidliet jew estensjonijiet għall-proġetti tal-Anness II, din tipprovdi kriterji biex jiġi ddeterminat jekk dawn jenħtieġ li jkunu soġġetti għal valutazzjoni tal-impatt ambjentali (kriterji tal-għażla msemmija fl-Artikolu 4(3) tad-Direttiva dwar il-VIA u rekwiżiti tal-Anness II.A u l-Anness III tad-Direttiva, kif ippreżentati fit-Taqsima 3.4). Għalhekk, dawn il-kriterji tal-għażla jistgħu jintużaw biex jiġi ddeterminat ir-riskju possibbli u sussegwentement il-ħtieġa ta’ VIA. Meta x-xogħlijiet jew l-interventi fiżiċi jkunu ta’ skala li ma tippreżentax riskju simili għall-ambjent bħall-attività nnifisha iżda jikkostitwixxu bidliet jew estensjonijiet ta’ NPP diġà awtorizzat, implimentati jew fil-proċess li jiġu implimentati, li jista’ jkollhom effetti avversi sinifikanti, dawn jaqgħu taħt il-punt 13(a) tal-Anness II tad-Direttiva dwar il-VIA u jkunu soġġetti għal skrinjar.

F’dan ir-rigward, il-gwida ta’ Espoo dwar l-estensjoni tul il-ħajja kollha ta’ impjanti tal-enerġija nukleari jenħtieġ li titqies ukoll. Skont il-Konvenzjoni ta’ Espoo, wieħed mill-parametri li jrid jitqies sabiex tiġi soġġetta modifika ta’ attività għal valutazzjoni tal-impatt transkonfinali huwa l-klassifikazzjoni tagħha bħala bidla maġġuri ta’ attività. Għalhekk, il-gwida ta’ Espoo tippreżenta lista mhux eżawrjenti ta’ fatturi illustrattivi (80) li jistgħu jkunu rilevanti biex jiġu kkunsidrati mill-awtoritajiet kompetenti meta jiddeterminaw jekk estensjoni tal-ħajja twassalx għal bidla maġġuri. Dawn il-fatturi huma li ġejjin:

| — | Żieda fl-użu tar-riżorsi naturali meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali; |
| --- | --- |

—

Żieda fl-użu tar-riżorsi naturali meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali;

| — | Żieda fil-produzzjoni tal-iskart jew tal-fjuwil użat meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali; |
| --- | --- |

—

Żieda fil-produzzjoni tal-iskart jew tal-fjuwil użat meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali;

| — | Żieda fl-emissjonijiet, inkluż tar-radjonuklidi u r-rimi tal-ilma tat-tkessiħ, meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali; |
| --- | --- |

—

Żieda fl-emissjonijiet, inkluż tar-radjonuklidi u r-rimi tal-ilma tat-tkessiħ, meta mqabbla mal-limiti previsti fil-liċenzja inizjali;

| — | Il-firxa tax-xogħlijiet ta’ titjib u/jew titjib fis-sikurezza, b’mod partikolari dawk li jeħtieġu bidla sinifikanti fl-aspetti fiżiċi tas-sit jew titjib sostanzjali li jirriżulta minn komponenti li qed jeqdiemu u/jew mill-obsolexxenza; |
| --- | --- |

—

Il-firxa tax-xogħlijiet ta’ titjib u/jew titjib fis-sikurezza, b’mod partikolari dawk li jeħtieġu bidla sinifikanti fl-aspetti fiżiċi tas-sit jew titjib sostanzjali li jirriżulta minn komponenti li qed jeqdiemu u/jew mill-obsolexxenza;

| — | Bidliet fl-ambjent tal-madwar, bħal dawk li jirriżultaw mit-tibdil fil-klima; |
| --- | --- |

—

Bidliet fl-ambjent tal-madwar, bħal dawk li jirriżultaw mit-tibdil fil-klima;

| — | L-adattament għat-tibdil fil-klima u miżuri ta’ mitigazzjoni. |
| --- | --- |

—

L-adattament għat-tibdil fil-klima u miżuri ta’ mitigazzjoni.

Fattur importanti ieħor li għandu jiġi kkunsidrat huwa jekk l-estensjoni tal-ħajja inkwistjoni, filwaqt li jitqiesu l-karatteristiċi speċifiċi tagħha, tistax tikkawża impatt ambjentali transkonfinali negattiv sinifikanti (81).

L-impatti possibbli tax-xogħlijiet jew tal-interventi fiżiċi fuq il-fatturi ambjentali huma kriterju ieħor tal-għażla biex jiġi ddeterminat ir-riskju possibbli u l-ħtieġa ta’ VIA. Skont l-Artikolu 3 tad-Direttiva dwar il-VIA, għandhom jitqiesu diversi fatturi ambjentali (82) meta proġett ikun soġġett għal skrinjar jew VIA. Fatturi ambjentali differenti jistgħu jiġu affettwati fi skala u f’durata differenti skont il-bidliet jew l-estensjonijiet possibbli għal NPP biex jippermettu t-tħaddim tiegħu (għal dan il-għan – ara l-kategoriji ta’ xogħlijiet deskritti fit-Taqsima 4.1).

It-titjib fis-sikurezza għall-NPPs u għax-xogħlijiet biex tinżamm il-kundizzjoni tal-impjant f’konformità mal-ispeċifikazzjoni teknika/il-bażi tal-liċenzjar tiegħu fil-maġġoranza tal-każijiet huwa maħsub li jkollu, b’mod ġenerali, effetti ambjentali pożittivi minħabba li r-raġuni għall-implimentazzjoni tagħhom hija li jitnaqqas ir-riskju ta’ aċċident, jitnaqqsu l-emissjonijiet operattivi normali jew titnaqqas il-ġenerazzjoni tal-iskart radjuattiv. Il-biċċa l-kbira ta’ dan it-titjib isir biex jinkiseb tnaqqis fl-emissjonijiet radjoloġiċi jew emissjonijiet oħra fl-ambjent fi tħaddim normali jew f’każ ta’ aċċidenti, jew it-tnejn, u/jew tnaqqis fit-teħid tad-doża okkupazzjonali tal-ħaddiema fit-tul (83).

Madankollu, xi titjib jista’ jkollu wkoll impatt ambjentali avvers matul it-tħaddim normali tal-impjant bħal żieda fl-użu ta’ riżorsi bħall-ilma jew l-enerġija, jew emissjonijiet konvenzjonali, eż. mill-ittestjar jew mit-tħaddim okkażjonali ta’ ġeneraturi tad-diżil ta’ riżerva ta’ emerġenza addizzjonali. Titjib ieħor fis-sikurezza jista’ potenzjalment ikollu wkoll impatt fuq l-ambjent taħt kundizzjonijiet speċifiċi, pereżempju titjib immirat lejn protezzjoni msaħħa tal-għargħar (eż. imbankmenti ġodda, modifiki għad-drenaġġ jew xogħlijiet simili) jista’ jkollu l-potenzjal li jbiddel il-fluss naturali tal-mogħdijiet tal-ilma matul il-kundizzjonijiet tal-għargħar, li jista’ jkollu impatt fuq il-firxa ta’ għargħar ’l isfel minn fejn tista’ tgħaddi l-mogħdija tal-ilma jew qrib żoni popolati, jew siti ta’ impatt ta’ sinifikanza speċjali. Barra minn hekk, ma jistax jiġi eskluż li xi titjib fis-sikurezza jista’ jirriżulta f’impatti ambjentali avversi matul il-fażi tal-kostruzzjoni jew tal-installazzjoni (eż. storbju, tniġġis, żieda temporanja fil-ġenerazzjoni tal-iskart radjoloġiku u/jew konvenzjonali, emissjonijiet industrijali/radjoloġiċi, l-użu ta’ riżorsi bħall-materjali tal-kostruzzjoni, l-ilma, l-enerġija).

Il-bidliet fil-kontroll tal-kimika tal-ilma (84) fir-reatturi nukleari huma importanti minn tal-anqas sitt perspettivi differenti: l-integrità tal-materjali, il-livelli ta’ radjazzjoni tal-impjant, l-akkumulazzjoni tad-depożiti, il-prestazzjoni tal-fjuwil, l-impatt ambjentali u s-sikurezza. Tali bidliet jistgħu jwasslu għal titjib, pereżempju, fis-sikurezza, id-degradazzjoni tat-tiqdim tal-komponenti, jew jistgħu jippermettu kontroll aħjar, jew tnaqqis, tar-rati ta’ korrużjoni (li jista’ jtejjeb ukoll it-teħid tad-doża radjoloġika mill-ħaddiema u jissimplifika l-manutenzjoni). Madankollu, bidla f’parametru wieħed abbażi tal-kimika biex tittejjeb is-sikurezza tista’ tkun ta’ detriment għal periklu jew riskju ieħor, u huwa meħtieġ bilanċ ikkalkulat bl-attenzjoni kollha dovuta. Konsegwentement, filwaqt li t-titjib fis-sikurezza jsir biex jagħmel impatt ambjentali ġeneralment pożittiv, xi impatti ambjentali avversi huma possibbli wkoll.

Ix-xogħlijiet jew kwalunkwe intervent fiżiku relatat mat-titjib tal-prestazzjoni tal-unitajiet tal-enerġija għandhom potenzjal akbar minn titjib fis-sikurezza għal impatt ambjentali sinifikanti tal-impjant, kemm dak radjoloġiku (pereżempju minħabba inventarju radjoloġiku ewlieni differenti) kif ukoll impatti oħrajn (pereżempju żieda fil-fluss jew fit-temperatura tar-rimi tal-ilma tat-tkessiħ).

4.5   Parametraġġ referenzjarju fl-implimentazzjoni tad-Direttiva dwar il-VIA fil-qasam nukleari

L-eżerċizzji ta’ parametraġġ referenzjarju tnedew fuq bażi regolari fil-qasam tas-sikurezza nukleari aktar minn 20 sena ilu u pprovdew eżiti ta’ suċċess fl-armonizzazzjoni tal-implimentazzjoni prattika tal-prinċipji tas-sikurezza. Ir-rwol ewlieni tagħhom fl-iżgurar ta’ livell għoli ta’ sikurezza, armonizzat fil-livell tal-UE, ġie approvat mid-Direttiva dwar is-Sikurezza Nukleari (85), b’mod partikolari permezz tad-dispożizzjoni li tikkonċerna r-rieżamijiet orizzontali topiċi.

L-implimentazzjoni ta’ din il-gwida u tad-Direttiva dwar il-VIA tista’ titrawwem billi jinbeda tali eżerċizzju ta’ parametraġġ referenzjarju mill-Istati Membri, fuq bażi volontarja, fir-rigward tal-bidliet u l-estensjonijiet tal-NPP. Il-parametraġġ referenzjarju jista’ jirriżulta f’metodoloġiji komuni fil-livell tal-UE u jiffaċilita l-implimentazzjoni prattika f’każijiet speċifiċi. Pereżempju, meta jitqiesu l-bidliet jew l-estensjonijiet għall-NPPs, u fid-dawl tat-Taqsima 4.2, il-parametraġġ referenzjarju jista’ jkun rilevanti sabiex jiġi vvalutat jekk ir-rilaxxi radjoloġiċi matul it-tħaddim normali jew f’każ ta’ aċċidenti nbidlux, u sa liema punt dan jimplika l-ħtieġa li tiġi rieżaminata kwalunkwe VIA eżistenti (jekk tkun twettqet tali VIA). Tali eżerċizzju ta’ parametraġġ referenzjarju jista’ jgħin ukoll biex jiġi evalwat jekk il-bidliet u l-estensjonijiet tal-proġetti joħolqux riskji addizzjonali ta’ impatt għall-Istati Membri ġirien u biex jiġi identifikat liema Stati Membri.

5   SOMMARJU TAL-PUNTI EWLENIN

| — | Meta xogħlijiet jew interventi tal-kostruzzjoni, li jinvolvu alterazzjonijiet tal-aspetti fiżiċi tal-proġetti oriġinali elenkati fl-Anness I jew II tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali, jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-punt 24 tal-Anness I jew tal-punt 13(a) tal-Anness II tagħha, huma jikkostitwixxu “proġetti” skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA u jridu jiġu soġġetti jew għal skrinjar jew għal VIA. |
| --- | --- |

—

Meta xogħlijiet jew interventi tal-kostruzzjoni, li jinvolvu alterazzjonijiet tal-aspetti fiżiċi tal-proġetti oriġinali elenkati fl-Anness I jew II tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali, jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-punt 24 tal-Anness I jew tal-punt 13(a) tal-Anness II tagħha, huma jikkostitwixxu “proġetti” skont it-tifsira tad-Direttiva dwar il-VIA u jridu jiġu soġġetti jew għal skrinjar jew għal VIA.

| — | Dawk il-proġetti li x’aktarx li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent għandhom ikunu magħmulin soġġetti għal rekwiżit għal kunsens għall-iżvilupp. |
| --- | --- |

—

Dawk il-proġetti li x’aktarx li jkollhom effetti sinifikanti fuq l-ambjent għandhom ikunu magħmulin soġġetti għal rekwiżit għal kunsens għall-iżvilupp.

| — | Bidla jew estensjoni tal-proġetti skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali, tippresupponi li hemm riskji simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għall-proġett oriġinali. F’dan ir-rigward, l-estensjoni tad-durata tal-kunsens tal-proġetti oriġinali b’perjodi ta’ żmien sinifikanti kif ukoll is-sinifikanza tax-xogħlijiet marbuta b’mod inseparabbli mal-iskala tal-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti huma kriterji ewlenin li jenħtieġ li jintużaw mill-awtoritajiet kompetenti. |
| --- | --- |

—

Bidla jew estensjoni tal-proġetti skont it-tifsira tal-punt 24 tal-Anness I tad-Direttiva dwar il-Valutazzjoni tal-Impatt Ambjentali, tippresupponi li hemm riskji simili, f’termini tal-effetti tagħhom fuq l-ambjent, għall-proġett oriġinali. F’dan ir-rigward, l-estensjoni tad-durata tal-kunsens tal-proġetti oriġinali b’perjodi ta’ żmien sinifikanti kif ukoll is-sinifikanza tax-xogħlijiet marbuta b’mod inseparabbli mal-iskala tal-bidliet jew l-estensjonijiet tal-proġetti huma kriterji ewlenin li jenħtieġ li jintużaw mill-awtoritajiet kompetenti.

---

(1)  ĠU L 26, 28.1.2012, p. 1.

(2)  ĠU L 124, 25.4.2014, p. 1.

(3)  C-411/17, Inter-Environnement Wallonie u Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, ECLI:EU:C:2019:622.

(4)  https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_rulings_web.pdfhttps://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_rulings_web.pdf (dan id-dokument ma jirriflettix l-opinjoni uffiċjali tal-Kummissjoni, ma huwiex vinkolanti għall-Kummissjoni u ma huwiex qed jiġi approvat b’dan l-avviż).

(5)  ĠU C 104, 24.4.1992, p. 7.

(6)  ĠU L 124, 17.05.2005, p. 4.

(7)  Ara, għal dan il-għan, il-Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Kokott dwar il-Kawża C-411/17, il-punt 105 (“Madankollu, peress li d-Direttiva SEA hija intiża sabiex timplimenta f’miżura wiesgħa l-konvenzjonijiet [ta’ Espoo], huwa mixtieq li din tiġi interpretata f’konformità magħhom. Barra minn hekk, il-kompetenzi tal-Unjoni għandhom jiġu eżerċitati f’osservanza tad-dritt internazzjonali; għaldaqstant, l-interpretazzjoni tad-dritt sekondarju tal-Unjoni għandha, bħala prinċipju, issir f’konformità mal-obbligi tagħha tad-dritt internazzjonali.”).

(8)  Atti differenti ta’ leġiżlazzjoni jista’ jkollhom objettivi differenti li min-naħa tagħhom jistgħu jinfluwenzaw il-kamp ta’ applikazzjoni u t-tifsira tal-klassifikazzjonijiet u d-definizzjonijiet tal-proġetti li jkun fihom. Għalhekk, ċerta klassifikazzjoni tal-proġetti f’direttiva waħda tista’ ma tippreskrivix b’mod preċiż kif l-istess tip ta’ proġett għandu jiġi interpretat fil-kuntest ta’ direttiva oħra. Kif iddikjarat mill-Qorti (ara pereżempju l-Kawża C-227/01, Il-Kummissjoni vs Spanja), id-dritt tal-Unjoni għandu jiġi interpretat b’referenza għall-iskop u l-iskema ġenerali tar-regoli li jagħmel parti minnhom.

(9)  https://unece.org/sites/default/files/2021-02/Guidance_on_Conventions%20applicability_to_LTE%20of%20NPPs_As%20endorsed%20and%20edited.pdf

(10)  Ara, għal dan il-għan, il-Kawża C-486/04 Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 45, u l-Kawża C-255/05 Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 52.

(11)  Ara C-435/09, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, il-punti 86 u 88.

(12)  C-72/95, Kraaijeveld u Oħrajn, il-punt 50; C-2/07, Abraham u Oħrajn, il-punt 37; C-75/08 Mellor, il-punt 50; C-427/07, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 41

(13)  Il-Kawża C-2/07, Abraham u Oħrajn, il-punt 23; Il-Kawża C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn, il-punt 24; C-121/11, Pro-Braine u Oħrajn, il-punt 31.

(14)  B’analoġija, il-Kawża C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn, il-punt 24; il-Kawża C-121/11, Pro-Braine u Oħrajn, il-punt 32.

(15)  C-287/98, Linster, il-punt 52; C-486/04, Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 36; C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 49; C-329/17, Prenninger u Oħrajn, il-punt 35.

(16)  Id-Direttiva ma tirrikjedix “kunsens” addizzjonali għal dak il-“kunsens għall-iżvilupp”, ara C-332/04, Il-Kummissjoni vs Spanja, il-punt 53.

(17)  C-290/03, Barker - Crystal Palace, il-punti 40 sa 41.

(18)  C-50/09, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punti 73 sa 75. “[l-Artikolu 2(2)] jimplika li l-libertà mogħtija lill-Istati Membri tinkludi l-iffissar tar-regoli proċedurali u tal-kundizzjonijiet tal-għoti tal-awtorizzazzjoni inkwistjoni. Madankollu, din il-libertà tista’ tiġi eżerċitata fil-limiti imposti mill-imsemmija direttiva u sa fejn l-għażliet magħmula mill-Istati Membri jiggarantixxu l-osservanza sħiħa tal-għanijiet stabbiliti minnha”.

(19)  Għal aktar dettalji ara t-taqsima 4 tad-Dokument ta’ Gwida tal-Kummissjoni rigward l-applikazzjoni ta’ eżenzjonijiet skont id-Direttiva dwar il-VIA (EUR-Lex - 52019XC1114(02) - MT - EUR-Lex (europa.eu)).

(20)  Ara l-Kawża Doel, il-punti 103 sa 114.

(21)  Id-Direttiva 2010/75/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Novembru 2010 dwar l-emissjonijiet industrijali (il-prevenzjoni u l-kontroll integrati tat-tniġġis) (ĠU L 334, 17.12.2010, p. 17), l-Artikolu 3(7) - “permess” tfisser awtorizzazzjoni bil-miktub biex titħaddem installazzjoni jew impjant ta’ kombustjoni, impjant tal-inċinerazzjoni tal-iskart jew impjant tal-koinċinerazzjoni tal-iskart sħaħ jew parti minnhom.

(22)  Id-Direttiva tal-Kunsill 1999/31/KE tas-26 ta’ April 1999 dwar ir-rimi ta’ skart f’terraferma (ĠU L 182, 16.7.1999, p. 1).

(23)  Il-kwalifika bħala “kunsens għall-iżvilupp” skont it-tifsira tal-Artikolu 1(2)(c) tad-Direttiva ma tiddependix mill-isem (fil-prattiki nazzjonali, eżempji ta’ termini użati huma permess għall-kostruzzjoni, permess għat-tqassim f’żoni, permess għall-użu tal-art, permess ambjentali (integrat), awtorizzazzjoni għall-ippjanar, permess tal-post) iżda pjuttost tiddependi minn jekk il-kundizzjonijiet stabbiliti fid-direttiva humiex issodisfati.

(24)  Minbarra d-Direttiva dwar l-Emissjonijiet Industrijali, ir-reġimi tal-permessi jistgħu jinstabu pereżempju taħt il-leġiżlazzjoni dwar l-iskart - id-Direttiva 2008/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-19 ta’ Novembru 2008 dwar l-iskart jew id-Direttiva 1999/31/KE tas-26 ta’ April 1999 dwar ir-rimi ta’ skart f’terraferma. Eżempju ta’ reġim ta’ liċenzjar jista’ jinstab pereżempju fid-Direttiva 2013/30/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Ġunju 2013 dwar l-operazzjonijiet taż-żejt u tal-gass offshore u li temenda d-Direttiva 2004/35/KE, eċċ.

(25)  C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn.

(26)  Il-prinċipju ta’ din it-taqsima huwa applikabbli wkoll għal proġetti ġodda.

(27)  C-201/02, Wells, il-punti 52 sa 53, parti operattiva 1.

(28)  Il-Kawża C-201/02, Wells; Il-Kawża C-508/03, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit; Il-Kawża C-290/03, Barker.

(29)  C-201/02, Wells, u C-2/07, Abraham u Oħrajn.

(30)  Ara l-punt 88 tad-deċiżjoni Doel: “88. Minn dan jirriżulta li, anki jekk l-implimentazzjoni ta’ dawn il-miżuri teħtieġ l-adozzjoni ta’ atti ulterjuri fil-kuntest ta’ proċess kumpless u rregolat, intiżi b’mod partikolari sabiex jiżguraw l-osservanza tal-istandards ta’ sikurezza u ta’ sigurtà applikabbli għal din l-attività ta’ produzzjoni industrijali ta’ elettriku nukleari, u jekk l-imsemmija miżuri huma b’mod partikolari suġġetti, kif jirriżulta mill-espożizzjoni tal-motivi tal-Liġi tat-28 ta’ Ġunju 2015, għal approvazzjoni minn qabel tal-AFSN, xorta jibqa’ l-fatt li dawn il-miżuri, ladarba adottati mil-leġiżlatur nazzjonali, jiddefinixxu l-karatteristiċi essenzjali tal-proġett u ma għadhomx, a priori, maħsuba li jiġu diskussi jew ikkontestati.”

(31)  Fil-Kawża C-50/09 il-Qorti kkonkludiet li “sabiex l-obbligu impost bl-imsemmi Artikolu 3 jiġi sodisfatt, l-awtorità ambjentali kompetenti ma tistax sempliċement tidentifika u tiddeskrivi l-effetti diretti u indiretti ta’ proġett fuq ċerti fatturi, iżda għandha tevalwahom b’mod adegwat skont il-każ partikolari” (il-punt 37). Ara wkoll il-Kawża C-508/03, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, il-punti 103 sa 106.

(32)  C-2/07, Abraham u Oħrajn – l-ajruport ta’ Liège, il-punti 42-43; C-142/07, Ecologistas en Acción-CODA, il-punt 39.

(33)  C-205/08, Umweltanwalt von Kärnten, il-punt 51.

(34)  C-392/96, Il-Kummissjoni vs l-Irlanda, il-punti, 76, 82; C-142/07, Ecologistas en Acción-CODA, il-punt 44; C-205/08, Umweltanwalt von Kärnten, il-punt 53; C-2/07, Abraham u Oħrajn – l-ajruport ta’ Liège, il-punt 27; C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn, il-punt 36; Il-Kawża C-244/12, Salzburger Flughafen, il-punt 37.

(35)  Il-Kawża C-2/07, Abraham u Oħrajn – l-ajruport ta’ Liège, il-punt 42.

(36)  Il-Kawża C-227/01, Il-Kummissjoni vs Spanja, il-punt 53.

(37)  Il-Kawża C-244/12, Salzburger Flughafen, il-punt 37. F’dan il-każ, il-proġetti inkwistjoni kienu relatati mal-kostruzzjoni ta’ bini anċillari għal ajruport (jiġifieri mħażen, estensjoni ta’ żoni ta’ parkeġġ tal-vetturi u ta’ żoni ta’ parkeġġ tal-inġenji tal-ajru) li kellhom jitqiesu ma’ proġetti oħra approvati aktar kmieni (jiġifieri l-kostruzzjoni ta’ terminal addizzjonali).

(38)  Ara l-Annessi II.A.1.a, III.1.a u IV.1b, kif ukoll il-Premessa 22 tad-Direttiva 2014/52/UE (“Sabiex jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent u tas-saħħa tal-bniedem, proċeduri ta’ ‘screening’ u l-valutazzjonijiet tal-impatt fuq l-ambjent għandhom iqisu l-impatt tal-proġett sħiħ in kwistjoni, inkluż, fejn rilevanti, is-sottosuperfiċje u l-parti ta’ taħt l-art, matul il-fażijiet tal-kostruzzjoni, tal-operat u, fejn rilevanti, tat-twaqqigħ”).

(39)  C-287/98, Linster, il-punt 52; C-486/04 Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 36; C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 49.

(40)  Il-Kawża C-215/06 Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 51. “[...] l-Artikolu 2(1) tal-imsemmija direttiva għandu neċessarjament jinftiehem li jfisser li, jekk l-applikant jonqos milli jitlob u wara jikseb il-kunsens għal żvilupp meħtieġ u milli jwettaq minn qabel stima tal-impatt ambjentali meta din tkun meħtieġa, huwa ma jistax jibda x-xogħlijiet relatati mal-proġett ikkonċernat, għaliex altrimenti jikser ir-rekwiżiti tad-Direttiva.”

(41)  Barra minn hekk, fil-każ ta’ ommissjoni biex titwettaq valutazzjoni jew biex jitwettaq skrinjar tal-impatt ambjentali, hija r-responsabbiltà tal-qrati nazzjonali li jiddeterminaw jekk ir-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni Ewropea applikabbli għad-dritt għal kumpens, inkluża l-eżistenza ta’ rabta kawżali diretta bejn il-ksur allegat u d-dannu mġarrab, ġewx issodisfati (il-Kawża C-420/11, Leth, il-punt 48).

(42)  Il-Kawża C-201/02, Wells, il-punti 66 sa 70.

(43)  Il-Kawża C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 59 , “[...] L-awtoritajiet kompetenti huma għalhekk obbligati li jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex jirrimedjaw għall-ommissjoni ta’ stima tal-effetti fuq l-ambjent, pereżempju billi jirtiraw jew jissospendu kunsens għal żvilupp diġà mogħti sabiex titwettaq tali stima, u dan fil-limiti tal-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri”.

(44)  Il-Kawżi C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 57; C-416/10, Križan u Oħrajn, il-punt 87; C-348/15, Stadt WienerNeustadt, il-punt 36; C-411/17, Inter-Environnement Wallonie u Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, il-punt 174.

(45)  Il-Kawżi C-196/16 u C-197/16, Comune di Corridonia, il-punti 35 sa 41 u 43; C-117/17, Castelbellino, il-punt 30, C-411/17, Inter-Environnement Wallonie u Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, il-punt 175.

(46)  C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 57; C-416/10, Križan u Oħrajn, il-punt 87; C-348/15, Stadt WienerNeustadt, il-punt 36.

(47)  Id-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE tas-27 ta’ Ġunju 1985 dwar l-istima ta’ l-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU L 175, 5.7.1985, p. 40).

(48)  Id-Direttiva tal-Kunsill 97/11/KE tat-3 ta’ Marzu 1997 li temenda d-Direttiva 85/337/KEE dwar l-istima ta’ l-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU L 73, 14.3.1997, p. 5).

(49)  Bħala prekursur għall-inserzjoni tal-kategorija tal-proġett tal-Anness II.13(a) fit-test tad-Direttiva, il-Qorti ddeċidiet fil-Kawża C-72/95, Kraaijeveld u Oħrajn li d-Direttiva tapplika wkoll għal bidliet fil-proġetti. Il-Qorti sabet li l-espressjoni xogħlijiet ta’ kanali u ta’ għajnuna kontra l-għargħar imsemmija fil-punt 10(e) tal-Anness II tad-Direttiva 85/337/KEE (qabel l-emendi bid-Direttiva 97/11/KE) jenħtieġ li tiġi interpretata bħala li tinkludi mhux biss il-kostruzzjoni ta’ imbankment ġdid, iżda wkoll il-modifika ta’ imbankment eżistenti li tinvolvi r-rilokazzjoni, it-tisħiħ jew it-twessigħ tiegħu, u s-sostituzzjoni ta’ imbankment permezz tal-kostruzzjoni ta’ imbankment ġdid in situ, kemm jekk l-imbankment il-ġdid ikun aktar b’saħħtu jew usa’ minn dak l-antik, jew taħlita ta’ tali xogħlijiet (il-punt 42).

(50)  Id-Direttiva 2003/35/KE tal-Palament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Mejju 2003 li tipprovdi għall-parteċipazzjoni pubblika rigward it-tfassil ta’ ċerti pjani u programmi li għandhom x’jaqsmu ma’ l-ambjent u li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 85/337/KEE u 96/61/KE rigward il-parteċipazzjoni pubblika u l-aċċess għall-ġustizzja (ĠU L 156, 25.6.2003, p. 17).

(51)  Għal bidliet/estensjonijiet tal-proġetti tal-Anness I li huma taħt il-limitu iżda li qed iġorru effetti negattivi sinifikanti fuq l-ambjent ara l-punt 13(a) tal-Anness II.

(52)  Il-Kawża C-411/17, il-punti 79 sa 80.

(53)  L-iskala tar-rinnovazzjoni kienet murija mill-baġit ta’ investiment ta’ EUR 700 miljun allokat għal dawk l-impjanti tal-enerġija, il-Kawża C-411/17, il-punt 64.

(54)  Ibid, il-punt 78.

(55)  Barra minn hekk, abbażi tal-Anness I.24, hija meħtieġa VIA għal “[k]ull bidla jew estensjoni tal-proġetti elenkati f’dan l-Anness meta tali bidla jew estensjoni fiha nfisha tilħaq il-livelli, jekk ikun hemm, iddikjarati f’dan l-Anness”.

(56)  Il-proġett propost kien għall-modifika tal-infrastruttura tal-ajruport, għall-kostruzzjoni ta’ torri ta’ kontroll, toroq ġodda ta’ ħruġ mir-runways u żoni ta’ parkeġġ u xogħol biex ir-runways jiġu strutturati mill-ġdid u mwessgħin mingħajr ma jinbidel it-tul tagħhom.

(57)  L-approċċ ġie kkonfermat ukoll mill-Kawża C-275/09, Brussels Hoofdstedelijk Gewest u Oħrajn, u mill-Kawża C-244/12, Salzburger Flughafen.

(58)  B’analoġija, il-Kawża C-411/17, Doel, il-punt 78.

(59)  https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_guidance_Scoping_final.pdf (dan id-dokument ma jirriflettix l-opinjoni uffiċjali tal-Kummissjoni, ma huwiex vinkolanti għall-Kummissjoni u ma huwiex qed jiġi approvat b’dan l-avviż).

(60)  https://ec.europa.eu/environment/eia/pdf/EIA_guidance_EIA_report_final.pdf (dan id-dokument ma jirriflettix l-opinjoni uffiċjali tal-Kummissjoni, ma huwiex vinkolanti għall-Kummissjoni u ma huwiex qed jiġi approvat b’dan l-avviż).

(61)  Il-Kawżi C-287/98, Linster, il-punt 52; C-486/04 Il-Kummissjoni vs L-Italja, il-punt 36; C-215/06, Il-Kummissjoni vs L-Irlanda, il-punt 49.

(62)  Din il-kategorija tikkonsisti f’limitu u f’tipi ta’ proġetti mhux ta’ limitu.

(63)  Il-Kawża C-411/17, Doel, il-punt 79.

(64)  Il-Kawża C-570/13, il-punti 44 u 50.

(65)  Għall-finijiet ta’ din il-gwida, it-terminu “stazzjonijiet tal-enerġija nukleari” huwa ekwivalenti għat-terminu “impjanti tal-enerġija nukleari”.

(66)  https://unece.org/sites/default/files/2021-02/Guidance_on_Conventions%20applicability_to_LTE%20of%20NPPs_As%20endorsed%20and%20edited.pdf

(67)  It-tħaddim fit-tul ta’ impjant tal-enerġija nukleari li jaħdem lil hinn minn perjodu ta’ żmien stabbilit definit mit-terminu tal-liċenzja, mid-disinn oriġinali tal-impjant, mill-istandards rilevanti jew mir-regolamenti nazzjonali. (Ageing Management and development of a Programme for Long Term Operation of Nuclear Power Plants, il-Gwida tas-Sikurezza Speċifika tal-IAEA SSG-48, IAEA 2018).

(68)  Ara l-punt 32 tas-sentenza tat-22 ta’ Settembru 2020, L-Awstrija vs Il-Kummissjoni, C-594/18 P (ECLI:EU:C:2020:742).

(69)  Ara l-punti 41 u 43 tas-sentenza tat-22 ta’ Settembru 2020, L-Awstrija vs Il-Kummissjoni, C-594/18 P (ECLI:EU:C:2020:742).

(70)  Ara, fost l-oħrajn, il-Kapitolu 3 “Saħħa u Sikurezza” tat-Trattat Euratom, kif ukoll il-punti 40 sa 41 u 43 tas-sentenza tal-Qorti tat-22 ta’ Settembru 2020, L-Awstrija vs Il-Kummissjoni, C-594/18 P (ECLI:EU:C:2020:742).

(71)  Dawn l-interventi ma humiex neċessarjament marbuta ma’ proċess ta’ operat fit-tul (LTO) , anke minħabba li ma huwiex possibbli li tiġi estiża l-ħajja operattiva jekk ma jiġux sostitwiti l-komponenti (pereżempju, deċiżjoni biex tiġi estiża l-ħajja operattiva ta’ NPP wara l-iskadenza tal-ħajja tad-disinn tiegħu ta’ 40 sena ma setgħetx tkun possibbli li kieku l-ġeneraturi tal-fwar ma ġewx sostitwiti wara 30 sena ta’ tħaddim).

(72)  Id-Direttiva 2009/71/Euratom tal-25 ta’ Ġunju 2009 (ĠU l 172, 2.7.2009, p. 18), kif emendata mid-Direttiva 2014/87/Euratom tat-8 ta’ Lulju 2014 (ĠU L 219, 25.7.2014, p. 42), li tistabbilixxi qafas Komunitarju għas-sigurtà tal-installazzjonijiet nukleari. Il-prinċipju ġenerali tar-rekwiżit ta’ titjib kontinwu huwa li l-operatur, taħt is-superviżjoni tal-awtoritajiet nazzjonali tas-sikurezza, jimplimenta, fuq bażi kontinwa, it-titjib raġonevoli identifikat kollu tas-sikurezza. Dan l-approċċ huwa kkomplementat minn spezzjoni, analiżi tas-sikurezza regolari speċifika (bħat-test tal-istress, l-intervent mill-bniedem...) jew rieżami perjodiku tas-sikurezza li jirrevedi fil-fond il-bażi tal-każijiet tas-sikurezza.

(73)  Oriġinarjament, l-NPPs kienu tipikament iddisinjati għal ħajja operattiva speċifika (pereżempju minn 30 sa 40 sena għall-hekk imsejħa impjanti tal-enerġija nukleari tal-ġenerazzjoni II li qed joperaw illum, u li ħafna minnhom qed joqorbu jew il-ħajja tad-disinn oriġinali tagħhom jew skaditilhom). Din il-ħajja inizjali tista’ tiġi influwenzata minn ħafna fatturi (pereżempju manutenzjoni kontinwa u sostituzzjoni tal-komponenti) u huwa komuni li l-impjant jopera lil hinn minn din il-ħajja oriġinali, abbażi ta’ dimostrazzjoni sistematika u komprensiva li huwa sikur li jagħmel dan.

(74)  Id-Direttiva tal-Kunsill 2009/71/Euratom tal-25 ta’ Ġunju 2009 li tistabbilixxi qafas Komunitarju għas-sigurtà tal-installazzjonijiet nukleari (ĠU L 172, 2.7.2009, p. 18), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2014/87/Euratom tat-8 ta’ Lulju 2014 (ĠU L 219, 25.7.2014, p. 42).

(75)  Skont il-Liġi Belġjana, l-impjanti tal-enerġija nukleari kellhom jiġu diżattivati 40 sena wara d-data li fiha bdew jaħdmu għal skopijiet industrijali.

(76)  Fir-rigward tal-ammonti involuti, ta’ min ifakkar li fil-kawża Doel kienu involuti investimenti ta’ madwar EUR 700 miljun. Lil hinn minn dan, il-Qorti enfasizzat li l-iskala jew in-natura tax-xogħlijiet hija deċiżiva.

(77)  C-411/17, Inter-Environnement Wallonie u Bond Beter Leefmilieu Vlaanderen, EU:C:2019:622, il-punt 94.

(78)  Ibid, il-punt 66 - [...] l-modernizzazzjoni tal-koppli tal-impjanti Doel 1 u Doel 2, it-tiġdid tat-tankijiet għall-ħażna tal-kombustibbli użat, l-installazzjoni ta’ stazzjon tal-ippumpjar ġdid u l-adattament tal-pedamenti sabiex dawn l-impjanti jiġu protetti aħjar kontra l-għargħar; [...] ix-xogħlijiet jimplikaw mhux biss it-titjib tal-istrutturi eżistenti iżda wkoll il-bini ta’ tliet binjiet, li tnejn minnhom huma intiżi sabiex jakkomodaw is-sistemi ta’ ventilazzjoni u t-tielet huwa intiż sabiex ikun struttura kontra n-nirien.

(79)  Ibid, il-punt 71.

(80)  Il-Gwida ta’ Espoo, l-Anness II.

(81)  Il-Gwida ta’ Espoo, il-parti C, l-Estensjoni tal-ħajja bħala attività maġġuri.

(82)  Il-popolazzjoni u s-saħħa tal-bniedem, il-bijodiversità, l-art, il-ħamrija, l-ilma, l-arja, il-klima, l-assi materjali, il-wirt kulturali, il-pajsaġġ kif ukoll l-interazzjoni bejniethom.

(83)  Ta’ min jinnota li kwalunkwe bidla jew estensjoni għal NPP li jkollha l-potenzjal għal żieda fl-emissjonijiet radjoloġiċi twassal għal notifika lill-Kummissjoni Ewropea skont l-Artikolu 37 tat-Trattat Euratom, li jirrikjedi li kull Stat Membru jipprovdi lill-Kummissjoni b’tali data ġenerali relatata ma’ kwalunkwe pjan għar-rimi ta’ skart radjuattiv fi kwalunkwe forma li tagħmilha possibbli li jiġi ddeterminat jekk l-implimentazzjoni ta’ tali pjan hijiex probabbli li tirriżulta fil-kontaminazzjoni radjuattiva tal-ilma, il-ħamrija jew l-arja ta’ Stat Membru ieħor.

(84)  Il-kontroll tal-kimika tal-ilma huwa essenzjali għat-tħaddim sikur ta’ impjant tal-enerġija nukleari u jista’ jintuża biex jiġu mminimizzati l-effetti dannużi tas-sustanzi kimiċi, l-impuritajiet kimiċi u l-korrużjoni fuq l-istrutturi u l-komponenti tal-impjanti għall-estensjoni tal-ħajja operattiva tiegħu.

(85)  Id-Direttiva tal-Kunsill 2009/71/Euratom tal-25 ta’ Ġunju 2009 li tistabbilixxi qafas Komunitarju għas-sigurtà tal-installazzjonijiet nukleari (ĠU L 172, 2.7.2009, p. 18), kif emendata mid-Direttiva tal-Kunsill 2014/87/Euratom tat-8 ta’ Lulju 2014 (ĠU L 219, 25.7.2014, p. 42).

---

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/20 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/20

---

Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata

(Il-Każ M.10247 — CVC / COOPER)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

(2021/C 486/02)

Fit 22 ta’ Ottubru 2021, il-Kummissjoni ddeċidiet li ma topponix il-konċentrazzjoni notifikata msemmija hawn fuq u li tiddikjaraha kompatibbli mas-suq intern. Din id-deċiżjoni hi bbażata fuq l-Artikolu 6(1)(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004 (1). It-test sħiħ tad-deċiżjoni hu disponibbli biss bl-Ingliż u ser isir pubbliku wara li jitneħħa kwalunkwe sigriet tan-negozju li jista’ jkun fih. Dan it-test jinstab:

| — | fit-taqsima tal-amalgamazzjoni tas-sit web tal-Kummissjoni dwar il-Kompetizzjoni (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Dan is-sit web jipprovdi diversi faċilitajiet li jgħinu sabiex jinstabu d-deċiżjonijiet individwali ta’ amalgamazzjoni, inklużi l-kumpanija, in-numru tal-każ, id-data u l-indiċi settorjali, |
| --- | --- |

—

fit-taqsima tal-amalgamazzjoni tas-sit web tal-Kummissjoni dwar il-Kompetizzjoni (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Dan is-sit web jipprovdi diversi faċilitajiet li jgħinu sabiex jinstabu d-deċiżjonijiet individwali ta’ amalgamazzjoni, inklużi l-kumpanija, in-numru tal-każ, id-data u l-indiċi settorjali,

| — | f’forma elettronika fis-sit web EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=mt) fid-dokument li jġib in-numru 32021M10247. Il-EUR-Lex hu l-aċċess fuq l-internet għal-liġi tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

—

f’forma elettronika fis-sit web EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=mt) fid-dokument li jġib in-numru 32021M10247. Il-EUR-Lex hu l-aċċess fuq l-internet għal-liġi tal-Unjoni Ewropea.

---

(1)  ĠU L 24, 29.1.2004, p. 1.

---

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/21 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/21

---

Ebda oppożizzjoni għal konċentrazzjoni notifikata

(Il-Każ M.10449 — KIA / ALMAVIVA)

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

(2021/C 486/03)

Fit 19 ta’ Novembru 2021, il-Kummissjoni ddeċidiet li ma topponix il-konċentrazzjoni notifikata msemmija hawn fuq u li tiddikjaraha kompatibbli mas-suq intern. Din id-deċiżjoni hi bbażata fuq l-Artikolu 6(1)(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004 (1). It-test sħiħ tad-deċiżjoni hu disponibbli biss bl-Ingliż u ser isir pubbliku wara li jitneħħa kwalunkwe sigriet tan-negozju li jista’ jkun fih. Dan it-test jinstab:

| — | fit-taqsima tal-amalgamazzjoni tas-sit web tal-Kummissjoni dwar il-Kompetizzjoni (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Dan is-sit web jipprovdi diversi faċilitajiet li jgħinu sabiex jinstabu d-deċiżjonijiet individwali ta’ amalgamazzjoni, inklużi l-kumpanija, in-numru tal-każ, id-data u l-indiċi settorjali, |
| --- | --- |

—

fit-taqsima tal-amalgamazzjoni tas-sit web tal-Kummissjoni dwar il-Kompetizzjoni (http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/). Dan is-sit web jipprovdi diversi faċilitajiet li jgħinu sabiex jinstabu d-deċiżjonijiet individwali ta’ amalgamazzjoni, inklużi l-kumpanija, in-numru tal-każ, id-data u l-indiċi settorjali,

| — | f’forma elettronika fis-sit web EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=mt) fid-dokument li jġib in-numru 32021M10449. Il-EUR-Lex hu l-aċċess fuq l-internet għal-liġi tal-Unjoni Ewropea. |
| --- | --- |

—

f’forma elettronika fis-sit web EUR-Lex (http://eur-lex.europa.eu/homepage.html?locale=mt) fid-dokument li jġib in-numru 32021M10449. Il-EUR-Lex hu l-aċċess fuq l-internet għal-liġi tal-Unjoni Ewropea.

---

(1)  ĠU L 24, 29.1.2004, p. 1.

---

IV Informazzjoni

INFORMAZZJONI MINN ISTITUZZJONIJIET, KORPI, UFFIĊĊJI U AĠENZIJI TAL-UNJONI EWROPEA

il–Kunsill

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/22 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/22

---

Avviż għall-attenzjoni tal-persuni soġġetti għall-miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/642/PESK, kif implimentata bid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (PESK) 2021/2125 u fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 765/2006, kif implimentat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2021/2124 dwar miżuri restrittivi kontra l-Belarussja

(2021/C 486/04)

L-informazzjoni li ġejja qed tinġieb għall-attenzjoni tal-persuni li jidhru fl-Anness għad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/642/PESK (1), kif implimentata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill (PESK) 2021/2125 (2), u fl-Anness I għar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 765/2006 (3) kif implimentat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2021/2124 (4) dwar miżuri restrittivi kontra l-Belarussja.

Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea ddeċieda li dawk il-persuni jenħtieġ li jiġu inklużi fil-lista ta’ persuni soġġetti għal miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni 2012/642/PESK u fir-Regolament (KE) Nru 765/2006. Ir-raġunijiet għad-deżinjazzjoni ta’ dawk il-persuni jidhru fl-entrati rilevanti f’dawk l-Annessi.

Qed tinġibed l-attenzjoni tal-persuni kkonċernati għall-possibbiltà li ssir applikazzjoni lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat(i) Membru/i rilevanti kif indikat fuq is-siti web fl-Anness II għar-Regolament (KE) Nru 765/2006, sabiex tinkiseb awtorizzazzjoni biex il-fondi ffriżati jintużaw għal ħtiġijiet bażiċi jew ħlasijiet speċifiċi (ara l-Artikolu 3 tar-Regolament).

Il-persuni kkonċernati jistgħu jippreżentaw talba lill-Kunsill qabel it-31 ta’ Diċembru 2021, flimkien mad-dokumentazzjoni ta’ sostenn li d-deċiżjoni li tinkludihom fil-lista msemmija hawn fuq għandha tiġi kkunsidrata mill-ġdid, fl-indirizz li ġej:

| Council of the European Union |
| --- |
| General Secretariat |
| RELEX.1.C |
| Rue de la Loi/Wetstraat 175 |
| 1048 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

Council of the European Union

General Secretariat

RELEX.1.C

Rue de la Loi/Wetstraat 175

1048 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

indirizz elettroniku: sanctions@consilium.europa.eu

Ser jittieħed kont ta’ kwalunkwe osservazzjoni rċevuta għall-fini tar-rieżami perjodiku tal-Kunsill, f’konformità mal-Artikolu 8(2) tad-Deċiżjoni 2012/642/PESK u l-Artikolu 8a(4) tar-Regolament (KE) Nru 765/2006, tal-lista tal-persuni u l-entitajiet ddeżinjati.

---

(1)  ĠU L 285, 17.10.2012, p. 1.

(2)  ĠU L 430 I, 2.12.2021, p. 16.

(3)  ĠU L 134, 20.5.2006, p. 1.

(4)  ĠU L 430 I, 2.12.2021, p. 1.

---

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/23 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/23

---

Avviż għall-attenzjoni tas-suġġetti tad-data li għalihom japplikaw il-miżuri restrittivi previsti fid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/642/PESK u fir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 765/2006 dwar miżuri restrittivi kontra l-Belarussja

(2021/C 486/05)

Qed tinġibed l-attenzjoni tas-suġġetti tad-data għall-informazzjoni li ġejja f’konformità mal-Artikolu 16 tar-Regolament (UE) 2018/1725 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (1).

Il-bażijiet legali għal din l-operazzjoni ta’ pproċessar huma d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2012/642/PESK (2), kif implimentata bid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (PESK) 2021/[2021/2125] (3), u r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 765/2006 (4), kif implimentat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2021/[2021/2124] (5).

Il-kontrollur ta’ din l-operazzjoni ta’ pproċessar huwa l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea rrappreżentat mid-Direttur Ġenerali tar-RELEX (Relazzjonijiet Esterni) tas-Segretarjat Ġenerali tal-Kunsill u d-dipartiment fdat bl-operazzjoni ta’ pproċessar huwa RELEX.1.C li jista’ jiġi kkuntattjat f’dan l-indirizz:

| Council of the European Union |
| --- |
| General Secretariat |
| RELEX.1.C |
| Rue de la Loi/Wetstraat 175 |
| 1048 Bruxelles/Brussel |
| BELGIQUE/BELGIË |

Council of the European Union

General Secretariat

RELEX.1.C

Rue de la Loi/Wetstraat 175

1048 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

indirizz elettroniku: sanctions@consilium.europa.eu

L-Uffiċjal tal-Protezzjoni tad-Data tas-SĠK jista’ jiġi kkuntattjat f’dan l-indirizz:

Uffiċjal tal-Protezzjoni tad-Data

data.protection@consilium.europa.eu

L-għan tal-operazzjoni ta’ pproċessar huwa l-istabbiliment u l-aġġornament tal-lista ta’ persuni soġġetti għal miżuri restrittivi f’konformità mad-Deċiżjoni 2012/642/PESK, kif implimentata bid-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni (PESK) 2021/2125, u r-Regolament (KE) Nru 765/2006, kif implimentat bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2021/2124.

Is-suġġetti tad-data huma l-persuni fiżiċi li jissodisfaw il-kriterji għall-elenkar fil-lista kif stabbilit fid-Deċiżjoni 2012/642/PESK u fir-Regolament (KE) Nru 765/2006.

Id-data personali miġbura tinkludi d-data meħtieġa għall-identifikazzjoni tajba tal-persuna kkonċernata, id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet u kull data oħra marbuta ma’ dan.

Id-data personali miġbura tista’ tkun kondiviża skont kif meħtieġ mas-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna u mal-Kummissjoni.

Mingħajr preġudizzju għar-restrizzjonijiet skont l-Artikolu 25 tar-Regolament (UE) 2018/1725, l-eżerċizzju tad-drittijiet tas-suġġetti tad-data bħad-dritt ta’ aċċess, kif ukoll id-drittijiet ta’ rettifika jew ta’ oġġezzjoni ser jiġi indirizzat skont ir-Regolament (UE) 2018/1725.

Id-data personali ser tinżamm għal ħames snin minn meta s-suġġett tad-data jkun tneħħa mil-lista ta’ persuni soġġetti għall-miżuri restrittivi jew minn meta l-validità tal-miżura tkun skadiet, jew sakemm ikunu fis-seħħ il-proċedimenti tal-qorti f’każ li dawn ikunu nbdew.

Mingħajr preġudizzju għal kwalunkwe rimedju ġudizzjarju, amministrattiv jew mhux ġudizzjarju, is-suġġetti tad-data jistgħu jressqu lment quddiem il-Kontrollur Ewropew għall-Protezzjoni tad-Data f’konformità mar-Regolament (UE) 2018/1725 (edps@edps.europa.eu).

---

(1)  ĠU L 295, 21.11.2018, p. 39.

(2)  ĠU L 285, 17.10.2012, p. 1.

(3)  ĠU L 430 I, 2.12.2021, p. 16.

(4)  ĠU L 134, 20.5.2006, p. 1.

(5)  ĠU L 430 I, 2.12.2021, p. 1.

---

Il-Kummissjoni Ewropea

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/25 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/25

---

Rata tal-kambju tal-euro (1)

It-2 ta’ Diċembru 2021

(2021/C 486/06)

1 euro =

| | Munita | Rata tal-kambju |
| --- | --- | --- |
| USD | Dollaru Amerikan | 1,1339 |
| JPY | Yen Ġappuniż | 127,94 |
| DKK | Krona Daniża | 7,4362 |
| GBP | Lira Sterlina | 0,85135 |
| SEK | Krona Żvediża | 10,2658 |
| CHF | Frank Żvizzeru | 1,0414 |
| ISK | Krona Iżlandiża | 146,80 |
| NOK | Krona Norveġiża | 10,2962 |
| BGN | Lev Bulgaru | 1,9558 |
| CZK | Krona Ċeka | 25,420 |
| HUF | Forint Ungeriż | 362,44 |
| PLN | Zloty Pollakk | 4,5953 |
| RON | Leu Rumen | 4,9488 |
| TRY | Lira Turka | 15,2937 |
| AUD | Dollaru Awstraljan | 1,5975 |
| CAD | Dollaru Kanadiż | 1,4526 |
| HKD | Dollaru ta’ Hong Kong | 8,8375 |
| NZD | Dollaru tan-New Zealand | 1,6662 |
| SGD | Dollaru tas-Singapor | 1,5501 |
| KRW | Won tal-Korea t’Isfel | 1 333,57 |
| ZAR | Rand ta’ l-Afrika t’Isfel | 17,9652 |
| CNY | Yuan ren-min-bi Ċiniż | 7,2297 |
| HRK | Kuna Kroata | 7,5245 |
| IDR | Rupiah Indoneżjan | 16 342,16 |
| MYR | Ringgit Malażjan | 4,7964 |
| PHP | Peso Filippin | 57,320 |
| RUB | Rouble Russu | 83,5138 |
| THB | Baht Tajlandiż | 38,413 |
| BRL | Real Brażiljan | 6,3935 |
| MXN | Peso Messikan | 24,1963 |
| INR | Rupi Indjan | 85,0520 |

Munita

Rata tal-kambju

USD

Dollaru Amerikan

1,1339

JPY

Yen Ġappuniż

127,94

DKK

Krona Daniża

7,4362

GBP

Lira Sterlina

0,85135

SEK

Krona Żvediża

10,2658

CHF

Frank Żvizzeru

1,0414

ISK

Krona Iżlandiża

146,80

NOK

Krona Norveġiża

10,2962

BGN

Lev Bulgaru

1,9558

CZK

Krona Ċeka

25,420

HUF

Forint Ungeriż

362,44

PLN

Zloty Pollakk

4,5953

RON

Leu Rumen

4,9488

TRY

Lira Turka

15,2937

AUD

Dollaru Awstraljan

1,5975

CAD

Dollaru Kanadiż

1,4526

HKD

Dollaru ta’ Hong Kong

8,8375

NZD

Dollaru tan-New Zealand

1,6662

SGD

Dollaru tas-Singapor

1,5501

KRW

Won tal-Korea t’Isfel

1 333,57

ZAR

Rand ta’ l-Afrika t’Isfel

17,9652

CNY

Yuan ren-min-bi Ċiniż

7,2297

HRK

Kuna Kroata

7,5245

IDR

Rupiah Indoneżjan

16 342,16

MYR

Ringgit Malażjan

4,7964

PHP

Peso Filippin

57,320

RUB

Rouble Russu

83,5138

THB

Baht Tajlandiż

38,413

BRL

Real Brażiljan

6,3935

MXN

Peso Messikan

24,1963

INR

Rupi Indjan

85,0520

---

(1)  Sors: rata tal-kambju ta’ referenza ppubblikata mill-Bank Ċentrali Ewropew.

---

INFORMAZZJONI MILL-ISTATI MEMBRI

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/26 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/26

---

Aġġornament tal-ammonti ta’ referenza għall-qsim tal-fruntieri esterni, kif imsemmi fl-Artikolu 6(4) tar-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen)

(2021/C 486/07)

Il-pubblikazzjoni tal-ammonti ta’ referenza għall-qsim tal-fruntieri esterni, kif imsemmi fil-Artikolu 6(4) tar-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Marzu 2016 li jistabbilixxi Kodiċi tal-Unjoni dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni min-naħa għall-oħra tal-fruntiera (il-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) hija bbażata fuq l-informazzjoni mogħtija mill-Istati Membri lill-Kummissjoni skont l-Artikolu 39 tal-Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen.

Minbarra l-pubblikazzjoni fil-Ġurnal Uffiċjali, huwa disponibbli aġġornament ta’ kull xahar fil-website tad-Direttorat Ġenerali għall-Migrazzjoni u l-Affarijiet Interni.

L-AMMONTI TA’ REFERENZA MEĦTIEĠA GĦALL-QSIM TAL-FRUNTIERA ESTERNA FFISSATI MILL-AWTORITAJIET NAZZJONALI

SPANJA

Sostituzzjoni tal-informazzjoni ppubblikata fil-ĠU C 102, 24.3.2021, p. 8.

L-Artikolu 1 tad-Digriet PRE/1282/2007, tal-10 ta’ Mejju 2007, dwar il-mezzi finanzjarji li ċ-ċittadini barranin iridu jippruvaw biex ikunu jistgħu jidħlu fi Spanja, jistabbilixxi li “l-ammont li għandu jiġi ppruvat irid jilħaq ammont li jirrappreżenta f’euro 10 % tal-minimu gross tas-salarju gross interprofessjonali jew l-ekwivalenti legali tiegħu f’munita barranija mmultiplikat bin-numru ta’ jiem li biħsiebhom joqogħdu fi Spanja u bin-numru ta’ persuni li jivvjaġġaw bi ħlas”.

Id-Digriet Irjali 817/2021 tat-28 ta’ Settembru 2021, li jistabbilixxi l-paga minima interprofessjonali, ippubblikat fil-Gazzetta Uffiċjali tal-Istat numru 233 tad-29 ta’ Settembru 2021, jistabbilixxi l-ammont tal-paga interprofessjonali minima fis-seħħ mill-1 ta’ Settembru 2021, billi jiffissaha għal EUR 32.17 kull ġurnata jew EUR 965 fix-xahar, skont jekk il-paga hijiex iffissata b’jiem jew b’xhur.

Skont l-aġġornament tal-ammont tal-paga minima interprofessjonali stabbilit mid-Digriet Irjali 817/2021 tat-28 ta’ Settembru 2021, il-barranin li beħsiebhom jidħlu fit-territorju nazzjonali jridu jkomplu jagħtu prova, li għandhom ammont minimu ta’ EUR 96.50 għal kull persuna kuljum, li għandhom l-intenzjoni li joqogħdu fi Spanja b’minimu ta’ EUR 868.50 jew l-ekwivalenti legali tiegħu f’munita barranija, sakemm ikunu meħtieġa mill-uffiċjali inkarigati mill-kontroll tad-dħul fit-territorju Spanjol, u skont it-termini stabbiliti fl-imsemmi Ordni.

Lista ta’ pubblikazzjonijiet ta’ qabel

ĠU C 247, 13.10.2006, p. 19

ĠU C 77, 5.4.2007, p. 11

ĠU C 153, 6.7.2007, p. 22

ĠU C 164, 18.7.2007, p. 45

ĠU C 182, 4.8.2007, p. 18

ĠU C 57, 1.3.2008, p. 38

ĠU C 134, 31.5.2008, p. 19

ĠU C 331, 31.12.2008, p. 13

ĠU C 33, 10.2.2009, p. 1

ĠU C 36, 13.2.2009, p. 100

ĠU C 37, 14.2.2009, p. 8

ĠU C 98, 29.4.2009, p. 11

ĠU C 35, 12.2.2010, p. 7

ĠU C 304, 10.11.2010, p. 5

ĠU C 24, 26.1.2011, p. 6

ĠU C 157, 27.5.2011, p. 8

ĠU C 203, 9.7.2011, p. 16

ĠU C 11, 13.1.2012, p. 13

ĠU C 72, 10.3.2012, p. 44

ĠU C 199, 7.7.2012, p. 8

ĠU C 298, 4.10.2012, p. 3

ĠU C 56, 26.2.2013, p. 13

ĠU C 98, 5.4.2013, p. 3

ĠU C 269, 18.09.2013, p. 2

ĠU C 57, 28.2.2014, p. 2

ĠU C 152, 20.5.2014, p. 25

ĠU C 224, 15.7.2014, p. 31

ĠU C 434, 4.12.2014, p. 3

ĠU C 447, 13.12.2014, p. 32

ĠU C 38, 4.2.2015, p. 20

ĠU C 96, 11.3.2016, p. 7

ĠU C 146, 26.4.2016, p. 12

ĠU C 248, 8.7.2016, p. 12

ĠU C 111, 8.4.2017, p. 11

ĠU C 21, 20.1.2018, p. 3

ĠU C 93, 12.3.2018, p. 4

ĠU C 153, 2.5.2018, p. 8

ĠU C 186, 31.5.2018, p. 10

ĠU C 264, 26.7.2018, p. 6

ĠU C 366, 10.10.2018, p. 12

ĠU C 459, 20.12.2018, p. 38

ĠU C 140, 16.4.2019, p. 7

ĠU C 178, 28.5.2020, p. 3

ĠU C 102, 24.3.2021, p. 8

---

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/28 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/28

---

Avviż ta’ informazzjoni tal-Kummissjoni skont l-Artikolu 16(4) tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar regoli komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità

Revoka tal-obbligi ta’ servizz pubbliku imposti fuq is-servizzi tal-linji tal-ajru skedati

(Test b’rilevanza għaż-ŻEE)

(2021/C 486/08)

| Stat Membru | L-Italja |
| --- | --- |
| Rotot ikkonċernati | Comiso-Roma Fiumicino u viċeversa
  Comiso-Milano Linate u viċeversa
  (l-impożizzjoni tal-Obbligu ta’ Servizz Pubbliku fuq ir-rotot Comiso-Milano Malpensa u viċeversa u Comiso-Bergamo Orio al Serio u viċeversa skadiet) |
| Data oriġinali tad-dħul fis-seħħ tal-obbligi ta’ servizz pubbliku | ĠU C 69, 3.3.2020


  ĠU C 204, 18.6.2020 |
| Data tar-revoka | It-18 ta’ Ottubru 2021 |
| L-indirizz minn fejn jistgħu jinkisbu t-test u kwalunkwe informazzjoni rilevanti u/jew dokumentazzjoni marbuta mal-obbligu ta’ servizz pubbliku | Il-Ministeru għall-Infrastrutturi Sostenibbli u l-Mobbiltà
  Id-Dipartiment tal-Mobbiltà Sostenibbli





  Id-Direttorat Ġenerali għall-Ajruporti, it-Trasport bl-Ajru u s-Servizzi bis-Satellita |
| Via Giuseppe Caraci, 36 |
| 00157 Roma |
| ITALIA |

Stat Membru

L-Italja

Rotot ikkonċernati

Comiso-Roma Fiumicino u viċeversa

Comiso-Milano Linate u viċeversa

(l-impożizzjoni tal-Obbligu ta’ Servizz Pubbliku fuq ir-rotot Comiso-Milano Malpensa u viċeversa u Comiso-Bergamo Orio al Serio u viċeversa skadiet)

Data oriġinali tad-dħul fis-seħħ tal-obbligi ta’ servizz pubbliku

ĠU C 69, 3.3.2020

ĠU C 204, 18.6.2020

Data tar-revoka

It-18 ta’ Ottubru 2021

L-indirizz minn fejn jistgħu jinkisbu t-test u kwalunkwe informazzjoni rilevanti u/jew dokumentazzjoni marbuta mal-obbligu ta’ servizz pubbliku

Il-Ministeru għall-Infrastrutturi Sostenibbli u l-Mobbiltà

Id-Dipartiment tal-Mobbiltà Sostenibbli

Id-Direttorat Ġenerali għall-Ajruporti, it-Trasport bl-Ajru u s-Servizzi bis-Satellita

Via Giuseppe Caraci, 36

00157 Roma

ITALIA

Tel. +39 0644127190

Email: dg.ta@pec.mit.gov.it

Sit web: http://www.mit.gov.it

---

V Avviżi

ATTI OĦRAJN

Il-Kummissjoni Ewropea

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/29 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/29

---

Pubblikazzjoni ta’ komunikazzjoni tal-approvazzjoni ta’ emenda standard għall-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott għal isem fis-settur tal-inbid, kif imsemmi fl-Artikolu 17(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/33

(2021/C 486/09)

Din il-komunikazzjoni hija ppubblikata f’konformità mal-Artikolu 17(5) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/33 (1)

KOMUNIKAZZJONI TA’ EMENDA STANDARD LI TIMMODIFIKA D-DOKUMENT UNIKU

Murfatlar

PDO-RO-A0030-AM01

Data tal-komunikazzjoni: 14 ta’ Settembru 2021

DESKRIZZJONI TAL-EMENDA APPROVATA U R-RAĠUNIJIET GĦALIHA

1.   L-introduzzjoni ta’ varjetajiet ġodda ta’ għeneb tal-inbid, bħala l-varjetajiet prinċipali tal-produzzjoni

L-Ispeċifikazzjoni ġiet emendata biex tinkludi l-varjetajiet ta’ għeneb tal-inbid li ġejjin: Traminer roz għall-inbejjed bojod u Mamaia għall-inbejjed ħomor.

Minħabba l-kundizzjonijiet pedoklimatiċi fid-DOP Murfatlar, iddeterminati mill-kwalità tal-ħamrija u minn ħafna radjazzjoni solari, l-għeneb Traminer roz jakkumula kwantitajiet kbar ta’ zokkor, li jtejbu l-kwalità tal-aromi speċifiċi ta’ din il-varjetà.

L-inbid għandu aroma intensiva, li tissuġġerixxi aroma ta’ petali tal-ward, u huwa kremuż u bellusi, b’togħma kemxejn pikkanti li tixbah lil dik ta’ diversi ħwawar. B’bilanċ tajjeb u mineralità mmarkata, l-isfumatura tal-inbid tista’ tvarja minn abjad jagħti fl-isfar għal roża.

Il-varjetà Mamaia, varjetà ta’ għeneb aktar ġdida approvata fl-1991 f’SCDVV Murfatlar, hija kkaratterizzata minn akkumulazzjoni għolja ta’ zokkor (210 – 230 g/l), aċidità medja u intensità tajba tal-kulur.

Bis-saħħa tal-interazzjonijiet bejn it-temperatura, l-umdità, ir-radjazzjoni solari u t-terren/il-ħamrija (chernozems tal-karbonat fuq substrati ta’ loess), il-varjetà Mamaia tipproduċi nbid aromatiku, bellusi, sħiħ b’togħma kemxejn pikkanti li tixbah lil dik ta’ diversi ħwawar.

L-introduzzjoni ta’ dawn iż-żewġ varjetajiet fiż-żona ta’ Murfatlar testendi l-firxa ta’ prodotti, tiddiversifika l-produzzjoni ta’ nbejjed miksuba fiż-żona minn varjetajiet nattivi tal-produzzjoni tal-inbid adattati sew għall-klima, u tikkonsolida r-reputazzjoni taż-żona ta’ Murfatlar.

Il-Kapitolu IV tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott u l-punti 5.2 u 7 tad-Dokument Uniku ġew emendati.

2.   Modifika għaż-żona ġeografika tal-produzzjoni, konformità mal-organizzazzjoni amministrattiva

Nitolbu li ż-żona demarkata li minnha jinkisbu l-inbejjed bid-DOP Murfatlar tiġi supplimentata bil-muniċipalità ta’ Cobadin u r-raħal ta’ Viișoara, li t-tnejn li huma jinsabu fil-Kontea ta’ Constanța.

Il-muniċipalità ta’ Cobadin u r-raħal ta’ Viișoara jmissu mal-lokalitajiet ta’ Peștera u Ciocârlia fit-Tramuntana u Chirnogeni fin-Nofsinhar (lokalitajiet li jappartjenu għaż-żona ta’ Murfatlar).

Il-kundizzjonijiet klimatiċi fil-lokalitajiet ta’ Cobadin u Viișoara: il-baħar, il-melħ, ir-radjazzjoni solari, l-enerġija tad-dawl (is-sors ewlieni għas-sinteżi ta’ sustanzi organiċi) iwasslu għal konċentrazzjoni għolja ta’ zokkrijiet fl-għeneb, u għalhekk fil-most, li jipproduċu nbejjed bla gass qawwijin u rikki, iżda fl-istess ħin friski, mimlija u bellusin, b’aroma kumplessa u karatteristiċi organolettiċi simili għal dawk ta’ nbejjed bla gass tad-DOP Murfatlar.

Il-vinji jinsabu f’żoni esposti, l-aktar fuq għoljiet, b’esponiment tajjeb ħafna għax-xemx, fejn l-għeneb jinsab taħt id-dawl tax-xemx.

Il-kundizzjonijiet pedoklimatiċi fil-lokalitajiet ta’ Cobadin u Viișoara huma identiċi għal dawk fiż-żona demarkata tad-DOP Murfatlar, u huma speċifiċi għall-produzzjoni ta’ nbejjed friski bla gass b’aromi diversi, tal-frott jew tal-fjuri, korpużi, b’sottillezzi speċifiċi għall-varjetajiet aromatiċi.

Għaż-żona ġeografika demarkata, għandha ssir korrezzjoni rigward ir-raħal ta’ Cuza Vodă, li jappartjeni għall-muniċipalità ta’ Cuza Vodă u mhux għall-muniċipalità ta’ Castelu. Dan għaliex, wara r-riorganizzazzjoni amministrattiva tad-diviżjonijiet reġjonali, ir-raħal ta’ Cuza Vodă issa jappartjeni għal muniċipalità bl-istess isem, li tikkonsisti biss minn dak ir-raħal wieħed.

Il-Kapitolu III tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott u l-punt 6 tad-Dokument Uniku ġew emendati.

3.   Informazzjoni addizzjonali dwar ir-rabta tal-prodott maż-żona ġeografika

L-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġiet issupplimentata b’informazzjoni dwar ir-rabta maż-żona ġeografika. Kien meħtieġ li jiżdiedu dettalji dwar iż-żona, il-prodott, u r-rabta kawżali bejn il-prodott u ż-żona, sabiex jiġu ppreżentati b’mod adegwat.

Il-Kapitolu II tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott u l-punt 8 tad-Dokument Uniku ġew emendati.

4.   L-introduzzjoni ta’ tip ġdid ta’ nbid li jista’ jinkiseb - ice wine

L-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġiet issupplimentata b’tip ġdid ta’ nbid - ice wine li għandu jiġi prodott taħt id-DOP Murfatlar: inbid bla gass miksub permezz ta’ akkumulazzjoni għolja ta’ zokkor meta l-għeneb jinħasad tard, għall-varjetajiet bi profil aromatiku aċċentwat, billi l-kundizzjonijiet klimatiċi (l-umdità, is-sajran iżżejjed) fiż-żona huma favorevoli għall-akkumulazzjoni taz-zokkor matul il-perjodu tal-ħsad tardiv.

Il-Kapitoli V, VI, X u XI tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġew emendati, mingħajr ebda bidla fid-Dokument Uniku.

5.   L-indikazzjoni tal-karatteristiċi analitiċi/organolettiċi tal-ice wine

Flimkien mal-introduzzjoni ta’ dan it-tip ta’ nbid bla gass fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott, ġew spjegati fid-dettall ukoll il-karatteristiċi analitiċi u organolettiċi tiegħu sabiex tiġi żgurata l-konformità mal-leġiżlazzjoni fil-każ ta’ DOP.

Il-Kapitolu XI tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġie emendat.

6.   Iż-żieda ta’ prattiki teknoloġiċi speċifiċi għal ċerti nbejjed

Ġew introdotti rekwiżiti li jirreferu għal ċerti proċeduri (prattiki) teknoloġiċi fl-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott - għall-produzzjoni ta’ nbejjed rożè, inbejjed oranġjo magħmulin minn għeneb abjad, inbejjed bojod miksuba permezz tal-maċerazzjoni, inbejjed ħomor miksuba permezz ta’ vinifikazzjoni bajda, u ice wines.

Il-Kapitolu X tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġie emendat, mingħajr ebda bidla fid-Dokument Uniku.

7.   Kjarifika ta’ xi aspetti tar-rekwiżiti tal-kummerċjalizzazzjoni

Għall-konformità mal-leġiżlazzjoni, ċerti aspetti tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott li jikkonċernaw ir-rekwiżiti tat-tikkettar u l-ibbottiljar tal-inbid (għall-produzzjoni tal-għeneb fiż-żona) ġew sistematizzati/iċċarati.

Il-Kapitolu XII tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġie emendat, mingħajr ebda bidla fid-Dokument Uniku.

8.   Indikazzjoni ċara tar-rekwiżiti tal-produzzjoni f’każ ta’ nuqqas ta’ konformità

L-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġiet emendata fir-rigward tar-rekwiżiti tal-produzzjoni tal-inbid li jistgħu jirrappreżentaw nuqqas ta’ konformità. Ġew indikati s-sitwazzjonijiet fejn tista’ tingħata klassifikazzjoni xierqa.

Il-Kapitolu XIV tal-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott ġie emendat, mingħajr ebda bidla fid-Dokument Uniku.

DOKUMENT UNIKU

1.   Isem/ismijiet għar-reġistrazzjoni

Murfatlar

2.   Tip ta’ indikazzjoni ġeografika

DOP – Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta

3.   Kategoriji tal-prodotti tad-dwieli

| 1. | Inbid |
| --- | --- |

1.

Inbid

4.   Deskrizzjoni tal-inbid/inbejjed

1.   Karatteristiċi analitiċi u organolettiċi - inbejjed bojod/rożè

DESKRIZZJONI TESTWALI KONĊIŻA

L-inbejjed bla gass tal-Murfatlar huma korpużi u kremużi; dawk miksuba minn varjetajiet bojod aromatiċi u semiaromatiċi għandhom karatteristiċi varjetali intensi, filwaqt li l-inbejjed ħomor fihom tannini bellusin li jittempraw il-ħruxija u l-astrinġenza speċifiċi għall-varjetajiet.

Huma nbejjed pjaċevoli, b’ħafna frott misjur (isfar jew aħmar), densi u rikki, espressivi ħafna, kważi “eżibizzjonisti”, b’aċidità integrata sew u volum alkoħoliku gliċeriku, li jagħtu sensazzjonijiet kemxejn ħelwin lill-inbid.

L-inbejjed bojod bla gass huma ta’ lewn minn isfar jagħti fl-aħdar sa isfar dehbi, għandhom aromi olfattivi ta’ frott eżotiku, frott taċ-ċitru, aromi ta’ fjuri tad-dwieli, ħuxlief maqtugħ, ġiżimin u Robinia pseudoacacia. It-togħma tal-inbejjed hija friska, ta’ frott, bellusija, u waqt it-tqaddim, l-aroma ta’ xi varjetajiet tinbidel fi fwieħa kumplessa.

Inbejjed rożè bla gass, ta’ lewn roża (mitfi jew qawwi), b’aromi ta’ frott eżotiku, frott taċ-ċitru, togħma friska u invigoranti, ibbilanċjati, b’togħma ta’ frott li ddum.

KARATTERISTIĊI ANALITIĊI

Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum):

15,00

Qawwa alkoħolika proprja minima (f’% tal-volum):

11,00

Aċidità totali minima:

3,5 fi grammi għal kull litru espressi bħala aċidu tartariku

Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru):

18

Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru):

350

2.   Karatteristiċi analitiċi u organolettiċi - inbejjed ħomor

DESKRIZZJONI TESTWALI KONĊIŻA

L-inbejjed ħomor bla gass huma bellusin, kumplessi, b’kuluri li jvarjaw minn aħmar lewn ir-rubin għal aħmar jgħajjat. L-aromi identifikabbli huma dawk ta’ frott aħmar misjur, pruni, frott tal-foresta iswed, b’togħma korpuża, abbundanti, b’aċidità u tannini integrati tajjeb. Waqt it-tqaddim, l-inbejjed jiksbu sottilezzi olfattivi ta’ ħwawar u ċikkulata.

KARATTERISTIĊI ANALITIĊI

Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum):

15,00

Qawwa alkoħolika proprja minima (f’% tal-volum):

11,00

Aċidità totali minima:

3,5 fi grammi għal kull litru espressi bħala aċidu tartariku

Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru):

20

Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru):

200

3.   Karatteristiċi analitiċi u organolettiċi - ice wine

DESKRIZZJONI TESTWALI KONĊIŻA

L-ice wine abjad huwa ċar, ileqq qisu kristall, ta’ lewn isfar dehbi, ikkaratterizzat minn riħa friska, riħa ta’ frott misjur iżżejjed u bnin ta’ polpa bajda, u togħma kremuża ta’ larinġ, berquq, frott eżotiku fil-konfettura u ananas.

L-ice wine rożè huwa ċar, ileqq jgħajjat qisu kristall, ta’ lewn roża, ikkaratterizzat minn riħa friska ta’ frott artab, tuffieħ misjur iżżejjed, u togħma kremuża.

L-ice wine aħmar huwa ċar, ileqq qisu kristall, ta’ lewn aħmar fil-vjola, ikkaratterizzat minn riħa ta’ frott tal-foresta misjur u togħma kremuża mimlija.

KARATTERISTIĊI ANALITIĊI

Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum):

15,00

Qawwa alkoħolika proprja minima (f’% tal-volum):

11,00

Aċidità totali minima:

4,5 fi grammi għal kull litru espressi bħala aċidu tartariku

Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru):

20

Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru):

350

5.   Prattiki tal-produzzjoni tal-inbid

5.1.   Prattiki enoloġiċi speċifiċi

Prattika enoloġika speċifika

Produzzjoni ta’ nbejjed bojod minn varjetajiet ħomor

Diversifikazzjoni teknoloġika - il-ksib ta’ nbejjed bojod minn għeneb aħmar, b’dak li jirriżulta jissejjaħ “blanc de noirs” - teknoloġija għall-vinifikazzjoni bajda tal-għeneb aħmar, li tieħu vantaġġ mill-potenzjal tal-varjetajiet tal-għeneb aħmar, u tagħti nbejjed qawwijin, ikkaratterizzati minn togħma fina, kemm kemm veġetali, u eleganti b’noti ta’ fjuri u frott. L-aċidità tal-inbejjed tenfasizza l-freskezza tagħhom, u l-isfumatura minerali tagħmilhom aktar kumplessi.

Inbejjed bojod bla gass prodotti permezz tal-maċerazzjoni; inbejjed rożè minn għeneb abjad.

L-għeneb Pinot Gris u Traminer Roz, bi qxur bi sfumaturi ta’ lelà skur, griż jagħti fil-vjola u blu jagħti fil-griż (Pinot Gris) u roża lewn il-perli u roża jagħti fil-griż (Traminer Roz), jagħtu nbejjed b’dehra kristallina, fi sfumaturi ta’ abjad safrani, isfar lewn it-tiben għal roża. Skont l-għażla tal-produttur tal-inbid, jistgħu jinkisbu kemm inbejjed bojod bla gass kif ukoll inbejjed rożè.

Inbid oranġjo bla gass minn għeneb abjad - b’kuluri attraenti, ta’ lewn minn isfar-oranġjo sa ambra, bi struttura kumplessa, fwieħa aromatika friska u espressiva, b’aċċenti ta’ ġewż, għasel, xehda, ħafna aktar rikk fit-tannini mill-inbejjed bojod bla gass.

It-teknoloġija biex jinkisbu dawn l-inbejjed hija differenti mit-teknoloġija tas-soltu biex jinkisbu nbejjed bojod bla gass permezz ta’ proċess ta’ maċerazzjoni tal-most tal-għeneb abjad fuq il-qxur, bil-perjodu ta’ maċerazzjoni jiddependi fuq l-intensità tal-kulur tal-inbid mixtieqa mill-produttur tal-inbid.

Prattika enoloġika speċifika

Ice wine

Il-kundizzjonijiet pedoklimatiċi fiż-żona (kwantità kbira ta’ radjazzjoni solari, differenza fit-temperatura bejn il-lejl u n-nhar, ċpar fit-tard, umdità għolja) iwasslu għal akkumulazzjoni għolja ta’ zokkrijiet fl-għeneb, anke għal sajran iżżejjed, u huma ottimali għall-produzzjoni tal-ice wine. L-inbid jiġi prodott mingħajr addittivi, minn għeneb b’saħħtu mhux affettwat minn mard jew taħsir nobbli, li jitħalla fuq id-dielja biex jiffriża għal diversi jiem konsekuttivi u jinħasad fl-aħħar ta’ Novembru/Diċembru.

Jekk il-kundizzjonijiet klimatiċi ma jippermettux l-iffriżar naturali tal-għeneb fuq id-dielja mingħajr ma l-għeneb jiġi affettwat mill-fungus, dan jista’ jinħasad bl-idejn f’kaxex u jinżamm f’temperaturi negattivi f’ħażna kiesħa.

L-għeneb Chardonnay, Pinot Gris, Riesling Italian, Muscat Ottonel, Tămâioasă Românească, Traminer Roz u l-għeneb aħmar Pinot Noir huma rinomati fid-DOP Murfatlar għall-akkumulazzjoni għolja tagħhom ta’ zokkor u għall-profil aromatiku tagħhom, u din hija r-raġuni għaliex jistgħu jintużaw biex jinkiseb l-ice wine.

Permezz tad-deidratazzjoni, l-iffriżar u d-defrostjar tal-għeneb (b’mod naturali fuq id-dielja jew b’mod artifiċjali f’ħażna kiesħa), jintilef l-ilma u tiżdied il-konċentrazzjoni taz-zokkor. Permezz tal-iffriżar u d-defrostjar, l-għeneb jakkwista aromi ta’ tuffieħ, berquq, mango, frott taċ-ċitru, tin, lampun u frott artab, u jakkumula aktar ħlewwa, u dawn jinżammu meta l-għeneb jiġi ppressat waqt li jkun iffriżat.

5.2.   Rendimenti massimi għal kull ettaru

1.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Sauvignon, Riesling italian, Riesling de Rhin, Fetească regală, Fetească albă

15 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru

2.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Tămâioasă românească, Crâmpoșie, Columna, Traminer roz

15 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru

3.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Muscat Ottonel, Pinoit noir, Syrah, Burgund mare

14 300 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru

4.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Chardonnay, Pinot gris

13 600 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru

5.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Cabernet Sauvignon

12 900 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru

6.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Mamaia

12 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru

7.   ice wine

6 000 kilogramma ta’ għeneb għal kull ettaru

8.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Sauvignon, Riesling Italian, Riesling de Rhin, Fetească regală, Fetească albă

105 ettolitri għal kull ettaru

9.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Tămâioasă românească, Crâmpoșie, Columna, Traminer roz

105 ettolitri għal kull ettaru

10.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Merlot, Fetească neagră

105 ettolitri għal kull ettaru

11.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Muscat Ottonel, Pinot noir, Syrah, Burgund mare

100 ettolitru għal kull ettaru

12.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Chardonnay, Pinot gris

95 ettolitru għal kull ettaru

13.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Cabernet Sauvignon

90 ettolitru għal kull ettaru

14.   meta l-ħsad ikun misjur għalkollox - Mamaia

84 ettolitru għal kull ettaru

15.   ice wine

18-il ettolitru għal kull ettaru

6.   Definizzjoni taż-żona demarkata

Iż-żona demarkata għall-vitikultura, l-ippakkjar u l-ibbottiljar tal-inbejjed bid-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata Murfatlar għandha tikkonsisti fil-lokalitajiet li ġejjin li jinsabu fil-Kontea ta’ Constanța:

Id-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata Murfatlar:

| — | il-Belt ta’ Murfatlar - rħula ta’ Murfatlar, Siminoc; |
| --- | --- |

—

il-Belt ta’ Murfatlar - rħula ta’ Murfatlar, Siminoc;

| — | il-muniċipalità ta’ Valu lui Traian - ir-raħal ta’ Valu lui Traian; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Valu lui Traian - ir-raħal ta’ Valu lui Traian;

| — | il-muniċipalità ta’ Poarta Albă - l-irħula ta’ Poarta Albă, Nazarcea; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Poarta Albă - l-irħula ta’ Poarta Albă, Nazarcea;

| — | il-Belt ta’ Ovidiu - muniċipalità ta’ Ovidiu, ir-raħal ta’ Poiana; |
| --- | --- |

—

il-Belt ta’ Ovidiu - muniċipalità ta’ Ovidiu, ir-raħal ta’ Poiana;

| — | il-muniċipalità ta’ Ciocârlia - ir-raħal ta’ Ciocârlia; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Ciocârlia - ir-raħal ta’ Ciocârlia;

| — | il-muniċipalità ta’ Cobadin - ir-raħal ta’ Viișoara. |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Cobadin - ir-raħal ta’ Viișoara.

Is-subdenominazzjoni ta’ oriġini “Medgidia”, li tista’ takkumpanja d-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata jew le:

| — | il-Belt ta’ Medgidia - il-lokalitajiet ta’ Medgidia, Remus Opreanu, Valea Dacilor; |
| --- | --- |

—

il-Belt ta’ Medgidia - il-lokalitajiet ta’ Medgidia, Remus Opreanu, Valea Dacilor;

| — | il-muniċipalità ta’ Castelu - l-irħula ta’ Castelu, Nisipari; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Castelu - l-irħula ta’ Castelu, Nisipari;

| — | il-muniċipalità ta’ Cuza Vodă - ir-raħal ta’ Cuza Vodă; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Cuza Vodă - ir-raħal ta’ Cuza Vodă;

| — | il-muniċipalità ta’ Siliştea - ir-raħal ta’ Siliştea; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Siliştea - ir-raħal ta’ Siliştea;

| — | il-muniċipalità ta’ Tortoman - ir-raħal ta’ Tortoman; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Tortoman - ir-raħal ta’ Tortoman;

| — | il-muniċipalità ta’ Peștera - l-irħula ta’ Peștera, Ivrinezu Mic; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Peștera - l-irħula ta’ Peștera, Ivrinezu Mic;

| — | il-muniċipalità ta’ Mircea Vodă - l-irħula ta’ Mircea Vodă, Satu Nou, Ţibrinu, Gherghina; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Mircea Vodă - l-irħula ta’ Mircea Vodă, Satu Nou, Ţibrinu, Gherghina;

| — | il-muniċipalità ta’ Saligny - l-irħula ta’ Saligny, Ștefan Cel Mare. |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Saligny - l-irħula ta’ Saligny, Ștefan Cel Mare.

Is-subdenominazzjoni ta’ oriġini “Cernavodă”, li tista’ takkumpanja d-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata jew le:

| — | il-Belt ta’ Cernavodă - il-muniċipalità ta’ Cernavodă; |
| --- | --- |

—

il-Belt ta’ Cernavodă - il-muniċipalità ta’ Cernavodă;

| — | il-muniċipalità ta’ Seimeni - l-irħula ta’ Seimeni, Seimenii Mici; |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Seimeni - l-irħula ta’ Seimeni, Seimenii Mici;

| — | il-muniċipalità ta’ Rasova - Rasova, Cochirleni. |
| --- | --- |

—

il-muniċipalità ta’ Rasova - Rasova, Cochirleni.

7.   Varjetà jew varjetajiet tad-dwieli li minnhom jinkiseb l-inbid/jinkisbu l-inbejjed

Burgund Mare N - Grosser burgunder, Grossburgunder, Blaufrankisch, Kekfrankos, Frankovka, Limberger

Cabernet Sauvignon N - Petit Vidure, Burdeos tinto

Chardonnay B - Gentil blanc, Pinot blanc Chardonnay

Columna B

Crâmpoșie B

Fetească albă B - Păsărească albă, Poama fetei, Mädchentraube, Leanyka, Leanka

Fetească neagră N - Schwarze Mädchentraube, Poama fetei neagră, Păsărească neagră, Coada rândunicii

Fetească regală B - Königliche Mädchentraube, Königsast, Kiralyleanka, Dănășană, Galbenă de Ardeal

Mamaia N

Merlot N - Bigney rouge

Muscat Ottonel B - Muscat Ottonel blanc

Pinot Gris G - Affumé, Grauer Burgunder, Grauburgunder, Grauer Mönch, Pinot cendré, Pinot Grigio, Ruländer

Pinot Noir N - Blauer Spätburgunder, Burgund mic, Burgunder roter, Klävner Morillon Noir

Riesling de Rhin B - Weisser Riesling, White Riesling

Riesling italian B - Olasz Riesling, Olaszriesling, Welschriesling

Sauvignon B - Green sauvignon

Syrah N - Shiraz, Petit Syrah

Traminer Rose Rs - Rosetraminer, Savagnin Rose, Gewürztraminer

Tămâioasă românească B - Rumänische Weihrauchtraube, Tamianka

8.   Deskrizzjoni tar-rabta/rabtiet

8.1.   Dettalji taż-żona ġeografika

Iż-żona ta’ Murfatlar tinsab fil-pjanura tan-Nofsinhar ta’ Dobrogea, fuq iż-żewġ naħat tal-Wied ta’ Carasu u tal-parallel 44o15’ Tramuntana. Ġeografikament, iż-żona ġeografika demarkata ta’ Murfatlar tinsab fix-Xlokk tar-Rumanija, bejn id-Danubju u l-Baħar l-Iswed, fiċ-ċentru tal-Pjanura ta’ Dobrogea.

Iż-żona tgawdi kwantità għolja ta’ radjazzjoni solari u hija rikka fir-riżorsi eljotermali sinjuri, filwaqt li l-preċipitazzjoni medja hija l-aktar baxxa fil-pajjiż. Il-ħamrija, li tikkonsisti prinċipalment minn ġebla tal-ġir bil-qoxra, rikka fil-karbonat tal-kalċju, hija fattur importanti li jiddetermina l-kwalità tal-inbejjed.

Il-kundizzjonijiet kollha offruti mill-ambjent naturali, speċjalment il-kundizzjonijiet pedoloġiċi u eljotermali, huma estremament favorevoli għall-vitikultura u għall-produzzjoni ta’ prodotti ta’ kwalità għolja. Id-defiċit fl-umdità jista’ jiġi indirizzat permezz ta’ sistema ta’ tisqija organizzata sew.

Is-substrat ġeoloġiku jikkonsisti f’loess u sedimenti tal-loess li jgħattu l-ġebel tal-ġir u l-blat ramli tal-ġir Mesożojku u Terzjarju u ġebla ramlija tal-ġir tal-pjattaforma tan-Nofsinhar ta’ Dobrogea, u materjali diluvjali-kolluvjali.

Ir-riżalt huwa tabulari-strutturali, b’altitudnijiet assoluti ta’ 100-130 m, magħmul prinċipalment minn ġebel tal-ġir Kretaċju u Sarmazjan fuq bażi Prekambrijana u mgħotti b’saff oħxon 400 metru ta’ loess Kwaternarju, maqsum minn widien b’għoljiet weqfin ħafna (15°-30°) tat-tip cuesta (l-għolja ta’ fuq ix-xellug tal-wied assimetriku ta’ Carasu) jew tat-tip relattivament simetriku tal-canyon, affettwat minn proċessi intensivi tal-għoljiet, marbut lokalment b’sistema mtarrġa u miżuri antropiċi oħra kontra l-erożjoni mmirati lejn l-iżvilupp agrikolu (speċjalment il-vitikultura).

Il-klima hija kontinentali, bi sjuf jikwu u niexfa, xtiewi moderati, rebbigħat li jibdew kmieni u ħrejjef li jibdew tard, ideali għall-maturazzjoni u s-sajran żejjed tal-għeneb. Il-potenzjal eljotermali huwa fost l-ogħla fir-Rumanija, espress b’radjazzjoni solari ta’ 130 kcal/cm2, 2 220-2 300 siegħa ta’ xemx, u temperaturi pożittivi ta’ 4 200 °C/sena.

Is-sottoklima hija influwenzata prinċipalment mill-Kanal ta’ bejn id-Danubju u l-Baħar l-Iswed, li jgħaddi minn ġol-vinja fid-direzzjoni mill-Punent għal-Lvant u jirrifletti d-dawl tax-xemx, u mill-inerzja termika trażmessa lejn iż-żoni ġirien. L-għoljiet tal-Kanal ta’ bejn id-Danubju u l-Baħar l-Iswed u d-differenzi fit-temperatura bejn il-ħamrija u l-massa tal-ilma joħolqu flussi tal-arja li jikkoinċidu mal-moviment tal-irjieħ minn Dobrogea Ċentrali. It-temperaturi massimi annwali medji ta’ kuljum huma qrib 0 °C fix-xitwa u madwar 28 °C fis-sajf.

It-tipi ta’ ħamrija rappreżentattivi huma mollisols chernozem tal-isteppa (chernozems tal-karbonat, chernozems tipiċi) fuq substrati tal-loess, rendzinas tipiċi u litiċi, regosols u erodisols fuq għoljiet li huma degradati ħafna b’mod naturali jew b’azzjoni antropoġenika u żooġenika.

8.2.   Dettalji tal-prodotti

Skont il-varjetà, il-kundizzjonijiet speċifiċi tas-sena tal-għasra u l-mument meta jinħasad l-għeneb, jistgħu jinkisbu varjetà ta’ nbejjed taħt id-denominazzjoni ta’ oriġini protetta Murfatlar, li jvarjaw minn xotti għal ħelwin, li tagħti immaġni tad-diversità kwalitattiva tal-produzzjoni tal-inbid. L-inbejjed bid-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata Murfatlar jistgħu jkunu bojod, ħomor jew rożè.

L-inbejjed bojod għandhom dehra ċara u tleqq u huma ta’ lewn minn isfar jagħti fl-aħdar sa isfar dehbi. Għandhom togħma bellusija u riħa tipika għall-varjetajiet li huma prodotti minnhom.

L-inbejjed ħomor għandhom dehra ċara u tleqq u huma ta’ lewn minn aħmar lewn ir-rubini sa vjola skur. Għandhom togħma korpuża u riħa tipika għall-varjetajiet li huma prodotti minnhom. Skont il-kontenut taz-zokkor fil-mument li jinħasad l-għeneb, l-inbejjed jistgħu jużaw it-termini tradizzjonali permessi mil-leġiżlazzjoni (ħsad mal-maturità sħiħa, ħsad tardiv, ħsad meta l-għeneb ikollu taħsir nobbli).

L-ispeċifiċità tal-inbid bid-DOP Murfatlar tiġi mill-karatteristiċi tal-most tal-għeneb li huwa magħmul minnu. Dawn il-karatteristiċi huma relatati mal-varjetajiet tad-dwieli, li jgawdu minn perjodi twal ta’ xemx, b’riżorsi eljotermali li huma fost l-ogħla fil-pajjiż u ammonti baxxi ta’ xita. Dawn il-fatturi jikkontribwixxu għal sajran aħjar tal-għeneb, li jirriżulta f’most li fih ħafna zokkor. L-influwenza tal-baħar tista’ tinħass f’din iż-żona. Il-baħar huwa speċjalment ta’ benefiċċju fil-ħarifa, peress li jaġixxi bħala regolatur termali. Id-Danubju wkoll tinfluwenza lil Cernavodă, b’mod partikolari fil-pjantaġġuni fil-qrib. Il-ħamrija, rikka fil-karbonat tal-kalċju, hija fattur importanti li jiddetermina l-kwalità tal-inbejjed.

8.3.   Interazzjoni kawżali

Fiż-żona tad-DOP “Murfatlar”, il-varjetajiet jintgħażlu bir-reqqa biex jipproduċu nbejjed ta’ kwalità għolja. Il-metodi ta’ kultivazzjoni għandhom l-għan li jagħmlu użu massimu mid-dawl tax-xemx permezz taż-żbir tal-għenieqed, u jiġġestixxu b’mod effiċjenti l-kwalità tal-ħsad permezz tal-verifika tal-livelli taz-zokkor, tal-aċidità u tal-aromi. Il-prattiki tal-produzzjoni tal-inbid użati u l-ħila tal-produttur tal-inbid, flimkien mal-ħamrija u l-klima, jagħmluha possibbli li jiġu prodotti nbejjed ta’ kwalità. L-inbejjed li jirriżultaw huma qawwija, b’togħma ta’ frott, u jintgħarfu faċilment - speċjalment l-inbejjed bojod b’aromi ta’ frott misjur, frott taċ-ċitru frisk, l-inbejjed rożè ta’ lewn roża ċar u l-inbejjed ħomor bit-tannini ħfief tagħhom.

It-taħlita tal-klima (il-freskezza u s-sajran), il-ħamrija (chernozems tal-karbonat u chernozems tipiċi fuq substrati tal-loess, għal bilanċ tajjeb ta’ nutrijenti), il-kultivazzjoni (l-għażla ta’ varjetajiet, id-densità tad-dwieli, il-ġestjoni tal-faxxina, id-deċiżjonijiet dwar il-ħsad), il-prattiki tal-produzzjoni tal-inbid u l-ħiliet tal-produttur tal-inbid tiżgura: freskezza u aroma mimlija u ta’ frott għall-inbejjed bojod u rożè, u tannini ħfief u aroma mimlija u bellusija għall-inbejjed ħomor.

Ħamrija niexfa bbażata fuq il-ġebla tal-ġir (li tidher f’ħafna postijiet), klima kontinentali mmarkata, bi sjuf sħan ħafna, ħrejjef twal, xita skarsa u mhux imqassma b’mod ugwali (ix-xita tagħmel fir-rebbiegħa u tard fil-ħarifa), iżda fuq kollox xemx li tirradja sħana u dawl abbundanti, jagħmlu din iż-żona ġenna għall-kultivazzjoni ta’ varjetajiet ta’ dwieli nobbli. F’xi snin, dan saħansitra jippermetti li l-għeneb isir iżżejjed u jissaħħaħ permezz ta’ taħsir nobbli (Botrytis cinerea).

8.4.   Fatturi umani involuti

Għandna dokumenti bil-miktub dwar it-tradizzjoni tal-produzzjoni tal-inbid Murfatlar li tħallew mill-poeta Ruman famuż, Publius Ovidius Naso, li għex f’eżilju f’Tomis bejn is-snin 9 u 17 W.K.

Vasile Pârvan stqarr li “...għadd ta’ monumenti sekulari u reliġjużi f’din iż-żona juru figuri mitiċi b’kuruni tan-nebbieta u tal-għeneb, li jindikaw l-eżistenza tal-qima ta’ Dijonisju (Bakku)”.

Fil-Medjuevu, il-vinji baqgħu assi kbira u imprezzabbli għall-pajjiżi Rumeni, u l-produtturi tal-inbid u l-ħaddiema tal-kantini kienu meqjusa bħala kategorija superjuri ta’ bdiewa, kif deskritt fid-dokumenti minn dak iż-żmien. Dan jispjega l-attenzjoni speċjali li l-komunitajiet nobbli kienu jagħtu lid-dwieli u lill-produzzjoni inbid, fejn kienu jikkastigaw lill-produtturi tal-inbid li ma kinux jaħdmu l-vinji.

Id-dwieli reġgħu tħawlu fir-raħal ta’ Viișoara bħala rigal għan-nies twajbin lokali li kellhom kliem ta’ tifħir dwar il-professjoni nobbli tal-vitikultura, li ma nsewhiex u li kienet qed tiżviluppa qabel il-perjodu Komunista. Għalhekk, Viișoara reġa’ sar eżattament dak li kien: ir-raħal qalb id-dwieli. Ir-raħal ngħata l-isem “Viișoara” fl-1926. Sa dak iż-żmien, kien magħruf bħala Valea Caceamac, isem li jmur lura għaż-żmien meta Dobrogea kienet taħt l-Ottomani. Hemm żewġ traduzzjonijiet possibbli tal-isem bit-Tork, skont id-djalett.

Wara l-Ewwel Gwerra Dinjija, l-Istat Rumen ordna r-rinnovazzjoni tat-toroq madwar il-pajjiż kollu, iżda speċjalment f’Dobrogea, li kienu nqerdu u li għadhom juru l-marki mdemmija tal-vjolenza tal-gwerra. Waqt din ir-rinnovazzjoni, it-triq Rumana li twassal mill-belt ta’ Tomis (illum Constanța) għal Tropaeum Traiani (f’Adamclisi) ġiet irrestawrata wkoll. Minħabba t-triq il-ġdida, ir-raħħala ta’ Caceamac imxew 2 kilometri aktar lejn il-Lvant, fuq kull naħa tat-triq Rumana. Għal xi żmien, ir-raħal kien magħruf ukoll bħala Satul dintre Vii (ir-raħal fost id-dwieli), li huwa wkoll minn fejn ġie l-isem il-ġdid ta’ Viișoara, billi l-kultivazzjoni tad-dwieli hija l-okkupazzjoni ewlenija tar-residenti.

Fir-reġjun ta’ Murfatlar, fl-1907, tħawlu għadd ta’ varjetajiet ta’ dwieli bħal Chardonnay, Pinot Gris, Pinot Noir u Muscat Ottonel għal skopijiet sperimentali, fuq inizjattiva ta’ żewġ produtturi tal-inbid Rumeni, Gheorghe Nicoleanu u Vasile Brezeanu. Ir-riżultati kienu straordinarji.

Barra minn hekk, aktar tard tħawlu wkoll varjetajiet indiġeni Rumeni (bħal Fetească Regală u Fetească Neagră) fil-vinji, wara li l-istituti ta’ riċerka sperimentali kienu għażlu u żviluppaw ibridi robusti b’potenzjal għal kwalità għolja minn tilqim ta’ varjetajiet Rumeni. Hawnhekk, dawn il-varjetajiet sabu żona ottimali biex jiżviluppaw, b’inqas xita u ġranet aktar xemxin, li jiżguraw akkumulazzjoni aħjar ta’ zokkor u aromi. It-twaqqif tal-Istazzjon ta’ Riċerka u Żvilupp tal-Inbid ta’ Murfatlar fl-1927 irriżulta f’espansjoni konsiderevoli tal-varjetajiet: Sauvignon, Muscat Ottonel, Traminer Rose, Riesling Italian, Cabernet Sauvignon u Merlot.

9.   Rekwiżiti oħra applikabbli (ippakkjar, tikkettar, rekwiżiti addizzjonali)

Kundizzjonijiet tat-tqegħid fis-suq

Qafas legali:

Fil-leġiżlazzjoni nazzjonali

Tip ta’ rekwiżit ieħor:

Dispożizzjonijiet addizzjonali relatati mat-tikkettar

Deskrizzjoni tal-kondizzjoni:

Waħda mid-denominazzjonijiet ta’ vinji uniċi li ġejjin tista’ tiżdied mad-denominazzjoni ta’ oriġini protetta “Murfatlar”, skont ix-xewqat tal-produtturi:

| a) | għad-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata “Murfatlar”: BASARABI, VALUL ROMAN, BISERICA VECHE, POARTA ALBĂ, SIMINOC, CIOCÂRLIA, PIATRA ROŞIE, NAZARCEA; |
| --- | --- |

a)

għad-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata “Murfatlar”: BASARABI, VALUL ROMAN, BISERICA VECHE, POARTA ALBĂ, SIMINOC, CIOCÂRLIA, PIATRA ROŞIE, NAZARCEA;

| b) | għas-subdenominazzjoni ta’ oriġini “Medgidia”: VALEA DACILOR, CETATE, MIRCEA VODĂ, SATU NOU, CUZA VODĂ, TORTOMAN, SILIŞTEA, ŢIBRINU; |
| --- | --- |

b)

għas-subdenominazzjoni ta’ oriġini “Medgidia”: VALEA DACILOR, CETATE, MIRCEA VODĂ, SATU NOU, CUZA VODĂ, TORTOMAN, SILIŞTEA, ŢIBRINU;

| c) | għas-subdenominazzjoni ta’ oriġini “Cernavodă”: DEALU VIFORUL, DEALU HINOG, COCHIRLENI, RASOVA, SEIMENI. |
| --- | --- |

c)

għas-subdenominazzjoni ta’ oriġini “Cernavodă”: DEALU VIFORUL, DEALU HINOG, COCHIRLENI, RASOVA, SEIMENI.

Link għall-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott

https://www.onvpv.ro/sites/default/files/caiet_de_sarcini_doc_murfatlar_modif_cf_cererii_683_19.04.2021_no_track_changes_4.pdf

---

(1)  ĠU L 9, 11.1.2019, p. 2.

---

| 3.12.2021 | MT | Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea | C 486/39 |
| --- | --- | --- | --- |

3.12.2021

MT

Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea

C 486/39

---

Pubblikazzjoni ta’ komunikazzjoni tal-approvazzjoni ta’ emenda standard għal Speċifikazzjoni ta’ Prodott għal isem fis-settur tal-inbid, kif imsemmi fl-Artikolu 17(2) u (3) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2019/33

(2021/C 486/10)

Din il-komunikazzjoni ġiet ippubblikata f’konformità mal-Artikolu 17(5) tar-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) Nru 2019/33 (1)

KOMUNIKAZZJONI TA’ EMENDA STANDARD LI TEMENDA D-DOKUMENT UNIKU

Côtes de Duras

PDO-FR-A0165-AM01

Data tal-komunikazzjoni: 1 ta’ Ottubru 2021

DESKRIZZJONI TAL-EMENDA APPROVATA U R-RAĠUNIJIET GĦALIHA

1.   Kodiċi Ġeografiku Uffiċjali

Il-muniċipalitajiet li jiffurmaw iż-żona ġeografika u ż-żona fil-viċinanza immedjata ġew aġġornati skont il-Kodiċi Ġeografiku Uffiċjali.

Il-konfini taż-żona ma nbidlux.

Fid-Dokument Uniku, ġew emendati l-punti 6 u 9.

2.   Inbejjed rożè

Żdiedu l-varjetajiet tal-għeneb Sémillon B, Sauvignon B, Sauvignon Gris G u Muscadelle B mal-lista ta’ varjetajiet sekondarji li jistgħu jintużaw għall-produzzjoni tal-inbejjed rożè.

Il-proporzjon ta’ varjetajiet ta’ għeneb sekondarji ma għandux jaqbeż l-20 % tad-dwieli tal-azjenda.

Flimkien, il-varjetajiet sekondarji ma għandhomx jammontaw għal aktar minn 20 % tal-varjetajiet użati fit-taħlita; il-proporzjon magħqud tal-varjetajiet Sauvignon B u Sauvignon Gris G ma għandux jaqbeż l-10 %, u l-proporzjon tal-varjetà Muscadelle B ma għandux jaqbeż l-10 %.

Iż-żieda ta’ varjetajiet ta’ għeneb abjad mal-inbejjed rożè tiżgura l-freskezza u l-profil organolettiku tal-inbejjed, li jistgħu jkunu mhedda minn ċerti flutwazzjonijiet fil-klima (b’mod partikolari, b’temperaturi għoljin wara l-bidu tas-sajran).

Dan ma jaffettwax il-kwalità tal-prodott.

Din l-emenda ma teħtieġ l-ebda bidla fid-Dokument Uniku.

3.   Medja tat-tagħbija massima tal-uċuħ tar-raba’ għal kull roqgħa

Il-medja tat-tagħbija massima tal-uċuħ tar-raba’ għal kull roqgħa għall-inbejjed bojod xotti ġiet riveduta ’l isfel biex tiġi taqbel ma’ dik tal-inbejjed ħomor u rożè sabiex jiġu ffaċilitati l-verifiki.

Din l-emenda ma teħtieġ l-ebda bidla fid-Dokument Uniku.

4.   Faħam għall-użu enoloġiku

L-użu tal-faħam għall-użu enoloġiku qabel ma kienx permess, iżda issa huwa permess użu limitat u rregolat: “L-użu tal-faħam għall-użu enoloġiku huwa permess għall-most fil-produzzjoni tal-inbejjed rożè, fi proporzjon li ma jaqbiżx l-20 % tal-volum tal-inbid rożè prodott mill-produttur tal-inbid ikkonċernat għall-ħsad inkwistjoni.” L-għan huwa li jiġi żgurat li kwalunkwe użu bħal dan ikun immirat lejn lottijiet ta’ kwalità organolettika jew analitika aktar baxxa (b’mod partikolari lottijiet li l-aroma tagħhom tkun inbidlet bħala riżultat tal-ossidazzjoni), iżda ma jibdilx il-karatteristiċi tipiċi tal-prodott.

Il-punt 5.1 tad-Dokument Uniku ġie emendat skont dan.

5.   Referenza għall-korp ta’ spezzjoni

Ir-referenza għall-korp ta’ spezzjoni ġiet ifformulata mill-ġdid biex tiġi allinjata mal-formulazzjoni użata fi speċifikazzjonijiet oħra tal-prodott. Hija emenda purament formali.

Din l-emenda ma teħtieġx tibdil fid-Dokument Uniku.

DOKUMENT UNIKU

1.   Isem/ismijiet għar-reġistrazzjoni

Côtes de Duras

2.   Tip ta’ indikazzjoni ġeografika

DOP – Denominazzjoni ta’ Oriġini Protetta

3.   Kategoriji tal-prodotti tad-dwieli

| 1. | Inbid |
| --- | --- |

1.

Inbid

4.   Deskrizzjoni tal-inbid/inbejjed

1.   Inbejjed ħomor u rożè

DESKRIZZJONI QASIRA BIL-MIKTUB

L-inbejjed ħomor u rożè huma nbejjed xotti mhux frizzanti. Fl-istadju tal-ippakkjar, l-inbejjed ħomor għandhom kontenut ta’ aċidu maliku li ma jaqbiżx iż-0,4 grammi għal kull litru. L-inbejjed ħomor u rożè għandhom kontenut ta’ zokkor fermentabbli (glukożju u fruttożju) ta’ mhux aktar minn 3 grammi għal kull litru.

Wara l-arrikkiment, il-qawwa alkoħolika totali tal-inbejjed ħomor u rożè skont il-volum ma tridx tkun aktar minn 13 %. L-aċidità volatili totali u l-kontenut totali tad-diossidu tal-kubrit tagħhom huma dawk stabbiliti fil-leġiżlazzjoni tal-UE. L-inbejjed ħomor u rożè għandhom qawwa alkoħolika naturali minima skont il-volum ta’ 10,5 %. L-inbejjed ħomor huma ġeneralment ikkaratterizzati mis-suppletezza u t-togħma mimlija tal-varjetà Merlot N u mill-varjetà sekondarja Cot N, flimkien mal-qawwa tannika tal-varjetajiet Cabernet Franc N u Cabernet Sauvignon N. Sabiex tiġi limitata l-aċidità naturali tagħhom, il-fermentazzjoni malolattika trid issir qabel l-ippakkjar.

L-inbejjed rożè, ġeneralment magħmula minn taħlitiet, huma xotti u għandhom togħma ta’ frott pjaċevoli u freskezza attraenti. L-użu ta’ ċerti materjali huwa pprojbit sabiex jiġi ppreżervat l-għeneb qabel ma jsir l-inbid jew biex tiġi evitata l-estrazzjoni ta’ tannini astrinġenti.

KARATTERISTIĊI ANALITIĊI ĠENERALI

| Karatteristiċi analitiċi |
| --- |
| Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum) | |
| Qawwa alkoħolika proprja minima (f’% tal-volum) | |
| Aċidità totali minima | |
| Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru) | |
| Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru) | |

Karatteristiċi analitiċi

Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum)

Qawwa alkoħolika proprja minima (f’% tal-volum)

Aċidità totali minima

Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru)

Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru)

2.   Inbejjed bojod

DESKRIZZJONI QASIRA BIL-MIKTUB

L-inbejjed bojod mhux frizzanti jistgħu jkunu xotti, ħelwin mezzan jew ħelwin.

L-inbejjed bojod xotti għandhom kontenut ta’ zokkor fermentabbli ta’ mhux aktar minn 3 grammi għal kull litru. L-inbejjed bojod l-oħra għandhom kontenut ta’ zokkor fermentabbli ta’ aktar minn 12-il gramma għal kull litru u qawwa alkoħolika proprja skont il-volum ta’ mhux inqas minn 10,5 %. Wara l-arrikkiment, il-qawwa alkoħolika totali skont il-volum għall-inbejjed bojod xotti ma għandhiex taqbeż it-13 %, filwaqt li għall-inbejjed bojod l-oħra ma għandhiex taqbeż l-14 %.

L-inbejjed għandhom qawwa alkoħolika naturali minima ta’ 10,5 % għall-inbejjed bojod xotti u 11,5 % għall-inbejjed bojod l-oħra.

L-aċidità volatili totali u l-kontenut totali tad-diossidu tal-kubrit tagħhom huma dawk stabbiliti fil-leġiżlazzjoni tal-UE.

Għall-inbejjed bojod xotti, il-firxa ta’ varjetajiet u r-regoli dwar it-taħlit jiffavorixxu l-iżvilupp ta’ żewġ stili ta’ nbid: inbid abjad xott b’ħafna togħma ta’ frott u frisk b’aromi dominanti ta’ buks jew blanzuni tar-ribes iswed, normalment prodotti minn Sauvignon B, u nbid abjad xott aktar kumpless, li fih varjetajiet bħal Muscadelle B u Sémillon B jagħtu togħma ftit mimlija u palat. Għaż-żewġ tipi ta’ nbid, it-terminu “xott” irid jidher fuq it-tikketta.

Il-maġġoranza vasta tal-inbejjed bojod ħelwin huma prodotti minn Semillon B, u b’mod sekondarju minn Muscadelle B. Ġeneralment huma xaħmin u kkonċentrati, għalkemm mhux eċċessivament, b’aromi ta’ frott misjur u kultant ta’ frott fil-konfettura. Il-varjetajiet l-oħra tal-għeneb jipprovdu freskezza fil-ħalq u b’hekk jitqaddmu aħjar.

KARATTERISTIĊI ANALITIĊI ĠENERALI

| Karatteristiċi analitiċi |
| --- |
| Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum) | |
| Qawwa alkoħolika proprja minima (f’% tal-volum) | |
| Aċidità totali minima | |
| Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru) | |
| Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru) | |

Karatteristiċi analitiċi

Qawwa alkoħolika totali massima (f’% tal-volum)

Qawwa alkoħolika proprja minima (f’% tal-volum)

Aċidità totali minima

Aċidità volatili massima (f’milliekwivalenti għal kull litru)

Total massimu ta’ diossidu tal-kubrit (f’milligrammi għal kull litru)

5.   Prattiki tal-produzzjoni tal-inbid

5.1.   Prattiki enoloġiċi speċifiċi

1.   Prattika enoloġika speċifika

It-tekniki tal-arrikkiment sottrattiv huma permessi għall-inbejjed ħomor sa rata ta’ konċentrazzjoni massima ta’ 10 %. Għal-lott li jsirlu l-proċess, iż-żieda fil-qawwa alkoħolika naturali skont il-volum hija ta’ 1 % tal-volum jew inqas. L-użu tal-faħam għall-użu enoloġiku huwa permess għall-most fil-produzzjoni tal-inbejjed rożè, fi proporzjon li ma jaqbiżx l-20 % tal-volum tal-inbid rożè prodott mill-produttur tal-inbid ikkonċernat għall-ħsad inkwistjoni. Wara l-arrikkiment, il-qawwa alkoħolika totali tal-inbejjed skont il-volum ma taqbiżx it-13 % għall-inbejjed ħomor u rożè u għal dawk bojod xotti, u ma taqbiżx l-14 % għall-inbejjed bojod l-oħra. Minbarra d-dispożizzjonijiet ta’ hawn fuq, il-prattiki kollha tal-produzzjoni tal-inbid segwiti jridu jikkonformaw mar-rekwiżiti stabbiliti fil-livell tal-UE u fil-Kodiċi tas-Sajd Rurali u Marittimu.

2.   Metodu tal-kultivazzjoni

Id-densità minima tat-tħawwil tad-dwieli hija ta’ 4 000 pjanta għal kull ettaru. Il-wisa’ bejn il-flanni huwa ta’ 2,50 metri jew inqas. L-erja disponibbli għal kull pjanta hija ta’ mhux aktar minn 2,50 m2. Din l-erja tinkiseb billi jiġu mmultiplikati d-distanzi bejn il-flanni u l-wisa’ bejn il-pjanti f’kull flann. Din id-densità tat-tħawwil tista’ titnaqqas għal 3 300 pjanta għal kull ettaru għal pjantaġġuni ta’ dwieli li se jintużaw biex jiġi prodott inbid abjad xott. F’dan il-każ, il-wisa’ bejn il-flanni ma għandux jaqbeż it-3 m u l-wisa’ bejn il-pjanti fl-istess flann għandu jkun aktar minn 0,85 m.

Id-dwieli jinżabru bit-tekniki li ġejjin:

| — | il-Guyot sempliċi jew doppju; |
| --- | --- |

—

il-Guyot sempliċi jew doppju;

| — | iż-żbir li jħalli rimjiet qosra (iż-żbir bil-Cordon de Royat jew f’forma ta’ mrewħa); |
| --- | --- |

—

iż-żbir li jħalli rimjiet qosra (iż-żbir bil-Cordon de Royat jew f’forma ta’ mrewħa);

| — | iż-żbir taz-zkuk twal tad-dwieli (żbir twil). |
| --- | --- |

—

iż-żbir taz-zkuk twal tad-dwieli (żbir twil).

Wara li jinqatgħu l-blanzuni, kull pjanta għandha massimu ta’ 15-il blanzun għall-varjetajiet Sauvignon B u Sauvignon G u ta’ 13-il blanzun għall-varjetajiet l-oħra.

Għad-dwieli b’densità ta’ inqas minn 4 000 pjanta għal kull ettaru, wara li jinqatgħu l-blanzuni, kull pjanta għandha massimu ta’ 18-il blanzun għall-varjetajiet Sauvignon B u Sauvignon G u ta’ 15-il blanzun għall-varjetajiet l-oħra.

It-tisqija mhijiex permessa.

5.2.   Rendimenti massimi għal kull ettaru

1.   Inbejjed ħomor u rożè

66 ettolitru għal kull ettaru

2.   Inbejjed bojod xotti

72 ettolitru għal kull ettaru

3.   Inbejjed bojod li mhumiex xotti

66 ettolitru għal kull ettaru

6.   Definizzjoni taż-żona demarkata

L-għeneb jinħasad u l-inbejjed jiġu prodotti u żviluppati fil-muniċipalitajiet li ġejjin tad-département ta’ Lot-et-Garonne (abbażi tal-Kodiċi Ġeografiku Uffiċjali fis-seħħ fis-26 ta’ Frar 2020): Auriac-sur-Dropt, Baleyssagues, Duras, Esclottes, Loubès-Bernac, Moustier, Pardaillan, Saint-Astier, Saint-Jean-de-Duras, Saint-Sernin, Sainte-Colombe-de-Duras, La Sauvetat-du-Dropt, Savignac-de-Duras, Soumensac u Villeneuve-de-Duras.

7.   Varjetà jew varjetajiet tad-dwieli li minnhom jinkiseb l-inbid/jinkisbu l-inbejjed

| | Cabernet Franc N |
| --- | --- |

Cabernet Franc N

| | Cabernet Sauvignon N |
| --- | --- |

Cabernet Sauvignon N

| | Chenin B |
| --- | --- |

Chenin B

| | Colombard B |
| --- | --- |

Colombard B

| | Mauzac B |
| --- | --- |

Mauzac B

| | Merlot N |
| --- | --- |

Merlot N

| | Muscadelle B |
| --- | --- |

Muscadelle B

| | Ondenc B |
| --- | --- |

Ondenc B

| | Sémillon B |
| --- | --- |

Sémillon B

| | Ugni Blanc B |
| --- | --- |

Ugni Blanc B

8.   Deskrizzjoni tar-rabta/rabtiet

8.1.   Deskrizzjoni tal-fatturi naturali rilevanti għar-rabta

Bil-wied ta’ Dropt imiss magħha fin-Nofsinhar, iż-żona ġeografika hija estensjoni tal-qortin “Entre-Deux-Mers” 70 km fil-Lvant ta’ Bordeaux u nofs triq bejn il-widien tal-Garonne u d-Dordogne. It-Tramuntana taż-żona ġeografika hija mmarkata mill-baċir tal-iskular bejn il-baċiri tad-Dordogne u l-Garonne. Il-qortin, li huwa espost fin-Nofsinhar, kien influwenzat ħafna min-network idrografiku ta’ nixxigħat li jikkonsisti fid-Dousset fil-Punent, id-Dourdèze fin-nofs u l-Escourrou fil-Lvant. Iż-żona ġeografika tinkludi l-15-il muniċipalità tal-canton ta’ Duras.

Il-pajsaġġ huwa kkaratterizzat minn sensiela ta’ għoljiet u widien b’inklinazzjoni li tvarja. It-terren irregolari huwa marbut man-natura fraġli tal-blat mikxuf tal-molasse u l-karstifikazzjoni tal-ġebla tal-ġir sottostanti. Fil-parti tan-nofs u ta’ fuq tal-għoljiet, il-ġebel tal-ġir iebes mikxuf jifforma irdumijiet żgħar li huma viżibbli b’mod ċar fil-pajsaġġ.

L-aktar formazzjonijiet ġeoloġiċi fraġli huma magħmula mill-molasse “Fronsadais” fil-parti t’isfel tal-għoljiet u l-molasse “Agenais” fil-quċċati tal-għoljiet. Il-parti tan-nofs tal-għoljiet fiha l-ġebla tal-ġir “Castillon”, li hija bajda, qisha ġibs u fiha xquq ta’ daqsijiet differenti. Fuq il-molasse “Agenais” kultant hemm ġebel tal-ġir abjad “Agenais” mikxuf, għalkemm mhuwiex frekwenti ħafna. Din il-ġebla tal-ġir, li hija bajda, iebsa u mimlija kavitajiet, tilħaq l-ogħla livell tagħha f’forma ta’ qortin fil-muniċipalitajiet ta’ Loubès-Bernac u Soumensac u għandha tafal li jirriżulta mid-dekalċifikazzjoni. Il-molasse “Fronsadais” ipproduċa ħamrija taflija kannella, kultant ħamrija bit-tafal u ż-żrar, li tintuża għat-tkabbir tad-dwieli fil-partijiet tal-wied ta’ Dropt li mhumiex suxxettibbli għall-ġlata biss. Il-ġebel tal-ġir mikxuf “Castillon” għandu rendzinas fqar ħafna li huma diffiċli li jinħadmu. Dan il-blat mikxuf huwa ddominat mix-xagħri tal-ġnibru. Fejn il-ħamrija ssir kemxejn eħxen, id-dwieli jistgħu jibbenefikaw minn ħamrija rqiqa u skulata perfettament. Il-molasse “Agenais” għandu ħamrija dekarbonizzata u ħafna drabi lixxivjata ħafna. Ix-xaħx li jtajjar ir-riħ jgħatti l-art biex jifforma ħamrija fina u mimlija siliċju magħrufa lokalment bħala “boulbènes”. Iż-żona demarkata tal-irqajja’, b’erja ta’ 9 871 ettaru, tkopri biss nofs iż-żona ġeografika.

Minħabba l-klima tal-oċean, ix-xita tinżel tul is-sena kollha, l-iżjed fix-xitwa u f’Mejju. It-temperaturi huma moderati fir-rebbiegħa u jinkoraġġixxu lid-dwieli biex jibdew jikbru kmieni. Il-perjodi tat-tmiem tal-istaġuni huma xemxin, kultant wara perjodu ta’ xita madwar l-ekwinozju. Il-varjetajiet li huma tradizzjonali għall-Aquitaine żviluppaw b’mod naturali f’dan il-qasam peress li huma adattati sew għall-ambjent.

8.2.   Deskrizzjoni tal-fatturi umani rilevanti għar-rabta

Matul il-perjodu tal-ħakma Ingliża f’Guyenne, mis-seklu ħdax sas-seklu erbatax, l-ekonomija tal-inbid f’Duras iffjorixxiet, peress li l-inbejjed mill-“Haut-Pays”, denominazzjoni li tkopri l-vinji kollha li jinsabu ’l fuq minn Bordeaux u li jwettqu l-kummerċ permezz tad-Dordogne u l-Garonne, kienu jiġu esportati lejn l-Ingilterra. Taħt l-Ancien Régime, ġie llaxkat il-protezzjoniżmu li kien introdott minn Bordeaux. Għalhekk l-inbejjed mill-“Haut-Pays” kienu jħallsu dazju ta’ “double marque” [“marka doppja”], filwaqt li dawk mir-reġjun ta’ Duras kienu jħallsu biss dazju ta’ “demi-marque” [“nofs marka”]. Fis-seklu sbatax, id-Duka ta’ Duras saħansitra ngħata awtorizzazzjoni biex jara li jitpoġġew 1 000 bettija ta’ nbid ta’ Duras fis-sena fi btieti ta’ Bordeaux.

Fil-bidu tas-seklu għoxrin, il-produzzjoni tal-Côtes de Duras kienet iffukata l-aktar fuq inbejjed bojod ħelwin, bħal dak prodott f’Bergerac, li kien popolari f’Pariġi. Iżda wara t-Tieni Gwerra Dinjija, il-konsumaturi ma baqgħux interessati f’dan it-tip ta’ prodott, u dawn wassal biex il-komunità lokali bidlet il-produzzjoni tagħha.

Fl-1924, twaqqfet l-assoċjazzjoni għall-protezzjoni tal-inbejjed mill-canton ta’ Duras bil-għan li jiġi żgurat ir-rikonoxximent tad-denominazzjoni ta’ oriġini Vin du canton de Duras. Meta d-denominazzjoni ġiet ikkontestata minn sensar, il-kawża ġiet deċiża mill-Qorti Ċivili ta’ Agen fit-28 ta’ Ġunju 1927. Is-sentenza tgħid hekk: “Filwaqt li t-terren tal-għoljiet tal-canton ta’ Duras ma jagħtix lill-inbejjed tiegħu il-fwejjaħ karatteristiċi tal-grands crus, jagħmilha possibbli li jiġu prodotti nbejjed tal-ogħla livell, li huma apprezzati b’mod universali mill-konsumaturi.” Il-Qorti ddefiniet l-inbejjed Duras bħala “inbejjed b’togħma ta’ frott u qawwija, li għandhom siġill li jindika l-oriġini tagħhom”. Id-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata Côtes de Duras ġiet rikonoxxuta fis-16 ta’ Frar 1937 għall-inbejjed bojod u ħomor. Sal-bidu tas-snin sittin, il-konverżjoni għall-varjetajiet ħomor u l-varjetajiet ta’ Sauvignon B kienet għaddejja ġmielha f’Bordeaux, u, minħabba l-prospetti ekonomiċi dejjem jikbru, l-ekonomija ta’ Duras għamlet l-istess. Mill-1970, l-inbejjed bojod xotti magħmula mill-varjetà Sauvignon B saru l-prodotti ewlenin tar-reġjun. L-avvanzi li saru fil-kontroll tat-temperatura waqt il-produzzjoni tal-inbid, b’mod partikolari permezz ta’ investimenti kooperattivi, għamluha possibbli li jiġu prodotti inbejjed mill-varjetà Sauvignon B, bl-aromi karatteristiċi tagħhom li jistgħu jiġu identifikati faċilment mill-konsumaturi.

Il-kantina tal-inbid kooperattiva ta’ Duras inħolqot f’dak iż-żmien, filwaqt li kantina fil-qrib f’Gironde kienet diġà qed tipproduċi 20 % tal-inbejjed taħt id-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata. Fl-1985, l-Unjoni Interprofessjonali bdiet tippromwovi l-inbejjed, u fl-1998 iż-żewġ kantini ngħaqdu. Fl-istess żmien, il-ħakma tal-produzzjoni tal-inbid aħmar mill-produtturi tal-inbid ta’ Bordeaux kienet ta’ benefiċċju għall-operaturi fir-reġjun ġar ta’ Duras, u l-produzzjoni tal-inbejjed rożè żviluppat b’mod naturali.

Fl-2009, ġiet prodotta medja ta’ 65 000 ettolitru ta’ nbid aħmar, filwaqt li għall-inbid rożè ċ-ċifra kienet ta’ 5 000 ettolitru. Il-produzzjoni tal-inbid abjad xott laħqet l-40 000 ettolitru, filwaqt li l-produzzjoni tal-inbejjed bojod ħelwin kienet limitata għal inqas minn 2 000 ettolitru, ikkummerċjalizzati direttament fi fliexken. Għall-inbejjed bojod xotti, il-firxa ta’ varjetajiet, ir-regoli dwar il-proporzjon ta’ varjetajiet fil-vinja u r-regoli dwar it-taħlit iffavorixxew l-iżvilupp ta’ żewġ stili ta’ nbid: inbid abjad xott b’ħafna togħma ta’ frott u frisk b’aromi dominanti ta’ buks jew blanzuni tar-ribes iswed, normalment prodotti minn Sauvignon B bħala l-unika varjetà, u nbid abjad xott aktar kumpless, li fih il-varjetajiet bħall-Muscadelle B u s-Sémillon B jagħtu togħma ftit mimlija u palat. Għaż-żewġ tipi ta’ nbid, it-terminu “xott” irid jidher fuq it-tikketta.

Il-maġġoranza vasta tal-inbejjed bojod ħelwin mezzan huma prodotti mill-varjetà Semillon B, u sekondarjament mill-varjetà Muscadelle B. Ġeneralment huma rotob u qawwijin u kkonċentrati, għalkemm mhux eċċessivament, b’aromi ta’ frott misjur u kultant ta’ frott fil-konfettura. Il-varjetajiet l-oħra tal-għeneb fit-taħlita jipprovdu freskezza fil-ħalq u b’hekk jitqaddmu aħjar.

L-inbejjed ħomor huma ġeneralment ikkaratterizzati mis-suppletezza u t-togħma mimlija tal-varjetà Merlot N u mill-varjetà sekondarja Cot N, flimkien mal-qawwa tannika tal-varjetajiet Cabernet Franc N u Cabernet Sauvignon N. Sabiex tiġi limitata l-aċidità naturali tagħhom, il-fermentazzjoni malolattika trid issir qabel l-ippakkjar.

8.3.   Fattur

L-inbejjed rożè, ġeneralment magħmula minn taħlitiet, huma xotti u għandhom togħma ta’ frott pjaċevoli u freskezza attraenti. L-użu ta’ ċerti materjali huwa pprojbit sabiex jiġi ppreżervat l-għeneb qabel ma jsir l-inbid jew biex tiġi evitata l-estrazzjoni ta’ tannini astrinġenti. Id-Dropt u l-widien tributarji tiegħu ffurmaw għoljiet b’quċċati fit-tond, li jikkumplimentaw l-għoljiet orjentati tajjeb. Iż-żona demarkata tal-irqajja’ għalhekk tqis il-kriterji topografiċi, u l-aħjar irqajja’ spiss ikunu f’kompetizzjoni mal-għelejjel tas-siġar żviluppati tajjeb. Il-produzzjoni tal-inbid abjad ħelu hija ġġustifikata mill-fatt li l-varjetà Semillon B qed titkabbar fi klima tal-oċean, fejn l-umdità ta’ filgħodu kmieni fil-ħarifa u l-waranofsinharijiet xemxin jippromwovu s-sajran żejjed u l-iżvilupp possibbli tat-taħsir nobbli kkawżat minn Botrytis cinerea.

Id-diversi livelli molassiċi, li huma lixxivjati fi gradi differenti, u l-livelli li jvarjaw tal-kontenut tat-tafal preżenti fil-boulbènes jappoġġjaw il-kultivazzjoni tal-varjetà Sauvignon B, u jgħinuha tiżviluppa l-potenzjal aromatiku tagħha li huwa essenzjali għall-produzzjoni ta’ nbejjed bojod xotti espressivi.

It-tafal li jirriżulta mid-dekalċifikazzjoni u l-kundizzjonijiet favorevoli maħluqa mill-istaġun xemxi tardiv jgħinu lill-varjetajiet ta’ għeneb aħmar isiru, u b’hekk jipprovdu lill-inbejjed ħomor b’bażi tannika tajba.

Il-produtturi kienu kapaċi jisfruttaw il-potenzjal tal-art tagħhom billi jagħżlu l-irqajja’ l-aktar adattati għat-tkabbir tad-dwieli u billi jiżviluppaw tekniki għall-kontroll tat-temperaturi tal-fermentazzjoni għall-inbejjed bojod u tekniki tal-estrazzjoni tat-tannini għall-inbejjed ħomor.

Fil-bidu tas-seklu sittax, l-inbejjed imsejħa “Bordeaux” kienu jinkludu dawk minn “Graves”, “Médoc”, “Blayais”, eċċ., kif ukoll dawk mir-reġjun magħruf bħala “Pays de la nouvelle conquête” [L-art tal-konkwista l-ġdida]. Din il-“konkwista” kienet tikkonċerna l-konverżjoni tal-poplu magħkus, u kienet ibbażata fuq diversi parroċċi u ġuriżdizzjonijiet influwenti, bħal Montravel, Sainte-Foy u anke d-Dukat ta’ Duras. Franġisku I ħeġġeġ it-tħawwil tad-dwieli fuq l-għoljiet tar-reġjun ta’ Duras, u n-nobbli ta’ Valois faħħruh bħala “nektar”.

Minn dak iż-żmien ’l hawn, ir-reġjun ta’ Duras intlaqat minn sensiela ta’ kriżijiet (gwerer, restrizzjonijiet fuq il-kummerċ u phylloxera, ħlief għall-“Haut-Pays”), iżda l-vitikultura rreżistiet u adattat. Il-produzzjoni hija maqsuma kważi indaqs bejn il-kantini kooperattivi u dawk indipendenti. L-iżvilupp tal-agroturiżmu għamilha possibbli li l-bejgħ dirett isir il-mezz ta’ kummerċjalizzazzjoni predominanti, li jammonta għal 60 % tal-volum mibjugħ. Bi 15 % tal-bejgħ iddestinat lejn it-Tramuntana tal-Ewropa, ir-reputazzjoni tal-inbejjed tmur ferm lil hinn mill-Aquitaine jew l-Île-de-France, li huwa fejn żviluppat ir-reputazzjoni tal-inbejjed bid-denominazzjoni ta’ oriġini kkontrollata Duras.

9.   Rekwiżiti oħra applikabbli (ippakkjar, tikkettar, rekwiżiti addizzjonali)

Qafas legali:

Leġiżlazzjoni nazzjonali

Tip ta’ rekwiżit ieħor:

Dispożizzjonijiet addizzjonali relatati mat-tikkettar

Deskrizzjoni tal-kondizzjoni:

Il-kelma “sec” [xott] trid tidher fuq it-tikkettar tal-inbejjed bojod b’kontenut ta’ zokkor fermentabbli (glukożju + fruttożju) ta’ 3 grammi għal kull litru jew inqas.

L-inbejjed bid-denominazzjoni ta’ oriġini protetta Côtes de Duras jistgħu jispeċifikaw l-unità ġeografika usa’ “Sud-Ouest” [“Lbiċ”] fuq it-tikketti tagħhom. Din l-unità ġeografika usa’ tista’ tidher ukoll fuq il-fuljetti jew il-kontenituri. Id-daqs tal-ittri għall-unità ġeografika usa’ ma għandux ikun akbar, la fl-għoli u lanqas fil-wisa’, mid-daqs tal-ittri li jiffurmaw l-isem tad-denominazzjoni ta’ oriġini protetta.

Qafas legali:

Leġiżlazzjoni nazzjonali

Tip ta’ rekwiżit ieħor:

Deroga dwar il-produzzjoni fiż-żona ġeografika demarkata

Deskrizzjoni tal-kondizzjoni:

Iż-żona fil-prossimità immedjata, iddefinita bid-deroga għall-vinifikazzjoni u l-preparazzjoni tal-inbejjed, tinkludi t-territorju tal-muniċipalitajiet li ġejjin (abbażi tal-Kodiċi Ġeografiku Uffiċjali fis-seħħ fis-26 ta’ Frar 2020):

| — | Id-département ta’ Dordogne: |
| --- | --- |

—

Id-département ta’ Dordogne:

Muniċipalitajiet sħaħ: Sadillac, Thénac.

Muniċipalità parzjalment inkluża: Saint-Julien-Innocence-Eulalie biss għat-territorju tal-eks muniċipalità Sainte-Eulalie-d’Eymet, li saret muniċipalità delegata fi ħdan Saint-Julien-Innocence-Eulalie fl-1 ta’ Jannar 2019.

| — | Id-département ta’ Gironde: Dieulivol, Landerrouat, Les Lèves-et-Thoumeyragues, Margueron, Monségur, Pellegrue, Riocaud, Saint-Avit-Saint-Nazaire. |
| --- | --- |

—

Id-département ta’ Gironde: Dieulivol, Landerrouat, Les Lèves-et-Thoumeyragues, Margueron, Monségur, Pellegrue, Riocaud, Saint-Avit-Saint-Nazaire.

| — | Id-département ta’ Lot-et-Garonne: Lévignac-de-Guyenne, Mauvezin-sur-Gupie, Monteton, Roumagne. |
| --- | --- |

—

Id-département ta’ Lot-et-Garonne: Lévignac-de-Guyenne, Mauvezin-sur-Gupie, Monteton, Roumagne.

Link għall-Ispeċifikazzjoni tal-Prodott

http://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-918e1e36-8c05-4755-8ea3-a2acdf360f18

---

(1)  ĠU L 9, 11.1.2019, p. 2.

---